text:
Tìm hiểu thêm về: thuốc tăng trưởng, thuốc tăng, phun thuốc tăng trưởng, thuốc, phun thuốc tăng, phun thuốc, thuốc kích dục, bán thuốc kích dục, vỉ thuốc, thuốc kích thích, thuốc kích thích tăng, thuốc lá, điếu thuốc, chất dạng thuốc phiện, chất dạng thuốc, dạng thuốc phiện, bằng thuốc methadone, thuốc trừ sâu, với thuốc trừ sâu, thuốc trừ sâu có, thuốc trừ, là một bài thuốc, giá thuốc, thuốc bả chuột, hút thuốc, nghiệm thuốc tư tỷ, thuốc tư tỷ lệ, kiểm nghiệm thuốc tư, viện kiểm nghiệm thuốc, gói thuốc lá ngoại, thuốc lá ngoại lậu, gói thuốc lá, thuốc lá ngoại, thuốc tránh thai, thuốc tránh, thuốc tránh thai có, nếu bạn uống thuốc, bạn uống thuốc, hiệu thuốc, thuốc súng, tủ thuốc gia đình, trong tủ thuốc gia, thuốc gia đình, thuốc lá lậu, sau khi uống thuốc, khi uống thuốc, cây thuốc lá, cây thuốc, cấm hút thuốc, thuốc phenergan,
- Home
- Chính trị - Xã hội
- Tin thế giới
- Công nghệ số
- Văn Hóa - Giải trí
- Giới trẻ
- Tình yêu giới tính
- Tuổi Teen
- Thể Thao
- Pháp Luật
- Kinh tế
- Ôtô - Xe máy
- Tâm sự bạn đọc
- Review sản phẩm
- Đời sống-Sức khỏe
- Giáo dục - Du học
- Khoa Học
- Chuyện lạ
- Nhà đất
- Vui cười - Thư giãn
- chat bán hàng trực tuyến
Vatgia.com | Sản phẩm | Rao vặt | Hỏi đáp, tư vấn tiêu dùng | Đánh giá (Review) | Mobile | PDA Phone | Máy tính laptop | Máy tính Desktop | Máy ảnh số
Travel diary italy | Premier Travel | Kim Haneuls Travel diary | Halong Bay | Carnaval HaLong 2008 | Kayak in HaLong Bay | Grand Hotel | Tokio Hotel | Luthan Hotel
Domain | Hosting | SQL Server | Web Server | Database Server | AIDS | Asia Economy | Antivirus 2009 | Laptop | Mad Money | Diet | Dell | Intel | Game | iPod
Travel diary italy | Premier Travel | Kim Haneuls Travel diary | Halong Bay | Carnaval HaLong 2008 | Kayak in HaLong Bay | Grand Hotel | Tokio Hotel | Luthan Hotel
Domain | Hosting | SQL Server | Web Server | Database Server | AIDS | Asia Economy | Antivirus 2009 | Laptop | Mad Money | Diet | Dell | Intel | Game | iPod
Website www.tin247.com được cập nhật tự động theo các báo điện tử chính thống, uy tín của Việt Nam ở trong và ngoài nước.
Chúng tôi không chịu trách nhiệm về nội dung thông tin, bài viết của các báo trên website này.
Chúng tôi không chịu trách nhiệm về nội dung thông tin, bài viết của các báo trên website này.
Tìm hiểu về thuốc phenergan

markdown: **Tìm hiểu thêm về:** [thuốc tăng trưởng](/thu%E1%BB%91c+t%C4%83ng+tr%C6%B0%E1%BB%9Fng.search), [thuốc tăng](/thu%E1%BB%91c+t%C4%83ng.search), [phun thuốc tăng trưởng](/phun+thu%E1%BB%91c+t%C4%83ng+tr%C6%B0%E1%BB%9Fng.search), [thuốc](/thu%E1%BB%91c.search), [phun thuốc tăng](/phun+thu%E1%BB%91c+t%C4%83ng.search), [phun thuốc](/phun+thu%E1%BB%91c.search), [thuốc kích dục](/thu%E1%BB%91c+k%C3%ADch+d%E1%BB%A5c.search), [bán thuốc kích dục](/b%C3%A1n+thu%E1%BB%91c+k%C3%ADch+d%E1%BB%A5c.search), [vỉ thuốc](/v%E1%BB%89+thu%E1%BB%91c.search), [thuốc kích thích](/thu%E1%BB%91c+k%C3%ADch+th%C3%ADch.search), [thuốc kích thích tăng](/thu%E1%BB%91c+k%C3%ADch+th%C3%ADch+t%C4%83ng.search), [thuốc lá](/thu%E1%BB%91c+l%C3%A1.search), [điếu thuốc](/%C4%91i%E1%BA%BFu+thu%E1%BB%91c.search), [chất dạng thuốc phiện](/ch%E1%BA%A5t+d%E1%BA%A1ng+thu%E1%BB%91c+phi%E1%BB%87n.search), [chất dạng thuốc](/ch%E1%BA%A5t+d%E1%BA%A1ng+thu%E1%BB%91c.search), [dạng thuốc phiện](/d%E1%BA%A1ng+thu%E1%BB%91c+phi%E1%BB%87n.search), [bằng thuốc methadone](/b%E1%BA%B1ng+thu%E1%BB%91c+methadone.search), [thuốc trừ sâu](/thu%E1%BB%91c+tr%E1%BB%AB+s%C3%A2u.search), [với thuốc trừ sâu](/v%E1%BB%9Bi+thu%E1%BB%91c+tr%E1%BB%AB+s%C3%A2u.search), [thuốc trừ sâu có](/thu%E1%BB%91c+tr%E1%BB%AB+s%C3%A2u+c%C3%B3.search), [thuốc trừ](/thu%E1%BB%91c+tr%E1%BB%AB.search), [là một bài thuốc](/l%C3%A0+m%E1%BB%99t+b%C3%A0i+thu%E1%BB%91c.search), [giá thuốc](/gi%C3%A1+thu%E1%BB%91c.search), [thuốc bả chuột](/thu%E1%BB%91c+b%E1%BA%A3+chu%E1%BB%99t.search), [hút thuốc](/h%C3%BAt+thu%E1%BB%91c.search), [nghiệm thuốc tư tỷ](/nghi%E1%BB%87m+thu%E1%BB%91c+t%C6%B0+t%E1%BB%B7.search), [thuốc tư tỷ lệ](/thu%E1%BB%91c+t%C6%B0+t%E1%BB%B7+l%E1%BB%87.search), [kiểm nghiệm thuốc tư](/ki%E1%BB%83m+nghi%E1%BB%87m+thu%E1%BB%91c+t%C6%B0.search), [viện kiểm nghiệm thuốc](/vi%E1%BB%87n+ki%E1%BB%83m+nghi%E1%BB%87m+thu%E1%BB%91c.search), [gói thuốc lá ngoại](/g%C3%B3i+thu%E1%BB%91c+l%C3%A1+ngo%E1%BA%A1i.search), [thuốc lá ngoại lậu](/thu%E1%BB%91c+l%C3%A1+ngo%E1%BA%A1i+l%E1%BA%ADu.search), [gói thuốc lá](/g%C3%B3i+thu%E1%BB%91c+l%C3%A1.search), [thuốc lá ngoại](/thu%E1%BB%91c+l%C3%A1+ngo%E1%BA%A1i.search), [thuốc tránh thai](/thu%E1%BB%91c+tr%C3%A1nh+thai.search), [thuốc tránh](/thu%E1%BB%91c+tr%C3%A1nh.search), [thuốc tránh thai có](/thu%E1%BB%91c+tr%C3%A1nh+thai+c%C3%B3.search), [nếu bạn uống thuốc](/n%E1%BA%BFu+b%E1%BA%A1n+u%E1%BB%91ng+thu%E1%BB%91c.search), [bạn uống thuốc](/b%E1%BA%A1n+u%E1%BB%91ng+thu%E1%BB%91c.search), [hiệu thuốc](/hi%E1%BB%87u+thu%E1%BB%91c.search), [thuốc súng](/thu%E1%BB%91c+s%C3%BAng.search), [tủ thuốc gia đình](/t%E1%BB%A7+thu%E1%BB%91c+gia+%C4%91%C3%ACnh.search), [trong tủ thuốc gia](/trong+t%E1%BB%A7+thu%E1%BB%91c+gia.search), [thuốc gia đình](/thu%E1%BB%91c+gia+%C4%91%C3%ACnh.search), [thuốc lá lậu](/thu%E1%BB%91c+l%C3%A1+l%E1%BA%ADu.search), [sau khi uống thuốc](/sau+khi+u%E1%BB%91ng+thu%E1%BB%91c.search), [khi uống thuốc](/khi+u%E1%BB%91ng+thu%E1%BB%91c.search), [cây thuốc lá](/c%C3%A2y+thu%E1%BB%91c+l%C3%A1.search), [cây thuốc](/c%C3%A2y+thu%E1%BB%91c.search), [cấm hút thuốc](/c%E1%BA%A5m+h%C3%BAt+thu%E1%BB%91c.search), [thuốc phenergan](/thu%E1%BB%91c+phenergan.search),


text:
phim viet sup « Kết quả tìm kiếm «
55 ngày ago
55 ngày ago
57 ngày ago
57 ngày ago
564 ngày ago
591 ngày ago
593 ngày ago
594 ngày ago
Copyright 2013 © Phim Sex Việt Hd,Phim Sex Online All rights reserved.Google+ Sitemap
Copyright © 2013 Phim Sex việt HD. All rights reserved.sexviethd

markdown:
# phim viet sup « Kết quả tìm kiếm «
55 ngày ago
55 ngày ago
57 ngày ago
57 ngày ago
564 ngày ago
591 ngày ago
593 ngày ago
594 ngày ago
Copyright 2013 ©
[Phim Sex Việt Hd](http://www.sexviethd.com), [Phim Sex Online](http://sexviethd.com/phim-sex/phim-sex-chau-a/phim-sex-online.html) [Google+](https://plus.google.com/114332182350060085996) [Sitemap](http://sexviethd.com/phim-sex/sitemap.xml)
Copyright © 2013
**Phim Sex việt HD**. All rights reserved. **sexviethd**

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

Server: nginx

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

X-Cache: HIT

Content-Encoding: gzip


text: Cơ quan chủ quản: Công ty Cổ phần Quảng cáo Trực tuyến 24H Trụ sở: Tầng 12, Tòa nhà Geleximco, 36 Hoàng Cầu, Phường Ô Chợ Dừa, Quận Đống Đa, TP Hà Nội Tel: (84-4) 73 00 24 24 hoặc (84-4) 3512 1806 - Fax: (84-4) 3512 1804 VPĐD: Tầng 5 – Toà nhà Hải Âu - 39B Trường Sơn, P2, Q.Tân Bình, TP.Hồ Chí Minh Tel: (84-8) 73 00 24 24 hoặc (84-8) 3848 9845 - Fax: (84-8) 3848 6519 / Giấy phép số 2517/GP- TT ĐT ngày cấp 27/08/2013 SỞ THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG HÀ NỘI. Chịu trách nhiệm xuất bản: Ngô Kỳ Lam ® Ghi rõ nguồn "24H.COM.VN" khi bạn phát hành lại thông tin từ website này

markdown:
|
|![]()
Trẻ sinh thường sẽ có hệ miễn dịch tốt hơn trẻ sinh mổ. Trong ảnh: trẻ sơ sinh tại Bệnh viện Từ Dũ, TP.HCM.
## Mổ lấy thai: "Lợi bất cập hại"
Thứ Sáu, ngày 11/11/2011 06:49 AM (GMT+7)
Do quá lo lắng cho quá trình vượt cạn, không ít sản phụ đề nghị được sinh mổ. Trao đổi với PV xung quanh vấn đề mổ lấy thai, PGS.TS Vũ Thị Nhung - chủ tịch Hội Phụ sản TP.HCM - nói:
Chia sẻ bí quyết chăm sóc
Sinh đẻ là hiện tượng sinh lý bình thường. Trong đa số trường hợp, việc sinh nở sẽ được thực hiện qua ngả âm đạo. Tuy nhiên, khi có những trở ngại trong lúc chuyển dạ, để bảo đảm an toàn cho mẹ và con, bác sĩ mới phải dùng đến phương pháp mổ lấy thai.
- Người ta thường lầm tưởng mổ lấy thai là an toàn tuyệt đối. Thực tế cho thấy tỉ lệ tử vong mẹ và tử vong chu sinh (trẻ tử vong từ lúc sinh ra cho đến 28 ngày sau sinh) ở các ca mổ lấy thai cao hơn so với các ca sinh thường. Tỉ lệ tử vong mẹ cũng tăng gấp bốn lần nếu mổ lấy thai so với sinh thường, ngay cả mổ chủ động, tỉ lệ tử vong mẹ cũng tăng 2,84 lần so với sinh thường.
- Nguyên nhân những nguy cơ của mổ lấy thai là do tai biến gây tê, gây mê, do chảy máu, nhiễm trùng, tổn thương đường tiết niệu, thuyên tắc mạch. Ngoài ra, sẹo mổ trên tử cung có thể bị nứt trong những thai kỳ sau, nếu không xử trí kịp thời có thể dẫn đến tử vong cả mẹ lẫn con - nhất là nếu thời gian giữa hai lần mang thai quá gần. Mổ lấy thai còn có thể để lại những tai biến xa hơn như bệnh lạc nội mạc tử cung, dính ruột, tắc ruột.
Gần đây do tỉ lệ mổ sinh cao, đã xuất hiện khá nhiều trường hợp thai ở vết mổ cũ, nhau tiền đạo cài răng lược trong lần có thai sau. Những bệnh lý này rất nguy hiểm vì gây chảy máu rất nặng mà có khi phải cắt tử cung mới cứu được mẹ.
Ngoài ra, khi sinh mổ, thời gian nằm viện của sản phụ sẽ dài hơn, tốn kém nhiều hơn, đau đớn hơn, sự chăm sóc và cho con bú cũng bị ảnh hưởng nhiều hơn so với sinh thường. Vì vậy, cần phải cân nhắc kỹ lưỡng khi có chỉ định mổ lấy thai để tạo sự an toàn tối đa cho mẹ và con.
- Mổ lấy thai nếu đúng chỉ định sẽ giúp giảm tỉ lệ tai biến cho thai nhi. Tuy nhiên, mổ lấy thai cũng là nguyên nhân của những tai biến khác đối với trẻ như hội chứng suy hô hấp cấp ở trẻ sơ sinh.
Mổ lấy thai chủ động không qua chuyển dạ thì nguy cơ hội chứng suy hô hấp cấp cao gấp 2,6 lần, có chuyển dạ rồi mới mổ lấy thai nguy cơ này cao gấp 1,9 lần so với sinh thường. Trong khi hội chứng suy hô hấp cấp và sinh non là nguyên nhân chính gây tử vong ở trẻ sơ sinh.
Ngoài ra, trẻ sinh mổ còn bị suy giảm khả năng miễn dịch hơn trẻ sinh thường. Nguyên nhân là khi sinh mổ, trẻ giảm tiếp xúc với vi khuẩn trong những ngày đầu tiên sau sinh vì điều kiện vệ sinh vô trùng chặt chẽ khi mổ, trẻ không có nhiều cơ hội tiếp xúc với vi khuẩn cơ thể mẹ và vi khuẩn chủ yếu từ môi trường bệnh viện (khi bé nằm trong bệnh viện).
Trong khi đó, nếu sinh thường thì trẻ có nhiều cơ hội tiếp xúc với vi khuẩn cơ thể người mẹ khi đi qua đường âm đạo (vi khuẩn có sẵn ở âm đạo, phân) và môi trường xung quanh.
Trước khi ra đời, đường tiêu hóa của trẻ vô khuẩn. Đối với trẻ sinh thường, chỉ vài giờ sau khi sinh, loại vi khuẩn mà trẻ tiếp xúc khi đi qua âm đạo thường gặp là Bifidobacteria đã đến bám vào thành bộ máy tiêu hóa của trẻ sơ sinh, tạo nên một hàng rào bảo vệ không để những vi khuẩn gây bệnh đến sau có thể bám vào những chỗ này. Sự có mặt của các vi khuẩn “thân thiện” này giúp thành lập hệ thống miễn dịch, tạo đề kháng tốt cho trẻ và rất cần thiết cho sự phát triển cũng như điều hòa hệ thống miễn dịch của trẻ. Trong khi trẻ sinh mổ phải mất sáu tháng mới có được hệ vi khuẩn đường ruột giống như trẻ sinh thường. Sự chậm trễ này khiến trẻ sinh mổ dễ mắc một số bệnh như tiêu chảy, dị ứng (trong đó có hen suyễn).
- Thông thường có ba chỉ định mổ lấy thai. Về phía mẹ: có khung chậu hẹp hay lệch, dị dạng đường sinh dục, bất thường cơn co tử cung, sinh khó do cổ tử cung nhỏ, có vết mổ cũ mà không có điều kiện sinh ngả âm đạo, chuyển dạ kéo dài, dọa vỡ tử cung...
Về phía thai nhi: do thai to, ngôi thai bất thường, thai suy, mạng sống thai nhi trong tử cung bị đe dọa (vô ối, thai chậm tăng trưởng trong tử cung, thai quá ngày...). Hoặc phần phụ của thai có bất thường: sa dây rốn, nhau tiền đạo, nhau bong non.
Theo Lê Thanh Hà (Tuổi trẻ)
Thông tin doanh nghiệp
|
|
Thông tin cần biết
Sự kiện tiêu điểm

Content-Type: text/html; charset=Utf-8

X-Cache: QuickCache vv2.1.1rc1 - file

Cache-Control: public

Vary: Accept-Encoding,User-Agent


text:
iPhone 6 XÁCH TAY SINGAPORE Giá bán:3.500.000.vnđ
Samsung galaxy s5 xách tay singapore
Chuyên phân phối điện thoại giá sỉ cho đại lý
Samsung galaxy note 3 xách tay singapo mới nguyên hộp
Pin 6.000mAh xạc cho Smatphone-- Land Rover A8+(XP3300) Hầm Hố,cực chất
Giá Rẻ Khai Trương giảm 50% dòng Land Rover, ĐT pin khủng,xạc cho smatphone
Samsung galaxy s5 xách tay singapo mới nguyên hộp
apple iphone 5s,samsung galaxy s4,samsung galaxy note 3,giá rẻ
giá iphone 6 trung quốc rẽ nhất 3G.wifi
Samsung S5 trung quốc
Samsung Galaxy S5 Galaxy SV bản quốc tế giá 1tr6.vnđ
Samsung galaxy note 3 n9000 xách tay giá rẻ.
Iphone 5s 16gb gold xách tay singapore giá rẽ nhất sài gòn
Iphone 6 32 gb xách tay đài loan mới nguyên hộp,camera 13 megapixel
Bán sỉ và lẻ ĐT độc
Giá samsung galaxy s4 16GB chính hãng rẽ nhất
MINH QUỐC MOBILE
GIAO HÀNG MIỂN PHÍ TPHCM
đặc biệt giảm 5% cho học sinh,sinh viên và khách tỉnhh ở xa
LH: 0936.173.177 GẬP A QUỐC
TẶNG KÈM TAI NGHE BLUETOOTH
Mạng: GSM1800, GSM900, GSM850,GSM1900
HSDPA 2100, HSDPA 1900, HSDPA 850,
Trọng lượng: 140g / Màn hình: 16M màu-TFT Touchscreen
Độ phân giải màn hình: 640 x 960 pixels
Kiểu chuông: MP3/Kích thước màn hình: 3.5inch
Sổ địa chỉ: Photocall , unlimited entries and fields
Nhật ký cuộc gọi: 100x100x100/Hệ điều hành: iPhone OS
Tin nhắn: SMS, MMS, Email, Push E-Mail,
Đồng bộ hóa dữ liệu: EDGE, GPRS, Wifi 802.11b,
Wifi 802.11g, Bluetooth 2.1 with A2DP,
Kiểu kết nối: USB, / Camera: 5Megapixel
Màu: đen,trắng
Tính năng: Tinh năng khác,Máy tính cá nhân
Nghe nhạc, Ghi âm, Kết nối TV,
Loa ngoài, Cài đặt hình nền, nhạc chuông,
Chụp ảnh hỗ trợ đèn Flash, Lịch nhắc việc,
Đồng hồ, Báo thức, Quay Video,
Thiết kế hỗ trợ chơi game, Công nghệ 3G,
3.5 mm audio output jack, Kết nối GPS,
Phần mềm: Trình duyệt WAP, Dịch vụ dữ liệu CSD
GPRS, Chơi nhạc MP3/AAC...,
Giá Bán: 1.800.000 VND
GIAO HÀNG TẬN NƠI MIỄN PHÍ TOÀN QUỐC VÀ NỘI THÀNH HCM.
lh: 0936.173.177, 0937.342.545 GẬP A QUỐCSẼ CÓ GIÁ ƯU ĐẢI.
lh: 0936.173.177, 0937.342.545 GẬP A QUỐCSẼ CÓ GIÁ ƯU ĐẢI.
--------------------------------------------------
IPHONE 4S 32G,MẠNG 3G,GPS ĐỊNH VỊ TOÀN CẦU,WIFI,HỆ ĐIỀU HÀNH ANGROID 2.3.4
hàng mới 100% nguyên hộp sách hướng dẩn đầy đủ.
hàng mới 100% nguyên hộp sách hướng dẩn đầy đủ.
iphone 42 32g
NGUYÊN HỘP.
Hệ Điều hành :ANDROID 2.3.4
Kiểu dáng : Kiểu thẳng, Số sim sử dụng 1
Giá Bán:2.800.000 VND
bảo hành 24 tháng 1 đổi 1 trong tháng đầu.
GIAO HÀNG MIỂN PHÍ TPHCM.
QUÝ KHÁCH Ở XA CÓ THANH TOÁN QUA NGÂN HÀNG
NGÂN HÀNG: AGRIBANK
STK: 648.020507.2724
CTK: TRẦN BÁ THUẬN.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------
Iphone 4s cảm ứng nhiệt (Trung Quốc)
iPhone 4G Cảm ứng nhiệt đa điểm Wifi (Trung Quốc)
iPhone 4S Android 5.0 (Trung Quốc)
iPhone 4 Micro Sim (Trung Quốc)
iPhone 5GS Wifi (Trung Quốc)
iPhone 3Gs (1SIM) (Trung Quốc)
iPhone 5GS PS5 (Trung Quốc)
iPhone 4 Wifi (Trung Quốc)
Chống Sốc,Chống Va Đập Land Rover Jeep A8i bạn có thể sở hữu chỉ với 390.000vnd
SAM SUNG GALAXY S4
IPHONE 4S
IPHONE 4S HÀNG SÁCH TAY GIÁ RẺ LH: 0963.50.52.53 GẶP A QUỐC.
SAM SAUNG GALAXY S3 HÀNG SÁCH TAY GIÁ BÁN: 1.600.000 VND LH: 0963.50.52.53 GẶP A QUỐC.
IPHONE 4S HÀNG SÁCH TAY GIÁ BÁN : 1.300.000VND LH: 0963.50.52.53 GẶP A QUỐC
SAM SUNG HANG SÁCH TAY GIÁ BÁN: 1.600.000VND LH: 0963.50.52.53 GẶP A THUẬN.
IPHONE 4S HÀNG SÁCH TAY GIÁ RẺ LH: 0963.50.52.53 GẶP A QUỐC.

markdown:
|
|
##
|
3 phút trước
||
|
550.000
VNĐ / máy
|
|
##
|
5 phút trước
||
|
400.000
VNĐ
|
|
##
|
14 phút trước
||
|
450.000
VNĐ / cái
|
|
##
|
15 phút trước
||
|
115
VNĐ
|
|
##
|
19 phút trước
||
|
370.000
VNĐ
|
|
##
|
22 phút trước
||
|
550.000
VNĐ / cái
|
|
##
|
23 phút trước
||
|
3.800.000
VNĐ
|
|
##
|
23 phút trước
||
|
2.600.000
VNĐ
|
|
##
|
23 phút trước
||
|
1.200.000
VNĐ
|
|
##
|
32 phút trước
||
|
380.000
VNĐ
|
|
##
|
33 phút trước
||Thỏa thuận...|
|
|
##
|
35 phút trước
||
|
500.000
VNĐ / cái
|
|
##
|
43 phút trước
||
|
550.000
VNĐ / máy
|
|
##
|
49 phút trước
||
|
650.000
VNĐ / cái
|
|
##
|
50 phút trước
||
|
380.000
VNĐ / cái
|
|
##
|
1 giờ 3 phút trước
||
|
550.000
VNĐ / máy
|
|
##
|
1 giờ 9 phút trước
||
|
349.000
VNĐ / cái
|
|
##
|
1 giờ 37 phút trước
||
|
790.000
VNĐ / cái
|
|
##
|
1 giờ 43 phút trước
||
|
550.000
VNĐ / máy
|
|
##
|
1 giờ 44 phút trước
||
|
550.000
VNĐ / 1
|
|
##
|
1 giờ 49 phút trước
||
|
380.000
VNĐ
|
|
##
|
1 giờ 50 phút trước
||
|
2.000.000
VNĐ
|
|
##
|
1 giờ 59 phút trước
||
|
495.000
VNĐ / 1
|
|
##
|
2 giờ 2 phút trước
||
|
2.850.000
VNĐ / chiếc
|
|
##
|
2 giờ 3 phút trước
||
|
550.000
VNĐ / máy
|
|
##
|
2 giờ 10 phút trước
||
|
2.200.000
VNĐ / chiếc
|
|
##
|
2 giờ 20 phút trước
||
|
2.500.000
VNĐ / chiếc
|
|
##
|
2 giờ 20 phút trước
||
|
3.400.000
VNĐ / chiếc
|
|
##
|
2 giờ 20 phút trước
||
|
1.990.000
VNĐ / chiếc
|
|
##
|
2 giờ 20 phút trước
||
|
2.500.000
VNĐ / chiếc

Server: Apache

Set-Cookie: history_raovat=5555117%7C0; path=/

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Vary: Accept-Encoding


text:
Sign in to post new definitions, images, and sounds and create lists of favorites.
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận Từ vựng của Urban mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.

Content-Type: text/html; charset=utf-8

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

X-Xss-Protection: 1; mode=block

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: max-age=0, private, must-revalidate

X-Powered-By: Phusion Passenger 4.0.37

Server: nginx/1.4.4 + Phusion Passenger 4.0.37

Via: 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Served-By: cache-iad2124-IAD, cache-jfk1026-JFK

X-Cache: MISS, MISS


markdown:
Sign in to post new definitions, images, and sounds and create lists of favorites.
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận Từ vựng của Urban mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.

X-Served-By: cache-iad2132-IAD, cache-jfk1033-JFK


text:
Blain, Pennsylvania
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Blain là một thị trấn thuộc quận Perry, tiểu bang Pennsylvania, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thị trấn này là 263 người.[1]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “2010 Census Gazetteer Files”. Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 22 tháng 10 năm 2012.

markdown:
# Blain, Pennsylvania
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Blain, Pennsylvania
|—
| —
|
|[40°20′14″B 77°30′38″T / 40,3372°B 77,5106°T](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Blain%2C_Pennsylvania¶ms=40.3372_N_-77.5106_E_type:city(263)_region:US-PA_globe:earth) [Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Pennsylvania](/wiki/Pennsylvania) [Quận](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_%E1%BB%9F_Pennsylvania&action=edit&redlink=1) [Quận Perry](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Perry,_Pennsylvania) **Dân số**(2010) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [EST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_%C4%90%C3%B4ng_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-5](/wiki/UTC-5)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) **EDT**( [UTC-4](/wiki/UTC-4)) **Blain** là một [thị trấn](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%E1%BA%A5n) thuộc [quận Perry](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Perry,_Pennsylvania), tiểu bang [Pennsylvania](/wiki/Pennsylvania), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Năm 2010, dân số của thị trấn này là 263 người. [[1]](#cite_note-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Blain,_Pennsylvania&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Blain,_Pennsylvania&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“2010 Census Gazetteer Files”](http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html). [Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3). Truy cập ngày 22 tháng 10 năm 2012.

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

X-Cache: cp1055 miss (0), cp1055 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate


text:
Huameuang
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Huameuang hay Húa Mương là một huyện (Muang) của tỉnh Huaphanh, Lào.
Vị trí[sửa | sửa mã nguồn]
Huameuang nằm ở phía Nam tỉnh Hủa Phăn, mặt phía Nam giáp với tỉnh Xiengkhuang. Các mặt còn lại giáp các huyện thị cùng tỉnh: phía Đông Nam giáp Samtay, phía Đông Bắc giáp Xamneua, phía Tây Bắc và Tây giáp Viengthong.

markdown:
# Huameuang
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Huameuang** hay **Húa Mương** là một [huyện](/wiki/Huy%E1%BB%87n) (Muang) của tỉnh [Huaphanh](/wiki/Huaphanh), [Lào](/wiki/L%C3%A0o).
## Vị trí[
[sửa](/w/index.php?title=Huameuang&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Huameuang&action=edit§ion=1)]
Huameuang nằm ở phía Nam tỉnh Hủa Phăn, mặt phía Nam giáp với tỉnh
[Xiengkhuang](/wiki/Xiengkhuang). Các mặt còn lại giáp các huyện thị cùng tỉnh: phía Đông Nam giáp [Samtay](/w/index.php?title=Samtay&action=edit&redlink=1), phía Đông Bắc giáp [Xamneua](/wiki/Xamneua), phía Tây Bắc và Tây giáp [Viengthong](/wiki/Viengthong,_Huaphanh).

X-Cache: cp1067 hit (1), cp1054 frontend miss (0)


text:
Leme
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Leme là một đô thị ở bang São Paulo của Brasil. Đô thị này nằm ở vĩ độ 22º11'08" độ vĩ nam và kinh độ 47º23'25" độ vĩ tây, trên khu vực có độ cao 619 m trên mực nước biển, dân số ước khoảng 90.000 người.
Địa lý[sửa | sửa mã nguồn]
Đô thị này có diện tích 403,1 km², nằm ở đông trung bộ bang São Paulo. Các đô thị giáp ranh: Phía bắc: Santa Cruz da Conceição và Pirassununga; Phía đông: Mogi Guaçu; Phía nam: Araras; Phía tây: Corumbataí và Rio Claro;
Thông tin nhân khẩu[sửa | sửa mã nguồn]
Dữ liệu dân số theo điều tra dân số năm 2000
Tổng dân số: 80.757
- Dân số thành thị: 77.888
- Dân số nông thôn: 2.869
- Nam giới: 40.830
- Nữ giới: 39.927
Mật độ dân số (người/km²): 200,34
Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi (trên một triệu người): 13,44
Tuổi thọ bình quân (tuổi): 72,57
Tỷ lệ sinh (số trẻ trên mỗi bà mẹ): 2,22
Tỷ lệ biết đọc biết viết: 90,14%
Chỉ số phát triển con người (HDI-M): 0,796
- Chỉ số phát triển con người - Thu nhập: 0,734
- Chỉ số phát triển con người - Tuổi thọ: 0,793
- Chỉ số phát triển con người - Giáo dục: 0,860
(Nguồn: IPEADATA)
Sông ngòi[sửa | sửa mã nguồn]
Các xa lộ[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Estimativas da população para 1º de julho de 2008” (PDF). Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística (IBGE). 29 tháng 8 năm 2008. Truy cập 5 tháng 9 năm 2008.

markdown:
# Leme
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Município de Leme|
|[[Image:|250px|none|]]|
|
|"Cidade do Algodão"
|
|
|
|[Ngày kỉ niệm](/w/index.php?title=Ng%C3%A0y_k%E1%BB%89_ni%E1%BB%87m&action=edit&redlink=1) [Thành lập](/w/index.php?title=Th%C3%A0nh_l%E1%BA%ADp&action=edit&redlink=1) [29 tháng 8](/wiki/29_th%C3%A1ng_8)de [1895](/wiki/1895) [Nhân xưng](/w/index.php?title=Nh%C3%A2n_x%C6%B0ng&action=edit&redlink=1) *lemense* [Khẩu hiệu](/wiki/Kh%E1%BA%A9u_hi%E1%BB%87u) [Prefeito(a)](/w/index.php?title=Prefeitura_(Brasil)&action=edit&redlink=1) [Bang](/wiki/Bang_Brasil) ![ Bandeira do estado de São Paulo.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2b/Bandeira_do_estado_de_S%C3%A3o_Paulo.svg/20px-Bandeira_do_estado_de_S%C3%A3o_Paulo.svg.png)
![ Bandeira do estado de São Paulo.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2b/Bandeira_do_estado_de_S%C3%A3o_Paulo.svg/20px-Bandeira_do_estado_de_S%C3%A3o_Paulo.svg.png)
[Bang São Paulo](/wiki/Bang_S%C3%A3o_Paulo) [Mesorregião](/w/index.php?title=Mesorregi%C3%A3o&action=edit&redlink=1) [Piracicaba](/w/index.php?title=Mesorregi%C3%A3o_de_Piracicaba&action=edit&redlink=1) [Microrregião](/w/index.php?title=Microrregi%C3%A3o&action=edit&redlink=1) [Limeira](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%83u_v%C3%B9ng_Limeira&action=edit&redlink=1) [Khu vực đô thị](/wiki/Khu_v%E1%BB%B1c_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B) [Pirassununga](/w/index.php?title=Pirassununga&action=edit&redlink=1), [Santa Cruz da Conceição](/wiki/Santa_Cruz_da_Concei%C3%A7%C3%A3o), [Corumbataí](/wiki/Corumbata%C3%AD), [Sông Claro](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Claro&action=edit&redlink=1), [Araras](/wiki/Araras), [Mogi-Guaçu](/w/index.php?title=Mogi-Gua%C3%A7u&action=edit&redlink=1)và [Aguaí](/wiki/Agua%C3%AD) [kilômét](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t) [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [km²](/wiki/Km%C2%B2) [Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) *est.* [IBGE](/w/index.php?title=IBGE&action=edit&redlink=1)/ [2008](/wiki/2008) [[1]](#cite_note-IBGE_Pop_2008-1) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) [km²](/wiki/Km%C2%B2) [Cao độ](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) [mét](/wiki/M%C3%A9t) [Khí hậu](/wiki/Kh%C3%AD_h%E1%BA%ADu) [tropical de altitude](/w/index.php?title=Tropical_de_altitude&action=edit&redlink=1) [Aw](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_kh%C3%AD_h%E1%BA%ADu_K%C3%B6ppen) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [UTC-3](/wiki/UTC-3) [HDI](/wiki/Ch%E1%BB%89_s%E1%BB%91_ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n_con_ng%C6%B0%E1%BB%9Di) [PNUD](/w/index.php?title=PNUD&action=edit&redlink=1)/ [2000](/wiki/2000) [GDP](/wiki/GDP) [R$](/w/index.php?title=R$&action=edit&redlink=1)670.153.115,00 [IBGE](/w/index.php?title=IBGE&action=edit&redlink=1)/ [2003](/wiki/2003) [GDP đầu người](/wiki/GDP_%C4%91%E1%BA%A7u_ng%C6%B0%E1%BB%9Di) [R$](/w/index.php?title=R$&action=edit&redlink=1)7.812,83 [IBGE](/w/index.php?title=IBGE&action=edit&redlink=1)/ [2003](/wiki/2003) **Leme** là một đô thị ở [bang](/wiki/Bang_c%E1%BB%A7a_Brasil) [São Paulo](/wiki/S%C3%A3o_Paulo_(bang)) của [Brasil](/wiki/Brasil). Đô thị này nằm ở [vĩ độ](/wiki/V%C4%A9_%C4%91%E1%BB%99) 22º11'08" độ vĩ nam và [kinh độ](/wiki/Kinh_%C4%91%E1%BB%99) 47º23'25" độ vĩ tây, trên khu vực có độ cao 619 m trên mực nước biển, dân số ước khoảng 90.000 người.
## Địa lý[
[sửa](/w/index.php?title=Leme&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Leme&action=edit§ion=1)]
Đô thị này có diện tích 403,1 km², nằm ở đông trung bộ bang São Paulo. Các đô thị giáp ranh: Phía bắc:
[Santa Cruz da Conceição](/wiki/Santa_Cruz_da_Concei%C3%A7%C3%A3o) và [Pirassununga](/w/index.php?title=Pirassununga&action=edit&redlink=1); Phía đông: [Mogi Guaçu](/wiki/Mogi_Gua%C3%A7u); Phía nam: [Araras](/wiki/Araras); Phía tây: [Corumbataí](/wiki/Corumbata%C3%AD) và [Rio Claro](/wiki/Rio_Claro);
## Thông tin nhân khẩu[
[sửa](/w/index.php?title=Leme&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Leme&action=edit§ion=2)] **Dữ liệu dân số theo điều tra dân số năm 2000** [Tổng dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91): 80.757
- Dân số thành thị: 77.888
- Dân số nông thôn: 2.869
- Nam giới: 40.830
- Nữ giới: 39.927
[Mật độ dân số](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) (người/km²): 200,34 [Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh](/w/index.php?title=T%E1%BB%B7_l%E1%BB%87_t%E1%BB%AD_vong_tr%E1%BA%BB_s%C6%A1_sinh&action=edit&redlink=1) dưới 1 tuổi (trên một triệu người): 13,44 [Tuổi thọ bình quân](/w/index.php?title=Tu%E1%BB%95i_th%E1%BB%8D_b%C3%ACnh_qu%C3%A2n&action=edit&redlink=1) (tuổi): 72,57 [Tỷ lệ sinh](/w/index.php?title=T%E1%BB%B7_l%E1%BB%87_sinh&action=edit&redlink=1) (số trẻ trên mỗi bà mẹ): 2,22 [Tỷ lệ biết đọc biết viết](/wiki/Bi%E1%BA%BFt_ch%E1%BB%AF): 90,14% [Chỉ số phát triển con người](/wiki/Ch%E1%BB%89_s%E1%BB%91_ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n_con_ng%C6%B0%E1%BB%9Di) (HDI-M): 0,796
- Chỉ số phát triển con người - Thu nhập: 0,734
- Chỉ số phát triển con người - Tuổi thọ: 0,793
- Chỉ số phát triển con người - Giáo dục: 0,860
(Nguồn:
[IPEA](/w/index.php?title=IPEA&action=edit&redlink=1)DATA)
### Sông ngòi[
[sửa](/w/index.php?title=Leme&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Leme&action=edit§ion=3)]
### Các xa lộ[
[sửa](/w/index.php?title=Leme&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Leme&action=edit§ion=4)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Leme&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Leme&action=edit§ion=5)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Leme&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Leme&action=edit§ion=6)] [^](#cite_ref-IBGE_Pop_2008_1-0) [“Estimativas da população para 1º de julho de 2008”](http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2008/POP2008_DOU.pdf)(

X-Cache: cp1054 miss (0), cp1067 frontend miss (0)


text:
Stylurus
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Stylurus là một chi chuồn chuồn ngô thuộc họ Gomphidae. They are thường được biết đến với tên Hanging Clubtails from their habit of hanging nearly vertically when they perch.[1]
Chi này gồm các loài:[2]
- Stylurus amicus (Needham, 1930)
- Stylurus amnicola (Walsh, 1862) - Riverine Clubtail[3]
- Stylurus annulatus (Djakonov, 1926)
- Stylurus clathratus (Needham, 1930)
- Stylurus endicotti (Needham, 1930)
- Stylurus erectocornus Liu & Chao in Chao, 1990
- Stylurus falcatus Gloyd, 1944
- Stylurus flavicornis (Needham, 1931)
- Stylurus flavipes (Charpentier, 1825)
- Stylurus gaudens (Chao, 1953)
- Stylurus gideon (Needham, 1941)
- Stylurus intricatus (Selys, 1858) - Brimstone Clubtail[4]
- Stylurus ivae Williamson, 1932 - Shining Clubtail[5]
- Stylurus kreyenbergi (Ris, 1928)
- Stylurus laurae Williamson, 1932 - Laura's Clubtail[4]
- Stylurus nagoyanus Asahina, 1951
- Stylurus nanningensis Liu, 1985
- Stylurus nobilis Liu & Chao in Chao, 1990
- Stylurus notatus (Rambur, 1842) - Elusive Clubtail[4]
- Stylurus occultus (Selys, 1878)
- Stylurus oculatus (Asahina, 1949)
- Stylurus olivaceus (Selys, 1873) - Olive Clubtail[4]
- Stylurus placidus Liu & Chao in Chao, 1990
- Stylurus plagiatus (Selys, 1854) - Russet-tipped Clubtail[6]
- Stylurus potulentus (Needham, 1942) - Yellow-sided Clubtail[7]
- Stylurus scudderi (Selys, 1873) - Zebra Clubtail[8]
- Stylurus spiniceps (Walsh, 1862) - Arrow Clubtail[9]
- Stylurus takashii (Asahina, 1966)
- Stylurus tongrensis Liu, 1991
- Stylurus townesi Gloyd, 1936 - Towne's Clubtail[10]
Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Paulson, Dennis R. (2009). Dragonflies and Damselflies of the West. Princeton University Press. ISBN 0691122814.
- ^ Martin Schorr, Martin Lindeboom, Dennis Paulson. “World Odonata List”. University of Puget Sound. Truy cập 11 tháng 8 2010.
- ^ Paulson, D. R. (2007) Stylurus amnicola Trong: IUCN 2010. IUCN Red List of Threatened Species. Ấn bản 2010.3. www.iucnredlist.org Truy cập 11 tháng 11 2010.
- ^ a ă â b “North American Odonata”. University of Puget Sound. 2009. Truy cập 5 tháng 8 2010.
- ^ Paulson, D. R. (2007) Stylurus ivae Trong: IUCN 2010. IUCN Red List of Threatened Species. Ấn bản 2010.3. www.iucnredlist.org Truy cập 11 tháng 11 2010.
- ^ Paulson, D. R. (2007) Stylurus plagiatus Trong: IUCN 2010. IUCN Red List of Threatened Species. Ấn bản 2010.3. www.iucnredlist.org Truy cập 11 tháng 11 2010.
- ^ Abbott, J.C. (2007) Stylurus potulentus Trong: IUCN 2010. IUCN Red List of Threatened Species. Ấn bản 2010.3. www.iucnredlist.org Truy cập 11 tháng 11 2010.
- ^ Paulson, D. R. (2009) Stylurus scudderei Trong: IUCN 2010. IUCN Red List of Threatened Species. Ấn bản 2010.3. www.iucnredlist.org Truy cập 11 tháng 11 2010.
- ^ Paulson, D. R. (2007) Stylurus spiniceps Trong: IUCN 2010. IUCN Red List of Threatened Species. Ấn bản 2010.3. www.iucnredlist.org Truy cập 11 tháng 11 2010.
- ^ Abbott, J.C. (2007) Stylurus townesi Trong: IUCN 2010. IUCN Red List of Threatened Species. Ấn bản 2010.3. www.iucnredlist.org Truy cập 11 tháng 11 2010.

markdown:
*Stylurus*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Stylurus
|
|![]()
Female
[S. flavipes](/wiki/Stylurus_flavipes) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Arthropoda](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_Ch%C3%A2n_kh%E1%BB%9Bp) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Insecta](/wiki/C%C3%B4n_tr%C3%B9ng) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Odonata](/wiki/Chu%E1%BB%93n_chu%E1%BB%93n) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Gomphidae](/w/index.php?title=Gomphidae&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) **Stylurus** [Needham](/w/index.php?title=James_George_Needham&action=edit&redlink=1), 1897 * là một chi Stylurus* [chuồn chuồn ngô](/wiki/Chu%E1%BB%93n_chu%E1%BB%93n_ng%C3%B4)thuộc họ [Gomphidae](/w/index.php?title=Gomphidae&action=edit&redlink=1). They are thường được biết đến với tên **Hanging Clubtails**from their habit of hanging nearly vertically when they perch. [[1]](#cite_note-DDW-1)
Chi này gồm các loài:
[[2]](#cite_note-2) *(Needham, 1930)* [Stylurus amicus](/wiki/Stylurus_amicus) *(Walsh, 1862) - Riverine Clubtail* [Stylurus amnicola](/wiki/Stylurus_amnicola) [[3]](#cite_note-3) *(Djakonov, 1926)* [Stylurus annulatus](/wiki/Stylurus_annulatus) *(Needham, 1930)* [Stylurus clathratus](/wiki/Stylurus_clathratus) *(Needham, 1930)* [Stylurus endicotti](/wiki/Stylurus_endicotti) *Liu & Chao in Chao, 1990* [Stylurus erectocornus](/wiki/Stylurus_erectocornus) *Gloyd, 1944* [Stylurus falcatus](/wiki/Stylurus_falcatus) *(Needham, 1931)* [Stylurus flavicornis](/wiki/Stylurus_flavicornis) *(Charpentier, 1825)* [Stylurus flavipes](/wiki/Stylurus_flavipes) *(Chao, 1953)* [Stylurus gaudens](/wiki/Stylurus_gaudens) *(Needham, 1941)* [Stylurus gideon](/wiki/Stylurus_gideon) *(Selys, 1858) - Brimstone Clubtail* [Stylurus intricatus](/wiki/Stylurus_intricatus) [[4]](#cite_note-NAO-4) *Williamson, 1932 - Shining Clubtail* [Stylurus ivae](/wiki/Stylurus_ivae) [[5]](#cite_note-5) *(Ris, 1928)* [Stylurus kreyenbergi](/wiki/Stylurus_kreyenbergi) *Williamson, 1932 - Laura's Clubtail* [Stylurus laurae](/wiki/Stylurus_laurae) [[4]](#cite_note-NAO-4) *Asahina, 1951* [Stylurus nagoyanus](/wiki/Stylurus_nagoyanus) *Liu, 1985* [Stylurus nanningensis](/wiki/Stylurus_nanningensis) *Liu & Chao in Chao, 1990* [Stylurus nobilis](/wiki/Stylurus_nobilis) *(Rambur, 1842) - Elusive Clubtail* [Stylurus notatus](/wiki/Stylurus_notatus) [[4]](#cite_note-NAO-4) *(Selys, 1878)* [Stylurus occultus](/wiki/Stylurus_occultus) *(Asahina, 1949)* [Stylurus oculatus](/wiki/Stylurus_oculatus) *(Selys, 1873) - Olive Clubtail* [Stylurus olivaceus](/wiki/Stylurus_olivaceus) [[4]](#cite_note-NAO-4) *Liu & Chao in Chao, 1990* [Stylurus placidus](/wiki/Stylurus_placidus) *(Selys, 1854) - Russet-tipped Clubtail* [Stylurus plagiatus](/wiki/Stylurus_plagiatus) [[6]](#cite_note-6) *(Needham, 1942) - Yellow-sided Clubtail* [Stylurus potulentus](/wiki/Stylurus_potulentus) [[7]](#cite_note-7) *(Selys, 1873) - Zebra Clubtail* [Stylurus scudderi](/wiki/Stylurus_scudderi) [[8]](#cite_note-8) *(Walsh, 1862) - Arrow Clubtail* [Stylurus spiniceps](/wiki/Stylurus_spiniceps) [[9]](#cite_note-9) *(Asahina, 1966)* [Stylurus takashii](/wiki/Stylurus_takashii) *Liu, 1991* [Stylurus tongrensis](/wiki/Stylurus_tongrensis) *Gloyd, 1936 - Towne's Clubtail* [Stylurus townesi](/wiki/Stylurus_townesi) [[10]](#cite_note-10)
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Stylurus&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Stylurus&action=edit§ion=1)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Stylurus&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Stylurus&action=edit§ion=2)] **Paulson, Dennis R. (2009).** [^](#cite_ref-DDW_1-0) *Dragonflies and Damselflies of the West*. [Princeton University Press](/w/index.php?title=Princeton_University_Press&action=edit&redlink=1). [ISBN](/wiki/ISBN) [0691122814](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0691122814). **Martin Schorr, Martin Lindeboom, Dennis Paulson.** [^](#cite_ref-2) [“World Odonata List”](http://www.pugetsound.edu/academics/academic-resources/slater-museum/biodiversity-resources/dragonflies/world-odonata-list/). [University of Puget Sound](/w/index.php?title=University_of_Puget_Sound&action=edit&redlink=1). Truy cập 11 tháng 8 2010. **Paulson, D. R. (2007)** [^](#cite_ref-3) [Trong:](http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/165048) *Stylurus amnicola* [IUCN](/wiki/Li%C3%AAn_minh_B%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_IUCN)2010. *. Ấn bản 2010.3.* [IUCN Red List of Threatened Species](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F) [www.iucnredlist.org](http://www.iucnredlist.org/)Truy cập 11 tháng 11 2010.
- ^
**a** **ă** **â** **b** [“North American Odonata”](http://www.pugetsound.edu/academics/academic-resources/slater-museum/biodiversity-resources/dragonflies/north-american-odonata/). University of Puget Sound. 2009. Truy cập 5 tháng 8 2010. **Paulson, D. R. (2007)** [^](#cite_ref-5) [Trong:](http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/165008) *Stylurus ivae* [IUCN](/wiki/Li%C3%AAn_minh_B%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_IUCN)2010. *. Ấn bản 2010.3.* [IUCN Red List of Threatened Species](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F) [www.iucnredlist.org](http://www.iucnredlist.org/)Truy cập 11 tháng 11 2010. **Paulson, D. R. (2007)** [^](#cite_ref-6) [Trong:](http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/164921) *Stylurus plagiatus* [IUCN](/wiki/Li%C3%AAn_minh_B%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_IUCN)2010. *. Ấn bản 2010.3.* [IUCN Red List of Threatened Species](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F) [www.iucnredlist.org](http://www.iucnredlist.org/)Truy cập 11 tháng 11 2010. **Abbott, J.C. (2007)** [^](#cite_ref-7) [Trong:](http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/21118) *Stylurus potulentus* [IUCN](/wiki/Li%C3%AAn_minh_B%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_IUCN)2010. *. Ấn bản 2010.3.* [IUCN Red List of Threatened Species](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F) [www.iucnredlist.org](http://www.iucnredlist.org/)Truy cập 11 tháng 11 2010. **Paulson, D. R. (2009)** [^](#cite_ref-8) [Trong:](http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/164933) *Stylurus scudderei* [IUCN](/wiki/Li%C3%AAn_minh_B%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_IUCN)2010. *. Ấn bản 2010.3.* [IUCN Red List of Threatened Species](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F) [www.iucnredlist.org](http://www.iucnredlist.org/)Truy cập 11 tháng 11 2010. **Paulson, D. R. (2007)** [^](#cite_ref-9) [Trong:](http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/165068) *Stylurus spiniceps* [IUCN](/wiki/Li%C3%AAn_minh_B%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_IUCN)2010. *. Ấn bản 2010.3.* [IUCN Red List of Threatened Species](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F) [www.iucnredlist.org](http://www.iucnredlist.org/)Truy cập 11 tháng 11 2010. **Abbott, J.C. (2007)** [^](#cite_ref-10) [Trong:](http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/21119) *Stylurus townesi* [IUCN](/wiki/Li%C3%AAn_minh_B%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_IUCN)2010. *. Ấn bản 2010.3.* [IUCN Red List of Threatened Species](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F) [www.iucnredlist.org](http://www.iucnredlist.org/)Truy cập 11 tháng 11 2010.

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1055 frontend miss (0)


text:
Tôn hiệu
Tôn hiệu (chữ Hán 尊号) là danh hiệu "tôn kính" cho những người được "tôn quý", phổ biến nhất là ở những vị Thái thượng hoàng, Thái thượng vương hay Hoàng thái hậu.[1]
Tôn hiệu chính thức[sửa | sửa mã nguồn]
Tôn hiệu chính thức đa phần do các triều thần suy tôn hoặc do hậu thế truy tặng cho những vị quân chủ hoặc tổ tiên đời trước, nó thường rất dài và nhiều mỹ từ, chính vì rất dài và khó nhớ, nên thường tôn hiệu chính thức ít phổ biến và thường được rút gọn lại 3 hoặc 4 chữ. Ví dụ:
- Thái Thượng Chí Đạo Thánh Hoàng Thiên Đế (太上至道圣皇天帝) là tôn hiệu của Đường Huyền Tông sau khi thoái vị. Sau khi mất, vị Thái thượng hoàng này còn được Đường Túc Tông truy tặng thêm tôn hiệu nữa là Quang Thiên Văn Vũ Đại Thánh Hiếu Cảm Hoàng Đế (光天文武大圣孝感皇帝). Đến đời nhà Thanh, Đường Huyền Tông lại có thêm một tôn hiệu khác là Khai Nguyên Thánh Văn Thần Vũ Hoàng Đế (开元圣文神武皇帝). Bởi vua Thánh Tổ nhà Thanh có tên huý là Huyền Diệp nên các sử gia nhà Thanh đều gọi ông là Đường Minh Hoàng mà bỏ qua miếu hiệu Huyền Tông vậy.
- Pháp Thiên Long Vận Chí Thành Tiên Giác Thể Nguyên Lập Cực Phu Văn Phấn Vũ Khâm Minh Hiếu Từ Thần Thánh Thuần hoàng đế (法天隆運至誠先覺體元立極敷文奮武欽明孝慈神聖純皇帝) là tôn hiệu của Càn Long
- Hiếu Kính Thục Thánh Trang Thuần Nguyên Hóa Ý Liệt Trinh Mục Nhân Hiển Vương hậu (孝敬淑聖莊純元化懿烈貞穆仁顯王后) là tôn hiệu của Nhân Hiển Vương hậu
Tại Việt Nam thời nhà Trần, các vua nhường ngôi cho con về làm Thái Thượng Hoàng, thường được đặt tôn hiệu có tên của vua Nghiêu, với ngụ ý truyền thuyết vua Nghiêu nhường ngôi cho vua Thuấn là người tài. Cách đặt này ngoài ngụ ý so sánh Thái Thượng hoàng như vua Nghiêu, còn so sánh vua kế vị như vua Thuấn.
- Trần Thái Tông, khi làm Thái thượng hoàng có tôn hiệu Hiển Nghiêu Thánh Thọ Thái thượng hoàng đế.
- Trần Thánh Tông, khi làm Thái thượng hoàng có tôn hiệu Quang Nghiêu Từ hiếu Thái thượng hoàng đế.
- Trần Nhân Tông, khi làm Thái thượng hoàng có tôn hiệu Hiến Nghiêu Quang Thánh Thái thượng hoàng đế.
- Trần Anh Tông, khi làm Thái thượng hoàng có tôn hiệu Quảng Nghiêu Duệ Vũ Thái thượng hoàng đế.
- Trần Minh Tông, khi làm Thái thượng hoàng có tôn hiệu Chương Nghiêu Văn Chiết Thái thượng hoàng đế.
Tôn hiệu không chính thức[sửa | sửa mã nguồn]
Tôn hiệu không chính thức, dĩ nhiên là được đặt ra một cách không chính thức bởi các sử gia, thường rất ngắn gọn (thường chỉ 2 chữ) và chỉ ra đặc điểm của vị quân chủ đó (Tiên chủ, Hậu chủ, Phế đế, Mạt đế...). Thường các sử gia dùng tôn hiệu không chính thức cho những triều đại ngắn ngủi hoặc những vị quân chủ thất thế, mà ở đó tôn hiệu chính thức hoặc niên hiệu, miếu hiệu đều không có hoặc ít phổ biến, như một sự tôn kính với một triều đại.
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Oxford English Dictionary, 2nd ed.

markdown:
# Tôn hiệu
**Tôn hiệu** ( * 尊号) là danh hiệu "tôn kính" cho những người được "tôn quý", phổ biến nhất là ở những vị chữ Hán* [Thái thượng hoàng](/wiki/Th%C3%A1i_th%C6%B0%E1%BB%A3ng_ho%C3%A0ng), [Thái thượng vương](/wiki/Th%C3%A1i_th%C6%B0%E1%BB%A3ng_v%C6%B0%C6%A1ng)hay [Hoàng thái hậu](/wiki/Ho%C3%A0ng_th%C3%A1i_h%E1%BA%ADu). [[1]](#cite_note-1)
## Tôn hiệu chính thức[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%B4n_hi%E1%BB%87u&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%B4n_hi%E1%BB%87u&action=edit§ion=1)]
Tôn hiệu chính thức đa phần do các triều thần suy tôn hoặc do hậu thế truy tặng cho những vị quân chủ hoặc tổ tiên đời trước, nó thường rất dài và nhiều mỹ từ, chính vì rất dài và khó nhớ, nên thường tôn hiệu chính thức ít phổ biến và thường được rút gọn lại 3 hoặc 4 chữ. Ví dụ:
*Thái Thượng Chí Đạo Thánh Hoàng Thiên Đế*(太上至道圣皇天帝) là tôn hiệu của [Đường Huyền Tông](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_Huy%E1%BB%81n_T%C3%B4ng)sau khi thoái vị. Sau khi mất, vị Thái thượng hoàng này còn được [Đường Túc Tông](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_T%C3%BAc_T%C3%B4ng)truy tặng thêm tôn hiệu nữa là *Quang Thiên Văn Vũ Đại Thánh Hiếu Cảm Hoàng Đế*(光天文武大圣孝感皇帝). Đến đời nhà Thanh, Đường Huyền Tông lại có thêm một tôn hiệu khác là *Khai Nguyên Thánh Văn Thần Vũ Hoàng Đế*(开元圣文神武皇帝). Bởi vua [Thánh Tổ](/wiki/Khang_Hy)nhà Thanh có tên huý là Huyền Diệp nên các sử gia nhà Thanh đều gọi ông là Đường Minh Hoàng mà bỏ qua miếu hiệu Huyền Tông vậy. *Pháp Thiên Long Vận Chí Thành Tiên Giác Thể Nguyên Lập Cực Phu Văn Phấn Vũ Khâm Minh Hiếu Từ Thần Thánh Thuần hoàng đế*(法天隆運至誠先覺體元立極敷文奮武欽明孝慈神聖純皇帝) là tôn hiệu của [Càn Long](/wiki/C%C3%A0n_Long) *Hiếu Kính Thục Thánh Trang Thuần Nguyên Hóa Ý Liệt Trinh Mục Nhân Hiển Vương hậu*(孝敬淑聖莊純元化懿烈貞穆仁顯王后) là tôn hiệu của [Nhân Hiển Vương hậu](/wiki/Nh%C3%A2n_Hi%E1%BB%83n_V%C6%B0%C6%A1ng_h%E1%BA%ADu)
Tại
[Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) thời [nhà Trần](/wiki/Nh%C3%A0_Tr%E1%BA%A7n), các vua nhường ngôi cho con về làm Thái Thượng Hoàng, thường được đặt tôn hiệu có tên của vua Nghiêu, với ngụ ý truyền thuyết vua Nghiêu nhường ngôi cho vua Thuấn là người tài. Cách đặt này ngoài ngụ ý so sánh Thái Thượng hoàng như vua Nghiêu, còn so sánh vua kế vị như vua Thuấn. [Trần Thái Tông](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Th%C3%A1i_T%C3%B4ng), khi làm Thái thượng hoàng có tôn hiệu Hiển **Nghiêu**Thánh Thọ Thái thượng hoàng đế. [Trần Thánh Tông](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Th%C3%A1nh_T%C3%B4ng), khi làm Thái thượng hoàng có tôn hiệu Quang **Nghiêu**Từ hiếu Thái thượng hoàng đế. [Trần Nhân Tông](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Nh%C3%A2n_T%C3%B4ng), khi làm Thái thượng hoàng có tôn hiệu Hiến **Nghiêu**Quang Thánh Thái thượng hoàng đế. [Trần Anh Tông](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Anh_T%C3%B4ng), khi làm Thái thượng hoàng có tôn hiệu Quảng **Nghiêu**Duệ Vũ Thái thượng hoàng đế. [Trần Minh Tông](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Minh_T%C3%B4ng), khi làm Thái thượng hoàng có tôn hiệu Chương **Nghiêu**Văn Chiết Thái thượng hoàng đế.
## Tôn hiệu không chính thức[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%B4n_hi%E1%BB%87u&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%B4n_hi%E1%BB%87u&action=edit§ion=2)]
Tôn hiệu không chính thức, dĩ nhiên là được đặt ra một cách không chính thức bởi các sử gia, thường rất ngắn gọn (thường chỉ 2 chữ) và chỉ ra đặc điểm của vị quân chủ đó (Tiên chủ, Hậu chủ, Phế đế, Mạt đế...). Thường các sử gia dùng tôn hiệu không chính thức cho những triều đại ngắn ngủi hoặc những vị quân chủ thất thế, mà ở đó tôn hiệu chính thức hoặc niên hiệu, miếu hiệu đều không có hoặc ít phổ biến, như một sự tôn kính với một triều đại.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%B4n_hi%E1%BB%87u&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%B4n_hi%E1%BB%87u&action=edit§ion=3)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%B4n_hi%E1%BB%87u&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%B4n_hi%E1%BB%87u&action=edit§ion=4)] **Oxford English Dictionary, 2nd ed.** [^](#cite_ref-1)


text:
Trịnh Chi Long
Trịnh Chi Long ¬(Trung văn phồn thể: 鄭芝龍; bính âm: Zhèng Zhīlóng; Wade–Giles: Cheng Chih-lung; 16 tháng 4, 1604 – 24 tháng 11, 1661), hiệu Phi Hồng, Phi Hoàng, tiểu danh Iquan, tên Thiên Chúa Giáo là Nicholas hoặc Nicholas Iquan Gaspard, người làng Thạch Tĩnh, Nam An, phủ Tuyền Châu, Phúc Kiến, Trung Quốc, ông là thương nhân, thủ lĩnh quân sự, quan lại triều đình kiêm cướp biển hoạt động mạnh ở vùng bờ biển Hoa Nam, Đài Loan và Nhật Bản vào cuối đời nhà Minh. Ông chính là cha của Trịnh Thành Công, khởi nghiệp ở Hirado, Nhật Bản lúc ban đầu, sau tự tay tạo dựng nên tập đoàn thương nhân kiêm cướp biển vũ trang ngày càng lớn mạnh, tạo nền tảng vững chắc cho chính quyền Minh Trịnh sau này, trong các sách vở tại châu Âu, ông thường được biết đến với các tên gọi như sau: Iquan, Quon, Iquon, Iquam, Equan.
Chi Long đẹp trai tráng kiện[1], là người không câu nệ tiểu tiết, lúc nhỏ: tính tình hào phóng, không thích đọc sách, có thể lực tốt, giỏi quyền bổng, nổi tiếng là người dũng lực trong làng[2], ông từng rửa tội theo Công giáo La Mã, đồng thời tín ngưỡng thần biển Mã Tổ[3][4] và Bồ Tát Ma Lợi Chi Thiên của đạo Phật[5], tại Nhật Bản, ông rất tôn sùng Bát Phiên thần của Thần Đạo[6]. Chi Long đa tài đa nghệ, thông thạo khá nhiều ngôn ngữ như tiếng Hoa vùng Nam Kinh, tiếng Nhật, tiếng Hà Lan, tiếng Tây Ban Nha và tiếng Bồ Đào Nha, còn nhiệt tâm ngày đêm ráng sức học tập kiếm thuật[7], ngoài ra ông còn có khả năng tấu diễn thứ nhạc khí của người Tây Ban Nha là Guitar.
Cha ông là Trịnh Thiệu Tổ (có thuyết nói là Trịnh Sĩ Biểu) là quan coi kho của tri phủ Tuyều Châu Sái Thiện Kế. Trịnh Chi Long có 3 người em trai là: Trịnh Chi Hổ, Trịnh Chi Phụng (Trịnh Hồng Quỳ), Trịnh Chi Báo. Con là Trịnh Thành Công, được nhà Nam Minh phong làm Duyên Bình Quận Vương, lấy Kim Môn, Hạ Môn và Đài Loan làm căn cứ địa mưu phục hưng nhà Minh, bắt đầu mở ra thời kỳ Minh Trịnh ở Đài Loan.
Mục lục
Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]
Thời niên thiếu[sửa | sửa mã nguồn]
Trịnh Chi Long sinh ra tại tỉnh Phúc Kiến, là con trai của một viên quan tài chính cấp trung chuyên coi về việc giữ kho cho chính quyền địa phương tỉnh Tuyền Châu. Một lần, khi Trịnh còn nhỏ, ông rất muốn ăn quả nhãn, tìm ra được một cái cây có đầy nhãn, liền nhặt một hòn đá và ném mạnh với hy vọng sẽ rơi ra vài quả nhãn. Gặp lúc viên tri phủ Tuyền Châu họ Sái, vừa đi ngang qua bị hòn đá của Trịnh ném trúng làm rớt cái mũ xuống. Vì thấy Trịnh còn nhỏ tuổi nên viên tri phủ không nỡ bắt tội ông và thả ra ngay lập tức, nhưng cha của Trịnh không bao giờ tha thứ cho việc làm ô nhục gia tộc của con trai mình, nên đã đuổi ông ra khỏi nhà lúc ông vừa tròn 18 tuổi.
Hoạt động hải tặc và thương nhân[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 1621 (năm Thiên Khải nguyên niên đời Minh Hy Tông), Trịnh Chi Long tròn 18 tuổi, cùng người em trai tới Áo Môn ở tại nhà bác mình là Hoàng Trình để học tập việc buôn bán, cũng tại nơi đây, ông đã tiếp nhận lễ rửa tội cải sang đạo Thiên Chúa Giáo, được đặt tên thánh là Nicolas, vì thế mà người Tây Dương gọi ông là Nicolas Iquan.
Trịnh Chi Long bắt đầu khởi hành đi khắp các nước ở vùng Đông Nam Á để xúc tiến viện buôn bán, trao đổi hàng hóa với người bản địa, về sau ông tới đảo Kyushu (Cửu Châu) của Nhật Bản, dừng chân tại đây kết hôn với Tagawa Matsu, con của người thợ rèn Hoa kiều di cư từ Tuyền Châu, Phúc Kiến Trung Quốc tới Hirado là Ông Dực Hoàng [8].
Ở Nagasaki (Nhật Bản), ông nhận làm thuộc hạ cho một thương gia kiêm hải tặc lớn người Hoa là Lý Đán, bắt đầu đảm nhiệm công việc phiên dịch với người Hà Lan sau khi lực lượng quân sự của Công ty Đông Ấn Hà Lan xâm chiếm quần đảo Bành Hồ tại eo biển Đài Loan vào năm 1622. Kể từ đấy, ông trở thành trợ thủ đắc lực nhất của Lý Đán, mối quan hệ thân mật của họ phát triển thành đồng tính luyến ái[9], năm 1623, Lý Đán mất vì bạo bệnh, Trịnh Chi Long chính thức tiếp quản hạm đội tàu thuyền của Lý Đán, tiến hành và phát triển việc buôn lậu, vào thời gian này, vợ ông hạ sinh đứa con trai đầu lòng tại Hirado, Nagasaki, đặt tên là Trịnh Thành Công.
Năm 1624, sau Trung Thu, Trịnh Chi Long khởi hành từ đảo Kyushu, Nhật Bản đến Đài Loan[10], nương tựa vào thủ lĩnh Oa Khấu (cướp biển Nhật Bản, hoành hành và cướp bóc các vùng ven biển Trung Quốc vào thế kỷ 16, 17) là Nhan Tư Tề, nhằm dự định phát triển sự nghiệp tại hòn đảo này, ông đã cho tiến hành xây dựng mười tiền đồn ở vùng ven biển tây nam Đài Loan, vị trí nằm giữa Đài Nam và Gia Nghĩa, tuy nhiên sau khi Công ty Đông Ấn Hà Lan đổ bộ lên hòn đảo này, đã ra lệnh trục xuất và dẹp tan các thế lực cát cứ tại đây, Trinh Chi Long bèn cùng vợ con vượt biển sang định cư ở đại lục Trung Quốc.
Năm 1625, thủ lĩnh Nhan Tư Tề chết, Chi Long cho tập hợp các thủ lĩnh hải tặc lại, thành lập tổ chức cướp biển vũ trang mang tên Thập Bát Chi (lực lượng bao gồm quân của 18 tên cướp biển khét tiếng người Hoa), phát triển trở thành một tập đoàn cướp biển hung bạo và lớn mạnh nhất ở tỉnh Phúc Kiến, chuyên buôn lậu và cướp phá, hoành hành dọc ven biển miền nam Trung Quốc và eo biển Đài Loan lúc bấy giờ. Một thành viên trong đó là Thi Đại Tuyên, cha của danh tướng Thi Lang sau này, tri huyện Đồng An phủ Tuyền Châu đương thời đã viết một bức thư cho tuần phủ Phúc Kiến trong đó kể lại Trịnh Chi Long tuy chuyên việc cướp phá các nơi, nhưng đối với trăm họ ở Tuyền Châu thì ông không những không giết người, cướp bóc mà trái lại thường xuyên cứu giúp người nghèo khổ, bệnh tật ở đây, tặng gạo, tiền cho họ khiến cho danh tiếng của ông vang xa khắp nơi.
Quy thuận nhà Minh[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 1628 (năm Sùng Trinh nguyên niên đời Minh Tư Tông), Trịnh Chi Long mang quân cướp bóc vùng Mân Quảng, tập kích trấn Chương Phố cũ, đóng quân ở Kim Môn và Hạ Môn, dựng cờ mộ quân, người theo có tới vài ngàn, lại bắt các nhà giàu giúp lương, gọi là Báo đáp trà nước (Báo Thủy).
Năm 1629, Trịnh Chi Long lại đem quân tấn công các nơi Mân Sơn, Đồng Sơn, Trung Tá, đánh tan quan quân triều đình ở Tống Thành. Cùng năm, đích thân ông chỉ huy quân Thập Bát Chi tiến công Tuyền Châu, đánh bại hạm đội Phúc Kiến nhà Minh, làm chấn động kinh sư, triều đình hoảng hốt ra chỉ dụ chiêu an. Trịnh Chi Long trong lòng đã muốn đầu hàng nhà Minh, nhân cơ hội này, Sái Thiện Kế tới khuyên bảo ông quy thuận triều đình, giao cho tuần phủ Phúc Kiến Hùng Văn Xán chiêu an, phong ông làm tướng quân du kích trấn giữ bờ biển nhằm ngăn ngừa các cuộc tấn công của quân Oa Khấu và người Hà Lan. Tuy đã trở thành quan viên của triều đình nhà Minh nhưng ông vẫn giữ nguyên lực lượng vũ trang ấy, lại lấy đó để bảo vệ những lợi ích kinh tế đã có mà tiếp tục gia tăng, củng cố thêm nữa.
Cấp sự trung Nhan Kế Tổ dâng tấu triệp viết rằng: "tên cướp biển Trịnh Chi Long, sinh trưởng tại Tuyền Châu, tụ tập bọn vong mạng có hàng vạn, cướp của nhà giàu chia cho nhà nghèo, dân không sợ quan mà sợ cướp biển". Sau đó ông dẫn quân thảo phạt những lực lượng từng là anh em kết nghĩa xưa kia, bao gồm Lý Khôi Kỳ, Chung Bân, nhờ lập công lớn nên Trịnh Chi Long được triều đình thăng cấp lên chức quan quan tổng binh. Nhân tiện đó ông trở về thăm lại quê nhà ở Nam An, Tuyền Châu, xuất tiền bạc ra giúp tu sửa nhà cửa, đền miếu của gia tộc, lại còn thu nhận con em trong gia tộc vào lực lượng quân đội của mình, khiến cho Trịnh Chi Long nổi tiếng là người giàu có nhất nhì ở Phúc Kiến đương thời.
Ngày 22 tháng 10 năm 1633, Trịnh Chi Long xuất quân đánh bại hạm đội tàu chiến của Công ty Đông Ấn Hà Lan tại trận hải chiến Kim Môn, từ đó mà khống chế đường biển, tiến hành thu nạp lộ phí các thương thuyền của các nước qua lại buôn bán. Cũng vì thế mà Trịnh Chi Long ngày càng giàu có gấp bội, nghiễm nhiên tự xưng là lãnh chúa Mân Nam và bá chủ trên biển, trước đây, mỗi khi một đoàn thương thuyền nào đi ngang qua lãnh hải của Trịnh Chi Long đều phải nộp phí bảo vệ rất tốn kém (một con tàu lớn phải nộp số tiền là ba ngàn hai trăm lượng bạc, tàu nhỏ thì tùy từng nơi sẽ có cách thu phí khác nhau), dẫn đến việc thương mại trên biển giảm sút, nhằm thay đổi tình hình ảm đạm đó, họ Trịnh cấp cho những tàu buôn này một lá cờ lệnh, khi đi qua vùng biển thuộc sự kiểm soát của họ Trịnh thì không cần phải nộp phí, đảm bảo cho họ không bị cướp bóc và cống nạp phiền phức, còn các tàu thuyền khác không có cờ lệnh thì theo lệ hàng năm đều phải nộp một số tiền lớn để được thông quan buôn bán, tuy vấp phải sự cạnh tranh dữ dội từ phía Công ty Đông Ấn Hà Lan, nhưng Trịnh Chi Long đã sớm bành trướng, phát triển thế lực của mình ngày một lớn mạnh, liên tiếp đánh bại nhiều đợt tấn công của người Hà Lan, khiến họ phải chấp nhận uy quyền và khu vực thống trị của ông.
Phạm vi thương mại của Trịnh Chi Long rất lớn bao gồm các khu vực ở vùng biển Đông và Đông Nam Á, Nam Á như: Ấn Độ, Nepal, Champa, Luzon, Hong Kong, Pak Kong, Đài Loan, Hirado, Nagasaki, Bombay, Banten, Old Port, Badaweiya, Ma Rokko, Campuchia, Xiêm La, người ta ước tính rằng quân đội của họ Trịnh có rất nhiều sắc dân khác như người Hán, người Nhật Bản, người Triều Tiên, người da đen châu Phi và người vùng Nam Đảo tổng cộng có đến hai mươi triệu người trong quân đội, với hơn ba nghìn tàu thuyền lớn, được coi là thế lực mạnh nhất trong khu vực Biển Đông và Nam Trung Hoa đương thời.[11][12]
Trong nhiên hiệu Thiên Khải, Sùng Trinh, tập đoàn Lưu Hương (là thủ lĩnh chỉ huy tập đoàn hải tặc vũ trang từng là anh em kết nghĩa khác của Trịnh Chi Long trước khi ông tuyên thệ nhậm chức) ở Hải Trừng cướp bóc thương thuyền, ngày càng rông càn, họp bọn vài ngàn người, thuyền bè lớn nhỏ có hơn trăm chiếc, giết hại quan quân, hoành hành ở một dải Việt Đông, Kiệt Thạch, Nam Úc, về sau họp bọn cả vạn người, dẫn hơn trăm chiến thuyền hoành hành trên biển.
Ngay sau đó, Trịnh Chi Long thỉnh cầu triều đình nhà Minh cho mình xuất binh thảo phạt Lưu Hương, trải qua vài trận đánh dữ dội, cuối cùng ông cũng giành được toàn thắng tại Hổ Môn, danh tiếng vang chấn toàn Phúc Kiến, được triều đình thăng lên chức Tổng đốc, tuy nhiên ở tỉnh Phúc Kiến lại đột ngột phát sinh hạn hán gây ra nạn đói lớn trên toàn tỉnh, Trịnh Chi Long đề nghị thuyên chuyển nhiều dân đói và di dân qua Đài Loan để tránh bất ổn lâu dài, lại còn cung cấp kinh phí hỗ trợ và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho người di cư sang lập nghiệp[13]. Một số người cho rằng nó đã tạo ra một tiền lệ cho việc di dân với quy mô lớn sang Đài Loan[14][15], một số học giả thì tỏ ý nghi ngờ vì không có bằng chứng nào có sức thuyết phục cho thấy các đề xuất này được thực hiện[16].
Đài Loan có đất đai khá phì nhiêu cộng với tình hình chiến tranh, loạn lạc liên miên cuối thời Minh đã dẫn đến làn sóng di dân người Hán với số lượng lớn từ đại lục Trung Quốc vượt biển sang hòn đảo này, đây là lần đầu tiên trong lịch sử, người nhập cư được tổ chức với quy mô lớn di cư từ đại lục sang Đài Loan. Khi Công ty Đông Ấn Hà Lan cai trị ở miền nam Đài Loan, các quan chức cấp cao định cư ở vị trí nay là Đài Nam đã cho xây dựng hai thành trì khá kiên cố là Zeelandia và Provintia, chỉ có gần hai ngàn quân đồn trú, nhưng đã có đến hàng chục ngàn người Hoa nhập cư từ đại lục sang[17]. Thêm vào đó công việc thương mại ở Nhật Bản bị hạn chế do chính sách bế quan tỏa cảng do chính quyền Mạc Phủ ban hành, chỉ cho phép buôn bán với thương thuyền của Trung Quốc và Hà Lan, Trịnh Chi Long nhờ được quyền buôn bán với Nhật Bản, mà giàu lại càng giàu hơn nữa, gây dựng được cơ nghiệp lớn.
Năm 1644 (năm Sùng Trinh thứ 17, Thanh Thế Tổ Thuận Trị nguyên niên), vua Hoằng Quang nhà Nam Minh sách phong Trịnh Chi Long là Nam An Bá, tổng trấn Phúc Kiến, phụ trách công việc quân sự chống quân Thanh ở toàn tỉnh Phúc Kiến.
Năm 1645, em trai Trịnh Chi Long là Trịnh Hồng Quỳ ủng hộ lập Đường vương Chu Duật Kiện làm vua, đặt niên hiệu là Long Vũ, Trịnh Chi Long được sách phong là Nam An Hầu, phụ trách công việc quân sự của nhà Nam Minh, tuy chỉ cầm quyền trong một thời gian ngắn, nhưng trong thời điểm đó mới chính là đỉnh cao sự nghiệp chính trị của ông.
Đầu hàng nhà Thanh[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 1646 (Thuận Trị thứ 3), Trịnh Chi Long cảm thấy tình hình bất lợi, quyết định không tiếp tục hỗ trợ cho chính quyền vua Long Vũ nhà Nam Minh, phái người sang đàm phán với nhà Thanh về việc đầu hàng, sau đó cùng bọn thuộc hạ tâm phúc ở phía bắc sang đầu hàng nhà Thanh, vợ và con trai Trịnh Chi Long là Trịnh Thành Công đã cố găng ngăn cản việc đầu hàng của cha nhưng không thành công, bèn tới miếu Khổng Tử khóc lớn, rồi cho đốt áo nhà nho, dẫn toàn bộ gia tướng và binh lính vượt biển, tiếp tục công cuộc chống Thanh. Cùng năm, quân Thanh chiếm được Phúc Kiến, bắt sống vua Long Vũ Chu Duật Kiện, Long Vũ quyết không chịu nhục bèn tuẫn quốc, chính quyền Long Vũ diệt vong. Dương Phụng Bao nói "Phúc Kinh thất thủ, lỗi đều do Trịnh Chi Long mà ra"[18].
Tuy Trịnh Chi Long đã đầu hàng nhà Thanh, nhưng lại từ chối cùng Bối Lặc Bác Lạc nam chinh theo như thỏa thuận, nên bị chuyển đến kinh sư và nhập vào biên chế Hán quân chính hồng kỳ, tháng 8 năm 1648 (năm Thuận Trị thứ 5), vì có công quy thuận nên được phong là Tinh Kỳ Ni Cáp Phiên.
Tháng 5 năm 1653 (năm Thuận Trị thứ 10), ông được tấn phong Đồng An Hầu, ra sức phủ dụ lực lượng của Trịnh Thành Công. Nhà Thanh đối với việc đầu hàng của Trịnh Chi Long có phần ưu đãi. Trịnh Chi Long phụng lệnh triều đình khuyên bảo Trịnh Thành Công quy thuận theo mình, nhưng Trịnh Thành Công nhất quyết từ chối.
Năm 1655 (năm Thuận Trị thứ 12) Trịnh Chi Long bị triều đình hạch tội vì không chiêu dụ được Trịnh Thành Công, bèn tước chức quan, tống vào nhà ngục, năm 1657 (năm Thuận Trị thứ 14), Đề đốc Hoàng Ngô, nguyên là gia tướng của họ Trịnh dâng sớ khuyên triều đình nên trục xuất toàn gia tộc Trịnh Chi Long ra khỏi kinh sư, cho quản thúc ở Ninh Cổ Tháp, Thịnh Kinh, nhưng không được chấp nhận.
Năm 1660 (năm Thuận Trị thứ 17), Tuần phủ Phúc Kiến Đồng Quốc Khí tâu rằng Trịnh Chi Long cùng con là Trịnh Thành Công lén lút liên lạc cá nhân. Hội nghị Đại thần Nghị Chính vương quyết định nghị luận ghép ông tội danh tư thông bên ngoài (Thông Hải), sau đó đày cả nhà Chi Long đến Ninh Cổ Tháp chờ xử tử.
Tháng 10 năm 1661 (năm Thuận Trị thứ 18), vua Thuận Trị băng hà, Phụ chính Đại thần Tô Khắc Tát Cáp ra lệnh chém đầu Trịnh Chi Long cùng thân tộc tại Sài Thị ở kinh sư[19][20]. Năm đó ông mới 58 tuổi.
Trong văn học nghệ thuật[sửa | sửa mã nguồn]
- Tiểu thuyết
- Năm 1993 "Long Hổ Phong Vân" bộ 2 tập; Trần Thuấn Thần, Viễn Lưu Xuất Bản Xã.ISBN 9573220687, ISBN 9573220695
- Năm 1998 "Trịnh Chi Long Đại Truyện"; Trần Văn Đức.ISBN 9573234823
- Năm 2002 "Đài Loan Đệ Nhất Thế Gia Chi Nhất: Thuyền Vương Trịnh Chi Long"; Tần Tựu, Thực Học Xã.ISBN 9572072374
- Năm 2004 "Khai Thác Đài Loan Đích Tiên Khu: Trịnh Chi Long Truyền Kỳ"; Hoa Văn Xuất Bản Xã.ISBN 7507515605
- Kịch "Nhất Quan Phong Ba" biên đạo: Khâu Khôn Lương.
- Tháng 5 năm 2001 công diễn vào mùa hè tại khoa kịch nghệ thuộc Học viện Nghệ thuật Quốc gia ở Đài Bắc, Đài Loan.
- Năm 2002 công diễn vào mùa thu tại khoa kịch nghệ thuộc Đại học Nghệ thuật Đài Bắc.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Trương Lân Bạch, Nan du lục: Chi Long thiếu niên kiều hảo
- ^ Giang Nhật Thăng, Đài Loan Ngoại Kỷ
- ^ Theo sách Gia Nghĩa huyện Bố Đại trấn duyên cách, Võng Cảng Thái Thánh cung: Năm 1621, Nhan Tư Tề, Trịnh Chi Long dẫn bộ chúng đến Đài Loan, đồn trú tại đây, đã lập một miếu nhỏ ở gò nhỏ phía đông nam, để tế tự hương hỏa Mã Tổ.
- ^ Nhật báo Mi Châu bản nước ngoài, số ra ngày 7 tháng 2 năm 2001: Chi Long cho dựng hai căn nhà chàng ở Hirado, một chàng trong đó dùng để thờ cúng Mã Tổ.
- ^ Lý Điệu Nguyên thời Thanh trong cuốn Nam Việt bút ký có viết như sau: Bồ Tát Ma Lợi Chi Thiên, cũng có tên là Thiên Hậu. Chuỗi ngọc mũ hoa, chân đỏ, hai tay chắp lại, hai tay vác nhật nguyệt, hai tay nắm kiếm. Hai thiên nữ, bưng mâm ở hai bên trái phải. Trên mâm có một cái đầu dê, một cái đầu thỏ. Trước đây là nơi ở của Tổng chế Hùng Văn Xán, thời Văn Xán chiêu hàng, phủ dụ Trịnh Chi Long, sai Chi Long đại chiến với hải khấu Lưu Hương, trông thấy Hình dạng Bồ Tát trên không trung, nhân đó mà tiêu diệt Hương.
- ^ Vào thời Minh Thanh, dật danh Hải Tuyền truyền khảo viết: bằng chứng cho thấy Chi Long trôi dạt trên biển mà theo Nhật Bản, lúc đầu thường hay thờ cúng các vị thần Nhật Bản là Vưu Sự Bát Phiên, Oa khấu đương thời thường dựng Cờ Bát Phiên Đại Bồ Tát, nhằm cầu xin sự che chở và giúp đỡ từ thần Bát Phiên. Người thời đó thậm chí còn gọi thuyền của Oa khấu là Thuyền Bát Phiên.
- ^ *Website Lịch sử Tuyền Châu Tuyền Châu nhân danh lục. Trịnh Chi Long truyện: một lòng quyết tâm học tập kiếm thuật.
- ^ *Website Lịch sử Tuyền Châu Tuyền Châu nhân danh lục. Trịnh Chi Long truyện: bèn ra sức quyết tâm học tập kiếm thuật, nhận thức rằng chủ ấp rèn đao kiếm, lập nghiệp người thợ rèn họ Ông ở Tuyền Châu.
- ^ Trương Lân Bạch, Nan du lục: Chi Long thiếu niên kiều hảo: lấy việc Long Dương mà làm.
- ^ Cứ điểm sở tại của Trịnh Chi Long có hai giả thiết, một là Bổn Cảng (nay là vùng phụ cận thị trấn Bắc Cảng); hai là Võng Cảng (nay là vùng phụ cận thị trấn Kim Bố), xem thêm Hoàng A Hữu, Nghiên cứu việc khai khẩn Đài Loan của Nhan Tư Tề, Trịnh Chi Long đăng trong tạp chí Đài Loan văn hiến, số 4 quyển 54.
- ^ Việc dạy học đất làng huyện Đài Nam; sự trỗi dậy thế lực trên biển của họ Trịnh
- ^ Quần xã thực hiện lịch sử địa phương đất làng thành phố Nghi Lan
- ^ Căn cứ vào ghi chép của Hoàng Tông Hy trong sách Tứ tính thủy mạt, thời Sùng Trinh, Hùng Văn Xán phủ dụ xứ Mân, đang gặp phải hạn lớn, dân đói đầy đồng, trên dưới vô sách, Văn Xán nghe theo kế sách của Chi Long, Chi Long viết: Công Đệ thấy ý mỗ ra sao?; Văn Xán viết: Được !, xong bèn chiêu dụ vạn người dân đói, cấp cho mỗi người ba lượng bạc, ba người được cấp một đầu trâu, dùng thuyển vượt biển chở tới Đài Loan, ra lệnh khai khẩn đất hoang thành ruộng, nhưng mà theo học giả Phương Hào nhận xét rằng, giả định số dân đói là ba vạn, dùng chín vạn lượng bạc; ba người một con trâu, cần tới một vạn đầu trâu, từ sau đại hạn, địa phương không thể nào lấy đâu ra số lượng lớn ấy, việc vận chuyển, thâu nạp đều gặp khó khăn, lúc mất mùa lớn, kiếm được thức ăn chăn nuôi cũng là một vấn đề. Hoặc nghe Trịnh Chi Long có kiến nghị này, Hùng Văn Xán đều tỏ vẻ tán thành, nhưng trên thực tế chỉ lấy một số ít để chở ra cho một bộ phận dân đói mà thôi; đây là ý kiến của Phương Hào vào năm Dân Quốc thứ 83 trong cuốn Đài Loan tảo kỳ sử cương, trang 152 – 153. Đài Bắc: Đài Loan học sinh thư cục.
- ^ Tào Thụ Cơ, Trung Quốc di dân sử, tập 6 (Thời kỳ nhà Thanh, Dân Quốc). Phúc Châu: Phúc Kiến nhân dân xuất bản xã, 1997, trang 319.
- ^ Hạ Môn đại học học thuật điển tàng khố: Di dân Hán tộc Đài Loan thời kỳ Minh Thanh đến văn hóa tộc quần Liêu Dương, tháng 8, 2004.
- ^ Nguyên tác Tonio Andrade, Trịnh Duy Trung dịch, Formosa biến thành phủ Đài Loan như thế nào, trang 225 – 226.
- ^ Phong Lực, Thuyền Đài Loan - vũ khí sắc bén duyên hải tung hoàng Trung Quốc thế kỷ 17
- ^ Nam Cương dịch sử, bạt tứ
- ^ Hạ Lâm, Mân Hải kỷ yếu: (Chi Long) ngày 3 đầu tháng 10, bị chém tại Sài Thị ở Yên Kinh, con cháu tại kinh sư cũng vậy.
- ^ Liên Hoành, Đài Loan thông sử: Tháng 10, Thanh đình giải Chi Long tới Sài Thị, con cháu tại Bắc Kinh, cả thảy đều bị giết chết.
Tài liệu tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Năm 1977 Đài Loan Tùng Đàm: Đài Loan Sử Tích Nghiên Cứu Hội Vị biên soạn, Ấu Sư Văn Hóa Sự Nghiệp. ISBN 666530189-3
- Năm 1992 Khai Khởi Đài Loan Đệ Nhất Nhân Trịnh Chi Long: Thang Cẩm Đài, Quả Thực Xuất Bản Xã. ISBN 9867796047
- 打造全台首艘明鄭台灣船 安裝龍骨開工
- Clements, Jonathan. Coxinga and the Fall of the Ming Dynasty. Stroud: Sutton Publishing, 2004.
- Manthorpe, Jonathan. Forbidden Nation: A History of Taiwan. New York, 2005.
- Michael, Franz. The Origin of Manchu Rule in China. Baltimore, 1942.
- Andrade, Tonio. "The Company's Chinese Pirates: How the Dutch East India Company Tried to Lead a Coalition of Pirates to War Against China, 1621-1662." Journal of World History, 2004 Dec.; 15(4):415-444. [1]

markdown:
# Trịnh Chi Long
|Trịnh Chi Long|
|
|Tên tiếng Trung
|
|[Giản thể](/wiki/Gi%E1%BA%A3n_th%E1%BB%83):
|
|[Quan thoại](/wiki/Quan_tho%E1%BA%A1i) [Bính âm](/wiki/B%C3%ADnh_%C3%A2m): [Wade-Giles](/wiki/Wade-Giles): **Tên tiếng Nhật** [Hán tự](/wiki/H%C3%A1n_t%E1%BB%B1): [Kana](/wiki/Kana): [Hiragana](/wiki/Hiragana):
|
|[Romaji](/wiki/Romaji): [Hepburn sửa đổi](/wiki/H%E1%BB%87_phi%C3%AAn_%C3%A2m_La-tinh_Hepburn): **Tên Bồ Đào Nha** [Tiếng Bồ Đào Nha](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_B%E1%BB%93_%C4%90%C3%A0o_Nha): **Tên rửa tội** [rửa tội](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_r%E1%BB%ADa_t%E1%BB%99i&action=edit&redlink=1): **Tên Phương Tây** [Phương Tây](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ph%C6%B0%C6%A1ng_T%C3%A2y&action=edit&redlink=1): **Tên khác** [khác](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_kh%C3%A1c&action=edit&redlink=1): **Trịnh Chi Long** ¬( [Trung văn phồn thể](/wiki/Trung_v%C4%83n_ph%E1%BB%93n_th%E1%BB%83): [鄭](//vi.wiktionary.org/wiki/%E9%84%AD) [芝](//vi.wiktionary.org/wiki/%E8%8A%9D) [龍](//vi.wiktionary.org/wiki/%E9%BE%8D); [bính âm](/wiki/B%C3%ADnh_%C3%A2m): *Zhèng Zhīlóng*; [Wade–Giles](/wiki/Wade%E2%80%93Giles): Cheng Chih-lung; [16 tháng 4](/wiki/16_th%C3%A1ng_4), [1604](/wiki/1604) – [24 tháng 11](/wiki/24_th%C3%A1ng_11), [1661](/wiki/1661)), hiệu **Phi Hồng**, **Phi Hoàng**, tiểu danh **Iquan**, tên [Thiên Chúa Giáo](/wiki/Thi%C3%AAn_Ch%C3%BAa_gi%C3%A1o) là **Nicholas** hoặc **Nicholas Iquan Gaspard**, người làng [Thạch Tĩnh](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A1ch_T%C4%A9nh&action=edit&redlink=1), [Nam An](/wiki/Nam_An), phủ [Tuyền Châu](/wiki/Tuy%E1%BB%81n_Ch%C3%A2u), [Phúc Kiến](/wiki/Ph%C3%BAc_Ki%E1%BA%BFn), [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c), ông là [thương nhân](/wiki/Th%C6%B0%C6%A1ng_gia), thủ lĩnh quân sự, quan lại triều đình kiêm [cướp biển](/wiki/C%C6%B0%E1%BB%9Bp_bi%E1%BB%83n) hoạt động mạnh ở vùng bờ biển [Hoa Nam](/wiki/Hoa_Nam), [Đài Loan](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan) và [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) vào cuối đời [nhà Minh](/wiki/Nh%C3%A0_Minh). Ông chính là cha của [Trịnh Thành Công](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Th%C3%A0nh_C%C3%B4ng), khởi nghiệp ở [Hirado](/w/index.php?title=Hirado&action=edit&redlink=1), [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) lúc ban đầu, sau tự tay tạo dựng nên tập đoàn thương nhân kiêm cướp biển vũ trang ngày càng lớn mạnh, tạo nền tảng vững chắc cho chính quyền [Minh Trịnh](/w/index.php?title=Minh_Tr%E1%BB%8Bnh&action=edit&redlink=1) sau này, trong các sách vở tại [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u), ông thường được biết đến với các tên gọi như sau: **Iquan**, **Quon**, **Iquon**, **Iquam**, **Equan**.
Chi Long đẹp trai tráng kiện
, là người không câu nệ tiểu tiết, lúc nhỏ: tính tình hào phóng, không thích đọc sách, có thể lực tốt, giỏi quyền bổng, nổi tiếng là người dũng lực trong làng [1] , ông từng rửa tội theo [[2]](#cite_note-2) [Công giáo La Mã](/wiki/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_C%C3%B4ng_gi%C3%A1o_R%C3%B4ma), đồng thời tín ngưỡng thần biển [Mã Tổ](/wiki/M%C3%A3_T%E1%BB%95) [[3]](#cite_note-3) và Bồ Tát [[4]](#cite_note-4) [Ma Lợi Chi Thiên](/w/index.php?title=Ma_L%E1%BB%A3i_Chi_Thi%C3%AAn&action=edit&redlink=1)của [đạo Phật](/wiki/Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o) , tại Nhật Bản, ông rất tôn sùng [[5]](#cite_note-5) [Bát Phiên thần](/wiki/Hachiman)của [Thần Đạo](/wiki/Th%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A1o) . Chi Long đa tài đa nghệ, thông thạo khá nhiều ngôn ngữ như [[6]](#cite_note-6) [tiếng Hoa vùng Nam Kinh](/w/index.php?title=Nam_Kinh_quan_tho%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1), [tiếng Nhật](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Nh%E1%BA%ADt), [tiếng Hà Lan](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_H%C3%A0_Lan), [tiếng Tây Ban Nha](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_T%C3%A2y_Ban_Nha)và [tiếng Bồ Đào Nha](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_B%E1%BB%93_%C4%90%C3%A0o_Nha), còn nhiệt tâm ngày đêm ráng sức học tập [kiếm thuật](/w/index.php?title=Ki%E1%BA%BFm_thu%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1) , ngoài ra ông còn có khả năng tấu diễn thứ nhạc khí của người [[7]](#cite_note-7) [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha)là [Guitar](/wiki/Ghi-ta).
Cha ông là
[Trịnh Thiệu Tổ](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Thi%E1%BB%87u_T%E1%BB%95&action=edit&redlink=1) (có thuyết nói là [Trịnh Sĩ Biểu](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_S%C4%A9_Bi%E1%BB%83u&action=edit&redlink=1)) là [quan coi kho](/w/index.php?title=Quan_coi_kho&action=edit&redlink=1) của [tri phủ](/wiki/Tri_ph%E1%BB%A7) Tuyều Châu [Sái Thiện Kế](/w/index.php?title=S%C3%A1i_Thi%E1%BB%87n_K%E1%BA%BF&action=edit&redlink=1). Trịnh Chi Long có 3 người em trai là: [Trịnh Chi Hổ](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_H%E1%BB%95&action=edit&redlink=1), [Trịnh Chi Phụng](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_Ph%E1%BB%A5ng&action=edit&redlink=1) (Trịnh Hồng Quỳ), [Trịnh Chi Báo](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_B%C3%A1o&action=edit&redlink=1). Con là Trịnh Thành Công, được nhà [Nam Minh](/wiki/Nam_Minh) phong làm [Duyên Bình Quận Vương](/w/index.php?title=Duy%C3%AAn_B%C3%ACnh_Qu%E1%BA%ADn_V%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1), lấy [Kim Môn](/wiki/Kim_M%C3%B4n), [Hạ Môn](/wiki/H%E1%BA%A1_M%C3%B4n) và [Đài Loan](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan) làm căn cứ địa mưu phục hưng nhà Minh, bắt đầu mở ra [thời kỳ Minh Trịnh ở Đài Loan](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_%C4%90%C3%B4ng_Ninh).
## Mục lục
## Tiểu sử[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_Long&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_Long&action=edit§ion=1)]
### Thời niên thiếu[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_Long&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_Long&action=edit§ion=2)]
Trịnh Chi Long sinh ra tại tỉnh
[Phúc Kiến](/wiki/Ph%C3%BAc_Ki%E1%BA%BFn), là con trai của một viên quan tài chính cấp trung chuyên coi về việc giữ kho cho chính quyền địa phương tỉnh [Tuyền Châu](/wiki/Tuy%E1%BB%81n_Ch%C3%A2u). Một lần, khi Trịnh còn nhỏ, ông rất muốn ăn quả [nhãn](/wiki/Nh%C3%A3n), tìm ra được một cái cây có đầy nhãn, liền nhặt một hòn đá và ném mạnh với hy vọng sẽ rơi ra vài quả nhãn. Gặp lúc viên tri phủ Tuyền Châu họ Sái, vừa đi ngang qua bị hòn đá của Trịnh ném trúng làm rớt cái mũ xuống. Vì thấy Trịnh còn nhỏ tuổi nên viên tri phủ không nỡ bắt tội ông và thả ra ngay lập tức, nhưng cha của Trịnh không bao giờ tha thứ cho việc làm ô nhục gia tộc của con trai mình, nên đã đuổi ông ra khỏi nhà lúc ông vừa tròn 18 tuổi.
### Hoạt động hải tặc và thương nhân[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_Long&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_Long&action=edit§ion=3)]
Năm
[1621](/wiki/1621) (năm Thiên Khải nguyên niên đời [Minh Hy Tông](/wiki/Minh_Hy_T%C3%B4ng)), Trịnh Chi Long tròn 18 tuổi, cùng người em trai tới [Áo Môn](/wiki/Ma_Cao) ở tại nhà bác mình là [Hoàng Trình](/w/index.php?title=Ho%C3%A0ng_Tr%C3%ACnh&action=edit&redlink=1) để học tập việc buôn bán, cũng tại nơi đây, ông đã tiếp nhận lễ rửa tội cải sang đạo Thiên Chúa Giáo, được đặt tên thánh là **Nicolas**, vì thế mà người [Tây Dương](/w/index.php?title=T%C3%A2y_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1) gọi ông là **Nicolas Iquan**.
Trịnh Chi Long bắt đầu khởi hành đi khắp các nước ở vùng
[Đông Nam Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81) để xúc tiến viện buôn bán, trao đổi hàng hóa với người bản địa, về sau ông tới đảo [Kyushu](/wiki/Kyushu) (Cửu Châu) của Nhật Bản, dừng chân tại đây kết hôn với [Tagawa Matsu](/wiki/Tagawa_Matsu), con của người thợ rèn Hoa kiều di cư từ Tuyền Châu, Phúc Kiến Trung Quốc tới Hirado là [Ông Dực Hoàng](/w/index.php?title=%C3%94ng_D%E1%BB%B1c_Ho%C3%A0ng&action=edit&redlink=1) . [8]
Ở
[Nagasaki](/wiki/Nagasaki) ( [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)), ông nhận làm thuộc hạ cho một thương gia kiêm hải tặc lớn [người Hoa](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Hoa) là [Lý Đán](/w/index.php?title=L%C3%BD_%C4%90%C3%A1n_(h%E1%BA%A3i_t%E1%BA%B7c)&action=edit&redlink=1), bắt đầu đảm nhiệm công việc [phiên dịch](/wiki/Phi%C3%AAn_d%E1%BB%8Bch) với người Hà Lan sau khi lực lượng quân sự của [Công ty Đông Ấn Hà Lan](/wiki/C%C3%B4ng_ty_%C4%90%C3%B4ng_%E1%BA%A4n_H%C3%A0_Lan) xâm chiếm quần đảo [Bành Hồ](/wiki/B%C3%A0nh_H%E1%BB%93) tại [eo biển Đài Loan](/wiki/Eo_bi%E1%BB%83n_%C4%90%C3%A0i_Loan) vào năm [1622](/wiki/1622). Kể từ đấy, ông trở thành trợ thủ đắc lực nhất của Lý Đán, mối quan hệ thân mật của họ phát triển thành [đồng tính luyến ái](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_t%C3%ADnh_luy%E1%BA%BFn_%C3%A1i) , năm 1623, Lý Đán mất vì bạo bệnh, Trịnh Chi Long chính thức tiếp quản hạm đội tàu thuyền của Lý Đán, tiến hành và phát triển việc [9] [buôn lậu](/wiki/Bu%C3%B4n_l%E1%BA%ADu), vào thời gian này, vợ ông hạ sinh đứa con trai đầu lòng tại Hirado, Nagasaki, đặt tên là Trịnh Thành Công.
Năm
[1624](/wiki/1624), sau [Trung Thu](/wiki/T%E1%BA%BFt_Trung_thu), Trịnh Chi Long khởi hành từ đảo Kyushu, Nhật Bản đến Đài Loan , nương tựa vào thủ lĩnh [10] [Oa Khấu](/w/index.php?title=Oa_Kh%E1%BA%A5u&action=edit&redlink=1)(cướp biển Nhật Bản, hoành hành và cướp bóc các vùng ven biển Trung Quốc vào thế kỷ 16, 17) là [Nhan Tư Tề](/w/index.php?title=Nhan_T%C6%B0_T%E1%BB%81&action=edit&redlink=1), nhằm dự định phát triển sự nghiệp tại hòn đảo này, ông đã cho tiến hành xây dựng mười tiền đồn ở vùng ven biển tây nam Đài Loan, vị trí nằm giữa [Đài Nam](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Nam)và [Gia Nghĩa](/wiki/Gia_Ngh%C4%A9a), tuy nhiên sau khi Công ty Đông Ấn Hà Lan đổ bộ lên hòn đảo này, đã ra lệnh trục xuất và dẹp tan các thế lực cát cứ tại đây, Trinh Chi Long bèn cùng vợ con vượt biển sang định cư ở đại lục Trung Quốc.
Năm
[1625](/wiki/1625), thủ lĩnh Nhan Tư Tề chết, Chi Long cho tập hợp các thủ lĩnh hải tặc lại, thành lập tổ chức cướp biển vũ trang mang tên [Thập Bát Chi](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_B%C3%A1t_Chi&action=edit&redlink=1) (lực lượng bao gồm quân của 18 tên cướp biển khét tiếng người Hoa), phát triển trở thành một tập đoàn cướp biển hung bạo và lớn mạnh nhất ở tỉnh Phúc Kiến, chuyên buôn lậu và cướp phá, hoành hành dọc ven biển miền nam Trung Quốc và eo biển Đài Loan lúc bấy giờ. Một thành viên trong đó là [Thi Đại Tuyên](/w/index.php?title=Thi_%C4%90%E1%BA%A1i_Tuy%C3%AAn&action=edit&redlink=1), cha của danh tướng [Thi Lang](/wiki/Thi_Lang) sau này, [tri huyện](/w/index.php?title=Tri_huy%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1) [Đồng An](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_An) phủ Tuyền Châu đương thời đã viết một bức thư cho [tuần phủ](/wiki/Tu%E1%BA%A7n_ph%E1%BB%A7) Phúc Kiến trong đó kể lại Trịnh Chi Long tuy chuyên việc cướp phá các nơi, nhưng đối với trăm họ ở Tuyền Châu thì ông không những không giết người, cướp bóc mà trái lại thường xuyên cứu giúp người nghèo khổ, bệnh tật ở đây, tặng gạo, tiền cho họ khiến cho danh tiếng của ông vang xa khắp nơi.
### Quy thuận nhà Minh[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_Long&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_Long&action=edit§ion=4)]
Năm
[1628](/wiki/1628) (năm [Sùng Trinh](/wiki/Minh_T%C6%B0_T%C3%B4ng) nguyên niên đời [Minh Tư Tông](/wiki/Minh_T%C6%B0_T%C3%B4ng)), Trịnh Chi Long mang quân cướp bóc vùng [Mân Quảng](/w/index.php?title=M%C3%A2n_Qu%E1%BA%A3ng&action=edit&redlink=1), tập kích trấn [Chương Phố](/wiki/Ch%C6%B0%C6%A1ng_Ph%E1%BB%91) cũ, đóng quân ở Kim Môn và Hạ Môn, dựng cờ mộ quân, người theo có tới vài ngàn, lại bắt các nhà giàu giúp lương, gọi là Báo đáp trà nước (Báo Thủy).
Năm
[1629](/wiki/1629), Trịnh Chi Long lại đem quân tấn công các nơi [Mân Sơn](/w/index.php?title=M%C3%A2n_S%C6%A1n&action=edit&redlink=1), [Đồng Sơn](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_S%C6%A1n), [Trung Tá](/w/index.php?title=Trung_T%C3%A1&action=edit&redlink=1), đánh tan quan quân triều đình ở [Tống Thành](/w/index.php?title=T%E1%BB%91ng_Th%C3%A0nh&action=edit&redlink=1). Cùng năm, đích thân ông chỉ huy quân Thập Bát Chi tiến công Tuyền Châu, đánh bại hạm đội Phúc Kiến nhà Minh, làm chấn động kinh sư, triều đình hoảng hốt ra chỉ dụ chiêu an. Trịnh Chi Long trong lòng đã muốn đầu hàng nhà Minh, nhân cơ hội này, Sái Thiện Kế tới khuyên bảo ông quy thuận triều đình, giao cho tuần phủ Phúc Kiến [Hùng Văn Xán](/w/index.php?title=H%C3%B9ng_V%C4%83n_X%C3%A1n&action=edit&redlink=1) chiêu an, phong ông làm tướng quân du kích trấn giữ bờ [biển](/wiki/Bi%E1%BB%83n) nhằm ngăn ngừa các cuộc tấn công của quân Oa Khấu và người Hà Lan. Tuy đã trở thành quan viên của triều đình [nhà Minh](/wiki/Nh%C3%A0_Minh) nhưng ông vẫn giữ nguyên lực lượng vũ trang ấy, lại lấy đó để bảo vệ những lợi ích kinh tế đã có mà tiếp tục gia tăng, củng cố thêm nữa. [Cấp sự trung](/w/index.php?title=C%E1%BA%A5p_s%E1%BB%B1_trung&action=edit&redlink=1) [Nhan Kế Tổ](/w/index.php?title=Nhan_K%E1%BA%BF_T%E1%BB%95&action=edit&redlink=1) dâng tấu triệp viết rằng: " *tên cướp biển Trịnh Chi Long, sinh trưởng tại Tuyền Châu, tụ tập bọn vong mạng có hàng vạn, cướp của nhà giàu chia cho nhà nghèo, dân không sợ quan mà sợ cướp biển*". Sau đó ông dẫn quân thảo phạt những lực lượng từng là anh em kết nghĩa xưa kia, bao gồm Lý Khôi Kỳ, Chung Bân, nhờ lập công lớn nên Trịnh Chi Long được triều đình thăng cấp lên chức quan quan tổng binh. Nhân tiện đó ông trở về thăm lại quê nhà ở Nam An, Tuyền Châu, xuất tiền bạc ra giúp tu sửa nhà cửa, đền miếu của gia tộc, lại còn thu nhận con em trong gia tộc vào lực lượng quân đội của mình, khiến cho Trịnh Chi Long nổi tiếng là người giàu có nhất nhì ở Phúc Kiến đương thời.
Ngày
[22 tháng 10](/wiki/22_th%C3%A1ng_10) năm [1633](/wiki/1633), Trịnh Chi Long xuất quân đánh bại hạm đội tàu chiến của [Công ty Đông Ấn Hà Lan](/wiki/C%C3%B4ng_ty_%C4%90%C3%B4ng_%E1%BA%A4n_H%C3%A0_Lan) tại trận [hải chiến Kim Môn](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_chi%E1%BA%BFn_Kim_M%C3%B4n&action=edit&redlink=1), từ đó mà khống chế đường biển, tiến hành thu nạp lộ phí các thương thuyền của các nước qua lại buôn bán. Cũng vì thế mà Trịnh Chi Long ngày càng giàu có gấp bội, nghiễm nhiên tự xưng là [lãnh chúa](/w/index.php?title=L%C3%A3nh_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1) [Mân Nam](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_M%C3%A2n_Nam) và bá chủ trên biển, trước đây, mỗi khi một đoàn thương thuyền nào đi ngang qua lãnh hải của Trịnh Chi Long đều phải nộp phí bảo vệ rất tốn kém (một con tàu lớn phải nộp số tiền là ba ngàn hai trăm lượng bạc, tàu nhỏ thì tùy từng nơi sẽ có cách thu phí khác nhau), dẫn đến việc thương mại trên biển giảm sút, nhằm thay đổi tình hình ảm đạm đó, họ Trịnh cấp cho những tàu buôn này một lá cờ lệnh, khi đi qua vùng biển thuộc sự kiểm soát của họ Trịnh thì không cần phải nộp phí, đảm bảo cho họ không bị cướp bóc và cống nạp phiền phức, còn các tàu thuyền khác không có cờ lệnh thì theo lệ hàng năm đều phải nộp một số tiền lớn để được thông quan buôn bán, tuy vấp phải sự cạnh tranh dữ dội từ phía Công ty Đông Ấn Hà Lan, nhưng Trịnh Chi Long đã sớm bành trướng, phát triển thế lực của mình ngày một lớn mạnh, liên tiếp đánh bại nhiều đợt tấn công của người Hà Lan, khiến họ phải chấp nhận uy quyền và khu vực thống trị của ông.
Phạm vi
[thương mại](/wiki/Th%C6%B0%C6%A1ng_m%E1%BA%A1i) của Trịnh Chi Long rất lớn bao gồm các khu vực ở vùng [biển Đông](/wiki/Bi%E1%BB%83n_%C4%90%C3%B4ng) và [Đông Nam Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81), [Nam Á](/wiki/Nam_%C3%81) như: [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99), [Nepal](/wiki/Nepal), [Champa](/wiki/Ch%C4%83m_Pa), [Luzon](/wiki/Luzon), [Hong Kong](/wiki/H%E1%BB%93ng_K%C3%B4ng), [Pak Kong](/w/index.php?title=Pak_Kong&action=edit&redlink=1), [Đài Loan](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan), [Hirado](/w/index.php?title=Hirado&action=edit&redlink=1), [Nagasaki](/wiki/Nagasaki), [Bombay](/wiki/Mumbai), [Banten](/wiki/Banten), [Old Port](/w/index.php?title=Old_Port&action=edit&redlink=1), [Badaweiya](/w/index.php?title=Badaweiya&action=edit&redlink=1), [Ma Rokko](/w/index.php?title=Ma_Rokko&action=edit&redlink=1), [Campuchia](/wiki/Campuchia), [Xiêm La](/wiki/Xi%C3%AAm), người ta ước tính rằng quân đội của họ Trịnh có rất nhiều sắc dân khác như [người Hán](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_H%C3%A1n), [người Nhật Bản](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Nh%E1%BA%ADt), [người Triều Tiên](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn), [người da đen](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_ch%E1%BB%A7ng_Phi) [châu Phi](/wiki/Ch%C3%A2u_Phi) và người vùng [Nam Đảo](/w/index.php?title=Nam_%C4%90%E1%BA%A3o&action=edit&redlink=1) tổng cộng có đến hai mươi triệu người trong quân đội, với hơn ba nghìn tàu thuyền lớn, được coi là thế lực mạnh nhất trong khu vực Biển Đông và Nam Trung Hoa đương thời. [[11]](#cite_note-11) [[12]](#cite_note-12)
Trong nhiên hiệu
[Thiên Khải](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_Kh%E1%BA%A3i&action=edit&redlink=1), [Sùng Trinh](/wiki/Minh_T%C6%B0_T%C3%B4ng), tập đoàn [Lưu Hương](/w/index.php?title=L%C6%B0u_H%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1) (là thủ lĩnh chỉ huy tập đoàn hải tặc vũ trang từng là anh em kết nghĩa khác của Trịnh Chi Long trước khi ông tuyên thệ nhậm chức) ở Hải Trừng cướp bóc thương thuyền, ngày càng rông càn, họp bọn vài ngàn người, thuyền bè lớn nhỏ có hơn trăm chiếc, giết hại quan quân, hoành hành ở một dải Việt Đông, Kiệt Thạch, Nam Úc, về sau họp bọn cả vạn người, dẫn hơn trăm chiến thuyền hoành hành trên biển.
Ngay sau đó, Trịnh Chi Long thỉnh cầu triều đình nhà Minh cho mình xuất binh thảo phạt Lưu Hương, trải qua vài trận đánh dữ dội, cuối cùng ông cũng giành được toàn thắng tại
[Hổ Môn](/wiki/H%E1%BB%95_M%C3%B4n), danh tiếng vang chấn toàn Phúc Kiến, được triều đình thăng lên chức [Tổng đốc](/wiki/T%E1%BB%95ng_%C4%91%E1%BB%91c), tuy nhiên ở tỉnh Phúc Kiến lại đột ngột phát sinh hạn hán gây ra nạn đói lớn trên toàn tỉnh, Trịnh Chi Long đề nghị thuyên chuyển nhiều dân đói và di dân qua Đài Loan để tránh bất ổn lâu dài, lại còn cung cấp kinh phí hỗ trợ và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho người di cư sang lập nghiệp . Một số người cho rằng nó đã tạo ra một tiền lệ cho việc di dân với quy mô lớn sang Đài Loan [13] [[14]](#cite_note-14) , một số học giả thì tỏ ý nghi ngờ vì không có bằng chứng nào có sức thuyết phục cho thấy các đề xuất này được thực hiện [[15]](#cite_note-15) . [[16]](#cite_note-16) [Đài Loan](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan) có đất đai khá phì nhiêu cộng với tình hình chiến tranh, loạn lạc liên miên cuối thời Minh đã dẫn đến làn sóng di dân [người Hán](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_H%C3%A1n) với số lượng lớn từ đại lục [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) vượt [biển](/wiki/Bi%E1%BB%83n) sang hòn đảo này, đây là lần đầu tiên trong lịch sử, người nhập cư được tổ chức với quy mô lớn di cư từ đại lục sang Đài Loan. Khi Công ty Đông Ấn Hà Lan cai trị ở miền nam Đài Loan, các quan chức cấp cao định cư ở vị trí nay là Đài Nam đã cho xây dựng hai thành trì khá kiên cố là [Zeelandia](/w/index.php?title=Zeelandia&action=edit&redlink=1) và [Provintia](/w/index.php?title=Provintia&action=edit&redlink=1), chỉ có gần hai ngàn quân đồn trú, nhưng đã có đến hàng chục ngàn người Hoa nhập cư từ đại lục sang . Thêm vào đó công việc thương mại ở [17] [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)bị hạn chế do chính sách [bế quan tỏa cảng](/w/index.php?title=B%E1%BA%BF_quan_t%E1%BB%8Fa_c%E1%BA%A3ng&action=edit&redlink=1)do chính quyền [Mạc Phủ](/wiki/M%E1%BA%A1c_ph%E1%BB%A7)ban hành, chỉ cho phép buôn bán với thương thuyền của Trung Quốc và [Hà Lan](/wiki/H%C3%A0_Lan), Trịnh Chi Long nhờ được quyền buôn bán với Nhật Bản, mà giàu lại càng giàu hơn nữa, gây dựng được cơ nghiệp lớn.
Năm
[1644](/wiki/1644) (năm Sùng Trinh thứ 17, [Thanh Thế Tổ](/wiki/Thu%E1%BA%ADn_Tr%E1%BB%8B) [Thuận Trị](/wiki/Thu%E1%BA%ADn_Tr%E1%BB%8B) nguyên niên), vua [Hoằng Quang](/wiki/Ho%E1%BA%B1ng_Quang) nhà Nam Minh sách phong Trịnh Chi Long là [Nam An Bá](/w/index.php?title=Nam_An_B%C3%A1&action=edit&redlink=1), [tổng trấn](/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_tr%E1%BA%A5n&action=edit&redlink=1) Phúc Kiến, phụ trách công việc quân sự chống quân Thanh ở toàn tỉnh Phúc Kiến.
Năm
[1645](/wiki/1645), em trai Trịnh Chi Long là [Trịnh Hồng Quỳ](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_H%E1%BB%93ng_Qu%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1) ủng hộ lập Đường vương [Chu Duật Kiện](/wiki/Long_V%C5%A9_%C4%90%E1%BA%BF) làm vua, đặt niên hiệu là [Long Vũ](/w/index.php?title=Long_V%C5%A9&action=edit&redlink=1), Trịnh Chi Long được sách phong là [Nam An Hầu](/w/index.php?title=Nam_An_H%E1%BA%A7u&action=edit&redlink=1), phụ trách công việc quân sự của nhà [Nam Minh](/wiki/Nam_Minh), tuy chỉ cầm quyền trong một thời gian ngắn, nhưng trong thời điểm đó mới chính là đỉnh cao sự nghiệp chính trị của ông.
### Đầu hàng nhà Thanh[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_Long&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_Long&action=edit§ion=5)]
Năm
[1646](/wiki/1646) (Thuận Trị thứ 3), Trịnh Chi Long cảm thấy tình hình bất lợi, quyết định không tiếp tục hỗ trợ cho chính quyền vua Long Vũ nhà Nam Minh, phái người sang đàm phán với [nhà Thanh](/wiki/Nh%C3%A0_Thanh) về việc đầu hàng, sau đó cùng bọn thuộc hạ tâm phúc ở phía bắc sang đầu hàng nhà Thanh, vợ và con trai Trịnh Chi Long là Trịnh Thành Công đã cố găng ngăn cản việc đầu hàng của cha nhưng không thành công, bèn tới [miếu Khổng Tử](/w/index.php?title=Mi%E1%BA%BFu_Kh%E1%BB%95ng_T%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) khóc lớn, rồi cho đốt áo nhà nho, dẫn toàn bộ gia tướng và binh lính vượt biển, tiếp tục công cuộc chống Thanh. Cùng năm, quân Thanh chiếm được Phúc Kiến, bắt sống vua Long Vũ Chu Duật Kiện, Long Vũ quyết không chịu nhục bèn tuẫn quốc, chính quyền Long Vũ diệt vong. [Dương Phụng Bao](/w/index.php?title=D%C6%B0%C6%A1ng_Ph%E1%BB%A5ng_Bao&action=edit&redlink=1) nói " *Phúc Kinh thất thủ, lỗi đều do Trịnh Chi Long mà ra*" . [18]
Tuy Trịnh Chi Long đã đầu hàng nhà Thanh, nhưng lại từ chối cùng
[Bối Lặc](/w/index.php?title=B%E1%BB%91i_L%E1%BA%B7c&action=edit&redlink=1) [Bác Lạc](/wiki/B%C3%A1c_L%E1%BA%A1c) nam chinh theo như thỏa thuận, nên bị chuyển đến kinh sư và nhập vào biên chế [Hán quân chính hồng kỳ](/w/index.php?title=H%C3%A1n_qu%C3%A2n_ch%C3%ADnh_h%E1%BB%93ng_k%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1), tháng 8 năm [1648](/wiki/1648) (năm Thuận Trị thứ 5), vì có công quy thuận nên được phong là [Tinh Kỳ Ni Cáp Phiên](/w/index.php?title=Tinh_K%E1%BB%B3_Ni_C%C3%A1p_Phi%C3%AAn&action=edit&redlink=1).
Tháng 5 năm
[1653](/wiki/1653) (năm Thuận Trị thứ 10), ông được tấn phong [Đồng An Hầu](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%93ng_An_H%E1%BA%A7u&action=edit&redlink=1), ra sức phủ dụ lực lượng của [Trịnh Thành Công](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Th%C3%A0nh_C%C3%B4ng). Nhà Thanh đối với việc đầu hàng của Trịnh Chi Long có phần ưu đãi. Trịnh Chi Long phụng lệnh triều đình khuyên bảo Trịnh Thành Công quy thuận theo mình, nhưng Trịnh Thành Công nhất quyết từ chối.
Năm
[1655](/wiki/1655) (năm Thuận Trị thứ 12) Trịnh Chi Long bị triều đình hạch tội vì không chiêu dụ được Trịnh Thành Công, bèn tước chức quan, tống vào nhà ngục, năm [1657](/wiki/1657) (năm Thuận Trị thứ 14), [Đề đốc](/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c) [Hoàng Ngô](/w/index.php?title=Ho%C3%A0ng_Ng%C3%B4&action=edit&redlink=1), nguyên là gia tướng của họ Trịnh dâng sớ khuyên triều đình nên trục xuất toàn gia tộc Trịnh Chi Long ra khỏi kinh sư, cho quản thúc ở [Ninh Cổ Tháp](/w/index.php?title=Ninh_C%E1%BB%95_Th%C3%A1p&action=edit&redlink=1), [Thịnh Kinh](/wiki/Th%E1%BB%8Bnh_Kinh), nhưng không được chấp nhận.
Năm
[1660](/wiki/1660) (năm Thuận Trị thứ 17), [Tuần phủ](/wiki/Tu%E1%BA%A7n_ph%E1%BB%A7) Phúc Kiến [Đồng Quốc Khí](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%93ng_Qu%E1%BB%91c_Kh%C3%AD&action=edit&redlink=1) tâu rằng Trịnh Chi Long cùng con là Trịnh Thành Công lén lút liên lạc cá nhân. [Hội nghị Đại thần Nghị Chính vương](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_ngh%E1%BB%8B_%C4%90%E1%BA%A1i_th%E1%BA%A7n_Ngh%E1%BB%8B_Ch%C3%ADnh_v%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1) quyết định nghị luận ghép ông tội danh tư thông bên ngoài (Thông Hải), sau đó đày cả nhà Chi Long đến Ninh Cổ Tháp chờ xử tử.
Tháng 10 năm
[1661](/wiki/1661) (năm Thuận Trị thứ 18), vua Thuận Trị băng hà, [Phụ chính Đại thần](/w/index.php?title=Ph%E1%BB%A5_ch%C3%ADnh_%C4%90%E1%BA%A1i_th%E1%BA%A7n&action=edit&redlink=1) [Tô Khắc Tát Cáp](/w/index.php?title=T%C3%B4_Kh%E1%BA%AFc_T%C3%A1t_C%C3%A1p&action=edit&redlink=1) ra lệnh chém đầu Trịnh Chi Long cùng thân tộc tại [Sài Thị](/w/index.php?title=S%C3%A0i_Th%E1%BB%8B&action=edit&redlink=1) ở kinh sư [[19]](#cite_note-19) . Năm đó ông mới 58 tuổi. [20]
## Trong văn học nghệ thuật[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_Long&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_Long&action=edit§ion=6)]
- Tiểu thuyết
- Năm
[1993](/wiki/1993)" *Long Hổ Phong Vân*" bộ 2 tập; Trần Thuấn Thần, Viễn Lưu Xuất Bản Xã. [ISBN 9573220687](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9573220687), [ISBN 9573220695](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9573220695)
- Năm
[1998](/wiki/1998)" *Trịnh Chi Long Đại Truyện*"; Trần Văn Đức. [ISBN 9573234823](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9573234823)
- Năm
[2002](/wiki/2002)" *Đài Loan Đệ Nhất Thế Gia Chi Nhất: Thuyền Vương Trịnh Chi Long*"; Tần Tựu, Thực Học Xã. [ISBN 9572072374](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9572072374)
- Năm
[2004](/wiki/2004)" *Khai Thác Đài Loan Đích Tiên Khu: Trịnh Chi Long Truyền Kỳ*"; Hoa Văn Xuất Bản Xã. [ISBN 7507515605](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/7507515605)
- Năm
- Kịch "
*Nhất Quan Phong Ba*" biên đạo: [Khâu Khôn Lương](/w/index.php?title=Kh%C3%A2u_Kh%C3%B4n_L%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1).
- Tháng 5 năm
[2001](/wiki/2001)công diễn vào mùa hè tại khoa kịch nghệ thuộc [Học viện Nghệ thuật Quốc gia](/w/index.php?title=H%E1%BB%8Dc_vi%E1%BB%87n_Ngh%E1%BB%87_thu%E1%BA%ADt_Qu%E1%BB%91c_gia&action=edit&redlink=1)ở [Đài Bắc](/wiki/%C4%90%C3%A0i_B%E1%BA%AFc), Đài Loan.
- Năm
[2002](/wiki/2002)công diễn vào mùa thu tại khoa kịch nghệ thuộc [Đại học Nghệ thuật Đài Bắc](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Ngh%E1%BB%87_thu%E1%BA%ADt_%C4%90%C3%A0i_B%E1%BA%AFc&action=edit&redlink=1).
- Tháng 5 năm
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_Long&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_Long&action=edit§ion=7)] [^](#cite_ref-1) [Trương Lân Bạch](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_L%C3%A2n_B%E1%BA%A1ch&action=edit&redlink=1), *Nan du lục*: *Chi Long thiếu niên kiều hảo* [^](#cite_ref-2) [Giang Nhật Thăng](/w/index.php?title=Giang_Nh%E1%BA%ADt_Th%C4%83ng&action=edit&redlink=1), [Đài Loan Ngoại Kỷ](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0i_Loan_Ngo%E1%BA%A1i_K%E1%BB%B7&action=edit&redlink=1) **Theo sách** [^](#cite_ref-3) *, Võng Cảng Thái Thánh cung: Năm* [Gia Nghĩa](/wiki/Gia_Ngh%C4%A9a)huyện [Bố Đại](/wiki/B%E1%BB%91_%C4%90%E1%BA%A1i)trấn duyên cách [1621](/wiki/1621), Nhan Tư Tề, Trịnh Chi Long dẫn bộ chúng đến Đài Loan, đồn trú tại đây, đã lập một miếu nhỏ ở gò nhỏ phía đông nam, để tế tự hương hỏa Mã Tổ. [^](#cite_ref-4) *Nhật báo Mi Châu bản nước ngoài*, số ra ngày 7 tháng 2 năm 2001: Chi Long cho dựng hai căn nhà chàng ở Hirado, một chàng trong đó dùng để thờ cúng Mã Tổ. [^](#cite_ref-5) [Lý Điệu Nguyên](/w/index.php?title=L%C3%BD_%C4%90i%E1%BB%87u_Nguy%C3%AAn&action=edit&redlink=1)thời [Thanh](/wiki/Nh%C3%A0_Thanh)trong cuốn *Nam Việt bút ký*có viết như sau: Bồ Tát Ma Lợi Chi Thiên, cũng có tên là Thiên Hậu. Chuỗi ngọc mũ hoa, chân đỏ, hai tay chắp lại, hai tay vác nhật nguyệt, hai tay nắm kiếm. Hai thiên nữ, bưng mâm ở hai bên trái phải. Trên mâm có một cái đầu dê, một cái đầu thỏ. Trước đây là nơi ở của Tổng chế Hùng Văn Xán, thời Văn Xán chiêu hàng, phủ dụ Trịnh Chi Long, sai Chi Long đại chiến với hải khấu Lưu Hương, trông thấy Hình dạng Bồ Tát trên không trung, nhân đó mà tiêu diệt Hương. **Vào thời Minh Thanh, dật danh** [^](#cite_ref-6) *Hải Tuyền truyền khảo*viết: bằng chứng cho thấy Chi Long trôi dạt trên biển mà theo Nhật Bản, lúc đầu thường hay thờ cúng các vị thần Nhật Bản là *, Oa khấu đương thời thường dựng* **Vưu Sự Bát Phiên** *, nhằm cầu xin sự che chở và giúp đỡ từ thần Bát Phiên. Người thời đó thậm chí còn gọi thuyền của Oa khấu là* **Cờ Bát Phiên Đại Bồ Tát** *.* **Thuyền Bát Phiên** ***** [^](#cite_ref-7) [Website Lịch sử Tuyền Châu](http://qzhnet.dnscn.cn/) *Tuyền Châu nhân danh lục*. *Trịnh Chi Long truyện*: một lòng quyết tâm học tập kiếm thuật. ***** [^](#cite_ref-8) [Website Lịch sử Tuyền Châu](http://qzhnet.dnscn.cn/) *Tuyền Châu nhân danh lục*. *Trịnh Chi Long truyện*: bèn ra sức quyết tâm học tập kiếm thuật, nhận thức rằng chủ ấp rèn đao kiếm, lập nghiệp người thợ rèn họ Ông ở Tuyền Châu. **Trương Lân Bạch,** [^](#cite_ref-9) *Nan du lục*: *Chi Long thiếu niên kiều hảo*: lấy việc Long Dương mà làm. **Cứ điểm sở tại của Trịnh Chi Long có hai giả thiết, một là Bổn Cảng (nay là vùng phụ cận thị trấn** [^](#cite_ref-10) [Bắc Cảng](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFc_C%E1%BA%A3ng&action=edit&redlink=1)); hai là Võng Cảng (nay là vùng phụ cận thị trấn [Kim Bố](/w/index.php?title=Kim_B%E1%BB%91&action=edit&redlink=1)), xem thêm Hoàng A Hữu, *Nghiên cứu việc khai khẩn Đài Loan của Nhan Tư Tề, Trịnh Chi Long*đăng trong tạp chí *Đài Loan văn hiến*, số 4 quyển 54. [^](#cite_ref-11) [Việc dạy học đất làng huyện Đài Nam; sự trỗi dậy thế lực trên biển của họ Trịnh](http://ltrc.tnc.edu.tw/modules/tadbook2/view.php?book_sn=1&bdsn=133) [^](#cite_ref-12) [Quần xã thực hiện lịch sử địa phương đất làng thành phố Nghi Lan](http://blog.ilc.edu.tw/ilan/blog/1/post/21/184) **Căn cứ vào ghi chép của** [^](#cite_ref-13) [Hoàng Tông Hy](/wiki/Ho%C3%A0ng_T%C3%B4ng_Hy)trong sách *Tứ tính thủy mạt*, thời [Sùng Trinh](/wiki/Minh_T%C6%B0_T%C3%B4ng), [Hùng Văn Xán](/w/index.php?title=H%C3%B9ng_V%C4%83n_X%C3%A1n&action=edit&redlink=1)phủ dụ xứ Mân, đang gặp phải hạn lớn, dân đói đầy đồng, trên dưới vô sách, Văn Xán nghe theo kế sách của Chi Long, Chi Long viết: *Công Đệ thấy ý mỗ ra sao?*; Văn Xán viết: *Được !*, xong bèn chiêu dụ vạn người dân đói, cấp cho mỗi người ba lượng bạc, ba người được cấp một đầu trâu, dùng thuyển vượt biển chở tới Đài Loan, ra lệnh khai khẩn đất hoang thành ruộng, nhưng mà theo học giả [Phương Hào](/w/index.php?title=Ph%C6%B0%C6%A1ng_H%C3%A0o&action=edit&redlink=1)nhận xét rằng, giả định số dân đói là ba vạn, dùng chín vạn lượng bạc; ba người một con trâu, cần tới một vạn đầu trâu, từ sau đại hạn, địa phương không thể nào lấy đâu ra số lượng lớn ấy, việc vận chuyển, thâu nạp đều gặp khó khăn, lúc mất mùa lớn, kiếm được thức ăn chăn nuôi cũng là một vấn đề. Hoặc nghe Trịnh Chi Long có kiến nghị này, Hùng Văn Xán đều tỏ vẻ tán thành, nhưng trên thực tế chỉ lấy một số ít để chở ra cho một bộ phận dân đói mà thôi; đây là ý kiến của Phương Hào vào năm [Dân Quốc](/w/index.php?title=D%C3%A2n_Qu%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1)thứ 83 trong cuốn *Đài Loan tảo kỳ sử cương*, trang 152 – 153. [Đài Bắc](/wiki/%C4%90%C3%A0i_B%E1%BA%AFc): Đài Loan học sinh thư cục. **Tào Thụ Cơ,** [^](#cite_ref-14) *Trung Quốc di dân sử*, tập 6 (Thời kỳ nhà Thanh, Dân Quốc). Phúc Châu: Phúc Kiến nhân dân xuất bản xã, 1997, trang 319. [^](#cite_ref-15) [Hạ Môn đại học học thuật điển tàng khố: Di dân Hán tộc Đài Loan thời kỳ Minh Thanh đến văn hóa tộc quần Liêu Dương, tháng 8, 2004.](http://dspace.xmu.edu.cn:8080/dspace/handle/2288/649) **Nguyên tác Tonio Andrade, Trịnh Duy Trung dịch,** [^](#cite_ref-16) *Formosa biến thành phủ Đài Loan như thế nào*, trang 225 – 226. [^](#cite_ref-17) [Phong Lực, Thuyền Đài Loan - vũ khí sắc bén duyên hải tung hoàng Trung Quốc thế kỷ 17](http://www.cna.com.tw/ShowNews/Detail.aspx?pSearchDate=&pNewsID=200902150055&pType0=EDU&pType1=DD&pTypeSel=0) [^](#cite_ref-18) *, bạt tứ* [Nam Cương dịch sử](/w/index.php?title=Nam_C%C6%B0%C6%A1ng_d%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) [^](#cite_ref-19) [Hạ Lâm](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1_L%C3%A2m&action=edit&redlink=1), *: (Chi Long) ngày 3 đầu tháng 10, bị chém tại Sài Thị ở Yên Kinh, con cháu tại kinh sư cũng vậy.* [Mân Hải kỷ yếu](/w/index.php?title=M%C3%A2n_H%E1%BA%A3i_k%E1%BB%B7_y%E1%BA%BFu&action=edit&redlink=1) [^](#cite_ref-20) [Liên Hoành](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_Ho%C3%A0nh&action=edit&redlink=1), *: Tháng 10, Thanh đình giải Chi Long tới Sài Thị, con cháu tại* [Đài Loan thông sử](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0i_Loan_th%C3%B4ng_s%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) [Bắc Kinh](/wiki/B%E1%BA%AFc_Kinh), cả thảy đều bị giết chết.
## Tài liệu tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_Long&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_Long&action=edit§ion=8)] [Năm 1977](/w/index.php?title=N%C4%83m_1977&action=edit&redlink=1)Đài Loan Tùng Đàm: Đài Loan Sử Tích Nghiên Cứu Hội Vị biên soạn, Ấu Sư Văn Hóa Sự Nghiệp. [ISBN 666530189-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/6665301893) [Năm 1992](/w/index.php?title=N%C4%83m_1992&action=edit&redlink=1)Khai Khởi Đài Loan Đệ Nhất Nhân Trịnh Chi Long: Thang Cẩm Đài, Quả Thực Xuất Bản Xã. [ISBN 9867796047](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9867796047) [打造全台首艘明鄭台灣船 安裝龍骨開工](http://www.cna.com.tw/ShowNews/Detail.aspx?pSearchDate=&pNewsID=200902150039&pType1=DD&pType0=EDU&pTypeSel=0)
- Clements, Jonathan. Coxinga and the Fall of the Ming Dynasty. Stroud: Sutton Publishing, 2004.
- Manthorpe, Jonathan.
*Forbidden Nation: A History of Taiwan*. New York, 2005.
- Michael, Franz.
*The Origin of Manchu Rule in China*. Baltimore, 1942.
- Andrade, Tonio. "The Company's Chinese Pirates: How the Dutch East India Company Tried to Lead a Coalition of Pirates to War Against China, 1621-1662."
*, 2004 Dec.; 15(4):415-444.* [Journal of World History](/w/index.php?title=Journal_of_World_History&action=edit&redlink=1) [[1]](http://web.archive.org/20050802112353/www.historycooperative.org/journals/jwh/15.4/andrade.html)

X-Cache: cp1054 miss (0), cp1054 frontend miss (0)