text:
Đào Khiêm
Đào Khiêm (chữ Hán: 陶謙; 132–194), tên tự là Cung Tổ (恭祖), là tướng cuối thời Đông Hán trong lịch sử Trung Quốc.
Mục lục
Dẹp Khăn Vàng[sửa | sửa mã nguồn]
Đào Khiêm là người huyện Đan Dương thuộc quận Đan Dương (nay là đông bắc huyện Đang Đồ, địa cấp thị Mã An Sơn, tỉnh An Huy). Thời trẻ, Đào Khiêm ham đọc sách, được cử làm Hiếu liêm. Sau đó ông được giữ chức Huyện lệnh ở huyện Thư[1].
Đào Khiêm có tài kiêm văn võ, trở thành Tư mã của Xa kỵ tướng quân Trương Ôn. Khi Biên Nhượng và Hàn Toại ở Lương châu nổi dậy chống nhà Hán, ông theo Trương Ôn đánh dẹp khiến hai cánh quân này phải quy phục triều đình.
Năm 184, Trương Giác cầm đầu khởi nghĩa Khăn Vàng nổi dậy chống triều đình. Hán Linh Đế bổ nhiệm ông làm Thứ sử Từ châu. Đào Khiêm đến nhiệm sở, nhanh chóng đánh tan quân Khăn Vàng. Quân Khăn Vàng phải rút khỏi Từ châu, các quận huyện được yên ổn trở lại.
Giúp Chu Tuấn[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 189, Hán Linh Đế mất, Thiếu Đế lên thay. Đổng Trác từ Hà Đông vào Lạc Dương phế Thiếu đế, lập Hiến Đế và thao túng triều đình khiến nhiều người bất bình. Năm 190, Viên Thiệu cầm đầu 10 trấn chư hầu nổi dậy chống Đổng Trác. Đào Khiêm tuổi đã cao, không tham gia liên minh này mà cố thủ ở Từ châu.
Sau đó, tướng Chu Tuấn được Đổng Trác sai ở lại trấn thủ Lạc Dương bèn chống lại Trác, mang quân về đóng ở huyện Trung Mâu. Đào Khiêm bèn giúp cho Chu Tuấn lương thực và tăng viện cho 3000 quân, đồng thời ông tiến cử Chu Tuấn làm Hành Xa kỵ tướng quân sự.
Đổng Trác sai Lý Thôi, Quách Dĩ đi đánh Chu Tuấn. Chu Tuấn bị đánh bại phải bỏ chạy, nhưng Đào Khiêm vẫn giúp đỡ cho Tuấn. Năm 192, Đổng Trác bị giết ở Trường An, Lý Thôi và Quách Dĩ lên nắm quyền. Đào Khiêm liên kết với các chư hầu như Thứ sử Dương châu là Chu Càn, Tướng quốc Bắc Hải là Khổng Dung, Thái thú quận Thái Sơn là Ứng Thiệu cùng và Bác sĩ Trịnh Huyền gửi thư cho Chu Tuấn, tôn Tuấn làm Thái sư, hứa cấp phát binh mã và quân lương trong nửa năm để Chu Tuấn đi đánh Lý Thôi và Quách Dĩ ở Trường An.
Trước nguy cơ đó, Lý Thôi và Quách Dĩ tiếp nhận ý kiến của Giả Hủ, tìm cách lung lạc Chu Tuấn. Nhân danh Hán Hiến đế, Lý Thôi đưa thư mời Chu Tuấn vào triều làm Thái uý. Thuyên bèn từ tạ Đào Khiêm để vào Trường An nhận chức.
Trấn giữ Từ châu[sửa | sửa mã nguồn]
Dẹp Khuyết Tuyên[sửa | sửa mã nguồn]
Từ khi Chu Tuấn hoà giải với Lý Thôi, Đào Khiêm vì tuổi cao sức yếu, cũng không muốn đối địch với triều đình Trường An, bèn khôi phục lại quan hệ với Lý Thôi. Lý Thôi cũng muốn yên ổn phía đông bèn nhân danh Hán Hiến đế thăng ông làm Châu mục Từ Châu.
Tháng 4 năm 193, trong huyện Hạ Bì thuộc Từ châu có viên tướng Khuyết Tuyên khởi binh chống triều đình, tự xưng làm hoàng đế. Để lung lạc Khuyết Tuyên, Đào Khiêm ban đầu cho người đi lại giao hảo để Tuyên mất cảnh giác. Tháng 6 năm đó, ông ra quân đánh dẹp. Khuyết Tuyên lơ là phòng bị nên bị Đào Khiêm giết chết.
Chống cự Tào Tháo[sửa | sửa mã nguồn]
- Xem thêm: Tào Tung
Trong khi đó các chư hầu trong liên minh đánh Đổng Trác đã tan rã và đánh lẫn nhau, cát cứ ở các châu quận. Tào Tháo đã đánh được quân Khăn Vàng và làm chủ Duyện châu, giáp ranh Từ châu của Đào Khiêm.
Cùng thời điểm Đào Khiêm ra tay đánh Khuyết Tuyên thì xảy ra vụ án mạng Tào Tung – cha Tào Tháo. Giữa năm 193, Tào Tung từ Lạc Dương tới Lang Nha định dưỡng lão, mang theo hơn 100 xe hành lý chứa nhiều vàng bạc châu báu[2]; khi đi qua Từ châu thì bị giết chết.
Tam Quốc Chí chép rằng Đào Khiêm sai thủ hạ là Trương Cương đi hộ tống cho Tào Tung; Trương Cương vì thấy nhà Tào Tung nhiều của cải không kìm được lòng tham đã giết chết Tào Tung để cướp đồ. Sách Hậu Hán thư thì không nói rõ viên tướng nào giết Tào Tung, chỉ nói rằng do quân sĩ của Đào Khiêm đóng ở huyện Âm Bình[3][4].
Tào Tháo nghe tin cha bị hại ở Từ châu, cho rằng Đào Khiêm đồng mưu sai khiến thủ hạ, bèn cất vài chục vạn quân đi đánh Từ châu để trả thù. Tào Tháo cũng muốn nhân đó chiếm luôn địa bàn Từ châu liền kề với Duyện châu để mở rộng thế lực nên thúc quân tấn công mạnh mẽ. Tào Tháo chiếm lĩnh hơn 10 thành.
Đào Khiêm ra quân chống lại, hai bên đụng độ ở Bành Thành[5]. Quân Từ châu bị quân Tào đánh bại, bị giết hơn 1 vạn người, nước sông Tứ Thủy vì vậy không chảy được[6].
Đào Khiêm rút vào thành Đan Dương cố thủ, sai người đi cầu cứu thứ sử Thanh châu là Điền Khải - thủ hạ của Công Tôn Toản ở U châu. Điền Khải lúc đó đang bị Viên Thiệu đánh, bèn báo cáo cho Công Tôn Toản - người đang tranh giành Hà Bắc với Thiệu. Toản sai Lưu Bị cùng Quan Vũ và Trương Phi đi cứu Thanh châu. Nghe Đào Khiêm cầu cứu, Khải lại sai Lưu Bị cầm quân đi cứu Từ châu trước.
Lưu Bị có 4000 quân, chiêu hàng được vài ngàn nạn dân Ô Hoàn, rồi lại được Đào Khiêm cấp 4000 quân nữa, có hơn 1 vạn người, cùng Đào Khiêm thế thủ ở Đan Dương. Tào Tháo vây đánh nhiều ngày không sao phá được, bèn trút tức giận lên dân thường để trả thù cho cha, ra lệnh tàn sát hơn 10 vạn người ở 5 thành Thủ Lự, Tuy Lăng, Hạ Khâu, Bành Thành, Phó Dương cùng các hương trấn sở thuộc. Không chỉ bản dân 5 thành mà nhiều người dân ở Thiểm Tây vì tránh nạn Lý Thôi, Quách Dĩ kéo về đó cũng bị hại[4].
Không lâu sau, chính thủ hạ của Tào Tháo là Trần Cung hợp tác với Trương Mạo tôn Lã Bố làm chủ, đánh chiếm Duyện châu của Tào Tháo. Tào Tháo buộc phải ngừng vây Từ châu, mang quân trở về cứu.
Bàn giao Từ châu[sửa | sửa mã nguồn]
Qua trận binh hoả, Đào Khiêm rất cảm phục Lưu Bị đã cứu giúp. Không lâu sau khi Từ châu được giải vây, Đào Khiêm ốm nặng.
Ông quyết định tiến cử Lưu Bị làm Từ châu mục thay mình, bèn dâng biểu lên Hán Hiến đế. Lưu Bị khiêm nhường, sợ mình sức yếu không giữ được nên từ tạ, đề nghị Đào Khiêm trao Từ châu cho Viên Thuật là người có danh vọng cao hơn. Đào Khiêm bèn hỏi ý kiến Khổng Dung. Khổng Dung cho rằng Viên Thuật không hề có thực lực, không lâu sẽ diệt vong. Đào Khiêm và Khổng Dung cùng thuyết phục Lưu Bị mấy lần, cuối cùng Lưu Bị nhận lời tiếp quản Từ châu, nhận chức Từ châu mục[7].
Được ít lâu, Đào Khiêm qua đời tại Từ châu. Năm ấy ông 63 tuổi. Chiến tranh quân phiệt ở Từ châu nói riêng và trung nguyên nói chung sau đó tiếp tục trong nhiều năm nữa.
Gia đình[sửa | sửa mã nguồn]
- Con trai:
- Đào Thương (陶商)
- Đào Ung (陶應)
- Con gái:
- Đào Chỉ (陶芷)
Trong văn học[sửa | sửa mã nguồn]
Trong tiểu thuyết nổi tiếng Tam quốc diễn nghĩa của La Quán Trung, Đào Khiêm xuất hiện từ hồi 4 đến hồi 12, trong giai đoạn cuộc chiến quần hùng ở trung nguyên bắt đầu. Khi Tào Tháo hiệu triệu chư hầu đánh Đổng Trác[8], Đào Khiêm đã đến dự cùng 16 chư hầu khác; trên thực tế Đào Khiêm không đến hội quân với chư hầu dưới cờ Viên Thiệu[9].
Tam Quốc diễn nghĩa mô tả ông là người nhân từ, đức độ; khi Tào Tháo tàn sát dân Từ châu, ông từng có ý định đến nộp mạng để cứu dân.
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Lê Đông Phương (2007), Kể chuyện Tam Quốc, Nhà xuất bản Đà Nẵng
- Lê Đông Phương, Vương Tử Kim (2007), Kể chuyện Tần Hán, Nhà xuất bản Đà Nẵng
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Thư Thành, An Huy
- ^ Lê Đông Phương, sách đã dẫn, tr 87-88
- ^ Phía tây nam huyện Phong
- ^ a ă Lê Đông Phương, sách đã dẫn, tr 88
- ^ Đông Sơn thuộc tỉnh Giang Tô
- ^ Lê Đông Phương, Vương Tử Kim, sách đã dẫn, tr 368
- ^ Lê Đông Phương, sách đã dẫn, tr 90
- ^ Việc này cũng do La Quán Trung hư cấu vì người phát hịch là Viên Thiệu
- ^ Lê Đông Phương, Vương Tử Kim, sách đã dẫn, tr 352

markdown:
# Đào Khiêm
**Đào Khiêm** ( [chữ Hán](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n): 陶謙; [132](/wiki/132)– [194](/wiki/194)), tên tự là **Cung Tổ** (恭祖), là tướng cuối thời [Đông Hán](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_H%C3%A1n) trong [lịch sử Trung Quốc](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Trung_Qu%E1%BB%91c).
## Mục lục
## Dẹp Khăn Vàng[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&action=edit§ion=1)]
Đào Khiêm là người huyện Đan Dương thuộc quận Đan Dương (nay là đông bắc huyện
[Đang Đồ](/wiki/%C4%90ang_%C4%90%E1%BB%93), địa cấp thị [Mã An Sơn](/wiki/M%C3%A3_An_S%C6%A1n), tỉnh [An Huy](/wiki/An_Huy)). Thời trẻ, Đào Khiêm ham đọc sách, được cử làm Hiếu liêm. Sau đó ông được giữ chức Huyện lệnh ở huyện Thư . [1]
Đào Khiêm có tài kiêm văn võ, trở thành Tư mã của Xa kỵ tướng quân Trương Ôn. Khi Biên Nhượng và
[Hàn Toại](/wiki/H%C3%A0n_To%E1%BA%A1i) ở Lương châu nổi dậy chống nhà Hán, ông theo Trương Ôn đánh dẹp khiến hai cánh quân này phải quy phục triều đình.
Năm
[184](/wiki/184), [Trương Giác](/wiki/Tr%C6%B0%C6%A1ng_Gi%C3%A1c) cầm đầu [khởi nghĩa Khăn Vàng](/wiki/Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Kh%C4%83n_V%C3%A0ng) nổi dậy chống triều đình. [Hán Linh Đế](/wiki/H%C3%A1n_Linh_%C4%90%E1%BA%BF) bổ nhiệm ông làm Thứ sử Từ châu. Đào Khiêm đến nhiệm sở, nhanh chóng đánh tan quân Khăn Vàng. Quân Khăn Vàng phải rút khỏi Từ châu, các quận huyện được yên ổn trở lại.
## Giúp Chu Tuấn[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&action=edit§ion=2)]
Năm
[189](/wiki/189), [Hán Linh Đế](/wiki/H%C3%A1n_Linh_%C4%90%E1%BA%BF) mất, [Thiếu Đế](/wiki/H%C3%A1n_Thi%E1%BA%BFu_%C4%90%E1%BA%BF) lên thay. [Đổng Trác](/wiki/%C4%90%E1%BB%95ng_Tr%C3%A1c) từ Hà Đông vào [Lạc Dương](/wiki/L%E1%BA%A1c_D%C6%B0%C6%A1ng) phế Thiếu đế, lập [Hiến Đế](/wiki/H%C3%A1n_Hi%E1%BA%BFn_%C4%90%E1%BA%BF) và thao túng triều đình khiến nhiều người bất bình. Năm [190](/wiki/190), [Viên Thiệu](/wiki/Vi%C3%AAn_Thi%E1%BB%87u) cầm đầu 10 trấn [chư hầu](/wiki/Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u) nổi dậy chống Đổng Trác. Đào Khiêm tuổi đã cao, không tham gia liên minh này mà cố thủ ở Từ châu.
Sau đó, tướng
[Chu Tuấn](/wiki/Chu_Tu%E1%BA%A5n) được Đổng Trác sai ở lại trấn thủ [Lạc Dương](/wiki/L%E1%BA%A1c_D%C6%B0%C6%A1ng) bèn chống lại Trác, mang quân về đóng ở huyện Trung Mâu. Đào Khiêm bèn giúp cho Chu Tuấn lương thực và tăng viện cho 3000 quân, đồng thời ông tiến cử Chu Tuấn làm Hành Xa kỵ tướng quân sự.
Đổng Trác sai
[Lý Thôi](/wiki/L%C3%BD_Th%C3%B4i), [Quách Dĩ](/wiki/Qu%C3%A1ch_D%C4%A9) đi đánh Chu Tuấn. Chu Tuấn bị đánh bại phải bỏ chạy, nhưng Đào Khiêm vẫn giúp đỡ cho Tuấn. Năm [192](/wiki/192), Đổng Trác bị giết ở Trường An, Lý Thôi và Quách Dĩ lên nắm quyền. Đào Khiêm liên kết với các chư hầu như Thứ sử Dương châu là Chu Càn, Tướng quốc Bắc Hải là [Khổng Dung](/wiki/Kh%E1%BB%95ng_Dung), Thái thú quận Thái Sơn là Ứng Thiệu cùng và Bác sĩ [Trịnh Huyền](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Huy%E1%BB%81n&action=edit&redlink=1) gửi thư cho Chu Tuấn, tôn Tuấn làm Thái sư, hứa cấp phát binh mã và quân lương trong nửa năm để Chu Tuấn đi đánh Lý Thôi và Quách Dĩ ở [Trường An](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_An).
Trước nguy cơ đó, Lý Thôi và Quách Dĩ tiếp nhận ý kiến của
[Giả Hủ](/wiki/Gi%E1%BA%A3_H%E1%BB%A7), tìm cách lung lạc Chu Tuấn. Nhân danh Hán Hiến đế, Lý Thôi đưa thư mời Chu Tuấn vào triều làm Thái uý. Thuyên bèn từ tạ Đào Khiêm để vào Trường An nhận chức.
## Trấn giữ Từ châu[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&action=edit§ion=3)]
### Dẹp Khuyết Tuyên[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&action=edit§ion=4)]
Từ khi Chu Tuấn hoà giải với Lý Thôi, Đào Khiêm vì tuổi cao sức yếu, cũng không muốn đối địch với triều đình Trường An, bèn khôi phục lại quan hệ với Lý Thôi. Lý Thôi cũng muốn yên ổn phía đông bèn nhân danh Hán Hiến đế thăng ông làm Châu mục
[Từ Châu](/wiki/T%E1%BB%AB_Ch%C3%A2u).
Tháng 4 năm
[193](/wiki/193), trong huyện Hạ Bì thuộc Từ châu có viên tướng Khuyết Tuyên khởi binh chống triều đình, tự xưng làm hoàng đế. Để lung lạc Khuyết Tuyên, Đào Khiêm ban đầu cho người đi lại giao hảo để Tuyên mất cảnh giác. Tháng 6 năm đó, ông ra quân đánh dẹp. Khuyết Tuyên lơ là phòng bị nên bị Đào Khiêm giết chết.
### Chống cự Tào Tháo[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&action=edit§ion=5)] *Xem thêm:* [Tào Tung](/wiki/T%C3%A0o_Tung)
Trong khi đó các
[chư hầu](/wiki/Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u) trong liên minh đánh [Đổng Trác](/wiki/%C4%90%E1%BB%95ng_Tr%C3%A1c) đã tan rã và đánh lẫn nhau, cát cứ ở các châu quận. [Tào Tháo](/wiki/T%C3%A0o_Th%C3%A1o) đã đánh được quân [Khăn Vàng](/wiki/Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Kh%C4%83n_V%C3%A0ng) và làm chủ Duyện châu, giáp ranh Từ châu của Đào Khiêm.
Cùng thời điểm Đào Khiêm ra tay đánh Khuyết Tuyên thì xảy ra vụ án mạng
[Tào Tung](/wiki/T%C3%A0o_Tung) – cha Tào Tháo. Giữa năm 193, Tào Tung từ [Lạc Dương](/wiki/L%E1%BA%A1c_D%C6%B0%C6%A1ng) tới Lang Nha định dưỡng lão, mang theo hơn 100 xe hành lý chứa nhiều vàng bạc châu báu ; khi đi qua Từ châu thì bị giết chết. [2] [Tam Quốc Chí](/wiki/Tam_Qu%E1%BB%91c_Ch%C3%AD) chép rằng Đào Khiêm sai thủ hạ là Trương Cương đi hộ tống cho Tào Tung; Trương Cương vì thấy nhà Tào Tung nhiều của cải không kìm được lòng tham đã giết chết Tào Tung để cướp đồ. Sách [Hậu Hán thư](/wiki/H%E1%BA%ADu_H%C3%A1n_th%C6%B0) thì không nói rõ viên tướng nào giết Tào Tung, chỉ nói rằng do quân sĩ của Đào Khiêm đóng ở huyện Âm Bình [[3]](#cite_note-3) . [4]
Tào Tháo nghe tin cha bị hại ở Từ châu, cho rằng Đào Khiêm đồng mưu sai khiến thủ hạ, bèn cất vài chục vạn quân đi đánh Từ châu để trả thù. Tào Tháo cũng muốn nhân đó chiếm luôn địa bàn Từ châu liền kề với Duyện châu để mở rộng thế lực nên thúc quân tấn công mạnh mẽ. Tào Tháo chiếm lĩnh hơn 10 thành.
Đào Khiêm ra quân chống lại, hai bên đụng độ ở Bành Thành
. Quân Từ châu bị quân Tào đánh bại, bị giết hơn 1 vạn người, nước sông Tứ Thủy vì vậy không chảy được [5] . [[6]](#cite_note-6)
Đào Khiêm rút vào thành Đan Dương cố thủ, sai người đi cầu cứu thứ sử Thanh châu là Điền Khải - thủ hạ của Công Tôn Toản ở U châu. Điền Khải lúc đó đang bị
[Viên Thiệu](/wiki/Vi%C3%AAn_Thi%E1%BB%87u) đánh, bèn báo cáo cho [Công Tôn Toản](/wiki/C%C3%B4ng_T%C3%B4n_To%E1%BA%A3n) - người đang tranh giành Hà Bắc với Thiệu. Toản sai [Lưu Bị](/wiki/L%C6%B0u_B%E1%BB%8B) cùng [Quan Vũ](/wiki/Quan_V%C5%A9) và [Trương Phi](/wiki/Tr%C6%B0%C6%A1ng_Phi) đi cứu Thanh châu. Nghe Đào Khiêm cầu cứu, Khải lại sai Lưu Bị cầm quân đi cứu Từ châu trước.
Lưu Bị có 4000 quân, chiêu hàng được vài ngàn nạn dân Ô Hoàn, rồi lại được Đào Khiêm cấp 4000 quân nữa, có hơn 1 vạn người, cùng Đào Khiêm thế thủ ở Đan Dương. Tào Tháo vây đánh nhiều ngày không sao phá được, bèn trút tức giận lên dân thường để trả thù cho cha, ra lệnh tàn sát hơn 10 vạn người ở 5 thành Thủ Lự, Tuy Lăng, Hạ Khâu, Bành Thành, Phó Dương cùng các hương trấn sở thuộc. Không chỉ bản dân 5 thành mà nhiều người dân ở
[Thiểm Tây](/wiki/Thi%E1%BB%83m_T%C3%A2y) vì tránh nạn Lý Thôi, Quách Dĩ kéo về đó cũng bị hại . [4]
Không lâu sau, chính thủ hạ của Tào Tháo là
[Trần Cung](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Cung) hợp tác với Trương Mạo tôn [Lã Bố](/wiki/L%C3%A3_B%E1%BB%91) làm chủ, đánh chiếm Duyện châu của Tào Tháo. Tào Tháo buộc phải ngừng vây Từ châu, mang quân trở về cứu.
### Bàn giao Từ châu[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&action=edit§ion=6)]
Qua trận binh hoả, Đào Khiêm rất cảm phục Lưu Bị đã cứu giúp. Không lâu sau khi Từ châu được giải vây, Đào Khiêm ốm nặng.
Ông quyết định tiến cử Lưu Bị làm Từ châu mục thay mình, bèn dâng biểu lên Hán Hiến đế. Lưu Bị khiêm nhường, sợ mình sức yếu không giữ được nên từ tạ, đề nghị Đào Khiêm trao Từ châu cho
[Viên Thuật](/wiki/Vi%C3%AAn_Thu%E1%BA%ADt) là người có danh vọng cao hơn. Đào Khiêm bèn hỏi ý kiến [Khổng Dung](/wiki/Kh%E1%BB%95ng_Dung). Khổng Dung cho rằng Viên Thuật không hề có thực lực, không lâu sẽ diệt vong. Đào Khiêm và Khổng Dung cùng thuyết phục Lưu Bị mấy lần, cuối cùng Lưu Bị nhận lời tiếp quản Từ châu, nhận chức Từ châu mục . [7]
Được ít lâu, Đào Khiêm qua đời tại Từ châu. Năm ấy ông 63 tuổi. Chiến tranh quân phiệt ở Từ châu nói riêng và trung nguyên nói chung sau đó tiếp tục trong nhiều năm nữa.
## Gia đình[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&veaction=edit§ion=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&action=edit§ion=7)]
- Con trai:
- Đào Thương (陶商)
- Đào Ung (陶應)
- Con gái:
- Đào Chỉ (陶芷)
## Trong văn học[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&veaction=edit§ion=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&action=edit§ion=8)]
Trong tiểu thuyết nổi tiếng
[Tam quốc diễn nghĩa](/wiki/Tam_qu%E1%BB%91c_di%E1%BB%85n_ngh%C4%A9a) của [La Quán Trung](/wiki/La_Qu%C3%A1n_Trung), Đào Khiêm xuất hiện từ hồi 4 đến hồi 12, trong giai đoạn cuộc chiến quần hùng ở trung nguyên bắt đầu. Khi Tào Tháo hiệu triệu chư hầu đánh Đổng Trác , Đào Khiêm đã đến dự cùng 16 chư hầu khác; trên thực tế Đào Khiêm không đến hội quân với chư hầu dưới cờ Viên Thiệu [8] . [[9]](#cite_note-9)
Tam Quốc diễn nghĩa mô tả ông là người nhân từ, đức độ; khi Tào Tháo tàn sát dân Từ châu, ông từng có ý định đến nộp mạng để cứu dân.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&veaction=edit§ion=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&action=edit§ion=9)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&veaction=edit§ion=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&action=edit§ion=10)]
- Lê Đông Phương (2007),
*Kể chuyện Tam Quốc*, Nhà xuất bản Đà Nẵng
- Lê Đông Phương, Vương Tử Kim (2007),
*Kể chuyện Tần Hán*, Nhà xuất bản Đà Nẵng
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&veaction=edit§ion=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&action=edit§ion=11)] **Thư Thành,** [^](#cite_ref-1) [An Huy](/wiki/An_Huy) **Lê Đông Phương, sách đã dẫn, tr 87-88** [^](#cite_ref-2) **Phía tây nam huyện Phong** [^](#cite_ref-3)
- ^
**a** [Lê Đông Phương, sách đã dẫn, tr 88](#cite_ref-ldp88_4-1) **ă** **Đông Sơn thuộc tỉnh** [^](#cite_ref-5) [Giang Tô](/wiki/Giang_T%C3%B4) **Lê Đông Phương, Vương Tử Kim, sách đã dẫn, tr 368** [^](#cite_ref-6) **Lê Đông Phương, sách đã dẫn, tr 90** [^](#cite_ref-7) **Việc này cũng do La Quán Trung hư cấu vì người phát hịch là Viên Thiệu** [^](#cite_ref-8) **Lê Đông Phương, Vương Tử Kim, sách đã dẫn, tr 352** [^](#cite_ref-9)

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache-Status: hit

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.05:-77.47:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

X-Cache: cp1053 hit/2, cp1053 miss

Via: 1.1 varnish-v4, 1.1 varnish-v4

Accept-Ranges: bytes

X-UA-Compatible: IE=Edge

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Language: vi

Link: </static/images/project-logos/viwiki.png>;rel=preload;as=image;media=not all and (min-resolution: 1.5dppx),</static/images/project-logos/viwiki-1.5x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 1.5dppx) and (max-resolution: 1.999999dppx),</static/images/project-logos/viwiki-2x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 2dppx)


text:
804 Hispania
804 Hispania là một tiểu hành tinh ở vành đai chính, thuộc nhóm tiểu hành tinh Brasilia[1]. Nó được xếp loại tiểu hành tinh kiểu P.
Tiểu hành tinh này do Josep Comas Solá (1868–1937) phát hiện ngày 20.3.1915 ở Barcelona, và được đặt tên là Hispania, tên tiếng Latin của nước Tây Ban Nha[2]. Đây là tiểu hành tinh đầu tiên do một người Tây Ban Nha phát hiện.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris.
- Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

markdown:
# 804 Hispania
|804 Hispania|
|Khám phá|
|Khám phá bởi||
|[Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha) [Tên thay thế](/w/index.php?title=T%C3%AAn_ch%E1%BB%89_%C4%91%E1%BB%8Bnh_t%E1%BA%A1m_th%E1%BB%9Di_trong_thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) [Vành đai chính](/w/index.php?title=Asteroid_belt&action=edit&redlink=1) [Đặc trưng quỹ đạo](/wiki/Qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o_m%E1%BA%ADt_ti%E1%BA%BFp) [Kỷ nguyên](/wiki/K%E1%BB%B7_nguy%C3%AAn_(thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc))ngày 18 tháng 8 năm 2005 ( [JD](/wiki/Ng%C3%A0y_Julius)2453600.5) [Cận điểm quỹ đạo](/wiki/C%E1%BB%A7ng_%C4%91i%E1%BB%83m_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Viễn điểm quỹ đạo](/wiki/C%E1%BB%A7ng_%C4%91i%E1%BB%83m_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Bán trục lớn](/wiki/B%C3%A1n_tr%E1%BB%A5c_l%E1%BB%9Bn) [Gm](/wiki/Giga)(2.837 [AU](/wiki/%C4%90%C6%A1n_v%E1%BB%8B_thi%C3%AAn_v%C4%83n)) [Độ lệch tâm](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_l%E1%BB%87ch_t%C3%A2m_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Chu kỳ quỹ đạo](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [d](/wiki/Ng%C3%A0y)(4.778 [a](/wiki/N%C4%83m_Julius_(thi%C3%AAn_v%C4%83n))) [Tốc độ vũ trụ cấp 1](/wiki/T%E1%BB%91c_%C4%91%E1%BB%99_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5_c%E1%BA%A5p_1) [s](/wiki/Gi%C3%A2y) [Độ bất thường trung bình](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_b%E1%BA%A5t_th%C6%B0%E1%BB%9Dng_trung_b%C3%ACnh) [Độ nghiêng quỹ đạo](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_nghi%C3%AAng_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [°](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_(g%C3%B3c)) [Kinh độ của điểm nút lên](/wiki/Kinh_%C4%91%E1%BB%99_c%E1%BB%A7a_%C4%91i%E1%BB%83m_n%C3%BAt_l%C3%AAn) [Acgumen của cận điểm](/wiki/Acgumen_c%E1%BB%A7a_c%E1%BA%ADn_%C4%91i%E1%BB%83m) [Khối lượng](/wiki/Kh%E1%BB%91i_l%C6%B0%E1%BB%A3ng) 18 [Khối lượng riêng](/wiki/Kh%E1%BB%91i_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_ri%C3%AAng)trung bình [Hấp dẫn bề mặt](/wiki/H%E1%BA%A5p_d%E1%BA%ABn_b%E1%BB%81_m%E1%BA%B7t) 2 [Tốc độ vũ trụ cấp 2](/wiki/T%E1%BB%91c_%C4%91%E1%BB%99_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5_c%E1%BA%A5p_2) [Chu kỳ tự quay](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_t%E1%BB%B1_quay) [[1]](http://aanda.u-strasbg.fr:2002/papers/aa/full/2001/13/aa1847/aa1847.html) [Suất phản chiếu](/wiki/Su%E1%BA%A5t_ph%E1%BA%A3n_chi%E1%BA%BFu) [Nhiệt độ](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%99) [K](/wiki/Kelvin) [P](/w/index.php?title=P-type_asteroid&action=edit&redlink=1) [Cấp sao tuyệt đối](/wiki/C%E1%BA%A5p_sao_tuy%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%91i) *(H)* **804 Hispania** là một [tiểu hành tinh](/wiki/Ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh) ở [vành đai chính](/wiki/V%C3%A0nh_%C4%91ai_ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh), thuộc [nhóm tiểu hành tinh Brasilia](/w/index.php?title=Nh%C3%B3m_ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh_Brasilia&action=edit&redlink=1) . Nó được xếp loại [1] [tiểu hành tinh kiểu P](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh_ki%E1%BB%83u_P&action=edit&redlink=1).
Tiểu hành tinh này do
[Josep Comas Solá](/w/index.php?title=Josep_Comas_Sol%C3%A1&action=edit&redlink=1) (1868–1937) phát hiện ngày 20.3.1915 ở [Barcelona](/wiki/Barcelona), và được đặt tên là Hispania, tên [tiếng Latin](/wiki/Latinh) của nước [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha) . Đây là tiểu hành tinh đầu tiên do một người [2] [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha)phát hiện.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=804_Hispania&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=804_Hispania&action=edit§ion=1)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=804_Hispania&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=804_Hispania&action=edit§ion=2)] [Orbital simulation](http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=804;orb=1)from JPL (Java) / [Ephemeris](http://ssd.jpl.nasa.gov/horizons.cgi?find_body=1&body_group=sb&sstr=804). [Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets](http://cfa-www.harvard.edu/iau/lists/NumberedMPs.txt)
|
|
|
|

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

X-Cache-Status: miss

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

X-Cache: cp1055 miss, cp1053 miss

X-Content-Type-Options: nosniff

Connection: close


text:
Cordeauxia edulis
Cordeauxia edulis là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Hemsl. miêu tả khoa học đầu tiên.[1]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ The Plant List (2010). “Cordeauxia edulis”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Phương tiện liên quan tới Cordeauxia edulis tại Wikimedia Commons
- Dữ liệu liên quan tới Cordeauxia edulis tại Wikispecies

markdown:
*Cordeauxia edulis*
|
|Cordeauxia edulis
|
|[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Eudicots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_hai_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m_th%E1%BA%ADt_s%E1%BB%B1) [Rosids](/wiki/Nh%C3%A1nh_hoa_H%E1%BB%93ng) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Fabales](/wiki/B%E1%BB%99_%C4%90%E1%BA%ADu) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Fabaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_%C4%90%E1%BA%ADu) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) **Cordeauxia** [Hemsley](/w/index.php?title=William_Hemsley_(nh%C3%A0_th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)&action=edit&redlink=1) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **C. edulis** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Cordeauxia edulis*
Hemsley
* là một loài Cordeauxia edulis* [thực vật có hoa](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa)trong [họ Đậu](/wiki/H%E1%BB%8D_%C4%90%E1%BA%ADu). Loài này được Hemsl. miêu tả khoa học đầu tiên. [[1]](#cite_note-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Cordeauxia_edulis&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cordeauxia_edulis&action=edit§ion=1)] **The Plant List (2010).** [^](#cite_ref-1) [“](http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/ild-1170). Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013. *Cordeauxia edulis*”
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Cordeauxia_edulis&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cordeauxia_edulis&action=edit§ion=2)]
Phương tiện liên quan tới
[Cordeauxia edulis](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Cordeauxia_edulis)tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)
Dữ liệu liên quan tới
[Cordeauxia edulis](https://species.wikimedia.org/wiki/Cordeauxia_edulis)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)

X-Cache: cp1053 miss, cp1053 miss


text:
Crémery
Tọa độ: 49°44′32″B 2°49′29″Đ / 49.7422222222°B 2.82472222222°Đ
Crémery là một xã ở tỉnh Somme, vùng Picardie, Pháp.
Địa lý[sửa | sửa mã nguồn]
Thị trấn này tọa lạc trên đường D139, khoảng 30 dặm Anh về phía đông nam của Amiens.
Dân số[sửa | sửa mã nguồn]
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Crémery trên trang mạng của INSEE (tiếng Pháp)
- Crémery trên trang mạng của Quid (tiếng Pháp)

markdown:
# Crémery
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [49°44′32″B 2°49′29″Đ / 49.7422222222°B 2.82472222222°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Cr%C3%A9mery¶ms=49.7422222222_N_2.82472222222_E_region:FR_type:adm2nd_source:nlwiki)
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Picardy](/wiki/Picardy) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Somme](/wiki/Somme) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Montdidier](/wiki/Montdidier_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Tổng Roye](/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_Roye&action=edit&redlink=1) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)
(
[2001](/wiki/2001)- [2008](/wiki/2008)) [Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99)
(bình quân 94 m/308 ft)
1 2(1,00 sq mi) [Nhân khẩu](/wiki/Nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u_Ph%C3%A1p) 1 [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(67 /sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [80223](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=80223-COM)/ [80700](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p) 2 *Dân số không tính hai lần*: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần. **Crémery** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) ở [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Somme](/wiki/Somme), [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Picardie](/wiki/Picardie), [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p).
## Địa lý[
[sửa](/w/index.php?title=Cr%C3%A9mery&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cr%C3%A9mery&action=edit§ion=1)]
Thị trấn này tọa lạc trên đường D139, khoảng 30
[dặm Anh](/wiki/D%E1%BA%B7m_Anh) về phía đông nam của [Amiens](/wiki/Amiens).
## Dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Cr%C3%A9mery&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cr%C3%A9mery&action=edit§ion=2)]
|1962||1968||1975||1982||1990||1999|
|78||84||68||75||53||68|
|Số liệu điều tra dân số từ năm
|
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Cr%C3%A9mery&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cr%C3%A9mery&action=edit§ion=3)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Cr%C3%A9mery&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cr%C3%A9mery&action=edit§ion=4)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Cr%C3%A9mery&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cr%C3%A9mery&action=edit§ion=5)] [Crémery trên trang mạng của INSEE](http://www.recensement.insee.fr/RP99/rp99/co_navigation.co_page?nivgeo=C&codgeo=80223&theme=ALL&typeprod=ALL&lang=FR&quelcas=LISTE) **(tiếng Pháp)** [Crémery trên trang mạng của Quid](http://www.quid.fr/communes.html?mode=query&req=Crémery) **(tiếng Pháp)**

X-Cache: cp1068 hit/1, cp1053 miss


text:
Moore, Texas
Moore là một nơi ấn định cho điều tra dân số (CDP) thuộc quận Frio, tiểu bang Texas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của nơi này là 475 người.[1]
Dân số[sửa | sửa mã nguồn]
- Dân số năm 2000: 644 người.
- Dân số năm 2010: 475 người.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “2010 Census Gazetteer Files”. Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 15 tháng 10 năm 2012.

markdown:
# Moore, Texas
|Moore, Texas|
|—
|![ Vị trí trong Quận Frio, Texas](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/Frio_County_Moore.svg/250px-Frio_County_Moore.svg.png)
![ Vị trí trong Quận Frio, Texas](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/Frio_County_Moore.svg/250px-Frio_County_Moore.svg.png)
Vị trí trong
[Quận Frio](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Frio,_Texas), [Texas](/wiki/Texas) ![ Vị trí quận Frio trong tiểu bang Texas ở Hoa Kỷ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cc/Map_of_USA_TX.svg/250px-Map_of_USA_TX.svg.png)
![ Vị trí quận Frio trong tiểu bang Texas ở Hoa Kỷ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cc/Map_of_USA_TX.svg/250px-Map_of_USA_TX.svg.png)
Vị trí quận Frio trong tiểu bang Texas ở Hoa Kỷ
[Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Texas](/wiki/Texas) [Quận](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_%E1%BB%9F_Texas&action=edit&redlink=1) [Quận Frio](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Frio,_Texas) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_Trung_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-6](/wiki/UTC-6)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) **CDT**( [UTC-5](/wiki/UTC-5)) [Mã điện thoại](/wiki/M%C3%A3_%C4%91i%E1%BB%87n_tho%E1%BA%A1i) **Moore** là một [nơi ấn định cho điều tra dân số](/wiki/N%C6%A1i_%E1%BA%A5n_%C4%91%E1%BB%8Bnh_cho_%C4%91i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) (CDP) thuộc [quận Frio](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Frio,_Texas), tiểu bang [Texas](/wiki/Texas), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Năm 2010, dân số của nơi này là 475 người. [[1]](#cite_note-1)
## Dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Moore,_Texas&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Moore,_Texas&action=edit§ion=1)]
- Dân số năm 2000: 644 người.
- Dân số năm 2010: 475 người.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Moore,_Texas&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Moore,_Texas&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-1) [“2010 Census Gazetteer Files”](http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html). [Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3). Truy cập ngày 15 tháng 10 năm 2012.

X-Cache: cp1065 miss, cp1053 miss


text:
Ruellia
Ruellia là chi thực vật có hoa trong họ Acanthaceae.[2]
Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Genus: Ruellia L.”. Germplasm Resources Information Network. United States Department of Agriculture. Ngày 23 tháng 1 năm 2009. Truy cập ngày 26 tháng 5 năm 2010.
- ^ “Ruellia”. The Plant List. Truy cập ngày 16 tháng 6 năm 2013.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Phương tiện liên quan tới Ruellia tại Wikimedia Commons
- Dữ liệu liên quan tới Ruellia tại Wikispecies

markdown:
*Ruellia*
|
|Ruellia
|
|![]()
[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Eudicots](/wiki/Eudicots) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Lamiales](/wiki/Lamiales) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Acanthaceae](/wiki/Acanthaceae) [Tông](/wiki/T%C3%B4ng_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *tribus*) [Ruellieae](/w/index.php?title=Ruellieae&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) *Ruellia* [L.](/wiki/Carl_Linnaeus) [[1]](#cite_note-GRIN-1) [Các loài](/wiki/Lo%C3%A0i)
Many, see
[text](#Selected_species) [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc))
List
*Aphragmia*Nees
*Arrhostoxylum*Nees
*Brunoniella* [Bremek.](/w/index.php?title=Cornelis_Eliza_Bertus_Bremekamp&action=edit&redlink=1)
*Copioglossa*Miers
*Cryphiacanthus*Nees
*Dinteracanthus*C.B.Clarke ex Schinz
*Dipteracanthus*Nees
*Endosiphon*T.Anderson ex Benth. & Hook.f.
*Gymnacanthus*Nees
*Gymnacanthus*Oerst.
*Leptosiphonium*F.Muell.
*Nothoruellia* [Bremek.](/w/index.php?title=Cornelis_Eliza_Bertus_Bremekamp&action=edit&redlink=1)
*Pararuellia* [Bremek.](/w/index.php?title=Cornelis_Eliza_Bertus_Bremekamp&action=edit&redlink=1)
*Pattersonia*J.F.Gmel.
*Sclerocalyx*Nees
*Stenoschista* [Bremek.](/w/index.php?title=Cornelis_Eliza_Bertus_Bremekamp&action=edit&redlink=1)
*Stephanophysum*Pohl
*Tacoanthus*Baill. * là chi Ruellia* [thực vật có hoa](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa)trong họ [Acanthaceae](/wiki/Acanthaceae). [[2]](#cite_note-2)
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Ruellia&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ruellia&action=edit§ion=1)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Ruellia&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ruellia&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-GRIN_1-0) [“Genus:](http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?10578). *Ruellia*L.” *Germplasm Resources Information Network*. United States Department of Agriculture. Ngày 23 tháng 1 năm 2009. Truy cập ngày 26 tháng 5 năm 2010. [^](#cite_ref-2) [“](http://www.theplantlist.org/browse/A/Acanthaceae/Ruellia/). *Ruellia*” *The Plant List*. Truy cập ngày 16 tháng 6 năm 2013.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Ruellia&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ruellia&action=edit§ion=3)]
Phương tiện liên quan tới
[Ruellia](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Ruellia)tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)
Dữ liệu liên quan tới
[Ruellia](https://species.wikimedia.org/wiki/Ruellia)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)


text:
Tôm rồng
Tôm rồng hay còn gọi tôm hùm không càng, tôm hùm gai (danh pháp khoa học: Palinuridae) là một họ tôm ở biển gồm có hơn 60 loài trong đó có nhiều loài có giá trị kinh tế cao. Tên gọi tôm rồng đôi khi dễ nhầm lẫn với loại tôm hùm đất, cũng được gọi là tôm rồng. Các loài tôm hùm có ở vùng biển Việt Nam thuộc họ này. Đây là loài tôm có giá trị kinh tế cao và được khai thác nhiều cùng với loài họ hàng của nó là tôm hùm càng.
Đặc điểm[sửa | sửa mã nguồn]
Cơ thể[sửa | sửa mã nguồn]
Tôm rồng có kích thước lớn trong các loại tôm hùm. Chúng có chiều dài từ 25 cm đến 40 cm và cân nặng 250g. Tôm rồng có bộ giáp mũ rắn chắc, và có nhiều sắc màu rực rỡ, trong đó có nhiều loài có màu sắc đỏ là chủ đạo, chúng có 10 chân to, khỏe với nhiều gai nhọn trong rất dữ tợn. Đặc biệt là hai cặp râu ở phía trước rất dài
Chúng có cấu tạo khác với các loài tôm thông thường, phần đầu và ngực mập, to, phần bụng nhỏ và ngắn, các chân bơi thoái hóa, chủ yếu là thích nghi với các hoạt động bò dưới biển. Tôm sống trong vùng biển ấm, sống ở vùng đáy biển, ban ngày ẩn náu trong các khe đá, ban đêm ra kiếm mồi. Tôm rồng bơi không được giỏi do cấu tạo cơ thể, chúng khá vụng về.
Cũng như những loài tôm khác, tôm rồng cũng lớn lên nhờ quá trình lột xác. Tuy nhiên, tôm rồng có chu kỳ lột xác dài hơn, do đó tốc độ tăng trưởng cũng chậm hơn. Tôm rồng nuôi trong lồng sau thời gian từ 18 tháng trở đi mới đạt giá trị thương phẩm, cỡ 1 kg trở lên.
Tập tính[sửa | sửa mã nguồn]
Tôm rồng là loài ăn tạp, trong tự nhiên và cũng như nuôi thương phẩm. Thức ăn chủ yếu là cá, giáp xác và nhuyễn thể. Môi trường sống của chúng thường là những nơi nước sạch, có hang hốc, san hô, chất đáy ở tầng đáy sạch, độ mặn cao (>30‰) và nhiệt độ nước luôn ổn định trong khoảng 22 - 320C.
Các chi[sửa | sửa mã nguồn]
- Jasus Parker, 1883
- Justitia Holthuis, 1946
- Linuparus White, 1847
- Nupalirus Kubo, 1955
- Palibythus Davie, 1990
- Palinurellus De Man, 1881
- Palinurus Weber, 1795
- Palinustus A. Milne-Edwards, 1880
- Panulirus White, 1847
- Projasus George and Grindley, 1964
- Puerulus Ortmann, 1897
- Sagmariasus Holthuis, 1991
Ở Việt Nam có 7 loài tôm hùm gồm:
- Tôm hùm bông là loài có kích thước lớn nhất, tăng trưởng nhanh nhất và có giá trị cao nhất trong các loài tôm rồng.
- Tôm hùm đá
- Tôm hùm sỏi
- Tôm hùm đỏ
- Tôm hùm ma
- Tôm hùm sen
- Tôm hùm bùn
Giá trị[sửa | sửa mã nguồn]
Thịt tôm hùm đã được xem là vua của các loài hải sản, là đặc sản của vùng biển vào mùa đông lúc tôm hùm còn nặng những tảng gạch son. Gạch đóng thành một dọc vàng ươm ở sống lưng con tôm, gạch là một mảng lớn đóng nơi đầu tôm.[1] Tôm hùm là món ăn thường được bán tại các nhà hàng.[1][2] Ở Việt Nam, tôm hùm chủ yếu xuất bán sang Trung Quốc.[3] Ở Việt Nam, tôm hùm phân bố tự nhiên và được nuôi nhiều ở các tỉnh ven biển miền Trung như Phú Yên, Bình Định, Khánh Hòa… Mùa khai thác con giống chủ yếu từ tháng 11 năm trước đến tháng 4, 5 năm sau.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă http://www.thesaigontimes.vn/Home/nongsan/cho-sieuthi/72431[liên kết hỏng]
- ^ “Tôm hùm chết hàng loạt”. Thanh Niên Online. Truy cập 7 tháng 6 năm 2014.
- ^ “Tôm hùm rớt giá bất thường”. Thanh Niên Online. Truy cập 7 tháng 6 năm 2014.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Harold W. Sims Jr. (1965). "Let's call the spiny lobster "spiny lobster"". Crustaceana 8 (1): 109–110. doi:10.1163/156854065X00613. JSTOR 20102626.
- Ferran Palero, Keith A. Crandall, Pere Abelló, Enrique Macpherson & Marta Pascual (2009). "Phylogenetic relationships between spiny, slipper and coral lobsters (Crustacea, Decapoda, Achelata)" (PDF). Molecular Phylogenetics and Evolution 50: 152–162.
- R. N. Lipcius & D. B. Eggleston (2000). "Introduction: Eecology and fishery biology of spiny lobsters". In Bruce F. Phillips & J. Kittaka. Spiny Lobsters: Fisheries and Culture (2nd ed.). John Wiley & Sons. pp. 1–42. ISBN 978-0-85238-264-6.
- Shane T. Ahyong, James K. Lowry, Miguel Alonso, Roger N. Bamber, Geoffrey A. Boxshall, Peter Castro, Sarah Gerken, Gordan S. Karaman, Joseph W. Goy, Diana S. Jones, Kenneth Meland, D. Christopher Rogers & Jörundur Svavarsson (2011). Subphylum Crustacea Brünnich, 1772 (PDF). In Z.-Q. Zhang. "Animal biodiversity: an outline of higher-level classification and survey of taxonomic richness". Zootaxa 3148: 165–191.
- Michael Türkay (2011). "Palinuridae". World Register of Marine Species. Truy cập ngày 11 tháng 1 năm 2012.
- Victoria Jaggard (ngày 3 tháng 5 năm 2007). "Photo in the news: oldest lobster fossil found in Mexico". National Geographic.
- Sue Wesson (2005). "Murni Dhungang Jirrar Living in the Illawarra - Aboriginal people and wild resource use" (PDF). Department of Environment, Climate Change and Water. p. 22.
- John D. Cutnell & Kenneth W. Johnson (2007). Physics (7th ed.). p. 1088. ISBN 978-0-471-66315-7.
- The Miles Kelly Book of Life. Great Bardfield, Essex: Miles Kelly Publishing. 2006.
- John Roach (ngày 28 tháng 7 năm 2004). "Decoding spiny lobsters' violin-like screech". National Geographic News.

markdown:
# Tôm rồng
|Tôm rồng|
|Thời điểm hóa thạch: 110–0
| ![ California spiny lobster.JPG](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3e/California_spiny_lobster.JPG/300px-California_spiny_lobster.JPG)
[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Arthropoda](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_Ch%C3%A2n_kh%E1%BB%9Bp) [Phân ngành](/wiki/Ph%C3%A2n_ng%C3%A0nh)( *subphylum*) [Crustacea](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_gi%C3%A1p_x%C3%A1c) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Malacostraca](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Gi%C3%A1p_m%E1%BB%81m) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Decapoda](/wiki/Gi%C3%A1p_x%C3%A1c_m%C6%B0%E1%BB%9Di_ch%C3%A2n) [Phân thứ bộ](/wiki/Ph%C3%A2n_th%E1%BB%A9_b%E1%BB%99)( *infraordo*) [Achelata](/wiki/C%E1%BA%ADn_b%E1%BB%99_Kh%C3%B4ng_c%C3%A0ng) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) **Palinuridae** [Latreille](/wiki/Pierre_Andr%C3%A9_Latreille), 1802 **Tôm rồng** hay còn gọi **tôm hùm không càng**, **tôm hùm gai** ( [danh pháp khoa học](/wiki/Danh_ph%C3%A1p): *) là một họ Palinuridae* [tôm](/wiki/T%C3%B4m)ở biển gồm có hơn 60 loài trong đó có nhiều loài có giá trị kinh tế cao. Tên gọi tôm rồng đôi khi dễ nhầm lẫn với loại [tôm hùm đất](/wiki/T%C3%B4m_h%C3%B9m_%C4%91%E1%BA%A5t), cũng được gọi là tôm rồng. Các loài tôm hùm có ở vùng biển Việt Nam thuộc họ này. Đây là loài tôm có giá trị kinh tế cao và được khai thác nhiều cùng với loài họ hàng của nó là [tôm hùm càng](/wiki/H%E1%BB%8D_T%C3%B4m_h%C3%B9m_c%C3%A0ng).
## Đặc điểm[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%B4m_r%E1%BB%93ng&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%B4m_r%E1%BB%93ng&action=edit§ion=1)]
### Cơ thể[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%B4m_r%E1%BB%93ng&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%B4m_r%E1%BB%93ng&action=edit§ion=2)]
Tôm rồng có kích thước lớn trong các loại tôm hùm. Chúng có chiều dài từ 25 cm đến 40 cm và cân nặng 250g. Tôm rồng có bộ giáp mũ rắn chắc, và có nhiều sắc màu rực rỡ, trong đó có nhiều loài có màu sắc
[đỏ](/wiki/%C4%90%E1%BB%8F) là chủ đạo, chúng có 10 chân to, khỏe với nhiều gai nhọn trong rất dữ tợn. Đặc biệt là hai cặp râu ở phía trước rất dài
Chúng có cấu tạo khác với các loài tôm thông thường, phần đầu và ngực mập, to, phần bụng nhỏ và ngắn, các chân bơi thoái hóa, chủ yếu là thích nghi với các hoạt động bò dưới biển. Tôm sống trong vùng biển ấm, sống ở vùng đáy biển, ban ngày ẩn náu trong các khe đá, ban đêm ra kiếm mồi. Tôm rồng bơi không được giỏi do cấu tạo cơ thể, chúng khá vụng về.
Cũng như những loài tôm khác, tôm rồng cũng lớn lên nhờ quá trình lột xác. Tuy nhiên, tôm rồng có chu kỳ lột xác dài hơn, do đó tốc độ tăng trưởng cũng chậm hơn. Tôm rồng nuôi trong lồng sau thời gian từ 18 tháng trở đi mới đạt giá trị thương phẩm, cỡ 1 kg trở lên.
### Tập tính[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%B4m_r%E1%BB%93ng&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%B4m_r%E1%BB%93ng&action=edit§ion=3)]
Tôm rồng là loài ăn tạp, trong tự nhiên và cũng như nuôi thương phẩm. Thức ăn chủ yếu là cá, giáp xác và nhuyễn thể. Môi trường sống của chúng thường là những nơi nước sạch, có hang hốc, san hô, chất đáy ở tầng đáy sạch, độ mặn cao (>30‰) và nhiệt độ nước luôn ổn định trong khoảng 22 - 320C.
## Các chi[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%B4m_r%E1%BB%93ng&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%B4m_r%E1%BB%93ng&action=edit§ion=4)] *Parker, 1883* [Jasus](/wiki/Jasus) *Holthuis, 1946* [Justitia](/wiki/Justitia) *White, 1847* [Linuparus](/wiki/Linuparus) *Kubo, 1955* [Nupalirus](/w/index.php?title=Nupalirus&action=edit&redlink=1) *Davie, 1990* [Palibythus](/w/index.php?title=Palibythus&action=edit&redlink=1) *De Man, 1881* [Palinurellus](/w/index.php?title=Palinurellus&action=edit&redlink=1) *Weber, 1795* [Palinurus](/wiki/Palinurus) *A. Milne-Edwards, 1880* [Palinustus](/w/index.php?title=Palinustus&action=edit&redlink=1) *White, 1847* [Panulirus](/wiki/Panulirus) *George and Grindley, 1964* [Projasus](/w/index.php?title=Projasus&action=edit&redlink=1) *Ortmann, 1897* [Puerulus](/w/index.php?title=Puerulus&action=edit&redlink=1) *Holthuis, 1991* [Sagmariasus](/w/index.php?title=Sagmariasus&action=edit&redlink=1)
Ở
[Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) có 7 loài tôm hùm gồm: [Tôm hùm bông](/wiki/T%C3%B4m_h%C3%B9m_b%C3%B4ng)là loài có kích thước lớn nhất, tăng trưởng nhanh nhất và có giá trị cao nhất trong các loài tôm rồng. [Tôm hùm đá](/wiki/T%C3%B4m_h%C3%B9m_%C4%91%C3%A1) [Tôm hùm sỏi](/w/index.php?title=T%C3%B4m_h%C3%B9m_s%E1%BB%8Fi&action=edit&redlink=1) [Tôm hùm đỏ](/wiki/T%C3%B4m_h%C3%B9m_%C4%91%E1%BB%8F) [Tôm hùm ma](/wiki/T%C3%B4m_h%C3%B9m_ma) [Tôm hùm sen](/wiki/T%C3%B4m_h%C3%B9m_sen) [Tôm hùm bùn](/w/index.php?title=T%C3%B4m_h%C3%B9m_b%C3%B9n&action=edit&redlink=1)
## Giá trị[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%B4m_r%E1%BB%93ng&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%B4m_r%E1%BB%93ng&action=edit§ion=5)]
Thịt tôm hùm đã được xem là
[vua](/wiki/Vua) của các loài hải sản, là [đặc sản](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_s%E1%BA%A3n) của vùng biển vào [mùa đông](/wiki/M%C3%B9a_%C4%91%C3%B4ng) lúc tôm hùm còn nặng những tảng gạch son. [Gạch](/wiki/G%E1%BA%A1ch_(cua)) đóng thành một dọc vàng ươm ở sống lưng con tôm, gạch là một mảng lớn đóng nơi đầu tôm. Tôm hùm là món ăn thường được bán tại các [1] [nhà hàng](/wiki/Nh%C3%A0_h%C3%A0ng). [[1]](#cite_note-thesaigontimes.vn-1) Ở Việt Nam, tôm hùm chủ yếu xuất bán sang Trung Quốc. [[2]](#cite_note-2) Ở Việt Nam, tôm hùm phân bố tự nhiên và được nuôi nhiều ở các tỉnh ven biển miền Trung như Phú Yên, Bình Định, Khánh Hòa… Mùa khai thác con giống chủ yếu từ tháng 11 năm trước đến tháng 4, 5 năm sau. [[3]](#cite_note-3)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%B4m_r%E1%BB%93ng&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%B4m_r%E1%BB%93ng&action=edit§ion=6)]
- ^
**a** **ă** [http://www.thesaigontimes.vn/Home/nongsan/cho-sieuthi/72431](http://www.thesaigontimes.vn/Home/nongsan/cho-sieuthi/72431) [^](#cite_ref-2) [“Tôm hùm chết hàng loạt”](http://www.thanhnien.com.vn/pages/20120223/tom-hum-chet-hang-loat.aspx). Thanh Niên Online. Truy cập 7 tháng 6 năm 2014. [^](#cite_ref-3) [“Tôm hùm rớt giá bất thường”](http://www.thanhnien.com.vn/pages/20120317/tom-hum-rot-gia-bat-thuong.aspx). Thanh Niên Online. Truy cập 7 tháng 6 năm 2014.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%B4m_r%E1%BB%93ng&veaction=edit§ion=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%B4m_r%E1%BB%93ng&action=edit§ion=7)]
- Harold W. Sims Jr. (1965). "Let's call the spiny lobster "spiny lobster"". Crustaceana 8 (1): 109–110. doi:10.1163/156854065X00613. JSTOR 20102626.
- Ferran Palero, Keith A. Crandall, Pere Abelló, Enrique Macpherson & Marta Pascual (2009). "Phylogenetic relationships between spiny, slipper and coral lobsters (Crustacea, Decapoda, Achelata)" (PDF). Molecular Phylogenetics and Evolution 50: 152–162.
- R. N. Lipcius & D. B. Eggleston (2000). "Introduction: Eecology and fishery biology of spiny lobsters". In Bruce F. Phillips & J. Kittaka. Spiny Lobsters: Fisheries and Culture (2nd ed.). John Wiley & Sons. pp. 1–42.
[ISBN 978-0-85238-264-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9780852382646).
- Shane T. Ahyong, James K. Lowry, Miguel Alonso, Roger N. Bamber, Geoffrey A. Boxshall, Peter Castro, Sarah Gerken, Gordan S. Karaman, Joseph W. Goy, Diana S. Jones, Kenneth Meland, D. Christopher Rogers & Jörundur Svavarsson (2011). Subphylum Crustacea Brünnich, 1772 (PDF). In Z.-Q. Zhang. "Animal biodiversity: an outline of higher-level classification and survey of taxonomic richness". Zootaxa 3148: 165–191.
- Michael Türkay (2011). "Palinuridae". World Register of Marine Species. Truy cập ngày 11 tháng 1 năm 2012.
- Victoria Jaggard (ngày 3 tháng 5 năm 2007). "Photo in the news: oldest lobster fossil found in Mexico". National Geographic.
- Sue Wesson (2005). "Murni Dhungang Jirrar Living in the Illawarra - Aboriginal people and wild resource use" (PDF). Department of Environment, Climate Change and Water. p. 22.
- John D. Cutnell & Kenneth W. Johnson (2007). Physics (7th ed.). p. 1088.
[ISBN 978-0-471-66315-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9780471663157).
- The Miles Kelly Book of Life. Great Bardfield, Essex: Miles Kelly Publishing. 2006.
- John Roach (ngày 28 tháng 7 năm 2004). "Decoding spiny lobsters' violin-like screech". National Geographic News.


text:
Tự Lưu Tỉnh
Tự Lưu Tỉnh (chữ Hán giản thể: 自流井区, Hán Việt: Tự Lưu Tỉnh khu) là một quận thuộc địa cấp thị Tự Cống, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.
Quận Tự Lưu Tỉnh có diện tích 9 km2, dân số năm 2002 là 200.000 người. Về mặt hành chính, quận này được chia thành 4 nhai đạo, 4 hương và 3 trấn.

markdown:
# Tự Lưu Tỉnh
**Tự Lưu Tỉnh** ( [chữ Hán giản thể](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_gi%E1%BA%A3n_th%E1%BB%83): 自流井区, [Hán Việt](/wiki/T%E1%BB%AB_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t): *Tự Lưu Tỉnh khu*) là một [quận](/wiki/Khu_(Trung_Qu%E1%BB%91c)) thuộc [địa cấp thị](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_c%E1%BA%A5p_th%E1%BB%8B) [Tự Cống](/wiki/T%E1%BB%B1_C%E1%BB%91ng), [Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa).
Quận Tự Lưu Tỉnh có diện tích 9 km2, dân số năm 2002 là 200.000 người. Về mặt hành chính, quận này được chia thành 4
[nhai đạo](/wiki/Nhai_%C4%91%E1%BA%A1o_bi%E1%BB%87n_s%E1%BB%B1_x%E1%BB%A9), 4 [hương](/wiki/H%C6%B0%C6%A1ng_(Trung_Qu%E1%BB%91c)) và 3 [trấn](/wiki/Tr%E1%BA%A5n_(Trung_Qu%E1%BB%91c)).

X-Cache: cp1053 hit/1, cp1053 miss