markdown:
X
Giá sốc
Khuyến mãi
Góp ý
Bảo hành
Tin tức
Tìm siêu thị
Giỏ hàng
Hướng dẫn
Hỗ trợ
Danh mục mặt hàng
Thiết bị tin học
Laptop
,
Desktop
,
Màn hình máy tính
Máy tính xách tay
Máy tính 2-trong-1
Máy tính để bàn
Màn hình máy tính
Máy tính Game
Loa máy tính
Phần mềm
Gaming
Bộ lưu điện
Thiết bị văn phòng
Máy in
Máy Scan
Máy hủy tài liệu
Máy Fax
Máy Photocopy
Máy chiếu
Màn chiếu
Máy đếm tiền
Điện thoại & Máy Tính Bảng
Di động
,
Máy tính bảng
,
Điện thoại bàn
Điện thoại Di động
Samsung
Nokia
Apple
FPT
Oppo
Sony
Xiaomi
HTC
Asus
Máy tính bảng
Samsung
Acer
Apple
Asus
Lenovo
Điện thoại bàn
Sharp
LG
Panasonic
Widecom
Kỹ thuật số
Máy quay
,
DSLR
,
Máy ảnh thường
Máy ảnh DSLR
Canon
Sony
Máy ảnh du lịch
Canon
Sony
Máy quay phim
Ống kính máy ảnh
Máy ghi âm
Máy in ảnh
Từ điển điện tử
Máy nghe nhạc
Máy tính điện tử
Phụ kiện
Pin sạc
Bao đựng máy
Chân máy
Tủ chống ẩm
Kính lọc Filter
Thẻ nhớ
Tai nghe
Thế giới Phụ kiện số
Loa máy tính
,
USB
,
IP Camera
,
Bao da
Chuột - Bàn phím
Bộ bàn phím chuột
Chuột máy tính
Bàn phím
Bàn di chuột
Gaming
Tay chơi Game
Bàn phím Game
Chuột Game
Bàn di chuột Game
Tai nghe
Tai nghe ear phone
Tai nghe chụp
Tai nghe bluetooh
Loa máy tính
Loa di động bluetooh
Phần mềm
Phần mềm diệt Virus
Phần mềm Windows
Thiết bị lưu trữ
Bộ nhớ ngoài USB
Thẻ nhớ
Ổ cứng di động
Thiết bị mạng
Bộ phát sóng wifi
Card thu sóng wifi
Card-Usb thu sóng 3GB-4G
Bộ chia mạng - switch
Modem
Thiết bị theo dõi
IP - Camera
Webcam
Đồ chơi công nghệ
Gậy chụp ảnh
Kẹp điện thoại, tablet
Chân máy ảnh, máy quay
Máy tính cầm tay
Phụ kiện điện thoại
Pin dự phòng
Củ Sạc điện thoại
Bao da
Bao Ốp
Tấm dán màn hình
Dây kết nối điện thoại Android
Dây kết nối điện thoại iPhone
Thiết bị Trình chiếu
Màn chiếu
Bộ điều khiển thuyết trình
Ba lô - Túi xách
Ba lô thời trang
Túi đựng máy tính xách tay
Túi đeo chéo
Điện tử
Tivi
,
Truyền hình số
,
Smart Box
Các loại Tivi
Samsung
LG
SkyWorth
Panasonic
Sharp
Sony
TCL
Toshiba
Truyền hình số
Thẻ cào truyền hình số
Máy chơi Game
Phụ kiện chơi Game
Smart Home
Đầu phát HD, Smart Box
Asus
Viettel
Vitek
HD Orange
Pioneer
VNPT
HiMedia
Âm thanh
Karaoke
,
Dàn âm thanh
,
Hi-End, Hi-Fi
Thiết bị Karaoke
Amply Karaoke
Đầu Karaoke
Loa Karaoke
Micro Karaoke
Cassette
Dàn âm thanh
LG
Panasonic
Pioneer
Samsung
Sony
Đầu đĩa các loại
Đầu Blu-ray
Đầu DCD
Đầu DVD
Loa Hi-End, Hi-Fi
Jamo
Loa Paramax
Pioneer
Platinum Acoustics
Amply Hi-End, Hi-Fi
Sherwood
Denon
Pioneer
Phụ kiện
Cáp âm thanh
Dây HDMI
Dây tín hiệu
Giá treo loa
Ổ cắm
Điện lạnh
Điều hòa
,
Tủ lạnh
,
Máy giặt
Điều hòa, máy lạnh
Panasonic
Daikin
Toshiba
Mitsubishi Electric
LG
Samsung
Electrolux
Gree
,
Sharp
Midea
,
Funiki
,
Hitachi
Tủ lạnh
Panasonic
Samsung
Electrolux
Hitachi
Sharp
Mitsubishi Electric
LG
Aqua Sanyo
Midea
Máy giặt
Panasonic
Ariston
Electrolux
Hitachi
LG
Samsung
Aqua Sanyo
Toshiba
Bosch
Máy sấy quần áo
Ariston
Bosch
Electrolux
LG
Sunhouse
Sanaky
Kangaroo
Philiger
Tiross
Benny
Tủ mát
Alaska
Kangaroo
Sanaky
Tủ rượu
Tủ đông
Alaska
Pinimax
Kangaroo
Sanaky
Đồ gia dụng
Lò vi sóng
,
Cây nước
,
Quạt mát
Đồ gia dụng
Quạt mát
Cây nước
Lò vi sóng
Máy Sưởi, Đèn sưởi nhà tắm
Bình tắm nóng lạnh
Nồi cơm
Nồi áp suất
Máy nướng
Bếp Gas
Bếp điện
Máy hút bụi
Máy pha cà phê
Máy khoan
Máy bơm
Máy phát điện
Bàn là
Máy xay, Máy ép
Siêu tốc, Bình đun nước
Máy lọc nước
Máy làm rau
Máy rửa bát
Máy hút mùi
Máy sấy bát
Máy làm Sữa chua, Kem
Máy khử độc rau quả
Các loại nồi khác
Các loại Chảo
Hộp. Bình đựng
Bộ Bát, Đĩa, Cốc
Cân sức khỏe
Đo huyết áp
Máy cạo râu
Nhiệt kế
Hút, phun ẩm, lọc không khí
Chổi xoay đa năng
Máy sấy tóc
Thiết bị điện gia dụng
Máy may
Các loại đèn
Phụ kiện Bếp
Phụ kiện Nhà tắm
Phụ kiện Cây nước, Lọc nước
Thế giới Phụ kiện điện máy
Kệ kính Tivi
,
Phụ kiện Bếp
,
Giá treo Tivi
Phụ kiện Tivi, Điện tử
Giá treo Tivi
Kệ kính Tivi
Kính xem Tivi 3D
Phụ kiện Gia dụng
Phụ kiện Bếp
Phụ kiện Nhà tắm
Phụ kiện Cây nước, Lọc nước
1900.6619
-
0904.881169
(8h15 - 17h30)
Đăng nhập
hoặc
Đăng ký
Trang chủ
Cục Phát Wifi Linksys
Bộ phát sóng wifi Linksys E1200
699.000₫
Vận chuyển
Miễn phí Bán kính 200KM
Xem
THANH TOÁN COD
Thanh toán trực tiếp khi nhận hàng
Xem
ĐỔI TRẢ HÀNG
Thời gian đổi trả hàng lên đến 30 ngày
Hệ thống đang xử lý. Quý khách vui lòng chờ trong giây lát
Giá rẻ mỗi ngày
Khuyến mãi tuần
Tin tức
Thiết bị tin học
Máy tính xách tay
Máy tính 2-trong-1
Máy tính để bàn
Màn hình máy tính
Máy tính Game
Loa máy tính
Phần mềm
Gaming
Bộ lưu điện
Máy in
Máy Scan
Máy hủy tài liệu
Máy Fax
Máy Photocopy
Máy chiếu
Màn chiếu
Máy đếm tiền
Điện thoại & Máy tính bảng
Di động
Samsung
Nokia
Apple
FPT
Oppo
Sony
Xiaomi
HTC
Asus
Máy tính bảng
Samsung
Acer
Apple
Asus
Lenovo
Điện thoại bàn
LG
LG
Panasonic
Widecom
Kỹ thuật số
Máy ảnh DSLR
Máy ảnh du lịch
Máy quay phim
Ống kính máy ảnh
Máy ghi âm
Máy in ảnh
Từ điển điện tử
Máy nghe nhạc
Máy tính điện tử
Điện tử
Tivi
Samsung
LG
Panasonic
Sharp
Sony
TCL
Toshiba
Xem thêm →
Truyền hình số
Thẻ cào truyền hình số
Thiết bị Game
Đầu phát HD, Smart Box
Smart Home
Âm thanh
Thiết bị Karaoke
Amply Karaoke
Đầu Karaoke
Loa Karaoke
Micro Karaoke
Cassette
Dàn âm thanh
LG
Panasonic
Pioneer
Samsung
Sony
Đầu DVD, DCD, Bluray
Loa Hi-End, Hi-Fi
Jamo
Loa Paramax
Pioneer
Platinum Acoustics
Amply Hi-End, Hi-Fi
Sherwood
Denon
Pioneer
Phụ kiện
Điện lạnh
Điều hòa, máy lạnh
Điều hòa, máy lạnh
Panasonic
Daikin
Toshiba
Mitsubishi Electric
LG
Samsung
Electrolux
Gree
Sharp
Midea
Funiki
Hitachi
Tủ lạnh
Panasonic
Samsung
Electrolux
Hitachi
Sharp
Mitsubishi Electric
LG
Aqua Sanyo
Midea
Máy giặt
Panasonic
Ariston
Electrolux
Hitachi
LG
Samsung
Aqua Sanyo
Toshiba
Bosch
Máy sấy quần áo
Ariston
Bosch
Electrolux
LG
Sunhouse
Sanaky
Kangaroo
Philiger
Tiross
Benny
Tủ mát
Alaska
Kangaroo
Sanaky
Tủ rượu
Tủ đông
Alaska
Pinimax
Kangaroo
Sanaky
Tủ rượu
Đồ gia dụng
Máy Sưởi, Đèn sưởi nhà tắm
Bình tắm nóng lạnh
Lò vi sóng
Nồi cơm
Nồi áp suất
Máy nướng
Bếp Gas
Bếp điện
Máy hút bụi
Quạt mát
Máy pha cà phê
Máy khoan
Máy bơm
Máy phát điện
Bàn là
Máy xay, Máy ép
Siêu tốc, Bình đun nước
Máy lọc nước
Máy làm rau
Máy rửa bát
Máy hút mùi
Máy sấy bát
Máy làm Sữa chua, Kem
Máy khử độc rau quả
Các loại nồi khác
Các loại Chảo
Cây nước
Hộp. Bình đựng
Bộ Bát, Đĩa, Cốc
Cân sức khỏe
Đo huyết áp
Máy cạo râu
Nhiệt kế
Hút, phun ẩm, lọc không khí
Chổi xoay đa năng
Máy sấy tóc
Thiết bị điện gia dụng
Máy may
Các loại đèn
Phụ kiện Bếp
Phụ kiện Nhà tắm
Phụ kiện Cây nước, Lọc nước
Phụ kiện
Phụ kiện Điện thoại & Máy tính bảng
Bao da, ốp lưng
Loa Bluetooth
Thẻ nhớ
Sạc dự phòng
Tai nghe
Tai nghe Bluetooth
Túi đựng
Xem thêm →
Phụ kiện Tivi, Điện tử
Giá treo Tivi
Kệ kính Tivi
Kính xem Tivi 3D
Phụ kiện Thiết bị tin học
Tai nghe
Bàn phím
Túi laptop
Đế tản nhiệt
Bộ chia, chuyển đổi tín hiệu
Chuột máy tính
Đầu đọc thẻ
Xem thêm →
Phụ kiện Máy ảnh, Máy quay
Pin sạc
Bao đựng máy
Chân máy
Tủ chống ẩm
Kính lọc Filter
Thẻ nhớ
Tai nghe
Phụ kiện Gia dụng
Phụ kiện Bếp
Phụ kiện Nhà tắm
Phụ kiện Cây nước, Lọc nước


markdown:
{{'menu-main' | translate}} +
{{'menu-contacts' | translate}}
{{'menu-support' | translate}}
{{'menu-payment' | translate}}
FAQ
{{'enter' | translate}}
{{'registration' | translate}}
{{username}}
{{'logout' | translate}}
{{'my-orders' | translate}}
{{'user-room' | translate}}
Email
{{"no-email" | translate}}
{{"not-correct-email"| translate}}
Пароль
{{"no-password" | translate}}
{{"password-not-correct"| translate}}
{{'no-email-or-password' | translate}}
{{'enter' | translate}}
{{'forgot-password' | translate}}
{{'enter-via' | translate}}
{{build}}
+38 063 606 63 57
+38 067 460 26 25
prydbay
{{'menu-main' | translate}}
{{'menu-contacts' | translate}}
{{'menu-support' | translate}}
{{'menu-payment' | translate}}
FAQ
{{'last-buy' | translate}}
{{time | timer}} назад
{{'catalog' | translate}}
{{category.title}}
{{"multirefill" | translate}}
{{supplier.name}}

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Connection: close

Set-Cookie: PrydbayLang=ru

Access-Control-Allow-Headers: X-API-KEY, X-Requested-With, Content-Type, Accept, Access-Control-Request-Method

Access-Control-Allow-Credentials: true


markdown:
Thiên tài là khả năng hiện thực hóa những điều bạn nghĩ. (Genius is the ability to put into effect what is on your mind. )F. Scott Fitzgerald
Hãy tự mình làm những điều mình khuyên dạy người khác. Kinh Pháp cú
Trong cuộc sống, điều quan trọng không phải bạn đang ở hoàn cảnh nào mà là bạn đang hướng đến mục đích gì. (The great thing in this world is not so much where you stand as in what direction you are moving. )Oliver Wendell Holmes
Chấm dứt sự giết hại chúng sinh chính là chấm dứt chuỗi khổ đau trong tương lai cho chính mình.Tủ sách Rộng Mở Tâm Hồn
Chúng ta trở nên thông thái không phải vì nhớ lại quá khứ, mà vì có trách nhiệm đối với tương lai. (We are made wise not by the recollection of our past, but by the responsibility for our future.)George Bernard Shaw
Chúng ta có lỗi về những điều tốt mà ta đã không làm. (Every man is guilty of all the good he did not do.)Voltaire
Hạnh phúc đích thực không quá đắt, nhưng chúng ta phải trả giá quá nhiều cho những thứ ta lầm tưởng là hạnh phúc. (Real happiness is cheap enough, yet how dearly we pay for its counterfeit.)Hosea Ballou
Mục đích của cuộc sống là sống có mục đích.Sưu tầm
Lời nói được thận trọng, tâm tư khéo hộ phòng, thân chớ làm điều ác, hãy giữ ba nghiệp tịnh, chứng đạo thánh nhân dạyKinh Pháp Cú (Kệ số 281)
Con người chỉ mất ba năm để biết nói nhưng phải mất sáu mươi năm hoặc nhiều hơn để biết im lặng.Rộng Mở Tâm Hồn
Điều khác biệt giữa sự ngu ngốc và thiên tài là: thiên tài vẫn luôn có giới hạn còn sự ngu ngốc thì không. (The difference between stupidity and genius is that genius has its limits.)Albert Einstein
[Trang chủ](Home.html) »»
[Danh mục](danh-muc_thu-vien_tongquat_rong-mo-tam-hon.html) »»
[Từ điển đa ngôn ngữ Hán Anh Việt Pháp](tu-dien_da-ngon-ngu_none_rong-mo-tam-hon.html) »»
Đang xem mục từ: succinctly »»
**Hiện đang có tổng cộng
354.286 mục từ.
**
*adv
- ngắn gọn, cô đọng, súc tích
Chọn từ điển để xem theo vần A, B, C...
Để giới hạn kết quả tìm kiếm chính xác hơn, quý vị có thể nhập 2 hoặc 3 chữ cái đầu vần. Ví dụ, để tìm những chữ như thiền, thiện... quý vị nên nhập
**thi** thay vì **t**... sẽ cho một kết quả gần với yêu cầu của quý vị hơn.
**Quý vị đang truy cập từ IP 54.156.90.21 và chưa ghi danh hoặc đăng nhập trên máy tính này. **Nếu là thành viên, quý vị chỉ cần đăng nhập một lần duy nhất trên thiết bị truy cập, bằng email và mật khẩu đã chọn.
Chúng tôi khuyến khích việc
**ghi danh thành viên **,để thuận tiện trong việc chia sẻ thông tin, chia sẻ kinh nghiệm sống giữa các thành viên, đồng thời quý vị cũng sẽ nhận được sự hỗ trợ kỹ thuật từ Ban Quản Trị trong quá trình sử dụng website này.
** Việc ghi danh là hoàn toàn miễn phí và tự nguyện**.
Ghi danh hoặc đăng nhập

Server: nginx/1.10.0 (Ubuntu)

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
Ta như thầy thuốc, biết bệnh cho thuốc. Người bệnh chịu uống thuốc ấy hay không, chẳng phải lỗi thầy thuốc. Lại cũng như người khéo chỉ đường, chỉ cho mọi người con đường tốt. Nghe rồi mà chẳng đi theo, thật chẳng phải lỗi người chỉ đường.Kinh Lời dạy cuối cùng
Tôi phản đối bạo lực vì ngay cả khi nó có vẻ như điều tốt đẹp thì đó cũng chỉ là tạm thời, nhưng tội ác nó tạo ra thì tồn tại mãi mãi. (I object to violence because when it appears to do good, the good is only temporary; the evil it does is permanent.)Mahatma Gandhi
Kẻ yếu ớt không bao giờ có thể tha thứ. Tha thứ là phẩm chất của người mạnh mẽ. (The weak can never forgive. Forgiveness is the attribute of the strong.)Mahatma Gandhi
Cách tốt nhất để tìm thấy chính mình là quên mình để phụng sự người khác. (The best way to find yourself is to lose yourself in the service of others. )Mahatma Gandhi
Từ bi và độ lượng không phải là dấu hiệu của yếu đuối, mà thực sự là biểu hiện của sức mạnh.Đức Đạt-lai Lạt-ma XIV
Ai dùng các hạnh lành, làm xóa mờ nghiệp ác, chói sáng rực đời này, như trăng thoát mây che.Kinh Pháp cú (Kệ số 173)
Chúng ta nhất thiết phải làm cho thế giới này trở nên trung thực trước khi có thể dạy dỗ con cháu ta rằng trung thực là đức tính tốt nhất. (We must make the world honest before we can honestly say to our children that honesty is the best policy. )Walter Besant
"Nó mắng tôi, đánh tôi, Nó thắng tôi, cướp tôi." Ai ôm hiềm hận ấy, hận thù không thể nguôi.Kinh Pháp cú (Kệ số 3)
Cuộc sống không phải là vấn đề bất ổn cần giải quyết, mà là một thực tiễn để trải nghiệm. (Life is not a problem to be solved, but a reality to be experienced.)Soren Kierkegaard
Kẻ làm điều ác là tự chuốc lấy việc dữ cho mình.Kinh Bốn mươi hai chương
Ai sống quán bất tịnh, khéo hộ trì các căn, ăn uống có tiết độ, có lòng tin, tinh cần, ma không uy hiếp được, như núi đá, trước gió.Kinh Pháp cú (Kệ số 8)
[Trang chủ](Home.html) »»
[Danh mục](danh-muc_thu-vien_tongquat_rong-mo-tam-hon.html) »»
[Từ điển đa ngôn ngữ Hán Anh Việt Pháp](tu-dien_da-ngon-ngu_none_rong-mo-tam-hon.html) »»
Đang xem mục từ: cabin-class »»
**Hiện đang có tổng cộng
354.286 mục từ.
**
* danh từ
- hạng hai (hạng vé trên tàu thuỷ, máy bay)
Chọn từ điển để xem theo vần A, B, C...
Để giới hạn kết quả tìm kiếm chính xác hơn, quý vị có thể nhập 2 hoặc 3 chữ cái đầu vần. Ví dụ, để tìm những chữ như thiền, thiện... quý vị nên nhập
**thi** thay vì **t**... sẽ cho một kết quả gần với yêu cầu của quý vị hơn.
**Quý vị đang truy cập từ IP 54.156.90.21 và chưa ghi danh hoặc đăng nhập trên máy tính này. **Nếu là thành viên, quý vị chỉ cần đăng nhập một lần duy nhất trên thiết bị truy cập, bằng email và mật khẩu đã chọn.
Chúng tôi khuyến khích việc
**ghi danh thành viên **,để thuận tiện trong việc chia sẻ thông tin, chia sẻ kinh nghiệm sống giữa các thành viên, đồng thời quý vị cũng sẽ nhận được sự hỗ trợ kỹ thuật từ Ban Quản Trị trong quá trình sử dụng website này.
** Việc ghi danh là hoàn toàn miễn phí và tự nguyện**.
Ghi danh hoặc đăng nhập


markdown:
Người biết xấu hổ thì mới làm được điều lành. Kẻ không biết xấu hổ chẳng khác chi loài cầm thú.Kinh Lời dạy cuối cùng
Khi ý thức được rằng giá trị của cuộc sống nằm ở chỗ là chúng ta đang sống, ta sẽ thấy tất cả những điều khác đều trở nên nhỏ nhặt, vụn vặt không đáng kể.Tủ sách Rộng Mở Tâm Hồn
Điều kiện duy nhất để cái ác ngự trị chính là khi những người tốt không làm gì cả. (The only thing necessary for the triumph of evil is for good men to do nothing.)Edmund Burke
Hãy cống hiến cho cuộc đời những gì tốt nhất bạn có và điều tốt nhất sẽ đến với bạn. (Give the world the best you have, and the best will come to you. )Madeline Bridge
Không có ai là vô dụng trong thế giới này khi làm nhẹ bớt đi gánh nặng của người khác. (No one is useless in this world who lightens the burdens of another. )Charles Dickens
Dầu mưa bằng tiền vàng, Các dục khó thỏa mãn. Dục đắng nhiều ngọt ít, Biết vậy là bậc trí.Kinh Pháp cú (Kệ số 186)
Chúng ta không thể giải quyết các vấn đề bất ổn của mình với cùng những suy nghĩ giống như khi ta đã tạo ra chúng. (We cannot solve our problems with the same thinking we used when we created them.)Albert Einstein
Dầu giữa bãi chiến trường, thắng ngàn ngàn quân địch, không bằng tự thắng mình, thật chiến thắng tối thượng.Kinh Pháp cú (Kệ số 103)
Xưa, vị lai, và nay, đâu có sự kiện này: Người hoàn toàn bị chê,người trọn vẹn được khen.Kinh Pháp cú (Kệ số 228)
Nếu chúng ta luôn giúp đỡ lẫn nhau, sẽ không ai còn cần đến vận may. (If we always helped one another, no one would need luck.)Sophocles
Chiến thắng hàng ngàn quân địch cũng không bằng tự thắng được mình. Kinh Pháp cú
[Trang chủ](Home.html) »»
[Danh mục](danh-muc_thu-vien_tongquat_rong-mo-tam-hon.html) »»
[Đại từ điển Phật Quang](tu-dien_phat-quang_none_rong-mo-tam-hon.html) »»
Đang xem mục từ: toạ thiền đậu »»
Nếu muốn duyệt qua từng vần trong từ điển,
xin nhập vào ô dưới đây vần tương ứng. Ví dụ: A, B, C...
**Quý vị đang truy cập từ IP 54.156.90.21 và chưa ghi danh hoặc đăng nhập trên máy tính này. **Nếu là thành viên, quý vị chỉ cần đăng nhập một lần duy nhất trên thiết bị truy cập, bằng email và mật khẩu đã chọn.
Chúng tôi khuyến khích việc
**ghi danh thành viên **,để thuận tiện trong việc chia sẻ thông tin, chia sẻ kinh nghiệm sống giữa các thành viên, đồng thời quý vị cũng sẽ nhận được sự hỗ trợ kỹ thuật từ Ban Quản Trị trong quá trình sử dụng website này.
** Việc ghi danh là hoàn toàn miễn phí và tự nguyện**.
Ghi danh hoặc đăng nhập


markdown:
**Tổng Bí thư: Mới kỷ luật cán bộ về mặt Đảng, hình sự chúng ta đang làm** **13/05/2017 N. Huyền - "Nhiều đồng chí cho rằng ta đụng tới Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP.HCM lớn như thế mới xử về trách nhiệm. Nhưng các bác nhớ đây mới là xử về kết quả kiểm tra dấu hiệu vi phạm về mặt Đảng còn hình sự chúng ta đang làm". Đây là khẳng định của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại buổi tiếp xúc cử tri quận Tây Hồ, Ba Đình sáng nay 13/5.**
Sau khi lắng nghe ý kiến của các cử tri, Tổng Bí thư cho rằng, bản thân ông thu hoạch được nhiều, hiểu thêm đời sống diễn ra hàng ngày, tâm tư nguyện vọng của bà con qua ý kiến cử tri.
“Các bác bày tỏ tình cảm, nêu quan điểm của mình xung quanh việc đấu tranh phòng chống tham nhũng tiêu cực của xã hội. Có lẽ tiếp xúc cử tri lần nào cũng có nội dung này, các bác vẫn mong muốn làm mạnh hơn. Bản thân lãnh đạo, chúng tôi cũng thấy cần phải làm mạnh hơn, luôn luôn nói đề ra nhưng làm chưa đạt yêu cầu.
Nhưng cũng xin chia sẻ với các bác như thế này, như các bác nói gần đây có tiến bộ, chúng ta cũng phải ghi nhận nhất là từ năm 2016 đến nay. Bao nhiêu vụ việc được đưa ra xử , có vụ công bố, có cái không, có cái Trung ương làm có cái địa phương làm chưa công bố hết” – Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nói.
Cụ thể, từ năm 2016 đến nay khởi tố 9 vụ án với 64 bị can, kết luận điều tra bổ sung 11 vụ, 116 bị can, xét xử sơ thẩm 9 vụ với 125 bị cáo, tuyên phạt 2 án tử hình 2 án chung thân… xét xử phúc thẩm 7 vụ.
Tổng bí thư nói tiếp: “Tuy nhiên nghiêm túc mà nói còn nhiều việc phải làm, nhiều cái chưa hài lòng hoặc xét xử rồi hoàn toàn chưa chính xác. Đấu tranh chống tham nhũng là cuộc đấu tranh kiên trì, kiên quyết. Tham nhũng thời nào cũng có, nước nào cũng có. Gần đây Trung Quốc, Lào, Hàn Quốc … đều xử rất nghiêm.
Quyết tâm thì cao, nhưng xử còn vướng vì khung hình phạt như thế nào… Mong muốn phải nghiêm hơn nhưng phải đúng người đúng tội, đúng pháp luật. Đồng thời luật pháp nhân văn, mở đường cho người ta đi, đánh người chạy đi không đánh kẻ chạy lại. Chúng ta làm nghiêm theo đúng luật pháp trên tinh thần nhân ái, nhân văn”.
Về việc kỷ luật ông Đinh La Thăng, Tổng Bí thư cho biết “nhiều đồng chí cho rằng ta đụng tới Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP.HCM lớn như thế mới xử về trách nhiệm. Nhưng các bác nhớ đây mới là xử về kết quả kiểm tra dấu hiệu vi phạm về mặt Đảng còn hình sự chúng ta đang làm.
Vừa rồi xử lý một loạt các đồng chí nguyên ủy viên Trung ương từ Vũ Huy Hoàng, Võ Kim Cự… Kết quả Hội nghị trung ương 5 cho thấy dư luận rất là tốt. Còn bên ngoài nói xấu, kích động về việc đấu đá nội bộ, phe này phe kia thì chúng ta phải cảnh giác. Bộ Nội vụ, Bộ Công thương một loạt nhân vật đang làm. Sắp tới ta làm tiếp, còn làm như thế nào không nói trước được”- Tổng Bí thư nhấn mạnh.
Theo Tổng Bí thư, Trung ương xem xét, tỉnh táo, tính toán nhiều mặt và sắp tới chúng ta còn làm tiếp. Sẽ làm đúng luật pháp, trách nhiệm, lương tâm.
![](https://lh5.googleusercontent.com/proxy/uiegXRCm90_jPdZDGFDZG_BBxshWbVCaQNP45MMLPEnZhFFe89zAIKF6NXbT26zEt3wjbbFgabsyfwrKCmpsK599U3PY4vtARA6jixS5RJMG14CdUPd3KwF5wykD=s0-d)
Sau khi lắng nghe ý kiến của các cử tri, Tổng Bí thư cho rằng, bản thân ông thu hoạch được nhiều, hiểu thêm đời sống diễn ra hàng ngày, tâm tư nguyện vọng của bà con qua ý kiến cử tri.
“Các bác bày tỏ tình cảm, nêu quan điểm của mình xung quanh việc đấu tranh phòng chống tham nhũng tiêu cực của xã hội. Có lẽ tiếp xúc cử tri lần nào cũng có nội dung này, các bác vẫn mong muốn làm mạnh hơn. Bản thân lãnh đạo, chúng tôi cũng thấy cần phải làm mạnh hơn, luôn luôn nói đề ra nhưng làm chưa đạt yêu cầu.
Nhưng cũng xin chia sẻ với các bác như thế này, như các bác nói gần đây có tiến bộ, chúng ta cũng phải ghi nhận nhất là từ năm 2016 đến nay. Bao nhiêu vụ việc được đưa ra xử , có vụ công bố, có cái không, có cái Trung ương làm có cái địa phương làm chưa công bố hết” – Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nói.
Cụ thể, từ năm 2016 đến nay khởi tố 9 vụ án với 64 bị can, kết luận điều tra bổ sung 11 vụ, 116 bị can, xét xử sơ thẩm 9 vụ với 125 bị cáo, tuyên phạt 2 án tử hình 2 án chung thân… xét xử phúc thẩm 7 vụ.
Tổng bí thư nói tiếp: “Tuy nhiên nghiêm túc mà nói còn nhiều việc phải làm, nhiều cái chưa hài lòng hoặc xét xử rồi hoàn toàn chưa chính xác. Đấu tranh chống tham nhũng là cuộc đấu tranh kiên trì, kiên quyết. Tham nhũng thời nào cũng có, nước nào cũng có. Gần đây Trung Quốc, Lào, Hàn Quốc … đều xử rất nghiêm.
Quyết tâm thì cao, nhưng xử còn vướng vì khung hình phạt như thế nào… Mong muốn phải nghiêm hơn nhưng phải đúng người đúng tội, đúng pháp luật. Đồng thời luật pháp nhân văn, mở đường cho người ta đi, đánh người chạy đi không đánh kẻ chạy lại. Chúng ta làm nghiêm theo đúng luật pháp trên tinh thần nhân ái, nhân văn”.
Về việc kỷ luật ông Đinh La Thăng, Tổng Bí thư cho biết “nhiều đồng chí cho rằng ta đụng tới Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP.HCM lớn như thế mới xử về trách nhiệm. Nhưng các bác nhớ đây mới là xử về kết quả kiểm tra dấu hiệu vi phạm về mặt Đảng còn hình sự chúng ta đang làm.
Vừa rồi xử lý một loạt các đồng chí nguyên ủy viên Trung ương từ Vũ Huy Hoàng, Võ Kim Cự… Kết quả Hội nghị trung ương 5 cho thấy dư luận rất là tốt. Còn bên ngoài nói xấu, kích động về việc đấu đá nội bộ, phe này phe kia thì chúng ta phải cảnh giác. Bộ Nội vụ, Bộ Công thương một loạt nhân vật đang làm. Sắp tới ta làm tiếp, còn làm như thế nào không nói trước được”- Tổng Bí thư nhấn mạnh.
Theo Tổng Bí thư, Trung ương xem xét, tỉnh táo, tính toán nhiều mặt và sắp tới chúng ta còn làm tiếp. Sẽ làm đúng luật pháp, trách nhiệm, lương tâm.
**http://infonet.vn/tong-bi-thu-moi-ky-luat-can-bo-ve-mat-dang-hinh-su-chung-ta-dang-lam-post227529.info**
## Không có nhận xét nào:
## Đăng nhận xét

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Server: GSE

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, max-age=0

X-XSS-Protection: 1; mode=block


markdown: The Inner Voice: No one can guide you more than your own heart and God inside that heart. Trust that voice and follow your heart.


markdown:
[Trang chủ](https://tudo4vn.wordpress.com/)> [Chính Trị](https://tudo4vn.wordpress.com/category/chinh-tr%e1%bb%8b-xa-h%e1%bb%99i/chinh-tr%e1%bb%8b/), [Chính Trị-Xã Hội](https://tudo4vn.wordpress.com/category/chinh-tr%e1%bb%8b-xa-h%e1%bb%99i/), [Xã Hội](https://tudo4vn.wordpress.com/category/chinh-tr%e1%bb%8b-xa-h%e1%bb%99i/xa-h%e1%bb%99i-chinh-tr%e1%bb%8b-xa-h%e1%bb%99i/)> Lá Cờ Chính Nghĩa
## Lá Cờ Chính Nghĩa
[Bạn nghĩ gì về bài viết này?](#respond) [Go to comments](#comments)
Lời người viết: Sau khi bài “Mặt trời không bao giờ lặn bên trên lá Cờ vàng ba sọc đỏ” được đăng trên báo và đưa lên web, có một độc giả tự xưng là du học sinh Việt Nam gởi e-mail cho người viết và đưa ra hai câu hỏi:
1) Tại sao người viết nói rằng lá Cờ vàng ba sọc đỏ xuất hiện năm 1948 chứ không phải 1954 khi đất nước bị chia hai?
2)…Nếu người viết bảo rằng lá Cờ vàng ba sọc đỏ là lá cờ chính nghĩa thì người viết giải thích như thế nào về biến cố 1975? Xin cảm ơn anh du học sinh đã đặt câu hỏi. Sau đây là bài trả lời câu hỏi thứ nhất. Tôi sẽ trả lời câu hỏi thứ hai trong số báo sau.
1.- HOÀN CẢNH LỊCH SỬ
Năm 1945, sau thế chiến thứ hai, Hồ Chí Minh và mặt trận Việt Minh (VM), một tổ chức ngoại vi của đảng Cộng Sản Đông Dương (CSĐD), nhanh tay chiếm được chính quyền. Vua Bảo Đại (trị vì 1925-1945) quyết định thoái vị và trao quyền lại cho mặt trận VM. Ngày 2-9-1945, Hồ Chí Minh tuyên bố thành lập chế độ Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa và ra mắt chính phủ lâm thời, chọn cờ của mặt trận VM là Cờ đỏ sao vàng làm quốc kỳ.
Không đầy mười ngày sau, trung ương đảng CSĐD họp tại Hà Nội ngày 11-9-1945 đưa ra chủ trương VM độc quyền cai trị đất nước. (Philippe Devillers, Histoire du Viet-Nam de 1940 à 1952, Paris: Éditions du Seuil, 1952, tr. 143.) [Về sau, đảng Cộng Sản Việt Nam tiếp tục việc nầy qua điều 4 hiến pháp năm 1992.]
Để bảo đảm độc tôn quyền lực, về đối nội, VM thực hiện kế hoạch mà VM gọi là “giết tiềm lực” hay “tiêu diệt tiềm lực”, tức là tiêu diệt tất cả các đảng phái và tất cả các thành phần theo chủ nghĩa dân tộc, tất cả những người có khả năng nhưng không cộng tác với VM, có thể nguy hiểm cho VM hay trở thành đối thủ của VM trong tương lai.
Về đối ngoại, VM nhượng bộ các lực lượng nước ngoài để rảnh tay đối phó với các lực lượng đối kháng trong nước, nhằm duy trì việc độc quyền chính trị. Khi Pháp gởi lực lượng, theo quân Anh tái chiếm miền Nam, rồi tiến ra Bắc nhằm thay thế quân Trung Hoa Quốc Dân Đảng, VM liên tục nhượng bộ. Thấy VM yếu kém, ngày 18-12-1946, Pháp buộc VM phải giao quyền kiểm soát an ninh Hà Nội cho Pháp. Hồ Chí Minh họp trung ương đảng CSĐD tại Vạn Phúc (Hà Nội) trong hai ngày 18 và 19-12-1946, quyết định bất ngờ tấn công Pháp tối 19-12-1946. (Một nhóm tác giả, Từ điển bách khoa quân sự Việt Nam, Hà Nội: Nxb. Quân Đội Nhân Dân, 2004, tt. 503-504.) Không thể để Pháp bắt và cũng không thể bỏ trốn nhục nhã, quyết định của hội nghị Vạn Phúc nhằm tạo cơ hội cho các nhà lãnh đạo VM và đảng CSĐD thoát thân ra khỏi Hà Nội một cách chính thức. Thế là chiến tranh không tuyên chiến xảy ra.
Trong khi chiến tranh tiếp diễn, VM tiếp tục chủ trương “giết tiềm lực”. Trong các năm 1945, 1946, 1947 trên toàn quốc, VM giết khoảng 100,000 người ở tất cả các cấp từ trung ương xuống tới địa phương làng xã. Đứng đầu danh sách nầy là những nhân vật như Phạm Quỳnh, Ngô Đình Khôi, Tạ Thu Thâu, Phan Văn Hùm, Huỳnh Phú Sổ, Trương Tử Anh …
Vì bản năng sinh tồn, những người theo chủ nghĩa dân tộc không cộng sản phải trốn tránh, bỏ ra nước ngoài, hoặc phải đến sinh sống tại vùng do Pháp tái chiếm khi Pháp trở lại Đông Dương, hay chẳng đặng đừng cộng tác với Pháp để thành lập tổ chức hành chánh địa phương tạm thời do Pháp bảo trợ, chống lại VM.
Ở Nam Kỳ, chính phủ Cộng hòa Lâm thời Nam Kỳ được thành lập tháng 6-1946, đổi thành chính phủ Nam Kỳ tự trị tháng 2-1947. Cũng trong tháng 2-1947, Pháp thành lập Hội đồng chấp chánh lâm thời Trung Kỳ tại Huế. Ra tới Hà Nội, Pháp thành lập Uỷ ban Lâm thời Hành chánh và Xã hội, còn được gọi là Hội đồng An dân tháng 5-1947. Tháng 10-1947, ông Nguyễn Văn Xuân, thiếu tướng trong quân đội Pháp, đã từng được Hồ Chí Minh cử làm quốc vụ khanh trong chính phủ VNDCCH ngày 2-9-1945, đứng ra thành lập chính phủ lâm thời Nam Kỳ.
Việt Minh kết án chung tất cả các tổ chức nầy là Việt gian, tay sai thực dân Pháp. Tuy nhiên nếu những người nầy không hợp tác với Pháp để chống VM cộng sản, bảo toàn sinh mạng của chính họ, thì không lẽ họ ngồi yên để chờ đợi VM tới bắt giết, như đã từng bắt giết Phạm Quỳnh, Ngô Đình Khôi? Nếu Nguyễn Văn Xuân, một tướng lãnh trong quân đội Pháp, là tay sai của thực dân Pháp, thì tại sao Hồ Chí Minh lại cử làm quốc vụ khanh trong chính phủ của Hồ Chí Minh?
2.- CỜ VÀNG BA SỌC ĐỎ XUẤT HIỆN
Trong khi đó, trong một chuyến công du cho chính phủ VM qua Trung Hoa tháng 3-1946, theo lời cựu hoàng Bảo Đại, cố vấn chính phủ VM, ông bị phái đoàn VM bỏ rơi ở lại Côn Minh (Kunming) tháng 4-1946. (Bảo Đại, Con rồng Việt Nam, California: Nxb. Xuân Thu, 1990, tr. 242.) Cựu hoàng tự ý thức rằng VM bỏ rơi ông có nghĩa là VM không còn cần đến ông nữa, nên cựu hoàng bắt đầu tách ra khỏi chính phủ VM, qua trú ngụ ở Hồng Kông. Các lãnh tụ trong các tổ chức hay đảng phái theo chủ nghĩa dân tộc dần dần tập họp chung quanh cựu hoàng Bảo Đại, yêu cầu cựu hoàng ra cầm quyền trở lại, nhằm tranh đấu giành độc lập và thống nhất đất nước.
Về phía Pháp, sau một thời gian thương thuyết với VM nhưng thất bại, Pháp thay đổi chính sách từ tháng 9-1947, quay qua thương thuyết với cựu hoàng Bảo Đại để tìm một giải pháp mới. Cao uỷ Pháp tại Đông Dương là Émile Bollaert gặp cựu hoàng Bảo Đại trên một chiếc tàu thả neo ở vịnh Hạ Long ngày 6-12-1947. Hai bên đồng ký bản thông cáo chung theo đó Pháp hứa trao trả độc lập cho Việt Nam và ngược lại Việt Nam hứa sẽ cộng tác và ưu tiên sử dụng chuyên viên Pháp trong công cuộc kiến thiết đất nước.
Sau cuộc nói chuyện sơ khởi trên đây, Bảo Đại qua Pháp tiếp tục vận động. Để tạo cơ chế hành chánh chung có thể nói chuyện với Pháp, khi trở về lại Hồng Kông, cựu hoàng uỷ cho Nguyễn Văn Xuân lập chính phủ Trung ương Lâm thời Việt Nam. Nguyễn Văn Xuân được Hội nghị các giới cầm quyền do Pháp bảo trợ và đại diện các đoàn thể, các đảng phái tại ba miền Bắc Trung, Nam Việt Nam, họp tại Sài Gòn ngày 20-5-1948, đồng ý ủng hộ làm thủ tướng.
Ngày 1-6-1948 Nguyễn Văn Xuân chính thức công bố chính phủ Trung ương Lâm thời Việt Nam gồm đầy đủ đại diện Bắc, Trung và Nam Việt Nam. Hôm sau, 2-6-1948, thủ tướng Nguyễn Văn Xuân công bố “Pháp quy lâm thời” (Statut provisoire), quốc kỳ nền vàng ba sọc đỏ ở giữa, quốc ca là bài “Tiếng gọi sinh viên”, sau đổi là “Tiếng gọi thanh niên” của Lưu Hữu Phước.
Khi chuẩn bị lập chính phủ, Nguyễn Văn Xuân đã cho trưng cầu ý kiến về việc chọn quốc kỳ. Lúc đó có năm lá cờ được đề nghị để chọn làm quốc kỳ, gồm có ba lá cờ do uỷ ban đại diện ba miền Bắc, Trung và Nam phần đưa ra, và hai lá cờ do đại diện Phật Giáo Hòa Hảo và đạo Cao Đài đề nghị. Cuối cùng lá cờ do đại diện miền Nam đề nghị được chấp thuận vì có ý nghĩa nhất, lại không phức tạp, dễ thực hiện.
Quốc kỳ mới do thủ tướng Nguyễn Văn Xuân công bố hình chữ nhật, chiều cao bằng hai phần ba chiều ngang, nền vàng giống như cờ của Trần Trọng Kim, nhưng thay vì quẻ ly, nay đổi lại ba sọc đỏ bằng nhau, chạy dài theo chiều ngang của lá cờ. Chiều cao chia thành 3 phần bằng nhau. Ở phần giữa, ba sọc đỏ nằm xen kẻ với hai sọc vàng, tất cả năm sọc đều bằng nhau.
Ngày 8-3-1949 cựu hoàng Bảo Đại ký với tổng thống Pháp là Vincent Auriol hiệp định Élysée, tại Paris, theo đó chính phủ Pháp chính thức giải kết hòa ước bảo hộ năm 1884, Việt Nam độc lập trong Liên Hiệp Pháp. Sau những thủ tục pháp lý đưa Nam Kỳ, vốn là thuộc địa của Pháp, sáp nhập trở lại vào lãnh thổ Việt Nam, nghĩa là đất nước được thống nhất, Bảo Đại trở về Việt Nam lập chính thể Quốc Gia Việt Nam do ông làm quốc trưởng cuối tháng 4-1949.
Lúc đó, trên đất nước Việt Nam có hai chính phủ. Chính phủ QGVN ở các thành phố và vùng nông thôn phụ cận. Chính phủ VNDCCH ở núi cao, rừng sâu và bưng biền. Khu vực cai trị của hai bên không có giới tuyến rõ rệt. Hai chính phủ theo hai đường lối hoàn toàn đối kháng nhau. Chính phủ QGVN chủ trương tự do dân chủ, đa đảng tuy có phần hạn chế vì chiến tranh, và dựa trên nền tảng văn hóa dân tộc. Chính phủ VNDCCH chủ trương độc tài toàn trị, độc đảng và dựa trên nền văn hóa Mác-xít. Hai chính phủ được tượng trưng bằng hai lá cờ cũng đối nghịch nhau: Cờ vàng ba sọc đỏ và Cờ đỏ sao vàng.
Về phía QGVN, do đặc trính tự do dân chủ, nhiều chính phủ kế tiếp nhau cầm quyền. Cuối cùng, năm 1954 quốc trưởng Bảo Đại cử Ngô Đình Diệm lập chính phủ. Ngô Đình Diệm chính thức chấp chánh từ ngày 7-7-1954 (ngày Song thất). Hai tuần sau, hiệp định Genève được ký kết ngày 20-7-1954, chia hai nước Việt Nam ở sông Bến Hải (vĩ tuyến 17), VNDCCH ở phía bắc và QGVN ở phía nam.
Ông Diệm ổn định tình hình miền Nam, tổ chức trưng cầu dân ý ngày 23-10-1955, thiết lập chế độ Việt Nam Cộng Hòa do ông làm tổng thống ngày 26-10-1955. Quốc hội lập hiến được bầu ngày 4-3-1956, bàn chuyện thay đổi quốc kỳ và quốc ca, nhưng chưa có mẫu vẽ quốc kỳ mới nào ưng ý hơn, nên ngày 31-7-1956, Quốc hội ra quyết nghị hoãn bàn, và vẫn giữ quốc kỳ như cũ. Sau đó Quốc hội mở cuộc thi vẽ quốc kỳ mới; có tất cả 350 mẫu cờ và 50 bài nhạc được đề nghị. Ngày 17-10-1956, Quốc hội lập hiến một lần nữa ra tuyên bố không chọn được mẫu quốc kỳ và bài hát nào hay đẹp và ý nghĩa hơn, nên quyết định giữ nguyên màu cờ và quốc ca cũ làm biểu tượng quốc gia.
Lá Cờ vàng ba sọc đỏ được miền Nam sử dụng cho đến năm 1975, khi cộng sản Bắc Việt, với sự hậu thuẫn của Quốc tế cộng sản, cưỡng chiếm miền Nam Việt Nam ngày 30-4.
Như thế, lá Cờ vàng ba sọc đỏ đã xuất hiện từ năm 1948 trên toàn quốc, chứ không phải chỉ xuất hiện sau năm 1954, ở miền Nam Việt Nam sau khi đất nước bị chia hai. Lá Cờ vàng ba sọc đỏ hoàn toàn đối nghịch với lá Cờ đỏ sao vàng chẳng những về màu sắc, nhưng quan trọng nhất đối nghịch cả về ý nghĩa chính trị. Một bên, Cờ vàng ba sọc đỏ tượng trưng cho tự do dân chủ và dân tộc; một bên, Cờ đỏ sao vàng tượng trưng cho độc tài, đảng trị và quốc tế cộng sản.
Trần Gia Phụng
**BỘ PHIM VỀ LÁ CỜ VIỆT NAM và LÁ CỜ MÁU CỘNG SẢN** [Chính Trị](https://tudo4vn.wordpress.com/category/chinh-tr%e1%bb%8b-xa-h%e1%bb%99i/chinh-tr%e1%bb%8b/), [Chính Trị-Xã Hội](https://tudo4vn.wordpress.com/category/chinh-tr%e1%bb%8b-xa-h%e1%bb%99i/), [Xã Hội](https://tudo4vn.wordpress.com/category/chinh-tr%e1%bb%8b-xa-h%e1%bb%99i/xa-h%e1%bb%99i-chinh-tr%e1%bb%8b-xa-h%e1%bb%99i/) [Cờ Vàng](https://tudo4vn.wordpress.com/tag/c%e1%bb%9d-vang/), [VNCH](https://tudo4vn.wordpress.com/tag/vnch/)
## Bình luận mới nhất

Server: nginx

Vary: Cookie

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

X-ac: 1.dca _dca


markdown:
#
[
Phong thủy cho tiệm nail có thật hay không?](/kham-pha/phong-thuy/28917-phong-thuy-cho-tiem-nail-co-that-hay-khong)
**Màu Sắc Của Tiệm**Bạn có biết màu sắc có ảnh hưởng đến tâm lý con người không? Màu sắc có tiếng nói riêng và ý nghĩa riêng của nó. Không phải

Server: cloudflare-nginx

Pragma: no-cache

P3P: CP="NOI ADM DEV PSAi COM NAV OUR OTRo STP IND DEM"

Cache-Control: no-cache

Set-Cookie: c13d262095cfb695dedb407fa393c93a=rm392dubvvnaltri972ofmkad2; path=/; secure; HttpOnly


markdown:
iPhone 6 chỉ cần trả trước 2 triệu đồng, nên mua ngay không? Xem chi tiết
0984.521.521
Tư vấn trực tiếp: 0904.620.620
Giờ làm việc: (T2 ->CN): 9:30 - 20:00
0963.48.48.48
Giờ làm việc: (T2 ->CN): 08:30 - 22:00
Bảo hành 1 tháng tại Đức Huy Mobile.
Gọi mua hàng (8:30 - 22:00): 0984.521.521
Nhằm giúp quý khách tiết kiệm tối đa chi phí khi thay thế hoặc phục chế lại các màn hình cảm ứng bị vỡ, bể. Đức Huy Mobile cung cấp dịch vụ tách ép màn hình cảm ứng bằng hệ thống máy ép hút chân không hiện đại.
Trường hợp vỡ mặt kính: Chiếc điện thoại Samsung Galaxy A9 Pro của bạn chỉ bị vỡ mặt kính bên ngoài, còn màn hình vẫn hiển thị tốt, cảm ứng vẫn mượt mà.
Như vậy, Bạn chỉ cần đi thay mặt kính Samsung A9 Pro (Giá rẻ hơn so với khi thay màn hình Galaxy A9 Pro )
Trường hợp bị vỡ màn hình:
Khi đó bạn sẽ phải thay màn hình nguyên bộ, giá sẽ cao hơn. Trên đây là một số thông tin để giúp quý khách hàng biết cách phân biệt đâu là vỡ kính đâu là vỡ màn hình khi đi sửa chữa điện thoại Samsung của mình.
Cam kết dịch vụ thay màn hình, mặt kính Samsung Galaxy A9 Pro

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Set-Cookie: currency=VND; expires=Mon, 21-Aug-2017 00:55:16 GMT; Max-Age=2592000; path=/; domain=www.duchuymobile.com

Vary: Accept-Encoding,User-Agent


markdown:
![ ](/img/detail/baby-name/img-1.png)
## Công cụ Đặt tên cho bé
Trong quan niệm truyền thống của người phương Đông, việc chọn một cái tên để gửi gắm niềm mong đợi, niềm hy vọng cho con yêu của mình là điều rất được coi trọng. Cái tên được cho rằng sẽ gắn liền với tuổi thơ và tương lai, quyết định phần lớn đến cuộc sống sau này của con.
Hiểu được điều đó, CLB HUGGIES
® hân hạnh mang đến cho bạn kho dữ liệu danh sách những “Tên hay cho bé” để cha mẹ có thể tham khảo và lựa chọn tên đi kèm các chữ đệm cho con yêu của mình. Với những cái tên đẹp và đầy ý nghĩa nói trên, hi vọng bạn sẽ chọn được một cái tên đẹp nhất, vừa ý nhất cho bé yêu nhà mình.
### Ý nghĩa tên:
**Á**
Chữ cái đầu tiên, có nghĩa là sự khởi đầu, vị trí đứng đầu, hoặc tiếng kêu cảm thán vui mừng.
### Các tên gần giống
- Từ khóa:

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

X-UA-Compatible: IE=edge

Cache-Control: private

Vary: Accept-Encoding


markdown:
# Ngôi sao mang tên em
[Am] [Em] Trên bầu trời đêm nay không có ngôi sao mang tên em [F] [C] Cho lòng này buốt giá trái tim anh cô đơn não nề [F] [G] [Am] Em giờ này nơi đâu có hay chăng lòng anh tái tê [F] [G] Sao người vội ra đi đến nơi xa nơi không có tôi [Am] [Em] Trong cuộc tình đôi ta em thấy sao cô đơn lẻ loi [F] [C] Mong tình đừng tan mau cho giấc mơ yêu nhau ngày sau [F] [G] [Am] Để 1 lần em nói em yêu anh nhưng anh có hay [F] [G] [Am] Thôi mình đành chia tay để hôm nay đôi ta cách biệt [C] [G] Đến 1 lần em biết trái tim anh vẫn còn yêu em [Am] [Em] Vì sao người vội ra đi cho nỗi đau anh thêm u sầu [F] [C] Và để 1 lần em khóc cho lệ tràn hoen khoé mi [F] [G] Vì giờ người vội ra đi [C] [G] Và đến 1 lần em biết trái tim anh vẫn còn yêu em [Am] [Em] Vì sao người vội ra đi cho nỗi đau anh thêm u sầu [F] [C] Và để 1 lần em khóc cho lệ tràn hoen khoé mi [F] [G] [Am] Vì giờ ngôi sao của riêng em đã rời xa.
Nguồn: hocdan.com

Cache-Control: max-age=0, private, must-revalidate

X-Powered-By: Phusion Passenger 5.1.3

Server: nginx + Phusion Passenger 5.1.3


markdown:
[](/a/3954645.html)
Bắc Triều Tiên đã mở cửa biên giới với Nam Triều Tiên để tiếp nhận các dụng cụ nhà trường dành cho nạn nhân của vụ xe lửa phát nổ hồi tháng trước.
Hai mươi chiếc xe tải của Nam triều Tiên đã chở bảng đen và bàn ghế tiến vào lãnh thổ Bắc Triều Tiên hôm nay. Đoàn xe đưa các phẩm vật này tới thị trấn Kaesong ngay sát biên giới phía bắc.
Các phẩm vật cứu trợ này được dành riêng cho trẻ em trong thành phố Ryongchon ở phía tây bắc là nơi xảy ra tai nạn xe lửa hồi tháng Tư vừa qua, khiến một trường học gần đó bị san bằng.
Phần lớn trong số 170 nạn nhân thiệt mạng và nhiều người trong số 1300 người bị thương là trẻ em.
Thoạt đầu Bình Nhưỡng đã từ chối không chịu mở cửa biên giới hai miền nhưng tuần rồi họ đã đổi ý.

Cache-Control: public, max-age=300

Content-Language: vi


markdown:
[](/a/3954645.html)
Sudan đã bác một nghị quyết của LHQ hạ lệnh cho nước này phải chấm dứt tình trạng bạo động tại Darfur trong vòng 30 ngày bằng không sẽ phải đối đầu với hành động của quốc tế.
Nhưng Sudan nói rằng họ sẽ cho thực thi kế hoạch 90 ngày để chấm dứt giao tranh trong khu vực đầy rối loạn này.
Bộ trưởng ngoại giao Sudan, ông Mustafa Osman Ismail nói rằng thờ hạn chót mà bản nghị quyết của Hội Đồng Bảo An LHQ đặt ra là “không hợp lý”.
Nhưng ông lên tiếng ủng hộ cho kế hoạch 90 ngày, nằm trong khuôn khổ của thỏa thuận đạt được trước đó với ông tổng thư ký LHQ Kofi Annan.
Tháng trước Khartoum đã hứa với ông Annan sẽ gửi binh sỹ đến bảo vệ cho các thường dân tại Darfur và khởi sự giải giới phe dân quân Ả Rập. Các đoàn thể cứu trợ hoạt động trong vùng đã tố cáo các chiến binh người Ả Rập hãm hiếp và có những hành vi tàn ác nhắm vào thường dân.
LHQ ước tính hơn 1 triệu người đã phải bỏ nhà cửa chạy khỏi Darfur vì vụ giao tranh giữa phe dân quân và các nhóm nổi dậy.

Cache-Control: public, max-age=299


markdown:
**Đại Việt sử ký toàn thư** (chữ Hán: 大越史記全書), đôi khi gọi tắt là **Toàn thư**, là bộ quốc sử bằng chữ Hán của Việt Nam, viết theo thể biên niên, ghi chép lịch sử Việt Nam từ thời đại truyền thuyết Kinh Dương Vương năm 2879 TCN đến năm 1675 đời vua Lê Gia Tông nhà Hậu Lê. Bộ sử này được khắc in toàn bộ và phát hành lần đầu tiên vào năm Đinh Sửu, niên hiệu Chính Hoà năm thứ 18, triều vua Lê Hy Tông, tức là năm 1697. Nó là bộ chính sử Việt Nam xưa nhất còn tồn tại nguyên vẹn đến ngày nay, do nhiều đời sử quan trong Sử quán triều Hậu Lê biên soạn. **Đại Việt sử ký toàn thư** bắt đầu được Ngô Sĩ Liên, một vị sử quan làm việc trong Sử quán dưới thời vua Lê Thánh Tông, biên soạn dựa trên sự chỉnh lý và bổ sung hai bộ quốc sử Việt Namtrước đó cùng mang tên Đại Việt sử ký của Lê Văn Hưu và Phan Phu Tiên. Hoàn thành vào niên hiệu Hồng Đức thứ 10 (1479), bộ sử mới gồm 15 quyển, ghi lại lịch sử Việt Nam từ một thời điểm huyền thoại là năm 2879 TCN đến năm 1427 khi nhà Hậu Lê được thành lập và mang tên *Đại Việt sử ký toàn thư* [2]. Sau đó, dù đã hoàn thành, *Đại Việt sử ký toàn thư* không được khắc in để ban hành rộng rãi mà tiếp tục được nhiều đời sử quan trong Quốc sử quán sửa đổi, bổ sung và phát triển thêm. Khoảng niên hiệu Cảnh Trị đời vua Lê Huyền Tông, chúa Trịnh Tạc hạ lệnh cho một nhóm văn quan, đứng đầu là Tham tụng Phạm Công Trứ, sửa chữa bộ quốc sử của Ngô Sĩ Liên, đồng thời sai biên soạn tiếp lịch sử Việt Nam từ năm 1428 đời vua Lê Thái Tổ đến năm1662 đời vua Lê Thần Tông nhà Hậu Lê [2]. Bộ sử của nhóm Phạm Công Trứ, gồm 23 quyển, được đem khắc in để phát hành nhưng công việc chưa xong, phải bỏ dở. Khoảng niên hiệu Chính Hòa đời vua Lê Hy Tông, chúa Trịnh Căn lại hạ lệnh cho một nhóm văn quan, đứng đầu là Tham tụng Lê Hy, tiếp tục khảo đính bộ sử của nhóm Phạm Công Trứ, đồng thời biên soạn tiếp lịch sử Việt Nam từ năm 1663 đời vua Lê Huyền Tông đến năm 1675 đời vua Lê Gia Tông nhà Hậu Lê [2]. Bộ quốc sử này lấy tên là *Đại Việt sử ký toàn thư*, theo đúng tên mà sử gia Ngô Sĩ Liên cách đó gần hai thế kỷ đã đặt cho bộ sử của ông, gồm 25 quyển, được khắc in toàn bộ và phát hành thành công vào năm Đinh Sửu, niên hiệu Chính Hòa năm thứ 18 đời vua Lê Hy Tông, tức là năm1697.
Sau khi xuất bản,
*Đại Việt sử ký toàn thư* tiếp tục được tái bản bởi các hiệu in của chính quyền và tư nhân, không chỉ ở Việt Nam mà còn trên khắp thế giới, trong nhiều thế kỷ sau. Nửa cuốithế kỷ 20, ở Việt Nam xuất hiện các bản dịch *Đại Việt sử ký toàn thư* ra chữ quốc ngữ, phổ biến nhất là bản dịch dựa trên cơ sở bản in *Nội các quan bản* – hiện đang lưu giữ tại thư viện Viện Viễn Đông Bác cổ Paris – do Nhà xuất bản Khoa học xã hội phát hành lần đầu năm 1993. *Đại Việt sử ký toàn thư* là bộ chính sử Việt Nam xưa nhất còn tồn tại nguyên vẹn đến ngày nay, là di sản vô giá của văn hóa dân tộc Việt Nam, là kho tư liệu phong phú không những cần thiết cho ngành sử học mà còn giúp ích cho nhiều ngành khoa học xã hội khác nữa [3] và cũng là một bộ sử có giá trị văn học. Các bộ quốc sử sau này của Việt Nam như Đại Việt sử ký tiền biên,Khâm định Việt sử Thông giám Cương mục đều được biên soạn dựa trên cơ sở của *Đại Việt sử ký toàn thư*.
## Quá trình biên soạn
không phải là bộ quốc sử Việt Nam đầu tiên được biên soạn. Trước đó, một số thư tịch đã nhắc đến
Đại Việt sử ký toàn thư
*Sử ký* 史記 của Đỗ Thiện thời nhà Lý, *Việt chí*越志 của Hàn trưởng Trần Phổ (hoặc Tấn) thời nhà Trần. Bộ *Đại Việt sử ký* 大越史記 viết theo thể biên niên của Lê Văn Hưu biên soạn và hoàn thành vào năm 1272 là bộ quốc sử Việt Nam sớm nhất được ghi nhận, ghi chép lịch sử Đại Việt từ thời đại Triệu Vũ Đế năm 207 TCN đến hết năm 1225 đời Lý Chiêu Hoàng nhà Lý . Dưới đời vua Lê Nhân Tông nhà Hậu Lê, Phan Phu Tiên được giao nhiệm vụ biên soạn lịch sử từ năm 1226 đầu đời Trần Thái Tông đến năm 1427 khi thời kì Bắc thuộc lần 4 kết thúc, bộ quốc sử này cũng viết theo thể biên niên và mang tên *Đại Việt sử ký.*
Đại Việt sử ký toàn thư
### Ngô Sĩ Liên và
*Đại Việt sử ký toàn thư* bản Hồng Đức
Nhà Hậu Lê tiếp tục trải qua một giai đoạn hoàng kim dưới sự cai trị của Lê Thánh Tông, một vi vua rất quan tâm đến văn hóa và giáo dục. Trong những năm đầu trị vì, nhà vua đã nhiều lần ra lệnh tìm kiếm, tập thư tịch tài liệu lịch sử
[9], đồng thời ông cũng bổ nhiệm các học giả Nho gia vào Sử quán triều đình để chuẩn bị cho công việc biên soạn quốc sử. Ngô Sĩ Liên là một trong số các học giả đó.
Đỗ Đồng Tiến sĩ xuất thân trong khoa thi năm Nhâm Tuất, niên hiệu Đại Bảo thứ 3 đời vua Lê Thái Tông (1442), Ngô Sĩ Liên từng giữ chức Đô Ngự sử đời Lê Nghi Dân và Lê Thánh Tông rồi bị giáng xuống làm Hữu Thị lang bộ Lễ, Tư nghiệp Quốc Tử Giám kiêm chức Tu soạn ở Sử quán
[10]. Trong vị trí của một sử quan, ông được giao nhiệm vụ biên soạn quốc sử cho triều đình theo mệnh lệnh của Lê Thánh Tông vào tháng giêng năm Kỷ Hợi, niên hiệu Hồng Đức thứ 10, tức là năm 1479 [11].
Ngô Sĩ Liên đã dựa vào hai bộ sử của Lê Văn Hưu và Phan Phu Tiên để làm công việc đó. Ông cho rằng hai bộ sách của họ Lê và họ Phan tuy “
*rõ ràng, có thể xem được*” (蹟彰可鑒 – chương chương khả giám) nhưng “ *ghi chép còn có chỗ chưa đủ, nghĩa lệ còn có chỗ chưa đáng, văn tự còn có chỗ chưa ổn, người đọc không khỏi có chỗ còn chưa vừa ý*” (而記志猶有未僃義例猶有未當文字猶有未安讀者不能無憾焉 – nhi kí chí do hữu vị bị, nghĩa lệ do hữu vị thường, văn tự do hữu vị an, độc giả bất năng vô hám yên) [9]. Do vậy, ông đã sửa chữa chép lại hai bộ sách này “ *có việc nào sót quên thì bổ sung thêm vào, có lệ nào chưa đúng thì cải chính lại, văn có chỗ nào chưa ổn thì đổi đi, gián hoặc có việc hay dở có thể khuyên răn được thì góp thêm ý kiến quê mùa ở sau*” (事有遺忘者補之例有未當者正之文有未安者改之間有善惡可以勸懲者贅鄙見於其後 – Sự hữu di vong giả bổ chi, lệ hữu vị đáng giả chính chi, văn hữu vị an giả cải chi, gian hữu thiện ác khả dĩ khuyên trừng giả, chuế bỉ kiến ư kì hậu). Ngô Sĩ Liên cũng giữ lại cho bộ sử nhiều lời bình của Lê Văn Hưu và Phan Phu Tiên về các sự kiện lịch sử. Không chỉ sửa chữa sử cũ, Ngô Sĩ Liên còn bổ sung vào dòng chảy lịch sử Việt Nam thời đại họ Hồng Bàng, đưa nó trở thành thời đại đầu tiên trong lịch sử thay vì nhà Triệu như trong Đại Việt sử ký của Lê Văn Hưu. Trong quá trình biên soạn, bên cạnh các bộ chính sử trước đó và sử sách Trung Quốc [12], Ngô Sĩ Liên cũng đã thu thập tư liệu từ nhiều nguồn khác, bao gồm dã sử, các bản truyện chí có thể là Việt điện u linh tập hay Lĩnh Nam chích quáicùng với những lời truyền tụng. Tuy là truyền thuyết và truyện dân gian nhưng chúng vẫn được Ngô Sĩ Liên xem là nguồn sử liệu đáng tin cậy [13]. Đây là lần đầu tiên các nguồn kiểu này được một nhà sử học Việt Nam sử dụng trong tác phẩm lịch sử.
Bộ quốc sử hoàn thành vào tiết đông chí, khoảng tháng một năm Kỷ Hợi, niên hiệu Hồng Đức thứ 10 (tức là ngày 13 tháng 12 năm 1479), bao quát lịch sử Việt Nam trong hơn bốn thiên niên kỷ, bắt đầu từ một thời điểm truyền thuyết 2879 TCN, dừng lại ở sự kiện quân Minh rút về Trung Quốc, kết thúc Bắc thuộc lần 4 năm 1427. Bộ sử này được tác giả đặt tên là
*Đại Việt sử ký toàn thư*. Tuy đã hoàn thành, nhưng công trình sử học này của ông không được khắc in để phát hành mà vẫn nằm lại trong Sử quán của triều đình dưới dạng bản thảo viết tay. *Đại Việt sử ký toàn thư* của Ngô Sĩ Liên chia thành hai phần là *Ngoại kỷ toàn thư* và *Bản kỷ toàn thư*. Phần *Ngoại kỷ* bắt đầu từ họ Hồng Bàng đến hết năm 938, năm Tiền Ngô Vương đại phá quân Nam Hán trong trận Bạch Đằng. Phần *Bản kỷ* bắt đầu từ năm 938, năm thành lập nhà Ngô, đến hết năm 1427, năm kết thúc sự thống trị của nhà Minh trên đất Đại Việt. Cộng tất cả gồm 15 quyển.
Có thể liệt kê vai trò của Ngô Sĩ Liên trong tiến trình biên soạn
*Đại Việt sử ký toàn thư* như sau :
- Đặt tên cho bộ sử là
*Đại Việt sử ký toàn thư*, tên này được triều đình Hậu Lê và sử thần các đời sau công nhận và tiếp thu, trở thành tên chính thức cho bộ quốc sử được khắc in vào năm 1697.
- Bổ sung thời đại họ Hồng Bàng (gồm Kinh Dương Vương, Lạc Long Quân và Hùng Vương) bằng một quyển đầu phần
*Ngoại kỷ toàn thư*, trình bày lại tiến trình lịch sử Việt Nam, kéo dài từ họ Hồng Bàng (chứ không phải chỉ từ nhà Triệu) cho tới khi quân Minh về nước năm 1427.
- Viết những lời bình luận các sự kiện lịch sử (gồm 174 đoạn
[15]), ghi rõ “ *sử thần Ngô Sĩ Liên bàn*” (史臣吴士連曰 – sử thần Ngô Sĩ Liên viết), viết *Sách Đại Việt sử ký ngoại kỷ toàn thư*(大越史記外紀全書 – Đại Việt sử ký ngoại kỷ toàn thư) , *Biểu dâng sách Đại Việt sử ký toàn thư*(擬進大越史記全書 – Nghĩ tiến Đại Việt sử ký toàn thư), *Phàm lệ Đại Việt sử ký toàn thư*(篡修大越史記全書凣例 – Soán tu Đại Việt sử ký toàn thư phàm lệ).
Ngoài ra, khi làm sử quan dưới triều Lê Thánh Tông, Ngô Sĩ Liên còn biên soạn
*Tam triều bản kỷ* 三朝本紀, ghi chép lịch sử ba triều vua Lê Thái Tổ, Thái Tông và Nhân Tông của nhà Hậu Lê [16]. Rất có thể đây là tài liệu quan trọng mà sau này nhóm Phạm Công Trứ dựa vào để biên soạn lịch sử triều Hậu Lê trong giai đoạn cai trị của ba vị vua này [17]. Trong văn bản *Đại Việt sử ký toàn thư* bản in *Nội các quan bản*, đầu quyển 11 phần *Bản kỷ thực lục* gồm lịch sử hai triều Lê Thái Tông và Lê Nhân Tông cũng có ghi “ *Triều liệt Đại phu Quốc Tử Giám Tư nghiệp kiêm Sử quan Tu soạn, thần Ngô Sĩ Liên biên soạn*” (朝列大夫國子監司業兼史官修撰臣吳士連編 – Triều liệt Đại phu Quốc Tử Giám Tư nghiệp kiêm Sử quan Tu soạn thần Ngô Sĩ Liên biên).
Dưới triều đại của Lê Tương Dực, Vũ Quỳnh, Đô Tổng tài trong Sử quán, đã dâng lên nhà vua bộ sách
*Đại Việt thông giám thông khảo* (còn được gọi là *Đại Việt thông giám* hoặc *Việt giám thông khảo*), một bộ sử viết theo thể biên niên ghi lại tiến trình lịch sử Việt Nam từ họ Hồng Bàng đến năm đầu niên hiệu Thuận Thiên của Lê Thái Tổ (1428), gồm 26 quyển vào tháng tư năm Tân Mùi niên hiệu Hồng Thuận thứ 3, tức là năm 1511 [18]. Không có tư liệu cho ta biếtVũ Quỳnh đã biên soạn *Đại Việt thông giám thông khảo* dựa trên những nguồn nào, bản thân bộ sử này nay cũng không còn, nhưng có thể thấy nó chịu ảnh hưởng khá lớn từ *Đại Việt sử ký toàn thư* bản Hồng Đức của Ngô Sĩ Liên. *Đại Việt thông giám thông khảo* có khung thời gian và bố cục, gồm hai phần *Ngoại kỷ* và *Bản kỷ*, tương tự như *Đại Việt sử ký toàn thư* bản Hồng Đức. Tuy nhiên, Vũ Quỳnh chia phần *Ngoại kỷ* bắt đầu từ họ Hồng Bàng đến hết năm967 thời Thập nhị sứ quân và phần *Bản kỷ* bắt đầu từ đời Đinh Tiên Hoàng năm 968 đến năm đầu đời Lê Thái Tổ tức là năm 1428 [18]. Trong cách phân chia các kỷ, Vũ Quỳnh cũng có quan điểm khác với Ngô Sĩ Liên, điển hình như *Kỷ thuộc Minh*. Nếu Ngô Sĩ Liên coi giai đoạn từ năm 1414 đến năm 1427 là giai đoạn Minh thuộc thì Vũ Quỳnh, trong sách *Đại Việt thông giám thông khảo* lại rút lại thời kì thuộc Minh chỉ trong 4 năm, từ năm 1414 đến năm 1418 [19], bởi lẽ năm 1418 là năm Lê Thái Tổ khởi nghĩa ở Lam Sơn. Nhóm Phạm Công Trứ đã tiếp thu cách chia đó của Vũ Quỳnh. Vũ Quỳnh cũng là người viết lời bình luận các sự kiện lịch sử (gồm 3 đoạn), ghi rõ “ *Sử thần Vũ Quỳnh bàn*” (史臣武瓊曰 – Sử thần Vũ Quỳnh viết).
Ngoài ra, khi làm sử quan dưới triều Lê Tương Dực, Vũ Quỳnh còn được biết đến là người soạn sách
*Tứ triều bản kỷ* 四朝本紀, ghi chép lịch sử bốn triều vua Lê Thánh Tông, Hiến Tông, Túc Tông, Uy Mục của nhà Hậu Lê [16]. Rất có thể đây là tài liệu quan trọng mà sau này nhóm Phạm Công Trứ dựa vào để biên soạn lịch sử triều Hậu Lê trong giai đoạn cai trị của bốn vị vua này [20].
Khi vua Lê Tương Dực đọc
*Đại Việt thông giám thông khảo*, muốn tóm tắt những điều cốt yếu của bộ sách cho tiện xem, đã sai một văn thần là Lê Tung viết *Việt giám thông khảo tổng luận* 越鑑通考總論. Bài tổng luận này sau đó đã được đưa vào quyển thủ của *Đại Việt sử ký toàn thư*.
### Nhóm Phạm Công Trứ và
*Đại Việt sử ký toàn thư* bản Cảnh Trị
Khoảng những năm Cảnh Trị đời vua Lê Huyền Tông, một lần nữa triều đình nhà Hậu Lê lại khởi động biên soạn quốc sử. Công việc này được chúa Trịnh Tạc giao cho một nhóm văn quan, bao gồm : Phạm Công Trứ, Dương Hạo, Hồ Sĩ Dương, Nguyễn Quốc Trinh, Đặng Công Chất, Nguyễn Công Bích, Bùi Đình Viên, Đào Công Chính, Ngô Khuê, Nguyễn Đình Chính, Nguyễn Công Bật, Nguyễn Viết Thứ, Vũ Duy Đoán. Đứng đầu nhóm biên soạn này là Phạm Công Trứ.
Đỗ Đồng Tiến sĩ xuất thân trong khoa thi năm Mậu Thìn, niên hiệu Vĩnh Tộ thứ 10 đời vua Lê Thần Tông (1628), Phạm Công Trứ là một nhà chính trị tài năng, một công thần đầy danh vọng của triều đình lúc bấy giờ. Khi trở thành người chủ trì biên soạn quốc sử, ông đang giữ chức Thượng thư bộ Lại kiêm Đại học sĩ Đông các, tước Yên Quận công, làm Tham tụng (tương đương với Tể tướng). Ông đã tập hợp xung quanh mình nhiều vị văn thần tiếng tăm đương thời, tất cả họ đều đã từng đỗ đạt trong các kì thi Hội và giữ chức vụ trong triều đình. Dương Hạo đỗ Đồng Tiến sĩ xuất thân trong khoa thi năm Canh Thìn, niên hiệu Dương Hòa thứ 6 đời vua Lê Thần Tông (1640). Hồ Sĩ Dương,Nguyễn Công Bật, Nguyễn Đình Chính đỗ Đồng Tiến sĩ xuất thân trong khoa thi năm Nhâm Thìn, niên hiệu Khánh Đức thứ 4 đời vua Lê Thần Tông (1652). Nguyễn Quốc Trinh, Nguyễn Công Bích đỗ Trạng nguyên và Bảng nhãn trong khoa thi năm Kỷ Hợi, niên hiệu Vĩnh Thọ thứ 2 đời vua Lê Thần Tông (1659). Hai năm sau, Đặng Công Chất, Đào Công Chính và Ngô Khuê theo thứ tự đỗ Tam khôi trong khoa thi năm Tân Sửu niên hiệu Vĩnh Thọ thứ 4 (1661). Nguyễn Viết Thứ và Vũ Duy Đoán vừa mới là hai vị tân tiến sĩ trong khoa thi năm Giáp Thìn niên hiệu Cảnh Trị thứ 2 (1664). Bùi Đình Viên là một trong năm người đỗ khoa thi Đông các năm 1659, khi đó đang giữ chức Học sĩ ở Đông các. Tất cả các soạn giả đều có học vấn uyên bác, tinh thông lịch sử, rất hăng hái lập ngôn viết sách để ca ngợi công tích của triều đình vua Lê chúa Trịnh
[21].
Họ có hai nhiệm vụ phải hoàn thành trong quá trình biên soạn bộ chính sử mới của Đại Việt.
Nhiệm vụ thứ nhất là khảo đính các bộ quốc sử cũ ghi chép lịch sử Việt Nam từ thời họ Hồng Bàng cho đến đời vua Lê Cung Hoàng nhà Hậu Lê
[22]. Theo Phạm Công Trứ, các bộ sử cũ ở đây bao gồm trước tác của Ngô Sĩ Liên và Vũ Quỳnh với khung thời gian từ họ Hồng Bàng đến đời Lê Thái Tổ và “sách trước” (前書 – tiền thư) với khung thời gian từ đời Lê Thái Tông đến đời Lê Cung Hoàng nhà Hậu Lê [22]. Trước tác của Ngô Sĩ Liên và Vũ Quỳnh có lẽ là *Đại Việt sử ký toàn thư* bản Hồng Đức và *Đại Việt thông giám thông khảo* [21] (tuy nhiên hai sách này dừng lại ở thời điểm năm 1428 chứ không phải đến hết đời Lê Thái Tổ năm 1433). Còn “sách trước” có lẽ là bản thảo của Quốc sử quán triều Hậu Lê, có thể là *Tam triều bản kỷ* của Ngô Sĩ Liên và *Tứ triều bản kỷ* của Vũ Quỳnh, ghi chép lịch sử từ năm 1434 đầu đời Lê Thái Tông đến hết năm 1527 cuối đời Lê Cung Hoàng và thậm chí có thể cả trong khoảng 1527 – 1533khi nhà Lê trung hưng chưa thành lập. Giai đoạn này không được biên soạn chính thức mà chỉ tồn tại bản thảo ghi chép [21] nên chúng bị sử gia nhiều đời theo nhau sao lục nhầm lẫn mà Phạm Công Trứ gọi là tệ “ *hợi* 亥 lầm ra *thỉ* 豕, *ngư* 魚 lầm ra *lỗ* 魯 [23]” cho nên phải hiệu chỉnh lại để “ *rửa bỏ được thói quen theo nhau lâu dài ấy* [22]” (洗相沿之故習 – tẩy tương duyên chi cố tập). Có thể thấy công tác khảo đính sử cũ của nhóm Phạm Công Trứ thuần túy là sửa chữa văn bản, ít thay đổi so với nguyên tác, đúng như họ đã tự nhận “ *gián hoặc thấy có chỗ nào sao chép sót sai, chữ nghĩa không chạy, thì suy tìm ý nghĩa mà sửa chữa một vài cho người đọc dễ hiểu, chứ không dám thêm thắt đoán chừng* [22]” (間見抄録遺舛字義蹇澁乃推尋意義之中補輯一二使讀者易曉非敢妄為附會臆説 – gian kiến sao lục di suyễn, tự nghĩa kiển sáp, nãi suy tầm ý nghĩa chi trung, bổ tập nhất nhị, sử độc giả dị hiểu, phi cảm vọng vi phụ hội ức thuyết).
Nhiệm vụ thứ hai là biên soạn tiếp nối quốc sử từ năm 1533 đầu đời Lê Trang Tông đến năm 1662 cuối đời Lê Thần Tông nhằm khắc in ban hành cho cả nước
[22]. Nguồn tư liệu mà nhóm Phạm Công Trứ dựa vào để biên soạn giai đoạn lịch sử này gồm “ *dã sử của Đăng Bính*“, “ *sách sót lại của người đương thời dâng hiến*“ [22]. Lai lịch sử gia Đăng Bính hiện nay chưa rõ ràng [22], trong *Đại Việt sử ký toàn thư* còn ghi rõ một lời bàn khá dài của ông ở cuối phần *Bản kỷ thực lục*, trong đó ông tỏ rõ thái độ phê phán nhà Mạc và Mạc Đăng Dung, bênh vực và ngợi ca nhà Lê trung hưng, đặc biệt còn làm một bài thơ tứ tuyệt Đường luật để thể hiện quan điểm của mình [24]. Trong sách *Hoan châu ký* của dòng họ Nguyễn Cảnh ở Nghệ An, soạn giả “Nguyễn Cảnh thị” cũng ghi lại được một bài thơ tứ tuyệt của Đăng Bính trong sách *Sử ký dã biên* 史記野編 với diện mạo khá giống, chỉ sai khác hai chữ [25] [26]. Rất có thể “ *dã sử của Đăng Bính*” chính là cuốn *Sử ký dã biên* này. Như vậy, để biên soạn lịch sử 129 năm đầu của chính triều đại mình, ghi chép của các sử quan trong Sử quán là không đủ đối với nhóm Phạm Công Trứ, họ đã phải tìm đến khá nhiều các nguồn tư liệu bên ngoài triều đình.
Bộ quốc sử hoàn thành vào mùa thu năm Ất Tỵ niên hiệu Cảnh Trị thứ 3, tức là năm 1665, được dâng lên vua Lê Huyền Tông và chúa Trịnh Tạc vào ngày mồng một tháng tám cùng năm (tức là ngày 9 tháng 9 năm 1665), bao quát lịch sử Việt Nam từ thời đại Hồng Bàng đến khi vua Lê Thần Tông băng hà vào năm 1662, dài hơn 235 năm so với khung thời gian của
*Đại Việt sử ký toàn thư* bản Hồng Đức. *Đại Việt sử ký toàn thư* bản Cảnh Trị được chia thành hai phần giống như bản Hồng Đức là *Ngoại kỷ* và *Bản kỷ*. Tiếp thu cách chia của Vũ Quỳnh, phần *Ngoại kỷ* ở đây bắt đầu từ họ Hồng Bàng đến hết năm 967 khi nhà Đinh được thành lập, thống nhất đất nước. Phần *Bản kỷ* bắt đầu từ năm 968 đến hết năm 1662, lại chia thành ba phần nhỏ là : *Bản kỷ toàn thư* (từ năm 968 đời Đinh Tiên Hoàng đến hết năm 1433 kết thúc triều đại Lê Thái Tổ), *Bản kỷ thực lục*(từ năm 1434 đời Lê Thái Tông đến hết năm 1527 khi nhà Lê sơ sụp đổ, nhà Mạc thành lập và phụ chép lịch sử từ năm 1527 đến năm 1532 khi nhà Lê trung hưng chưa thành lập) và *Bản kỷ tục tiên* (từ năm 1533 đời Lê Trang Tôngđến hết năm 1662 đời Lê Thần Tông). Cộng tất cả gồm 23 quyển [22].
Có thể liệt kê vai trò của nhóm Phạm Công Trứ trong tiến trình biên soạn
*Đại Việt sử ký toàn thư* như sau :
- Hoàn thành cấu trúc bộ sử bằng cách phân chia làm hai phần là
*Ngoại kỷ*và *Bản kỷ*, phần Bản kỷ lại chia làm 3 phần nhỏ *Bản kỷ toàn thư, Bản kỷ thực lục, Bản kỷ tục biên*, phân định lại ranh giới giữa các phần. Cấu trúc này sau đó được nhóm Lê Hy công nhận và tiếp thu.
- Hiệu đính bộ
*Đại Việt sử ký toàn thư*của Ngô Sĩ Liên, chỉnh lý phần *Bản kỷ thực lục*, viết mới phần *Bản kỷ tục biên*.
- Bổ sung
*Phàm lệ Đại Việt sử ký toàn thư*(篡修大越史記全書凣例 – Soán tu Đại Việt sử ký toàn thư phàm lệ) của Ngô Sĩ Liên, viết *Phàm lệ Tục biên*(續編凣例 – Tục biên phàm lệ) , *Sách Đại Việt sử ký tục biên*(大越史記續編書 – Đại Việt sử ký tục biên thư).
Bộ quốc sử sau khi biên soạn xong đã được khắc in, nhưng không rõ vì sao công việc bị đình trệ, “
*mười phần mới được độ năm sáu phần*” (十纔五六 – thập tài ngũ lục) [27] ; một lần nữa, nó lại bị cất vào Bí thư các – kho sách của triều đình [27].
Năm 1988, quyển 20 và quyển 21 của bộ sách
*Đại Việt sử ký toàn thư* bản Cảnh Trị đã được tìm thấy ở tủ sách gia đình Nguyễn Văn Huyên [28]. Có thể nói đây là một phần của bản sách in *Đại Việt sử ký toàn thư* cổ nhất được ghi nhận hiện nay [28].
### Nhóm Lê Hy và
*Đại Việt sử ký toàn thư* bản Chính Hòa
Năm 1676, sau khi Phạm Công Trứ mất, triều đình lại giao công việc sửa quốc sử cho Hồ Sĩ Dương
[29]. Năm 1681, Hồ Sĩ Dương mất, công việc quan trọng này được giao cho một nhóm văn thần gồm Lê Hy, Nguyễn Quý Đức, Nguyễn Công Đổng, Vũ Thạnh, Hà Tông Mục, Nguyễn Hành, Nguyễn Trí Trung, Nguyễn Đương Bao, Nguyễn Mại, Nguyễn Hồ, Ngô Công Trạc, Trần Phụ Dực, Đỗ Công Bật. Đứng đầu nhóm biên soạn này là Lê Hy.
Đỗ Đồng Tiến sĩ xuất thân trong khoa thi năm Giáp Thìn niên hiệu Cảnh Trị thứ 2 đời vua Lê Huyền Tông (1664), Lê Hy khi làm chủ trì biên soạn quốc sử đang làm Tham tụng, giữ chức Thượng thư bộ Hình kiêm quản lý Trung thư giám, tước Lai Sơn tử, đứng đầu quan lại trong triều đình bấy giờ. Đặc biệt, tham gia nhóm biên soạn lần này còn có tất cả năm vị Bồi tụng, đó là Nguyễn Quý Đức, Nguyễn Công Đổng, Vũ Thạnh, Hà Tông Mục và Nguyễn Hành. Bảy người còn lại hoặc đang giữ chức Cấp sự trung ở Hộ khoa và Lại khoa hoặc làm việc trong Hàn lâm viện và Chiêu văn quán
[27]. Lẽ dĩ nhiên, tất cả họ đều đỗ Tiến sĩ Nho học qua các khoa thi. Nguyễn Trí Trung đỗ Đồng Tiến sĩ xuất thân trong khoa thi năm Canh Tuất niên hiệu Cảnh Trị thứ 8 đời vua Lê Huyền Tông (1670). Nguyễn Đương Bao đỗ ở khoa thi ba năm sau, niên hiệu Dương Đức thứ 2 năm Quý Sửu đời Lê Gia Tông (1673). Khoa thi năm Bính Thìn niên hiệu Vĩnh Trị thứ 1 đời Lê Hy Tông (1676), Nguyễn Quý Đức đỗ đầu. Trần Phụ Dực đăng khoa trong niên hiệu Chính Hòa thứ 4 năm Quý Hợi đời Lê Hy Tông (1683). Vũ Thạnh, Nguyễn Công Đổng và Đỗ Công Bật là bạn đồng khoa trong khoa thi năm Ất Sửu niên hiệu Chính Hòa thứ 5 (1685). Nguyễn Hồ, Nguyễn Hành, Hà Tông Mục đỗ Đồng Tiến sĩ xuất thân trong khoa thi năm Mậu Thìn niên hiệu Chính Hòa thứ 9 (1688). Nguyễn Mại và Ngô Công Trạc đỗ muộn nhất, họ đỗ trong khoa thi năm Tân Mùi niên hiệu Chính Hòa thứ 12 (1691) và khoa thi năm Giáp Tuất niên hiệu Chính Hòa thứ 15 (1694). Nhóm biên soạn lần này tập hợp được các vị soạn giả không những có học vấn uyên bác mà còn đầy quyền lực và danh vọng của triều đình vua Lê chúa Trịnh đương thời.
Nhóm Lê Hy có nhiệm vụ khảo đính bộ quốc sử là thành quả của nhóm Phạm Công Trứ trước đó ba thập kỉ, đồng thời biên soạn tiếp lịch sử từ năm Cảnh Trị thứ 1 đời Lê Huyền Tông (1663) đến năm Đức Nguyên thứ 2 đời Lê Gia Tông (1675) gồm 13 năm
[27]. Đối với việc khảo đính sử cũ, Lê Hy tự nhận mình chỉ “ *chỗ nào sai thì sửa lại, chỗ nào đúng thì chép lấy*” (訛者正之純者録之- ngoa giả chính chi, thuần giả lục chi) còn thế thứ, phàm lệ, niên biểu đều theo đúng như sử cũ [27]. Do vậy, nhóm Lê Hy đã sửa lại nhiều chi tiết sai lệch về lịch pháp và thiên văn trong bản Cảnh Trị của nhóm Phạm Công Trứ, đồng thời họ cũng cô gọn lời văn và cắt bỏ hoặc bổ sung nhiều sự kiện lịch sử so với bản Cảnh Trị [28]. Còn phần biên soạn mới của nhóm Lê Hy chính là quyển 19 của phần *Bản kỷ* trong bộ *Đại Việt sử ký toàn thư* bản *Nội các quan bản*, tiếp nối dòng chảy lịch sử trước đó dừng lại ở thời điểm 1662 của nhóm Phạm Công Trứ, được tạo ra dựa trên công tác “ *tìm kiếm chuyện cũ, tham khảo các sách dã sử loại biên*” (蓃獵舊跡參諸野史 – sưu liệp cựu tích tham chư dã sử) [27] và cũng được đặt tên là *Bản kỷ tục biên* [27].
Bộ quốc sử hoàn thành vào mùa đông năm Đinh Sửu niên hiệu Chính Hòa thứ 18, tức là năm 1697 và được tiến dâng vua Lê Hy Tông cùng chúa Trịnh Căn vào ngày mồng một tháng một cùng năm (tức là ngày 13 tháng 12 năm 1697), bao quát lịch sử Việt Nam từ thời đại họ Hồng Bàng mở đầu năm 2879 TCN đến hết năm 1675 nhà Lê trung hưng.
*Đại Việt sử ký toàn thư* bản Chính Hòa về cơ bản vẫn giữ nguyên cách phân chia và ranh giới giữa các phần như bản Cảnh Trị và vì biên soạn mới thêm một quyển, nên toàn bộ bộ sách cộng là 24 quyển. Tuy phần biên soạn không được bao nhiêu so với các nhóm tác giả trước nhưng nhóm Lê Hy đã kết thúc việc biên soạn quốc sử trải qua nhiều đời sử quan, do đó đã quyết định lần cuối bộ mặt của *Đại Việt sử ký toàn thư* bản Chính Hòa và các bản *Đại Việt sử ký toàn thư* tái bản sau này. Ngoài ra, họ cũng là tác giả của bài *Tựa sách Đại Việt sử ký tục biên* (大越史記續編序 – Đại Việt sử ký tục biên tự) mở đầu bộ quốc sử.
Và cuối cùng, sau hàng thế kỉ ngóng đợi, bộ quốc sử
*Đại Việt sử ký toàn thư* đã được in toàn bộ và ban bố phát hành đầy đủ vào năm Đinh Sửu, niên hiệu Chính Hòa thứ 18, tức là năm 1697 đời vua Lê Hy Tông. Mộc bản in sách được khắc ở hai làng Hồng Lục và Liễu Tràng [27], tuy nhiên sau khi nhà Hậu Lê sụp đổ vào khoảng cuối thế kỉ 18 thì hệ thống ván khắc này đã bị thất lạc. Các bản *Đại Việt sử ký toàn thư* hiện hành, gồm bản *Nội các quan bản* hay *Quốc Tử Giám tàng bản*, đều có nguồn gốc từ bản in Chính Hòa.
## Các ấn bản hiện hành
### Nguyễn Văn Huyên bản
Trong bài
*Về bản Đại Việt sử kí toàn thư in ván gỗ mới được tìm thấy của Phạm Công Trứ* đăng trên Tạp chí Hán Nôm số 1 năm 1988, nhà nghiên cứu Ngô Thế Long cho biết rằng trong khi đi tìm các dị bản của bộ sách *Đại Việt sử ký tục biên*, ông đã tìm thấy ở tủ sách gia đình Nguyễn Văn Huyên một cuốn sử in ván gỗ, giấy cũ đã ngả màu và đã bị mủn nát một phần nề dưới, lém vào một số chữ… [28] (gọi tắt là bản Nguyễn Văn Huyên).
#### Đặc điểm văn bản
Bìa sách là bìa phất cậy, ở gáy bìa có ghi tên sách là
*Việt sử tục biên* nhưng cả bìa sách và tên sách mới được làm và viết lại cách đó không lâu [28]. Khổ giấy đã gấp 17x28cm, khung in 14x21cm ; mỗi tờ 2 mặt, mỗi mặt 9 dòng, mỗi dòng khoảng 18 – 19 chữ ; dạng chữ là dạng chữ in đời Hậu Lê, phong cách Liễu Tràng [28]. Ruột sách chia làm hai quyển, ở dòng đầu mỗi quyển đề rằng “Đại Việt sử ký bản kỷ tục biên quyển chi nhị thập” và “Đại Việt sử ký bản kỷ tục biên quyển chi nhị thập nhất” cho biết đây là quyển 20 và 21 của sách *Đại Việt sử ký bản kỷ tục biên*. Quyển 20 có 23 tờ, quyển 21 có 26 tờ nhưng tờ số 18 của quyển 21 lại là tờ số 18 của quyển 22 đóng lộn vào [28]. Cộng cả sách là 49 tờ.
Nội dung của quyển 20 là lịch sử triều vua Lê Kính Tông từ năm 1600 đến năm 1619, còn quyển 21 là lịch sử triều vua Lê Thần Tông từ năm 1620 đến năm 1643
[28]. So với bộ *Đại Việt sử ký toàn thư* của nhóm Lê Hy thì hai quyển 20 và 21 ở bản Nguyễn Văn Huyên chỉ tương ứng với nửa đầu của quyển 18 phần *Đại Việt sử ký bản kỷ tục biên* bản Chính Hòa.
#### Xác định niên đại văn bản
Ngô Thế Long và các cộng sự đã giám định văn bản này, đi đến kết luận rằng đây là quyển 20 và 21 của bộ
*Đại Việt sử ký toàn thư* do nhóm Phạm Công Trứ biên soạn, đã khắc in ra vào năm Cảnh Trị thứ 3 (1665) [28].
Thứ nhất, xét về nội dung, bộ sử của nhóm Phạm Công Trứ biên soạn trong những năm Cảnh Trị gồm 23 quyển, riêng phần biên soạn mới chép lịch sử Việt Nam từ đời Lê Trang Tông năm 1533 đến hết đời Lê Thần Tông năm 1662được đặt tên là
*Đại Việt sử ký bản kỷ tục biên*. Trong khi đó, bản Nguyễn Văn Huyên cũng mang tên là *Đại Việt sử ký bản kỷ tục biên*, đánh số quyển 20, 21. Nội dung ghi chép lịch sử từ đời Lê Kính Tông năm 1600 đến Lê Thần Tôngnăm 1656 (căn cứ theo tờ 18 quyển 22) [28]. Đoạn trước 1600 và sau 1656 thì bị mất. Đoạn sau 1656 bị mất đó, Ngô Thế Long ước chừng vừa một quyển số 23 nữa [28]. Ông nhận xét rằng tên sách, bố cục, nội dung của bản Nguyễn Văn Huyên phù hợp với *Đại Việt sử ký toàn thư* của nhóm Phạm Công Trứ.
Thứ hai, xét về hình thức, Ngô Thế Long thấy bản Nguyễn Văn Huyên có cách ghi năm can chi và niên hiệu giống với
*Đại Việt sử ký toàn thư* của nhóm Lê Hy, cùng đề cao vua Lê chúa Trịnh, phê phán nhà Mạc và chúa Nguyễn [28]. Trong bản Nguyễn Văn Huyên, miếu hiệu các chúa Trịnh được viết đài ngang với miếu hiệu các vua Lê ở ngay đầu quyển 20 và 21. Ngô Thế Long cho rằng điều này chứng tỏ bản Nguyễn Văn Huyên được khắc thời Lê trung hưng chứ không phải ở các triều đại sau đó [28]. Mà triều đình Lê Trịnh chỉ cho khắc in có hai bản sách *Đại Việt sử ký toàn thư* : một là bản Cảnh Trị của nhóm Phạm Công Trứ, được khắc in lần đầu tiên năm 1665 nhưng mới in được khoảng già nửa ; hai là bản Chính Hòa của nhóm Lê Hy được khắc in toàn bộ năm 1697 và là nguồn gốc của các bản sách *Đại Việt sử ký toàn thư* phổ biến hiện nay.
Tiếp tục so sánh nội dung bản Nguyễn Văn Huyên với sách
*Đại Việt sử ký toàn thư* của nhóm Lê Hy, Ngô Thế Long phát hiện một số chi tiết về lịch pháp thiên văn, bản của nhóm Lê Hy đúng mà bản Nguyễn Văn Huyên sai, ví dụ bản Nguyễn Văn Huyên chép ngày rằm tháng năm năm Quý Sửu (1613) có nhật thực, thì bản Chính Hòa chép là nguyệt thực [28]. Do đó, ông cho rằng bản Chính Hòa đã được sửa lại và bản Nguyễn Văn Huyên chưa được sửa. Bản Nguyễn Văn Huyên dung lượng chữ và số sự kiện nhiều hơn bản Chính Hòa của nhóm Lê Hy, chứng tỏ nhóm Lê Hy đã cô gọn lời văn và cắt bỏ sự kiện. Nhóm Lê Hy đã khảo đính lại bộ sử của nhóm Phạm Công Trứ, mà sửa sai, cô gọn lời văn và lược bỏ sự kiện là thao tác thông thường của người chỉnh lý [28].
Như vậy, bản Nguyễn Văn Huyên phải xuất hiện trước bản Chính Hòa nên chỉ có thể là bản Cảnh Trị. Bản Nguyễn Văn Huyên là một phần của bản sách
*Đại Việt sử ký toàn thư* cổ nhất đời Cảnh Trị còn được bảo lưu đến ngày nay [28].
#### Giá trị
Tuy chỉ là một phần nhỏ, nhưng bản Nguyễn Văn Huyên đã ghi được nhiều sự kiện và chi tiết lịch sử có giá trị mà nhóm Lê Hy sau đó lược bỏ mất hoặc chép sơ lược hay sai khác hoàn toàn
[28]. Đó là những trận đánh Trịnh – Nguyễn phân tranh các năm 1627, 1633, 1634, 1640, 1643 ; những trận đánh tàn dư nhà Mạc ở Cao Bằng các năm 1621, 1638, 1639, 1643 ; các mệnh lệnh bổ nhiệm, thăng thưởng ghi công quan chức ; sự qua đời của vua chúa và quan lại ; chế độ thuế khóa, hành chính, lễ nghi, ngoại giao của triều đình đương thời ; quan hệ phức tạp giữa các thế lực chính trị ở Việt Nam thời đó ; cung cấp nhiều chi tiết mới về một số sự kiện lịch sử như hai cuộc nổi loạn của Trịnh Xuân, con trai chúa Trịnh Tùng [28].
#### Xuất bản
Năm 1993, trong lần xuất bản trọn bộ
*Đại Việt sử ký toàn thư* bản *Nội các quan bản* 4 tập (bao gồm việc tái bản tập 1 và tập 2, xuất bản tập 3 và tập 4), bản Nguyễn Văn Huyên đã được Ngô Thế Long dịch và in vào phần Phụ lục ở cuối tập 3. Sau đó, bản Nguyễn Văn Huyên còn nhiều lần được tái bản trong những lần tái bản trọn bộ bản *Nội các quan bản* vào các năm 2000, 2004, 2009, 2010.
### Nội các quan bản
Năm 1904, Léopold Michel Cadière và Paul Pelliot đã giới thiệu
*Đại Việt sử ký toàn thư* bản Quốc Tử Giám Huế và cho biết gần đó họ đã tìm thấy một bản in sớm hơn với ván in tốt hơn, cách chia quyển giữa các phần có khác hơn nhưng bản in này lại không được đầy đủ [30]. Phan Huy Lê đoán định bản in Quốc Tử Giám Huế có lẽ là bản in đời Nguyễn, còn bản in sớm hơn thì không biết có phải bản Chính Hòa không vì tác giả không chứng minh [31].
Năm 1934, trong sách
*Thư mục Việt Nam* (Bibliographie annamite) nổi tiếng, nhà thư mục học Việt Nam người Pháp và thành viên Viện Viễn Đông Bác cổ, Emile Gaspardone nhân khảo cứu về sách *Đại Việt sử ký toàn thư*, cho biết rằng : “ *Còn có một bản in cổ, rất hiếm, bằng ván in của Nội các (Nội các quan bản) do thợ Liễu Chàng khắc (tử nhân Hồng Lục, Liễu Chàng đẳng xã nhân phụng san). Nó được phân biệt với những bản khắc bởi chữ đẹp và không kiêng húy tên vua triều Nguyễn hay các triều khác*“ [32]. Nhà sử học Phan Huy Lê cho rằng bản in mà Gaspardone đã nói đến chính là *Đại Việt sử ký toàn thư* bản *Nội các quan bản* [31].
Khoảng năm 1979, nhà nghiên cứu Hán Nôm Tạ Trọng Hiệp tìm thấy trong thư viện riêng của nhà Đông phương học và cũng là thầy giáo của ông, Paul Demiéville, bộ sách
*Đại Việt sử ký toàn thư* bản *Nội các quan bản* [31]. Cùng dịp đó, nhà sử học Trần Kinh Hòa đến Paris, nói chuyện với Demiéville và được ông cho mượn bản *Nội các quan bản* ấy để sao chụp và khảo sát. Kết quả nghiên cứu của Trần Kinh Hòa được công bố trong bài viết *Đại Việt sử ký toàn thư chi soạn tu dữ truyền bản*. Ông xác nhận đây là bản in *Đại Việt sử ký toàn thư* năm Chính Hòa thứ 18 tức là năm 1697 nhưng không chứng minh [31].
Sau khi Paul Demiéville qua đời vào ngày 23 tháng 3 năm 1979, thư viện riêng của ông, trong đó có bản
*Nội các quan bản*, trở thành tài sản thuộc quyền sở hữu của thư viện Hội Á Châu (Société Asiatique), nhưng chưa được đưa ra phục vụ công chúng [33]. Năm 1981, nhà sử học Phan Huy Lê, nhân dịp đi công tác sang Pháp theo lời mời của trường Đại học Paris VII , đã đề xuất nguyện vọng nghiên cứu bản *Nội các quan bản* và được Hội Á Châu chấp thuận như một trường hợp đặc biệt [33]. Cùng xem và nghiên cứu với Phan Huy Lê lúc đó, như ông tự thuật, gồm có Hoàng Xuân Hãn, Tạ Trọng Hiệp và một số nhà sử học khác [33]. Khi trở về Việt Nam, Phan Huy Lê mang theo bản sao chụp (photocopy) đen trắng bản *Nội các quan bản* và báo cáo lên Ủy ban Khoa học Xã hội Việt Nam rằng đã phát hiện đã bản in xưa nhất của bộ *Đại Việt sử ký toàn thư* in năm 1697, đề nghị cho tổ chức nghiên cứu, phiên dịch và xuất bản. Một Hội đồng khoa học đã được Ủy ban cử ra, với Nguyễn Khánh Toàn làm Chủ tịch và hai ủy viên là Phan Huy Lê và Phạm Hựu, giám đốc nhà xuất bản Khoa học xã hội lúc đó (sau, Phạm Hựu nghỉ hưu, người thay thế ông ở cương vị này là tân Tổng biên tập nhà xuất bản Khoa học xã hội Nguyễn Đức Diệu). Hội đồng kết luận bộ sách *Đại Việt sử ký toàn thư* bản in *Nội các quan bản* này chính là bản in lần đầu tiên của bộ quốc sử vào năm Chính Hòa thứ 18 (1697).
#### Đặc điểm văn bản
*Đại Việt sử ký toàn thư* bản *Nội các quan bản* hiện lưu trữ ở Paris vốn đóng theo lối bìa phất cậy nhưng sau khi cho Trần Kinh Hòa mượn để nghiên cứu, Paul Demiéville đã cho phép ông Trần tháo ra, lót thêm một tờ giấy trắng mỏng vào giữa hai mặt của mỗi tờ để gia cố và bảo quản tốt hơn rồi đóng lại theo lối đục bốn lỗ xuyên dây [34]. Giấy in sách là giấy bản, đã ngả màu, quanh rìa nhất là ở lề bên phải bị mùn nát rách sờn, mất một số chữ.
Bìa sách in to tên sách
*Đại Việt sử ký toàn thư*, cột chữ bên phải là “ *Vựng lịch triều chi sự tích*” nghĩa là “ *góp nhặt sự tích của các triều đại đã qua*“. Cột chữ bên trái là “ *Công vạn thế chi giám hoành nghĩa*” là “ *nêu gương chung công lao của vạn đời*“. Khung in là khung một đường chỉ (khung đơn), trên khung có chữ “ *Nội các quan bản*” ở giữa hai hình tròn trang trí rồng mây. Sau này, bìa sách còn được đóng thêm dấu hình bầu dục của Paul Demiéville, dấu hình bầu dục của Hội Á Châu và kí hiệu sách PD 2310 (1) [34].
Toàn bộ sách gồm 1231 tờ với 24 quyển, được đóng lại thành 15 tập, kí hiệu từ PD 2310 (1) đến PD 2310 (15). Mỗi tờ in mộc bản khổ 17,5×27,5 cm, khung in khổ 14x20cm ; mỗi tờ 2 mặt, mỗi mặt 9 dòng, mỗi dòng khoảng 19 chữ, trừ những tờ đặc biệt như
*Bài tựa Đại Việt sử ký tục biên* của Lê Hy với mỗi mặt 7 dòng, mỗi dòng 13 chữ. Có 5 tờ bị thiếu, trong đó 3 tờ bị mất (tờ 17 quyển 2 phần *Ngoại kỷ*, tờ 20 quyển 8 và tờ 32 quyển 16 phần *Bản kỷ*) và 2 tờ thay thế bằng tờ viết tay (tờ 5 quyển 1 phần *Ngoại kỷ* và tờ 47 quyển 12 phần *Bản kỷ*) [34]. Trong số 1226 tờ in hiện còn ở Paris, Trần Kinh Hòa thống kê được 69 tờ nét chữ còn sắc (chiếm tỉ lệ 5,6%), chứng tỏ chúng được in từ những ván khắc bổ sung thay thế cho những ván khắc cũ bị thất lạc hay hư hỏng và Nguyễn Tài Cẩn thống kê sơ bộ có khoảng 250 tờ bị mờ (chiếm tỉ lệ 20%), chứng tỏ chúng được dập vào lúc ván khắc bị mòn [34]. Bộ sách tồn tại hai loại khung in, với 828 tờ khung viền hai đường chỉ (khung kép) và 398 tờ khung viền một đường chỉ (khung đơn) [34], trong số 69 tờ khắc bổ sung cũng có 35 tờ khung kép và 34 tờ khung đơn [34], phân bố không nhất quán. Chẳng hạn như trong quyển thủ, chỉ có tờ bìa và bài *Tựa sách Đại Việt sử ký tục biên* mang khung đơn còn lại đều là khung kép (trừ tờ 21 có khung đơn mà theo Trần Kinh Hòa là tờ khắc bổ sung). Các quyển 1 – 4 phần *Ngoại kỷ*, quyển 1, quyển 3 – 4 phần *Bản kỷ* chỉ có khung kép, còn các quyển khác có cả hai loại khung in [34].
#### Xác định niên đại văn bản
Trên cơ sở báo cáo của Phan Huy Lê sau khi sang Pháp trở về năm 1981, Ủy ban Khoa học Xã hội Việt Nam đã thành lập một Hội đồng khoa học với ông Nguyễn Khánh Toàn làm Chủ tịch, ông Phan Huy Lê và Phạm Hựu (sau này làNguyễn Đức Diệu) làm Ủy viên để tổ chức nghiên cứu, giám định niên đại, phiên dịch và xuất bản bộ sách. Năm 1983, tập 1 của
*Đại Việt sử ký toàn thư* bản *Nội các quan bản* được xuất bản bởi nhà xuất bản Khoa học xã hội [33] và được công bố rộng rãi với tư cách là bản in lần đầu tiên của *Đại Việt sử ký toàn thư* vào năm Chính Hòa thứ 18, tức là năm 1697. Tuy nhiên, do xuất hiện sự phản đối của một số nhà sử học tiêu biểu là Lê Trọng Khánh và Bùi Thiếtnhằm phủ nhận niên đại 1697 của *Nội các quan bản*, ngày 16 tháng 4 năm 1988, Ủy ban Khoa học Xã hội Việt Nam tổ chức hội thảo để giải quyết vấn đề này. Kết luận dựa theo đa số ý kiến trong cuộc hội thảo tuyên bố rằng “ *Đại Việt sử ký toàn thư-Nội các quan bản (bản Paris) là bản in gần nhất từ hệ thống ván khắc (mộc bản) năm Chính Hòa 18 (1697) mà chúng ta biết đến hiện nay. Có thể nó đã được in trong khoảng thời gian từ sau 1697, khi bộ ván đã khắc xong và trước khi bộ ván khắc này bị thất lạc vào năm 1800, như sử sách đã ghi*“ [35].
Các cứ liệu văn bản học và sử liệu học để dẫn tới kết luận trên được Phan Huy Lê trình bày trong bài viết
*Đại Việt sử ký toàn thư : Tác giả – Văn bản – Tác phẩm* [36], bao gồm :
- Tờ bìa
*Nội các quan bản*: Phan Huy Lê cho rằng, ngoài những yếu tố mới được thêm vào gần đây như con dấu của P. Demiéville, con dấu của thư viện Hội Á Châu, tờ bìa chứa nhiều yếu tố có ý nghĩa phản ánh niên đại như danh hiệu *Nội các quan bản*, hai hình tròn trang trí rồng mây và trong chừng mực nào đó là hai câu đối in vào hai bên bìa sách [34].
-
-
- Phan Huy Lê cho rằng
*Nội các quan bản*nghĩa là ấn bản chính thức của một cơ quan nhà nước mang tên Nội các. Ông kiên quyết bác bỏ khả năng đây là Nội các triều Nguyễn [34]và đi tìm các cứ liệu tản mát trong nhiều tài liệu lịch sử liên quan để chứng minh đây phải là Nội các triều Lê trung hưng. Một đoạn sử liệu trong sách *Đại Việt sử ký toàn thư*ghi lại mệnh lệnh của chúa Trịnh Tạc vào năm Quý Sửu, niên hiệu Dương Đức thứ hai (1673) với nội dung cho văn thần vào Nội các trong phủ chúa để nghị sự. Một thể lệ còn lại ở sách *Đại Việt sử ký tục biên*qui định ngày các quan vào hầu ở Nội các trong phủ chúa. Một dụ chỉ của chúa Trịnh Cương năm 1720 qui định y phục của quan văn khi vào hầu Nội các [34]. Tham tụng Cao Huy Trạc được trao chức Nội các Đại Học sĩ vào năm 1736 [37]và theo Phan Huy Lê, đó là trường hợp một vị quan đứng đầu phủ chúa kiêm chức đứng đầu Nội các [34]. Phan Huy Lê kết luận : dưới thời Lê trung hưng, cơ quan nhà nước mang tên Nội các đã được thành lập và đi vào hoạt động, chậm nhất là từ năm 1673. Đó là cơ quan trực thuộc phủ chúa Trịnh, đứng đầu là Nội các Đại học sĩ cùng với quy định ngày vào hầu chúa và phẩm phục của văn quan khi “nhập các”. Và *Đại Việt sử ký toàn thư*bản in *Nội các quan bản*là bản in chính thức, mang tính chất nhà nước của Nội các trực thuộc phủ chúa Trịnh này [34]. Tuy nhiên, dù khẳng định sự tồn tại của cơ quan nhà nước Nội các dưới triều Lê trung hưng nhưng Phan Huy Lê không tìm thấy được quyết định thành lập cơ quan này cũng như quy chế hoạt động của nó [34], ngoài vài dòng sử liệu nằm tản mát trong các tài liệu lịch sử.
- Phan Huy Lê cho rằng
-
-
-
- Về kiểu chữ, Phan Huy Lê cho rằng trên tờ bìa có hai chữ đáng lưu ý. Đó là chữ
*Việt*越 hơi đá thảo trong tên sách khác với chữ *Việt*trong sách và chữ *sự*事 với nét ngang hơi dài trong khi các chữ *sự*khác trong sách đều có nét ngang ngay ngắn [34]. Ông đã giải thích hiện tượng trên bằng cách so sánh, đối chiếu với những kiểu chữ có niên đại Lê trung hưng và kết luận rằng tuy hai chữ ở tờ bìa *Nội các quan bản*có khác với kiểu chữ trong sách và ít dùng ở thời bấy giờ nhưng không trái với niên đại của sách hay mâu thuẫn với niên đại thời Lê trung hưng của văn bản [34].
- Về kiểu chữ, Phan Huy Lê cho rằng trên tờ bìa có hai chữ đáng lưu ý. Đó là chữ
-
-
-
- Về hai hình tròn rồng mây có đường kính 4cm ở tờ bìa, Phan Huy Lê dẫn ý kiến của nhà nghiên cứu Chu Quang Trứ ở Viện Mỹ thuật Việt Nam, cho rằng chúng mang đặc trưng của nghệ thuật trang trí thời Lê trung hưng(khoảng cuối thế kỉ 17 đầu thế kỉ 18), khác với nghệ thuật trang trí thời Nguyễn.
-
-
-
- Về hai câu tán in ở bìa sách, Phan Huy Lê cũng phản bác ý kiến của Bùi Thiết và Lê Trọng Khánh về hai chữ
*lịch triều*厯朝 trong câu đối hay câu tán in ở bìa sách *Nội các quan bản*, khi họ lý giải *lịch triều*nghĩa là “ *triều đại đã qua*” và do đó, *Nội các quan bản*ghi chép lịch sử đến triều Lê trung hưng thì bản in đó phải có niên đại thuộc về triều đại muộn hơn, tức là triều Nguyễn. Ông chỉ ra trong thư tịch Hán Nôm của Việt Nam và Trung Quốc không thiếu những sách mang tên *lịch đại*hay *lịch triều*mà ghi chép những sự việc xảy ra cho đến triều đại và triều vua đang trị vị, như *Đại Việt lịch triều đăng khoa lục*của Nguyễn Hoãn, Vũ Miên, Phan Lê Phiên ; *Lịch triều thi sao*của Bùi Huy Bích… Hai câu tán đó không phải là tên sách mà chỉ có nội dung biểu thị quan điểm sử học đương thời. Do đó, theo Phan Huy Lê, không ảnh hưởng gì đến niên đại Chính Hoà của bản in *Nội các quan bản* [34].
- Về hai câu tán in ở bìa sách, Phan Huy Lê cũng phản bác ý kiến của Bùi Thiết và Lê Trọng Khánh về hai chữ
-
- Dựa theo kết quả giám định của Trần Kinh Hoà về bản in
*Đại Việt sử ký toàn thư*ở Đại học Thiên Lý – một trong bảy bản *Đại Việt sử ký toàn thư*hiện hành ở Nhật Bản và được ông Trần xác nhận là in từ mộc bản Chính Hoà – Phan Huy Lê nhận xét rằng *Nội các quan bản*tốt hơn và đỡ mờ hơn bản Thiên Lý nên phải được in sớm hơn bản này [34]. Nếu con số 5,6% số tờ *Nội các quan bản*được in từ ván khắc bổ sung mà Trần Kinh Hoà đã thống kế là đúng, thì 94,4% số tờ còn lại được in từ bộ mộc bản Chính Hoà ban đầu và như thế, Phan Huy Lê kết luận : *Nội các quan bản*là bản in đầy đủ nhất thuộc hệ mộc bản này [34]
- Đặc điểm không kiêng huý là một căn cứ quan trọng để Phan Huy Lê kết luận về niên đại văn bản
*Nội các quan bản*. Bản này không kiêng huý các vua Lê cũng như các vua Nguyễn. Trong toàn bộ bản in, chỉ duy nhất có một trường hợp kiêng huý, đó là chữ *trừ*除 trong câu “ *niên thâm trừ dụng*” 年深除用 ở tờ 48b *Bản kỷ thực lục*quyển 14, kiêng tên Lam Quốc công Lê Trừ, anh trai vua Lê Thái Tổ, tiên tổ vua Lê Anh Tông. Phan Huy Lê lí giải đây là trường hợp ngoại lệ, không ảnh hưởng đến đặc điểm chung của văn bản là không kiêng huý. Phan Huy Lê cho biết không kiêng huý là đặc điểm quan trọng của các văn bản dưới thời Lê trung hưng nên *Nội các quan bản*phải được khắc ở thời kì này [34]chứ không thể ở thời Nguyễn, triều đại thi hành rất chặt chẽ chế độ kị huý trong giai đoạn toàn thịnh của mình. Dưới thời kỳ Pháp thuộc, chế độ kiêng huý của nhà Nguyễn tuy lỏng lẻo hơn, nhưng triều đình đã cho biên soạn và khắc in Khâm định Việt sử Thông giám cương mục, không có lý do gì cho in lại *Đại Việt sử ký toàn thư*nữa [34]
- Bố cục và cách chia quyển của
*Nội các quan bản*phù hợp với cách chia của nhóm Phạm Công Trứ được nhóm Lê Hy tiếp thu trong *Đại Việt sử ký toàn thư*in đời Chính Hoà : phần *Bản kỷ toàn thư*ghi chép lịch sử từ triều vuaĐinh Tiên Hoàng đến hết triều vua Lê Thái Tổ, phẩn *Bản kỷ thực lục*bắt đầu bằng triều vua Lê Thái Tông trong khi các bản *Quốc Tử Giám tàng bản*lại có bố cách và cách chia khác [34].
- Đối chiếu với
*Đại Việt sử ký toàn thư*Nguyễn Văn Huyên bản và *Đại Việt sử ký tiền biên*: một số chữ trong *Nội các quan bản*khắc giống trong khi *Quốc Tử giám tàng bản*khắc sai so với hai bản trên do tự dạng gần giống [34]. Bản Nguyễn Văn Huyên và *Đại Việt sử ký tiền biên*có nguồn gốc gần gũi với *Đại Việt sử ký toàn thư*bản Chính Hoà, nhiều đoạn trong *Đại Việt sử ký tiền biên*còn bảo lưu gần như nguyên vẹn bản Chính Hoà, do đó, theo Phan Huy Lê, điều này chứng tỏ *Nội các quan bản*kế thừa trực tiếp bản Nguyễn Văn Huyên và xuất hiện trước *Quốc Tử giám tàng bản* [34].
#### ]Bố cục
- Quyển thủ : gồm
*Bài tựa Đại Việt sử ký tục biên*của Lê Hy, *Sách Đại Việt sử ký toàn thư*của Phạm Công Trứ, *Sách Đại Việt sử ký ngoại kỷ toàn thư*của Ngô Sĩ Liên, *Biểu dâng sách Đại Việt sử ký toàn thư*của Ngô Sĩ Liên, *Phàm lệ biên soạn Đại Việt sử ký toàn thư*, *Mục lục kỷ biên*và *Việt giám thông khảo tổng luận*của Lê Tung.
- Ngoại kỷ toàn thư : gồm 5 quyển, ghi chép lịch sử từ họ Hồng Bàng năm 2879 TCN đến hết thời kỳ 12 sứ quân năm 967.
- Bản kỷ : gồm 19 quyển, chia thành
*Bản kỷ toàn thư*10 quyển, *Bản kỷ thực lục*5 quyển, *Bản kỷ tục biên*4 quyển, ghi chép lịch sử từ nhà Đinh đến năm 1675 đời vua Lê Gia Tông nhà Hậu Lê.
#### Việc phát hiện ra
*Đại Việt sử ký toàn thư* bản *Nội các quan bản* với tư cách là bản in đầu tiên của bộ quốc sử với niên đại Chính Hoà là một sự kiện lớn của giới sử học Việt Nam trong những năm 80 của thế kỷ 20. Viện sĩ Nguyễn Khánh Toàn, trong lời giới thiệu nhân lần xuất bản đầu tiên bản dịch *Nội các quan bản*, dứt khoát :Giá trị
|“||
|Đối với thời kỳ lừng danh như thời Đại Việt, nó là cả một bản anh hùng ca, cái gì có liên quan đến nó, dẫu là một câu, một dòng chữ tự tay nhân vật đã sống hoặc đã chứng kiến những giờ phút huy hoàng viết ra, mà ta được đọc hay được nghe, đều là tiếng nói thân thiết từ ngàn xưa vọng lại, làm rung động tâm hồn của chúng ta biết bao. Cho nên, việc đáng mừng là chúng ta đã tìm lại được bản in xưa nhất của bộ “Đại Việt sử ký toàn thư”. Đó là bản in theo ván khắc năm Chính Hoà thứ 18, tức năm 1697, mà trước đây tưởng như không hy vọng tìm thấy. Còn những bản in chúng ta vẫn thường dùng là những bản in sau đó, vào đời Nguyễn [73]. |”|
|—Nguyễn Khánh Toàn|
Giá trị của
*Nội các quan bản* tiếp tục được Phan Huy Lê khẳng định trong nhiều bài khảo cứu văn bản này *Đại Việt sử ký toàn thư : Tác giả – Văn bản – Tác phẩm* rằng :
|“||
|Nhưng ngày nay, chúng ta đã có nguyên bản Chính Hoà thì việc nghiên cứu các văn bản sau đó chỉ còn có ý nghĩa làm sáng tỏ lịch sử các truyền bản, khẳng định giá trị văn bản học của bản gốc và xác lập cơ sở khoa học để bổ sung những tờ thiếu của nguyên bản [74] |”|
|—Phan Huy Lê – 1983|
|“||
|Bản Chính Hoà […] có giá trị đặc biệt về mặt lịch sử và văn bản mà không một bản nào khác có thể thay thế được, khi nghiên cứu và sử dụng bộ “Đại Việt sử ký toàn thư”. Vì vậy, việc công bố văn bản Chính Hoà và bản dịch tiếng Việt dựa theo văn bản đó là rất cần thiết và có ý nghĩa khoa học trên nhiều lĩnh vực |”|
|—Phan Huy Lê – 2009|
Bên cạnh đó, cũng có ý kiến của Bùi Thiết và Lê Trọng Khánh phản đối niên đại Chính Hoà của
*Nội các quan bản*, đánh giá nó là “của giả”, “vô giá trị”…
#### Xuất bản
*Đại Việt sử ký toàn thư* bản *Nội các quan bản* được dịch, chú giải và hiệu đính bởi các dịch giả Ngô Đức Thọ, Hoàng Văn Lâu, Ngô Thế Long, Hà Văn Tấn dưới sự chỉ đạo của Hội đồng khoa học đứng đầu là Nguyễn Khánh Toàn,Phan Huy Lê và Nguyễn Đức Diệu, được biên tập bởi Lê Văn Quýnh và Nguyễn Duy Chiếm. Năm 1983, nhà xuất bản Khoa học xã hội cho xuất bản, lần đầu tiên, tập 1 bản dịch *Đại Việt sử ký toàn thư* bản *Nội các quan bản*. Tập 2 được tiếp tục ra mắt hai năm sau đó, năm 1985 [33]. Do điều kiện ấn loát chưa tốt nên hai tập sách này còn có nhiều sai sót. Do vậy, năm 1993, theo quyết định của Hội đồng chỉ đạo phiên dịch và xuất bản *Nội các quan bản*, nhà xuất bản Khoa học xã hội cho tái bản tập 1, tái bản có sửa chữa tập 2, đồng thời in tiếp tập 3 và tập 4.
Bố cục của công trình xuất bản này bao gồm :
- Tập 1 :
*Lời Nhà xuất bản Khoa học xã hội*, *Lời giới thiệu*của Nguyễn Khánh Toàn, bài khảo cứu *Đại Việt sử ký toàn thư : Tác giả – Văn bản – Tác phẩm*của Phan Huy Lê và bản dịch phần đầu *Đại Việt sử ký toàn thư*bản *Nội các quan bản*gồm Quyển thủ, Ngoại kỷ quyển 1-5, Bản kỷ quyển 1-4, do Ngô Đức Thọ dịch, chú giải, Hà Văn Tấn hiệu đính.
- Tập 2 : gồm phần dịch và chú giải Bản kỷ quyển 5-13 do Hoàng Văn Lâu dịch, Hà Văn Tấn hiệu đính.
- Tập 3 : gồm phần dịch và chú giải Bản kỷ quyển 14-19 do nhà nghiên cứu Hán Nôm Hoàng Văn Lâu dịch, Giáo sư Hà Văn Tấn hiệu đính và phần Phụ lục với bản dịch
*Đại Việt sử ký tục biên*quyển 20-21 (bản Nguyễn Văn Huyên) của Phạm Công Trứ do Ngô Thế Long thực hiện và *Sách dẫn*để tra cứu do bộ môn *Phương pháp luận sử học*thuộc khoa Sử trường Đại học Tổng hợp Hà Nội thực hiện.
- Tập 4 : bản chụp nguyên văn chữ Hán bản in
*Nội các quan bản*bộ *Đại Việt sử ký toàn thư*.
Công trình này được tái bản trọn bộ vào các năm 1998, 2000, 2004, 2009. Nhân dịp Đại lễ 1000 năm Thăng Long – Hà Nội, công ty Đông A phối hợp với nhà xuất bản Khoa học xã hội cho tái bản
*Nội các quan bản*, in thành một tập, khổ lớn 25 cm x3 5 cm, được dịch giả Ngô Đức Thọ chỉnh lý các thông tin mới đối với một số chú thích có các khảo chú về địa danh mà nay các đơn vị hành chính đã có nhiều thay đổi [76].
### Quốc Tử Giám tàng bản
## Đặc điểm hình thức và nội dung
Hình thức của
*Đại Việt sử ký toàn thư* được mô phỏng theo *Tư trị thông giám* (資治通鑑) của Tư Mã Quang thời Tống, nghĩa là sự kiện lịch sử được sắp xếp theo trình tự thời gian gọi là thể biên niên. Ngô Sĩ Liên chia tác phẩm ra làm hai phần là *Ngoại kỷ* và *Bản kỷ* dựa trên thời điểm chiến thắng Bạch Đằng của Ngô Quyền năm 938 [14]. Thể biên niên khác với thể kỷ truyện truyền thống được các bộ chính sử của Trung Quốc sử dụng (phân chia theo tiểu sử của từng nhân vật lịch sử và được Tư Mã Thiên khởi xướng trong bộ Sử ký) [77]. Trong bản kỷ của mỗi vị vua, Ngô Sĩ Liên luôn bắt đầu bằng lời giới thiệu ngắn gọn cung cấp một cách nhìn tổng quan về vị vua đó trong thời gian trị vì. Khi liệt kê các sự kiện, nhà sử học đôi khi bổ sung thêm một số câu chuyện về các nhân vật lịch sử đã được đề cập đến trong sự kiện đó, có những câu chuyện rất phong phú và chi tiết như về Trần Quốc Tuấn và Trần Thủ Độ. Toàn văn một số văn bản chính trị quan trọng cũng được Ngô Sĩ Liên đưa vào như Hịch tướng sĩ và Bình Ngô đại cáo [77].
Nội dung cuốn sách chép các sự kiện lớn trong lịch sử nước Việt Nam từ thời Kinh Dương Vương và các vua Hùng (kỷ họ Hồng Bàng) cho đến triều đại nhà Hậu Lê với những lời bình chú, nhận xét tương đối khách quan của Ngô Sĩ Liên cũng như của các bậc tiền nhân (Lê Văn Hưu, Phan Phu Tiên). Có rất nhiều sự kiện được các ông đánh giá tương đối đúng bản chất mà sau này vì nhiều lý do (như ảnh hưởng tới những nhân vật lịch sử nổi tiếng hơn, ví dụ như nhận định về Nguyễn Bặc, Lê Hoàn (vua Lê Đại Hành), Dương Vân Nga trong thời kỳ triều đại của nhà Đinh) nhiều sử gia khác có ý định cắt bỏ. Tuy nhiên cũng có nhiều sự kiện vì lý do quan điểm tư tưởng phong kiến nên các ông đã có những nhận định không xác đáng (như trường hợp thái sư Lê Văn Thịnh thời nhà Lý). Cuốn sách lần đầu tiên được hoàn thành năm 1479 thời Lê Thánh Tông, sau đó được các sử gia khác chỉnh lý lại và bổ sung (từ các quyển 12 đến quyển 19).
## Quan điểm lịch sử
### So với Lê Văn Hưu
Trong khi Lê Văn Hưu thiết lập điểm khởi đầu cho lịch sử Việt Nam là sự thành lập Vương quốc Nam Việt
[78], Ngô Sĩ Liên đi xa hơn nữa khi xác định các nhân vật Kinh Dương Vương và Lạc Long Quân trong truyền thuyết là tổ tiên của người Việt Nam [79]. Vì thiếu nguồn tư liệu lịch sử về Kinh Dương Vương và Lạc Long Quân, một số ý kiến cho rằng lời giải thích về nguồn gốc của người Việt Nam của Ngô Sĩ Liên chỉ là một cách để mở rộng niên đại của nền văn minh Việt Nam hơn là việc xác lập điểm khởi đầu của lịch sử Việt Nam [80] [81]. Khi bắt đầu biên soạn tác phẩm của mình, Ngô Sĩ Liên đã có quan điểm khác với các học giả thời Trần về họ Hồng Bàng, đó là trong khi các học giả thời Trần chỉ đề cập đến họ Hồng Bàng như một sự tượng trưng trong lịch sử Việt Nam, Ngô Sĩ Liên xác định họ Hồng Bàng là triều đại đầu tiên của Việt Nam và trị vì đất nước từ năm 2879 TCN đến năm 258 TCN, nghĩa là có trước nhà Hạ là triều đại đầu tiên của Trung Quốc hơn 600 năm [80]. Tuy nhiên, tư liệu của Ngô Sĩ Liên về khoảng thời gian dài này là quá ít ỏi [82] nên các nhà sử học hiện đại đặt nghi vấn về tính xác thực về niên đại của các vua Hùng do Ngô Sĩ Liên đặt ra và suy đoán rằng Ngô Sĩ Liên xác định niên đại này chủ yếu để phục vụ cho mục tiêu chính trị của nhà Lê nhằm để nâng cao Đại Việt ngang hàng với Trung Hoa. [83].
Cũng như Lê Văn Hưu, Ngô Sĩ Liên coi Vương quốc Nam Việt là một phần của Việt Nam, quan điểm này bị Ngô Thì Sĩ
[84], một nhà sử học Việt Nam vào thế kỷ 18, cùng các nhà sử học hiện đại phê phán vì các vua Nam Việt đều là người Hán [85] [86] [87].
Trong bình luận về sự thất bại của Lý Nam Đế dưới tay Trần Bá Tiên dẫn đến thời kỳ Bắc thuộc lần 3, Lê Văn Hưu phê phán Lý Nam Đế là kém tài năng trong khi Ngô Sĩ Liên cho rằng ý trời chưa muốn cho Việt Nam độc lập
[88].
### Khác
Trong khi Lê Văn Hưu dành mối quan tâm hàng đầu là nền tự chủ của đất nước trước Trung Quốc
[89] thì Ngô Sĩ Liên, theo ý kiến của nhà sử học O.W. Wolters, đã xem lịch sử Trung Quốc là tiêu chuẩn đánh giá các sự kiện lịch sử trong lịch sử Việt Nam [90]. Khi bình luận về một sự kiện, nhà sử học thường trích dẫn một đoạn từ các tác phẩm kinh điển của Nho giáo hoặc các tác phẩm khác của Trung Quốc như Tống thư để làm hoa mỹ thêm lời bình luận của mình [91].
Xuất phát từ quan điểm Nho giáo, Ngô Sĩ Liên thường đưa ra các nhận xét tiêu cực về các nhân vật lịch sử có hành vi trái ngược với quan điểm Nho giáo. Ví dụ, mặc dù là một ông vua trị vì thành công nhưng Lê Đại Hành vẫn bị chỉ trích nặng nề trong
*Đại Việt sử ký toàn thư* do việc ông kết hôn với Dương Vân Nga là thái hậu của tiền triều. Một nhà nghiên cứu suy đoán rằng do có thành kiến với vua Lê Đại Hành nên Ngô Sĩ Liên quyết định đem bài thơ nổi tiếng *Nam quốc sơn hà* sang thời Lý Thường Kiệt thay vì đặt ở thời Lê Đại Hành, trong khi một số nguồn cho rằng Lê Đại Hành mới là tác giả của *Nam quốc sơn hà* [92] [93]. Các việc làm của các vị vua mà không theo các quan điểm về đạo đức và chính trị của Nho giáo cũng bị Ngô Sĩ Liên chỉ trích như việc Đinh Tiên Hoàng lập 6 Hoàng hậu, Lê Long Đĩnh lập 4 Hoàng hậu hay Lý Thái Tổ thiếu quan tâm đến việc học tập Tứ thư Ngũ kinh [94]. Đặc biệt trong trường hợp nhà Trần, Ngô Sĩ Liên luôn luôn có những nhận xét phê phán về việc kết hôn giữa các thành viên gần huyết thống trong gia tộc nhà Trần (hôn nhân nội tộc). Khoảng thời gian ngắn duy nhất trong thời Trần mà Ngô Sĩ Liên ca ngợi là từ khiTrần Thái Tông mất năm 1277 đến khi Trần Anh Tông mất năm 1320, trong khi đó ông vẫn lên án hành động của các vua Trần, chẳng hạn như cuộc thanh trừng tàn nhẫn của Trần Thủ Độ đối với họ Lý hay cuộc hôn nhân gây tranh cãi giữa Trần Thái Tông và Công chúa Thuận Thiên [95].
Bên cạnh giá trị lịch sử,
*Đại Việt sử ký toàn thư* cũng được coi là một tác phẩm quan trọng của văn học Việt Nam bởi vì Ngô Sĩ Liên thường cung cấp thêm thông tin về nhân vật lịch sử được đề cập bằng những câu chuyện bổ sung được viết giống như một tác phẩm văn học [77]. Từ các lời bình luận của Ngô Sĩ Liên, có vẻ như nhà sử học cũng đã cố gắng xác lập và giảng dạy các nguyên tắc đạo đức dựa trên các khái niệm của Nho giáo [96]. Ví dụ, Ngô Sĩ Liên đã nhiều lần đề cập khái niệm người *quân tử*, theo đó *quân tử* phải có cả phẩm chất tốt và cách cư xử công bằng, Ngô Sĩ Liên cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của người quân tử bằng cách chỉ ra sự khác biệt giữa một người *quân tử* và một kẻ *tiểu nhân* hay xác định kết quả đạt được đối với một người *quân tử* [96].
## Ảnh hưởng và nhận định
### Ảnh hưởng
Có thể nói bộ
**Đại Việt sử ký toàn thư** là một cống hiến to lớn của Ngô Sĩ Liên vào kho tàng văn hóa dân tộc Việt Nam. Cuốn sử này góp phần vào việc tăng sự hiểu biết lịch sử đất nước Việt Nam qua các thời kỳ đồng thời cũng là một tư liệu quý giá giúp cho công tác bảo tồn, bảo tàng và khảo cổ học.
### Nhận định
## Vấn đề niên đại bản
*Nội các quan bản*
Nguyễn Khánh Toàn hồ hởi giới thiệu “
*Cho nên, việc đáng mừng là chúng ta đã tìm lại được bản in xưa nhất của bộ Đại Việt sử ký toàn thư. Đó là bản in của lần xuất bản thứ nhất vào năm Chính Hoà thứ 18, tức năm 1697, mà trước đây tưởng như không còn hy vọng tìm thấy*“ [73]. Lời của nhà xuất bản Khoa học xã hội thì dứt khoát rằng “ *Đây là bản in năm Chính Hòa 18 tức là năm 1697, còn được giữ tại Thư viện Hội Á Châu ở Paris*“. [(Nguồn :http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_s%E1%BB%AD_k%C3%BD_to%C3%A0n_th%C6%B0)](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_s%E1%BB%AD_k%C3%BD_to%C3%A0n_th%C6%B0)

Link: <http://wp.me/P32pFC-8A>; rel=shortlink