text:
Ace of Base
Ace of Base là một ban nhạc pop đến từ thành phố Gothenburg, Thụy Điển. Thành viên bao gồm Ulf "Buddha" Ekberg cùng ba anh chị em, Jonas "Joker" Berggren, Malin "Linn" Berggren và Jenny Berggren. Họ đã phát hành bốn studio album từ năm 1993 và 2002 và bán được hơn 30 triệu bản trên toàn thế giới.
Happy Nation/The Sign là một trong những album đầu tay bán chạy nhất mọi thời đại, được chứng nhận đĩa bạch kim chín lần ở Hoa Kỳ.[1] Ba ca khúc trong album này đã từng giành vị trí hạng 1 đĩa đơn trên bảng xếp hạng Billboard: All that she wants, The Sign và Don't turn around.[2]
Năm 2007, ca sĩ Linn chính thức rời khỏi ban nhạc. Ban nhạc gồm 3 thành viên còn lại vẫn tiếp tục tổ chức những show lưu diễn ở châu Âu và châu Á từ năm 2007 đến hết năm 2009 trước khi Jenny tiết lộ trong tháng 11 năm 2009 là cô sẽ nghỉ tham gia ban vô thời hạn để tập trung cho sự nghiệp đơn ca của mình.[3] Jonas và Ulf sau đó đã tuyển dụng hai nữ ca sĩ mới là Clara Hagman và Julia Williamson. Album đầu tiên của họ là The Golden Ratio được phát hành vào tháng 9 năm 2010.
Mục lục
- 1 Sự nghiệp
- 2 Ảnh hưởng
- 3 Giải thưởng
- 4 Danh sách đĩa đã phát hành
- 5 Liên kết ngoài
- 6 Chú thích
Sự nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]
Thành lập[sửa | sửa mã nguồn]
Sau một vài năm tham gia cùng ban G Konrad, năm 1985 Jonas Berggren đã thành lập ban riêng biểu diễn ở trường với 2 người bạn, Johnny Lindén và Niklas Tränk; 2 em gái của ông là Linn và Jenny cũng tham gia vào ban ở vị trí ca sĩ. Ban đã thay đổi rất nhiều tên: Kalinin Prospect, CAD (Computer-Aided Disco), và Tech-Noir.[4] Họ đã biểu diễn tại 1 số câu lạc bộ ở Thụy Điển với các chất liệu nhạc mới tự viết và kỹ thuật lấy cảm hứng từ ban nhạc The KLF của Anh và chương trình nhạc dance Snap! của Đức.
Johny rời nhóm vào năm 1989. Niklas cũng ra đi vì không tham gia buổi biểu diễn tại Bältesspännarparken vào ngày 06 tháng 8 năm 1990 vì bận đến xem ban nhạc Rolling Stone diễn.[5] Jonas đã mời 1 người bạn khác là Ulf Ekberf cùng tham gia. Bộ tứ mới muốn tìm 1 cái tên khác để bắt đầu lại. Họ đã chọn tên Ace of Base bởi vì phòng thu đầu tiên của họ đặt tại tầng hầm (Basement) của một xưởng sửa chữa xe hơi và họ là chủ nhân trong phòng thu đó nên lấy tên là Ace of Base.[6]
Tuy nhiên, ban nhạc đã phải rất vất vả để đạt được sự công nhận, theo ca sĩ Jenny, một phần là do thị hiếu của người nghe ở nơi họ sống thiên về các dòng nhạc heavy metal[7] và techno.[8] Trong năm 1991, AOB đã được phỏng vấn trên 1 bài báo quảng cáo của nhà sản xuất John Ballard, người đang tìm kiếm những tài năng mới. John Ballrd không chắc chắn về khả năng của AOB, tuy nhiên ông vẫn giới thiệu họ với Klas Lunding của hãng ghi âm Telegram Records để giúp ban thu âm bản demo đầu tay là bài "Wheel of Fortune" trong studio vừa mới được sửa lại. Nhưng demo này vẫn không thuyết phục Telegram ký hợp đồng với AOB, và các hãng khác ở Thụy Điển cũng không có dấu hiệu quan tâm. Cuối cùng, Ace of Base đã bán bản demo chưa hoàn thành này cho Mega Records của Đan Mạch vào tháng 3 năm 1992 với một giá rẻ.[9] "Wheel of Fortune" đã được thu âm lại và phát hành như một đĩa đơn tại Đan Mạch vào tháng 5 nhưng vẫn không nằm trên bảng xếp hạng. Một video ca nhạc với ngân sách ít ỏi đã được đạo diễn và quay trong một phòng thu nhỏ của Viking Nielsson,[10] và sau hai thất bại, cuối cùng vào tháng 9, họ cũng được nằm trên bảng xếp hạng.
Happy Nation và thành công vang dội (1993–1994)[sửa | sửa mã nguồn]
Happy Nation là 1 album đã giúp cho Ace of Base nổi tiếng trên toàn thế giới. Sau khi nghe bản nhạc đang xếp hạng hit 20 của Thụy Điển "Another Mother" do Kayo trình bày, ban nhạc đã quyết định đây chính xác là thứ âm thanh mà họ muốn tạo ra.[11] Họ đã liên hệ với nhà sản xuất bản nhạc trên là Denniz PoP, và gửi cho ông ta 1 demo có tên là "Mr Ace". Một điều ngẫu nhiên là cuốn băng cassette này đã bị kẹt trong máy phát trên xe hơi của Denniz, cho nên ông ta buộc phải nghe đi nghe lại, điều này đã giúp Denniz quyết định sẽ sản xuất bài hát này. Bài hát đổi tên thành "All that she wants", đó là 1 sự kết hợp giữa dub-reggae và pop, cũng chính là thứ âm thanh đặc trưng cho thương hiệu Ace of Base. All that she wants được phát hành vào tháng 10 năm 1992 và sau đó nhanh chóng leo lên vị trí số 1 của bảng xếp hạng tại Đan Mạch, trong khi bản Wheel of fortune chiếm giữ vị trí số 2. Mega Records sau đó tạo sức ép cho ban nhạc để sản xuất 1 album kịp bán trong dịp Noel sắp tới, đĩa LP này được thâu âm vội vã và phát hành chỉ trong vòng vài tuần.
Trước khi tung ra đĩa đơn cùng tên, album "Happy Nation" ngay lập tức gặt hái nhiều thành công ở Denmark và châu Âu. Một hợp đồng đã được ký kết với hãng "Metronome/PolyGram" (sau này sáp nhập chung với Universal Music của Mỹ). Chỉ trong vài tháng, "All that she wants" đã giành vị trí thứ 3 trong bảng xếp hạng của Thụy Điển và liên tục 8 tuần liền giữ vị trí số 1 tại Đức.
Vào tháng 4 năm 1993, "Ace of Base" đã thực hiện song song 2 chương trình "Inner Circle" và "Dr Alban" tại Tel Aviv, Israel với lượng khán giả kỉ lục, 55000 người đã đến xem.
Tháng 5, "All that she wants" tiếp tục giữ vị trí cao trên toàn thế giới và đứng đầu 3 tuần liền trong bảng xếp hạng của Vương Quốc Anh. Tuy nhiên, những nỗ lực của Mega Records không thể giúp cho ban nhạc nổi tiếng tại Mỹ. Mặc dù vậy, với định hướng khác của Clive Davis, người sáng lập hãng Arista records, cuối cùng "All that she wants" cũng giành được vị trí thứ 2 ở bảng xếp hạng Billboard Hot 100.
Davis nhất định phải làm mới bảng phát hành tại Mỹ bằng cách thu âm lại 1 số bài trong album, và "The Sign" trở thành tên mới của album và cũng là tên của đĩa đơn thứ 2 phát hành tại Mỹ. Nó thành công hơn album đầu, chiếm vị trí 1 suốt 6 tuần và là đĩa đơn bán chạy nhất năm 1994. Ở châu Âu, "The Sign" cũng chiếm vị trí 2 tại Anh và Thụy Điển, và vị trí đầu tại Đức. Hãng PolyGram tái phát hành album này với cái tên: "Happy Nation (US Version)".
Hai đĩa đơn tiếp theo được phát hành là "Living in Danger" và "Don't Turn Around", sáng tác bởi Diane Warren. Bài này trước đây do Tina Turner thu ở mặt B của 1 đĩa đơn và đã từng xếp hạng 1 ở Anh. Davis yêu cầu ban Ace of Base thu âm lại bản nhạc này và nó cũng đã trở thành một hit mới trên toàn thế giới. Đến cuối năm 1994, doanh thu từ đĩa đơn này là một con số đáng kể. Bản "Don't turn around" do Ace of Base trình bày khác với những phiên bản khác bởi vì ban nhạc đã chơi trên nền âm giai thứ.
The Bridge (1995–1996)[sửa | sửa mã nguồn]
Vào tháng Tư năm 1994, một người hâm mộ cuồng loạn người Đức mang theo dao đã đột nhập vào nhà của gia đình Berggren. Sau sự việc này, AOB đã quyết định thuê vệ sĩ riêng. Tuy nhiên, ban nhạc phải dành hết thời gian để thực hiện album thứ 2 nên này vẫn giữ kín. Để rút gọn thời gian, thay vì Jonas và Ulf sáng tác chính cho album thì mỗi thành viên được khuyến khích đưa ra những bài riêng của mình để xem xét.
Cuối cùng, 17 bài hát đã được thực hiện sau khi đã tỉa gọt bớt và được xuất bản trong album thứ hai mang tên The Bridge. Album này đánh dấu một thay đổi đáng kể, làm đa dạng âm nhạc của họ, bao gồm những âm thanh thử nghiệm và một số bản ballad. Đĩa đơn "Lucky Love" phát hành vào tháng 10 năm 1995 đã giúp ban nhạc giành vị trí số 1 lần đầu tiên ở Thụy Điển. Tháng 2 năm 1996, AOB trình diễn tại Viña del Mar Festival de la Cancion ở Chile và cùng với 2 Unlimited giành vị trí đầu bảng xếp hạng.
Flowers (1997–1999)[sửa | sửa mã nguồn]
Khoảng thời gian này, Ace Of Base ít trình diễn, chỉ xuất hiện 1 lần vào tháng 7 năm 1997 trong 1 buổi nhạc hội kỷ niệm sinh nhật 20 của công chúa Victoria, Thụy Điển. Họ phải giành hết thời gian để cho ra album thứ 3. Album "Flowers" được xuất bản lần đầu vào tháng 6 năm 1998 với tuyên bố đây là album hay nhất của AOB bởi vì ban nhạc tin tưởng rằng album này mang phong cách rất khác lạ, chứa đựng những giai điệu của nhạc nhà thờ. Các fan hâm mộ đã rất ngạc nhiên khi thấy Jenny đã thay thế Linn ở vị trí hát chính, tuy nhiên Linn vẫn có vẻ hài lòng với vị trí mới.
Mùa thu năm 1999, đĩa đơn "C'est la vie" đạt ví trí đầu trên bảng xếp hạng Tây Ban Nha, "Hello Hello" được xếp hạng thứ 21 tại Tây Ban Nha và 11 ở Phần Lan.
Tái xuất hiện và tan rã (2002-2009)[sửa | sửa mã nguồn]
Mùa thu năm 2002, Ace of Base tái xuất hiện sau kỳ nghỉ dài 4 năm với sự ra mắt album thứ 4 "Da capo" chinh phục các bảng xếp hạng ở châu Á (#10 tại Nhật).
Tháng 10 và 11 năm 2005, AOB lại xuất hiện trên sân khấu tại nhạc hội Night of the Proms, Đức, nhưng không có sự tham gia của Malin Berggren (Linn).
Từ tháng 11 năm 2007, ban nhạc thực hiện nhiều chuyến lưu diễn ở Đông Âu, Bắc Âu và châu Á. Đây là chuyến lưu diễn đầu tiên của ban nhạc sau nhiều năm vắng bóng nhưng lần này không có sự tham gia của Malin Berggren vì cô đã chính thức rời ban nhạc vào ngày 3 tháng 12 năm 2007.
30 tháng 11 năm 2009, Jenny Berggren thông báo rời ban nhạc trên trang twitter. Ekberg và Berggren sau đó cũng thông báo ban nhạc sẽ tiếp tục với hai ca sĩ mới, Clara Hagman và Julia Williamson.
Từ 2010: Một sự khởi đầu mới[sửa | sửa mã nguồn]
Tháng 7 năm 2010, Berggren và Ekberg công bố đĩa đơn và album mới. Ngay sau đó, một đoạn thu âm mới bài "All for you" được đăng trên trang Facebook và trang chủ của ban nhạc.
Ngày 10 Tháng 9 năm 2010 đĩa đơn được phát hành. Album "The Golden Ratio" đã phát hành hai tuần sau đó và đứng thứ 20 trong bảng xếp hạng album tại Đức, và ở vị trí thứ 5 trong bảng xếp hạng Musicload.
Ảnh hưởng[sửa | sửa mã nguồn]
Nhiều nhạc sĩ và ca sĩ đã chịu sự ảnh hưởng từ âm nhạc của Ace of Base: Lady Gaga đã tuyên bố album "The Fame Monster", với những bài hát như "Alejandro" chịu ảnh hưởng của "siêu giai điệu pop của những năm 90" kiểu tương tự như Ace of Base.[12] Bài "Eh, Eh (Nothing Else I Can Say)" trong album "The Fame" cũng có nét tương đồng.
Katy Perry cũng phát biểu rằng cô muốn album "One of the Boys" của mình cũng có âm thanh tương tự như "The Sign".[13][14]
Album thứ 3 của ban nhạc pop Steps của Anh cũng có nhiều chất liệu âm thanh tương tự như Ace of Base.
Giải thưởng[sửa | sửa mã nguồn]
- 1993 Swedish Grammi – Best Pop Group [15]
- 1993 Swedish Grammi – TV audience price [15]
- 1993 Bronze BRAVO Otto (Germany) – Best rock/pop Group[16]
- 1994 American Music Award – Favorite Band, Duo or Group - Pop / Rock
- 1994 American Music Award – Favorite New Artist - Pop / Rock
- 1994 Billboard Music Award – No.1 Single
- 1994 Billboard Music Award – Top New Artist
- 1994 Billboard Music Award – Artist of The Year
- 1994 World Music Award – World's Best-Selling Scandinavian Recording Artists of the Year
- 1994 Echo (Germany) – Group of the Year [17]
- 1995 Grammy Awards – Pop Vocal Group(Nominee)
- 1995 Grammy Awards – New Artist(Nominee)
- 1995 World Music Award – World's Best-Selling Scandinavian Recording Artists of the Year
- 1996 World Music Award – World's Best-Selling Scandinavian Recording Artists of the Year
- 1997 World Music Award – World's Best-Selling Scandinavian Recording Artists of the Year
- 2007 BMI Award for over 3 million performances of 'The Sign' on US TV and radio [18]
- 2011 The scandipop award – Best Group Album [19]
Danh sách đĩa đã phát hành[sửa | sửa mã nguồn]
Studio album[sửa | sửa mã nguồn]
- Happy Nation / The Sign (1993)
- The Bridge (1995)
- Flowers / Cruel Summer (1998)
- Da Capo (2002)
- The Golden Ratio (2010)
Đĩa đơn[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Ace of Base official web site
- Ace of Base Official Facebook Page
- Ace of Base Official MySpace Page
- Ace of Base Official Twitter Page
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Top 100 Albums”. RIAA. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2010.
- ^ Trust, Gary (ngày 13 tháng 7 năm 2009). “Lady GaGa Makes Mainstream Top 40 History”. Billboard.com. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2010.
- ^ Berggren, Jenny (11-30). “@Jenny Berggren”. Twitter. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2010. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|date=(trợ giúp)
- ^ “Totally Addicted to Base!”. AceofBase.co.uk. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2010.[liên kết hỏng]
- ^ “Ace of Base GBG”. HappyNation.net. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2010.[liên kết hỏng]
- ^ “Origins of Band Names[A-E]”. HeaThen WoRLD.com. 1996. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2010.
- ^ Gothenburg là nơi sản sinh ra rất nhiều band nhạc melodic death metal nổi tiếng như Dark Tranquillity,In flames, At the gates, Dimension Zero...
- ^ Happy Nation Home Video, VHS, 1997
- ^ Our Story, SVT documentary, 1997
- ^ “Ace of Base”. MvdBase.com. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2010.
- ^ Beatlab, SVT documentary, 2001
- ^ “Lady Gaga Talks "Fame Monster," Freakishness”. Billboard.com. Ngày 25 tháng 11 năm 2009. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2010.
- ^ Elias, Matt (ngày 23 tháng 9 năm 2009). “Katy Perry Wants To Make New Music Her Fans Can 'Roller-Skate To'”. MTV. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2010.
- ^ “Katy Perry Excited For Her New Summer Record”. FMQB. Ngày 29 tháng 3 năm 2010. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2010.
- ^ a ă “Grammy Sweden 1990” (PDF). ifpi. Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2010.
- ^ “Bravo magazine archive–Otto awards 1993”. BRAVO. Truy cập ngày 1 tháng 2 năm 2010.
- ^ “Echo Preisträger”. Echo. Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2010.
- ^ “BMI Awards”. BMI. Truy cập ngày 1 tháng 2 năm 2010.
- ^ List of Scandy Pop awards 2011 winners

markdown:
# Ace of Base
|Ace of Base|
|
|[Gothenburg](/wiki/G%C3%B6teborg), [Thụy Điển](/wiki/Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n) [Thể loại](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i_nh%E1%BA%A1c) [Soft rock](/w/index.php?title=Soft_rock&action=edit&redlink=1), [Dance](/wiki/Nh%E1%BA%A1c_dance), [Pop](/wiki/Pop), [Reggae fusion](/w/index.php?title=Reggae_fusion&action=edit&redlink=1), [Âm nhạc đương đại](/wiki/Nh%E1%BA%A1c_%C4%91%C6%B0%C6%A1ng_%C4%91%E1%BA%A1i) [Hãng đĩa](/wiki/H%C3%A3ng_thu_%C3%A2m) [Universal Music](/wiki/Universal_Music_Group)/ [Playground Music](/w/index.php?title=Playground_Music_Scandinavia&action=edit&redlink=1)(2008 – present) [Arista Records](/w/index.php?title=Arista_Records&action=edit&redlink=1)/ [BMG](/w/index.php?title=BMG&action=edit&redlink=1)(Americas/Japan, 1993-2000) [Barclay Records](/w/index.php?title=Barclay_Records&action=edit&redlink=1)(France 1993-95)
Metronome Records (Europe, 1993-98)
[Polydor Records](/wiki/Polydor_Records)(Europe, 1998-2002) [Mega Records](/w/index.php?title=Edel-Mega_Records&action=edit&redlink=1)(Scandinavia, 1992-2002) [www.aceofbase.com](http://www.aceofbase.com/) [Jonas Berggren](/w/index.php?title=Jonas_Berggren&action=edit&redlink=1) [Ulf Ekberg](/w/index.php?title=Ulf_Ekberg&action=edit&redlink=1) [Clara Hagman](/w/index.php?title=Clara_Hagman&action=edit&redlink=1)
Julia Williamson
[Malin Berggren](/w/index.php?title=Malin_Berggren&action=edit&redlink=1) [Jenny Berggren](/w/index.php?title=Jenny_Berggren&action=edit&redlink=1) **Ace of Base** là một ban nhạc pop đến từ thành phố [Gothenburg](/wiki/G%C3%B6teborg), Thụy Điển. Thành viên bao gồm Ulf "Buddha" Ekberg cùng ba anh chị em, Jonas "Joker" Berggren, Malin "Linn" Berggren và Jenny Berggren. Họ đã phát hành bốn studio album từ năm 1993 và 2002 và bán được hơn 30 triệu bản trên toàn thế giới.
Happy Nation/The Sign là một trong những album đầu tay bán chạy nhất mọi thời đại, được chứng nhận đĩa bạch kim chín lần ở Hoa Kỳ.
Ba ca khúc trong album này đã từng giành vị trí hạng 1 đĩa đơn trên bảng xếp hạng Billboard: [1] *All that she wants*, *The Sign*và *Don't turn around*. [[2]](#cite_note-2)
Năm 2007, ca sĩ Linn chính thức rời khỏi ban nhạc. Ban nhạc gồm 3 thành viên còn lại vẫn tiếp tục tổ chức những show lưu diễn ở châu Âu và châu Á từ năm 2007 đến hết năm 2009 trước khi Jenny tiết lộ trong tháng 11 năm 2009 là cô sẽ nghỉ tham gia ban vô thời hạn để tập trung cho sự nghiệp đơn ca của mình.
Jonas và Ulf sau đó đã tuyển dụng hai nữ ca sĩ mới là Clara Hagman và Julia Williamson. Album đầu tiên của họ là [3] *The Golden Ratio*được phát hành vào tháng 9 năm 2010.
## Mục lục
[1 Sự nghiệp](#S.E1.BB.B1_nghi.E1.BB.87p) [2 Ảnh hưởng](#.E1.BA.A2nh_h.C6.B0.E1.BB.9Fng) [3 Giải thưởng](#Gi.E1.BA.A3i_th.C6.B0.E1.BB.9Fng) [4 Danh sách đĩa đã phát hành](#Danh_s.C3.A1ch_.C4.91.C4.A9a_.C4.91.C3.A3_ph.C3.A1t_h.C3.A0nh) [5 Liên kết ngoài](#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i) [6 Chú thích](#Ch.C3.BA_th.C3.ADch)
## Sự nghiệp[
[sửa](/w/index.php?title=Ace_of_Base&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ace_of_Base&action=edit§ion=1)]
### Thành lập[
[sửa](/w/index.php?title=Ace_of_Base&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ace_of_Base&action=edit§ion=2)]
Sau một vài năm tham gia cùng ban G Konrad, năm 1985 Jonas Berggren đã thành lập ban riêng biểu diễn ở trường với 2 người bạn, Johnny Lindén và Niklas Tränk; 2 em gái của ông là Linn và Jenny cũng tham gia vào ban ở vị trí ca sĩ. Ban đã thay đổi rất nhiều tên: Kalinin Prospect, CAD (Computer-Aided Disco), và Tech-Noir.
Họ đã biểu diễn tại 1 số câu lạc bộ ở Thụy Điển với các chất liệu nhạc mới tự viết và kỹ thuật lấy cảm hứng từ ban nhạc [4] [The KLF](/w/index.php?title=The_KLF&action=edit&redlink=1)của Anh và chương trình nhạc dance [Snap!](/w/index.php?title=Snap!&action=edit&redlink=1)của Đức.
Johny rời nhóm vào năm 1989. Niklas cũng ra đi vì không tham gia buổi biểu diễn tại Bältesspännarparken vào ngày 06 tháng 8 năm 1990 vì bận đến xem ban nhạc
[Rolling Stone](/wiki/Rolling_Stone) diễn. Jonas đã mời 1 người bạn khác là Ulf Ekberf cùng tham gia. Bộ tứ mới muốn tìm 1 cái tên khác để bắt đầu lại. Họ đã chọn tên [5] *Ace of Base*bởi vì phòng thu đầu tiên của họ đặt tại tầng hầm (Basement) của một xưởng sửa chữa xe hơi và họ là chủ nhân trong phòng thu đó nên lấy tên là Ace of Base. [[6]](#cite_note-6)
Tuy nhiên, ban nhạc đã phải rất vất vả để đạt được sự công nhận, theo ca sĩ Jenny, một phần là do thị hiếu của người nghe ở nơi họ sống thiên về các dòng nhạc
[heavy metal](/wiki/Heavy_metal) và techno. [7] Trong năm 1991, AOB đã được phỏng vấn trên 1 bài báo quảng cáo của nhà sản xuất John Ballard, người đang tìm kiếm những tài năng mới. John Ballrd không chắc chắn về khả năng của AOB, tuy nhiên ông vẫn giới thiệu họ với Klas Lunding của hãng ghi âm Telegram Records để giúp ban thu âm bản demo đầu tay là bài "Wheel of Fortune" trong studio vừa mới được sửa lại. Nhưng demo này vẫn không thuyết phục Telegram ký hợp đồng với AOB, và các hãng khác ở Thụy Điển cũng không có dấu hiệu quan tâm. Cuối cùng, Ace of Base đã bán bản demo chưa hoàn thành này cho Mega Records của Đan Mạch vào tháng 3 năm 1992 với một giá rẻ. [[8]](#cite_note-8) "Wheel of Fortune" đã được thu âm lại và phát hành như một đĩa đơn tại Đan Mạch vào tháng 5 nhưng vẫn không nằm trên bảng xếp hạng. Một video ca nhạc với ngân sách ít ỏi đã được đạo diễn và quay trong một phòng thu nhỏ của Viking Nielsson, [[9]](#cite_note-9) và sau hai thất bại, cuối cùng vào tháng 9, họ cũng được nằm trên bảng xếp hạng. [[10]](#cite_note-10)
*Happy Nation* và thành công vang dội (1993–1994)[ [sửa](/w/index.php?title=Ace_of_Base&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ace_of_Base&action=edit§ion=3)]
Happy Nation là 1 album đã giúp cho Ace of Base nổi tiếng trên toàn thế giới. Sau khi nghe bản nhạc đang xếp hạng hit 20 của Thụy Điển "Another Mother" do Kayo trình bày, ban nhạc đã quyết định đây chính xác là thứ âm thanh mà họ muốn tạo ra.
Họ đã liên hệ với nhà sản xuất bản nhạc trên là Denniz PoP, và gửi cho ông ta 1 demo có tên là "Mr Ace". Một điều ngẫu nhiên là cuốn băng [11] [cassette](/wiki/Cassette)này đã bị kẹt trong máy phát trên xe hơi của Denniz, cho nên ông ta buộc phải nghe đi nghe lại, điều này đã giúp Denniz quyết định sẽ sản xuất bài hát này. Bài hát đổi tên thành "All that she wants", đó là 1 sự kết hợp giữa dub-reggae và pop, cũng chính là thứ âm thanh đặc trưng cho thương hiệu Ace of Base. *All that she wants*được phát hành vào tháng 10 năm 1992 và sau đó nhanh chóng leo lên vị trí số 1 của bảng xếp hạng tại Đan Mạch, trong khi bản *Wheel of fortune*chiếm giữ vị trí số 2. Mega Records sau đó tạo sức ép cho ban nhạc để sản xuất 1 album kịp bán trong dịp [Noel](/wiki/L%E1%BB%85_Gi%C3%A1ng_Sinh)sắp tới, đĩa [LP](/w/index.php?title=LP&action=edit&redlink=1)này được thâu âm vội vã và phát hành chỉ trong vòng vài tuần.
Trước khi tung ra đĩa đơn cùng tên, album "Happy Nation" ngay lập tức gặt hái nhiều thành công ở Denmark và châu Âu. Một hợp đồng đã được ký kết với hãng "Metronome/PolyGram" (sau này sáp nhập chung với Universal Music của Mỹ). Chỉ trong vài tháng, "All that she wants" đã giành vị trí thứ 3 trong bảng xếp hạng của Thụy Điển và liên tục 8 tuần liền giữ vị trí số 1 tại Đức.
Vào tháng 4 năm 1993, "Ace of Base" đã thực hiện song song 2 chương trình "Inner Circle" và "Dr Alban" tại Tel Aviv, Israel với lượng khán giả kỉ lục, 55000 người đã đến xem.
Tháng 5, "All that she wants" tiếp tục giữ vị trí cao trên toàn thế giới và đứng đầu 3 tuần liền trong bảng xếp hạng của
[Vương Quốc Anh](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Anh). Tuy nhiên, những nỗ lực của Mega Records không thể giúp cho ban nhạc nổi tiếng tại Mỹ. Mặc dù vậy, với định hướng khác của Clive Davis, người sáng lập hãng Arista records, cuối cùng "All that she wants" cũng giành được vị trí thứ 2 ở bảng xếp hạng [Billboard Hot 100](/wiki/Billboard_Hot_100).
Davis nhất định phải làm mới bảng phát hành tại Mỹ bằng cách thu âm lại 1 số bài trong album, và "The Sign" trở thành tên mới của album và cũng là tên của đĩa đơn thứ 2 phát hành tại Mỹ. Nó thành công hơn album đầu, chiếm vị trí 1 suốt 6 tuần và là đĩa đơn bán chạy nhất năm 1994. Ở châu Âu, "The Sign" cũng chiếm vị trí 2 tại Anh và Thụy Điển, và vị trí đầu tại Đức. Hãng PolyGram tái phát hành album này với cái tên: "Happy Nation (US Version)".
Hai đĩa đơn tiếp theo được phát hành là "Living in Danger" và "Don't Turn Around", sáng tác bởi
[Diane Warren](/w/index.php?title=Diane_Warren&action=edit&redlink=1). Bài này trước đây do [Tina Turner](/wiki/Tina_Turner) thu ở mặt B của 1 đĩa đơn và đã từng xếp hạng 1 ở Anh. Davis yêu cầu ban Ace of Base thu âm lại bản nhạc này và nó cũng đã trở thành một *hit* mới trên toàn thế giới. Đến cuối năm 1994, doanh thu từ đĩa đơn này là một con số đáng kể. Bản "Don't turn around" do Ace of Base trình bày khác với những phiên bản khác bởi vì ban nhạc đã chơi trên nền [âm giai thứ](/wiki/%C3%82m_giai_Th%E1%BB%A9_t%E1%BB%B1_nhi%C3%AAn).
*The Bridge (1995–1996)*[ [sửa](/w/index.php?title=Ace_of_Base&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ace_of_Base&action=edit§ion=4)]
Vào tháng Tư năm 1994, một người hâm mộ
[cuồng loạn](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%93ng_lo%E1%BA%A1n&action=edit&redlink=1) người [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) mang theo dao đã đột nhập vào nhà của gia đình Berggren. Sau sự việc này, AOB đã quyết định thuê vệ sĩ riêng. Tuy nhiên, ban nhạc phải dành hết thời gian để thực hiện album thứ 2 nên này vẫn giữ kín. Để rút gọn thời gian, thay vì Jonas và Ulf sáng tác chính cho album thì mỗi thành viên được khuyến khích đưa ra những bài riêng của mình để xem xét.
Cuối cùng, 17 bài hát đã được thực hiện sau khi đã tỉa gọt bớt và được xuất bản trong album thứ hai mang tên
[The Bridge](/w/index.php?title=The_Bridge&action=edit&redlink=1). Album này đánh dấu một thay đổi đáng kể, làm đa dạng âm nhạc của họ, bao gồm những âm thanh thử nghiệm và một số bản [ballad](/wiki/Ballad). Đĩa đơn "Lucky Love" phát hành vào tháng 10 năm 1995 đã giúp ban nhạc giành vị trí số 1 lần đầu tiên ở Thụy Điển. Tháng 2 năm 1996, AOB trình diễn tại Viña del Mar Festival de la Cancion ở Chile và cùng với [2 Unlimited](/w/index.php?title=2_Unlimited&action=edit&redlink=1) giành vị trí đầu bảng xếp hạng.
*Flowers (1997–1999)*[ [sửa](/w/index.php?title=Ace_of_Base&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ace_of_Base&action=edit§ion=5)]
Khoảng thời gian này, Ace Of Base ít trình diễn, chỉ xuất hiện 1 lần vào tháng 7 năm 1997 trong 1 buổi nhạc hội kỷ niệm sinh nhật 20 của công chúa Victoria, Thụy Điển. Họ phải giành hết thời gian để cho ra album thứ 3. Album "Flowers" được xuất bản lần đầu vào tháng 6 năm 1998 với tuyên bố đây là album hay nhất của AOB bởi vì ban nhạc tin tưởng rằng album này mang phong cách rất khác lạ, chứa đựng những giai điệu của nhạc nhà thờ. Các fan hâm mộ đã rất ngạc nhiên khi thấy Jenny đã thay thế Linn ở vị trí hát chính, tuy nhiên Linn vẫn có vẻ hài lòng với vị trí mới.
Mùa thu năm 1999, đĩa đơn "C'est la vie" đạt ví trí đầu trên bảng xếp hạng Tây Ban Nha, "Hello Hello" được xếp hạng thứ 21 tại Tây Ban Nha và 11 ở Phần Lan.
### Tái xuất hiện và tan rã (2002-2009)[
[sửa](/w/index.php?title=Ace_of_Base&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ace_of_Base&action=edit§ion=6)]
Mùa thu năm 2002, Ace of Base tái xuất hiện sau kỳ nghỉ dài 4 năm với sự ra mắt album thứ 4 "Da capo" chinh phục các bảng xếp hạng ở châu Á (#10 tại
[Nhật](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)).
Tháng 10 và 11 năm 2005, AOB lại xuất hiện trên sân khấu tại nhạc hội
*Night of the Proms*, Đức, nhưng không có sự tham gia của Malin Berggren (Linn).
Từ tháng 11 năm 2007, ban nhạc thực hiện nhiều chuyến lưu diễn ở Đông Âu, Bắc Âu và châu Á. Đây là chuyến lưu diễn đầu tiên của ban nhạc sau nhiều năm vắng bóng nhưng lần này không có sự tham gia của Malin Berggren vì cô đã chính thức rời ban nhạc vào ngày 3 tháng 12 năm 2007.
30 tháng 11 năm 2009, Jenny Berggren thông báo rời ban nhạc trên trang twitter. Ekberg và Berggren sau đó cũng thông báo ban nhạc sẽ tiếp tục với hai ca sĩ mới, Clara Hagman và Julia Williamson.
### Từ 2010: Một sự khởi đầu mới[
[sửa](/w/index.php?title=Ace_of_Base&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ace_of_Base&action=edit§ion=7)]
Tháng 7 năm 2010, Berggren và Ekberg công bố đĩa đơn và album mới. Ngay sau đó, một đoạn thu âm mới bài "All for you" được đăng trên trang Facebook và trang chủ của ban nhạc.
Ngày 10 Tháng 9 năm 2010 đĩa đơn được phát hành. Album "The Golden Ratio" đã phát hành hai tuần sau đó và đứng thứ 20 trong bảng xếp hạng album tại Đức, và ở vị trí thứ 5 trong bảng xếp hạng Musicload.
## Ảnh hưởng[
[sửa](/w/index.php?title=Ace_of_Base&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ace_of_Base&action=edit§ion=8)]
Nhiều nhạc sĩ và ca sĩ đã chịu sự ảnh hưởng từ âm nhạc của Ace of Base:
[Lady Gaga](/wiki/Lady_Gaga) đã tuyên bố album "The Fame Monster", với những bài hát như "Alejandro" chịu ảnh hưởng của "siêu giai điệu pop của những năm 90" kiểu tương tự như *Ace of Base*. Bài "Eh, Eh (Nothing Else I Can Say)" trong album "The Fame" cũng có nét tương đồng. [12] [Katy Perry](/wiki/Katy_Perry) cũng phát biểu rằng cô muốn album "One of the Boys" của mình cũng có âm thanh tương tự như "The Sign". [[13]](#cite_note-13) [[14]](#cite_note-14)
Album thứ 3 của ban nhạc pop
[Steps](/w/index.php?title=Steps&action=edit&redlink=1) của Anh cũng có nhiều chất liệu âm thanh tương tự như Ace of Base.
## Giải thưởng[
[sửa](/w/index.php?title=Ace_of_Base&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ace_of_Base&action=edit§ion=9)]
- 1993 Swedish
[Grammi](/w/index.php?title=Grammis&action=edit&redlink=1)– Best Pop Group [[15]](#cite_note-Grammy_Sweden_1990-15)
- 1993 Swedish
[Grammi](/w/index.php?title=Grammis&action=edit&redlink=1)– TV audience price [[15]](#cite_note-Grammy_Sweden_1990-15)
- 1993 Bronze
[BRAVO](/w/index.php?title=Bravo_(magazine)&action=edit&redlink=1)Otto (Germany) – Best rock/pop Group [[16]](#cite_note-16)
- 1994 American Music Award – Favorite Band, Duo or Group - Pop / Rock
- 1994 American Music Award – Favorite New Artist - Pop / Rock
- 1994 Billboard Music Award – No.1 Single
- 1994 Billboard Music Award – Top New Artist
- 1994 Billboard Music Award – Artist of The Year
- 1994 World Music Award – World's Best-Selling Scandinavian Recording Artists of the Year
- 1994 Echo (Germany) – Group of the Year
[[17]](#cite_note-17)
- 1995 Grammy Awards – Pop Vocal Group(Nominee)
- 1995 Grammy Awards – New Artist(Nominee)
- 1995 World Music Award – World's Best-Selling Scandinavian Recording Artists of the Year
- 1996 World Music Award – World's Best-Selling Scandinavian Recording Artists of the Year
- 1997 World Music Award – World's Best-Selling Scandinavian Recording Artists of the Year
- 2007 BMI Award for over 3 million performances of 'The Sign' on US TV and radio
[[18]](#cite_note-18)
- 2011 The scandipop award – Best Group Album
[[19]](#cite_note-19)
## Danh sách đĩa đã phát hành[
[sửa](/w/index.php?title=Ace_of_Base&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ace_of_Base&action=edit§ion=10)]
### Studio album[
[sửa](/w/index.php?title=Ace_of_Base&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ace_of_Base&action=edit§ion=11)] */* [Happy Nation](/w/index.php?title=Happy_Nation&action=edit&redlink=1) *The Sign*(1993) *(1995)* [The Bridge](/w/index.php?title=The_Bridge_(Ace_of_Base_album)&action=edit&redlink=1) */* [Flowers](/w/index.php?title=Flowers_(Ace_of_Base_album)&action=edit&redlink=1) *(1998)* [Cruel Summer](/w/index.php?title=Cruel_Summer_(Ace_of_Base_album)&action=edit&redlink=1) *(2002)* [Da Capo](/w/index.php?title=Da_Capo_(Ace_of_Base_album)&action=edit&redlink=1) *(2010)* [The Golden Ratio](/w/index.php?title=The_Golden_Ratio_(album)&action=edit&redlink=1)
### Đĩa đơn[
[sửa](/w/index.php?title=Ace_of_Base&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ace_of_Base&action=edit§ion=12)]
|Năm||Đĩa đơn||Vị trí trên bảng xếp hạng|
|U.S.
|Hot 100 |U.S.
|Mainstream |U.S.
|Dance |Vương quốc Anh||Canada||Đức||Thụy Điển||Tây Ban Nha|
|1993||"
|[The Sign](/w/index.php?title=The_Sign_(song)&action=edit&redlink=1)" [Don't Turn Around](/w/index.php?title=Don%27t_Turn_Around&action=edit&redlink=1)" [Living In Danger](/w/index.php?title=Living_In_Danger&action=edit&redlink=1)" [Lucky Love](/w/index.php?title=Lucky_Love&action=edit&redlink=1)" [Beautiful Life](/w/index.php?title=Beautiful_Life_(Ace_of_Base_song)&action=edit&redlink=1)" [C'est la Vie (Always 21)](/w/index.php?title=C%27est_la_Vie_(Always_21)&action=edit&redlink=1)" **Total number one hits**
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Ace_of_Base&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ace_of_Base&action=edit§ion=13)] [Ace of Base official web site](http://www.aceofbase.com) [Ace of Base Official Facebook Page](http://www.facebook.com/aceofbase) [Ace of Base Official MySpace Page](http://www.myspace.com/aceofbase) [Ace of Base Official Twitter Page](http://www.twitter.com/aceofbase)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Ace_of_Base&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ace_of_Base&action=edit§ion=14)] [^](#cite_ref-1) [“Top 100 Albums”](http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?resultpage=2&table=tblTop100&action). *. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2010.* [RIAA](/wiki/Hi%E1%BB%87p_h%E1%BB%99i_C%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p_Ghi_%C3%A2m_Hoa_K%E1%BB%B3) **Trust, Gary (ngày 13 tháng 7 năm 2009).** [^](#cite_ref-2) [“Lady GaGa Makes Mainstream Top 40 History”](http://www.billboard.com/news/lady-gaga-makes-mainstream-top-40-history-1003992987.story#/news/lady-gaga-makes-mainstream-top-40-history-1003992987.story). *Billboard.com*. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2010. **Berggren, Jenny (11-30).** [^](#cite_ref-twitter.com_3-0) [“@Jenny Berggren”](http://twitter.com/jennyberggren/status/6206340746). Twitter. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2010. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|date=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date)) [^](#cite_ref-4) [“Totally Addicted to Base!”](http://www.aceofbase.co.uk/biography.html). *AceofBase.co.uk*. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2010. [^](#cite_ref-5) [“Ace of Base GBG”](http://www.happynation.net/aobgbg.htm). *HappyNation.net*. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2010. [^](#cite_ref-6) [“Origins of Band Names[A-E]”](http://www.heathenworld.com/bandname/nav1.aspx). *HeaThen WoRLD.com*. 1996. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2010. **Gothenburg là nơi sản sinh ra rất nhiều band nhạc** [^](#cite_ref-7) [melodic death metal](/wiki/Melodic_death_metal)nổi tiếng như [Dark Tranquillity](/wiki/Dark_Tranquillity), [In flames](/w/index.php?title=In_flames&action=edit&redlink=1), [At the gates](/w/index.php?title=At_the_gates&action=edit&redlink=1), [Dimension Zero](/w/index.php?title=Dimension_Zero&action=edit&redlink=1)... **Happy Nation Home Video, VHS, 1997** [^](#cite_ref-8) **Our Story, SVT documentary, 1997** [^](#cite_ref-9) [^](#cite_ref-10) [“Ace of Base”](http://www.mvdbase.com/artist.php?last=Ace%20of%20Base). *MvdBase.com*. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2010. **Beatlab, SVT documentary, 2001** [^](#cite_ref-11) [^](#cite_ref-12) [“Lady Gaga Talks "Fame Monster," Freakishness”](http://www.billboard.com/?bcpid=40911305001&bctid=52584416001#/news/lady-gaga-talks-fame-monster-freakishness-1004048479.story). *Billboard.com*. Ngày 25 tháng 11 năm 2009. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2010. **Elias, Matt (ngày 23 tháng 9 năm 2009).** [^](#cite_ref-13) [“Katy Perry Wants To Make New Music Her Fans Can 'Roller-Skate To'”](http://www.mtv.com/news/articles/1622080/20090922/katy_perry.jhtml). *. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2010.* [MTV](/wiki/MTV) [^](#cite_ref-14) [“Katy Perry Excited For Her New Summer Record”](http://www.fmqb.com/article.asp?id=1750575). *FMQB*. Ngày 29 tháng 3 năm 2010. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2010.
- ^
**a** **ă** [“Grammy Sweden 1990”](http://www.ifpi.se/wp/wp-content/uploads/100428-lc-vinnare-genom-%C3%A5ren.pdf)(PDF). *ifpi*. Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2010. [^](#cite_ref-16) [“Bravo magazine archive–Otto awards 1993”](http://www.bravo-archiv.de/auswahl.php?link=ottosieger1993.php). *. Truy cập ngày 1 tháng 2 năm 2010.* [BRAVO](/w/index.php?title=Bravo_(magazine)&action=edit&redlink=1) [^](#cite_ref-17) [“Echo Preisträger”](http://www.echopop.de/der_echo/die_preistraeger?eid=12). *Echo*. Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2010. [^](#cite_ref-18) [“BMI Awards”](http://www.bmi.com/news/entry/535579). *BMI*. Truy cập ngày 1 tháng 2 năm 2010. [^](#cite_ref-19) [List of Scandy Pop awards 2011 winners](http://www.scandipop.co.uk/?p=4386)

X-Cache: cp1053 miss(0), cp1053 frontend miss(0)


text:
Bộ Guốc chẵn
Bộ Guốc chẵn là tên gọi của một bộ động vật có danh pháp khoa học là Artiodactyla trong lớp Thú (Mammalia). Chúng là các động vật móng guốc mà trọng lượng được phân bổ đều trên các ngón thứ ba và thứ tư, chứ không phải chủ yếu hay toàn bộ trên ngón thứ ba như ở động vật guốc lẻ (Perissodactyla). Hiện nay, người ta biết khoảng 220 loài động vật guốc chẵn, trong đó có nhiều loài với tầm quan trọng kinh tế-thương mại đối với con người.
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Giống như nhiều nhóm động vật khác, động vật guốc chẵn lần đầu tiên xuất hiện vào đầu thế Eocen (khoảng 54 triệu năm trước). Về hình dáng, khi đó chúng giống như cheo cheo ngày nay: nhỏ bé, chân ngắn, ăn lá và các phần mềm của cây. Vào cuối thế Eocen (46 triệu năm trước), ba phân bộ ngày nay còn tồn tại đã phát triển theo các nhánh riêng, đó là Suina (nhóm chứa các loài lợn); Tylopoda (nhóm chứa các loài lạc đà) và Ruminantia (bao gồm các loài động vật nhai lại như trâu, bò, dê, cừu, hươu, nai, linh dương). Tuy nhiên, các động vật guốc chẵn khi đó không phải là nhóm động vật ăn cỏ thống lĩnh: các động vật guốc lẻ (tổ tiên của ngựa, tê giác ngày nay) đã thành công và đông đảo hơn. Các động vật guốc chẵn sống sót trong các hốc sinh thái sót lại, thông thường chiếm các môi trường sống ở rìa, và người ta giả định rằng trong thời gian đó chúng đã phát triển hệ thống tiêu hóa phức tạp của mình, cho phép chúng sống sót với các loại thức ăn phẩm cấp kém.
Sự xuất hiện của các loài cỏ thật sự (Poaceae) trong thế Eocen và sự phổ biến của chúng trong thời gian tiếp theo (thế Miocen, khoảng 20 triệu năm trước) đã tạo ra sự thay đổi lớn: các loài cỏ khó têu hóa hơn và động vật guốc chẵn với hệ tiêu hóa phát triển cao hơn đã có khả năng thích nghi tốt hơn với loại thức ăn thô, nghèo dinh dưỡng này, vì thế chúng nhanh chóng thay thế động vật guốc lẻ trong vai trò của các động vật ăn cỏ thống lĩnh trên đất liền.
Động vật guốc chẵn được chia thành hai nhóm, mặc dù có các điểm giống nhau nội tại, nhưng trên thực tế lại hoàn toàn khác nhau. Phân bộ Suina (lợn, lợn cỏ pêcari và hà mã?) vẫn duy trì 4 ngón, có các răng hàm đơn giản hơn, chân ngắn và các răng nanh thường là to lớn và có hình dáng giống như ngà voi. Nói chung, chúng là các động vật ăn tạp và có dạ dày đơn giản (hai loài hà mã và lợn hươu là các ngoại lệ). Rất có thể rằng phân bộ Suina không phải là cách gộp nhóm tự nhiên. Cụ thể, các nghiên cứu gần đây cho rằng Hippopotamidae (có lẽ có nguồn gốc từ nhóm đã tuyệt chủng là Anthracotherium) có thể có quan hệ họ hàng với các động vật nhai lại hơn là với các loài lợn.
Ở phía kia, các loài lạc đà và động vật nhai lại, có xu hướng với chân dài hơn, chỉ có hai ngón, với các răng hàm phức tạp hơn, thích hợp với việc mài trên các loại cỏ cứng, cùng dạ dày nhiều khoang. Chúng không những có hệ tiêu hóa phát triển cao hơn mà còn tiến hóa để có thói quen nhai lại thức ăn: ợ thức ăn đã tiêu hóa một phần để nhai lại và hấp thụ tối đa lượng dưỡng chất có từ thức ăn.
Cuối cùng, một nhóm các động vật guốc chẵn cổ, mà sinh học phân tử cho rằng có quan hệ họ hàng gần gũi nhất với họ Hippopotamidae, đã trở lại biển cả để tiến hóa thành các loài cá voi, cá heo. Kết luận của nó là bộ Artiodactyla, nếu loại bỏ nhóm Cetacea, là nhóm đa ngành. Vì lý do này, thuật ngữ Cetartiodactyla đã được tạo ra để chỉ nhóm mới chứa cả động vật guốc chẵn và các loài cá voi.
Phân loại[sửa | sửa mã nguồn]
Phân loại dưới đây sử dụng hệ thống hóa do McKenna và Bell đề ra năm 1997[1], với sự sắp xếp lại lấy theo Spaulding et al. (2009)[2][3]. Các họ còn sinh tồn được Mammal Species of the World xuất bản năm 2005 công nhận[4]. Hiện tại, nhóm cá voi (Cetacea) và động vật guốc chẵn (Artiodactyla) được đặt trong nhóm lớn không phân hạng Cetartiodactyla như là các nhóm nhỏ có quan hệ chị-em, mặc dù phân tích ADN đã chỉ ra rằng Cetacea đã tiến hóa từ trong Artiodactyla. Học thuyết gần đây nhất về nguồn gốc của hà mã (Hippopotamidae) gợi ý rằng hà mã và cá voi chia sẻ cùng một tổ tiên chung sống bán thủy sinh, đã tách khỏi các động vật guốc chẵn khác khoảng 60 triệu năm trước[5][6]. Nhóm tổ tiên giả định này rất có thể đã tách thành hai nhánh khoảng 54 triệu năm trước[7]. Một nhánh đã tiến hóa thành cá voi, rất có thể là khởi đầu với tiền-cá voi Pakicetus từ 52 triệu năm trước với các tổ tiên sớm khác của cá voi được gọi chung là nhóm Archaeoceti, cuối cùng đã trải qua sự thích nghi thủy sinh để biến thành các loài cá voi hoàn toàn sống dưới nước[8].
- Bộ Artiodactyla/Cetartiodactyla
- Phân bộ Tylopoda
- Họ †Anoplotheriidae?
- Họ †Cainotheriidae
- Họ †Merycoidodontidae
- Họ †Agriochoeridae
- Họ Camelidae: lạc đà
- Họ †Oromerycidae
- Họ †Xiphodontidae
- Nhánh Artiofabula
- Phân bộ Suina
- Họ Suidae: lợn (19 loài)
- Họ Tayassuidae: lợn cỏ peccari (4 loài)
- Họ †Sanitheriidae
- Nhánh Cetruminantia
- Nhánh Cetancodontamorpha[9][10]
- Chi †Andrewsarchus?
- Họ †Entelodontidae
- Phân bộ Whippomorpha
- Liên họ Dichobunoidea - cận ngành với Cetacea và Raoellidae
- Họ †Dichobunidae
- Họ †Helohyidae
- Họ †Choeropotamidae
- Họ †Cebochoeridae
- Họ †Mixtotheriidae
- Phân thứ bộ Cetacea: cá voi, cá heo (khoảng 90 loài)
- Tiểu bộ †Archaeoceti
- Họ †Pakicetidae
- Họ †Ambulocetidae
- Họ †Remingtonocetidae
- Họ †Basilosauridae
- Tiểu bộ Mysticeti: cá voi tấm sừng hàm
- Liên họ Balaenoidea
- Họ Balaenidae
- Họ Neobalaenidae
- Liên họ Balaenopteroidea
- Liên họ Balaenoidea
- Tiểu bộ Odontoceti: cá voi răng
- Liên họ Delphinoidea: cá heo
- Họ Delphinidae: cá heo (38 loài)
- Họ Monodontidae
- Họ Phocoenidae: cá heo chuột (6 loài)
- Liên họ Physeteroidea: cá nhà táng
- Họ Kogiidae
- Họ Physeteridae: cá nhà táng
- Liên họ Platanistoidea: cá heo sông
- Họ Iniidae: cá heo sông Nam Mỹ (2 loài)
- Họ Lipotidae: cá heo sông Trung Quốc (0/1 loài, có lẽ đã tuyệt chủng)
- Họ Platanistidae: cá heo sông Nam Á (1 loài)
- Họ Pontoporiidae: cá heo La Plata (1 loài)
- Liên họ Ziphioidea
- Họ Ziphidae: cá heo mỏ (22 loài)
- Liên họ Delphinoidea: cá heo
- Tiểu bộ †Archaeoceti
- Họ †Raoellidae
- Phân thứ bộ Ancodonta
- Họ †Anthracotheriidae - cận ngành với Hippopotamidae
- Họ Hippopotamidae: hà mã (2 loài)
- Liên họ Dichobunoidea - cận ngành với Cetacea và Raoellidae
- Nhánh Ruminantiamorpha
- Phân bộ Ruminantia
- Phân thứ bộ Tragulina
- Họ †Amphimerycidae
- Họ †Prodremotheriidae
- Họ †Protoceratidae
- Họ †Hypertragulidae
- Họ †Praetragulidae
- Họ Tragulidae: cheo cheo (6-10 loài)
- Họ †Archaeomerycidae
- Họ †Lophiomerycidae
- Phân thứ bộ Pecora
- Họ †Gelocidae
- Họ †Palaeomerycidae
- Họ Antilocapridae: linh dương Bắc Mỹ (1 loài)
- Họ †Climacoceratidae
- Họ Giraffidae: hươu cao cổ, hươu đùi vằn (2 loài)
- Họ †Hoplitomerycidae
- Họ Cervidae: hươu nai (49 loài)
- Họ †Leptomerycidae
- Họ Moschidae: hươu xạ (7 loài)
- Họ Bovidae: trâu, bò, dê, cừu, linh dương Cựu thế giới và họ hàng (135 loài)
- Phân thứ bộ Tragulina
- Phân bộ Ruminantia
- Nhánh Cetancodontamorpha[9][10]
- Phân bộ Suina
- Phân bộ Tylopoda
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ McKenna M. C. & Bell S. K. (1997). Classification of Mammals Above the Species Level. New York: Nhà in Đại học Columbia. ISBN 0-231-11013-8.
- ^ Spaulding, Michelle; O'Leary, Maureen A.; Gatesy, John; Farke, Andrew Allen (2009). “Relationships of Cetacea (Artiodactyla) Among Mammals: Increased Taxon Sampling Alters Interpretations of Key Fossils and Character Evolution”. PLoS ONE 4 (9): e7062. doi:10.1371/journal.pone.0007062. PMC 2740860. PMID 19774069.
- ^ Bản mẫu:Grove and Grubb
- ^ Wilson D. E. & Reeder D. M. (biên tập). Mammal Species of the World . Nhà in Đại học Johns Hopkins. tr. 111–184. ISBN 0-801-88221-4.
- ^ “Scientists find missing link between the dolphin, whale and its closest relative, the hippo”. Science News Daily. Ngày 25 tháng 1 năm 2005. Truy cập ngày 18 tháng 6 năm 2007.
- ^ Gatesy J. “More DNA support for a Cetacea/Hippopotamidae clade: the blood-clotting protein gene gamma-fibrinogen”. Molecular Biology and Evolution 14: 537–543. PMID 9159931.
- ^ Ursing B. M.; Arnason U. (1998). “Analyses of mitochondrial genomes strongly support a hippopotamus-whale clade”. Proceedings of the Royal Society 265 (1412): 2251. doi:10.1098/rspb.1998.0567.
- ^ Boisserie, Jean-Renaud; Lihoreau F. & Brunet M. (tháng 2 2005). “The position of Hippopotamidae within Cetartiodactyla”. Proceedings of the National Academy of Sciences 102 (5): 1537–1541. doi:10.1073/pnas.0409518102. PMID 15677331. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2007. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|date=(trợ giúp)
- ^ Spaulding, M; O'Leary, MA; Gatesy, J (2009). Farke, Andrew Allen, biên tập. “Relationships of Cetacea (Artiodactyla) Among Mammals: Increased Taxon Sampling Alters Interpretations of Key Fossils and Character Evolution”. PLoS ONE 4 (9): e7062. doi:10.1371/journal.pone.0007062. PMC 2740860. PMID 19774069.
- ^ “A ‘consensus cladogram’ for artiodactyls”. Tetrapod Zoology. Truy cập ngày 24 tháng 2 năm 2015.

markdown:
# Bộ Guốc chẵn
**Bộ Guốc chẵn** là tên gọi của một bộ động vật có danh pháp khoa học là **Artiodactyla** trong [lớp Thú](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA) (Mammalia). Chúng là các [động vật móng guốc](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_m%C3%B3ng_gu%E1%BB%91c) mà trọng lượng được phân bổ đều trên các ngón thứ ba và thứ tư, chứ không phải chủ yếu hay toàn bộ trên ngón thứ ba như ở [động vật guốc lẻ](/wiki/B%E1%BB%99_Gu%E1%BB%91c_l%E1%BA%BB) (Perissodactyla). Hiện nay, người ta biết khoảng 220 loài động vật guốc chẵn, trong đó có nhiều loài với tầm quan trọng kinh tế-thương mại đối với con người.
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_Gu%E1%BB%91c_ch%E1%BA%B5n&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_Gu%E1%BB%91c_ch%E1%BA%B5n&action=edit§ion=1)]
Giống như nhiều nhóm động vật khác, động vật guốc chẵn lần đầu tiên xuất hiện vào đầu
[thế Eocen](/wiki/Th%E1%BA%BF_Eocen) (khoảng 54 triệu năm trước). Về hình dáng, khi đó chúng giống như [cheo cheo](/wiki/H%E1%BB%8D_Cheo_cheo) ngày nay: nhỏ bé, chân ngắn, ăn lá và các phần mềm của cây. Vào cuối thế Eocen (46 triệu năm trước), ba phân bộ ngày nay còn tồn tại đã phát triển theo các nhánh riêng, đó là [Suina](/wiki/Ph%C3%A2n_b%E1%BB%99_L%E1%BB%A3n) (nhóm chứa các loài lợn); [Tylopoda](/wiki/Ph%C3%A2n_b%E1%BB%99_L%E1%BA%A1c_%C4%91%C3%A0) (nhóm chứa các loài [lạc đà](/wiki/L%E1%BA%A1c_%C4%91%C3%A0)) và [Ruminantia](/wiki/Ph%C3%A2n_b%E1%BB%99_Nhai_l%E1%BA%A1i) (bao gồm các loài động vật nhai lại như trâu, bò, dê, cừu, hươu, nai, linh dương). Tuy nhiên, các động vật guốc chẵn khi đó không phải là nhóm động vật ăn cỏ thống lĩnh: các động vật guốc lẻ (tổ tiên của ngựa, tê giác ngày nay) đã thành công và đông đảo hơn. Các động vật guốc chẵn sống sót trong các hốc sinh thái sót lại, thông thường chiếm các môi trường sống ở rìa, và người ta giả định rằng trong thời gian đó chúng đã phát triển hệ thống tiêu hóa phức tạp của mình, cho phép chúng sống sót với các loại thức ăn phẩm cấp kém.
Sự xuất hiện của các loài cỏ thật sự (
[Poaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_H%C3%B2a_th%E1%BA%A3o)) trong [thế Eocen](/wiki/Th%E1%BA%BF_Eocen) và sự phổ biến của chúng trong thời gian tiếp theo ( [thế Miocen](/wiki/Th%E1%BA%BF_Miocen), khoảng 20 triệu năm trước) đã tạo ra sự thay đổi lớn: các loài cỏ khó têu hóa hơn và động vật guốc chẵn với hệ tiêu hóa phát triển cao hơn đã có khả năng thích nghi tốt hơn với loại thức ăn thô, nghèo dinh dưỡng này, vì thế chúng nhanh chóng thay thế động vật guốc lẻ trong vai trò của các động vật ăn cỏ thống lĩnh trên đất liền.
Động vật guốc chẵn được chia thành hai nhóm, mặc dù có các điểm giống nhau nội tại, nhưng trên thực tế lại hoàn toàn khác nhau. Phân bộ Suina (lợn, lợn cỏ pêcari và hà mã?) vẫn duy trì 4 ngón, có các răng hàm đơn giản hơn, chân ngắn và các răng nanh thường là to lớn và có hình dáng giống như ngà voi. Nói chung, chúng là các động vật ăn tạp và có dạ dày đơn giản (hai loài hà mã và
[lợn hươu](/wiki/L%E1%BB%A3n_h%C6%B0%C6%A1u) là các ngoại lệ). Rất có thể rằng phân bộ Suina không phải là cách gộp nhóm tự nhiên. Cụ thể, các nghiên cứu gần đây cho rằng Hippopotamidae (có lẽ có nguồn gốc từ nhóm đã tuyệt chủng là [Anthracotherium](/w/index.php?title=Anthracotherium&action=edit&redlink=1)) có thể có quan hệ họ hàng với các động vật nhai lại hơn là với các loài lợn.
Ở phía kia, các loài lạc đà và động vật nhai lại, có xu hướng với chân dài hơn, chỉ có hai ngón, với các răng hàm phức tạp hơn, thích hợp với việc mài trên các loại cỏ cứng, cùng dạ dày nhiều khoang. Chúng không những có hệ tiêu hóa phát triển cao hơn mà còn tiến hóa để có thói quen nhai lại thức ăn: ợ thức ăn đã tiêu hóa một phần để nhai lại và hấp thụ tối đa lượng dưỡng chất có từ thức ăn.
Cuối cùng, một nhóm các động vật guốc chẵn cổ, mà
[sinh học phân tử](/wiki/Sinh_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A2n_t%E1%BB%AD) cho rằng có quan hệ họ hàng gần gũi nhất với họ Hippopotamidae, đã trở lại biển cả để tiến hóa thành các loài cá voi, cá heo. Kết luận của nó là bộ Artiodactyla, nếu loại bỏ nhóm [Cetacea](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%A1_voi), là [nhóm đa ngành](/wiki/%C4%90a_ng%C3%A0nh). Vì lý do này, thuật ngữ ** đã được tạo ra để chỉ nhóm mới chứa cả động vật guốc chẵn và các loài cá voi. Cetartiodactyla**
## Phân loại[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_Gu%E1%BB%91c_ch%E1%BA%B5n&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_Gu%E1%BB%91c_ch%E1%BA%B5n&action=edit§ion=2)]
Phân loại dưới đây sử dụng hệ thống hóa do McKenna và Bell đề ra năm 1997
, với sự sắp xếp lại lấy theo Spaulding [1] *et al.*(2009) [[2]](#cite_note-evo-2) . Các họ còn sinh tồn được [[3]](#cite_note-3) *Mammal Species of the World*xuất bản năm 2005 công nhận . Hiện tại, nhóm [[4]](#cite_note-4) [cá voi](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%A1_voi)(Cetacea) và động vật guốc chẵn (Artiodactyla) được đặt trong nhóm lớn không phân hạng [Cetartiodactyla](/wiki/Cetartiodactyla)như là các nhóm nhỏ có quan hệ chị-em, mặc dù phân tích ADN đã chỉ ra rằng Cetacea đã tiến hóa từ trong Artiodactyla. Học thuyết gần đây nhất về nguồn gốc của hà mã ( [Hippopotamidae](/wiki/Hippopotamidae)) gợi ý rằng hà mã và cá voi chia sẻ cùng một tổ tiên chung sống bán thủy sinh, đã tách khỏi các động vật guốc chẵn khác khoảng 60 triệu năm trước [[5]](#cite_note-ScienceNews-5) . Nhóm tổ tiên giả định này rất có thể đã tách thành hai nhánh khoảng 54 triệu năm trước [[6]](#cite_note-DNA-6) . Một nhánh đã tiến hóa thành cá voi, rất có thể là khởi đầu với tiền-cá voi [[7]](#cite_note-Genomes-7) *từ 52 triệu năm trước với các tổ tiên sớm khác của cá voi được gọi chung là nhóm* [Pakicetus](/wiki/Pakicetus) [Archaeoceti](/wiki/Ph%C3%A2n_b%E1%BB%99_C%C3%A1_voi_c%E1%BB%95), cuối cùng đã trải qua sự thích nghi thủy sinh để biến thành các loài cá voi hoàn toàn sống dưới nước . [[8]](#cite_note-Cetartiodactyla-8) **Bộ Artiodactyla**/ **Cetartiodactyla** **Phân bộ** [Tylopoda](/wiki/Tylopoda)
- Họ †
[Anoplotheriidae](/w/index.php?title=Anoplotheriidae&action=edit&redlink=1)?
- Họ †
[Cainotheriidae](/w/index.php?title=Cainotheriidae&action=edit&redlink=1)
- Họ †
[Merycoidodontidae](/w/index.php?title=Merycoidodontidae&action=edit&redlink=1)
- Họ †
[Agriochoeridae](/w/index.php?title=Agriochoeridae&action=edit&redlink=1)
- Họ
[Camelidae](/wiki/Camelidae): lạc đà
- Họ †
[Oromerycidae](/w/index.php?title=Oromerycidae&action=edit&redlink=1)
- Họ †
[Xiphodontidae](/w/index.php?title=Xiphodontidae&action=edit&redlink=1)
- Họ †
**Nhánh** [Artiofabula](/w/index.php?title=Artiofabula&action=edit&redlink=1) **Phân bộ** [Suina](/wiki/Suina)
- Họ
[Suidae](/wiki/Suidae): lợn (19 loài)
- Họ
[Tayassuidae](/wiki/Tayassuidae): lợn cỏ peccari (4 loài)
- Họ †
[Sanitheriidae](/w/index.php?title=Sanitheriidae&action=edit&redlink=1)
- Họ
**Nhánh** [Cetruminantia](/wiki/Cetruminantia) **Nhánh** [Cetancodontamorpha](/w/index.php?title=Cetancodontamorpha&action=edit&redlink=1) [[9]](#cite_note-9) [[10]](#cite_note-10)
- Chi †
[Andrewsarchus](/wiki/Andrewsarchus)?
- Họ †
[Entelodontidae](/wiki/Entelodontidae) **Phân bộ** [Whippomorpha](/wiki/Whippomorpha)
- Liên họ
[Dichobunoidea](/w/index.php?title=Dichobunoidea&action=edit&redlink=1)- cận ngành với Cetacea và Raoellidae
- Họ †
[Dichobunidae](/w/index.php?title=Dichobunidae&action=edit&redlink=1)
- Họ †
[Helohyidae](/w/index.php?title=Helohyidae&action=edit&redlink=1)
- Họ †
[Choeropotamidae](/w/index.php?title=Choeropotamidae&action=edit&redlink=1)
- Họ †
[Cebochoeridae](/w/index.php?title=Cebochoeridae&action=edit&redlink=1)
- Họ †
[Mixtotheriidae](/w/index.php?title=Mixtotheriidae&action=edit&redlink=1)
- Họ †
**Phân thứ bộ**: cá voi, cá heo (khoảng 90 loài) [Cetacea](/wiki/Cetacea) **Tiểu bộ †** [Archaeoceti](/wiki/Archaeoceti)
- Họ †
[Pakicetidae](/wiki/Pakicetidae)
- Họ †
[Ambulocetidae](/wiki/Ambulocetidae)
- Họ †
[Remingtonocetidae](/w/index.php?title=Remingtonocetidae&action=edit&redlink=1)
- Họ †
[Basilosauridae](/wiki/Basilosauridae)
- Họ †
**Tiểu bộ**: cá voi tấm sừng hàm [Mysticeti](/wiki/Mysticeti)
- Liên họ Balaenoidea
- Họ
[Balaenidae](/wiki/Balaenidae)
- Họ
[Neobalaenidae](/wiki/Neobalaenidae)
- Họ
- Liên họ Balaenopteroidea
- Liên họ Balaenoidea
**Tiểu bộ**: cá voi răng [Odontoceti](/wiki/Odontoceti)
- Liên họ
[Delphinoidea](/w/index.php?title=Delphinoidea&action=edit&redlink=1): cá heo
- Họ
[Delphinidae](/wiki/Delphinidae): cá heo (38 loài)
- Họ
[Monodontidae](/wiki/Monodontidae)
- Họ
[Phocoenidae](/wiki/Phocoenidae): cá heo chuột (6 loài)
- Họ
- Liên họ
[Physeteroidea](/wiki/Physeteroidea): cá nhà táng
- Họ
[Kogiidae](/wiki/Kogiidae)
- Họ
[Physeteridae](/wiki/Physeteridae): [cá nhà táng](/wiki/C%C3%A1_nh%C3%A0_t%C3%A1ng)
- Họ
- Liên họ
[Platanistoidea](/w/index.php?title=Platanistoidea&action=edit&redlink=1): cá heo sông
- Họ
[Iniidae](/wiki/Iniidae): cá heo sông Nam Mỹ (2 loài)
- Họ
[Lipotidae](/wiki/Lipotidae): cá heo sông Trung Quốc (0/1 loài, có lẽ đã tuyệt chủng)
- Họ
[Platanistidae](/wiki/Platanistidae): cá heo sông Nam Á (1 loài)
- Họ
[Pontoporiidae](/wiki/Pontoporiidae): [cá heo La Plata](/wiki/C%C3%A1_heo_La_Plata)(1 loài)
- Họ
- Liên họ Ziphioidea
- Họ
[Ziphidae](/wiki/Ziphidae): cá heo mỏ (22 loài)
- Họ
- Liên họ
-
- Họ †
[Raoellidae](/wiki/Raoellidae) **Phân thứ bộ** [Ancodonta](/w/index.php?title=Ancodonta&action=edit&redlink=1)
- Họ †
[Anthracotheriidae](/wiki/Anthracotheriidae)- cận ngành với Hippopotamidae
- Họ
[Hippopotamidae](/wiki/Hippopotamidae): hà mã (2 loài)
- Họ †
- Liên họ
- Chi †
**Nhánh** [Ruminantiamorpha](/wiki/Ruminantia) **Phân bộ** [Ruminantia](/wiki/Ruminantia) **Phân thứ bộ** [Tragulina](/w/index.php?title=Tragulina&action=edit&redlink=1)
- Họ †
[Amphimerycidae](/w/index.php?title=Amphimerycidae&action=edit&redlink=1)
- Họ †
[Prodremotheriidae](/w/index.php?title=Prodremotheriidae&action=edit&redlink=1)
- Họ †
[Protoceratidae](/w/index.php?title=Protoceratidae&action=edit&redlink=1)
- Họ †
[Hypertragulidae](/w/index.php?title=Hypertragulidae&action=edit&redlink=1)
- Họ †
[Praetragulidae](/w/index.php?title=Praetragulidae&action=edit&redlink=1)
- Họ
[Tragulidae](/wiki/Tragulidae): cheo cheo (6-10 loài)
- Họ †
[Archaeomerycidae](/w/index.php?title=Archaeomerycidae&action=edit&redlink=1)
- Họ †
[Lophiomerycidae](/w/index.php?title=Lophiomerycidae&action=edit&redlink=1)
- Họ †
**Phân thứ bộ** [Pecora](/wiki/Pecora)
- Họ †
[Gelocidae](/w/index.php?title=Gelocidae&action=edit&redlink=1)
- Họ †
[Palaeomerycidae](/wiki/Palaeomerycidae)
- Họ
[Antilocapridae](/wiki/Antilocapridae): linh dương Bắc Mỹ (1 loài)
- Họ †
[Climacoceratidae](/w/index.php?title=Climacoceratidae&action=edit&redlink=1)
- Họ
[Giraffidae](/wiki/Giraffidae): hươu cao cổ, hươu đùi vằn (2 loài)
- Họ †
[Hoplitomerycidae](/w/index.php?title=Hoplitomerycidae&action=edit&redlink=1)
- Họ
[Cervidae](/wiki/Cervidae): hươu nai (49 loài)
- Họ †
[Leptomerycidae](/w/index.php?title=Leptomerycidae&action=edit&redlink=1)
- Họ
[Moschidae](/wiki/Moschidae): hươu xạ (7 loài)
- Họ
[Bovidae](/wiki/Bovidae): trâu, bò, dê, cừu, linh dương Cựu thế giới và họ hàng (135 loài)
- Họ †
-
-
-
-
-
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_Gu%E1%BB%91c_ch%E1%BA%B5n&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_Gu%E1%BB%91c_ch%E1%BA%B5n&action=edit§ion=3)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_Gu%E1%BB%91c_ch%E1%BA%B5n&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_Gu%E1%BB%91c_ch%E1%BA%B5n&action=edit§ion=4)] **McKenna M. C. & Bell S. K. (1997).** [^](#cite_ref-1) *Classification of Mammals Above the Species Level*. New York: Nhà in Đại học Columbia. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-231-11013-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-231-11013-8). **Spaulding, Michelle; O'Leary, Maureen A.; Gatesy, John; Farke, Andrew Allen (2009).** [^](#cite_ref-evo_2-0) [“Relationships of Cetacea (Artiodactyla) Among Mammals: Increased Taxon Sampling Alters Interpretations of Key Fossils and Character Evolution”](http://www.plosone.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0007062). *PLoS ONE* **4**(9): e7062. [doi](/wiki/DOI): [10.1371/journal.pone.0007062](//dx.doi.org/10.1371%2Fjournal.pone.0007062). [PMC](/wiki/PubMed_Central) [2740860](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2740860). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [19774069](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19774069). [^](#cite_ref-3) [Bản mẫu:Grove and Grubb](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Grove_and_Grubb&action=edit&redlink=1) **Wilson D. E. & Reeder D. M. (biên tập).** [^](#cite_ref-4) *Mammal Species of the World*. Nhà in Đại học Johns Hopkins. tr. 111–184. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-801-88221-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-801-88221-4). [^](#cite_ref-ScienceNews_5-0) [“Scientists find missing link between the dolphin, whale and its closest relative, the hippo”](http://www.sciencenewsdaily.org/story-2806.html). *Science News Daily*. Ngày 25 tháng 1 năm 2005. Truy cập ngày 18 tháng 6 năm 2007. **Gatesy J.** [^](#cite_ref-DNA_6-0) [“More DNA support for a Cetacea/Hippopotamidae clade: the blood-clotting protein gene gamma-fibrinogen”](http://mbe.oxfordjournals.org/cgi/content/abstract/14/5/537). *Molecular Biology and Evolution* **14**: 537–543. [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [9159931](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9159931). **Ursing B. M.; Arnason U. (1998). “Analyses of mitochondrial genomes strongly support a hippopotamus-whale clade”.** [^](#cite_ref-Genomes_7-0) *Proceedings of the Royal Society* **265**(1412): 2251. [doi](/wiki/DOI): [10.1098/rspb.1998.0567](//dx.doi.org/10.1098%2Frspb.1998.0567). **Boisserie, Jean-Renaud; Lihoreau F. & Brunet M. (tháng 2 2005).** [^](#cite_ref-Cetartiodactyla_8-0) [“The position of Hippopotamidae within Cetartiodactyla”](http://www.pnas.org/cgi/content/full/102/5/1537). *Proceedings of the National Academy of Sciences* **102**(5): 1537–1541. [doi](/wiki/DOI): [10.1073/pnas.0409518102](//dx.doi.org/10.1073%2Fpnas.0409518102). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [15677331](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15677331). Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2007. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|date=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date)) **Spaulding, M; O'Leary, MA; Gatesy, J (2009). Farke, Andrew Allen, biên tập.** [^](#cite_ref-9) [“Relationships of Cetacea (Artiodactyla) Among Mammals: Increased Taxon Sampling Alters Interpretations of Key Fossils and Character Evolution”](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2740860). *PLoS ONE* **4**(9): e7062. [doi](/wiki/DOI): [10.1371/journal.pone.0007062](//dx.doi.org/10.1371%2Fjournal.pone.0007062). [PMC](/wiki/PubMed_Central) [2740860](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2740860). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [19774069](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19774069). [^](#cite_ref-10) [“A ‘consensus cladogram’ for artiodactyls”](http://scienceblogs.com/tetrapodzoology/2010/06/artiodactyl_consensus_cladogram.php#comments). *Tetrapod Zoology*. Truy cập ngày 24 tháng 2 năm 2015.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_Gu%E1%BB%91c_ch%E1%BA%B5n&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_Gu%E1%BB%91c_ch%E1%BA%B5n&action=edit§ion=5)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
|
|![]()
|
| có thông tin sinh học về

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.02:-77.54:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1055 miss(0), cp1053 frontend miss(0)

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Accept-Ranges: bytes

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Curtiss P-6 Hawk
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Curtiss P-6 Hawk là một loại máy bay tiêm kích hai tầng cánh của Hoa Kỳ trong thập niên 1920.
Mục lục
Biến thể[sửa | sửa mã nguồn]
- XP-6
- Model 34P
- XP-6A
- Model 34K
- P-6A
- XP-6B
- P-6C
- XP-6D
- P-6D
- XP-6E
- Model 35
- P-6E
- XP-6F
- XP-6G
- XP-6H
- P
- P-6S
- Hawk I
- P-11
- XP-17
- YP-20
- XP-21
- XP-22
- XP-23
- Model 63
Quốc gia sử dụng[sửa | sửa mã nguồn]
Tính năng kỹ chiến thuật (P-6E)[sửa | sửa mã nguồn]
Dữ liệu lấy từ The Complete Encyclopedia of World Aircraft
Đặc điểm tổng quát
- Kíp lái: 1
- Chiều dài: 25 ft 2 in (7,67 m)
- Sải cánh: 31 ft 6 in (9,6 m)
- Chiều cao: 8 ft 10 in (2,69 m)
- Diện tích cánh: 252 ft² (23,41 m²)
- Trọng lượng rỗng: 2.669 lb (1.224 kg)
- Trọng lượng cất cánh tối đa: 3.436 lb (1.559 kg)
- Động cơ: 1 × Curtiss V-1570C Conqueror, 700 hp (522 kW)
Hiệu suất bay
- Vận tốc cực đại: 204 mph (177 kn, 328 km/h)
- Vận tốc hành trình: 167 mph (145 kn, 269 km/h)
- Tầm bay: 285 mi (248 nmi, 459 km)
- Trần bay: 24.700 ft (7.529 m)
- Vận tốc lên cao: 2.480 ft/phút (756 m/s)
Trang bị vũ khí
- 2 × súng máy.30 in (7,62 mm)
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- Danh sách khác
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Ghi chú[sửa | sửa mã nguồn]
Tài liệu[sửa | sửa mã nguồn]
- Bowers, Peter M. "The Great Fighter Fly-Offs: Curtiss vs. Boeing". Wings, Volume 31, Number 1, February 2001.
- Eden, Paul and Soph Moeng, eds. The Complete Encyclopedia of World Aircraft. London: Amber Books Ltd., 2002, ISBN 0-7607-3432-1.

markdown:
# Curtiss P-6 Hawk
|P-6 Hawk|
|Curtiss P-6E Hawk tại
|[Máy bay tiêm kích](/wiki/M%C3%A1y_bay_ti%C3%AAm_k%C3%ADch) [Curtiss Aeroplane and Motor Company](/w/index.php?title=Curtiss_Aeroplane_and_Motor_Company&action=edit&redlink=1) ![ Flag of the United States.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/22px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
![ Flag of the United States.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/22px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Quân đoàn Không quân Lục quân Hoa Kỳ](/w/index.php?title=Qu%C3%A2n_%C4%91o%C3%A0n_Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_L%E1%BB%A5c_qu%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1) **Curtiss P-6 Hawk** là một loại [máy bay tiêm kích](/wiki/M%C3%A1y_bay_ti%C3%AAm_k%C3%ADch) hai tầng cánh của [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) trong thập niên 1920.
## Mục lục
## Biến thể[
[sửa](/w/index.php?title=Curtiss_P-6_Hawk&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Curtiss_P-6_Hawk&action=edit§ion=1)]
- XP-6
**Model 34P**
- XP-6A
**Model 34K**
- P-6A
- XP-6B
- P-6C
- XP-6D
- P-6D
- XP-6E
**Model 35**
- P-6E
- XP-6F
- XP-6G
- XP-6H
- P
- P-6S
**Hawk I**
- P-11
- XP-17
[YP-20](/wiki/Curtiss_YP-20)
- XP-21
[XP-22](/w/index.php?title=XP-22_Hawk&action=edit&redlink=1)
- XP-23
**Model 63**
## Quốc gia sử dụng[
[sửa](/w/index.php?title=Curtiss_P-6_Hawk&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Curtiss_P-6_Hawk&action=edit§ion=2)]
## Tính năng kỹ chiến thuật (P-6E)[
[sửa](/w/index.php?title=Curtiss_P-6_Hawk&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Curtiss_P-6_Hawk&action=edit§ion=3)] *Dữ liệu lấy từ* *The Complete Encyclopedia of World Aircraft* **Đặc điểm tổng quát** **Kíp lái:**1 **Chiều dài:**25 ft 2 in (7,67 m) **31 ft 6 in (9,6 m)** [Sải cánh](/wiki/S%E1%BA%A3i_c%C3%A1nh): **Chiều cao:**8 ft 10 in (2,69 m) **Diện tích cánh:**252 ft² (23,41 m²) **2.669 lb (1.224 kg)** [Trọng lượng rỗng](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Dng_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_r%E1%BB%97ng_c%E1%BB%A7a_nh%C3%A0_s%E1%BA%A3n_xu%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1): **3.436 lb (1.559 kg)** [Trọng lượng cất cánh tối đa](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Dng_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_c%E1%BA%A5t_c%C3%A1nh_t%E1%BB%91i_%C4%91a&action=edit&redlink=1): **1 ×** [Động cơ](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99ng_c%C6%A1_m%C3%A1y_bay&action=edit&redlink=1): [Curtiss V-1570C](/w/index.php?title=Curtiss_V-1570&action=edit&redlink=1)Conqueror, 700 hp (522 kW) **Hiệu suất bay** **204 mph (177 kn, 328 km/h)** [Vận tốc cực đại](/wiki/V%E1%BA%ADn_t%E1%BB%91c_V): **167 mph (145 kn, 269 km/h)** [Vận tốc hành trình](/wiki/V%E1%BA%ADn_t%E1%BB%91c_V): **285 mi (248 nmi, 459 km)** [Tầm bay](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7m_bay&action=edit&redlink=1): **24.700 ft (7.529 m)** [Trần bay](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_bay&action=edit&redlink=1): **2.480 ft/phút (756 m/s)** [Vận tốc lên cao](/w/index.php?title=V%E1%BA%ADn_t%E1%BB%91c_l%C3%AAn_cao&action=edit&redlink=1): **Trang bị vũ khí**
- 2 × súng máy.30 in (7,62 mm)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Curtiss_P-6_Hawk&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Curtiss_P-6_Hawk&action=edit§ion=4)]
- Danh sách khác
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Curtiss_P-6_Hawk&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Curtiss_P-6_Hawk&action=edit§ion=5)]
### Ghi chú[
[sửa](/w/index.php?title=Curtiss_P-6_Hawk&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Curtiss_P-6_Hawk&action=edit§ion=6)]
### Tài liệu[
[sửa](/w/index.php?title=Curtiss_P-6_Hawk&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Curtiss_P-6_Hawk&action=edit§ion=7)]
- Bowers, Peter M. "The Great Fighter Fly-Offs: Curtiss vs. Boeing".
*Wings,*Volume 31, Number 1, February 2001.
- Eden, Paul and Soph Moeng, eds.
*The Complete Encyclopedia of World Aircraft*. London: Amber Books Ltd., 2002, [ISBN 0-7607-3432-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0760734321).
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Curtiss_P-6_Hawk&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Curtiss_P-6_Hawk&action=edit§ion=8)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
|
|
|
|
|
|

X-Cache: cp1067 miss(0), cp1053 frontend miss(0)


text:
Karl Eugen Dühring
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Karl Eugen Dühring (1833-1921) là nhà triết học và kinh tế học Đức. Dühring thù địch với đạo Do Thái và Cơ Đốc giáo vì cho rằng các đạo ấy làm tha hoá con người. Dühring chịu ảnh hưởng của Auguste Comte và của Ludwig Feuerbach. Triết học của Dühring là một sự hỗn hợp chủ nghĩa duy tâm, chủ nghĩa duy vật máy móc và chủ nghĩa thực chứng. Những quan điểm triết học, kinh tế học và chủ nghĩa xã hội của Dühring đã có ảnh hưởng khá rộng đến các nhà xã hội dân chủ Đức lúc đó, đặc biệt là Eduard Bernstein. Friedrich Engels đã kịch liệt phê phán những quan điểm của Dühring trong cuốn Herrn Eugen Dührings Umwälzung der Wissenschaft (Ông Dühring đã đảo lộn khoa học), thường gọi là Anti-Dühring (Chống Dühring).

markdown:
# Karl Eugen Dühring
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Karl Eugen Dühring** (1833-1921) là nhà [triết học](/wiki/Tri%E1%BA%BFt_h%E1%BB%8Dc) và [kinh tế học](/wiki/Kinh_t%E1%BA%BF_h%E1%BB%8Dc) [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c). Dühring thù địch với [đạo Do Thái](/wiki/Do_Th%C3%A1i_gi%C3%A1o) và [Cơ Đốc giáo](/wiki/Kit%C3%B4_gi%C3%A1o) vì cho rằng các đạo ấy làm tha hoá con người. Dühring chịu ảnh hưởng của [Auguste Comte](/wiki/Auguste_Comte) và của [Ludwig Feuerbach](/wiki/Ludwig_Feuerbach). Triết học của Dühring là một sự hỗn hợp [chủ nghĩa duy tâm](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_duy_t%C3%A2m), [chủ nghĩa duy vật](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_duy_v%E1%BA%ADt) máy móc và [chủ nghĩa thực chứng](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_th%E1%BB%B1c_ch%E1%BB%A9ng). Những quan điểm triết học, kinh tế học và [chủ nghĩa xã hội](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_x%C3%A3_h%E1%BB%99i) của Dühring đã có ảnh hưởng khá rộng đến các nhà xã hội dân chủ Đức lúc đó, đặc biệt là [Eduard Bernstein](/wiki/Eduard_Bernstein). [Friedrich Engels](/wiki/Friedrich_Engels) đã kịch liệt phê phán những quan điểm của Dühring trong cuốn *Herrn Eugen Dührings Umwälzung der Wissenschaft* (Ông Dühring đã đảo lộn khoa học), thường gọi là *Anti-Dühring* (Chống Dühring).

X-Cache: cp1066 hit(1), cp1053 frontend miss(0)


text:
Xã King, Quận Bedford, Pennsylvania
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ King, Quận Bedford, Pennsylvania)
Xã King (tiếng Anh: King Township) là một xã thuộc quận Bedford, tiểu bang Pennsylvania, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 1.238 người.[1]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “2010 Census Gazetteer Files”. Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2012.

markdown:
# Xã King, Quận Bedford, Pennsylvania
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ
[King, Quận Bedford, Pennsylvania](/w/index.php?title=King,_Qu%E1%BA%ADn_Bedford,_Pennsylvania&redirect=no))
|Xã King
|
King Township
|—
|![ Hình nền trời của Xã King](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/King_Township_from_Dunning_Mountain.jpg/250px-King_Township_from_Dunning_Mountain.jpg)
![ Hình nền trời của Xã King](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/King_Township_from_Dunning_Mountain.jpg/250px-King_Township_from_Dunning_Mountain.jpg)
![ Vị trí trong Quận Bedford, Pennsylvania](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/Map_of_King_Township%2C_Bedford_County%2C_Pennsylvania_Highlighted.png/250px-Map_of_King_Township%2C_Bedford_County%2C_Pennsylvania_Highlighted.png)
![ Vị trí trong Quận Bedford, Pennsylvania](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/Map_of_King_Township%2C_Bedford_County%2C_Pennsylvania_Highlighted.png/250px-Map_of_King_Township%2C_Bedford_County%2C_Pennsylvania_Highlighted.png)
Vị trí trong
[Quận Bedford](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Bedford,_Pennsylvania), [Pennsylvania](/wiki/Pennsylvania) ![ Vị trí quận Bedford trong tiểu bang Pennsylvania ở Hoa Kỳ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/47/Map_of_Pennsylvania_highlighting_Bedford_County.svg/250px-Map_of_Pennsylvania_highlighting_Bedford_County.svg.png)
![ Vị trí quận Bedford trong tiểu bang Pennsylvania ở Hoa Kỳ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/47/Map_of_Pennsylvania_highlighting_Bedford_County.svg/250px-Map_of_Pennsylvania_highlighting_Bedford_County.svg.png)
Vị trí quận Bedford trong tiểu bang Pennsylvania ở Hoa Kỳ
[Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Pennsylvania](/wiki/Pennsylvania) [Quận](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_%E1%BB%9F_Pennsylvania&action=edit&redlink=1) [Quận Bedford](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Bedford,_Pennsylvania) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [EST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_%C4%90%C3%B4ng_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-5](/wiki/UTC-5)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) **EDT**( [UTC-4](/wiki/UTC-4)) **Xã King** ( [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *King Township*) là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Hoa_K%E1%BB%B3) thuộc [quận Bedford](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Bedford,_Pennsylvania), tiểu bang [Pennsylvania](/wiki/Pennsylvania), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Năm 2010, dân số của xã này là 1.238 người. [[1]](#cite_note-1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=X%C3%A3_King,_Qu%E1%BA%ADn_Bedford,_Pennsylvania&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=X%C3%A3_King,_Qu%E1%BA%ADn_Bedford,_Pennsylvania&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“2010 Census Gazetteer Files”](http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html). [Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3). Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2012.

X-Cache: cp1054 miss(0), cp1053 frontend miss(0)


text:
Lepus starcki
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Lepus starcki là một loài động vật có vú trong họ Leporidae, bộ Thỏ. Loài này được Petter mô tả năm 1963.[1]
Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă Wilson, D. E.; Reeder, D. M. biên tập (2005). “Lepus starcki”. Mammal Species of the World . Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang). ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
Phương tiện liên quan tới Lepus starcki tại Wikimedia Commons

markdown:
*Lepus starcki*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Lepus starcki
|
|![]()
[Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Mammalia](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Lagomorpha](/wiki/B%E1%BB%99_Th%E1%BB%8F) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Leporidae](/wiki/Leporidae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Lepus](/wiki/Lepus) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **L. starcki** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Lepus starcki* [Petter](/w/index.php?title=Francis_Petter&action=edit&redlink=1), [1963](/wiki/1963) [[1]](#cite_note-msw3-1) ![ Ethiopian Highland Hare area.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8e/Ethiopian_Highland_Hare_area.png/280px-Ethiopian_Highland_Hare_area.png)
![ Ethiopian Highland Hare area.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8e/Ethiopian_Highland_Hare_area.png/280px-Ethiopian_Highland_Hare_area.png)
* là một loài Lepus starcki* [động vật có vú](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA)trong họ [Leporidae](/wiki/Leporidae), [bộ Thỏ](/wiki/B%E1%BB%99_Th%E1%BB%8F). Loài này được Petter mô tả năm 1963. [[1]](#cite_note-msw3-1)
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Lepus_starcki&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lepus_starcki&action=edit§ion=1)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Lepus_starcki&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lepus_starcki&action=edit§ion=2)]
- ^
**a** [Wilson, D. E.; Reeder, D. M. biên tập (2005). “](#cite_ref-msw3_1-1) **ă** *Lepus starcki*”. [. Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang).](http://www.bucknell.edu/msw3/browse.asp?id=13500214) *Mammal Species of the World* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-8018-8221-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-8018-8221-0). [OCLC](/wiki/OCLC) [62265494](//www.worldcat.org/oclc/62265494).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Lepus_starcki&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lepus_starcki&action=edit§ion=3)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Lepus_starcki&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lepus_starcki&action=edit§ion=4)]
Phương tiện liên quan tới
[Lepus starcki](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Lepus_starcki) tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)


text:
Pierreclanis
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Pierreclanis là một chi bướm đêm thuộc họ Sphingidae, chỉ có một loài, Pierreclanis admatha, được tìm thấy ở Guinea, Bờ Biển Ngà, Cameroon, Cộng hòa Trung Phi, Cộng hòa Dân chủ Congo, Cộng hòa Congo, Gabon và Ghana.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “CATE Creating a Taxonomic eScience - Sphingidae”. Cate-sphingidae.org. Truy cập ngày 1 tháng 11 năm 2011.

markdown:
# Pierreclanis
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Pierreclanis admatha
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Arthropoda](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_Ch%C3%A2n_kh%E1%BB%9Bp) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Insecta](/wiki/C%C3%B4n_tr%C3%B9ng) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Lepidoptera](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%A1nh_v%E1%BA%A9y) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Sphingidae](/wiki/Sphingidae) [Phân họ](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D)( *subfamilia*) [Smerinthinae](/w/index.php?title=Smerinthinae&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) **Pierreclanis**
Eitschberger, 2007
[Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **P. admatha** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Pierreclanis admatha*
(
[Pierre](/w/index.php?title=Jean_Baptiste_Louis_Pierre&action=edit&redlink=1), 1985) [[1]](#cite_note-1) [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) *Pseudoclanis admatha*Pierre, 1985 *Pseudoclanis occidentalis nigrita*Gehlen, 1928 * là một chi Pierreclanis* [bướm đêm](/wiki/B%C6%B0%E1%BB%9Bm_%C4%91%C3%AAm)thuộc họ [Sphingidae](/wiki/Sphingidae), chỉ có một loài, *, được tìm thấy ở* **Pierreclanis admatha** [Guinea](/wiki/Guin%C3%A9e), [Bờ Biển Ngà](/wiki/B%E1%BB%9D_Bi%E1%BB%83n_Ng%C3%A0), [Cameroon](/wiki/Cameroon), [Cộng hòa Trung Phi](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Trung_Phi), [Cộng hòa Dân chủ Congo](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Congo), [Cộng hòa Congo](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Congo), [Gabon](/wiki/Gabon)và [Ghana](/wiki/Ghana).
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Pierreclanis&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Pierreclanis&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“CATE Creating a Taxonomic eScience - Sphingidae”](https://www.cate-sphingidae.org/taxonomy/Pierreclanis/admatha.html). Cate-sphingidae.org. Truy cập ngày 1 tháng 11 năm 2011.


text:
Shan Sa
Shan Sa là bút danh của Yan Ni-Ni (Diêm Ni; sinh ngày 26 tháng 10, 1972), một nhà văn người Pháp, được biết đến ở Trung Quốc và Việt Nam với tên Sơn Táp (山颯). Cô thuộc thế hệ thứ 3 của các nhà văn Hoa kiều ở Pháp.
Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]
Shan Sa sinh ra trong một gia đình trí thức cao cấp ở Bắc Kinh và rời Trung Quốc để đến Paris vào năm 1990. Năm lên 8, cô đã có thơ in thành tuyển tập. Năm 14 tuổi, cô đã được giải thưởng văn học thiếu nhi toàn quốc, gây chấn động văn đàn Trung Quốc, cô đã xuất bản được 4 tập thơ khi còn ở trong nước. Năm 1990 cô tốt nghiệp trung học tại trường Trung học phụ thuộc Đại học Bắc Kinh, cùng năm đó được nhà thơ Ngải Thanh tiến cử đi du học tại Pari và định cư tại Pháp. Cô sang Paris theo cha là giáo sư dạy ở Đại học Sorbonne từ trước đó. Từ năm 1994 đến năm 1996, cô làm thư ký cho họa sỹ Balthus. Năm 1997, với bút danh Shan Sa, cô từng bước chiếm lĩnh văn đàn Paris. Thiếu nữ đánh cờ vây là tác phẩm đầu tiên của cô đã được xuất bản trong và ngoài nước Pháp, được 4 giải văn học lớn của Pháp đề cử và đoạt giải thưởng văn học Goncourt dành cho giới trẻ.
Sơn Táp nói cô rất thích núi, thích nghe tiếng thông reo và đọc sách. Bút danh Sơn Táp của cô được gợi ý từ bài thơ cổ ngũ ngôn "Tùng thanh" của Bạch Cư Dị: "hàn sơn táp táp vũ, thu cầm lãnh lãnh huyền" (ào ào núi rét sa mưa, đờn cầm thu nẩy dây tơ lạnh lùng–Tản Đà dịch).
Cuối năm 2003, Shan Sa trở thành tâm điểm của giới báo chí và xuất bản Pháp vì một trận chiến ầm ĩ giữa hai Nhà xuất bản là Albin Michel và Grasset để giành quyền ấn hành cuốn Impératrice (Vương hậu) của cô.
Tác phẩm chính[sửa | sửa mã nguồn]
- Porte de la paix céleste (Thiên An môn) (1997).
- Les quatre vies du saule (Bốn kiếp thuỳ liễu) (1999).
- La Joueuse de Go (Thiếu nữ đánh cờ vây) (2001).
- Impératrice (Empress) (Nữ hoàng) (2003), dựa trên cuộc đời của Võ Tắc Thiên
- Les conspirateurs (Conspirators) (Mưu phản) (2005).
- La cithare nue (The naked zither) (Đàn cổ cầm khỏa thân) (2010).
Các tác phẩm in nghiêng: đã có bản dịch tiếng Việt
Giải thưởng[sửa | sửa mã nguồn]
- Giải Goncourt cho tiểu thuyết đầu tay năm 1998 (với truyện Porte de la paix céleste)
- Giải thưởng Cazes năm 1999 (với truyện Les quatre vies du saule)
- Giải thưởng Goncourt cho giới trẻ ở Pháp năm 2001 và giải thưởng Kiriyama ở Mỹ (với truyện Thiếu nữ đánh cờ vây)

markdown:
# Shan Sa
|Shan Sa|
|
|![]()
**Shan Sa** là bút danh của **Yan Ni-Ni** ( *Diêm Ni*; sinh ngày [26 tháng 10](/wiki/26_th%C3%A1ng_10), [1972](/wiki/1972)), một [nhà văn](/wiki/Nh%C3%A0_v%C4%83n) người [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p), được biết đến ở [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) và [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) với tên **Sơn Táp** (山颯). Cô thuộc thế hệ thứ 3 của các nhà văn [Hoa kiều](/wiki/Hoa_ki%E1%BB%81u) ở Pháp.
## Tiểu sử[
[sửa](/w/index.php?title=Shan_Sa&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Shan_Sa&action=edit§ion=1)]
Shan Sa sinh ra trong một gia đình trí thức cao cấp ở
[Bắc Kinh](/wiki/B%E1%BA%AFc_Kinh) và rời [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) để đến [Paris](/wiki/Paris) vào năm [1990](/wiki/1990). Năm lên 8, cô đã có thơ in thành tuyển tập. Năm 14 tuổi, cô đã được giải thưởng văn học thiếu nhi toàn quốc, gây chấn động văn đàn Trung Quốc, cô đã xuất bản được 4 tập [thơ](/wiki/Th%C6%A1) khi còn ở trong nước. Năm [1990](/wiki/1990) cô tốt nghiệp trung học tại trường Trung học phụ thuộc [Đại học Bắc Kinh](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_B%E1%BA%AFc_Kinh), cùng năm đó được [nhà thơ](/wiki/Nh%C3%A0_th%C6%A1) Ngải Thanh tiến cử đi du học tại Pari và định cư tại Pháp. Cô sang Paris theo cha là giáo sư dạy ở [Đại học Sorbonne](/wiki/Sorbonne) từ trước đó. Từ năm [1994](/wiki/1994) đến năm [1996](/wiki/1996), cô làm thư ký cho [họa sỹ](/wiki/H%E1%BB%8Da_s%C4%A9) [Balthus](/w/index.php?title=Balthus&action=edit&redlink=1). Năm [1997](/wiki/1997), với bút danh Shan Sa, cô từng bước chiếm lĩnh văn đàn Paris. *Thiếu nữ đánh cờ vây* là tác phẩm đầu tiên của cô đã được xuất bản trong và ngoài nước Pháp, được 4 giải văn học lớn của Pháp đề cử và đoạt giải thưởng văn học Goncourt dành cho giới trẻ.
Sơn Táp nói cô rất thích
[núi](/wiki/N%C3%BAi), thích nghe tiếng [thông](/wiki/Chi_Th%C3%B4ng) reo và đọc [sách](/wiki/S%C3%A1ch). Bút danh Sơn Táp của cô được gợi ý từ bài thơ cổ ngũ ngôn "Tùng thanh" của [Bạch Cư Dị](/wiki/B%E1%BA%A1ch_C%C6%B0_D%E1%BB%8B): " *hàn sơn táp táp vũ, thu cầm lãnh lãnh huyền*" ( *ào ào núi rét sa mưa, đờn cầm thu nẩy dây tơ lạnh lùng*– [Tản Đà](/wiki/T%E1%BA%A3n_%C4%90%C3%A0) dịch).
Cuối năm 2003, Shan Sa trở thành tâm điểm của giới báo chí và xuất bản Pháp vì một trận chiến ầm ĩ giữa hai
[Nhà xuất bản](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_xu%E1%BA%A5t_b%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1) là [Albin Michel](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_xu%E1%BA%A5t_b%E1%BA%A3n_Albin_Michel&action=edit&redlink=1) và [Grasset](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_xu%E1%BA%A5t_b%E1%BA%A3n_Grasset&action=edit&redlink=1) để giành quyền ấn hành cuốn *Impératrice* (Vương hậu) của cô.
## Tác phẩm chính[
[sửa](/w/index.php?title=Shan_Sa&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Shan_Sa&action=edit§ion=2)]
- Porte de la paix céleste (Thiên An môn) (
[1997](/wiki/1997)). *Les quatre vies du saule*( *Bốn kiếp thuỳ liễu*) ( [1999](/wiki/1999)). *La Joueuse de Go*( *) (* [Thiếu nữ đánh cờ vây](/wiki/Thi%E1%BA%BFu_n%E1%BB%AF_%C4%91%C3%A1nh_c%E1%BB%9D_v%C3%A2y) [2001](/wiki/2001)). *Impératrice (Empress)*( *Nữ hoàng*) ( [2003](/wiki/2003)), dựa trên cuộc đời của [Võ Tắc Thiên](/wiki/V%C3%B5_T%E1%BA%AFc_Thi%C3%AAn) *Les conspirateurs (Conspirators)*( *Mưu phản*) ( [2005](/wiki/2005)). *La cithare nue (The naked zither)*( *Đàn cổ cầm khỏa thân*) ( [2010](/wiki/2010)).
Các tác phẩm
*in nghiêng*: đã có bản dịch [tiếng Việt](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Vi%E1%BB%87t)
## Giải thưởng[
[sửa](/w/index.php?title=Shan_Sa&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Shan_Sa&action=edit§ion=3)] [Giải Goncourt cho tiểu thuyết đầu tay](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Goncourt_cho_ti%E1%BB%83u_thuy%E1%BA%BFt_%C4%91%E1%BA%A7u_tay)năm 1998 (với truyện *Porte de la paix céleste*)
- Giải thưởng Cazes năm 1999 (với truyện
*Les quatre vies du saule*)
- Giải thưởng
[Goncourt](//fr.wikipedia.org/wiki/Prix_Goncour_des_lyc%C3%A9ens)cho giới trẻ ở Pháp năm 2001 và giải thưởng [Kiriyama](/w/index.php?title=Kiriyama&action=edit&redlink=1)ở [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)(với truyện *Thiếu nữ đánh cờ vây*)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Shan_Sa&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Shan_Sa&action=edit§ion=4)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Shan_Sa&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Shan_Sa&action=edit§ion=5)] [Tiểu thuyết Mưu phản](http://www.moingay1cuonsach.com.vn/?page=viewitem&bookid=2928). [Tiểu thuyết Nữ hoàng](http://www.moingay1cuonsach.com.vn/?page=viewitem&bookid=2907). [Shan Sa at the PEN American Centre website](http://www.pen.org/page.php/prmID/758). [Truyện của nữ hoàng](http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=9897&ChannelID=124).
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache: cp1068 miss(0), cp1053 frontend miss(0)