text:
(11093) 1994 HD
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(11093) 1994 HD là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Robert H. McNaught ở Đài thiên văn Siding Spring ở Coonabarabran, New South Wales, Australia, ngày 17 tháng 4, 1994.[1]
(11093) 1994 HD là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Robert H. McNaught ở Đài thiên văn Siding Spring ở Coonabarabran, New South Wales, Australia, ngày 17 tháng 4, 1994.[1]

markdown:
# (11093) 1994 HD
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**(11093) 1994 HD** là một [tiểu hành tinh](/wiki/Ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh) [vành đai chính](/wiki/V%C3%A0nh_%C4%91ai_ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh). Nó được phát hiện bởi [Robert H. McNaught](/w/index.php?title=Robert_H._McNaught&action=edit&redlink=1) ở [Đài thiên văn Siding Spring](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0i_thi%C3%AAn_v%C4%83n_Siding_Spring&action=edit&redlink=1) ở [Coonabarabran, New South Wales](/w/index.php?title=Coonabarabran,_New_South_Wales&action=edit&redlink=1), Australia, ngày 17 tháng 4, 1994. [[1]](#cite_note-1)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=(11093)_1994_HD&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=(11093)_1994_HD&action=edit§ion=1)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=(11093)_1994_HD&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=(11093)_1994_HD&action=edit§ion=2)]
|
|
|
|
|Danh sách/danh mục
|

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.02:-77.54:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1053 hit(1), cp1053 frontend miss(0)

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Accept-Ranges: bytes

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
1570 Brunonia
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
1570 Brunonia (1948 TX) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 9 tháng 10, 1948 bởi Sylvain Julien Victor Arend ở Đài thiên văn Hoàng gia Bỉ ở Uccle, Bỉ. Năm 1954, Sylvain đặt tên tiểu hành tinh theo tên Đại học Brown.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- NASA JPL Cơ sở dữ liệu thiên thể nhỏ 1570 Brunonia

markdown:
# 1570 Brunonia
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Khám phá và chỉ định|
|Khám phá bởi||
|[Uccle](/w/index.php?title=Uccle&action=edit&redlink=1) [Tên chỉ định tiểu hành tinh](/w/index.php?title=T%C3%AAn_ch%E1%BB%89_%C4%91%E1%BB%8Bnh_ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh&action=edit&redlink=1) [Tên thay thế](/w/index.php?title=T%C3%AAn_ch%E1%BB%89_%C4%91%E1%BB%8Bnh_t%E1%BA%A1m_th%E1%BB%9Di_trong_thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) [Đặc trưng quỹ đạo](/wiki/Qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o_m%E1%BA%ADt_ti%E1%BA%BFp) [Kỷ nguyên](/wiki/K%E1%BB%B7_nguy%C3%AAn_(thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc))14 tháng 5, 2008 [Cận điểm quỹ đạo](/wiki/C%E1%BB%A7ng_%C4%91i%E1%BB%83m_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Viễn điểm quỹ đạo](/wiki/C%E1%BB%A7ng_%C4%91i%E1%BB%83m_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Độ lệch tâm](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_l%E1%BB%87ch_t%C3%A2m_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Chu kỳ quỹ đạo](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Độ bất thường trung bình](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_b%E1%BA%A5t_th%C6%B0%E1%BB%9Dng_trung_b%C3%ACnh) [Độ nghiêng quỹ đạo](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_nghi%C3%AAng_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Kinh độ của điểm nút lên](/wiki/Kinh_%C4%91%E1%BB%99_c%E1%BB%A7a_%C4%91i%E1%BB%83m_n%C3%BAt_l%C3%AAn) [Acgumen của cận điểm](/wiki/Acgumen_c%E1%BB%A7a_c%E1%BA%ADn_%C4%91i%E1%BB%83m) [Đặc trưng vật lý chuẩn của tiểu hành tinh](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%B7c_tr%C6%B0ng_v%E1%BA%ADt_l%C3%BD_chu%E1%BA%A9n_c%E1%BB%A7a_ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh&action=edit&redlink=1) [Cấp sao tuyệt đối](/wiki/C%E1%BA%A5p_sao_tuy%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%91i) *(H)* **1570 Brunonia** (1948 TX) là một [tiểu hành tinh](/wiki/Ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh) [vành đai chính](/wiki/V%C3%A0nh_%C4%91ai_ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh) được phát hiện ngày 9 tháng 10, 1948 bởi [Sylvain Julien Victor Arend](/w/index.php?title=Sylvain_Julien_Victor_Arend&action=edit&redlink=1) ở [Đài thiên văn Hoàng gia Bỉ](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0i_thi%C3%AAn_v%C4%83n_Ho%C3%A0ng_gia_B%E1%BB%89&action=edit&redlink=1) ở [Uccle](/w/index.php?title=Uccle&action=edit&redlink=1), [Bỉ](/wiki/B%E1%BB%89). Năm 1954, Sylvain đặt tên tiểu hành tinh theo tên [Đại học Brown](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Brown).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=1570_Brunonia&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=1570_Brunonia&action=edit§ion=1)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=1570_Brunonia&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=1570_Brunonia&action=edit§ion=2)] [NASA](/wiki/NASA) [JPL](/wiki/Jet_Propulsion_Laboratory)Cơ sở dữ liệu thiên thể nhỏ [1570 Brunonia](http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=1570+Brunonia)
|
|
|
|
|Danh sách/danh mục
|

X-Cache: cp1068 miss(0), cp1053 frontend miss(0)


text:
Bản mẫu:User zh-yue
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
zh-
yue
呢個用戶嘅
母語
係
粵語
。
呢个用户嘅
母语
系
粤语
。
Lấy từ “
https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Bản_mẫu:User_zh-yue&oldid=12650782
”
Thể loại
:
User zh-yue
User zh-yue-N
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận cho địa chỉ IP này
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Bản mẫu
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Nội dung chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Phản hồi lỗi
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Liên hệ
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
Tại dự án khác
Wikimedia Commons
Ngôn ngữ khác
العربية
ܐܪܡܝܐ
Bân-lâm-gú
ᨅᨔ ᨕᨘᨁᨗ
Català
Чӑвашла
Deutsch
Diné bizaad
Dolnoserbski
Dorerin Naoero
English
Euskara
فارسی
Gaelg
Hornjoserbsce
Қазақша
Kinyarwanda
Kiswahili
Коми
Ladino
Lëtzebuergesch
Lietuvių
Limburgs
Malagasy
മലയാളം
Malti
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄
Nederlands
Nedersaksies
नेपाली
नेपाल भाषा
日本語
Русский
සිංහල
Simple English
Slovenčina
Словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ
کوردیی ناوەندی
Svenska
Vahcuengh
Volapük
Walon
文言
吴语
粵語
中文
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 16:11 ngày 6 tháng 7 năm 2013.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Với việc sử dụng trang web này, bạn chấp nhận
Điều khoản Sử dụng
và
Quy định quyền riêng tư
.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động


text:
BPP (độ phức tạp)
Trong lý thuyết độ phức tạp tính toán, BPP (viết tắt của cụm từ tiếng Anh bounded-error probabilistic polynomial) là lớp các bài toán quyết định giải được bằng máy Turing ngẫu nhiên trong thời gian đa thức, với xác suất sai không quá 1/3 cho mọi trường hợp.
Một bài toán nằm trong lớp BPP nếu có thuật toán cho nó thỏa mãn các tính chất sau:
- Thuật toán được phép sử dụng lựa chọn ngẫu nhiên
- Thuật toán chạy trong thời gian đa thức
- Với mọi trường hợp, bất kể lời giải đúng là Có hay Không, thuật toán có xác suất trả lời sai không quá 1/3.
Mục lục
Giới thiệu[sửa | sửa mã nguồn]
BPP là một trong những lớp lớn nhất của các bài toán thực tiễn, nghĩa là đa số các bài toán được quan tâm trong BPP đều có thuật toán ngẫu nhiên có thể thực thi nhanh chóng trên máy tính. Do đó, một hướng nghiên cứu quan trọng là xác định xem một bài toán hay một lớp các bài toán có nằm trong BPP. BPP chứa P là tập hợp các bài toán giải được trong thời gian đa thức trên máy Turing đơn định do máy Turing đơn định là trường hợp đặc biệt của máy Turing ngẫu nhiên.
Cho một bài toán thực tế, xác suất sai bằng 1/3 có thể là quá lớn, nhưng lựa chọn 1/3 trong định nghĩa là tùy ý. Nó có thể là bất kì một hằng số nào lớn hơn 0 và nhỏ hơn 1/2, và tập hợp BPP là không thay đổi. Nó thậm chí không cần là hằng số: lớp BPP là không đổi dù cho phép xác suất sai lên tới 1/2 − n−c hoặc nhỏ hơn 2−nc, trong đó c là hằng số nguyên bất kì, và n là kích thước dữ liệu vào. Ý tưởng chính là tuy mỗi lần thực thi thuật toán có thể có xác suất sai cao, nếu lặp lại nhiều lần thì xác suất đa số các lần thực thi là sai giảm theo hàm lũy thừa theo chặn Chernoff.[1] Do đó có thể thu được thuật toán với xác suất sai thấp bằng cách lặp đi lặp lại thuật toán cơ sở nhiều lần và chọn lời giải đa số.
Định nghĩa[sửa | sửa mã nguồn]
Ngôn ngữ L nằm trong BPP nếu tồn tại máy Turing ngẫu nhiên M thỏa mãn
- M chạy trong thời gian đa thức
- Với mọi x trong L, M trả lời 1 với xác suất ít nhất 2/3
- Với mọi x không trong L, M trả lời 1 với xác suất không quá 1/3
Không như lớp ZPP, máy M bắt buộc phải chạy trong thời gian đa thức, bất kể các lựa chọn ngẫu nhiên là thế nào.
Ngoài ra, BPP cũng có thể được định nghĩa bằng máy Turing đơn định. Ngôn ngữ L nằm trong BPP nếu tồn tại đa thức p và máy Turing đơn định M, sao cho
- M chạy trong thời gian đa thức
- Với mọi x trong L, tỉ lệ số xâu y độ dài p(|x|) thỏa mãn M(x,y) = 1 là ít nhất 2/3
- Với mọi x không trong L, tỉ lệ số xâu y độ dài p(|x|) thỏa mãn M(x,y) = 1 là không quá 1/3
Trong định nghĩa thứ hai, y tương ứng với các lựa chọn ngẫu nhiên của thuật toán.
Các bài toán liên quan[sửa | sửa mã nguồn]
Bên cạnh các bài toán trong P, và do đó trong BPP, có nhiều bài toán trong BPP nhưng không biết có nằm trong P hay không. Số bài toán như vậy ngày càng giảm và người ta giả thuyết rằng P = BPP.
Trong một thời gian dài, một bài toán nổi tiếng trong BPP nhưng không biết có nằm trong P hay không là kiểm tra một số cho trước có phải số nguyên tố hay không. Tuy nhiên, trong bài báo năm 2002 mang tên PRIMES is in P, Manindra Agrawal và các học trò Neeraj Kayal và Nitin Saxena tìm ra một thuật toán đơn định cho nó, và do đó chứng minh nó nằm trong P.
Một bài toán quan trọng trong BPP (thực ra là trong co-RP) vẫn chưa biết có nằm trong P hay không là kiểm tra đa thức bằng không: kiểm tra xem một đa thức cho trước có bằng đa thức không hay không. Nói cách khác là xác định liệu có cách gán giá trị cho các biến sao cho giá trị đa thức là khác không. Có thuật toán ngẫu nhiên như sau: thử d bộ giá trị ngẫu nhiên cho các biến và xem đa thức có khác không tại một trong số các giá trị này hay không, trong đó d là bậc của đa thức.[2]
Các lớp liên quan[sửa | sửa mã nguồn]
Nếu loại đi khả năng dùng lựa chọn ngẫu nhiên của BPP, ta thu được lớp P. Trong định nghĩa, nếu thay máy Turing bằng máy tính lượng tử, ta thu được lớp BQP.
Thuật toán Monte Carlo là thuật toán ngẫu nhiên thường cho câu trả lời chính xác. Các bài toán trong BPP có thuật toán Monte Carlo chạy trong thời gian đa thức. Ngoài ra, có thuật toán Las Vegas là thuật toán luôn đưa ra câu trả lời chính xác nhưng có thể "thất bại" trong việc tìm ra câu trả lời với xác suất thấp. Các thuật toán Las Vegas với thời gian kì vọng đa thức tạo thành lớp ZPP. Nói cách khác, ZPP bao gồm các bài toán có thuật toán ngẫu nhiên luôn cho câu trả lời chính xác và thời gian kì vọng đa thức. Điều kiện thời gian kì vọng đa thức là yếu hơn điều kiện thời gian đa thức do thuật toán có thể có thời gian chạy lũy thừa, nhưng với xác suất rất thấp.
Các tính chất độ phức tạp tính toán[sửa | sửa mã nguồn]
BPP là đóng với phép lấy phần bù; nghĩa là, BPP = co-BPP. BPP là thấp cho chính nó, nghĩa là một máy BPP với khả năng giải quyết bài toán BPP ngay tức thì (một máy tiên tri BPP) không mạnh hơn phiên bản thông thường. Nghĩa là, BPPBPP = BPP.
Mối liên hệ giữa BPP và NP là không rõ: chưa biết liệu BPP có là tập hợp con của NP, NP có là tập hợp con của BPP hay chúng không thể so sánh được. Nếu NP nằm trong BPP (thường được coi là khó có thể xảy ra do nó dẫn đến thuật toán hiệu quả cho các bài toán NP-đầy đủ), thì NP = RP và PH ⊆ BPP.[3]
RP là tập hợp con của BPP, và BPP là tập hợp con của PP. Hiện vẫn chưa biết liệu hai mối quan hệ tập hợp cha-con đó có chặt hay không. Ngay cả việc P có là tập hợp con thực sự của PSPACE vẫn chưa được chứng minh. BPP nằm trong tầng thứ hai của cấp bậc đa thức và do đó nằm trong PH. Cụ thể hơn, định lý Sipser–Lautemann phát biểu rằng BPP ⊆ Σ2 ∩ Π2. Do đó, P = NP dẫn tới P = BPP do trong trường hợp này, PH bằng P. Vì vậy, hoặc P = BPP hoặc P ≠ NP hoặc cả hai.
Định lý Adleman phát biểu rằng mọi ngôn ngữ trong BPP đều có thể quyết định bởi một gia đình các mạch lôgic Bool, nghĩa là BPP nằm trong P/poly.[4] Thực vậy, mọi thuật toán BPP cho dữ liệu vào có độ dài cố định đều có thể được chuyển thành đơn định bằng cách dùng một chuỗi bit ngẫu nhiên cố định. Tuy nhiên, việc tìm ra chuỗi đó có thể rất khó.
Tồn tại hai máy tiên tri A và B, sao cho PA = BPPA và PB ≠ BPPB. Hơn nữa đối với máy tiên tri ngẫu nhiên với xác suất 1, P = BPP và BPP nằm trong NP và co-NP.[5]
Khử ngẫu nhiên[sửa | sửa mã nguồn]
Đa số các chuyên gia đều tin vào việc tồn tại máy sinh số giả ngẫu nhiên mạnh. Theo giả thuyết này, việc sử dụng lựa chọn ngẫu nhiên không làm tính toán trong thời gian đa thức mạnh lên, nghĩa là P = RP = BPP. Tuy nhiên, các máy sinh số ngẫu nhiên được biết đến hiện nay không đủ để suy ra kết quả này.
László Babai, Lance Fortnow, Noam Nisan, và Avi Wigderson chứng minh rằng trừ phi EXPTIME bằng MA, BPP nằm trong i.o.-SUBEXP = .[6] Lớp i.o.-SUBEXP (viết tắt của cụm từ tiếng Anh infinitely often SUBEXP), bao gồm các bài toán có thuật toán thời gian nhỏ hơn hàm mũ cho vô hạn các kích thước dữ liệu vào. Họ cũng chứng minh rằng P = BPP nếu cấp bậc hàm mũ (định nghĩa theo cấp bậc đa thức và E là EPH) bằng E. Tuy nhiên, người ta thường giả thuyết rằng cấp bậc thời gian hàm mũ không bằng E.
Russell Impagliazzo và Avi Wigderson chứng minh rằng nếu tồn tại một bài toán trong E, trong đó , có độ phức tạp mạch thì P = BPP.[7]
Tài liệu tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ [1]
- ^ Madhu Sudan và Shien Jin Ong. Massachusetts Institute of Technology: 6.841/18.405J Advanced Complexity Theory: Bài 6: Thuật toán ngẫu nhiên, các tính chất của BPP. 26 tháng 2, 2003.
- ^ [2]
- ^ Adleman, L. M. (1978). “Two theorems on random polynomial time”. Proceedings of the Nineteenth Annual IEEE Symposium on Foundations of Computing. tr. 75–83.
- ^ Bennett, Charles H.; Gill, John (1981), “Relative to a Random Oracle A, P^A != NP^A != co-NP^A with Probability 1”, SIAM Journal on Computing 10 (1): 96–113, ISSN 1095-7111
- ^ László Babai, Lance Fortnow, Noam Nisan, and Avi Wigderson (1993). "BPP has subexponential time simulations unless EXPTIME has publishable proofs". Computational Complexity, 3:307–318.
- ^ Russell Impagliazzo and Avi Wigderson (1997). "P=BPP if E requires exponential circuits: Derandomizing the XOR Lemma". Proceedings of the Twenty-Ninth Annual ACM Symposium on Theory of Computing, pp. 220–229.
- Valentine Kabanets (2003). "CMPT 710 – Lý thuyết độ phức tạp: Bài 16". Đại học Simon Fraser.
- Christos Papadimitriou (1993). Computational Complexity (ấn bản 1). Addison Wesley. ISBN 0-201-53082-1. Trang 257–259 của phần 11.3: Nguồn ngẫu nhiên. Trang 269–271 của phần 11.4: Độ phức tạp mạch.
- Michael Sipser (1997). Introduction to the Theory of Computation. PWS Publishing. ISBN 0-534-94728-X. Phần 10.2.1: Lớp BPP, tr. 336–339.

markdown:
# BPP (độ phức tạp)
Trong
[lý thuyết độ phức tạp tính toán](/wiki/L%C3%BD_thuy%E1%BA%BFt_%C4%91%E1%BB%99_ph%E1%BB%A9c_t%E1%BA%A1p_t%C3%ADnh_to%C3%A1n), **BPP** (viết tắt của cụm từ tiếng Anh **bounded-error probabilistic polynomial**) là lớp các [bài toán quyết định](/w/index.php?title=B%C3%A0i_to%C3%A1n_quy%E1%BA%BFt_%C4%91%E1%BB%8Bnh&action=edit&redlink=1) giải được bằng [máy Turing ngẫu nhiên](/w/index.php?title=M%C3%A1y_Turing_ng%E1%BA%ABu_nhi%C3%AAn&action=edit&redlink=1) trong [thời gian đa thức](/w/index.php?title=Th%E1%BB%9Di_gian_%C4%91a_th%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1), với [xác suất](/wiki/X%C3%A1c_su%E1%BA%A5t) sai không quá 1/3 cho mọi trường hợp.
|Thuật toán BPP(lặp 1 lần)|
|Lời giải thu được|
|Lời giải
|
đúng
|Có||Không|
|Có||≥ 2/3||≤ 1/3|
|Không||≤ 1/3||≥ 2/3|
|Thuật toán BPP(lặp
|k lần)
|Lời giải thu được|
|Lời giải
|
đúng
|Có||Không|
|Có||> 1 − 2
|− ck |< 2
|− ck
|Không||< 2
|− ck |> 1 − 2
|− ck
|với hằng số
|c > 0
Một bài toán nằm trong lớp
**BPP** nếu có thuật toán cho nó thỏa mãn các tính chất sau:
- Thuật toán được phép sử dụng lựa chọn ngẫu nhiên
- Thuật toán chạy trong thời gian đa thức
- Với mọi trường hợp, bất kể lời giải đúng là
**Có**hay **Không**, thuật toán có xác suất trả lời sai không quá 1/3.
## Mục lục
## Giới thiệu[
[sửa](/w/index.php?title=BPP_(%C4%91%E1%BB%99_ph%E1%BB%A9c_t%E1%BA%A1p)&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=BPP_(%C4%91%E1%BB%99_ph%E1%BB%A9c_t%E1%BA%A1p)&action=edit§ion=1)] **BPP** là một trong những lớp lớn nhất của các bài toán *thực tiễn*, nghĩa là đa số các bài toán được quan tâm trong **BPP** đều có [thuật toán ngẫu nhiên](/w/index.php?title=Thu%E1%BA%ADt_to%C3%A1n_ng%E1%BA%ABu_nhi%C3%AAn&action=edit&redlink=1) có thể thực thi nhanh chóng trên máy tính. Do đó, một hướng nghiên cứu quan trọng là xác định xem một bài toán hay một lớp các bài toán có nằm trong **BPP**. **BPP** chứa **P** là tập hợp các bài toán giải được trong thời gian đa thức trên máy Turing đơn định do máy Turing đơn định là trường hợp đặc biệt của máy Turing ngẫu nhiên.
Cho một bài toán thực tế, xác suất sai bằng 1/3 có thể là quá lớn, nhưng lựa chọn 1/3 trong định nghĩa là tùy ý. Nó có thể là bất kì một
[hằng số](/wiki/H%E1%BA%B1ng_s%E1%BB%91) nào lớn hơn 0 và nhỏ hơn 1/2, và tập hợp **BPP** là không thay đổi. Nó thậm chí không cần là hằng số: lớp **BPP** là không đổi dù cho phép xác suất sai lên tới 1/2 − *n* − c hoặc nhỏ hơn 2 −, trong đó *n* c *c*là hằng số nguyên bất kì, và *n*là kích thước dữ liệu vào. Ý tưởng chính là tuy mỗi lần thực thi thuật toán có thể có xác suất sai cao, nếu lặp lại nhiều lần thì xác suất đa số các lần thực thi là sai giảm theo hàm lũy thừa theo [chặn Chernoff](/wiki/Ch%E1%BA%B7n_Chernoff). Do đó có thể thu được thuật toán với xác suất sai thấp bằng cách lặp đi lặp lại thuật toán cơ sở nhiều lần và chọn lời giải đa số. [[1]](#cite_note-1)
## Định nghĩa[
[sửa](/w/index.php?title=BPP_(%C4%91%E1%BB%99_ph%E1%BB%A9c_t%E1%BA%A1p)&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=BPP_(%C4%91%E1%BB%99_ph%E1%BB%A9c_t%E1%BA%A1p)&action=edit§ion=2)]
Ngôn ngữ
*L* nằm trong **BPP** nếu tồn tại máy Turing ngẫu nhiên *M* thỏa mãn *M*chạy trong thời gian đa thức
- Với mọi
*x*trong *L*, *M*trả lời 1 với xác suất ít nhất 2/3
- Với mọi
*x*không trong *L*, *M*trả lời 1 với xác suất không quá 1/3
Không như lớp
[ZPP](/wiki/ZPP_(%C4%91%E1%BB%99_ph%E1%BB%A9c_t%E1%BA%A1p)), máy *M* bắt buộc phải chạy trong thời gian đa thức, bất kể các lựa chọn ngẫu nhiên là thế nào.
Ngoài ra,
**BPP** cũng có thể được định nghĩa bằng máy Turing đơn định. Ngôn ngữ *L* nằm trong **BPP** nếu tồn tại đa thức *p* và máy Turing đơn định *M*, sao cho *M*chạy trong thời gian đa thức
- Với mọi
*x*trong *L*, tỉ lệ số xâu *y*độ dài *p*(| *x*|) thỏa mãn *M(x,y)*= 1 là ít nhất 2/3
- Với mọi
*x*không trong *L*, tỉ lệ số xâu *y*độ dài *p*(| *x*|) thỏa mãn *M(x,y)*= 1 là không quá 1/3
Trong định nghĩa thứ hai,
*y* tương ứng với các lựa chọn ngẫu nhiên của thuật toán.
## Các bài toán liên quan[
[sửa](/w/index.php?title=BPP_(%C4%91%E1%BB%99_ph%E1%BB%A9c_t%E1%BA%A1p)&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=BPP_(%C4%91%E1%BB%99_ph%E1%BB%A9c_t%E1%BA%A1p)&action=edit§ion=3)]
|
|Có phải P = BPP ? |
|![]()
Bên cạnh các bài toán trong
**P**, và do đó trong **BPP**, có nhiều bài toán trong **BPP** nhưng không biết có nằm trong **P** hay không. Số bài toán như vậy ngày càng giảm và người ta giả thuyết rằng **P** = **BPP**.
Trong một thời gian dài, một bài toán nổi tiếng trong
**BPP** nhưng không biết có nằm trong **P** hay không là [kiểm tra](/wiki/Ki%E1%BB%83m_tra_t%C3%ADnh_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91) một số cho trước có phải [số nguyên tố](/wiki/S%E1%BB%91_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91) hay không. Tuy nhiên, trong bài báo năm 2002 mang tên *, PRIMES is in P* [Manindra Agrawal](/w/index.php?title=Manindra_Agrawal&action=edit&redlink=1)và các học trò [Neeraj Kayal](/w/index.php?title=Neeraj_Kayal&action=edit&redlink=1)và [Nitin Saxena](/w/index.php?title=Nitin_Saxena&action=edit&redlink=1)tìm ra một thuật toán đơn định cho nó, và do đó chứng minh nó nằm trong **P**.
Một bài toán quan trọng trong
**BPP** (thực ra là trong [co-RP](/wiki/RP_(%C4%91%E1%BB%99_ph%E1%BB%A9c_t%E1%BA%A1p))) vẫn chưa biết có nằm trong **P** hay không là [kiểm tra đa thức bằng không](/w/index.php?title=Ki%E1%BB%83m_tra_%C4%91a_th%E1%BB%A9c_b%E1%BA%B1ng_kh%C3%B4ng&action=edit&redlink=1): kiểm tra xem một đa thức cho trước có bằng đa thức không hay không. Nói cách khác là xác định liệu có cách gán giá trị cho các biến sao cho giá trị đa thức là khác không. Có thuật toán ngẫu nhiên như sau: thử *d* bộ giá trị ngẫu nhiên cho các biến và xem đa thức có khác không tại một trong số các giá trị này hay không, trong đó *d* là bậc của đa thức. [[2]](#cite_note-2)
## Các lớp liên quan[
[sửa](/w/index.php?title=BPP_(%C4%91%E1%BB%99_ph%E1%BB%A9c_t%E1%BA%A1p)&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=BPP_(%C4%91%E1%BB%99_ph%E1%BB%A9c_t%E1%BA%A1p)&action=edit§ion=4)]
Nếu loại đi khả năng dùng lựa chọn ngẫu nhiên của
**BPP**, ta thu được lớp **P**. Trong định nghĩa, nếu thay [máy Turing](/wiki/M%C3%A1y_Turing) bằng [máy tính lượng tử](/wiki/M%C3%A1y_t%C3%ADnh_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_t%E1%BB%AD), ta thu được lớp **. BQP** [Thuật toán Monte Carlo](/w/index.php?title=Thu%E1%BA%ADt_to%C3%A1n_Monte_Carlo&action=edit&redlink=1) là [thuật toán ngẫu nhiên](/w/index.php?title=Thu%E1%BA%ADt_to%C3%A1n_ng%E1%BA%ABu_nhi%C3%AAn&action=edit&redlink=1) thường cho câu trả lời chính xác. Các bài toán trong **BPP** có thuật toán Monte Carlo chạy trong thời gian đa thức. Ngoài ra, có [thuật toán Las Vegas](/w/index.php?title=Thu%E1%BA%ADt_to%C3%A1n_Las_Vegas&action=edit&redlink=1) là thuật toán luôn đưa ra câu trả lời chính xác nhưng có thể "thất bại" trong việc tìm ra câu trả lời với xác suất thấp. Các thuật toán Las Vegas với thời gian kì vọng đa thức tạo thành lớp **. Nói cách khác, ZPP** **ZPP**bao gồm các bài toán có thuật toán ngẫu nhiên luôn cho câu trả lời chính xác và thời gian kì vọng đa thức. Điều kiện thời gian kì vọng đa thức là yếu hơn điều kiện thời gian đa thức do thuật toán có thể có thời gian chạy lũy thừa, nhưng với xác suất rất thấp.
## Các tính chất độ phức tạp tính toán[
[sửa](/w/index.php?title=BPP_(%C4%91%E1%BB%99_ph%E1%BB%A9c_t%E1%BA%A1p)&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=BPP_(%C4%91%E1%BB%99_ph%E1%BB%A9c_t%E1%BA%A1p)&action=edit§ion=5)] **BPP** là đóng với phép [lấy phần bù](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A7n_b%C3%B9_(%C4%91%E1%BB%99_ph%E1%BB%A9c_t%E1%BA%A1p)&action=edit&redlink=1); nghĩa là, **BPP** = **co-BPP**. **BPP** là [thấp](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A5p_(%C4%91%E1%BB%99_ph%E1%BB%A9c_t%E1%BA%A1p)&action=edit&redlink=1) cho chính nó, nghĩa là một máy **BPP** với khả năng giải quyết bài toán **BPP** ngay tức thì (một [máy tiên tri](/w/index.php?title=M%C3%A1y_ti%C3%AAn_tri&action=edit&redlink=1) **BPP**) không mạnh hơn phiên bản thông thường. Nghĩa là, **BPP** = BPP **BPP**.
Mối liên hệ giữa
**BPP** và ** là không rõ: chưa biết liệu NP** **BPP**có là [tập hợp con](/wiki/T%E1%BA%ADp_h%E1%BB%A3p_con)của **,** [NP](/wiki/NP_(%C4%91%E1%BB%99_ph%E1%BB%A9c_t%E1%BA%A1p)) **NP**có là tập hợp con của **BPP**hay chúng không thể so sánh được. Nếu **NP**nằm trong **BPP**(thường được coi là khó có thể xảy ra do nó dẫn đến thuật toán hiệu quả cho các bài toán [NP-đầy đủ](/wiki/NP-%C4%91%E1%BA%A7y_%C4%91%E1%BB%A7)), thì **NP**= **RP**và **⊆** [PH](/w/index.php?title=PH_(%C4%91%E1%BB%99_ph%E1%BB%A9c_t%E1%BA%A1p)&action=edit&redlink=1) **BPP**. [[3]](#cite_note-3) ** là tập hợp con của RP** **BPP**, và **BPP**là tập hợp con của **. Hiện vẫn chưa biết liệu hai mối quan hệ tập hợp cha-con đó có chặt hay không. Ngay cả việc** [PP](/w/index.php?title=PP_(%C4%91%E1%BB%99_ph%E1%BB%A9c_t%E1%BA%A1p)&action=edit&redlink=1) **P**có là tập hợp con thực sự của **PSPACE**vẫn chưa được chứng minh. **BPP**nằm trong tầng thứ hai của [cấp bậc đa thức](/w/index.php?title=C%E1%BA%A5p_b%E1%BA%ADc_%C4%91a_th%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1)và do đó nằm trong **PH**. Cụ thể hơn, [định lý Sipser–Lautemann](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%8Bnh_l%C3%BD_Sipser%E2%80%93Lautemann&action=edit&redlink=1)phát biểu rằng **BPP**⊆ Σ 2∩ Π 2. Do đó, **P**= **NP**dẫn tới **P**= **BPP**do trong trường hợp này, **PH**bằng **P**. Vì vậy, hoặc **P**= **BPP**hoặc **P**≠ **NP**hoặc cả hai. [Định lý Adleman](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%8Bnh_l%C3%BD_Adleman&action=edit&redlink=1) phát biểu rằng mọi ngôn ngữ trong **BPP** đều có thể quyết định bởi một gia đình các [mạch lôgic Bool](/w/index.php?title=M%E1%BA%A1ch_l%C3%B4gic_Bool&action=edit&redlink=1), nghĩa là **BPP** nằm trong **. P/poly** Thực vậy, mọi thuật toán BPP cho dữ liệu vào có độ dài cố định đều có thể được chuyển thành đơn định bằng cách dùng một chuỗi bit ngẫu nhiên cố định. Tuy nhiên, việc tìm ra chuỗi đó có thể rất khó. [[4]](#cite_note-4)
Tồn tại hai máy tiên tri A và B, sao cho
**P** A = **BPP** A và **P** B ≠ **BPP** B. Hơn nữa đối với [máy tiên tri ngẫu nhiên](/w/index.php?title=M%C3%A1y_ti%C3%AAn_tri_ng%E1%BA%ABu_nhi%C3%AAn&action=edit&redlink=1) với xác suất 1, **P** = **BPP** và **BPP** nằm trong **NP** và **co-NP**. [[5]](#cite_note-5)
## Khử ngẫu nhiên[
[sửa](/w/index.php?title=BPP_(%C4%91%E1%BB%99_ph%E1%BB%A9c_t%E1%BA%A1p)&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=BPP_(%C4%91%E1%BB%99_ph%E1%BB%A9c_t%E1%BA%A1p)&action=edit§ion=6)]
Đa số các chuyên gia đều tin vào việc tồn tại
[máy sinh số giả ngẫu nhiên](/w/index.php?title=M%C3%A1y_sinh_s%E1%BB%91_gi%E1%BA%A3_ng%E1%BA%ABu_nhi%C3%AAn&action=edit&redlink=1) mạnh. Theo giả thuyết này, việc sử dụng lựa chọn ngẫu nhiên không làm tính toán trong thời gian đa thức mạnh lên, nghĩa là **P** = **RP** = **BPP**. Tuy nhiên, các máy sinh số ngẫu nhiên được biết đến hiện nay không đủ để suy ra kết quả này. [László Babai](/w/index.php?title=L%C3%A1szl%C3%B3_Babai&action=edit&redlink=1), [Lance Fortnow](/w/index.php?title=Lance_Fortnow&action=edit&redlink=1), [Noam Nisan](/w/index.php?title=Noam_Nisan&action=edit&redlink=1), và [Avi Wigderson](/w/index.php?title=Avi_Wigderson&action=edit&redlink=1) chứng minh rằng trừ phi ** bằng EXPTIME** **,** [MA](/w/index.php?title=MA_(%C4%91%E1%BB%99_ph%E1%BB%A9c_t%E1%BA%A1p)&action=edit&redlink=1) **BPP**nằm trong **i.o.-SUBEXP**= ![ \bigcap_{\varepsilon>0}\hbox{i.o.-DTIME}(2^{n^\varepsilon})](http://upload.wikimedia.org/math/e/2/a/e2a0ab0e415ca86047ae1a4c3fcef293.png)
Lớp [[6]](#cite_note-Babai-6) **i.o.-SUBEXP**(viết tắt của cụm từ tiếng Anh infinitely often SUBEXP), bao gồm các bài toán có thuật toán [thời gian nhỏ hơn hàm mũ](/w/index.php?title=Th%E1%BB%9Di_gian_nh%E1%BB%8F_h%C6%A1n_h%C3%A0m_m%C5%A9&action=edit&redlink=1)cho vô hạn các kích thước dữ liệu vào. Họ cũng chứng minh rằng **P**= **BPP**nếu cấp bậc hàm mũ (định nghĩa theo [cấp bậc đa thức](/w/index.php?title=C%E1%BA%A5p_b%E1%BA%ADc_%C4%91a_th%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1)và **E**là **E**) bằng PH **E**. Tuy nhiên, người ta thường giả thuyết rằng cấp bậc thời gian hàm mũ không bằng **E**. [Russell Impagliazzo](/w/index.php?title=Russell_Impagliazzo&action=edit&redlink=1) và Avi Wigderson chứng minh rằng nếu tồn tại một bài toán trong **, trong đó E** ![ \textrm{E}=\textrm{DTIME} \left(2^{O(n)} \right)](http://upload.wikimedia.org/math/1/7/1/171be064efee5b761f5dc34004a1ab69.png)
![ 2^{\Omega(n)}](http://upload.wikimedia.org/math/2/4/6/2466556f4841137678275603250683d6.png)
**P**= **BPP**. [[7]](#cite_note-7)
## Tài liệu tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=BPP_(%C4%91%E1%BB%99_ph%E1%BB%A9c_t%E1%BA%A1p)&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=BPP_(%C4%91%E1%BB%99_ph%E1%BB%A9c_t%E1%BA%A1p)&action=edit§ion=7)] [^](#cite_ref-1) [[1]](http://www.cs.sfu.ca/~kabanets/cmpt710/lec16.pdf) **Madhu Sudan và Shien Jin Ong. Massachusetts Institute of Technology: 6.841/18.405J Advanced Complexity Theory:** [^](#cite_ref-2) [Bài 6: Thuật toán ngẫu nhiên, các tính chất của BPP](http://people.csail.mit.edu/madhu/ST03/scribe/lect06.pdf). 26 tháng 2, 2003. [^](#cite_ref-3) [[2]](http://weblog.fortnow.com/2005/12/pulling-out-quantumness.html) [^](#cite_ref-4) [Adleman, L. M.](/w/index.php?title=Leonard_Adleman&action=edit&redlink=1)(1978). “Two theorems on random polynomial time”. *Proceedings of the Nineteenth Annual IEEE Symposium on Foundations of Computing*. tr. 75–83. [^](#cite_ref-5) [Bennett, Charles H.](/w/index.php?title=Charles_H._Bennett_(computer_scientist)&action=edit&redlink=1); Gill, John (1981), “Relative to a Random Oracle A, P^A != NP^A != co-NP^A with Probability 1”, *SIAM Journal on Computing* **10**(1): 96–113, [ISSN](/wiki/ISSN) [1095-7111](//www.worldcat.org/issn/1095-7111) **László Babai, Lance Fortnow, Noam Nisan, and Avi Wigderson (1993). "BPP has subexponential time simulations unless EXPTIME has publishable proofs".** [^](#cite_ref-Babai_6-0) *Computational Complexity*, 3:307–318. **Russell Impagliazzo and Avi Wigderson (1997). "P=BPP if E requires exponential circuits: Derandomizing the XOR Lemma".** [^](#cite_ref-7) *Proceedings of the Twenty-Ninth Annual ACM Symposium on Theory of Computing*, pp. 220–229.
- Valentine Kabanets (2003). "CMPT 710 – Lý thuyết độ phức tạp: Bài 16".
[Đại học Simon Fraser](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Simon_Fraser). [Christos Papadimitriou](/w/index.php?title=Christos_Papadimitriou&action=edit&redlink=1)(1993). *Computational Complexity*(ấn bản 1). Addison Wesley. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-201-53082-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-201-53082-1). Trang 257–259 của phần 11.3: Nguồn ngẫu nhiên. Trang 269–271 của phần 11.4: Độ phức tạp mạch. [Michael Sipser](/w/index.php?title=Michael_Sipser&action=edit&redlink=1)(1997). *Introduction to the Theory of Computation*. PWS Publishing. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-534-94728-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-534-94728-X). Phần 10.2.1: Lớp BPP, tr. 336–339.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=BPP_(%C4%91%E1%BB%99_ph%E1%BB%A9c_t%E1%BA%A1p)&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=BPP_(%C4%91%E1%BB%99_ph%E1%BB%A9c_t%E1%BA%A1p)&action=edit§ion=8)]
|
|

X-Cache: cp1066 hit(1), cp1053 frontend miss(0)


text:
Ba gạc hoa đỏ
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Ba gạc hoa đỏ hay ba gạc thuốc, ba gạc Ấn Độ (danh pháp: Rauvolfia serpentina) là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được (L.) Benth. ex Kurz mô tả khoa học đầu tiên năm 1877.[2]
Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Module 11: Ayurvedic”. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2008.
- ^ The Plant List (2010). “Rauvolfia serpentina”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Phương tiện liên quan tới Rauvolfia serpentina tại Wikimedia Commons
- Dữ liệu liên quan tới Rauvolfia serpentina tại Wikispecies
- Vườn thực vật hoàng gia Kew; Đại học Harvard; Australian Plant Name Index (biên tập). “Rauvolfia serpentina”. International Plant Names Index. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.

markdown:
# Ba gạc hoa đỏ
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Rauvolfia serpentina
|
|![]()
[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Eudicots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_hai_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m_th%E1%BA%ADt_s%E1%BB%B1) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Gentianales](/wiki/Gentianales) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Apocynaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_La_b%E1%BB%91_ma) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Rauvolfia](/wiki/Rauvolfia) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **R. serpentina** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Rauvolfia serpentina*
(
[L.](/wiki/Carl_Linnaeus)) [Benth.](/wiki/George_Bentham) *ex* [Kurz](/w/index.php?title=Wilhelm_Sulpiz_Kurz&action=edit&redlink=1), [1877](/wiki/1877) [[1]](#cite_note-1) **Ba gạc hoa đỏ** hay **ba gạc thuốc, ba gạc Ấn Độ** (danh pháp: *) là một loài Rauvolfia serpentina* [thực vật có hoa](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa)trong [họ La bố ma](/wiki/H%E1%BB%8D_La_b%E1%BB%91_ma). Loài này được (L.) Benth. ex Kurz mô tả khoa học đầu tiên năm 1877. [[2]](#cite_note-2)
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Ba_g%E1%BA%A1c_hoa_%C4%91%E1%BB%8F&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ba_g%E1%BA%A1c_hoa_%C4%91%E1%BB%8F&action=edit§ion=1)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Ba_g%E1%BA%A1c_hoa_%C4%91%E1%BB%8F&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ba_g%E1%BA%A1c_hoa_%C4%91%E1%BB%8F&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-1) [“Module 11: Ayurvedic”](http://www.ars-grin.gov/duke/syllabus/module11.htm). Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2008. **The Plant List (2010).** [^](#cite_ref-2) [“](http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-176968). Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013. *Rauvolfia serpentina*”
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Ba_g%E1%BA%A1c_hoa_%C4%91%E1%BB%8F&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ba_g%E1%BA%A1c_hoa_%C4%91%E1%BB%8F&action=edit§ion=3)]
Phương tiện liên quan tới
[Rauvolfia serpentina](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Rauvolfia_serpentina)tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)
Dữ liệu liên quan tới
[Rauvolfia serpentina](//species.wikimedia.org/wiki/Rauvolfia_serpentina)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies) [Vườn thực vật hoàng gia Kew](/wiki/V%C6%B0%E1%BB%9Dn_th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_ho%C3%A0ng_gia_Kew); [Đại học Harvard](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Harvard); [Australian Plant Name Index](/wiki/Australian_Plant_Name_Index)(biên tập). [“Rauvolfia serpentina”](http://www.ipni.org/ipni/idPlantNameSearch.do?id=81648-1). *. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.* [International Plant Names Index](/wiki/International_Plant_Names_Index)

X-Cache: cp1054 miss(0), cp1053 frontend miss(0)


text:
Begonia ynesiae
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Begonia ynesiae là một loài thực vật thuộc họ Begoniaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao và đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Dữ liệu liên quan tới Begonia ynesiae tại Wikispecies
- Quintana, C. & Pitman, N. 2003. Begonia ynesiae. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

markdown:
*Begonia ynesiae*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Begonia ynesiae
|
|[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *divisio*) [Magnoliophyta](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Magnoliopsida](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_hai_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Cucurbitales](/wiki/B%E1%BB%99_B%E1%BA%A7u_b%C3%AD) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Begoniaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_Thu_h%E1%BA%A3i_%C4%91%C6%B0%E1%BB%9Dng) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Begonia](/wiki/Begonia) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **B. ynesiae** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Begonia ynesiae* [L.B.Sm.](/w/index.php?title=Lyman_Bradford_Smith&action=edit&redlink=1)& [Wassh.](/w/index.php?title=Dieter_Carl_Wasshausen&action=edit&redlink=1) * là một loài Begonia ynesiae* [thực vật](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt)thuộc họ [Begoniaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_Thu_h%E1%BA%A3i_%C4%91%C6%B0%E1%BB%9Dng). Đây là loài [đặc hữu](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_h%E1%BB%AFu)của [Ecuador](/wiki/Ecuador). [Môi trường sống](/wiki/M%C3%B4i_sinh)tự nhiên của chúng là [vùng cây bụi](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_c%C3%A2y_b%E1%BB%A5i&action=edit&redlink=1)nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao và [đồng cỏ](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_c%E1%BB%8F)nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao. Chúng hiện đang bị đe dọa vì [mất môi trường sống](/wiki/M%E1%BA%A5t_m%C3%B4i_tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BB%91ng).
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Begonia_ynesiae&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Begonia_ynesiae&action=edit§ion=1)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Begonia_ynesiae&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Begonia_ynesiae&action=edit§ion=2)]
Dữ liệu liên quan tới
[Begonia ynesiae](//species.wikimedia.org/wiki/Special:Search/Begonia_ynesiae)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)
- Quintana, C. & Pitman, N. 2003.
[.](http://www.iucnredlist.org/search/details.php/43180/all) *Begonia ynesiae* [2006 IUCN Red List of Threatened Species.](http://www.iucnredlist.org)Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

X-Cache: cp1065 miss(0), cp1053 frontend miss(0)


text:
Người Lào (Việt Nam)
Người Lào tại Việt Nam, còn gọi tên khác là Lào Bốc hoặc Lào Nọi, là một dân tộc thiểu số trong số 54 dân tộc tại Việt Nam.
Người Lào nói tiếng Lào, một ngôn ngữ thuộc ngữ chi Thái trong hệ ngôn ngữ Tai-Kadai.
Mục lục
Dân số và địa bàn cư trú[sửa | sửa mã nguồn]
Người Lào tại Việt Nam cư trú tập trung tại các huyện Điện Biên, Phong Thổ (tỉnh Điện Biên), Sông Mã (tỉnh Sơn La), Than Uyên (tỉnh Lào Cai).
Theo Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009, người Lào ở Việt Nam có dân số 14.928 người, cư trú tại 42 trên tổng số 63 tỉnh, thành phố. Người Lào cư trú tập trung tại các tỉnh: Lai Châu (5.760 người, chiếm 38,6% tổng số người Lào tại Việt Nam), Điện Biên (4.564 người, chiếm 30,6% tổng số người Lào tại Việt Nam), Sơn La (3.380 người, chiếm 22,6% tổng số người Lào tại Việt Nam), Hà Tĩnh (433 người), Đắk Lắk (275 người)[2].
Đặc điểm kinh tế[sửa | sửa mã nguồn]
Phần đông người Lào làm ruộng nước là chính, với kỹ thuật canh tác dùng cày, bừa và làm thủy lợi. Nghề phụ gia đình của người Lào như: dệt, rèn, gốm, làm đồ bạc khá phát triển.
Hôn nhân gia đình[sửa | sửa mã nguồn]
Người Lào thường mang các họ Lò, Lường, Vi... như người Thái, mỗi họ có kiêng kỵ riêng. Con cái lấy họ theo cha. Tàn dư gia đình lớn chỉ còn thấy ở một số nơi hẻo lánh. Phổ biến là hình thức gia đình nhỏ, một vợ một chồng. Theo tục cũ các chàng trai phải ở rể vài năm rồi mới được đưa vợ về nhà mình, hoặc ra ở riêng. Lâu nay thời hạn ở rể đã giảm dần.
Tục lệ ma chay[sửa | sửa mã nguồn]
Trong phong tục ma chay, người chết được làm lễ và chôn cất chu đáo. Riêng người đứng đầu mường, bản dưới chế độ cũ khi chết thì thiêu xác.
Văn hóa[sửa | sửa mã nguồn]
Trong xã hội người Lào, những ông Mo Lăm là lớp người giỏi chữ và biết nhiều truyện cổ, dân ca. Họ ghi chép lại truyện cổ và các điệu dân ca quen thuộc. Trong vốn văn nghệ dân gian Lào có cả ảnh hưởng văn nghệ dân gian Thái. Người Lào múa Lăm vông... trong các dịp liên hoan, lễ hội...
Nhà cửa[sửa | sửa mã nguồn]
Người Lào sống định cư, có bản đông tới cả trăm nhà. Nhà ở thường rộng lòng, thoáng đãng, chắc chắn, cây cột chính ở cạnh bếp đun và các cột, kèo, được trạm khắc trang trí. Nóc nhà có mái cao, uốn khum hai đầu hồi, tạo dáng hình mai rùa.
Trang phục[sửa | sửa mã nguồn]
Phong cách trang phục gần giống người Thái, ít cá tính tộc người (là tộc thiểu số ở Việt Nam, nhưng lại là đa số ở bên Lào) không tiêu biểu cho một phong cách về trang phục. Hoặc có những bộ trang phục mang phong cách khác lạ.
- Trang phục nam
Đàn ông Lào thường xăm hình chữ "vạn" vào cổ tay và thường xăm hình con vật vào đùi.
- Trang phục nữ
Phụ nữ Lào nổi tiếng là những người dệt vải khéo tay. Họ mặc váy đen quấn cao đến ngực, gấu váy thuê nhiều hoa văn sặc sỡ. Kiểu áo cánh ngắn bó thân với hàng khuy bạc phổ biến ở vùng Sông Mã. Ở vùng Điện Biên áo giống với áo cùng loại của người Khơ Mú láng giềng. Cô gái Lào chưa chồng thường búi tóc lệch về bên trái. Phụ nữ Lào dùng khăn Piêu. Khi không đội khăn, phụ nữ Lào thích cài nhiều trâm bạc và búi tóc. Phụ nữ đeo nhiều vòng ở cổ tay, xăm hình một loại cây rau ở mu bàn tay.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Điều tra dân số 1999, tập tin 53.DS99.xls
- ^ Ban chỉ đạo Tổng điều tra dân số và nhà ở trung ương. Tổng điều tra dân số và nhà ở Việt Nam năm 2009: Kết quả toàn bộ. Hà Nội, 6/2010. Biểu 5, tr.134-225. Truy cập ngày 10 tháng 2 năm 2011.

markdown:
# Người Lào (Việt Nam)
|Người Lào|
|
|![]()
[[1]](#cite_note-1) [Lai Châu](/wiki/Lai_Ch%C3%A2u), [Sơn La](/wiki/S%C6%A1n_La), [Lào Cai](/wiki/L%C3%A0o_Cai) [Tiếng Lào](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_L%C3%A0o), [tiếng Việt](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Vi%E1%BB%87t), khác [Phật giáo](/wiki/Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o) [thượng tọa bộ](/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_t%E1%BB%8Da_b%E1%BB%99), [vật linh](/wiki/Thuy%E1%BA%BFt_v%E1%BA%ADt_linh) [Người Lào](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_L%C3%A0o), [người Thái](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Th%C3%A1i) **Người Lào tại Việt Nam**, còn gọi tên khác là **Lào Bốc** hoặc **Lào Nọi**, là một [dân tộc thiểu số](/w/index.php?title=D%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91&action=edit&redlink=1) trong số 54 [dân tộc tại Việt Nam](/wiki/C%C3%A1c_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_Vi%E1%BB%87t_Nam). [Người Lào](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_L%C3%A0o) nói [tiếng Lào](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_L%C3%A0o), một ngôn ngữ thuộc [ngữ chi Thái](/wiki/Ng%E1%BB%AF_chi_Th%C3%A1i) trong [hệ ngôn ngữ Tai-Kadai](/wiki/H%E1%BB%87_ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_Tai-Kadai).
## Mục lục
## Dân số và địa bàn cư trú[
[sửa](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_L%C3%A0o_(Vi%E1%BB%87t_Nam)&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_L%C3%A0o_(Vi%E1%BB%87t_Nam)&action=edit§ion=1)]
Người Lào tại Việt Nam cư trú tập trung tại các huyện Điện Biên, Phong Thổ (tỉnh
[Điện Biên](/wiki/%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn)), Sông Mã (tỉnh [Sơn La](/wiki/S%C6%A1n_La)), Than Uyên (tỉnh [Lào Cai](/wiki/L%C3%A0o_Cai)).
Theo
[Tổng điều tra dân số và nhà ở](/wiki/%C4%90i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) năm [2009](/wiki/2009), người Lào ở Việt Nam có dân số 14.928 người, cư trú tại 42 trên tổng số 63 [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Vi%E1%BB%87t_Nam)), [thành phố](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_(Vi%E1%BB%87t_Nam)). Người Lào cư trú tập trung tại các tỉnh: [Lai Châu](/wiki/Lai_Ch%C3%A2u) (5.760 người, chiếm 38,6% tổng số người Lào tại Việt Nam), [Điện Biên](/wiki/%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn) (4.564 người, chiếm 30,6% tổng số người Lào tại Việt Nam), [Sơn La](/wiki/S%C6%A1n_La) (3.380 người, chiếm 22,6% tổng số người Lào tại Việt Nam), [Hà Tĩnh](/wiki/H%C3%A0_T%C4%A9nh) (433 người), [Đắk Lắk](/wiki/%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk) (275 người) . [2]
## Đặc điểm kinh tế[
[sửa](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_L%C3%A0o_(Vi%E1%BB%87t_Nam)&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_L%C3%A0o_(Vi%E1%BB%87t_Nam)&action=edit§ion=2)]
Phần đông người Lào làm ruộng nước là chính, với kỹ thuật canh tác dùng cày, bừa và làm thủy lợi. Nghề phụ gia đình của người Lào như: dệt, rèn, gốm, làm đồ bạc khá phát triển.
## Hôn nhân gia đình[
[sửa](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_L%C3%A0o_(Vi%E1%BB%87t_Nam)&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_L%C3%A0o_(Vi%E1%BB%87t_Nam)&action=edit§ion=3)]
Người Lào thường mang các họ Lò, Lường, Vi... như người Thái, mỗi họ có kiêng kỵ riêng. Con cái lấy họ theo cha. Tàn dư gia đình lớn chỉ còn thấy ở một số nơi hẻo lánh. Phổ biến là hình thức gia đình nhỏ, một vợ một chồng. Theo tục cũ các chàng trai phải ở rể vài năm rồi mới được đưa vợ về nhà mình, hoặc ra ở riêng. Lâu nay thời hạn ở rể đã giảm dần.
## Tục lệ ma chay[
[sửa](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_L%C3%A0o_(Vi%E1%BB%87t_Nam)&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_L%C3%A0o_(Vi%E1%BB%87t_Nam)&action=edit§ion=4)]
Trong phong tục ma chay, người chết được làm lễ và chôn cất chu đáo. Riêng người đứng đầu mường, bản dưới chế độ cũ khi chết thì thiêu xác.
## Văn hóa[
[sửa](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_L%C3%A0o_(Vi%E1%BB%87t_Nam)&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_L%C3%A0o_(Vi%E1%BB%87t_Nam)&action=edit§ion=5)]
Trong xã hội người Lào, những ông Mo Lăm là lớp người giỏi chữ và biết nhiều truyện cổ, dân ca. Họ ghi chép lại truyện cổ và các điệu dân ca quen thuộc. Trong vốn văn nghệ dân gian Lào có cả ảnh hưởng văn nghệ dân gian Thái. Người Lào múa Lăm vông... trong các dịp liên hoan, lễ hội...
## Nhà cửa[
[sửa](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_L%C3%A0o_(Vi%E1%BB%87t_Nam)&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_L%C3%A0o_(Vi%E1%BB%87t_Nam)&action=edit§ion=6)]
Người Lào sống định cư, có bản đông tới cả trăm nhà. Nhà ở thường rộng lòng, thoáng đãng, chắc chắn, cây cột chính ở cạnh bếp đun và các cột, kèo, được trạm khắc trang trí. Nóc nhà có mái cao, uốn khum hai đầu hồi, tạo dáng hình mai rùa.
## Trang phục[
[sửa](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_L%C3%A0o_(Vi%E1%BB%87t_Nam)&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_L%C3%A0o_(Vi%E1%BB%87t_Nam)&action=edit§ion=7)]
Phong cách trang phục gần giống người Thái, ít cá tính tộc người (là tộc thiểu số ở Việt Nam, nhưng lại là đa số ở bên Lào) không tiêu biểu cho một phong cách về trang phục. Hoặc có những bộ trang phục mang phong cách khác lạ.
- Trang phục nam
Đàn ông Lào thường xăm hình chữ "vạn" vào cổ tay và thường xăm hình con vật vào đùi.
- Trang phục nữ
Phụ nữ Lào nổi tiếng là những người dệt vải khéo tay. Họ mặc váy đen quấn cao đến ngực, gấu váy thuê nhiều hoa văn sặc sỡ. Kiểu áo cánh ngắn bó thân với hàng khuy bạc phổ biến ở vùng Sông Mã. Ở vùng Điện Biên áo giống với áo cùng loại của người Khơ Mú láng giềng. Cô gái Lào chưa chồng thường búi tóc lệch về bên trái. Phụ nữ Lào dùng khăn Piêu. Khi không đội khăn, phụ nữ Lào thích cài nhiều trâm bạc và búi tóc. Phụ nữ đeo nhiều vòng ở cổ tay, xăm hình một loại cây rau ở mu bàn tay.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_L%C3%A0o_(Vi%E1%BB%87t_Nam)&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_L%C3%A0o_(Vi%E1%BB%87t_Nam)&action=edit§ion=8)] [^](#cite_ref-1) [Điều tra dân số 1999](http://www.gso.gov.vn/default.aspx?tabid=407&idmid=4&ItemID=1346), tập tin 53.DS99.xls **Ban chỉ đạo Tổng điều tra dân số và nhà ở trung ương.** [^](#cite_ref-TK_2-0) [Tổng điều tra dân số và nhà ở Việt Nam năm 2009: Kết quả toàn bộ.](http://www.gso.gov.vn/default.aspx?tabid=512&idmid=5&ItemID=10798)Hà Nội, 6/2010. Biểu 5, tr.134-225. Truy cập ngày 10 tháng 2 năm 2011.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_L%C3%A0o_(Vi%E1%BB%87t_Nam)&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_L%C3%A0o_(Vi%E1%BB%87t_Nam)&action=edit§ion=9)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_L%C3%A0o_(Vi%E1%BB%87t_Nam)&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_L%C3%A0o_(Vi%E1%BB%87t_Nam)&action=edit§ion=10)]
|
|


text:
Nhà tù Phú Quốc
Trại giam Tù binh Chiến tranh Phú Quốc, hay Trại giam Tù binh Cộng sản Phú Quốc là một trại giam nằm tại thị trấn An Thới ở cực nam đảo Phú Quốc. Trong Chiến tranh Đông Dương, trại giam này có tên là Nhà lao Cây Dừa. Đây là trại giam tù binh trung tâm toàn Việt Nam Cộng hòa, từng giam giữ hơn 32.000 tù binh (40.000 tù nhân nếu tính cả tù chính trị nhiều thời kỳ).
Trong Chiến tranh Việt Nam, theo tuyên truyền của phía Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam (Việt Cộng) và cả chính quyền Việt Nam hiện nay thì tù binh chiến tranh tại Trại giam tù binh Phú Quốc đã phải chịu những hình phạt, tra tấn như đóng đinh vào tay, chân, đầu; đốt dây kẽm cháy đỏ đâm vào da thịt, đục răng, trùm bao bố chế nước sôi hoặc đổ lửa than, ném vào chảo nước sôi, thiêu sống, chôn sống...[1] Trong thời gian tồn tại không đầy 6 năm (từ tháng 6/1967 đến 3/1973) trại giam tù binh Phú Quốc, có hơn 4.000 người chết, hàng chục ngàn người bị thương tật tàn phế.[2]
Tuy nhiên, chính quyền Việt Nam Cộng Hòa luôn tuyên bố rằng tù binh tại đây đều được đối xử rất nhân đạo khi họ luôn đưa ra những bức ảnh tù binh cộng sản được chăm sóc y tế đầy đủ, ăn uống không thiếu thốn, tham gia vui chơi giải trí và lao động sản xuất. Tồn tại tài liệu cho thấy, thậm chí có những trường hợp tù nhân không muốn bị trao trả về phía cộng sản, họ giăng biểu ngữ phản đối "Nếu trao trả cho cộng sản thì chúng tôi tự sát tập thể", "Thà chết chứ không trở về với cộng sản", "Quay về chế độ cộng sản là tự sát"... họ chấp chận chính sách hồi chánh về với Việt Nam Cộng hòa,[3]
Trại giam Tù binh Chiến tranh Phú Quốc có tất cả là 12 khu (năm 1972) được đánh số từ khu 1 đến khu 12. Riêng khu 13, 14 được xây dựng thêm vào cuối năm 1972. Mỗi khu trại giam có khả năng chứa khoảng 3000 tù nhân. Năm 1972, có khoảng 12x 3000 = 36 000 tù nhân. Mỗi khu trại giam lại được chia làm nhiều phân khu. Thường thì có 4 phân khu, trong 1 khu. Một phân khu chứa được 950 tù binh. Riêng phân khu B2 dành riêng để giam giữ các sĩ quan. Tù binh có cấp bậc lớn nhất là Thượng tá. Trại giam Tù binh Chiến tranh Phú Quốc do 3 tiểu đoàn quân cảnh (7, 8, 12) canh giữ.
Ngoài ra, Phú Quốc cũng có một trại giam tù hình sự, giam giữ những tù nhân thường phạm bị kết án 10 năm trở lên, ở thị trấn Dương Đông, mặt tây của đảo.
Mục lục
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Trong Chiến tranh Đông Dương[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 1949 khi quân Trung Hoa Quốc dân đảng thua trận trước Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc, Huang Chieh (黃杰 Hoàng Kiệt) tướng lĩnh tỉnh Hồ Nam dẫn hơn 30.000 quân chạy sang Việt Nam, lúc bấy giờ được Pháp đưa ra đóng quân tại phía Nam đảo Phú Quốc. Sau đó, năm 1953, họ về Đài Loan theo Tưởng Giới Thạch. Họ bỏ lại nhà cửa đồn điền, thực dân Pháp thấy vậy tận dụng nhà cửa có sẳn lập ra nhà tù rộng khoảng 40 hecta gọi là "Trại Cây Dừa" nhốt tù binh gần 14.000 người.[1][4]
Trại gồm 4 khu nhà giam A, B, C, D. Các tù binh cộng sản bị Pháp bắt từ các chiến trường Trung, Nam, Bắc Việt Nam bị tập trung đưa ra trại giam này ở Phú Quốc. Số tù binh này gồm khoảng 14.000 người, đa số từ nhà tù Đoạn Xá (Hải Phòng). Cũng như tại các nhà tù khác trong Chiến tranh Đông Dương, tù nhân cộng sản tại Trại Cây Dừa sinh hoạt đấu tranh chống khủng bố, đàn áp, và tổ chức vượt ngục. Sau hơn 1 năm ở trại, có 99 tù nhân bị chết, 200 người vượt ngục.[1]
Tháng 7 năm 1954, sau Hiệp định Genève, Pháp trao trả cho phía Việt Nam Dân chủ Cộng hòa hầu hết tù binh ở trại này.
Trong Chiến tranh Việt Nam[sửa | sửa mã nguồn]
Cuối năm 1955, chính quyền Ngô Đình Diệm xây dựng một trại giam ở địa điểm Căng Cây Dừa cũ, với diện tích rộng 4 ha, đặt tên là Trại huấn chính Cây Dừa, còn gọi là Nhà lao Cây Dừa. Trại tù có nhà giam tù nam, nhà giam tù nữ, nhà giam phụ lão. Ngày 2 tháng 1 năm 1956, 598 người tù từ trại Trung tâm huấn chính Biên Hòa được đưa đến đề lao Gia Định, rồi đưa xuống tàu vận tải Hắc Giang của hải quân chở từ Sài Gòn về đến Phú Quốc. Về sau còn có thêm một số tù chính trị thuộc diện "Việt Cộng" hoặc "thân Cộng" cũng được đưa đến Trại huấn chính Cây Dừa.[1]
Trong 7 tháng, từ tháng 2 đến tháng 9 năm 1956, có khoảng 100 tù nhân vượt ngục, trong đó có một số người bị bắn chết khi vượt rào. Các ông Phạm Văn Khỏe (em ruột của Phạm Hùng), và Mai Thanh (Tỉnh ủy viên, Bí thư Thị ủy Rạch Giá) cũng vượt ngục trong thời gian này. Thấy tình hình bất ổn, năm 1957, chính quyền Sài Gòn đưa số tù chính trị ở "Trại huấn chính Cây Dừa" về đất liền, và đày một số ra nhà tù Côn Đảo.
Khi chiến tranh Việt Nam leo thang, số tù binh và tù chính trị tăng cao, chính quyền Việt Nam Cộng hòa xây dựng thêm nhiều trại giam tù binh ở Biên Hòa, Pleiku, Đà Nẵng, Cần Thơ, Quy Nhơn... Tại Phú Quốc, năm 1966, một trại giam rộng hơn 400 ha được xây dựng ở thung lũng An Thới, cách "Căng Cây Dừa" cũ 2 km. Trại giam gồm 12 khu, mỗi khu có 4 phân khu A, B, C, D, với trên 400 nhà giam, được gọi là Trại giam tù binh cộng sản Việt Nam / Phú Quốc, thường được gọi là Trại giam tù binh Phú Quốc. Mỗi phân khu, ngoài 9 phòng để tù binh ở, có 2 phòng để thẩm vấn, phạt vạ hoặc biệt giam tù binh... Tất cả 11 phòng đều có cấu trúc vì kèo sắt, nóc tôn, vách tôn, mỗi phòng bề ngang 5 mét, dài 20 mét, hai đầu chừa hai lối ra vào, bề ngang khoảng 8 tấc và mỗi bên vách tôn có 4 cửa sổ, dưới vách tôn có khoảng trống chừng 3 tấc, có rào dây kẽm gai. Để canh gác khu trại giam, chung quanh mỗi khu giam có một pháo đài canh gác có đặt súng đại liên; tại cổng chính của khu giam có 2 vọng gác; một vọng tổng kiểm soát đốc canh, 2 giờ thay phiên gác một lần, liên tục 24/24 giờ; hai xe tuần tra liên tục quanh khu giam; ban đêm còn có các toán vào vòng rào giới hạn để kiểm soát lưu động tại các phân khu và 10 vọng gác di động. Đứng đầu ban chỉ huy trại giam là một trung tá hoặc đại úy (có lúc là một chuẩn tướng) Quân lực Việt Nam Cộng hòa, đằng sau là một cố vấn Mỹ. Lực lượng canh giữ trực tiếp trại giam gồm có 4 tiểu đoàn quân cảnh, một liên đội địa phương quân, một đại đội công binh, một đơn vị hải thuyền và một đội quân khuyển.
Nhà tù Phú Quốc trở thành trại giam tù binh trung tâm toàn Việt Nam Cộng hòa, giam giữ hơn 32.000 tù binh (40.000 tù nhân nếu tính cả tù chính trị nhiều thời kỳ). Có khoảng 12.000 tù nhân là bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương, trong đó có khoảng 9000 người từ miền Bắc. Có trên 20.000 tù nhân là dân quân du kích xã, ấp và cán bộ chính trị. Có hơn 2.000 sĩ quan, hạ sĩ quan; trên 100 tù nhân là cán bộ cộng sản có trình độ chính trị trung cấp, sơ cấp (trong đó có 10 tỉnh ủy viên, trên 40 huyện ủy viên) và trên 200 chi ủy viên.[2] Vào tháng 5-1969 tù binh đã tổ chức vượt ngục thành công tại khu B2.
Nhục hình[sửa | sửa mã nguồn]
Trong Chiến tranh Việt Nam, theo tuyên truyền của phía Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam (Việt Cộng) và cả chính quyền Việt Nam hiện nay thì tù binh chiến tranh Trại giam tù binh Phú Quốc đã phải chịu những hình phạt, tra tấn như đóng đinh vào tay, chân, đầu; đốt dây kẽm cháy đỏ đâm vào da thịt, đục răng, trùm bao bố chế nước sôi hoặc đổ lửa than, ném vào chảo nước sôi, thiêu sống, chôn sống...[1] Trong thời gian tồn tại không đầy 6 năm (từ tháng 6/1967 đến 3/1973) trại giam tù binh Phú Quốc, có hơn 4.000 người chết, hàng chục ngàn người bị thương tật tàn phế.[2]
Họ trưng dẫn một số nhục hình tại nhà tù Phú Quốc mà theo lời kể của các cựu tù nhân là:
- "đóng kim": dùng những cây kim chích đã cũ, đóng từ từ vào 10 đầu ngón tay.[2]
- "chuồng cọp kẽm gai": loại chuồng cọp làm toàn bằng dây kẽm gai, được đan chằng chịt xung quanh và trên nóc. Chuồng cọp này đặt ở ngoài trời trong phân khu. Mỗi phân khu có đến hai, ba chuồng cọp - loại nhốt 1 người và loại nhốt 3-5 người. Kích thước chuồng cọp rất đa dạng, có loại cho tù nhân nằm trên đất cát, có loại buộc tù nhân phải nằm trên dây kẽm gai, có loại chỉ nằm hoặc đứng; có loại chỉ ngồi lom khom; loại phải đứng lom khom, không đứng thẳng được mà ngồi xuống thì sẽ phải ngồi trên dây kẽm gai. Tù nhân phải cởi áo, quần dài, chỉ được mặc quần cụt để phơi nắng, phơi sương, dầm mưa suốt ngày đêm.[2]
- "ăn cơm nhạt": tù nhân không được ăn muối, sau hai tháng mắt sẽ bị mờ, sau 5-6 tháng liền có người bị mù hẳn.[2]
- "lộn vỉ sắt": các tấm vỉ sắt loại có lỗ tròn và đầy mấu để mắc vào nhau và lật ngửa làm "đường băng sân bay" rồi bắt tù binh cởi áo, cởi quần ngoài, chỉ còn chiếc quần đùi. người tù bị bắt cắm đầu xuống vỉ sắt lộn ra sau, sau vài lần là lưng người tù tóe máu, đầu bị bứt tóc, tróc da tơi tả.[2]
- "gõ thùng": lấy thùng phuy úp lên tù nhân đang ngồi xổm, rồi gõ vào thùng. Tù nhân sẽ bị đau đầu, sẽ bị điếc vì tiếng gõ mạnh và sức ép không khí. Cũng bằng cách gõ vào thùng phuy đổ đầy nước, bên trong thùng là tù nhân. Kiểu tra tấn này có thể khiến tù nhân bị hộc máu vì sức ép của nước.[2]
- "đục răng" và "bẻ răng": kê đục vào sát chân răng của người tù, dùng búa đóng làm răng gãy văng ra.[2]
- "roi cá đuối": giám thị dùng những chiếc roi cá đuối dài, đem phơi để đánh tù. Trước khi bị đánh, tù nhân phải cởi áo để bị đánh vào da thịt trần. Roi cá đuối thường quấn lấy thân nạn nhân, rồi giật ra, làm da thịt bị đứt theo. Giám thị sau đó có thể lấy muối ớt xát vào da thịt nạn nhân. Đầu năm 1970, phái đoàn Hồng Thập Tự Quốc tế khi đến thị sát nhà tù Phú Quốc đã bắt gặp một chiếc roi cá đuối dính máu khô.[5]
- "đóng đinh": những chiếc đinh 3 phân được dùng để đóng vào các ngón tay của tù binh trong quá trình tra tấn. Mỗi lần bị đóng đinh, xương ngón tay của người tù bị vỡ nát. Ngoài ra còn có loại đinh 7, 8 phân hoặc cả tấc để đóng vào thân người tù ở các vùng: cổ chân, khớp vai, mắt cá, ống quyển, đầu. Có người bị đóng đinh đến chết, sau này khi bốc mộ vẫn còn đinh găm trong hài cốt.[5]
- lấy bao bố trùm lên người tù rồi ném vào chảo nước sôi. Ba người tù ở phân khu C6 đã bị luộc chết.[5]
- dùng bóng đèn công suất lớn để sát mặt người tù trong thời gian dài cho nổ con ngươi.[5]
- dùng lửa đốt miệng, bộ phận sinh dục.[5]
Tổ chức Chữ thập Đỏ đã đến nhà tù Phú Quốc vào những năm 1969[6], 1972[7]. Các nhà quan sát của tổ chức này đã thấy sự tàn bạo có hệ thống và kéo dài tại nhà tù.[8] Họ tìm được các vật chứng của nhục hình ở các tù binh, trong đó có các vết sẹo do tra tấn bằng điện, thể hiện của sự thiếu ăn, suy dinh dưỡng. [9] Tháng 8 năm 1971, một điều tra viên của Sứ quán Mỹ tại Việt Nam Cộng hòa báo cáo về sự đánh đập tù nhân tại Phú Quốc vẫn tiếp diễn. Trong Quân lực Việt Nam Cộng hòa, lực lượng canh gác tại nhà tù được đánh giá chỉ bằng số tù binh trốn trại, không có cố gắng nào trong việc kỷ luật các giám thị xử tệ với tù nhân. Sau các kết quả điều tra của MACV và Sứ quán Mỹ, Tướng Cao Văn Viên, tổng chỉ huy QLVNCH, vẫn khẳng định rằng các đoàn kiểm tra của tổ chức Chữ thập Đỏ quốc tế đã báo cáo sai lệch về tình trạng ở nhà tù.[9]
Khu di tích nhà tù Phú Quốc[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 1995, Khu di tích lịch sử Nhà tù Phú Quốc được Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận di tích cấp quốc gia. Di tích lịch sử Nhà tù Phú Quốc gồm có tượng đài hình nắm tay, là "biểu tượng của sự đàn áp khốc liệt và tinh thần hiên ngang vùng lên phá xiềng của tù binh Phú Quốc, nghĩa trang liệt sĩ, và khu Trại giam Tù binh Phú Quốc được phục dựng.[10]
Ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă â b c Trầm Hương (ngày 20 tháng 5 năm 2009). “"Trại giam tù binh Phú Quốc" - Những trang sử đẫm máu”. Báo An ninh Thế giới. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2009.
- ^ a ă â b c d đ e ê Trầm Hương (ngày 24 tháng 5 năm 2009). “Những tội ác thời trung cổ ở trại giam tù binh Phú Quốc”. Báo An ninh Thế giới. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2009.
- ^ Video tài liệu được đăng tải trên Facebook
- ^ Huang Chieh (黃杰 Hoàng Kiệt) sau đó làm tỉnh trưởng Đài Loan rồi Bộ trưởng quốc phòng. Năm 1955, người ta đặt tên Phú Quốc cho một đảo nhỏ trong hồ 澄清 Trừng Thanh, huyện Đài Nam để tưởng nhớ sự kiện này.
- ^ a ă â b c Trầm Hương (ngày 28 tháng 5 năm 2009). “Ngón nghề của những đồ tể ở "Trại giam tù binh Phú Quốc"”. Báo An ninh Thế giới. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2009.
- ^ International Review of the Red Cross, March 1969, 9th year, No 96. [1], p. 130
- ^ International Review of the Red Cross, March 1969, 12th year, No 144. [2], p. 658
- ^ Howard Zinn (2003). A people's history of the United States. Pearson Education. tr. 478
|các trang=hay
|at=dư (trợ giúp).
- ^ a ă Paul Joseph Springer (2006). American Prisoner of War Policy and Practice from the Revolutionary War to the War on Terror. A PhD Dissertation on History. (PDF). Texas A&M University. tr. 242.
- ^ Trầm Hương (ngày 4 tháng 6 năm 2009). “"Trại giam tù binh Phú Quốc" - Cuộc chiến đòi trả đúng tên”. Báo An ninh Thế giới. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2009.

markdown:
# Nhà tù Phú Quốc
**Trại giam Tù binh Chiến tranh Phú Quốc**, hay **Trại giam Tù binh Cộng sản Phú Quốc** là một trại giam nằm tại thị trấn [An Thới](/wiki/An_Th%E1%BB%9Bi,_Ph%C3%BA_Qu%E1%BB%91c) ở cực nam đảo [Phú Quốc](/wiki/Ph%C3%BA_Qu%E1%BB%91c). Trong [Chiến tranh Đông Dương](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng), trại giam này có tên là **Nhà lao Cây Dừa**. Đây là trại giam tù binh trung tâm toàn [Việt Nam Cộng hòa](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a), từng giam giữ hơn 32.000 tù binh (40.000 tù nhân nếu tính cả tù chính trị nhiều thời kỳ).
Trong
[Chiến tranh Việt Nam](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Vi%E1%BB%87t_Nam), theo tuyên truyền của phía [Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam](/wiki/M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_D%C3%A2n_t%E1%BB%99c_Gi%E1%BA%A3i_ph%C3%B3ng_mi%E1%BB%81n_Nam_Vi%E1%BB%87t_Nam) ( [Việt Cộng](/wiki/Vi%E1%BB%87t_C%E1%BB%99ng)) và cả chính quyền Việt Nam hiện nay thì tù binh chiến tranh tại Trại giam tù binh Phú Quốc đã phải chịu những hình phạt, tra tấn như đóng đinh vào tay, chân, đầu; đốt dây kẽm cháy đỏ đâm vào da thịt, đục răng, trùm bao bố chế nước sôi hoặc đổ lửa than, ném vào chảo nước sôi, thiêu sống, chôn sống... Trong thời gian tồn tại không đầy 6 năm (từ tháng 6/1967 đến 3/1973) trại giam tù binh Phú Quốc, có hơn 4.000 người chết, hàng chục ngàn người bị thương tật tàn phế. [1] [[2]](#cite_note-CAND-toi-ac-2)
Tuy nhiên, chính quyền
[Việt Nam Cộng Hòa](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_H%C3%B2a) luôn tuyên bố rằng tù binh tại đây đều được đối xử rất nhân đạo khi họ luôn đưa ra những bức ảnh tù binh cộng sản được chăm sóc y tế đầy đủ, ăn uống không thiếu thốn, tham gia vui chơi giải trí và lao động sản xuất. Tồn tại tài liệu cho thấy, thậm chí có những trường hợp tù nhân không muốn bị trao trả về phía cộng sản, họ giăng biểu ngữ phản đối "Nếu trao trả cho cộng sản thì chúng tôi tự sát tập thể", "Thà chết chứ không trở về với cộng sản", "Quay về chế độ cộng sản là tự sát"... họ chấp chận chính sách [hồi chánh](/wiki/H%E1%BB%93i_ch%C3%A1nh) về với Việt Nam Cộng hòa, [[3]](#cite_note-3)
Trại giam Tù binh Chiến tranh Phú Quốc có tất cả là 12 khu (năm 1972) được đánh số từ khu 1 đến khu 12. Riêng khu 13, 14 được xây dựng thêm vào cuối năm
[1972](/wiki/1972). Mỗi khu trại giam có khả năng chứa khoảng 3000 tù nhân. Năm 1972, có khoảng 12x 3000 = 36 000 tù nhân. Mỗi khu trại giam lại được chia làm nhiều phân khu. Thường thì có 4 phân khu, trong 1 khu. Một phân khu chứa được 950 tù binh. Riêng phân khu B2 dành riêng để giam giữ các sĩ quan. Tù binh có cấp bậc lớn nhất là [Thượng tá](/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_t%C3%A1). Trại giam Tù binh Chiến tranh Phú Quốc do 3 tiểu đoàn quân cảnh (7, 8, 12) canh giữ.
Ngoài ra,
[Phú Quốc](/wiki/Ph%C3%BA_Qu%E1%BB%91c) cũng có một trại giam tù hình sự, giam giữ những tù nhân thường phạm bị kết án 10 năm trở lên, ở [thị trấn Dương Đông](/wiki/D%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%C3%B4ng_(th%E1%BB%8B_tr%E1%BA%A5n)), mặt tây của đảo.
## Mục lục
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_t%C3%B9_Ph%C3%BA_Qu%E1%BB%91c&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_t%C3%B9_Ph%C3%BA_Qu%E1%BB%91c&action=edit§ion=1)]
### Trong Chiến tranh Đông Dương[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_t%C3%B9_Ph%C3%BA_Qu%E1%BB%91c&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_t%C3%B9_Ph%C3%BA_Qu%E1%BB%91c&action=edit§ion=2)]
Năm 1949 khi quân
[Trung Hoa Quốc dân đảng](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c_Qu%E1%BB%91c_D%C3%A2n_%C4%90%E1%BA%A3ng) thua trận trước [Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc](/wiki/Qu%C3%A2n_Gi%E1%BA%A3i_ph%C3%B3ng_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Qu%E1%BB%91c), Huang Chieh (黃杰 Hoàng Kiệt) tướng lĩnh tỉnh [Hồ Nam](/wiki/H%E1%BB%93_Nam) dẫn hơn 30.000 quân chạy sang Việt Nam, lúc bấy giờ được [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) đưa ra đóng quân tại phía Nam đảo Phú Quốc. Sau đó, năm 1953, họ về [Đài Loan](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan) theo [Tưởng Giới Thạch](/wiki/T%C6%B0%E1%BB%9Fng_Gi%E1%BB%9Bi_Th%E1%BA%A1ch). Họ bỏ lại nhà cửa đồn điền, thực dân Pháp thấy vậy tận dụng nhà cửa có sẳn lập ra nhà tù rộng khoảng 40 hecta gọi là "Trại Cây Dừa" nhốt tù binh gần 14.000 người. [[1]](#cite_note-CAND-trang-su-dam-mau-1) [[4]](#cite_note-4)
Trại gồm 4 khu nhà giam A, B, C, D. Các tù binh
[cộng sản](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_c%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n) bị Pháp bắt từ các chiến trường Trung, Nam, Bắc Việt Nam bị tập trung đưa ra trại giam này ở Phú Quốc. Số tù binh này gồm khoảng 14.000 người, đa số từ nhà tù Đoạn Xá ( [Hải Phòng](/wiki/H%E1%BA%A3i_Ph%C3%B2ng)). Cũng như tại các nhà tù khác trong [Chiến tranh Đông Dương](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng), tù nhân cộng sản tại Trại Cây Dừa sinh hoạt đấu tranh chống khủng bố, đàn áp, và tổ chức vượt ngục. Sau hơn 1 năm ở trại, có 99 tù nhân bị chết, 200 người vượt ngục. [[1]](#cite_note-CAND-trang-su-dam-mau-1)
Tháng 7 năm 1954, sau
[Hiệp định Genève](/wiki/Hi%E1%BB%87p_%C4%91%E1%BB%8Bnh_Gen%C3%A8ve,_1954), Pháp trao trả cho phía Việt Nam Dân chủ Cộng hòa hầu hết tù binh ở trại này.
|
|![]()
|
|Bài viết (hoặc đoạn) này hiện gây
Các thảo luận liên quan có thể được tìm thấy tại
### Trong Chiến tranh Việt Nam[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_t%C3%B9_Ph%C3%BA_Qu%E1%BB%91c&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_t%C3%B9_Ph%C3%BA_Qu%E1%BB%91c&action=edit§ion=3)]
Cuối năm
[1955](/wiki/1955), chính quyền [Ngô Đình Diệm](/wiki/Ng%C3%B4_%C4%90%C3%ACnh_Di%E1%BB%87m) xây dựng một trại giam ở địa điểm Căng Cây Dừa cũ, với diện tích rộng 4 ha, đặt tên là **Trại huấn chính Cây Dừa**, còn gọi là **Nhà lao Cây Dừa**. Trại tù có nhà giam tù nam, nhà giam tù nữ, nhà giam phụ lão. Ngày 2 tháng 1 năm 1956, 598 người tù từ trại Trung tâm huấn chính Biên Hòa được đưa đến đề lao Gia Định, rồi đưa xuống tàu vận tải Hắc Giang của hải quân chở từ Sài Gòn về đến Phú Quốc. Về sau còn có thêm một số tù chính trị thuộc diện "Việt Cộng" hoặc "thân Cộng" cũng được đưa đến Trại huấn chính Cây Dừa. [[1]](#cite_note-CAND-trang-su-dam-mau-1)
Trong 7 tháng, từ tháng 2 đến tháng 9 năm 1956, có khoảng 100 tù nhân vượt ngục, trong đó có một số người bị bắn chết khi vượt rào. Các ông Phạm Văn Khỏe (em ruột của
[Phạm Hùng](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_H%C3%B9ng)), và Mai Thanh (Tỉnh ủy viên, Bí thư Thị ủy [Rạch Giá](/wiki/R%E1%BA%A1ch_Gi%C3%A1)) cũng vượt ngục trong thời gian này. Thấy tình hình bất ổn, năm 1957, chính quyền Sài Gòn đưa số tù chính trị ở "Trại huấn chính Cây Dừa" về đất liền, và đày một số ra [nhà tù Côn Đảo](/wiki/Nh%C3%A0_t%C3%B9_C%C3%B4n_%C4%90%E1%BA%A3o).
Khi chiến tranh Việt Nam leo thang, số tù binh và tù chính trị tăng cao, chính quyền Việt Nam Cộng hòa xây dựng thêm nhiều trại giam tù binh ở Biên Hòa, Pleiku, Đà Nẵng, Cần Thơ, Quy Nhơn... Tại Phú Quốc, năm 1966, một trại giam rộng hơn 400 ha được xây dựng ở thung lũng An Thới, cách "Căng Cây Dừa" cũ 2 km. Trại giam gồm 12 khu, mỗi khu có 4 phân khu A, B, C, D, với trên 400 nhà giam, được gọi là
**Trại giam tù binh cộng sản Việt Nam / Phú Quốc**, thường được gọi là **Trại giam tù binh Phú Quốc**. Mỗi phân khu, ngoài 9 phòng để tù binh ở, có 2 phòng để thẩm vấn, phạt vạ hoặc biệt giam tù binh... Tất cả 11 phòng đều có cấu trúc vì kèo sắt, nóc tôn, vách tôn, mỗi phòng bề ngang 5 mét, dài 20 mét, hai đầu chừa hai lối ra vào, bề ngang khoảng 8 tấc và mỗi bên vách tôn có 4 cửa sổ, dưới vách tôn có khoảng trống chừng 3 tấc, có rào dây kẽm gai. Để canh gác khu trại giam, chung quanh mỗi khu giam có một pháo đài canh gác có đặt súng đại liên; tại cổng chính của khu giam có 2 vọng gác; một vọng tổng kiểm soát đốc canh, 2 giờ thay phiên gác một lần, liên tục 24/24 giờ; hai xe tuần tra liên tục quanh khu giam; ban đêm còn có các toán vào vòng rào giới hạn để kiểm soát lưu động tại các phân khu và 10 vọng gác di động. Đứng đầu ban chỉ huy trại giam là một trung tá hoặc đại úy (có lúc là một chuẩn tướng) Quân lực Việt Nam Cộng hòa, đằng sau là một cố vấn Mỹ. Lực lượng canh giữ trực tiếp trại giam gồm có 4 tiểu đoàn quân cảnh, một liên đội địa phương quân, một đại đội công binh, một đơn vị hải thuyền và một đội quân khuyển.
Nhà tù Phú Quốc trở thành trại giam tù binh trung tâm toàn Việt Nam Cộng hòa, giam giữ hơn 32.000 tù binh (40.000 tù nhân nếu tính cả tù chính trị nhiều thời kỳ). Có khoảng 12.000 tù nhân là bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương, trong đó có khoảng 9000 người từ miền Bắc. Có trên 20.000 tù nhân là dân quân du kích xã, ấp và cán bộ chính trị. Có hơn 2.000 sĩ quan, hạ sĩ quan; trên 100 tù nhân là cán bộ cộng sản có trình độ chính trị trung cấp, sơ cấp (trong đó có 10 tỉnh ủy viên, trên 40 huyện ủy viên) và trên 200 chi ủy viên.
Vào tháng 5-1969 tù binh đã tổ chức vượt ngục thành công tại khu B2. [2]
## Nhục hình[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_t%C3%B9_Ph%C3%BA_Qu%E1%BB%91c&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_t%C3%B9_Ph%C3%BA_Qu%E1%BB%91c&action=edit§ion=4)]
Trong
[Chiến tranh Việt Nam](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Vi%E1%BB%87t_Nam), theo tuyên truyền của phía Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam (Việt Cộng) và cả chính quyền Việt Nam hiện nay thì tù binh chiến tranh Trại giam tù binh Phú Quốc đã phải chịu những hình phạt, tra tấn như đóng đinh vào tay, chân, đầu; đốt dây kẽm cháy đỏ đâm vào da thịt, đục răng, trùm bao bố chế nước sôi hoặc đổ lửa than, ném vào chảo nước sôi, thiêu sống, chôn sống... Trong thời gian tồn tại không đầy 6 năm (từ tháng 6/1967 đến 3/1973) trại giam tù binh Phú Quốc, có hơn 4.000 người chết, hàng chục ngàn người bị thương tật tàn phế. [1] [[2]](#cite_note-CAND-toi-ac-2)
Họ trưng dẫn một số nhục hình tại nhà tù Phú Quốc mà theo lời kể của các cựu tù nhân là:
- "đóng kim": dùng những cây kim chích đã cũ, đóng từ từ vào 10 đầu ngón tay.
[[2]](#cite_note-CAND-toi-ac-2)
- "chuồng cọp kẽm gai": loại chuồng cọp làm toàn bằng dây kẽm gai, được đan chằng chịt xung quanh và trên nóc. Chuồng cọp này đặt ở ngoài trời trong phân khu. Mỗi phân khu có đến hai, ba chuồng cọp - loại nhốt 1 người và loại nhốt 3-5 người. Kích thước chuồng cọp rất đa dạng, có loại cho tù nhân nằm trên đất cát, có loại buộc tù nhân phải nằm trên dây kẽm gai, có loại chỉ nằm hoặc đứng; có loại chỉ ngồi lom khom; loại phải đứng lom khom, không đứng thẳng được mà ngồi xuống thì sẽ phải ngồi trên dây kẽm gai. Tù nhân phải cởi áo, quần dài, chỉ được mặc quần cụt để phơi nắng, phơi sương, dầm mưa suốt ngày đêm.
[[2]](#cite_note-CAND-toi-ac-2)
- "ăn cơm nhạt": tù nhân không được ăn muối, sau hai tháng mắt sẽ bị mờ, sau 5-6 tháng liền có người bị mù hẳn.
[[2]](#cite_note-CAND-toi-ac-2)
- "lộn vỉ sắt": các tấm vỉ sắt loại có lỗ tròn và đầy mấu để mắc vào nhau và lật ngửa làm "đường băng sân bay" rồi bắt tù binh cởi áo, cởi quần ngoài, chỉ còn chiếc quần đùi. người tù bị bắt cắm đầu xuống vỉ sắt lộn ra sau, sau vài lần là lưng người tù tóe máu, đầu bị bứt tóc, tróc da tơi tả.
[[2]](#cite_note-CAND-toi-ac-2)
- "gõ thùng": lấy thùng phuy úp lên tù nhân đang ngồi xổm, rồi gõ vào thùng. Tù nhân sẽ bị đau đầu, sẽ bị điếc vì tiếng gõ mạnh và sức ép không khí. Cũng bằng cách gõ vào thùng phuy đổ đầy nước, bên trong thùng là tù nhân. Kiểu tra tấn này có thể khiến tù nhân bị hộc máu vì sức ép của nước.
[[2]](#cite_note-CAND-toi-ac-2)
- "đục răng" và "bẻ răng": kê đục vào sát chân răng của người tù, dùng búa đóng làm răng gãy văng ra.
[[2]](#cite_note-CAND-toi-ac-2)
- "roi cá đuối": giám thị dùng những chiếc roi cá đuối dài, đem phơi để đánh tù. Trước khi bị đánh, tù nhân phải cởi áo để bị đánh vào da thịt trần. Roi cá đuối thường quấn lấy thân nạn nhân, rồi giật ra, làm da thịt bị đứt theo. Giám thị sau đó có thể lấy muối ớt xát vào da thịt nạn nhân. Đầu năm 1970, phái đoàn Hồng Thập Tự Quốc tế khi đến thị sát nhà tù Phú Quốc đã bắt gặp một chiếc roi cá đuối dính máu khô.
[[5]](#cite_note-CAND-ngon-nghe-5)
- "đóng đinh": những chiếc đinh 3 phân được dùng để đóng vào các ngón tay của tù binh trong quá trình tra tấn. Mỗi lần bị đóng đinh, xương ngón tay của người tù bị vỡ nát. Ngoài ra còn có loại đinh 7, 8 phân hoặc cả tấc để đóng vào thân người tù ở các vùng: cổ chân, khớp vai, mắt cá, ống quyển, đầu. Có người bị đóng đinh đến chết, sau này khi bốc mộ vẫn còn đinh găm trong hài cốt.
[[5]](#cite_note-CAND-ngon-nghe-5)
- lấy bao bố trùm lên người tù rồi ném vào chảo nước sôi. Ba người tù ở phân khu C6 đã bị luộc chết.
[[5]](#cite_note-CAND-ngon-nghe-5)
- dùng bóng đèn công suất lớn để sát mặt người tù trong thời gian dài cho nổ con ngươi.
[[5]](#cite_note-CAND-ngon-nghe-5)
- dùng lửa đốt miệng, bộ phận sinh dục.
[[5]](#cite_note-CAND-ngon-nghe-5) [Tổ chức Chữ thập Đỏ](/w/index.php?title=T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_Ch%E1%BB%AF_th%E1%BA%ADp_%C4%90%E1%BB%8F&action=edit&redlink=1) đã đến nhà tù Phú Quốc vào những năm 1969 , 1972 [6] . Các nhà quan sát của tổ chức này đã thấy sự tàn bạo có hệ thống và kéo dài tại nhà tù. [[7]](#cite_note-7) Họ tìm được các vật chứng của nhục hình ở các tù binh, trong đó có các vết sẹo do tra tấn bằng điện, thể hiện của sự thiếu ăn, suy dinh dưỡng. [[8]](#cite_note-8) Tháng 8 năm 1971, một điều tra viên của Sứ quán Mỹ tại Việt Nam Cộng hòa báo cáo về sự đánh đập tù nhân tại Phú Quốc vẫn tiếp diễn. Trong Quân lực Việt Nam Cộng hòa, lực lượng canh gác tại nhà tù được đánh giá chỉ bằng số tù binh trốn trại, không có cố gắng nào trong việc kỷ luật các giám thị xử tệ với tù nhân. Sau các kết quả điều tra của MACV và Sứ quán Mỹ, Tướng Cao Văn Viên, tổng chỉ huy QLVNCH, vẫn khẳng định rằng các đoàn kiểm tra của tổ chức Chữ thập Đỏ quốc tế đã báo cáo sai lệch về tình trạng ở nhà tù. [[9]](#cite_note-springer-9) [[9]](#cite_note-springer-9)
## Khu di tích nhà tù Phú Quốc[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_t%C3%B9_Ph%C3%BA_Qu%E1%BB%91c&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_t%C3%B9_Ph%C3%BA_Qu%E1%BB%91c&action=edit§ion=5)]
Năm 1995, Khu di tích lịch sử Nhà tù Phú Quốc được Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận di tích cấp quốc gia. Di tích lịch sử Nhà tù Phú Quốc gồm có tượng đài hình nắm tay, là "biểu tượng của sự đàn áp khốc liệt và tinh thần hiên ngang vùng lên phá xiềng của tù binh Phú Quốc, nghĩa trang liệt sĩ, và khu Trại giam Tù binh Phú Quốc được phục dựng.
[[10]](#cite_note-10)
## Ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_t%C3%B9_Ph%C3%BA_Qu%E1%BB%91c&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_t%C3%B9_Ph%C3%BA_Qu%E1%BB%91c&action=edit§ion=6)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_t%C3%B9_Ph%C3%BA_Qu%E1%BB%91c&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_t%C3%B9_Ph%C3%BA_Qu%E1%BB%91c&action=edit§ion=7)]
- ^
**a** **ă** **â** **b** [Trầm Hương (ngày 20 tháng 5 năm 2009).](#cite_ref-CAND-trang-su-dam-mau_1-4) **c** [“"Trại giam tù binh Phú Quốc" - Những trang sử đẫm máu”](http://antg.cand.com.vn/vi-VN/tulieu/2009/5/69392.cand). Báo An ninh Thế giới. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2009.
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **d** **đ** **e** [Trầm Hương (ngày 24 tháng 5 năm 2009).](#cite_ref-CAND-toi-ac_2-8) **ê** [“Những tội ác thời trung cổ ở trại giam tù binh Phú Quốc”](http://antg.cand.com.vn/vi-VN/tulieu/2009/5/69404.cand). Báo An ninh Thế giới. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2009. [^](#cite_ref-3) [Video tài liệu được đăng tải trên Facebook](https://www.facebook.com/vu.pham.73113/videos/813190075462832/) **Huang Chieh (黃杰 Hoàng Kiệt) sau đó làm tỉnh trưởng Đài Loan rồi Bộ trưởng quốc phòng. Năm 1955, người ta đặt tên Phú Quốc cho một đảo nhỏ trong hồ 澄清 Trừng Thanh, huyện Đài Nam để tưởng nhớ sự kiện này.** [^](#cite_ref-4)
- ^
**a** **ă** **â** **b** [Trầm Hương (ngày 28 tháng 5 năm 2009).](#cite_ref-CAND-ngon-nghe_5-4) **c** [“Ngón nghề của những đồ tể ở "Trại giam tù binh Phú Quốc"”](http://antg.cand.com.vn/vi-VN/tulieu/2009/5/69441.cand). Báo An ninh Thế giới. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2009. **International Review of the Red Cross, March 1969, 9th year, No 96.** [^](#cite_ref-6) [[1]](http://www.loc.gov/rr/frd/Military_Law/pdf/RC_Mar-1969.pdf), p. 130 **International Review of the Red Cross, March 1969, 12th year, No 144.** [^](#cite_ref-7) [[2]](http://www.loc.gov/rr/frd/Military_Law/pdf/RC_Dec-1972.pdf), p. 658 **Howard Zinn (2003).** [^](#cite_ref-8) [. Pearson Education. tr. 478](http://books.google.com/books?id=F3c_Ujq4l2oC&pg=RA1-PA478&lpg=RA1-PA478&dq=%22red+cross%22+%22Phu+Quoc%22+POW&source=bl&ots=AioNgPUCIS&sig=5BODhTdvY3BVlZo52toyRo0qOSA&hl=en&ei=6RgtSpa4IpKM_AaP4JTfCg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=9) *A people's history of the United States*
|các trang=hay
|at=dư (
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#extra_pages)).
- ^
**a** [Paul Joseph Springer (2006).](#cite_ref-springer_9-1) **ă** [(PDF). Texas A&M University. tr. 242.](http://txspace.tamu.edu/bitstream/handle/1969.1/3727/etd-tamu-2006A-HIST-Springer.pdf?sequence=1) *American Prisoner of War Policy and Practice from the Revolutionary War to the War on Terror. A PhD Dissertation on History.* **Trầm Hương (ngày 4 tháng 6 năm 2009).** [^](#cite_ref-10) [“"Trại giam tù binh Phú Quốc" - Cuộc chiến đòi trả đúng tên”](http://antg.cand.com.vn/vi-VN/tulieu/2009/5/69488.cand). Báo An ninh Thế giới. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2009.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_t%C3%B9_Ph%C3%BA_Qu%E1%BB%91c&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_t%C3%B9_Ph%C3%BA_Qu%E1%BB%91c&action=edit§ion=8)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|["Chứng tích của lòng kiên trung" trên báo Nhân Dân](http://www.nhandan.com.vn/tinbai/?top=39&sub=127&article=40033)
- Phóng sự báo Tuổi trẻ, Kỳ 1:
[Địa ngục trần gian](http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=156825&ChannelID=89), Kỳ 2: [Người tù đứng lên](http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=156992&ChannelID=89), Kỳ 3: [Cuộc đào thoát vĩ đại](http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=157159&ChannelID=89). [Đại lễ cầu siêu cho các anh hùng, liệt sĩ hy sinh tại Phú Quốc](http://www.qdnd.vn/qdnd/baongay.chinhtri.tinchinhtri.45061.qdnd) [Hồi ức đen của viên cai ngục nhà tù Phú Quốc](http://www.cand.com.vn/vi-VN/xahoi/2009/6/114127.cand) [Hình ảnh nhà tù Phú Quốc](https://www.flickr.com/photos/13476480@N07/sets/72157630772286170/with/7655204912/)
|
|
(13 di tích)
(trừ Hà Nội, 16 di tích)
(16 di tích)
(13 di tích)
Trại giam Phú Quốc •

X-Cache: cp1066 miss(0), cp1053 frontend miss(0)


text:
Plougonvelin
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Plougonvelin (tiếng Breton: Plougonvelen) là một xã của tỉnh Finistère, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc Pháp.
Dân số[sửa | sửa mã nguồn]
Người dân ở Plougonvelin được gọi là Plougonvélinois.
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Mayors of Finistère Association (tiếng Pháp);
- INSEE (tiếng Anh);
- IGN (tiếng Anh)
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
Phương tiện liên quan tới Plougonvelin tại Wikimedia Commons
- Official website (tiếng Pháp)
- French Ministry of Culture list for Plougonvelin (tiếng Pháp)
Bạn có thể tham khảo nội dung bài này trong Wikipedia tiếng Pháp để có thêm thông tin mở rộng cho bài này. Nếu bạn không biết tiếng Pháp, có thể dùng công cụ dịch, như Google Dịch.

markdown:
# Plougonvelin
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|
|
|![]()
[Quốc gia](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia) ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Brittany](/wiki/Brittany) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Finistère](/wiki/Finist%C3%A8re) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Brest](/wiki/Brest_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Liên xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p#Li.C3.AAn_x.C3.A3) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)
(2008-2014)
[Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) 1 2(7,22 sq mi) [Nhân khẩu](/wiki/Nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u_Ph%C3%A1p) 1 [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(400 /sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [29190](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=29190-COM)/ [29217](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p) 2 *Dân số không tính hai lần*: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần. **Plougonvelin** ( [tiếng Breton](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Breton): *Plougonvelen*) là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_t%E1%BB%89nh_Finist%C3%A8re) của [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Finistère](/wiki/Finist%C3%A8re), thuộc [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Bretagne](/wiki/Bretagne), miền tây bắc [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p).
## Dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Plougonvelin&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Plougonvelin&action=edit§ion=1)]
Người dân ở Plougonvelin được gọi là
*Plougonvélinois*.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Plougonvelin&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Plougonvelin&action=edit§ion=2)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Plougonvelin&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Plougonvelin&action=edit§ion=3)] [Mayors of Finistère Association](http://www.amf29.asso.fr/) **(tiếng Pháp)**; [INSEE](http://www.insee.fr/en/home/home_page.asp) **(tiếng Anh)**; [IGN](http://www.ign.fr/rubrique.asp?rbr_id=1&lng_id=EN) **(tiếng Anh)**
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Plougonvelin&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Plougonvelin&action=edit§ion=4)]
Phương tiện liên quan tới
[Plougonvelin](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Plougonvelin) tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons) [Official website](http://www.plougonvelin.fr) **(tiếng Pháp)** [French Ministry of Culture list for Plougonvelin](http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=CHERCHER&FIELD_98=INSEE&VALUE_98=29190) **(tiếng Pháp)**
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|*Bạn có thể tham khảo nội dung bài này trong Wikipedia tiếng Pháp để có thêm thông tin mở rộng cho bài này. Nếu bạn không biết tiếng Pháp, có thể dùng công cụ dịch, như Google Dịch.*


text:
Xã Nelson, Quận Kent, Michigan
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Xã Nelson (tiếng Anh: Nelson Township) là một xã thuộc quận Kent, tiểu bang Michigan, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 4.764 người.[1]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “2010 Census Gazetteer Files”. Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 13 tháng 10 năm 2012.

markdown:
# Xã Nelson, Quận Kent, Michigan
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Xã Nelson
|
Nelson Township
|—
|![ Vị trí quận Kent trong tiểu bang Michigan ở Hoa Kỷ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/50/Map_of_Michigan_highlighting_Kent_County.svg/250px-Map_of_Michigan_highlighting_Kent_County.svg.png)
![ Vị trí quận Kent trong tiểu bang Michigan ở Hoa Kỷ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/50/Map_of_Michigan_highlighting_Kent_County.svg/250px-Map_of_Michigan_highlighting_Kent_County.svg.png)
Vị trí quận Kent trong tiểu bang Michigan ở Hoa Kỷ
[Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Michigan](/wiki/Michigan) [Quận](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_%E1%BB%9F_Michigan&action=edit&redlink=1) [Quận Kent](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Kent,_Michigan) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_Trung_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-5](/wiki/UTC-5)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) **CDT**( [UTC-4](/wiki/UTC-4)) **Xã Nelson** ( [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *Nelson Township*) là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Hoa_K%E1%BB%B3) thuộc [quận Kent](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Kent,_Michigan), tiểu bang [Michigan](/wiki/Michigan), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Năm 2010, dân số của xã này là 4.764 người. [[1]](#cite_note-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=X%C3%A3_Nelson,_Qu%E1%BA%ADn_Kent,_Michigan&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=X%C3%A3_Nelson,_Qu%E1%BA%ADn_Kent,_Michigan&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“2010 Census Gazetteer Files”](http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html). [Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3). Truy cập ngày 13 tháng 10 năm 2012.


text:
cách làm đèn LED cho các mô hình
Sau nhiều lần có ý định làm đèn led cho mấy cái mô hình, mình đã đi tìm hiểu và nghiên cứu cách làm sau đây mình sẽ làm một bài report về các công việc làm đèn led:
1. Mua dụng cụ:
các dụng cụ cần thiết để có thể làm một cái đèn led bao gồm: mỏ hàn điện ( 15k-50k mua ở chợ trời ), đèn led 3V gồm 3 màu đỏ, xanh nước biển, trắng và 2 kích thước to và nhỏ có thể xem hình ở dưới, 1 nguồn cho đèn là cục pin 3V -3k)
Đèn LED cũng có rất nhiều màu, không phải chỉ gồm 3 màu trên, có loại vỏ màu có loại vỏ trắng nhưng cho ánh sáng màu (các bạn nên mua loại này vì có độ sáng cao hơn). Một điều lưu ý là điện áp của đèn LED chỉ vào khoảng 1,5~1,8 V cho loại thường và 3V cho loại siêu sáng (cái mà mọi người nói đùa là xênon đó). Nên gắn thêm một điện trở hạn dòng nhằm tăng tuổi thọ LED và có thể điều chỉnh độ sáng theo ý muốn (dòng điện tiêu thụ của LED vào khoảng từ 15~ 30mA, điện trở sử dụng phụ thuộc vào nguồn cung cấp và dòng điện cần dùng các bạn cứ theo công thức R=U/I là tính được).
2. cách gắn đèn led vào mô hình
đầu tiền phải làm một cái đèn theo kit của mô hình như hình dưới cho đúng tỷ lệ ( đèn này của con willy jeep)
úp cái đèn xuống và cắt bớt phần đít đi sao cho vừa bóng led ( tùy loại nhỏ to mà bạn mài sao cho vừa )
sao khi vừa ý thì đút cái đèn vào ( chú ý chóa đèn phải làm bằng bìa nhựa trong, lấy giấy giáp mịn mài nhẹ chút trông cho nó giống pha thật của đèn hơn) ta được như hình dưới
Sau đó ta dùng mỏ hàn nhiệt hàn nối dây và dấu nó vào trong mô hình, cho 2 dây( ta lấy 2 dây sợi điện thoại để hàn nối dài) dí vào 2 cực của pin ta được kết quả như hình dưới
Bạn thích chọn màu gì cũng được ( ở đây mình dùng thử led đỏ, vì hết bóng led trắng rồi )
Câu hỏi: cho em hỏi cái này dùng pin đồng hồ hay pin máy tính đựoc ko, vùa nhỏ vừa nhẹ hay phải dùng pin tiểu mới được
Trả lời: Dùng nguồn gì cũng được,nếu là nguồn áp thì chọn cái nào lớn hơn áp yêu cầu của led (có thể chon lớn hơn rồi dùng thêm trở sụt áp mắc nối tiếp), nếu là nguồn dòng thì chọn cái nào khoảng 1 mA.
Nguồn áp thì thông dụng hơn, dùng pin tiểu cũng được,ắc quy cũng được, sạc điện thoại cũng được, nguồn 5V của cổng USB trong máy tính cũng được, nói chung là tất cả các nguồn 1 chiều khoảng 1,5- 12V
Nếu mắc nhiều LED có thể dùng IC 555 hoặc 4017 để làm đèn nháy, đèn đuổi, hoặc có thể dùng rơ le quang (quang trở) để điều khiển đèn sáng khi tối, và tắt khi sáng, thậm chí có thể dùng vi xử lý để điều khiển đèn sáng 1 cách tự động theo ý mình.
Nếu mắc LED trong 1 khu vực kín có thể sử dụng một số hiệu ứng phản quang để tăng cường điểm nhấn (cụ thể là chỗ nào ko cần ánh sáng thì dán giấy phản quang vào)
Một bài khác để các bạn tham khảo
Hướng dẫn tính toán và lắp đèn LED
Bài viết này không đi sâu vào cấu tạo đèn LED, cái này mọi người có thể dễ dàng tìm trên Internet, ở đây là cụ thể luôn.
Để lắp một mạch điện chiếu sáng bằng LED các bạn cần các yếu tố sau:
Nguồn điện
Cần xác định chính xác nguồn điện của các bạn có công suất và điện áp bao nhiêu, ví dụ 12V DC
LED
Điện áp của đèn LED phụ thuôc vào màu sắc của LED.
– Màu xanh, vàng: 2V
– Màu đỏ: 1.8V
– LED siêu sáng cái này phụ thuôc vào công suất của LED
Dòng điện của LED từ 15~50mA
Đèn LED là 1 dạng Diod nên 2 chân sẽ khác nhau, cách xác định chân LED các bạn xem các hình sau sẽ rõ
Lắp ngược sẽ không sáng, trong mạch nối tiếp nếu 1 LED lắp ngược thì cả mạch không sáng
Sơ đồ dấu dây và công thức tính điện trở
Có 3 cách đấu dây
Cách 1: LED đơn
Điện trở có thể lắp trước hoặc lắp sau LED đều được (Sơ đồ trên bên phải sử dụng LED xanh, dòng điện LED 20mA, điện trở lắp sau)
Công thức tính điện trở
R = ( Điện áp nguồn – Điện áp LED)/Dòng điện LED
R : Ohm
Điện áp nguồn, điện áp LED: Volt
Dòng điện LED : Ampere
Ví dụ: nguồn 12V, dùng LED đỏ 1.8V, dòng điện 30mA (0.03A)
R = (12 – 1.8)/0.03 = 340 Ohms
Cách 2: Nối tiếp
Công thức tính điện trở
R = ( Điện áp nguồn – Tổng điiện áp LED)/Dòng điện LED
Ví dụ trong hình gồm 3 LED đỏ mắc nối tiếp, nguồn 12V, dòng điện 30mA
R = (12 – (1.8 +1.8 +1.8))/0.03 = 220 Ohms
Cách 3: Song song
Công thức tính điện trở
R = ( Điện áp nguồn – Điện áp LED)/Tổng dòng điện LED
Ví dụ trong hình gồm 3 LED đỏ mắc song song, nguồn 12V, dòng điện 30mA
R = (12 – 1.8)/0.09 = 113 Ohms
Lưu ý
– Không lắp chung LED khác màu trong 1 mạch, hãy tạo thành nhiều mạch như trên tùy theo ý đồ sau đó mắc song song với nhau vào nguồn điện.
– Nguồn điện phải đủ công suất cho cà hệ thống LED
– Thực tế các điện trở bán ở ngoài được sản xuất theo tiêu chuẩn nên nhiều lúc không tìm được giống với số liệu tính toán, hãy chọn loại có trị số gần nhất.
– LED có xác định chiều chân lắp, do đó lắp ngược sẽ không sáng, trong mạch nối tiếp nếu 1 LED lắp ngược thì cả mạch không sáng
Chào bạn, Tôi muốn lắp một mạch gồm 22 đèn LED nháy theo nhạc qua cổng AV, vậy bạn có thế cho mình xin sơ đồ cụ thể, chi tiết từng linh kiện được không? mình muốn sài điện áp 220v
Link: http://www.mediafire.com/?k98w9vzv7pah0sw
Cảm ơn bạn đã nhiệt tình giúp đỡ!
E co 150 cai den led. Va 1 nguon 12v!. Vay phai mắc như the nao ạ!
Minh muon bat 1 hop den led kich thuoc 85*110cm. Gom ba hang chu: dong ho(led mau do), minh phuc (led mau trang), uy tin khang dinh thuong hieu (led mau vang). Co mot duong vien quanh hop mau trang. Xjn lam on chj mjh bat mot cach de hieu nhat. Vj mjh hoan toan ko biet j ve led. Hien tai minh da mua 1 bich led trang, 1 bjch led do, 1 bich led trang, may bich dien tro, hay goi la con tro j do. Cah nay bat cho 3bog voi 5bog. Mjh co can mua thêm j ko ah? Hay chj cho mih cach bat j cug dc mien la de hieu de thuc hien va den sag nhat la dc, chj thêm bat nhap nhay thj cang tot. Vo cug cang on moi nguoi. Nêu co hjnh anh mjh hoa tug buoc thj cag tot
Tôi chưa bao h lam đèn led,khi tôi coi bản hướng dẫn cũng hiểu được phần nào rồi.
Cho tôi hỏi thêm bạn,vậy khi hàn đèn xong mình xử dụng loại con điện trở,hay con ic,con sò vậy bạn.
Cám rất nhiều.quanhoa97@yahoo.com

markdown:
cách làm đèn LED cho các mô hình
Sau nhiều lần có ý định làm đèn led cho mấy cái mô hình, mình đã đi tìm hiểu và nghiên cứu cách làm sau đây mình sẽ làm một bài report về các công việc làm đèn led:
1. Mua dụng cụ:
các dụng cụ cần thiết để có thể làm một cái đèn led bao gồm: mỏ hàn điện ( 15k-50k mua ở chợ trời ), đèn led 3V gồm 3 màu đỏ, xanh nước biển, trắng và 2 kích thước to và nhỏ có thể xem hình ở dưới, 1 nguồn cho đèn là cục pin 3V -3k)
Đèn LED cũng có rất nhiều màu, không phải chỉ gồm 3 màu trên, có loại vỏ màu có loại vỏ trắng nhưng cho ánh sáng màu (các bạn nên mua loại này vì có độ sáng cao hơn). Một điều lưu ý là điện áp của đèn LED chỉ vào khoảng 1,5~1,8 V cho loại thường và 3V cho loại siêu sáng (cái mà mọi người nói đùa là xênon đó). Nên gắn thêm một điện trở hạn dòng nhằm tăng tuổi thọ LED và có thể điều chỉnh độ sáng theo ý muốn (dòng điện tiêu thụ của LED vào khoảng từ 15~ 30mA, điện trở sử dụng phụ thuộc vào nguồn cung cấp và dòng điện cần dùng các bạn cứ theo công thức R=U/I là tính được).
2. cách gắn đèn led vào mô hình
đầu tiền phải làm một cái đèn theo kit của mô hình như hình dưới cho đúng tỷ lệ ( đèn này của con willy jeep)
úp cái đèn xuống và cắt bớt phần đít đi sao cho vừa bóng led ( tùy loại nhỏ to mà bạn mài sao cho vừa )
sao khi vừa ý thì đút cái đèn vào ( chú ý chóa đèn phải làm bằng bìa nhựa trong, lấy giấy giáp mịn mài nhẹ chút trông cho nó giống pha thật của đèn hơn) ta được như hình dưới
Sau đó ta dùng mỏ hàn nhiệt hàn nối dây và dấu nó vào trong mô hình, cho 2 dây( ta lấy 2 dây sợi điện thoại để hàn nối dài) dí vào 2 cực của pin ta được kết quả như hình dưới
Bạn thích chọn màu gì cũng được ( ở đây mình dùng thử led đỏ, vì hết bóng led trắng rồi
)
Câu hỏi: cho em hỏi cái này dùng pin đồng hồ hay pin máy tính đựoc ko, vùa nhỏ vừa nhẹ hay phải dùng pin tiểu mới được
Trả lời: Dùng nguồn gì cũng được,nếu là nguồn áp thì chọn cái nào lớn hơn áp yêu cầu của led (có thể chon lớn hơn rồi dùng thêm trở sụt áp mắc nối tiếp), nếu là nguồn dòng thì chọn cái nào khoảng 1 mA.
Nguồn áp thì thông dụng hơn, dùng pin tiểu cũng được,ắc quy cũng được, sạc điện thoại cũng được, nguồn 5V của cổng USB trong máy tính cũng được, nói chung là tất cả các nguồn 1 chiều khoảng 1,5- 12V
Nếu mắc nhiều LED có thể dùng IC 555 hoặc 4017 để làm đèn nháy, đèn đuổi, hoặc có thể dùng rơ le quang (quang trở) để điều khiển đèn sáng khi tối, và tắt khi sáng, thậm chí có thể dùng vi xử lý để điều khiển đèn sáng 1 cách tự động theo ý mình.
Nếu mắc LED trong 1 khu vực kín có thể sử dụng một số hiệu ứng phản quang để tăng cường điểm nhấn (cụ thể là chỗ nào ko cần ánh sáng thì dán giấy phản quang vào)
**Một bài khác để các bạn tham khảo**
**Hướng dẫn tính toán và lắp đèn LED**
Bài viết này không đi sâu vào cấu tạo đèn LED, cái này mọi người có thể dễ dàng tìm trên Internet, ở đây là cụ thể luôn.
Để lắp một mạch điện chiếu sáng bằng LED các bạn cần các yếu tố sau:
**Nguồn điện**
Cần xác định chính xác nguồn điện của các bạn có công suất và điện áp bao nhiêu, ví dụ 12V DC
**LED**
Điện áp của đèn LED phụ thuôc vào màu sắc của LED.
– Màu xanh, vàng: 2V
– Màu đỏ: 1.8V
– LED siêu sáng cái này phụ thuôc vào công suất của LED
Dòng điện của LED từ 15~50mA
Đèn LED là 1 dạng Diod nên 2 chân sẽ khác nhau, cách xác định chân LED các bạn xem các hình sau sẽ rõ
Lắp ngược sẽ không sáng, trong mạch nối tiếp nếu 1 LED lắp ngược thì cả mạch không sáng
**Sơ đồ dấu dây và công thức tính điện trở**
Có 3 cách đấu dây
Cách 1: LED đơn
Điện trở có thể lắp trước hoặc lắp sau LED đều được (Sơ đồ trên bên phải sử dụng LED xanh, dòng điện LED 20mA, điện trở lắp sau)
Công thức tính điện trở
R = ( Điện áp nguồn – Điện áp LED)/Dòng điện LED
R : Ohm
Điện áp nguồn, điện áp LED: Volt
Dòng điện LED : Ampere
Ví dụ: nguồn 12V, dùng LED đỏ 1.8V, dòng điện 30mA (0.03A)
R = (12 – 1.8)/0.03 = 340 Ohms
Cách 2: Nối tiếp
Công thức tính điện trở
*R = ( Điện áp nguồn – Tổng điiện áp LED)/Dòng điện LED*
Ví dụ trong hình gồm 3 LED đỏ mắc nối tiếp, nguồn 12V, dòng điện 30mA
R = (12 – (1.8 +1.8 +1.8))/0.03 = 220 Ohms
Cách 3: Song song
Công thức tính điện trở
*R = ( Điện áp nguồn – Điện áp LED)/Tổng dòng điện LED*
Ví dụ trong hình gồm 3 LED đỏ mắc song song, nguồn 12V, dòng điện 30mA
R = (12 – 1.8)/0.09 = 113 Ohms
**Lưu ý**
– Không lắp chung LED khác màu trong 1 mạch, hãy tạo thành nhiều mạch như trên tùy theo ý đồ sau đó mắc song song với nhau vào nguồn điện.
– Nguồn điện phải đủ công suất cho cà hệ thống LED
– Thực tế các điện trở bán ở ngoài được sản xuất theo tiêu chuẩn nên nhiều lúc không tìm được giống với số liệu tính toán, hãy chọn loại có trị số gần nhất.
– LED có xác định chiều chân lắp, do đó lắp ngược sẽ không sáng, trong mạch nối tiếp nếu 1 LED lắp ngược thì cả mạch không sáng
Chào bạn, Tôi muốn lắp một mạch gồm 22 đèn LED nháy theo nhạc qua cổng AV, vậy bạn có thế cho mình xin sơ đồ cụ thể, chi tiết từng linh kiện được không? mình muốn sài điện áp 220v
Link: http://www.mediafire.com/?k98w9vzv7pah0sw
Cảm ơn bạn đã nhiệt tình giúp đỡ!
E co 150 cai den led. Va 1 nguon 12v!. Vay phai mắc như the nao ạ!
Minh muon bat 1 hop den led kich thuoc 85*110cm. Gom ba hang chu: dong ho(led mau do), minh phuc (led mau trang), uy tin khang dinh thuong hieu (led mau vang). Co mot duong vien quanh hop mau trang. Xjn lam on chj mjh bat mot cach de hieu nhat. Vj mjh hoan toan ko biet j ve led. Hien tai minh da mua 1 bich led trang, 1 bjch led do, 1 bich led trang, may bich dien tro, hay goi la con tro j do. Cah nay bat cho 3bog voi 5bog. Mjh co can mua thêm j ko ah? Hay chj cho mih cach bat j cug dc mien la de hieu de thuc hien va den sag nhat la dc, chj thêm bat nhap nhay thj cang tot. Vo cug cang on moi nguoi. Nêu co hjnh anh mjh hoa tug buoc thj cag tot
Tôi chưa bao h lam đèn led,khi tôi coi bản hướng dẫn cũng hiểu được phần nào rồi.
Cho tôi hỏi thêm bạn,vậy khi hàn đèn xong mình xử dụng loại con điện trở,hay con ic,con sò vậy bạn.
Cám rất nhiều.quanhoa97@yahoo.com

WARC-Truncated: length

X-ac: 1.dca _dca

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

Server: nginx

Link: <http://wp.me/p2bzEK-2H>; rel=shortlink

Vary: Cookie