text:
Opéra national de Paris
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Opéra national de Paris là một cơ quan của Pháp dưới sự đỡ đầu của Bộ Văn hóa. Opéra national de Paris có nhiệm vụ đưa các tác phẩm múa và nhạc kịch kinh điển đến với công chúng, đồng thời sáng tạo và trình diễn các tác phẩm đương đại. Cơ quan này quản lý hai nhà hát lớn của Paris, Opéra Garnier và Opéra Bastille. Tiền thân của Opéra national de Paris là Viện hàn lâm Hoàng gia âm nhạc (Académie Royale de Musique) được thành lập từ 1669.

markdown:
# Opéra national de Paris
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Opéra national de Paris** là một cơ quan của Pháp dưới sự đỡ đầu của [Bộ Văn hóa](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_V%C4%83n_h%C3%B3a_Ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1). Opéra national de Paris có nhiệm vụ đưa các tác phẩm múa và nhạc kịch kinh điển đến với công chúng, đồng thời sáng tạo và trình diễn các tác phẩm đương đại. Cơ quan này quản lý hai nhà hát lớn của Paris, [Opéra Garnier](/wiki/Nh%C3%A0_h%C3%A1t_Op%C3%A9ra_Garnier) và [Opéra Bastille](/wiki/Op%C3%A9ra_Bastille). Tiền thân của Opéra national de Paris là Viện hàn lâm Hoàng gia âm nhạc ( [Académie Royale de Musique](/w/index.php?title=Acad%C3%A9mie_Royale_de_Musique&action=edit&redlink=1)) được thành lập từ 1669.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Op%C3%A9ra_national_de_Paris&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Op%C3%A9ra_national_de_Paris&action=edit§ion=1)]
## Liến kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Op%C3%A9ra_national_de_Paris&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Op%C3%A9ra_national_de_Paris&action=edit§ion=2)]
|
|![]()

X-Cache: cp1052 miss (0), cp1068 frontend miss (0)


text:
Pháo (lễ hội)
Pháo được sử dụng trong các lễ hội (ngày lễ, ngày tết, sinh hoạt dân gian bản địa) tại các nước trên thế giới là các loại pháo dựa vào hiệu ứng âm thanh (tiếng nổ), ánh sáng (ánh lửa), màu sắc (các sắc độ màu của ánh sáng, màu của xác pháo), hình ảnh (được tạo thành khi pháo được kích hoạt) để xua đuổi ma quỷ, giải trí, quy tụ tâm thức cộng đồng, khai mạc hoặc bế mạc ngày lễ tết, tạo quang cảnh sôi động hình ảnh đẹp nhằm làm hưng phấn và cổ vũ người tham gia, từ biệt cái cũ và chào đón cái mới.
Bên cạnh một số biến thể đặc biệt của pháo có thể tạo tiếng nổ, hiệu ứng hình ảnh như pháo trúc dùng đốt trúc để đốt, pháo đất nặn bằng đất sét, những quả bóng bay được chọc thủng, đất đèn nhồi trong ống sắt châm lửa, cây pháo giấy phun các mảnh giấy màu v.v. phần lớn các loại pháo sử dụng thuốc nổ, thuốc cháy. Tuy thuốc nổ đen được sử dụng làm pháo đầu tiên trên thế giới và vẫn chưa mất đi vai trò của nó trong việc sản xuất pháo thủ công, hiện nay các loại pháo sử dụng nhiều biến thể của thuốc nổ với các chất phụ gia khác nhau tùy theo mục đích và tùy loại pháo.
Ở Việt Nam, năm 1994, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 406/CT-TTg (QĐ 406), sau đó Chính phủ cũng ra Nghị quyết số 05 về việc cấm sản xuất, vận chuyển và đốt các loại pháo.[1]
Mục lục
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Khó có một nghiên cứu đầy đủ cho biết pháo đã được sử dụng chính xác từ thời điểm nào, nhưng, với sự truy nguyên nguồn gốc phát minh thuốc nổ đen từ Trung Hoa, cho thấy rất có thể pháo đã được sử dụng đầu tiên trên thế giới tại quốc gia này. Xa xưa hơn nữa, pháo trúc (âm Hán-Việt là "bộc trúc"), loại ống trúc kín hai đầu được cho vào lửa đốt nổ phá gây tiếng vang, và dị bản về sau của nó là ống trúc nhồi thuốc nổ đen, được sử dụng đầu tiên từ Trung Hoa cổ đại với ý nghĩa xua đuổi ma quỷ. Thành ngữ Trung Hoa trúc khua na[2] chỉ hành động đốt pháo trúc đuổi quỷ, trong đó na là một loại quỷ dữ thường đến quấy nhiễu nơi người cư ngụ vào đầu năm mới.
Đặc điểm[sửa | sửa mã nguồn]
Trải theo thời gian từ cổ đại cho đến đương đại, pháo rất đa dạng về kiểu dáng, hình thức, nguyên lý, phần lớn được làm thủ công tuy hiện nay nhiều loại đã được thực hiện tại các nhà máy. Các loại pháo thủ công thường sử dụng thuốc nổ đen (một loại thuốc nổ được phát minh sớm nhất là hỗn hợp của than củi, lưu huỳnh và muối nitrat kali) theo một tỷ lệ nhất định, với sự thêm thắt một số phụ gia như bột nhôm, hóa chất tạo màu (như magiê và nhôm đốt cháy tạo ra ánh sáng trắng, muối natri tạo ra màu vàng, stroni nitrat hoặc cacbonat tạo ra màu đỏ, bari nitơrat tạo ra màu xanh lá cây. Muối đồng tạo ra màu xanh nước biển)[3]. Các phụ gia thêm thắt vào thuốc nổ với dụng ý nhất định, hoặc tạo nên các bộ phận cấu thành của pháo (như thuốc phóng, ngòi nổ, chất cháy), hoặc tạo nên sắc màu của pháo khi đốt.
Các loại pháo, tùy theo loại, thường phần thân dùng để chứa đựng thuốc nổ, thuốc cháy, thuốc phóng, ngòi nổ. Vỏ pháo được trang trí cầu kỳ, sinh động với những sắc màu thiên về gam nóng (như màu vàng, màu đỏ).
Một số loại pháo[sửa | sửa mã nguồn]
Pháo sử dụng thuốc nổ, thuốc cháy[sửa | sửa mã nguồn]
- Pháo hoa: Các loại pháo (thường được làm công nghiệp tại các nhà máy) được bắn lên trời tạo màu sắc của ánh sáng, tiếng nổ, hình khối màu trong một khoảng thời gian nhất định. Phổ biến toàn thế giới như một loại pháo dùng cho đại lễ, pháo hoa hiện cũng được Việt Nam sử dụng để bắn trong lễ đón giao thừa, hay trong các ngày lễ trang trọng tại các thành phố lớn.
- Pháo sáng (pháo hiệu hay hỏa châu): Thường sử dụng trong quân sự, cứu hộ, nhưng cũng được sử dụng để bắn trong lễ hội về đêm, trong các màn bắn pháo hoa ngày lễ...
- Pháo dù: Là loại pháo sau khi nổ bung ra một cái dù màu sắc đẹp mang theo cờ hoặc khẩu hiệu chào mừng. Pháo này phải đốt hoặc phóng cho nổ trên cao.
- Pháo tháp: Các tháp bố trí nhiều loại pháo theo tầng, trên cùng thường là pháo mặt trời xoay tít, dọc theo tháp pháo là các bánh pháo rất dài và các loại pháo khác đốt cháy, nổ, phun lửa, tạo nhiều hoạt cảnh theo điển tích dân gian. Thịnh hành tại các hội pháo như Hội pháo Bình Đà.
- Pháo phụt: Pháo làm dạng cây (Pháo cây), với một phần thuốc phóng nhồi xen lẫn với các viên thuốc nổ kết hợp với phụ gia tạo màu khi cháy, khi đốt thuốc phóng cháy lần lượt phóng các viên thuốc nổ lên trời và cháy sáng các màu khác nhau.
- Pháo thăng thiên: Pháo làm dạng mũi tên, với một phần thân nhồi thuốc phóng, đầu phía gần ngòi được làm không quá chắc chắn để thuốc phóng dễ dàng phụt ra ngoài tạo phản lực đẩy quả pháo đi. Đầu quả pháo nhồi thuốc nổ với các quả pháo con hoặc các viên thuốc nổ kết hợp phụ gia tạo màu. Pháo thăng thiên được gắn vào một que tre nhỏ và dài như lõi que hương để có thể mắc quả pháo vào dây hay cắm xuống đất mịn để khi được kích hoạt quả pháo bay theo quỹ đạo thẳng. Bên cạnh loại gắn que, một số loại pháo thăng thiên tương đối lớn thường làm theo hình quả tên lửa, có cánh định hướng, được đặt trên mặt phẳng khi đốt. Nguyên lý tương tự các quả pháo hoa công nghiệp nhưng pháo thăng thiên thường được làm thủ công. Khi đốt thuốc phóng cháy đẩy phần đầu quả pháo bay lên cao và phần đầu của pháo phát nổ khi tới hạn.
- Pháo nhị thanh, pháo tam thanh: Là loại kết hợp giữa pháo thăng thiên và pháo nổ. Phần đầu quả pháo chia thành hai hoặc ba ngăn riêng biệt, nhồi thuốc nổ và có ngòi. Khi thuốc phóng cháy hết sẽ lần lượt kích nổ từng ngăn một tạo ra hai hoặc ba tiếng nổ.
- Pháo dây: Dây làm dạng ngòi pháo, cho thêm chất phụ gia (như bột nhôm) để khi đốt cháy sẽ phát sáng lấp lánh. Một biến thể về sau của loại pháo này là pháo que làm dạng giống que hương.
- Pháo giật: Còn gọi là pháo xiết, là loại pháo nổ nhưng trong thân pháo, ngoài thuốc nổ còn có hai mảnh nhỏ để tạo ma sát được gắn sát nhau vào cùng một sợi dây, đầu dây thò ra ngoài mỗi đầu quả pháo. Pháo được kích nổ bằng cách giật mạnh hai đầu dây. Loại pháo này thường có liều lượng thuốc nổ ít để tránh gây nguy hiểm cho người giật.
- Pháo nện: Là loại pháo sức nổ nhỏ được kẹp giữa hai lớp giấy mỏng, dùng búa hoặc hòn sỏi đập cho nổ. Người ta cũng chế ra súng đồ chơi bắn pháo nện. Loại pháo này chỉ dùng cho trẻ con chơi.
- Pháo bánh: Các quả pháo được tết thành băng pháo, xem thêm bánh pháo: được đốt tại các hội thi pháo, khai mạc lễ hội (làng, xã, quốc gia) hoặc sử dụng trong gia đình ngày lễ tết, lên lão, ma chay...
- Pháo ném: Còn gọi là pháo đập, là các loại pháo được nhồi thuốc nổ nhạy kết hợp với những vật nhỏ tạo ma sát (như mảnh đá, sứ...), cho phép pháo tự kích nổ khi bị ném vào vật cứng.
- Pháo diêm to bằng đầu đũa, dài cỡ que tăm đựng trong những hộp nhỏ bằng bao diêm. Chỉ cần đánh vào vỏ hộp như cách đánh diêm là pháo phát nổ.
- Pháo tép: Các loại pháo có kích thước nhỏ.
- Pháo cối hay Pháo đại: các loại pháo lớn từ ngón tay cái người lớn trở lên, tiếng nổ to, sức nổ mạnh.
- Pháo chuột, còn gọi là pháo xì: Là loại pháo có nguyên lý giống pháo thăng thiên nhưng thuốc phóng tạo phản lực không mạnh bằng, phần đầu quả pháo không nhồi thuốc nổ mà nhồi thuốc tạo khói. Thân pháo cũng không gắn que tre như pháo thăng thiên. Khi đốt, quả pháo chạy theo quỹ đạo ngoằn ngoèo trên mặt đất (giống chuột chạy) và cuối cùng xịt ra một đám khói. Loại pháo này những năm gần đây ít phổ biến và từ pháo chuột còn dùng để chỉ những loại pháo bánh cỡ nhỏ.
- Pháo vịt: Nguyên lý giống pháo chuột nhưng được chế tác để có thể nổi trên mặt nước, thường cho thêm phụ gia tạo màu. Khi đốt, pháo chạy loằng ngoằng trên mặt ao, hồ với màu sắc rự rỡ. Loại pháo này hay được dùng trong nghệ thuật múa rối nước.
Các loại pháo khác[sửa | sửa mã nguồn]
- Pháo giấy: Pháo giấy không sử dụng thuốc nổ mà sử dụng khí nén trong ống nhồi chặt các mảnh giấy màu vụn. Rất thịnh hành hiện nay như những cây pháo thay thế cho pháo sử dụng thuốc nổ, khi kích hoạt cây pháo sẽ phụt tung lên trời các mảnh giấy màu sắc lấp lánh, tạo quang cảnh rực rỡ.
- Pháo trúc, xuất xứ từ xa xưa tại Trung Quốc, tuy đôi khi hiện nay vẫn được chơi tại một số nơi trong đồng bào các dân tộc thiểu số. Các ống trúc còn giữ nguyên đốt bịt kín hai đầu được ném vào đống lửa để tạo tiếng nổ.
- Pháo đất: nặn đất sét tạo hình khoang và người chơi đập phần khoang đó xuống mặt đất bằng phẳng để không khí trong lòng pháo bị ép lại tạo tiếng nổ. Trẻ em Việt Nam trước kia hay chơi loại pháo này.
Một số lễ hội pháo dân gian Việt Nam[sửa | sửa mã nguồn]
Hội pháo Bình Đà[sửa | sửa mã nguồn]
Hội pháo Bình Đà tổ chức tại làng Bình Đà, Thanh Oai, Hà Tây thường sử dụng những tháp pháo nhiều tầng với hàng trăm loại pháo khác nhau, bao gồm cả các loại pháo sáng, pháo hoa, pháo đơn (pháo cối), pháo bánh... Tất cả các loại pháo đều được làm tại Bình Đà.
Hội pháo Đồng Kỵ[sửa | sửa mã nguồn]
Hội pháo Đồng Kỵ[4] tổ chức tại làng Đồng Kỵ, Từ Sơn, Bắc Ninh vào ngày 4 tháng 1 âm lịch. Chủ yếu dùng pháo có kích thước khổng lồ (pháo đại). Tục thi pháo Đồng Kỵ có nguồn gốc từ văn minh lúa nước theo tín ngưỡng "tứ pháp" cầu cho mưa gió thuận hoà: khói pháo như mây tụ (Pháp Vân), tiếng pháo như sấm dậy (Pháp Lôi), chớp sáng khi nổ như ánh sét (Pháp Điện), hoa pháo li ti như những hạt mưa mang mầm sống tưới nhuần mặt đất (Pháp Vũ). Trước đây khi chưa cấm đốt pháo, cuộc thi pháo tại làng Đồng Kỵ tổ chức hoành tráng theo các tiêu chí: quả pháo của dòng họ nào lớn nhất, trang trí thân pháo, đầu pháo đẹp nhất, nổ vang nhất và quan trọng nhất là quầng hoa pháo nở bung trên nền trời nhiều màu nhất, rực rỡ nhất, thì giờ đây phần rước pháo được coi là điểm nhấn quan trọng nhất[5].
Hội pháo đất Ninh Giang[sửa | sửa mã nguồn]
Pháo đất Ninh Giang là một lễ hội pháo khá đặc biệt, người thi pháo sử dụng đất sét gan gà nặn thành hình quả pháo đất (kiểu lá riềng, giống khoang thuyền có riềm) và thả rơi tạo tiếng nổ. Hội thi pháo đất Ninh Giang tổ chức tại xã Hồng Phong (Ninh Thọ), huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương vào mùa xuân. Những người chơi sẽ tham gia thi đấu theo từng loại pháo, tùy vào trọng lượng của đất, cái nhỏ nhất bao giờ cũng nặng 10 kg và lớn nhất là 50 kg với hình thù đặc trưng. Tuy được nặn cầu kỳ, nghệ thuật gieo pháo lại có tính quyết định để đạt yêu cầu là tiếng nổ vang, riềm pháo không bị đứt gãy. Hội pháo của Ninh Giang trước đây thường kéo dài suốt 3 tháng liền với phần thưởng là trâu, bò, gạo cuốn hút cả già, trẻ, gái, trai trong hàng tổng, hàng huyện, tuy nhiên, đến bây giờ thì nghi lễ đã được rút ngắn lại, chỉ tổ chức vào các ngày chủ nhật sau Tết[6].
Pháo trong thơ văn[sửa | sửa mã nguồn]
Câu đối:
- Pháo trúc nhất thanh trừ cựu (tuế)
- Đào hoa vạn đóa nghênh tân (xuân)
Thơ:
- ...Không như mọi bận người mua quà
- Chỉ mua pháo chuột và tranh gà
- Cho các em tôi đứa mỗi chiếc
- Dán lên khắp cột, đốt inh nhà...
- ("Tết của mẹ tôi" - Nguyễn Bính)
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Cần thực hiện nghiêm túc chỉ thị cấm đốt pháo!”. Người Lao Động. Truy cập 23 tháng 5 năm 2015.
- ^ http://xemsach.com.vn/author/author.php?id=41
- ^ http://sgtt.com.vn/detail55.aspx?newsid=25409&fld=HTMG/2007/1209/25409
- ^ http://www.vae.org.vn/News_print.asp?id=2717
- ^ “Chùm ảnh: Hội pháo Đồng Kỵ vào xuân”. Việt Báo. Truy cập 23 tháng 5 năm 2015.
- ^ http://www.suutap.com/dangian/default.asp?id=156

markdown:
# Pháo (lễ hội)
[Pháo (định hướng)](/wiki/Ph%C3%A1o_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)). **Pháo** được sử dụng trong các [lễ hội](/wiki/L%E1%BB%85_h%E1%BB%99i) (ngày [lễ](/w/index.php?title=L%E1%BB%85&action=edit&redlink=1), ngày [tết](/wiki/T%E1%BA%BFt_Nguy%C3%AAn_%C4%90%C3%A1n), sinh hoạt dân gian bản địa) tại các nước trên thế giới là các loại pháo dựa vào hiệu ứng [âm thanh](/wiki/%C3%82m_thanh) (tiếng nổ), [ánh sáng](/wiki/%C3%81nh_s%C3%A1ng) (ánh lửa), [màu sắc](/wiki/M%C3%A0u_s%E1%BA%AFc) (các sắc độ màu của ánh sáng, màu của xác pháo), hình ảnh (được tạo thành khi pháo được kích hoạt) để xua đuổi ma quỷ, giải trí, quy tụ [tâm thức cộng đồng](/w/index.php?title=T%C3%A2m_th%E1%BB%A9c_c%E1%BB%99ng_%C4%91%E1%BB%93ng&action=edit&redlink=1), khai mạc hoặc bế mạc ngày lễ tết, tạo quang cảnh sôi động hình ảnh đẹp nhằm làm hưng phấn và cổ vũ người tham gia, từ biệt cái cũ và chào đón cái mới.
Bên cạnh một số biến thể đặc biệt của pháo có thể tạo tiếng nổ, hiệu ứng hình ảnh như
[pháo trúc](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_tr%C3%BAc&action=edit&redlink=1) dùng đốt trúc để đốt, [pháo đất](/wiki/Ph%C3%A1o_%C4%91%E1%BA%A5t) nặn bằng [đất sét](/wiki/%C4%90%E1%BA%A5t_s%C3%A9t), những quả [bóng bay](/w/index.php?title=B%C3%B3ng_bay&action=edit&redlink=1) được chọc thủng, [đất đèn](/wiki/Canxi_cacbua) nhồi trong ống sắt châm lửa, cây [pháo giấy](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_gi%E1%BA%A5y&action=edit&redlink=1) phun các mảnh giấy màu v.v. phần lớn các loại pháo sử dụng [thuốc nổ](/wiki/Thu%E1%BB%91c_n%E1%BB%95), [thuốc cháy](/w/index.php?title=Thu%E1%BB%91c_ch%C3%A1y&action=edit&redlink=1). Tuy [thuốc nổ đen](/wiki/Thu%E1%BB%91c_n%E1%BB%95_%C4%91en) được sử dụng làm pháo đầu tiên trên thế giới và vẫn chưa mất đi vai trò của nó trong việc sản xuất pháo thủ công, hiện nay các loại pháo sử dụng nhiều biến thể của thuốc nổ với các chất phụ gia khác nhau tùy theo mục đích và tùy loại pháo.
Ở Việt Nam, năm 1994, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 406/CT-TTg (QĐ 406), sau đó Chính phủ cũng ra Nghị quyết số 05 về việc cấm sản xuất, vận chuyển và đốt các loại pháo.
[[1]](#cite_note-1)
## Mục lục
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_(l%E1%BB%85_h%E1%BB%99i)&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_(l%E1%BB%85_h%E1%BB%99i)&action=edit§ion=1)]
Khó có một nghiên cứu đầy đủ cho biết pháo đã được sử dụng chính xác từ thời điểm nào, nhưng, với sự truy nguyên nguồn gốc phát minh
[thuốc nổ đen](/wiki/Thu%E1%BB%91c_n%E1%BB%95_%C4%91en) từ [Trung Hoa](/wiki/T%C3%AAn_g%E1%BB%8Di_Trung_Qu%E1%BB%91c), cho thấy rất có thể pháo đã được sử dụng đầu tiên trên thế giới tại quốc gia này. Xa xưa hơn nữa, [pháo trúc](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_tr%C3%BAc&action=edit&redlink=1) (âm [Hán-Việt](/wiki/T%E1%BB%AB_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t) là "bộc trúc"), loại ống trúc kín hai đầu được cho vào lửa đốt nổ phá gây tiếng vang, và dị bản về sau của nó là ống trúc nhồi thuốc nổ đen, được sử dụng đầu tiên từ [Trung Hoa cổ đại](/w/index.php?title=Trung_Hoa_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1) với ý nghĩa xua đuổi ma quỷ. Thành ngữ Trung Hoa *trúc khua na* chỉ hành động đốt pháo trúc đuổi quỷ, trong đó [2] *na*là một loại quỷ dữ thường đến quấy nhiễu nơi người cư ngụ vào đầu năm mới.
## Đặc điểm[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_(l%E1%BB%85_h%E1%BB%99i)&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_(l%E1%BB%85_h%E1%BB%99i)&action=edit§ion=2)]
Trải theo thời gian từ cổ đại cho đến đương đại, pháo rất đa dạng về kiểu dáng, hình thức, nguyên lý, phần lớn được làm thủ công tuy hiện nay nhiều loại đã được thực hiện tại các nhà máy. Các loại pháo thủ công thường sử dụng
[thuốc nổ đen](/wiki/Thu%E1%BB%91c_n%E1%BB%95_%C4%91en) (một loại thuốc nổ được phát minh sớm nhất là hỗn hợp của [than củi](/w/index.php?title=Than_c%E1%BB%A7i&action=edit&redlink=1), [lưu huỳnh](/wiki/L%C6%B0u_hu%E1%BB%B3nh) và muối [nitrat kali](/wiki/Kali_nitrat)) theo một tỷ lệ nhất định, với sự thêm thắt một số phụ gia như bột [nhôm](/wiki/Nh%C3%B4m), [hóa chất](/wiki/H%C3%B3a_ch%E1%BA%A5t) tạo màu (như magiê và nhôm đốt cháy tạo ra ánh sáng trắng, muối natri tạo ra màu vàng, stroni nitrat hoặc cacbonat tạo ra màu đỏ, bari nitơrat tạo ra màu xanh lá cây. Muối [đồng](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng) tạo ra màu xanh nước biển) . Các phụ gia thêm thắt vào thuốc nổ với dụng ý nhất định, hoặc tạo nên các bộ phận cấu thành của pháo (như [3] [thuốc phóng](/wiki/Thu%E1%BB%91c_ph%C3%B3ng), [ngòi nổ](/w/index.php?title=Ng%C3%B2i_n%E1%BB%95&action=edit&redlink=1), [chất cháy](/w/index.php?title=Ch%E1%BA%A5t_ch%C3%A1y&action=edit&redlink=1)), hoặc tạo nên sắc màu của pháo khi đốt.
Các loại pháo, tùy theo loại, thường phần thân dùng để chứa đựng thuốc nổ, thuốc cháy, thuốc phóng, ngòi nổ. Vỏ pháo được trang trí cầu kỳ, sinh động với những sắc màu thiên về gam nóng (như màu vàng, màu đỏ).
## Một số loại pháo[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_(l%E1%BB%85_h%E1%BB%99i)&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_(l%E1%BB%85_h%E1%BB%99i)&action=edit§ion=3)]
### Pháo sử dụng thuốc nổ, thuốc cháy[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_(l%E1%BB%85_h%E1%BB%99i)&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_(l%E1%BB%85_h%E1%BB%99i)&action=edit§ion=4)] [Pháo hoa](/wiki/Ph%C3%A1o_hoa): Các loại pháo (thường được làm công nghiệp tại các nhà máy) được bắn lên trời tạo màu sắc của ánh sáng, tiếng nổ, hình khối màu trong một khoảng thời gian nhất định. Phổ biến toàn thế giới như một loại pháo dùng cho đại lễ, pháo hoa hiện cũng được Việt Nam sử dụng để bắn trong lễ đón giao thừa, hay trong các ngày lễ trang trọng tại các thành phố lớn. [Pháo sáng](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_s%C3%A1ng&action=edit&redlink=1)( [pháo hiệu](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_hi%E1%BB%87u&action=edit&redlink=1)hay hỏa châu): Thường sử dụng trong quân sự, cứu hộ, nhưng cũng được sử dụng để bắn trong lễ hội về đêm, trong các màn bắn pháo hoa ngày lễ... [Pháo dù](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_d%C3%B9&action=edit&redlink=1): Là loại pháo sau khi nổ bung ra một cái dù màu sắc đẹp mang theo cờ hoặc khẩu hiệu chào mừng. Pháo này phải đốt hoặc phóng cho nổ trên cao. [Pháo tháp](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_th%C3%A1p&action=edit&redlink=1): Các tháp bố trí nhiều loại pháo theo tầng, trên cùng thường là *pháo mặt trời*xoay tít, dọc theo tháp pháo là các [bánh pháo](/wiki/B%C3%A1nh_ph%C3%A1o)rất dài và các loại pháo khác đốt cháy, nổ, phun lửa, tạo nhiều hoạt cảnh theo điển tích dân gian. Thịnh hành tại các hội pháo như Hội pháo Bình Đà. [Pháo phụt](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_ph%E1%BB%A5t&action=edit&redlink=1): Pháo làm dạng cây ( *Pháo cây*), với một phần thuốc phóng nhồi xen lẫn với các viên thuốc nổ kết hợp với phụ gia tạo màu khi cháy, khi đốt thuốc phóng cháy lần lượt phóng các viên thuốc nổ lên trời và cháy sáng các màu khác nhau. [Pháo thăng thiên](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_th%C4%83ng_thi%C3%AAn&action=edit&redlink=1): Pháo làm dạng mũi tên, với một phần thân nhồi thuốc phóng, đầu phía gần ngòi được làm không quá chắc chắn để thuốc phóng dễ dàng phụt ra ngoài tạo phản lực đẩy quả pháo đi. Đầu quả pháo nhồi thuốc nổ với các quả pháo con hoặc các viên thuốc nổ kết hợp phụ gia tạo màu. Pháo thăng thiên được gắn vào một que tre nhỏ và dài như lõi que hương để có thể mắc quả pháo vào dây hay cắm xuống đất mịn để khi được kích hoạt quả pháo bay theo quỹ đạo thẳng. Bên cạnh loại gắn que, một số loại pháo thăng thiên tương đối lớn thường làm theo hình quả [tên lửa](/wiki/T%C3%AAn_l%E1%BB%ADa), có cánh định hướng, được đặt trên mặt phẳng khi đốt. Nguyên lý tương tự các quả pháo hoa công nghiệp nhưng pháo thăng thiên thường được làm thủ công. Khi đốt thuốc phóng cháy đẩy phần đầu quả pháo bay lên cao và phần đầu của pháo phát nổ khi tới hạn. [Pháo nhị thanh](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_nh%E1%BB%8B_thanh&action=edit&redlink=1), [pháo tam thanh](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_tam_thanh&action=edit&redlink=1): Là loại kết hợp giữa pháo thăng thiên và pháo nổ. Phần đầu quả pháo chia thành hai hoặc ba ngăn riêng biệt, nhồi thuốc nổ và có ngòi. Khi thuốc phóng cháy hết sẽ lần lượt kích nổ từng ngăn một tạo ra hai hoặc ba tiếng nổ. [Pháo dây](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_d%C3%A2y&action=edit&redlink=1): Dây làm dạng ngòi pháo, cho thêm chất phụ gia (như bột nhôm) để khi đốt cháy sẽ phát sáng lấp lánh. Một biến thể về sau của loại pháo này là pháo que làm dạng giống que hương. [Pháo giật](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_gi%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1): Còn gọi là *pháo xiết*, là loại pháo nổ nhưng trong thân pháo, ngoài thuốc nổ còn có hai mảnh nhỏ để tạo ma sát được gắn sát nhau vào cùng một sợi dây, đầu dây thò ra ngoài mỗi đầu quả pháo. Pháo được kích nổ bằng cách giật mạnh hai đầu dây. Loại pháo này thường có liều lượng thuốc nổ ít để tránh gây nguy hiểm cho người giật. [Pháo nện](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_n%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1): Là loại pháo sức nổ nhỏ được kẹp giữa hai lớp giấy mỏng, dùng búa hoặc hòn [sỏi](/wiki/S%E1%BB%8Fi)đập cho nổ. Người ta cũng chế ra súng đồ chơi bắn pháo nện. Loại pháo này chỉ dùng cho trẻ con chơi. [Pháo bánh](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_b%C3%A1nh&action=edit&redlink=1): Các quả pháo được tết thành băng pháo, xem thêm [bánh pháo](/wiki/B%C3%A1nh_ph%C3%A1o): được đốt tại các hội thi pháo, khai mạc lễ hội (làng, xã, quốc gia) hoặc sử dụng trong gia đình ngày lễ tết, lên lão, ma chay... [Pháo ném](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_n%C3%A9m&action=edit&redlink=1): Còn gọi là *pháo đập*, là các loại pháo được nhồi thuốc nổ nhạy kết hợp với những vật nhỏ tạo ma sát (như mảnh đá, sứ...), cho phép pháo tự kích nổ khi bị ném vào vật cứng. [Pháo diêm](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_di%C3%AAm&action=edit&redlink=1)to bằng đầu đũa, dài cỡ que tăm đựng trong những hộp nhỏ bằng bao diêm. Chỉ cần đánh vào vỏ hộp như cách đánh diêm là pháo phát nổ. [Pháo tép](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_t%C3%A9p&action=edit&redlink=1): Các loại pháo có kích thước nhỏ. [Pháo cối](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_c%E1%BB%91i&action=edit&redlink=1)hay [Pháo đại](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1): các loại pháo lớn từ ngón tay cái người lớn trở lên, tiếng nổ to, sức nổ mạnh. [Pháo chuột](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_chu%E1%BB%99t&action=edit&redlink=1), còn gọi là *pháo xì*: Là loại pháo có nguyên lý giống pháo thăng thiên nhưng thuốc phóng tạo phản lực không mạnh bằng, phần đầu quả pháo không nhồi thuốc nổ mà nhồi thuốc tạo khói. Thân pháo cũng không gắn que tre như pháo thăng thiên. Khi đốt, quả pháo chạy theo quỹ đạo ngoằn ngoèo trên mặt đất (giống chuột chạy) và cuối cùng xịt ra một đám khói. Loại pháo này những năm gần đây ít phổ biến và từ *pháo chuột*còn dùng để chỉ những loại pháo bánh cỡ nhỏ. [Pháo vịt](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_v%E1%BB%8Bt&action=edit&redlink=1): Nguyên lý giống pháo chuột nhưng được chế tác để có thể nổi trên mặt nước, thường cho thêm phụ gia tạo màu. Khi đốt, pháo chạy loằng ngoằng trên mặt ao, hồ với màu sắc rự rỡ. Loại pháo này hay được dùng trong nghệ thuật [múa rối nước](/wiki/M%C3%BAa_r%E1%BB%91i_n%C6%B0%E1%BB%9Bc).
### Các loại pháo khác[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_(l%E1%BB%85_h%E1%BB%99i)&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_(l%E1%BB%85_h%E1%BB%99i)&action=edit§ion=5)] [Pháo giấy](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_gi%E1%BA%A5y&action=edit&redlink=1): Pháo giấy không sử dụng thuốc nổ mà sử dụng khí nén trong ống nhồi chặt các mảnh giấy màu vụn. Rất thịnh hành hiện nay như những cây pháo thay thế cho pháo sử dụng thuốc nổ, khi kích hoạt cây pháo sẽ phụt tung lên trời các mảnh giấy màu sắc lấp lánh, tạo quang cảnh rực rỡ. [Pháo trúc](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_tr%C3%BAc&action=edit&redlink=1), xuất xứ từ xa xưa tại Trung Quốc, tuy đôi khi hiện nay vẫn được chơi tại một số nơi trong đồng bào các dân tộc thiểu số. Các ống trúc còn giữ nguyên đốt bịt kín hai đầu được ném vào đống lửa để tạo tiếng nổ. [Pháo đất](/wiki/Ph%C3%A1o_%C4%91%E1%BA%A5t): nặn đất sét tạo hình khoang và người chơi đập phần khoang đó xuống mặt đất bằng phẳng để không khí trong lòng pháo bị ép lại tạo tiếng nổ. Trẻ em Việt Nam trước kia hay chơi loại pháo này.
## Một số lễ hội pháo dân gian Việt Nam[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_(l%E1%BB%85_h%E1%BB%99i)&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_(l%E1%BB%85_h%E1%BB%99i)&action=edit§ion=6)]
### Hội pháo Bình Đà[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_(l%E1%BB%85_h%E1%BB%99i)&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_(l%E1%BB%85_h%E1%BB%99i)&action=edit§ion=7)] [Hội pháo Bình Đà](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_ph%C3%A1o_B%C3%ACnh_%C4%90%C3%A0&action=edit&redlink=1) tổ chức tại làng Bình Đà, [Thanh Oai](/wiki/Thanh_Oai), [Hà Tây](/wiki/H%C3%A0_T%C3%A2y) thường sử dụng những tháp pháo nhiều tầng với hàng trăm loại pháo khác nhau, bao gồm cả các loại pháo sáng, pháo hoa, pháo đơn (pháo cối), pháo bánh... Tất cả các loại pháo đều được làm tại [Bình Đà](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%C3%A0&action=edit&redlink=1).
### Hội pháo Đồng Kỵ[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_(l%E1%BB%85_h%E1%BB%99i)&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_(l%E1%BB%85_h%E1%BB%99i)&action=edit§ion=8)] [Hội pháo Đồng Kỵ](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_ph%C3%A1o_%C4%90%E1%BB%93ng_K%E1%BB%B5&action=edit&redlink=1) tổ chức tại làng Đồng Kỵ, [4] [Từ Sơn](/wiki/T%E1%BB%AB_S%C6%A1n), [Bắc Ninh](/wiki/B%E1%BA%AFc_Ninh)vào ngày 4 tháng 1 âm lịch. Chủ yếu dùng pháo có kích thước khổng lồ (pháo đại). Tục thi pháo [Đồng Kỵ](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_K%E1%BB%B5)có nguồn gốc từ văn minh lúa nước theo tín ngưỡng "tứ pháp" cầu cho mưa gió thuận hoà: khói pháo như mây tụ (Pháp Vân), tiếng pháo như sấm dậy (Pháp Lôi), chớp sáng khi nổ như ánh sét (Pháp Điện), hoa pháo li ti như những hạt mưa mang mầm sống tưới nhuần mặt đất (Pháp Vũ). Trước đây khi chưa cấm đốt pháo, cuộc thi pháo tại làng Đồng Kỵ tổ chức hoành tráng theo các tiêu chí: quả pháo của dòng họ nào lớn nhất, trang trí thân pháo, đầu pháo đẹp nhất, nổ vang nhất và quan trọng nhất là quầng hoa pháo nở bung trên nền trời nhiều màu nhất, rực rỡ nhất, thì giờ đây phần rước pháo được coi là điểm nhấn quan trọng nhất . [[5]](#cite_note-5)
### Hội
[pháo đất](/wiki/Ph%C3%A1o_%C4%91%E1%BA%A5t) Ninh Giang[ [sửa](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_(l%E1%BB%85_h%E1%BB%99i)&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_(l%E1%BB%85_h%E1%BB%99i)&action=edit§ion=9)] [Pháo đất Ninh Giang](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_%C4%91%E1%BA%A5t_Ninh_Giang&action=edit&redlink=1) là một lễ hội pháo khá đặc biệt, người thi pháo sử dụng đất sét gan gà nặn thành hình quả [pháo đất](/wiki/Ph%C3%A1o_%C4%91%E1%BA%A5t) (kiểu lá [riềng](/wiki/Ri%E1%BB%81ng), giống khoang thuyền có riềm) và thả rơi tạo tiếng nổ. Hội thi pháo đất Ninh Giang tổ chức tại xã Hồng Phong (Ninh Thọ), huyện [Ninh Giang](/wiki/Ninh_Giang), tỉnh [Hải Dương](/wiki/H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng) vào [mùa xuân](/wiki/M%C3%B9a_xu%C3%A2n). Những người chơi sẽ tham gia thi đấu theo từng loại pháo, tùy vào trọng lượng của đất, cái nhỏ nhất bao giờ cũng nặng 10 kg và lớn nhất là 50 kg với hình thù đặc trưng. Tuy được nặn cầu kỳ, nghệ thuật gieo pháo lại có tính quyết định để đạt yêu cầu là tiếng nổ vang, riềm pháo không bị đứt gãy. Hội pháo của Ninh Giang trước đây thường kéo dài suốt 3 tháng liền với phần thưởng là trâu, bò, gạo cuốn hút cả già, trẻ, gái, trai trong hàng tổng, hàng huyện, tuy nhiên, đến bây giờ thì nghi lễ đã được rút ngắn lại, chỉ tổ chức vào các ngày chủ nhật sau Tết . [6]
## Pháo trong thơ văn[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_(l%E1%BB%85_h%E1%BB%99i)&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_(l%E1%BB%85_h%E1%BB%99i)&action=edit§ion=10)]
Câu đối:
*Pháo trúc nhất thanh trừ cựu (tuế)* *Đào hoa vạn đóa nghênh tân (xuân)*
Thơ:
*...Không như mọi bận người mua quà* *Chỉ mua pháo chuột và tranh gà* *Cho các em tôi đứa mỗi chiếc* *Dán lên khắp cột, đốt inh nhà...*
- (
*"Tết của mẹ tôi"*- [Nguyễn Bính](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_B%C3%ADnh))
- (
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_(l%E1%BB%85_h%E1%BB%99i)&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_(l%E1%BB%85_h%E1%BB%99i)&action=edit§ion=11)] [^](#cite_ref-1) [“Cần thực hiện nghiêm túc chỉ thị cấm đốt pháo!”](http://nld.com.vn/178438P0C1042/can-thuc-hien-nghiem-tuc-chi-thi-cam-dot-phao.htm). [Người Lao Động](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_lao_%C4%91%E1%BB%99ng_(b%C3%A1o)). Truy cập 23 tháng 5 năm 2015. [^](#cite_ref-2) [http://xemsach.com.vn/author/author.php?id=41](http://xemsach.com.vn/author/author.php?id=41) [^](#cite_ref-3) [http://sgtt.com.vn/detail55.aspx?newsid=25409&fld=HTMG/2007/1209/25409](http://sgtt.com.vn/detail55.aspx?newsid=25409&fld=HTMG/2007/1209/25409) [^](#cite_ref-4) [http://www.vae.org.vn/News_print.asp?id=2717](http://www.vae.org.vn/News_print.asp?id=2717) [^](#cite_ref-5) [“Chùm ảnh: Hội pháo Đồng Kỵ vào xuân”](http://vietbao.vn/Van-hoa/Chum-anh-Hoi-phao-Dong-Ky-vao-xuan/20375368/181/). [Việt Báo](/wiki/Vietbao). Truy cập 23 tháng 5 năm 2015. [^](#cite_ref-6) [http://www.suutap.com/dangian/default.asp?id=156](http://www.suutap.com/dangian/default.asp?id=156)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Encoding: gzip

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Set-Cookie: WMF-Last-Access=30-Jul-2015;Path=/;HttpOnly;Expires=Mon, 31 Aug 2015 00:00:00 GMT


text:
Prey Chhor
Huyện Prey Chhor (tiếng Khmer: ស្រុកព្រៃឈរ) là một huyện (srok) ở tỉnh Kampong Cham, Campuchia. Huyện lỵ là thị trấn Prey Chhor cách thủ phủ tỉnh Kampong Cham 29 km về phía đông và 95 km về phía tây Phnom Penh theo đường bộ. Prey Chhor là huyện trung độ của tỉnh Kampong Cham.[2]
Huyện lỵ nằm ở nơi giao lộ, bên quốc lộ 7 giữa Phnom Penh và Kampong Cham. Quốc lộ 70 nối Kang Meas bắt đầu từ huyện lỵ huyện này còn quốc lộ 62 bắt đầu ở Prey Chhor nối quốc lộ 7 với quốc lộ 6 đến Kampong Thom về phía bắc.[3]
Huyện này có khu nghỉ dưỡng Tuk Chhar có suối tự nhiên. Gần đó có các ngôi đền cổ Preah Theat Teuk Chhar.[4] được xây vào năm 1005 trong thời vua Suryavarman I.[5]
Prey Chhor có ranh giới với huyện Baray thuộc tỉnh Kampong Thom và huyện Chamkar Leu của Kampong Cham về phía bắc. Phía nam là huyện Kang Meas còn phía tây là huyện Cheung Prey.[6]
Hành chính[sửa | sửa mã nguồn]
Huyện được chia thành 15 xã (khum) và 176 làng (phum).[7]
Thông tin nhân khẩu[sửa | sửa mã nguồn]
Theo điều tra dân số năm 1998, huyện này có 127.683 người với 24.892 hộ. Đây là huyện đông dân thứ nhì ở tỉnh Kampong Cham sau huyện Tbong Kmom. Số nhân khẩu bình quân mỗi hộ là 5,1 người. Tỷ lệ nũ giới cao hơn nam giới.[8]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ General Population Census of Cambodia, 1998: Village Gazetteer. National Institute of Statistics. Tháng 2 năm 2000. tr. 59–62.
- ^ Total Road Atlas of Cambodia 2006 (bằng tiếng Anh) (ấn bản 3). Total Cambodge. 2006. tr. 44.
- ^ Cambodia Road Network (bằng tiếng Anh) . Ministry of Public Works and Transport. 2001.
- ^ “Teuk Chhar Resort” (bằng tiếng Anh). Kampong Cham Chamber of Commerce. Truy cập ngày 8 tháng 2 năm 2009.
- ^ “Preah Theat Teuk Chhar” (bằng tiếng Anh). Mekongtreks.com. 2007. Truy cập ngày 8 tháng 2 năm 2009.
- ^ “Kampong Cham Provincial Resources” (bằng tiếng Anh). Ministry of Commerce. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2009.
- ^ “Kampong Cham Administration” (bằng tiếng Anh). Royal Government of Cambodia. Truy cập ngày 7 tháng 2 năm 2009.
- ^ General Population Census of Cambodia, 1998: Village Gazetteer. National Institute of Statistics. Tháng 2 năm 2000. tr. 32–73.

markdown:
# Prey Chhor
|Prey Chhor
|
ស្រុកព្រៃឈរ
|—
|) — [12°3′1″B 105°15′25″Đ / 12,05028°B 105,25694°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Prey_Chhor¶ms=12_3_1_N_105_15_25_E_type:city(127683)_region:) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/Flag_of_Cambodia.svg/22px-Flag_of_Cambodia.svg.png)
[Cambodia](/wiki/Campuchia) [Tỉnh](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Campuchia) [Kampong Cham](/wiki/Kampong_Cham_(t%E1%BB%89nh)) [[1]](#cite_note-1) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) **Huyện Prey Chhor** ( [tiếng Khmer](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Khmer): ស្រុកព្រៃឈរ) là một huyện ( *) ở srok* [tỉnh Kampong Cham](/wiki/Kampong_Cham_(t%E1%BB%89nh)), [Campuchia](/wiki/Campuchia). Huyện lỵ là thị trấn [Prey Chhor](/w/index.php?title=Prey_Chhor_(th%E1%BB%8B_tr%E1%BA%A5n)&action=edit&redlink=1)cách thủ phủ tỉnh [Kampong Cham](/wiki/Kampong_Cham_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91))29 km về phía đông và 95 km về phía tây [Phnom Penh](/wiki/Phn%C3%B4m_P%C3%AAnh)theo đường bộ. Prey Chhor là huyện trung độ của tỉnh Kampong Cham. [[2]](#cite_note-Total_Atlas-2)
Huyện lỵ nằm ở nơi giao lộ, bên
[quốc lộ 7](/w/index.php?title=Qu%E1%BB%91c_l%E1%BB%99_7_(Campuchai)&action=edit&redlink=1) giữa Phnom Penh và Kampong Cham. Quốc lộ 70 nối [Kang Meas](/wiki/Kang_Meas) bắt đầu từ huyện lỵ huyện này còn quốc lộ 62 bắt đầu ở Prey Chhor nối [quốc lộ 7](/wiki/Qu%E1%BB%91c_l%E1%BB%99_7_(Campuchia)) với [quốc lộ 6](/wiki/Qu%E1%BB%91c_l%E1%BB%99_6_(Campuchia)) đến Kampong Thom về phía bắc. [[3]](#cite_note-3)
Huyện này có khu nghỉ dưỡng Tuk Chhar có suối tự nhiên. Gần đó có các ngôi đền cổ Preah Theat Teuk Chhar.
được xây vào năm 1005 trong thời vua [4] [Suryavarman I](/w/index.php?title=Suryavarman_I&action=edit&redlink=1). [[5]](#cite_note-5)
Prey Chhor có ranh giới với
[huyện Baray](/w/index.php?title=Huy%E1%BB%87n_Baray&action=edit&redlink=1) thuộc [tỉnh Kampong Thom](/wiki/Kampong_Thom_(t%E1%BB%89nh)) và [huyện Chamkar Leu](/w/index.php?title=Huy%E1%BB%87n_Chamkar_Leu&action=edit&redlink=1) của Kampong Cham về phía bắc. Phía nam là [huyện Kang Meas](/w/index.php?title=Huy%E1%BB%87n_Kang_Meas&action=edit&redlink=1) còn phía tây là [huyện Cheung Prey](/w/index.php?title=Huy%E1%BB%87n_Cheung_Prey&action=edit&redlink=1). [[6]](#cite_note-6)
## Hành chính[
[sửa](/w/index.php?title=Prey_Chhor&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Prey_Chhor&action=edit§ion=1)]
Huyện được chia thành 15 xã (
*) và 176 làng ( khum* *).* [phum](/wiki/Phum) [[7]](#cite_note-7)
|
|[Phum](/wiki/Phum)(Làng) **Baray** **Boeng Nay** **Chrey Vien** **Khvet Thum** **Kor** **Krouch** **Lvea** **Mien** **Prey Chhor** **Sour Saen** **Samraong** **Srangae** **Thma Pun** **Tong Rong** **Trapeang Preah**
## Thông tin nhân khẩu[
[sửa](/w/index.php?title=Prey_Chhor&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Prey_Chhor&action=edit§ion=2)]
Theo điều tra dân số năm 1998, huyện này có 127.683 người với 24.892 hộ. Đây là huyện đông dân thứ nhì ở tỉnh Kampong Cham sau
[huyện Tbong Kmom](/w/index.php?title=Huy%E1%BB%87n_Tbong_Kmom&action=edit&redlink=1). Số nhân khẩu bình quân mỗi hộ là 5,1 người. Tỷ lệ nũ giới cao hơn nam giới. [[8]](#cite_note-1998_Census-8)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Prey_Chhor&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Prey_Chhor&action=edit§ion=3)] [^](#cite_ref-1) *General Population Census of Cambodia, 1998: Village Gazetteer*. National Institute of Statistics. Tháng 2 năm 2000. tr. 59–62. [^](#cite_ref-Total_Atlas_2-0) *Total Road Atlas of Cambodia 2006*(bằng tiếng Anh) (ấn bản 3). Total Cambodge. 2006. tr. 44. [^](#cite_ref-3) *Cambodia Road Network*(bằng tiếng Anh) . Ministry of Public Works and Transport. 2001. [^](#cite_ref-4) [“Teuk Chhar Resort”](http://www.kpccc.org.kh/en/index.php?page=teuk_chhar)(bằng tiếng Anh). Kampong Cham Chamber of Commerce. Truy cập ngày 8 tháng 2 năm 2009. [^](#cite_ref-5) [“Preah Theat Teuk Chhar”](http://www.mekongtreks.com/Destination/Place_Info.aspx?Place_ID=958&title=Preah%20Theat%20Teuk%20Chhar)(bằng tiếng Anh). Mekongtreks.com. 2007. Truy cập ngày 8 tháng 2 năm 2009. [^](#cite_ref-6) [“Kampong Cham Provincial Resources”](http://www.moc.gov.kh/national_data_resource/Provincial%20Resources/Kampong%20Cham/Index.htm)(bằng tiếng Anh). Ministry of Commerce. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2009. [^](#cite_ref-7) [“Kampong Cham Administration”](http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/province/kampong_cham.html)(bằng tiếng Anh). Royal Government of Cambodia. Truy cập ngày 7 tháng 2 năm 2009. [^](#cite_ref-1998_Census_8-0) *General Population Census of Cambodia, 1998: Village Gazetteer*. National Institute of Statistics. Tháng 2 năm 2000. tr. 32–73.
|
|

X-Cache: cp1055 miss (0), cp1068 frontend miss (0)


text:
Sóng
- Xem các mục từ có tên Sóng tại bài Sóng (định hướng)
Chuyển động sóng, hay ngắn gọn là sóng, là sự lan truyền của dao động. Trong vật lý, sóng có thể mang theo năng lượng, lan truyền trong nhiều môi trường khác nhau, có thể bị đổi hướng (bởi khúc xạ, phản xạ, tán xạ, nhiễu xạ...) và thay đổi năng lượng (bởi hấp thụ, bức xạ,...) hay thậm chí thay đổi cấu trúc (như thay đổi tần số, bởi môi trường phi tuyến tính,...).
Các sóng vật lý còn có thể tương tác với nhau qua giao thoa.
Mục lục
Các ví dụ[sửa | sửa mã nguồn]
- Sóng biển là sự lan truyền của dao động thẳng đứng hoặc vòng tròn của nước biển. Xem thêm sóng thần.
- Âm thanh là sự lan truyền của dao động của các phân tử không khí hay chất lỏng và chất rắn ở tần số làm rung động màng nhĩ của tai người tạo nên tín hiệu thần kinh cảm nhận được.
- Sóng địa chấn trong động đất là lan truyền của các dao động mạnh của các khu vực địa chất. Có ba loại sóng địa chấn là P (Primary), S (Secondary) và L.
- Ánh sáng, sóng radio, tia X,.... là các bức xạ điện từ, sự lan truyền của dao động của trường điện từ, có thể truyền trong chân không. Xem thêm vận tốc ánh sáng.
- Sóng hấp dẫn, sự lan truyền của dao động của trường hấp dẫn, tiên đoán bởi thuyết tương đối rộng. Các sóng này phi tuyến tính.
Mô tả sóng vật lý[sửa | sửa mã nguồn]
Phương trình sóng[sửa | sửa mã nguồn]
Mọi sóng đều thoả mãn một phương trình vi phân riêng phần gọi là phương trình sóng. Các phương trình sóng có thể có nhiều dạng, phụ thuộc vào môi trường truyền và kiểu lan truyền.
Dạng đơn giản nhất, dành cho sóng lan truyền theo phương x, theo thời gian t và dao động sóng thay đổi trên biến y:
Ở đây, v là vận tốc lan truyền sóng. Hàm sóng tổng quát thoả mãn phương trình trên, giải bởi d'Alembert, là:
Một ví dụ khác về phương trình sóng là phương trình Schrödinger mô tả chuyển động của sóng hạt trong vật lý lượng tử. Nghiệm của phương trình này là hàm sóng mô tả xác suất tìm thấy hạt tại một điểm trong không-thời gian.
Sóng điều hoà[sửa | sửa mã nguồn]
Trong một môi trường đồng nhất và đẳng hướng, Joseph Fourier đã tìm thấy là mọi hàm sóng sẽ có dạng tổng quát sau:
có thể được miêu tả như là sự chồng nhau của nhiều sóng điều hoà
Ở đây A(x, t) là biên độ của sóng điều hòa, ω là tần số góc, k là số sóng và φ là pha ban đầu. Nếu biên độ của sóng không phụ thuộc thời gian:
thì sóng gọi là sóng dừng.
Tần số góc liên hệ với tần số qua:
Còn số sóng liên hệ với vận tốc lan truyền v của sóng qua:
Ở đây λ là bước sóng và f là tần số. Tần số f liên hệ với chu kỳ T qua:
Mọi sóng điều hoà đều có thể đặc trưng bởi biên độ, tần số, vận tốc và pha. Ngoài ra, sóng có thể được mô tả theo phương dao động.
Thể loại sóng[sửa | sửa mã nguồn]
Sóng ngang[sửa | sửa mã nguồn]
Sóng ngang là sóng vật lý với các dao động vuông góc với phương lan truyền. Ví dụ: sóng lan truyền trên dây đàn khi gẩy đàn, sóng điện từ.
Sóng dọc[sửa | sửa mã nguồn]
Sóng dọc là sóng vật lý với các dao động nằm trùng với phương lan truyền, hoặc liên quan đến các biến đổi của các đại lượng vô hướng. Ví dụ: sóng âm.
Tính Chất[sửa | sửa mã nguồn]
Mọi Sóng đều có một bước sóng λ di chuyển với một Vận tốc v và có Biên độ sóng thay đổi theo hàm số lượng giác Sin
Phản Ứng Sóng[sửa | sửa mã nguồn]
Khi sóng di chuyển đụng vật cản sẻ tạo ra các Phản Ứng Sóng sau
Phân cực[sửa | sửa mã nguồn]
Các sóng ngang đều là có phân cực theo phương nào đó trong mặt phẳng vuông góc với phương lan truyền. Phân cực có thể có nhiều dạng.
- Chỉ nằm theo một phương cố định vuông góc với phương lan truyền.
- Phân cực xoay, từ xoay tròn đến không quy tắc.
Có những sóng có dao động tròn, kết hợp cả sóng ngang và sóng dọc. Ví dụ: sóng nước với các phân tử nước trên bề mặt dao động xoay tròn theo hình elíp.
Phân cực của sóng điện từ ở dải bước sóng mà tính hạt photon thể hiện rõ hơn thì bị phân cực photon ngẫu nhiên che mất, và chỉ hiện ra khi lọc bằng kính phân cực.

markdown:
# Sóng
*Xem các mục từ có tên* **Sóng** *tại bài* [Sóng (định hướng)](/wiki/S%C3%B3ng_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)) **Chuyển động sóng**, hay ngắn gọn là **sóng**, là sự [lan truyền](/w/index.php?title=Lan_truy%E1%BB%81n&action=edit&redlink=1) của [dao động](/wiki/Dao_%C4%91%E1%BB%99ng). Trong [vật lý](/wiki/V%E1%BA%ADt_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc), sóng có thể mang theo [năng lượng](/wiki/N%C4%83ng_l%C6%B0%E1%BB%A3ng), lan truyền trong nhiều [môi trường](/wiki/M%C3%B4i_tr%C6%B0%E1%BB%9Dng) khác nhau, có thể bị đổi hướng (bởi [khúc xạ](/wiki/Kh%C3%BAc_x%E1%BA%A1), [phản xạ](/wiki/Ph%E1%BA%A3n_x%E1%BA%A1), [tán xạ](/wiki/T%C3%A1n_x%E1%BA%A1), [nhiễu xạ](/wiki/Nhi%E1%BB%85u_x%E1%BA%A1)...) và thay đổi năng lượng (bởi [hấp thụ](/wiki/H%E1%BA%A5p_th%E1%BB%A5), [bức xạ](/wiki/B%E1%BB%A9c_x%E1%BA%A1_%C4%91i%E1%BB%87n_t%E1%BB%AB),...) hay thậm chí thay đổi cấu trúc (như thay đổi [tần số](/wiki/T%E1%BA%A7n_s%E1%BB%91), bởi [môi trường phi tuyến tính](/w/index.php?title=M%C3%B4i_tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_phi_tuy%E1%BA%BFn_t%C3%ADnh&action=edit&redlink=1),...).
Các
[sóng vật lý](/w/index.php?title=S%C3%B3ng_v%E1%BA%ADt_l%C3%BD&action=edit&redlink=1) còn có thể [tương tác](/wiki/L%E1%BB%B1c) với nhau qua [giao thoa](/wiki/Giao_thoa).
## Mục lục
## Các ví dụ[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B3ng&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B3ng&action=edit§ion=1)] [Sóng biển](/wiki/S%C3%B3ng_bi%E1%BB%83n)là sự lan truyền của dao động thẳng đứng hoặc vòng tròn của [nước biển](/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc_bi%E1%BB%83n). Xem thêm [sóng thần](/wiki/S%C3%B3ng_th%E1%BA%A7n). [Âm thanh](/wiki/%C3%82m_thanh)là sự lan truyền của dao động của các phân tử [không khí](/wiki/Kh%C3%AD_quy%E1%BB%83n_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t)hay [chất lỏng](/wiki/Ch%E1%BA%A5t_l%E1%BB%8Fng)và [chất rắn](/wiki/Ch%E1%BA%A5t_r%E1%BA%AFn)ở [tần số](/wiki/T%E1%BA%A7n_s%E1%BB%91)làm rung động [màng nhĩ](/wiki/M%C3%A0ng_tai)của [tai người](/w/index.php?title=Tai_ng%C6%B0%E1%BB%9Di&action=edit&redlink=1)tạo nên [tín hiệu](/wiki/T%C3%ADn_hi%E1%BB%87u) [thần kinh](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A7n_kinh&action=edit&redlink=1)cảm nhận được. [Sóng địa chấn](/wiki/S%C3%B3ng_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5n)trong [động đất](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_%C4%91%E1%BA%A5t)là lan truyền của các dao động mạnh của các [khu vực địa chất](/w/index.php?title=Khu_v%E1%BB%B1c_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1). Có ba loại [sóng địa chấn](/wiki/S%C3%B3ng_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5n)là P (Primary), S (Secondary) và L. [Ánh sáng](/wiki/%C3%81nh_s%C3%A1ng), [sóng radio](/wiki/S%C3%B3ng_v%C3%B4_tuy%E1%BA%BFn), [tia X](/wiki/Tia_X),.... là các [bức xạ điện từ](/wiki/B%E1%BB%A9c_x%E1%BA%A1_%C4%91i%E1%BB%87n_t%E1%BB%AB), sự lan truyền của dao động của [trường điện từ](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%91i%E1%BB%87n_t%E1%BB%AB), có thể truyền trong [chân không](/wiki/Ch%C3%A2n_kh%C3%B4ng). Xem thêm [vận tốc ánh sáng](/wiki/T%E1%BB%91c_%C4%91%E1%BB%99_%C3%A1nh_s%C3%A1ng). [Sóng hấp dẫn](/wiki/S%C3%B3ng_h%E1%BA%A5p_d%E1%BA%ABn), sự lan truyền của dao động của [trường hấp dẫn](/wiki/T%C6%B0%C6%A1ng_t%C3%A1c_h%E1%BA%A5p_d%E1%BA%ABn), tiên đoán bởi [thuyết tương đối rộng](/wiki/Thuy%E1%BA%BFt_t%C6%B0%C6%A1ng_%C4%91%E1%BB%91i_r%E1%BB%99ng). Các sóng này [phi tuyến tính](/w/index.php?title=Phi_tuy%E1%BA%BFn_t%C3%ADnh&action=edit&redlink=1).
## Mô tả sóng vật lý[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B3ng&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B3ng&action=edit§ion=2)]
### Phương trình sóng[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B3ng&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B3ng&action=edit§ion=3)]
Mọi sóng đều thoả mãn một
[phương trình vi phân riêng phần](/wiki/Ph%C6%B0%C6%A1ng_tr%C3%ACnh_vi_ph%C3%A2n_ri%C3%AAng_ph%E1%BA%A7n) gọi là [phương trình sóng](/wiki/Ph%C6%B0%C6%A1ng_tr%C3%ACnh_s%C3%B3ng). Các phương trình sóng có thể có nhiều dạng, phụ thuộc vào môi trường truyền và kiểu lan truyền.
Dạng đơn giản nhất, dành cho sóng lan truyền theo phương
*x*, theo thời gian *t* và dao động sóng thay đổi trên biến *y*:
Ở đây,
*v* là [vận tốc](/wiki/V%E1%BA%ADn_t%E1%BB%91c) lan truyền sóng. [Hàm sóng](/wiki/H%C3%A0m_s%C3%B3ng) tổng quát thoả mãn [phương trình](/wiki/Ph%C6%B0%C6%A1ng_tr%C3%ACnh) trên, giải bởi [d'Alembert](/wiki/Jean_le_Rond_d%27Alembert), là:
Một ví dụ khác về phương trình sóng là
[phương trình Schrödinger](/wiki/Ph%C6%B0%C6%A1ng_tr%C3%ACnh_Schr%C3%B6dinger) mô tả chuyển động của [sóng hạt](/w/index.php?title=S%C3%B3ng_h%E1%BA%A1t&action=edit&redlink=1) trong [vật lý lượng tử](/wiki/V%E1%BA%ADt_l%C3%BD_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_t%E1%BB%AD). Nghiệm của phương trình này là hàm sóng mô tả [xác suất](/wiki/X%C3%A1c_su%E1%BA%A5t) tìm thấy hạt tại một [điểm](/wiki/%C4%90i%E1%BB%83m) trong [không-thời gian](/wiki/Kh%C3%B4ng-th%E1%BB%9Di_gian).
### Sóng điều hoà[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B3ng&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B3ng&action=edit§ion=4)]
Trong một môi trường đồng nhất và đẳng hướng,
[Joseph Fourier](/wiki/Joseph_Fourier) đã tìm thấy là mọi [hàm sóng](/wiki/H%C3%A0m_s%C3%B3ng) sẽ có dạng tổng quát sau:
có thể được miêu tả như là sự chồng nhau của nhiều
[sóng điều hoà](/wiki/Dao_%C4%91%E1%BB%99ng_%C4%91i%E1%BB%81u_h%C3%B2a_%C4%91%C6%A1n_gi%E1%BA%A3n)
Ở đây
*A*( *x*, *t*) là [biên độ](/wiki/Bi%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%99) của sóng điều hòa, ω là [tần số góc](/wiki/T%E1%BA%A7n_s%E1%BB%91_g%C3%B3c), *k* là [số sóng](/wiki/S%E1%BB%91_s%C3%B3ng) và φ là [pha ban đầu](/wiki/Pha_s%C3%B3ng). Nếu biên độ của sóng không phụ thuộc thời gian:
thì sóng gọi là
[sóng dừng](/w/index.php?title=S%C3%B3ng_d%E1%BB%ABng&action=edit&redlink=1).
Tần số góc liên hệ với
[tần số](/wiki/T%E1%BA%A7n_s%E1%BB%91) qua:
Còn số sóng liên hệ với
[vận tốc](/wiki/V%E1%BA%ADn_t%E1%BB%91c) lan truyền *v* của sóng qua:
Ở đây λ là
[bước sóng](/wiki/B%C6%B0%E1%BB%9Bc_s%C3%B3ng) và *f* là tần số. Tần số *f* liên hệ với [chu kỳ](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3) *T* qua:
Mọi sóng điều hoà đều có thể đặc trưng bởi biên độ, tần số, vận tốc và pha. Ngoài ra, sóng có thể được mô tả theo phương dao động.
## Thể loại sóng[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B3ng&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B3ng&action=edit§ion=5)]
### Sóng ngang[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B3ng&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B3ng&action=edit§ion=6)] [Sóng ngang](/wiki/S%C3%B3ng_ngang) là sóng vật lý với các dao động vuông góc với phương lan truyền. Ví dụ: sóng lan truyền trên [dây đàn](/w/index.php?title=D%C3%A2y_%C4%91%C3%A0n&action=edit&redlink=1) khi gẩy đàn, [sóng điện từ](/wiki/B%E1%BB%A9c_x%E1%BA%A1_%C4%91i%E1%BB%87n_t%E1%BB%AB).
### Sóng dọc[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B3ng&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B3ng&action=edit§ion=7)] [Sóng dọc](/wiki/S%C3%B3ng_d%E1%BB%8Dc) là sóng vật lý với các dao động nằm trùng với phương lan truyền, hoặc liên quan đến các biến đổi của các đại lượng vô hướng. Ví dụ: [sóng âm](/wiki/%C3%82m_thanh).
## Tính Chất[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B3ng&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B3ng&action=edit§ion=8)]
Mọi Sóng đều có một
[bước sóng](/wiki/B%C6%B0%E1%BB%9Bc_s%C3%B3ng) λ di chuyển với một [Vận tốc](/wiki/V%E1%BA%ADn_t%E1%BB%91c) v và có [Biên độ sóng](/w/index.php?title=Bi%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%99_s%C3%B3ng&action=edit&redlink=1) thay đổi theo hàm số lượng giác Sin
-
Bước Sóng Vận Tốc Di Chuyển Vận Tốc Góc Chu Kỳ Sóng Hàm Số Sóng Biên Độ Sóng 2π
ở các góc
ở các góc
### Phản Ứng Sóng[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B3ng&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B3ng&action=edit§ion=9)]
Khi sóng di chuyển đụng vật cản sẻ tạo ra các Phản Ứng Sóng sau
-
Phản ứng Sóng Định Nghỉa Minh Họa [Phản xạ](/wiki/Ph%E1%BA%A3n_x%E1%BA%A1) *Sóng bị vật cản trên đường di chuyển phản hồi trở về* [Khúc xạ](/wiki/Kh%C3%BAc_x%E1%BA%A1) *Sóng bị lệch khi di chuyển qua vật cản* [Chiết xạ](/wiki/Chi%E1%BA%BFt_x%E1%BA%A1) *Sóng bị tách ra Nhiều Sóng Tần Số khi di chuyển qua vật trong suốt* [Khuếch xạ](/w/index.php?title=Khu%E1%BA%BFch_x%E1%BA%A1&action=edit&redlink=1) *Sóng di chuyển qua khe hẹp tạo Sóng Khuếch đại* [Nhiểu xạ](/w/index.php?title=Nhi%E1%BB%83u_x%E1%BA%A1&action=edit&redlink=1) *Sóng cùng chiều hay khác chiều di chuyển hướng vào nhau giao thoa với nhau cho ra Nhiểu Sóng Cộng hay Nhiểu Sóng Trừ*
#### Phân cực[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B3ng&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B3ng&action=edit§ion=10)]
Các sóng ngang đều là có
[phân cực](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BB%B1c) theo phương nào đó trong mặt phẳng vuông góc với phương lan truyền. Phân cực có thể có nhiều dạng.
- Chỉ nằm theo một phương cố định vuông góc với phương lan truyền.
- Phân cực xoay, từ xoay tròn đến không quy tắc.
Có những sóng có dao động tròn, kết hợp cả sóng ngang và sóng dọc. Ví dụ:
[sóng nước](/w/index.php?title=S%C3%B3ng_n%C6%B0%E1%BB%9Bc&action=edit&redlink=1) với các phân tử nước trên bề mặt dao động xoay tròn theo hình elíp.
Phân cực của sóng điện từ ở dải bước sóng mà tính hạt
[photon](/wiki/Photon) thể hiện rõ hơn thì bị phân cực [photon](/wiki/Photon) ngẫu nhiên che mất, và chỉ hiện ra khi lọc bằng kính phân cực.
### Lưỡng tính sóng hạt[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B3ng&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B3ng&action=edit§ion=11)]
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B3ng&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B3ng&action=edit§ion=12)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B3ng&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B3ng&action=edit§ion=13)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B3ng&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B3ng&action=edit§ion=14)]
|
|![]()
[Sóng](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Waves?uselang=vi)
|Các chủ đề chính trong
|[Âm học](/wiki/%C3%82m_h%E1%BB%8Dc)| [Các tính chất sóng](/w/index.php?title=C%C3%A1c_t%C3%ADnh_ch%E1%BA%A5t_s%C3%B3ng&action=edit&redlink=1)| [Dao động](/wiki/Dao_%C4%91%E1%BB%99ng)| [Lý thuyết truyền sóng](/w/index.php?title=L%C3%BD_thuy%E1%BA%BFt_truy%E1%BB%81n_s%C3%B3ng&action=edit&redlink=1)| [Phản xạ và truyền qua](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A3n_x%E1%BA%A1_v%C3%A0_truy%E1%BB%81n_qua&action=edit&redlink=1)| [Sóng đàn hồi](/w/index.php?title=S%C3%B3ng_%C4%91%C3%A0n_h%E1%BB%93i&action=edit&redlink=1)| [Sóng động đất](/w/index.php?title=S%C3%B3ng_%C4%91%E1%BB%99ng_%C4%91%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1)| [Sóng nước](/w/index.php?title=S%C3%B3ng_n%C6%B0%E1%BB%9Bc&action=edit&redlink=1)| [Sóng phi tuyến](/w/index.php?title=S%C3%B3ng_phi_tuy%E1%BA%BFn&action=edit&redlink=1)| [Sóng plasma](/w/index.php?title=S%C3%B3ng_plasma&action=edit&redlink=1)| [Sóng sốc](/wiki/S%C3%B3ng_s%E1%BB%91c)
|
|
Khoa học vật lý
và
Vật lý và

X-Cache: cp1053 hit (2), cp1068 frontend miss (0)


text:
Thể loại:Động vật được mô tả năm 1834
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Các trang trong thể loại “Động vật được mô tả năm 1834”
152 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 152 trang.
A
- Acanthastrea hemprichii
- Acanthurus pyroferus
- Acropora appressa
- Acropora forskali
- Acropora hemprichii
- Acropora microclados
- Acropora millepora
- Acropora seriata
- Acropora squarrosa
- Acryllium vulturinum
- Agonostomus monticola
- Aleeta curvicosta
- Algyroides fitzingeri
- Andrena rufizona
- Apodemus flavicollis
- Aspidoscelis deppei
- Aspidoscelis guttata
- Aspidoscelis sackii
- Atelornis pittoides
- Aviceda madagascariensis
C
D
E
G
H
L
M
- Macrodontophion
- Macropus parryi
- Malacothrix typica
- Mastomys natalensis
- Mauremys nigricans
- Mauremys sinensis
- Megachile rufiventris
- Micaelamys namaquensis
- Microdon fuscipennis
- Microlophus heterolepis
- Millepora platyphylla
- Minicia marginella
- Miniopterus natalensis
- Minyriolus pusillus
- Montfortula rugosa
- Montipora circumvallata
- Montipora meandrina
- Montipora spongiosa
- Montipora stilosa
- Montipora venosa
- Mus minutoides
- Myomyscus verreauxii
- Myotis goudoti
- Mystromys albicaudatus

markdown:
# Thể loại:Động vật được mô tả năm 1834
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|
Mục lục
## Các trang trong thể loại “Động vật được mô tả năm 1834”
152 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 152 trang.
### A
[Acanthastrea hemprichii](/wiki/Acanthastrea_hemprichii) [Acanthurus pyroferus](/wiki/Acanthurus_pyroferus) [Acropora appressa](/wiki/Acropora_appressa) [Acropora forskali](/wiki/Acropora_forskali) [Acropora hemprichii](/wiki/Acropora_hemprichii) [Acropora microclados](/wiki/Acropora_microclados) [Acropora millepora](/wiki/Acropora_millepora) [Acropora seriata](/wiki/Acropora_seriata) [Acropora squarrosa](/wiki/Acropora_squarrosa) [Acryllium vulturinum](/wiki/Acryllium_vulturinum) [Agonostomus monticola](/wiki/Agonostomus_monticola) [Aleeta curvicosta](/wiki/Aleeta_curvicosta) [Algyroides fitzingeri](/wiki/Algyroides_fitzingeri) [Andrena rufizona](/wiki/Andrena_rufizona) [Apodemus flavicollis](/wiki/Apodemus_flavicollis) [Aspidoscelis deppei](/wiki/Aspidoscelis_deppei) [Aspidoscelis guttata](/wiki/Aspidoscelis_guttata) [Aspidoscelis sackii](/wiki/Aspidoscelis_sackii) [Atelornis pittoides](/wiki/Atelornis_pittoides) [Aviceda madagascariensis](/wiki/Aviceda_madagascariensis)
### C
### D
### E
### G
### H
### L
### M
[Macrodontophion](/wiki/Macrodontophion) [Macropus parryi](/wiki/Macropus_parryi) [Malacothrix typica](/wiki/Malacothrix_typica) [Mastomys natalensis](/wiki/Mastomys_natalensis) [Mauremys nigricans](/wiki/Mauremys_nigricans) [Mauremys sinensis](/wiki/Mauremys_sinensis) [Megachile rufiventris](/wiki/Megachile_rufiventris) [Micaelamys namaquensis](/wiki/Micaelamys_namaquensis) [Microdon fuscipennis](/wiki/Microdon_fuscipennis) [Microlophus heterolepis](/wiki/Microlophus_heterolepis) [Millepora platyphylla](/wiki/Millepora_platyphylla) [Minicia marginella](/wiki/Minicia_marginella) [Miniopterus natalensis](/wiki/Miniopterus_natalensis) [Minyriolus pusillus](/wiki/Minyriolus_pusillus) [Montfortula rugosa](/wiki/Montfortula_rugosa) [Montipora circumvallata](/wiki/Montipora_circumvallata) [Montipora meandrina](/wiki/Montipora_meandrina) [Montipora spongiosa](/wiki/Montipora_spongiosa) [Montipora stilosa](/wiki/Montipora_stilosa) [Montipora venosa](/wiki/Montipora_venosa) [Mus minutoides](/wiki/Mus_minutoides) [Myomyscus verreauxii](/wiki/Myomyscus_verreauxii) [Myotis goudoti](/wiki/Myotis_goudoti) [Mystromys albicaudatus](/wiki/Mystromys_albicaudatus)

X-Cache: cp1068 miss (0), cp1068 frontend miss (0)


text:
Tuất
Tuất là một trong số 12 chi của Địa chi, thông thường được coi là địa chi thứ mười một. Đứng trước nó là Dậu, đứng sau nó là Hợi.
Tháng Tuất trong nông lịch là tháng chín âm lịch. Về thời gian thì giờ Tuất tương ứng với khoảng thời gian từ 19:00 tới 21:00 trong 24 giờ mỗi ngày. Về phương hướng thì Tuất chỉ hướng tây tây bắc. Theo Ngũ hành thì Tuất tương ứng với Thổ, theo thuyết Âm-Dương thì Tuất là Dương.
Tuất mang ý nghĩa là tiêu diệt, chỉ trạng thái cây cỏ khô héo trong khoảng thời gian này tại các vĩ độ ôn đới thấp và nhiệt đới (khoảng cuối mùa thu theo quan điểm của người Á Đông).
Để tiện ghi nhớ hoặc là do sự giao thoa văn hóa nên mỗi địa chi được ghép với một trong 12 con giáp. Tuất tương ứng với chó.
Trong lịch Gregory, năm Dần là năm mà chia cho 12 dư 2

markdown:
# Tuất
|
|
|Ngũ hành||Mộc||Hỏa||Thổ||Kim||Thủy|
|Dương||
|[Bính](/wiki/B%C3%ADnh) [Mậu](/wiki/M%E1%BA%ADu_(Thi%C3%AAn_can)) [Canh](/wiki/Canh_(Thi%C3%AAn_can)) [Nhâm](/wiki/Nh%C3%A2m_(Thi%C3%AAn_can)) [Ất](/wiki/%E1%BA%A4t) [Đinh](/wiki/%C4%90inh_(Thi%C3%AAn_can)) [Kỷ](/wiki/K%E1%BB%B7_(Thi%C3%AAn_can)) [Tân](/wiki/T%C3%A2n_(Thi%C3%AAn_can)) [Quý](/wiki/Qu%C3%BD_(Thi%C3%AAn_can)) [Địa chi](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_chi)
|Dương||
|[Dần](/wiki/D%E1%BA%A7n) [Thìn](/wiki/Th%C3%ACn) [Ngọ](/wiki/Ng%E1%BB%8D) [Thân](/wiki/Th%C3%A2n_(%C4%90%E1%BB%8Ba_chi)) **Tuất** [Sửu](/wiki/S%E1%BB%ADu_(%C4%90%E1%BB%8Ba_chi)) [Mão](/wiki/M%C3%A3o) [Tỵ](/wiki/T%E1%BB%B5) [Mùi](/wiki/M%C3%B9i_(%C4%90%E1%BB%8Ba_chi)) [Dậu](/wiki/D%E1%BA%ADu) [Hợi](/wiki/H%E1%BB%A3i) **Tuất** là một trong số 12 chi của [Địa chi](/wiki/Can_Chi#Chi), thông thường được coi là địa chi thứ mười một. Đứng trước nó là [Dậu](/wiki/D%E1%BA%ADu), đứng sau nó là [Hợi](/wiki/H%E1%BB%A3i).
Tháng Tuất trong
[nông lịch](/wiki/L%E1%BB%8Bch_Trung_Qu%E1%BB%91c) là tháng chín âm lịch. Về [thời gian](/wiki/Th%E1%BB%9Di_gian) thì giờ Tuất tương ứng với khoảng thời gian từ 19:00 tới 21:00 trong 24 giờ mỗi ngày. Về [phương hướng](/wiki/Ph%C6%B0%C6%A1ng_h%C6%B0%E1%BB%9Bng) thì Tuất chỉ hướng tây tây bắc. Theo [Ngũ hành](/wiki/Ng%C5%A9_h%C3%A0nh) thì Tuất tương ứng với Thổ, theo thuyết [Âm-Dương](/wiki/%C3%82m_d%C6%B0%C6%A1ng) thì Tuất là Dương.
Tuất mang ý nghĩa là tiêu diệt, chỉ trạng thái cây cỏ khô héo trong khoảng thời gian này tại các vĩ độ ôn đới thấp và nhiệt đới (khoảng cuối
[mùa thu](/wiki/M%C3%B9a_thu) theo quan điểm của người Á Đông).
Để tiện ghi nhớ hoặc là do sự giao thoa văn hóa nên mỗi địa chi được ghép với một trong 12
[con giáp](/wiki/Can_Chi). Tuất tương ứng với [chó](/wiki/Ch%C3%B3).
Trong lịch Gregory, năm Dần là năm mà chia cho 12 dư 2

X-Cache: cp1054 hit (2), cp1068 frontend hit (1)


text:
恢
Từ điển mở Wiktionary
Mục lục
Chữ Hán[sửa]
Tra cứu[sửa]
- Số nét: 9
- Bộ thủ: 心 + 6 nét (xem trong Hán Việt tự điển)
- Dữ liệu Unicode: U+6062 (liên kết ngoài tiếng Anh)
Chuyển tự[sửa]
- Chữ Latinh
- Bính âm: huī (hui1)
- Phiên âm Hán-Việt: khôi
- Chữ Hangul: 회
Tiếng Quan Thoại[sửa]
Danh từ[sửa]
恢
- (The great) (dùng như số nhiều) những người vĩ đại. (Số nhiều: kỳ thi tốt nghiệp tú tài văn chương (tại trường đại học Ôc-phớt))
Chữ Nôm[sửa]
(trợ giúp hiển thị và nhập chữ Nôm)

markdown:
# 恢
Từ điển mở Wiktionary
|Tra từ bắt đầu bởi|
|
|
## Mục lục
## Chữ Hán[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-Hani-&action=edit§ion=T-1)]
### Tra cứu[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-dictionary-&action=edit§ion=T-1)] [Số nét](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_theo_s%E1%BB%91_n%C3%A9t): [9](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_9_n%C3%A9t) [Bộ thủ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BB%A5c_t%E1%BB%AB_ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_theo_b%E1%BB%99): [心](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_b%E1%BB%99_%E5%BF%83)+ [6 nét](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_b%E1%BB%99_%E5%BF%83_%2B_6_n%C3%A9t)(xem trong *)* [Hán Việt tự điển](//vi.wikisource.org/wiki/H%C3%A1n_Vi%E1%BB%87t_t%E1%BB%B1_%C4%91i%E1%BB%83n/%E5%BF%83#6_N.C3.89T)
- Dữ liệu
[Unicode](//vi.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Dung_Unicode): [U+6062](http://www.unicode.org/cgi-bin/GetUnihanData.pl?codepoint=6062)(liên kết ngoài tiếng Anh)
### Chuyển tự[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-translit-&action=edit§ion=T-1)] [Chữ Latinh](/wiki/ch%E1%BB%AF_Latinh) [Bính âm](/wiki/Wiktionary:B%C3%ADnh_%C3%A2m): [huī](/w/index.php?title=hu%C4%AB&action=edit&redlink=1)( [hui](/wiki/hui) 1) [Phiên âm Hán-Việt](//vi.wikipedia.org/wiki/Phi%C3%AAn_%C3%A2m_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t): [khôi](/w/index.php?title=kh%C3%B4i&action=edit&redlink=1)
-
- Chữ
[Hangul](/wiki/Hangul): [회](/w/index.php?title=%ED%9A%8C&action=edit&redlink=1)
## Tiếng Quan Thoại[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-cmn-&action=edit§ion=T-1)]
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)] **恢**
- (
*The great*) (dùng như số nhiều) [những](/wiki/nh%E1%BB%AFng) [người](/wiki/ng%C6%B0%E1%BB%9Di) [vĩ](/wiki/v%C4%A9)đại. (Số nhiều: [kỳ thi](/wiki/k%E1%BB%B3_thi) [tốt nghiệp](/wiki/t%E1%BB%91t_nghi%E1%BB%87p) [tú tài](/wiki/t%C3%BA_t%C3%A0i) [văn chương](/wiki/v%C4%83n_ch%C6%B0%C6%A1ng)(tại trường đại học Ôc-phớt))
## Chữ Nôm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-vie-n-&action=edit§ion=T-1)]
(
[trợ giúp hiển thị và nhập chữ Nôm](/wiki/Tr%E1%BB%A3_gi%C3%BAp:Ch%E1%BB%AF_N%C3%B4m))
|恢 viết theo chữ
|
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
|
|[Huế](/wiki/Hu%E1%BA%BF) [Sài Gòn](/wiki/S%C3%A0i_G%C3%B2n) [Vinh](/wiki/Vinh) [Thanh Chương](/wiki/Thanh_Ch%C6%B0%C6%A1ng) [Hà Tĩnh](/wiki/H%C3%A0_T%C4%A9nh)

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1065 frontend miss (0)


text:
câu cá trê hồ giãi trí bằng mồi hiệu quã mấy bác
Thảo luận trong 'Chuyện trò' bắt đầu bởi mapcute0011, 31/1/13.
Trang 2 của 2 trang
Trang 2 của 2 trang
Chia sẻ trang này
Tình hình diễn đàn
- ericbi,
- vipthanhdat,
- luis_nguyen,
- johnny.pham,
- sieunhangaoo2,
- hieuhien789,
- coiduocthibat442,
- kinhcan91,
- VietAnh,
- alonenguyen,
- iam_stifler,
- quoclam,
- Zaibatrai,
- HòaKhíSinhTài,
- nav04j,
- litghost,
- Tisdeny,
- tam_do,
- phanhuukiet,
- motercogioi,
- tibinhminh,
- lduyle,
- huyhoangtri,
- ueuna,
- baoc75_BACL,
- thuan viet dogs,
- may bo full box,
- chuyen nho,
- HuyHoàngMobile,
- nghiacloud2,
- nghia5790,
- nemthanhly.co,
- Watchs,
- all_in_1,
- loaamtran,
- ZullSmile,
- 101514,
- hd2512,
- Tiny Toon,
- Bactrang,
- tuttit3,
- zuzin99,
- shinta28286,
- sieulun,
- Minh Trường_iGO,
- PTDu,
- vinhaingan,
- vngiay,
- happyday0604,
- phamnguyenpc
- ... and 825 more
Tổng: 3,397 (Thành viên: 902, Khách: 2,455, Robots: 40)

markdown:
# câu cá trê hồ giãi trí bằng mồi hiệu quã mấy bác
Thảo luận trong '
[Chuyện trò](forums/chuyen-tro.13/)' bắt đầu bởi [mapcute0011](members/mapcute0011.100836325/), [31/1/13](threads/cau-ca-tre-ho-giai-tri-bang-moi-hieu-qua-may-bac.6426884/).
Trang 2 của 2 trang
Trang 2 của 2 trang
### Chia sẻ trang này
###
[Tình hình diễn đàn](online/)
-
[ericbi](members/ericbi.100236498/),
-
[vipthanhdat](members/vipthanhdat.100438449/),
-
[luis_nguyen](members/luis_nguyen.100837423/),
-
[johnny.pham](members/johnny-pham.101175500/),
-
[sieunhangaoo2](members/sieunhangaoo2.101670338/),
-
[hieuhien789](members/hieuhien789.100555527/),
-
[coiduocthibat442](members/coiduocthibat442.100849514/),
-
[kinhcan91](members/kinhcan91.100875933/),
-
[VietAnh](members/vietanh.101681862/),
-
[alonenguyen](members/alonenguyen.22753/),
-
[iam_stifler](members/iam_stifler.100105969/),
-
[quoclam](members/quoclam.100167053/),
-
[Zaibatrai](members/zaibatrai.101534017/),
-
[HòaKhíSinhTài](members/hoakhisinhtai.101574737/),
-
[nav04j](members/nav04j.3008/),
-
[litghost](members/litghost.100352339/),
-
[Tisdeny](members/tisdeny.100660414/),
-
[tam_do](members/tam_do.100854926/),
-
[phanhuukiet](members/phanhuukiet.100949330/),
-
[motercogioi](members/motercogioi.101004691/),
-
[tibinhminh](members/tibinhminh.101234643/),
-
[lduyle](members/lduyle.101371730/),
-
[huyhoangtri](members/huyhoangtri.100285484/),
-
[ueuna](members/ueuna.101352099/),
-
[baoc75_BACL](members/baoc75_bacl.101483899/),
-
[thuan viet dogs](members/thuan-viet-dogs.101488999/),
-
[may bo full box](members/may-bo-full-box.101640207/),
-
[chuyen nho](members/chuyen-nho.100007413/),
-
[HuyHoàngMobile](members/huyhoangmobile.100919554/),
-
[nghiacloud2](members/nghiacloud2.101326382/),
-
[nghia5790](members/nghia5790.100722357/),
-
[nemthanhly.co](members/nemthanhly-co.101563708/),
-
[Watchs](members/watchs.101680959/),
-
[all_in_1](members/all_in_1.100097997/),
-
[loaamtran](members/loaamtran.100629983/),
-
[ZullSmile](members/zullsmile.100966308/),
-
[101514](members/101514.100923893/),
-
[hd2512](members/hd2512.101163663/),
-
[Tiny Toon](members/tiny-toon.3511/),
-
[Bactrang](members/bactrang.101185714/),
-
[tuttit3](members/tuttit3.101683369/),
-
[zuzin99](members/zuzin99.100024672/),
-
[shinta28286](members/shinta28286.100638927/),
-
[sieulun](members/sieulun.100770958/),
-
[Minh Trường_iGO](members/minh-truong_igo.100862123/),
-
[PTDu](members/ptdu.101682362/),
-
[vinhaingan](members/vinhaingan.11356/),
-
[vngiay](members/vngiay.100088005/),
-
[happyday0604](members/happyday0604.101409964/),
-
[phamnguyenpc](members/phamnguyenpc.14845/)
- ...
[and 825 more](online/)
Tổng: 3,397 (Thành viên: 902, Khách: 2,455, Robots: 40)

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Cache-control: private, max-age=0

Set-Cookie: 5s_session=6e850679a38047dc5ffcd74172312a4a; path=/; domain=www.5giay.vn; secure; httponly

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Server: Nhat Nguyet Websphere 12.3 build 3.456.234.2600

X-Powered-By: nhatnguyet-