text:
Cha giàu - Cha nghèo (Rich Dad Poor Dad)
Chia sẻ: Hoàng Chí Thọ Thọ | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:337
lượt xem 892
download
Cha giàu - Cha nghèo (Rich Dad Poor Dad)
Cuốn sách này rất hay và rất có giá trị đối với mình, thật sự mình rất biết ơn Robert T.Kiyosaki & Sharon L.Lechter và cũng như Nhà xuất bản trẻ TP.HCM nói riêng và trên toàn Việt Nam nói chung. Tựa đề cuốn sách đã làm mình tò mò về nội dung bên trong rất nhiều ngay sau khi mình đặt câu hỏi về tiền bạc. Nội dung cuốn sách xoay quanh cách dạy con của 2 người Cha Giàu và Cha Nghèo (theo cách nói của tác giả). Và 2 người ấy không phải ai khác mà chính là cha...
Bình luận(0) Đăng nhập để gửi bình luận!
Nội dung Text: Cha giàu - Cha nghèo (Rich Dad Poor Dad)
- CHA GIÀU CHA NGHÈO RICH DAD POOR DAD
- Dạy con làm giàu Lời nói đầu Lời nói đầu Một trong những nguyên nhân khiến người giàu ngày càng giàu, người nghèo ngày càng nghèo, còn giới trung lưu thì thường mắc nợ chính là vì chủ đề tiền bạc thường được dạy ở nhà chứ không phải ở trường. Hầu hết chúng ta học cách xử lý tiền bạc từ cha mẹ mình, và thường thì người nghèo không dạy con về tiền bạc mà chỉ nói đơn giản là: “Hãy đến trường và học cho chăm chỉ.” Và rồi đứa trẻ có thể sẽ tốt nghiệp với một số điểm xuất sắc nhưng với một đầu óc nghèo nàn về cách quản lý tiền bạc, vì trường học không dạy về chuyện tiền nong mà chỉ tập trung vào việc giáo dục sách vở và những kỹ năng nghề nghiệp mà không nói gì về kỹ năng tài chính. Đó chính là lý do tại sao những nhân viên ngân hàng, bác sĩ, kế toán thông minh dù đạt được nhiều điểm số xuất sắc ở trường nhưng lại gặp nhiều rắc rối tài chính suốt đời. Và những món nợ quốc gia chóng mặt thường bắt nguồn từ những vị lãnh đạo có học vấn cao, nhưng chỉ được huấn luyện rất ít hoặc không có chút kỹ năng nào về vấn đề tài chính. Một quốc gia có thể tồn tại như thế nào nếu việc dạy trẻ con quản lý tiền bạc vẫn là trách nhiệm của phụ huynh, mà hầu hết họ không có nhiều kiến thức về vấn đề này? Chúng ta phải làm gì để thay đổi số phận tiền bạc lận đận của mình? Nhà giàu đã
- làm giàu như thế nào từ hai bàn tay trắng?... Có lẻ bạn sẽ tìm thấy cho mình những lời giải đáp về các vấn đề đó trong cuốn sách này. Tuy nhiên, do khác biệt về văn hoá, tập quán và chính thể, có thể một số phần nào đó của cuốn sách sẽ khiến bạn thấy lạ lẫm, thậm chí chưa đồng tình… dù rằng đây là một cuốn sách đã được đón nhận nồng nhiệt ở rất nhiều nước trên thế giới. Chúng tôi giới thiệu cuốn sách này với mong muốn giúp bạn có thêm nguồn tham khảo về một trong những lĩnh vực cần dạy con trẻ biết trước khi vào đời, của các bậc phụ huynh ở các nước khác… Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của các bạn. Xin trân trọng cảm ơ Chương 1: Cha Giàu, Cha Nghèo Tôi có hai người cha, một người giàu và một người nghèo - một người cha ruột và m ột người cha nuôi (cha của Mike - bạn tôi). Cha ruột tôi đã có bằng thạc sĩ, còn người cha nuôi thì ch ưa h ọc hết l ớp tám, nhưng cả hai người đều thành công trong sự nghiệp và có ảnh hưởng đến người khác. Cả hai đều khuyên bảo tôi rất nhiều điều, nhưng những lời khuyên đó không giống nhau. Cả hai đều tin tưởng mãnh liệt vào sự học nhưng lại khuyên tôi học những khóa học khác nhau. Nếu tôi ch ỉ có m ột người cha, tôi sẽ hoặc chấp nhận hoặc phản đối ý kiến của ông. Có hai người cha dạy bảo, tôi thấy được những quan điểm trái ngược nhau giữa một người giàu và một người nghèo. Và thay vì chỉ đơn giản chấp nhận hay phản đối người này hay người kia, tôi đã cố suy nghĩ nhiều hơn, so sánh và lựa ch ọn cho chính mình. Cả hai người cha của tôi khi bắt đầu tạo dựng sự nghiệp đều phải đấu tranh với chuyện tiền nong, nhưng cả hai có những quan điểm khác nhau về vấn đề tiền bạc. Ví dụ, cha ruột tôi thường nói: "Ham mê tiền bạc là nguồn gốc của m ọi điều xấu." Còn cha nuôi của tôi lại bảo rằng: "Thiếu thốn tiền bạc là nguồn gốc của mọi điều xấu." Những sự khác nhau trong quan điểm của họ, nhất là khi đề cập đến tiền bạc, khiến tôi trở nên tò mò và bắt đầu suy nghĩ… Vì có hai người cha đầy ảnh hưởng, tôi đã học từ cả hai người. Tôi suy nghĩ về lời khuyên của mỗi người, và nhờ vậy, tôi có được một hiểu biết sâu sắc về quyền lực và tác đ ộng
- của suy nghĩ lên cuộc sống con người như thế nào. Ví dụ, cha ruột tôi thường nói: “Tôi không mua nổi vật đó.” Còn cha nuôi thì cấm tôi nói như v ậy ông muốn tôi nói: "Làm thế nào để mua được vật đó?" Một bên là câu khẳng định, còn bên kia là câu h ỏi. Một bên khiến bạn rũ bỏ trách nhiệm, còn bên kia buộc bạn phải suy nghĩ… Hai người cha của tôi có những quan điểm cực kỳ khác biệt. Chẳng hạn, m ột người bảo: "Phải h ọc cho giỏi thì mới được làm việc ở những công ty tốt.” Người kia bảo: "Học cho giỏi thì mới mua được những công ty tốt." Một người tin rằng: “Ngôi nhà là số đầu tư nhiều nhất và là tài sản lớn nhất của chúng ta.” Người kia lại nghĩ khác: "Ngôi nhà cũng là một khoản tiền phải trả, và nếu ngôi nhà là khoản đầu tư lớn nhất của con thì con gặp rắc rối rồi đây." Cả hai người cha đều trả tiền hóa đơn đúng thời hạn, nhưng một người luôn trả đầu tiên còn người kia luôn trả sau cùng. Một người vật lộn để tiết kiệm từng đồng một. Người kia chỉ làm một việc đơn giản là đầu t ư. Một người dạy tôi cách viết một lá đơn xin việc thế nào cho ấn tượng để có thể tìm được việc làm tốt. Người kia dạy tôi cách viết một dự án kinh doanh tài chính như thế nào để có thể t ạo ra công việc. Được huấn luyện bởi hai người cha, tôi có thể quan sát tác động của những suy nghĩ khác nhau lên cuộc sống con người. Tôi thấy người ta thật sự định hình cuộc sống của họ qua suy nghĩ của chính họ. Ví dụ, người cha nghèo của tôi luôn phàn nàn: "Tôi sẽ không bao giờ giàu lên nổi.” Và lời tiên đoán đó đã trở thành sự thật. Ngược lại, người cha giàu của tôi luôn nói những câu đại loại như: “Tôi là m ột người giàu, mà người giàu thì không làm những việc đó." Ngay cả khi ông gặp thất bại thảm hại sau một cuộc đầu tư lớn không thành, ông vẫn nghĩ mình là một người giàu. ông nói: "Có khác biệt giữa nghèo nàn và phá sản. Phá sản chỉ là tạm thời nhưng nghèo thì vinh tiễn." Những quyền lực của suy nghĩ không bao giờ có thể đo hay đánh giá được, nhưng đó là m ột điều hiển nhiên mà tôi nhận thức được ngay từ khi còn nhỏ. Tôi thấy rằng người cha nghèo không phải nghèo vì số tiền ông kiếm được, mà vì những suy nghĩ và hành động của ông. Dù cả hai người cha của tôi đều rất tôn trọng việc giáo dục và học hỏi nhưng họ lại bất đồng về việc học cái gì là quan trọng. Một người muốn tôi học hành chăm chỉ, có thứ hạng chuyên môn cao d ể có công việc tốt, kiếm được nhiều tiền. Người kia khuyến khích tôi học để trở nên giàu có, đ ể hiểu tiền bạc làm việc như thế nào và học cách bắt tiền bạc phải làm việc cho mình. Ông th ường nh ắc đi nh ắc lại: "Tôi không làm việc vì tiền. Tiền bạc phải làm việc vì tôi." Năm lên 9 tuổi, tôi quyết định nghe theo và học hỏi từ người cha giàu về vấn đề tiền b ạc. Vì lúc đó, tôi chỉ mới 9 tuổi nên những bài học cha nuôi tôi dạy rất đơn giản. Thực ra tất cả chỉ có 6 bài học lặp
- đi lặp lại và quyển sách này nói về 6 bài học đó, cũng theo thứ t ự đơn giản như khi cha nuôi tôi d ạy tôi. Những bài học này là những lời hướng dẫn giúp bạn và con cái bạn trở nên giàu có h ơn, b ất k ể điều gì sẽ xảy ra trên một thế giới không chắc chắn và đang thay đổi nhanh chóng nh ư hiện nay. Chương 2: Bài 1 Người giàu không làm việc vì tiền BÀI HỌC BẮT ĐẦU “Ta sẽ trả cho các con 10 xu một giờ." Ngay cả vào những năm 1950, 10 xu một giờ cũng là quá thấp. Buổi sáng hôm ấy, cha của Mike hẹn gặp tôi và nó lúc 8 giờ. Vì là chủ của một kho hàng, m ột công ty xây dựng, một số cửa hiệu và ba quán ăn, nên ông rất bận rộn… Khi chúng tôi đến, cha Mike đang nói chuyện điện thoại và chúng tôi phải ngồi chờ ông ở băng ghế ngoài hiên sau, cùng với hai người phụ nữ và một người đàn ông trung niên làm nhiệm v ụ qu ản lý nhà hàng và coi kho cho cha của Mike. Hai đứa tôi đã ngồi chờ rất lâu, rồi khi tôi cảm thấy mình đã bắt đầu m ất hết kiên nh ẫn, thình lình cha Mike xuất hiện. Mike và tôi giật mình bật đứng lên. “Sẵn sàng học chưa, các con?” Cha Mike hỏi, kéo một cái ghế đến ngồi v ới chúng tôi. Tôi và Mike cùng gật đầu. “Tốt. Cha sẽ dạy các con, nhưng không phải theo kiểu trong lớp h ọc. N ếu các con làm việc cho cha, cha sẽ dạy các con cách làm giàu. Nếu không, cha s ẽ không d ạy… Th ế đ ấy đồng ý hay không là tùy các con." “Ơ… con có thể hỏi vài câu được không?" Tôi hỏi. Không. Chịu hay không chịu, thế thôi. Cha có quá nhiều việc phải làm và không thể lãng phí thời gian được. Nếu con không thể quyết định dứt khoát, con sẽ không học cách kiếm tiền được đâu. C ơ h ội đến rồi đi. Biết được khi nào cần quyết định là một kỹ năng quan trọng. Con có cơ hội mà con đang cần. Lớp học sẽ bắt đầu hoặc kết thúc trong mười giây nữa." Cha của Mike nói cùng với m ột n ụ cười. “Con chịu” tôi và Mike cùng đáp. “Tốt,” cha Mike nói. "Các con sẽ làm việc v ới bà Martin. Cha tr ả các con 10 xu một giờ và các con phải làm việc ba tiếng đồng hồ mỗi thứ Bảy.” “Nhưng hôm nay con có một trận bóng chày” tôi nói. Cha Mike trầm giọng nghiêm khắc “Làm hay không làm nào?” “Con làm ạ.” Tôi trả lời, quyết định làm việc và học hỏi thay vì đi chơi bóng. 30 XU SAU ĐÓ Bà đốc công Martin bắt chúng tôi làm việc không ngơi tay. Trong ba tiếng đ ồng h ồ chúng tôi ph ải khiêng những thùng hàng hóa trên kệ xuống, phủi sạch bụi bằng một cây chổi lông gả, sau đó s ắp x ếp
- chúng lại một cách gọn gàng. Đó quả là một công việc chán ngấy vì những cánh cửa của cửa hàng luôn mở rộng ra đường và bãi đậu xe. Mỗi lần có một chiếc xe đi ngang hay ch ạy vào bãi, b ụi mù tr ời tràn ngập cửa hàng… Suốt ba tuần, Mike và tôi đến làm việc ở chỗ bà Martin trong ba giờ m ỗi thứ Bảy. Vào bu ổi trưa, khi công việc kết thúc, bà trả cho mỗi đứa 30 xu. Vào những năm 1950, với một đứa bé 9 tu ổi thì 30 xu cũng chẳng nhiều nhặn gì. Một quyển truyện tranh cũng đã đến 10 xu rồi, vì vậy sau khi đ ược trả tiền tôi chỉ mua truyện rồi đi về nhà. Vào ngày thứ Tư của tuần thứ tư, tôi quyết định sẽ nghỉ việc. Tôi muốn được cha của Mike dạy cách làm giàu, chứ đâu có muốn trở thành tên nô lệ của 10 xu một giờ. Trên hết, kể từ ngày th ứ B ảy đ ầu tiên đến nay, tôi vẫn chưa gặp lại ông ấy. Vào giờ ăn trưa ở căn-tin trường, tôi nói với Mike: "Tớ bỏ việc thôi!" Mike m ỉm cười. Tôi giận dữ hỏi: "Cậu cười cái gì chứ?" "Cha tớ nói rằng cậu sẽ xin nghỉ. Cha nói trước khi nghỉ việc cậu hãy đến gặp ông ấy." Tôi phẫn nộ: “Cái gì? Thế ra cha cậu đang chờ xem tớ chán việc à?" "Cũng gần như vậy. Kiểu dạy của cha tớ khác với cha cậu. Cha cậu nói lý thuyết nhiều còn cha t ớ thì rất ít lời. Cậu cứ chờ đến thứ Bảy này đi đã. Tớ sẽ nói với cha là cậu muốn nghỉ việc.” “Cậu muốn nói là mọi thứ đã được dự liệu à?” “Không, không hẳn thế… Thứ Bảy này cha s ẽ giải thích cho cậu.” NGÀY THỨ BẢY XẾP HÀNG Tôi đã sẵn sàng đối mặt với cha của Mike và tôi đã chuẩn bị trước. Thậm chí cha ruột tôi cũng n ổi giận, ông cho rằng cha của Mike đã vi phạm luật lao động trẻ em và mọi chuyện phải được làm cho rõ ràng. Ông bảo tôi phải đòi hỏi những gì xứng đáng dành cho mình. ít nhất là 25 xu m ột giờ. Ông còn nói rằng nếu tôi không được nâng lương thì tốt hơn là nên nghỉ việc. Và vào 8 giờ sáng ngày thứ Bảy đó, tôi lại đứng trước cánh cửa văn phòng của cha Mike. "Hãy ngồi chờ đến phiên mình nhé!" Cha Mike nói thế khi tôi bước vào. Tôi e dè ngồi xuống kế bên hai người phụ nữ đang ngồi trên băng ghế bên ngoài văn phòng như b ốn tuần trước. 45 phút trôi qua và đầu tôi gần như muốn bốc hỏa. Hai người phụ nữ đã vào g ặp cha của Mike và đi ra 30 phút trước đó. Một người đàn ông lớn tuổi ở đấy khoảng 20 phút và cũng đã đi rồi. Ngôi nhà vắng lặng. Cha của Mike vẫn mải mê làm việc trong phòng. Cuối cùng, sau cả tiếng đ ồng hồ chờ đợi, đúng 9 giờ, cha của Mike mới gọi tôi vào gặp ông. “Bác biết con muốn được tăng lương hoặc sẽ nghỉ việc.” Người cha giàu vừa nói vừa xoay gh ế. "Bác đã không làm đúng thỏa thuận..." Tôi nói mà gần như bật khóc. Th ật kinh kh ủng khi m ột đ ứa tr ẻ 9 tuổi phải đối mặt với người lớn.
- “Bác nói là bác sẽ dạy con nếu con làm việc cho bác. Con đã làm việc chăm ch ỉ, b ỏ c ả nh ững tr ận bóng chày để đến làm việc cho bác. Thế mà bác không giữ lời. Bác chẳng dạy con điều gì cả. Bác chỉ muốn có tiền và không thèm quan tâm đến nh ững người lao động. Bác bắt con phải chờ đợi quá lâu và không tôn trọng con chút nào cả. Con ch ỉ là m ột đ ứa tr ẻ, và con cần phải được đối xử tốt hơn chứ!” Tôi ấm ức tuôn ra một tràng. Người cha giàu nhìn chằm chằm vào tôi, rồi thong thả nói. "Không tệ. Trong vòng chưa đầy m ột tháng, con nói chuyện giống như hầu hết những người làm việc cho bác vậy” “Sao cơ ạ?” Tôi ngơ ngác hỏi lại. Rồi chẳng hiểu ông đang nói gì, tôi tiếp tục bất bình: "Con nghĩ bác sẽ giữ đúng giao kèo và sẽ dạy con. Nhưng thật ra bác chỉ muốn hành hạ cơn thôi..." “Bác vẫn đang dạy con đấy chứ.” Người cha giàu bình thản nói. “Dạy con ư? Thậm chí bác còn không buồn nói chuyện với con k ể từ khi con đồng ý làm việc ch ỉ vì mấy xu lẻ này. 10 xu một giờ, thế đấy, lẽ ra con đã phải báo với chính quyền về bác rồi. Bác biết mà, chúng ta có luật lao động trẻ em. Bác cũng biết là cha con làm việc cho chính quyền…” Tôi la lên gi ận dữ. “Úi chà, bây giờ thì con nói chuyện nghe y như những người đã từng làm việc cho bác vậy. Những người đó hoặc bác cho nghỉ việc hoặc họ tự xin nghỉ rồi.” “Bác đã nói dối con. Con đã làm việc cho bác, nhưng bác đã không giữ lời. Bác đã không d ạy con đi ều gì cả.” Tôi nói dồn dập, cảm thầy mình thật can đảm. “Sao con nghĩ là bác không dạy con gì cả?" Người cha giàu hỏi lại. Tôi bĩu môi: "Bác đâu nói chuyện với con. Con đã làm việc được ba tuần, v ậy mà bác ch ẳng d ạy con gì cả." “Dạy nghĩa là phải nói chuyện hoặc làm một bài diễn thuyết à?” “Ừm, vâng ạ.” Tôi dè d ặt trả lời. “Đó là cách dạy ở trường, còn ở đời sẽ rất khác,” người cha giàu mỉm cười nói. "Đời sẽ chẳng hề nói gì với con mà chỉ xô đấy con thôi. Khi cuộc đời xô đẩy con, nó muốn nói rằng: “Dậy đi thôi, có m ột cái mới để học đây!” Khi bị đời xô đẩy, một số người bỏ cuộc, một số người khác thì chiến đấu. Một số ít học được những bài học và tiếp tục đi… Nếu con là loại người không có chút can đảm nào, con sẽ bỏ cuộc mỗi lần cuộc đời xô đẩy con. Khi đó con sẽ sống một cuộc sống sao cho an toàn, cố tránh những việc có thể không bao giờ x ảy ra. Sau đó con sẽ chết như một ông già tẻ nhạt. Nhưng sự thật là con đã để cho cuộc đời đẩy con đ ến bên b ờ khuất phục. Tận đáy lòng con là nỗi kinh hoàng khi phải mạo hiểm. Con muốn chiến thắng, nhưng nỗi lo sợ thất bại còn lớn hơn cả niềm vui chiến thắng. Con đã chọn sự an toàn mà.” Tôi nhìn cha của Mike một lúc lâu, rồi bật hỏi. “Thế ra bác đã xô đẩy con ư?” Người cha giàu mỉm cười. "Bác muốn cho con nếm thử chút mùi vị cuộc đời. Các con là những người
- đầu tiên đề nghị bác dạy cách làm giàu. Bác có hơn 150 nhân công, nhưng ch ẳng ai h ỏi bác v ề đi ều đó cả. Họ hỏi bác về công việc tiền lương mà không hề yêu cầu bác dạy về tiền bạc. Do đó, h ầu h ết mọi người dùng những năm tháng tốt nhất trong đời để làm việc vì tiền mà thật sự không hiểu họ đang làm việc vì cái gì." Tôi ngồi im lặng lắng nghe. Khi Mike nói với bác là con muốn học cách làm giàu, bác quyết đ ịnh s ẽ thiết kế một khóa học thật gần với cuộc sống thực. Vì thế mà bác để cho đời xô đ ẩy con m ột chút, khi đó con sẽ thấm những điều bác nói. Chính vì vậy, bác chỉ trả con 10 xu một giờ." “Vậy bài học mà con học được khi làm việc để có 10 xu một giờ là gì? Là bác đã quá keo ki ệt và bóc lột nhân công à?” Tôi vặn lại. Người cha giàu bật cười thật to. “Đừng đổ lỗi cho bác và đừng nghĩ bác là nguồn gốc của mọi vấn đề. Nếu con nhận ra rằng v ấn đ ề là ở chính bản thân con, con mới có thể thay đổi chính mình, học được cái gì đó và trở nên khôn ngoan hơn. Hầu hết mọi người đều muốn người khác thay đổi chứ không muốn mình thay đổi. Khi không được như ý, họ nghỉ việc và đi tìm một việc làm khác, lương cao hơn, vì họ nghĩ rằng nh ững điều đó sẽ giải quyết được vấn đề. Nhưng, họ đã lầm. Trong hầu hết mọi trường hợp thì không đâu." “Thế cái gì sẽ giải quyết vấn đề?” Tôi hỏi. “Tiếp tục làm việc với 10 xu m ột giờ và cố vui à?” “Đó là điều mà những người còn lại sẽ làm, chấp nhận tiền lương thấp dù biết rằng họ và gia đình họ sẽ gặp khó khăn về tài chính. Họ trông chờ được nâng lương, hoặc làm thêm m ột công việc thứ hai, hi vọng rằng có nhiều tiền sẽ giải quyết được vấn đề…” Tôi gằm mặt nhìn xuống sàn, bắt đầu hiểu ra bài học mà người cha giàu đang nói đến. BÀI HỌC SỐ 1. Người nghèo làm việc vì tiền bạc. Người giàu buộc tiền bạc làm việc vì mình. Người cha giàu tiếp tục giảng bài học đầu tiên cho tôi. “Bác rất mừng khi con nổi giận vì ph ải làm việc 10 xu một giờ. Nếu con không tức giận và chấp nhận nó một cách vui vẻ bác sẽ không th ể d ạy con được. Con thấy đó, việc học thật sự phải mất công sức, phải có sự đam mê và khát khao cháy bỏng. Sự giận dữ là một phần lớn trong công thức đó, vì niềm đam mê là kết hợp của tình yêu và cơn giận. Khi nói đến tiền bạc, hầu hết mọi người đều muốn được an toàn và bảo đảm. Vì vậy, không phải niềm đam mê mà chính sự e ngại sẽ hướng dẫn họ. Nhiều tiền chưa hẳn đã giải quyết được v ấn đề. Hãy nhìn cha con mà xem. Ông ấy làm ra nhiều tiền, nhưng vẫn không thể trả hết các hóa đ ơn. Hầu hết mọi người được cho tiền chỉ để mắc nợ nhiều hơn mà thôi. Nguyên do vì ở trường, họ chẳng được học gì về tiền bạc cả, vì vậy họ tin rằng phải làm việc để kiếm tiền.” “Còn bác không nghĩ vậy à?” “Không, không hẳn thế. Nếu con muốn học để làm việc vì tiền, hãy h ọc ở trường. Còn nếu muốn học cách buộc tiền bạc phải làm việc cho mình, bác có thể d ạy con, nhưng
- chỉ khi con thật sự muốn học mà thôi.” “Thế không phải mọi người đều muốn học hay sao?" “Không. Vì học làm việc để có tiền thì dễ hơn rất nhiều, nhất là khi sự e ngại là cảm giác đ ầu tiên khi nhắc đến tiền bạc.” “Con không hiểu.” Tôi nhăn mặt nói. Chính sự lo ngại là nguyên nhân khiến người ta phải làm việc, họ lo không có đủ tiền, lo ph ải b ắt đ ầu lại từ đầu. Đó là cái giá của việc học một nghề nghiệp nào đó, sau đó là phải làm việc vì tiền. H ầu hết mọi người trở thành nô lệ cho tiền bạc... và sau đó họ nổi giận với ông chủ." “Học cách buộc tiền bạc làm việc cho mình là một khóa học hoàn toàn khác hay sao ạ?" Tôi h ỏi. "Nhất định rồi," người cha giàu nói. "Nhất định là vậy." Chúng tôi ngồi im đặng một lúc lâu. Giờ này có lẽ các bạn tôi đang bắt đầu trận bóng chày, còn tôi thì đang học những điều mà bạn bè tôi sẽ không học được ở trường. “Lúc 9 tuổi, con đã được nếm thử cảm giác thế nào là làm việc vì tiền. Ch ỉ cần nhân m ột tháng vừa qua cho 50 năm, con sẽ hiểu hầu hết người ta phải làm gì suốt đời." Người cha giàu nh ẹ nhàng nói. “Con không hiểu…” “Con cảm thấy thế nào khi phải ngồi chờ bác để được thuê làm việc và để hỏi xin tăng lương?” “Thật kinh khủng ạ?" “Nếu con chọn làm việc vì tiền, cuộc sống của con sẽ như thế đấy.” Người cha giàu nói tiếp. "Và con cảm thấy thế nào khi bà Martin trả cho con 30 xu sau ba giờ làm việc?" “Con cảm thấy không đủ. Có vẻ như nó không là gì cả. Con rất thất vọng.” “Đó là cảm giác mà hầu hết các nhân viên cảm thấy khi họ nhận tiền lương, nhất là sau khi ph ải tr ả thuế và những chi phí khấu trừ. Ít ra thì con cũng được nhận 100% rồi.” “Bác muốn nói là hầu hết mọi người không được nhận toàn bộ tiền lương sao?” Tôi kinh ngạc h ỏi. "Rất tiếc là không. Chính quyền sẽ lấy phần trước hết bằng các loại thuế. Con phải trả thuế khi con làm ra tiền. Con phải trả thuế khi con tiêu xài tiền. Con phải trả thuế khi con tiết kiệm ti ền. Con ph ải trả thuế ngay cả khi con chết.” “Sao lại như thế được ạ?” Tôi lúng búng hỏi. Tôi chẳng thích những điều tôi vừa nghe chút nào. Tôi biết cha tôi thường xuyên phàn nàn vì phải trả thuế quá nhiều, nhưng thật sự ông không làm gì cả. Có phải cuộc đời cũng đang xô đẩy ông hay không? Người cha giàu chầm chậm đu đưa chiếc ghế và lặng lẽ nhìn tôi. "Bác đã nói rồi có rất nhiều điều đ ể học. Học cách khiến tiền bạc phải làm việc cho mình là phải học suốt đời. Hầu h ết m ọi người h ọc đại học trong bốn năm, sau đó không học nữa. Họ đi làm. lãnh lương, cân đối thu chi, và th ế thôi. Trên hết, họ vẫn tự hỏi tại sao họ gặp những rắc rối về tiền bạc. Và họ nghĩ rằng có nhiều tiền s ẽ giải
- quyết được mọi chuyện. Một số rất ít nhận ra rằng chính vì họ không có kiến thức về vấn đề tài chính nên mới nảy sinh các vấn đề khác. Hôm nay bác chỉ muốn xem liệu con có đ ủ say mê đ ể h ọc v ề tiền bạc hay không thôi. Hầu hết mọi người đều không có. Họ đến trường, học một nghề gì đó, vui vẻ làm việc và kiếm được nhiều tiền. Một ngày kia họ thức dậy với những rắc rối tài chính kh ổng lồ và không thể ngưng làm việc được nữa. Đó là cái giá của việc chỉ biết làm việc vì tiền thay vì h ọc cách buộc tiền bạc làm việc cho mình. Vậy con có còn đủ say mê đ ể h ọc hay không?" Tôi gật đầu. “Tốt lắm”, người cha giàu nói. "Bây giờ quay lại làm việc đi. Lần này, bác s ẽ không trả con đ ồng nào cả." "Sao ạ?" Tôi kinh ngạc hỏi. “Con nghe rồi đấy. Không trả gì cả. Con vẫn sẽ phải làm việc ba giờ mỗi thứ Bảy, nhưng lần này con sẽ không được trả 10 xu một giờ nữa. Con nói con muốn học không phải để làm việc vì tiền, do đó bác sẽ không trả con đồng nào hết.” Tôi không thể tin vào những gì mình đang nghe nữa. “Bác đã nói chuyện này với Mike. Nó đang làm việc, lau bụi và chất các thùng hàng mà không được nhận đồng nào cả. Có lẽ con nên nhanh lên và quay lại làm việc thôi.” Tôi la lên: “Như thế là không công bằng. Bác phải trả con cái gì chứ!” “Con đã nói là con muốn học mà. Nếu con không học bây giờ thì sau này con s ẽ giống nh ư các nhân viên của bác, làm việc vì tiền và hy vọng không bị sa thải. Hoặc giống như cha con, kiếm th ật nhiều tiền chỉ để nợ nần đến tận cổ, luôn hy vọng nhiều tiền hơn sẽ giải quyết được vấn đề. N ếu đó là những điều con muốn, bác sẽ tiếp tục trả con 10 xu một giờ như lúc đầu. Hoặc con có th ể làm những điều mà hầu hết mọi người sẽ làm: phàn nàn là tiền lương quá thấp, nghỉ việc và đi tìm m ột công việc khác.” Người cha giàu vỗ đầu tôi và nói tiếp: "Hãy dùng cái này. Nếu con biết dùng cái đ ầu của mình m ột cách tốt nhất sau này con sẽ phải cảm ơn bác vì đã cho con một cơ hội, và con s ẽ lớn lên thành m ột người giàu có." Tôi đứng đó, không tin nổi vào sự thỏa thuận non nớt của mình. Ban đầu tôi đến đây để đòi tăng lương, còn bây giờ tôi phải tiếp tục làm việc mà không được trả dộng nào cả. Trong ba tuần kế tiếp, Mike và tôi làm việc ba giờ mỗi thứ Bảy mà không được trả công. Công việc không làm tôi bực mình và mọi chuyện cũng dần trở nên dễ dàng hơn. Điều vướng b ận còn lại là ph ải bỏ những trận bóng chày và không thể mua được vài cuốn truyện tranh nữa. Vào buổi trưa của tuần làm việc thứ ba, người cha giàu ghé lại chỗ chúng tôi. Sau khi xem xét nh ững việc đang diễn ra trong cửa hàng, ông bước đến tủ kem lạnh, lấy ra hai cây, trả tiền và ra hi ệu cho Mike và tôi cùng ra ngoài đi dạo. Cha Mike đưa kem cho hai đứa tôi và h ỏi: "Mọi việc th ế nào r ồi, hai
- chàng trai?" “Tốt thôi ạ.” Mike nói. Tôi gật đầu đồng ý. Người cha giàu lại hỏi. “Đã học được gì chưa?” Mike và tôi nhìn nhau, nhún vai và đồng loạt lắc đầu. TRÁNH NHỮNG CẠM BẪY LỚN NHẤT CỦA CUỘC ĐỜI “Các con thấy không, bà Martin và hầu hết những người ở đây đều phải làm việc cật l ực để kiếm một ít tiền, bám vào viễn ảnh của một công việc bảo đảm, mong chờ một kỳ nghỉ kéo dài ba tu ần m ỗi năm và một số lương hưu bủn xỉn sau mấy chục năm làm việc. Nếu điều đó làm các con th ấy h ứng thú, cha sẽ nâng lương các con lên 25 xu một giờ...” “Nhưng đó là những người làm việc chăm chỉ. Bác đang chế giễu họ à?” Tôi hỏi. Một nụ cười thoáng qua trên gương mặt người cha giàu. “Có thể những lời nói của bác nghe có vẻ tàn nhẫn, nhưng bác đang cố gắng đ ể các con có th ể th ấy được một cái gì đó. Hầu hết mọi người không thấy được những cái bẫy mà họ đang m ắc vào ch ỉ vì tầm nhìn của họ quá hẹp.” Mike và tôi ngồi ngẩn ra đó, không hiểu rõ hết những gì vừa nghe. Người cha giàu nói chuyện nghe thật tàn nhẫn. Tuy nhiên chúng tôi có thể cảm thấy ông đang rất muốn chúng tôi hiểu được m ột điều gì đó. Người cha giàu mỉm cười. "25 xu một giờ nghe có vẻ tuyệt đấy chứ? Nó có làm cho tim các con đ ập nhanh hơn không?" Tôi lắc đầu. “Thôi được 1 đô la một giờ.” Người cha giàu nói cùng với một nụ cười kín đáo. Tim tôi đập mạnh. Trí óc tôi muốn hét lên: “Nh ận đi! Nhận đi!” Tôi không thể tin vào những gì mình đang nghe n ữa. Nhưng tôi vẫn không nói gì cả. "À thế thì 2 đô la một giờ." Bộ óc và trái tim 9 tuổi của tôi gần như muốn nổ tung. Tôi không thể tưởng tượng là mình có thể kiếm được ngần ấy tiền. Tôi muốn nói “vâng ạ.” Tôi như thấy rõ trước mắt một cái xe đạp m ới, m ột bộ găng bóng chày mới và sự ngưỡng mộ của bạn bè khi tôi xoè tiền ra. Nhưng không biết t ại sao, tôi vẫn im lặng. Cây kem đang chảy xuống tay tôi. Bây giờ chỉ còn lại cái que và ở dưới đất là m ột đống vani và sôcôla mà lũ kiến rất khoái. Người cha giàu nhìn hai đứa trẻ đang chăm chăm ngó ông, m ắt m ở to và đ ầu óc trống rỗng. Ông biết rằng có một phần trong chúng tôi muốn đồng ý thỏa thuận này. Ông biết trong tâm hồn của mỗi người đều có một phần yếu đuối và tham lam mà người khác có th ể mua đ ược. Và ông cũng biết rằng trong tâm hồn của mỗi người đều có một phần mạnh mẽ và quyết tâm không bao
- giờ mua được cả. Vấn đề chỉ đơn giản là phần nào mạnh hơn mà thôi. "Thôi được rồi, 5 đô la một giờ." Bỗng dưng, lòng tôi chợt lắng lại. Điều gì đó đã thay đổi. Lời mời chào trở nên quá lớn và đâm ra lố bịch. Vào năm 1956, không có nhiều người lớn có thể kiếm được hơn 5 đô la mỗi giờ. Sự cám dỗ biến mất và sự bình tĩnh trở lại. Tôi chầm chậm quay sang nhìn Mike. Nó quay lại nhìn tôi. Cái ph ần yếu đuối và tham lam trong con người tôi đã im lặng. Có một sự điềm tĩnh và chắc chắn về tiền b ạc đến với trí óc và tâm hồn tôi. Tôi biết Mike cũng đang cảm thấy điều đó. “Tốt lắm. Hầu hết mọi người đều có một cái giá. Và họ có cái giá đó vì họ có những cảm xúc mà ta gọi là nỗi lo sợ và sự tham lam. Đầu tiên, nỗi lo không có tiền buộc họ phải làm việc, và khi h ọ lãnh lương thì sự tham lam hoặc lòng thèm muốn khiến họ bắt đầu nghĩ đến những thứ tuyệt vời mà tiền bạc có thể mua được. Khi đó thì một khuôn mẫu bắt đầu…" Người cha giàu dịu dàng nói. “Khuôn mẫu nào ạ?” Tôi hỏi. “Cái khuôn mẫu của việc thức dậy, đi làm, trả hóa đơn, thức dậy, đi làm, trả hóa đ ơn… Sau đó thì cuộc sống của họ cứ kéo dài mãi chỉ với hai cảm giác: nỗi lo sợ và sự tham lam. Khi được đưa ra nhiều tiền hơn, họ sẽ tiếp tục cái vòng luẩn quẩn nêu trên bằng cách gia tăng các chi phí. Đó là cái mà cha gọi là Rat Race.” “Có một con đường khác hả cha?” Mike hỏi. “Có đấy nhưng chỉ một ít người tìm ra nó. Đó là con đường mà cha hy vọng hai con sẽ tìm ra khi h ọc và làm việc với cha. Chính vì vậy mà cha đã đề nghị đủ loại tiền lương cho hai con.” “Cha có ám chỉ gì không vậy? Tụi con thấy rất mệt khi phải làm việc n ặng, nhất là khi không đ ược trả công gì cả.” Mike nói nho nhỏ. “Các con có thấy những người làm việc cho cha không? Nỗi lo sợ không có tiền kìm giữ h ọ trong cái cạm bẫy: đi làm, kiếm tiền, đi làm, kiếm tiền, hy vọng n ỗi lo sẽ vơi đi. Nhưng m ỗi ngày khi h ọ th ức dậy, sự lo lắng ấy thức dậy cùng họ, gặm nhấm trái tim họ. Tiền bạc điều khiển cuộc sống của họ, nhưng họ không dám thú nhận sự thật đó. Tiền bạc điều khiển cảm xúc và làm chủ luôn cả tâm h ồn họ...” Mike và tôi lắng nghe nhưng không thật sự hiểu hết mọi điều… Tôi chỉ biết rằng tôi vẫn thường tự hỏi tại sao những người lớn luôn phải vội vã đi làm, và trông họ không bao giờ có vẻ hạnh phúc, như thể có một cái gì đó buộc họ phải đì làm vậy… “Cha muốn hai con tránh dược cái bẫy đó. Đó là điều mà thật sự cha đang dạy các con ch ứ không ph ải chỉ dạy cách kiếm tiền, bởi vì tiền không giải quyết được vấn đề.” “Không à?” Tôi ngạc nhiên hỏi. “Không hề. Người ta ham muốn tiền bạc vì những niềm vui mà họ nghĩ rằng nó có thể mua đ ược. Nhưng niềm vui do tiền bạc mang đến thường rất ngắn ngủi, và người ta lại cần tiền để có được những niềm vui khác, những điều thú vị hơn, tiện nghi hơn, an toàn hơn. Vì vậy mà h ọ tiếp tục làm
- việc, nghĩ rằng tiền sẽ làm dịu đi tâm hồn đang khổ sở vì những nỗi lo sợ và lòng ham muốn của h ọ. Nhưng tiền không thể làm được điều đó." “Ngay cả với những người giàu sao?” “Ừ, ngay cả với những người giàu. Nhiều người giàu khao khát kiếm tiền không phải vì lòng ham muốn mà vì nỗi lo sợ bị nghèo túng, vì vậy họ tích lũy hàng tấn tiền chỉ dể cho nỗi lo s ợ ấy ngày càng tệ hại hơn. Cha biết nhiều người có hàng triệu đô la lại còn lo sợ hơn cả khi họ không có đồng nào trong túi. Họ rất lo bị mất tiền. Nỗi sợ đã giúp cho họ giàu có nay lại càng t ồi tệ h ơn. Cái ph ần yếu đuối và tham lam trong tâm hồn họ đang hét lớn hơn. Họ không muốn m ất những ngôi nhà l ớn, những chiếc xe hơi và một cuộc sống cao sang mà tiền bạc đã đem đến. Họ lo không biết b ạn bè s ẽ nói gì khi họ không còn tiền nữa. Rất nhiều người cảm thấy tuyệt vọng và bị căng thẳng thần kinh dù trông họ rất lộng lẫy và đang có nhiều tiền.” “Thế những người nghèo có hạnh phúc hơn không ạ?”. Tôi rụt rè hỏi. “Không. Sự tránh né tiến bạc cũng chỉ là một kiểu loạn thần kinh giống như quá gắn bó với tiền b ạc thôi. Cha đã gặp rất nhiều người nói rằng họ không quan tâm đến tiền bạc, nhưng lại làm việc đ ể kiếm tiền 8 giờ một ngày. Nếu họ không quan tâm đến tiền thì họ đi làm kiếm tiền để làm gì? Kiểu suy nghĩ đó có lẽ còn tệ hơn cả những người chuyên tích cóp tiền bạc nữa...”. “Thế ta phải làm gì? Không làm việc kiếm tiền cho đến khi hết cảm thấy lo sợ và tham lam hay sao?” “Nếu lo không đủ tiền, thay vì phải chạy đi làm việc ngay lập tức để kiếm tiền, hãy tự h ỏi rằng: ‘Liệu một công việc có phải là giải pháp tột nhất để vượt qua nỗi lo này hay không?’ Theo cha thì câu trả lời sẽ là ‘Không’, đặc biệt là khi con nhìn qua suốt một đời người. Công việc chỉ là m ột giải pháp ngắn hạn cho một vấn đề dài hạn thôi. Cũng giống như câu chuyện về một con lừa kéo xe trong lúc người chủ treo lủng lẳng một củ cà rết trước mũi nó vậy. Người chủ có thể sẽ đến được nơi mà ông ta muốn, còn con lừa thì chỉ đuổi theo một ảo tưởng thôi. Nếu con lừa có thể nhìn thấy toàn cảnh b ức tranh này, có thể nó sẽ suy nghĩ lại xem có nên theo đuổi củ cà rốt nữa hay không..." “Thế bác khuyên con làm thế nào?” Tôi băn khoăn hỏi. “Hãy cố nắm cho được sức mạnh của tiền bạc, đừng e sợ nó. Nói cho cùng thì chúng ta đ ều là những người làm công cả, chỉ có điều là ở những mức độ khác nhau thôi. Cha chỉ muốn hai con có cơ h ội để nhìn rõ cái cạm bẫy này, cái cạm bẫy gây ra bởi n ỗi lo sợ và lòng ham mu ốn. Hãy kéo chúng v ề phe mình chứ đừng để chúng chống lại mình. Đó là điều mà cha muốn dạy các con. Nếu đầu tiên mà các con không thể giải quyết được nỗi lo sợ và lòng ham muốn, mà sau đó các con lại giàu lên, thì các con sẽ chỉ là những nô lệ được trả lương cao mà thôi...” Trên đường quay trở lại cửa hàng, người cha giàu giải thích cho chúng tôi biết người giàu đã "làm ra tiền" như thế nào. Lúc đó, chúng tôi không hiểu ông đang nói gì, nhưng nhiều năm trôi qua thì mọi th ứ dần dần sáng tỏ...
- NHÌN THẤY NHỮNG GÌ NGƯỜI KHÁC KHÔNG THẤY Trước khi leo lên chiếc xe tải nhỏ bên ngoài cửa hàng, cha Mike nói với chúng tôi: "Hãy s ử d ụng đ ầu óc của mình. Cái đầu sẽ chỉ cho các con cách làm ra tiền còn nhiều hơn s ố tiền cha có thể tr ả. Các con sẽ thấy được những điều mà người khác không thấy. Cơ hội ở ngay trước mắt mọi người. nhưng hầu hết người ta không thấy được chúng vì họ đang bận kiếm tiền và sự bảo đảm công việc nên họ ch ỉ thấy được có hai thứ đó thôi. Một khi các con đã nhìn thấy cơ hội rồi thì suốt đời các con sẽ nhìn ra chúng. Khi các con đã nhìn ra thì cha sẽ dạy cho các con m ột điều khác…” Hai tuần nữa trôi qua, chúng tôi vẫn tiếp tục suy nghĩ, thảo luận với nhau và tiếp tục làm vi ệc không lương. Điều đáng buồn nhất với tôi khi không được hưởng 30 xu mỗi thứ Bảy là không có tiền mua truyện tranh nữa... Hết ngày thứ Bảy thứ hai, khi tạm biệt bà Martin, tôi chợt thấy bà làm một việc mà trước đây tôi ch ưa từng thấy, nói đúng ra là đã từng thấy nhưng không chú ý lắm... Bà Martin đang cắt trang đầu quyển truyện tranh làm đôi. Bà giữ lại nửa trên bìa sách và quăng c ả cuốn còn lại vào một thùng cạc ông lớn. Khi tôi hỏi bà đang làm gì, bà trả lời: "Bác b ỏ nó đi. Bác đ ưa trả lại nửa trên bìa sách cho người giao truyện tranh khi ông ta mang sách m ới đ ến. Kho ảng m ột ti ếng nữa ông ấy sẽ đến đây." Mike và tôi ngồi chờ. Khi người giao sách đến, tôi hỏi ông xem liệu chúng tôi có thể lấy những cuốn truyện tranh này không. Ông trả lời: “Các cậu có thể lấy chúng n ếu các cậu làm vi ệc cho c ửa hàng và nếu các cậu không bán chúng lại…” Nhà Mike có một căn phòng còn bỏ trống ở tầng hầm. Chúng tôi lau dọn căn phòng thật s ạch sẽ và bắt đầu chất hàng trăm cuốn truyện tranh vào. Sau đó, thư viện truyện tranh của chúng tôi nhanh chóng được khai trương, với khách hàng là bọn trẻ trong xóm. Chúng tôi thuê chị gái của Mike, m ột người rất thích đọc sách, đến làm thủ thư. Chị ấy lấy mỗi đứa trẻ 10 xu khi vào thư viện, và trong hai tiếng mở cửa mỗi ngày, khách hàng của chúng tôi có thể đọc bao nhiêu cuốn truyện cũng đ ược. Như thế bọn trẻ rất có lời vì mua một cuốn truyện tranh phải mất 10 xu, nhưng v ới 10 xu đó, n ếu đến th ư viện của chúng tôi, trong hai giờ chúng có thể đọc đến 5, 6 cuốn. Chị của Mike sẽ kiểm tra bọn trẻ khi chúng ra về, để chắc chắn rằng chúng không đem quyển nào về nhà. Chị ấy cũng giữ gìn những quyển sách, ghi lại có bao nhiêu đứa trẻ vào xem, chúng tên gì và chúng bình luận gì... Tính trung bình sau ba tháng, Mike và tôi kiếm được 9.5 $ m ột tuần. Mỗi tu ần chúng tôi trả cho chị của Mike 1$ và cho chị ấy đọc truyện thoải mái, dù rất hiếm khi chị ấy đọc truyện vì lúc nào chị cũng phải học bài cả. Mike và tôi thu thập tất cả truyện tranh từ những cửa hàng khác. Chúng tôi giữ lời hứa với người giao sách là sẽ không bán đi cuốn truyện tranh nào cả. Khi chúng bị rách nát, chúng tôi đ ốt đi. Chúng tôi c ố gắng mở một chi nhánh nữa, nhưng không thể tìm ra một người nào tốt bụng và có thể tin tưởng được
- như chị của Mike. Ngay từ khi còn nhỏ, chúng tôi đã hiểu được rằng: tìm được những nhân viên t ết là rất khó. Chương 3: Bài 2 Tại sao phải dạy con về tài chính? Hầu hết mọi người không nhận ra rằng: trong cuộc sống, vấn đề không phải là bạn kiếm được bao nhiêu tiền mà là bạn giữ được bao nhiêu tiền và làm cho nó sinh sôi n ảy n ở như thế nào. Điều đó cũng giống như trồng một cái cây vậy. Ban đầu, bạn sẽ phải mất rất nhiều công sức để chăm bón nó, đến một ngày nào đó, khi rễ cây đã đâm sâu vào lòng đ ất, cái cây đã đ ủ l ớn đ ể t ự mình phát triển, bạn sẽ không cần phải tốn công chăm bón n ữa mà vẫn có th ể đ ược h ưởng nh ững mùa qu ả ngọt lành. Muốn cho cái cây tiền bạc của bạn phát triển, bạn phải có nhiều kiến thức v ề tài chánh để bi ết chăm bón nó thật đúng cách. Khi bắt đầu học cách làm giàu. tôi và Mike hãy còn là những đứa trẻ nên ng ười cha giàu đã nghĩ ra m ột cách đơn giản để dạy chúng tôi. Trong nhiều năm, ông đã vẽ những bức vẽ và sử dụng những t ừ ng ữ đơn giản để Mike và tôi hiểu được những biệt ngữ và sự vận động của tiền bạc. Nhiều năm sau đó ông mới bắt đầu thêm vào những con số. Tuy đơn giản nhưng những bức vẽ này đã góp phần hướng dẫn hai đứa trẻ bé nhỏ trong một bài toán số học khổng lồ về tài chính, hình thành m ột n ền t ảng sâu sắc và kiên cố... Quy luật 1. Bạn phải biết sự khác nhau giữa tài sản (asset) và tiêu s ản (liability) và đ ể đ ược giàu có, bạn phải mua tài sản. Nghe thì có vẻ đơn giản đến buồn cười, nhưng hầu hết mọi người đều không biết được nó uyên thâm đến mức nào, vì họ không biết được sự khác nhau giữa một tài sản và một tiêu sản là ở đâu. "Người giàu kiếm được tài sản. Người nghèo và người trung lưu chỉ thu được tiêu sản, nhưng họ nghĩ rằng họ đã kiếm được tài sản." Khi người cha giàu giải thích điều này cho Mike và tôi, chúng tôi nghĩ ông đang nói đùa. Chúng tôi đang chờ đợi một bí mật làm giàu, vậy mà ông lại trả lời như thế đấy. Nó đơn giản đến mức chúng tôi phải khựng lại một lúc lâu để suy nghĩ về điều đó. “Bác muốn nói tất cả những điều chúng con cần biết là: tài sản là gì, sau đó phải đi kiếm nó và r ồi chúng con sẽ giàu có sao?” Tôi ngờ vực hỏi. Người cha giàu gật đầu. “Đơn giản thế thôi.” “Nếu chỉ đơn giản như thế, tại sao những người khác không giàu được?” Tôi lại hỏi. Người cha giàu mỉm cười. “Vì người ta không biết được sự khác nhau giữa tài sản và tiêu s ản.” “Tại sao người lớn lại ngớ ngẩn thế nhỉ? Nếu đó chỉ là một điều đơn giản nhưng quan trọng thì t ại sao người ta lại không muốn tìm hiểu?”
- Người cha giàu phải mất vài phút mới giải thích được cho chúng tôi biết tài sản là gì và tiêu s ản là gì. Là một người lớn, tôi cảm thấy giải thích điều này với những người lớn khác thật khó khăn. Vì sao vậy? Vì người lớn khôn ngoan hơn. Gần như trong mọi trường hợp, hầu hết người lớn không n ắm được sự đơn giản của một ý tưởng vì họ được giáo dục khác nhau. Và một người lớn thông minh thường cảm thấy bị hạ thấp khi phải chú ý đến những khái niệm quá đơn giản. Người cha giàu tin vào quy luật KISS - "Giữ Cho Đơn Giản" (Keep It Simple Stupid) - vì v ậy ông c ố làm cho mọi thứ trở nên thật đơn giản với hai chúng tôi… Ông nói: "Những điều xác định nên một tài sản không phải là từ ngữ mà là nh ững con s ố. Và n ếu các con không biết đọc số thì các con không thể xác định được một tài sản trong m ớ bòng bong ấy đâu." Trong kế toán, vấn đề không phải ở bản thân những con số mà là những con số ấy nói lên điều gì. Cũng như từ ngữ vậy, vấn đề không phải ở bản thân từ ngữ mà là câu chuyện những t ừ ng ữ ấy k ể. “Nếu con muốn trở nên giàu có, con phải đọc được và hiểu được những con s ố.” Người cha giàu l ặp đi lặp lại câu nói ấy cả ngàn lần với chúng tôi: "Người giàu kiếm được tài sản. Người nghèo và người trung lưu chỉ kiếm được tiêu sản." Mô hình vòng quay của một tài sản: Hình hộp ở trên là Bản kê lợi tức, hay còn gọi là Bản kê lời lỗ. Nó đo các khoản thu nhập và chi phí, tiền vào và tiền ra. Cái hộp bên dưới là Bản cân đối thu chi. Nó được gọi như vậy vì nó đòi h ỏi ph ải có sự cân đối giữa tài sản và tiêu sản. Lý do chính gây ra những cuộc vật lộn tài chính đ ơn gi ản là vì người ta không biết được sự khác nhau giữa một tài sản và một tiêu sản. Nguyên nhân c ủa s ự nhầm lẫn chính là vì định nghĩa của hai từ này. Càng cố tra tự điển, bạn sẽ chỉ càng nhầm lẫn nhiều h ơn thôi. Người cha giàu đã nói với hai chúng tôi một cách đơn giản rằng: "Tài sản bỏ tiền vào túi các con, còn tiêu sản thì lôi tiền ra khỏi túi." Mô hình vòng quay của một tiêu sản:
- Nếu bạn muốn trở nên giàu có, hãy mua tài sản. Nếu muốn trở nên nghèo đi, hãy mua tiêu s ản. Chính vì không phân biệt được sự khác nhau này mà rất nhiều người gặp các rắc rối về tài chính. “Mù chữ” và “mù số” đều là nguyên nhân gây ra những khó khăn tài chính. Nếu người ta gặp khó khăn tài chính nghĩa là đang có một điều gì đó mà họ không hiểu được: hoặc những t ừ ngữ hoặc nh ững con số. Người giàu phát tài được là nhờ họ "biết đọc biết viết" trong nhiều lĩnh vực khác nhau hơn những người đang phải vật lộn về tài chính. Vì vậy, nếu bạn muốn giàu có và giữ được của cải, b ạn cần phải hiểu biết về tài chính, cả về từ ngữ lẫn những con số. Mũi tên trong sơ đồ biểu thị vòng quay tiền mặt. Chỉ toàn những con số thì thể hiện được rất ít. Chỉ toàn từ ngữ cũng không nói lên được gì nhiều. Đó là câu chuyện về sự tính toán. Khi báo cáo tài chính, việc đọc những con số nghĩa là đang nhìn vào cốt truyện, câu chuyện kể về n ơi đến của vòng quay tiền mặt. Trong 80% các gia đình, câu chuyện tài chính kém vui không phải vì họ không làm ra tiền mà vì họ dùng tiền để mua tiêu sản chứ không mua tài sản. Những sơ đồ trên thể hiện vòng quay tiền mặt trong cuộc sống người nghèo, người trung lưu và người giàu. Chính là vòng quay tiền mặt đang kể chuyện, câu chuyện về một người sử dụng tiền bạc của anh ta như thế nào, anh ta làm gì sau khi cầm tiền trong tay... Người ta thường nói rằng: “Tôi đang mắc nợ, vì vậy tôi phải đi kiếm tiền.” Nhưng có nhiều tiền thường không giải quyết được vấn đề thật sự nó chỉ làm cho mọi chuyện trở nên trầm trọng hơn thôi. Tiền làm cho những sai lầm bi thảm của con người trở nên hiển nhiên. Chính vì vậy mà thông thường, khi người ta được hưởng một vận may bất ngờ - ví dụ như được thừa hưởng gia tài, tăng lương hay trúng số - trước sau gì thì họ cũng sẽ trở về với tình trạng tài chính h ỗn đ ộn như ban đầu, nếu không muốn nói là tệ hơn lúc đầu nữa. Tiền chỉ làm nổi bật mô hình vòng quay tiền mặt trong đầu bạn. Nếu bạn thường sử dụng hết mọi thứ bạn có thì gần như chắc chắn là việc tăng
- lương sẽ dẫn đến tăng chi tiêu. Chúng ta thường kiếm tiền bằng kỹ năng nghề nghiệp của mình và đa số sinh viên rời trường mà không có một kỹ năng tài chính nào, nên dù hàng triệu người có học theo đuổi nghề nghiệp của mình một cách thành công, họ vẫn gặp phải rất nhiều khó khăn tài chính. Họ làm việc v ất v ả nhưng không giàu được. Điều thiếu sót trong vốn học của họ không phải là làm thế nào để kiếm tiền, mà là làm th ế nào để sử dụng tiền - kiếm được tiền rồi thì cần phải làm gì với chúng. Cái đó gọi là năng lực tài chính - bạn làm gì với tiền bạc sau khi đã kiếm ra chúng, làm sao để giữ không cho người khác chi ếm lấy, bạn giữ chúng được bao lâu, tiền bạc sẽ làm việc cho bạn như thế nào? Hầu hết những khó khăn tài chính người ta gặp phải là do họ không hiểu được vòng quay tiền m ặt. Một người có thể được học hành tới nơi tới chốn, thành công trong sự nghiệp nhưng vẫn không hiểu gì về tài chính. Những người này thường phải làm việc nhiều hơn cần thiết vì họ đã học cách làm việc chăm chỉ, nhưng không được học cách buộc tiền bạc phải làm việc cho mình. CÂU CHUYỆN VỀ MỘT GIẤC MƠ TÀI CHÍNH TRỞ THÀNH MỘT CƠN ÁC MỘNG TÀI CHÍNH Cuốn phim về những người làm việc chăm chỉ có sẵn một khuôn mẫu. Sau khi k ết hôn, những cặp v ợ chồng trẻ liền thuê một căn hộ để ở. Vấn đề là căn hộ thì quá tù túng, nên h ọ quyết định ph ải ti ết kiệm để mua một ngôi nhà trong mộng và có thể có con. Lúc này họ có hai nguồn thu nhập và h ọ b ắt đầu tập trung vào sự nghiệp của mình. Thu nhập của họ bắt đầu tăng lên. Chi phí số một của hầu hết mọi người là thuế: thuế thu nhập, thuế giá trị gia tăng khi tiêu xài, mua sắm hàng hoá… Khi thu nhập tăng, chi phí tăng theo, số tiêu sản cũng sẽ tăng lên. Có thể chứng minh bằng cách quay lại ví dụ của cặp vợ chồng trẻ. Kết quả của việc thu nh ập tăng lên là họ quyết định sẽ đi mua ngôi nhà trong mộng. Khi đã có nhà, họ sẽ phải trả m ột th ứ thu ế m ới gọi là thuế bất động sản. Sau đó họ mua một chiếc xe mới, đồ đạc mới và những dụng cụ m ới để hợp với ngôi nhà mới của mình. Rồi họ bỗng giật mình nhận ra rằng phía cột tiêu s ản đ ầy nh ững món nợ cầm cố và nợ tín dụng. Lúc này, họ rơi vào cái bẫy Rat Race. Rồi một đứa trẻ ra đời. Họ làm việc nhi ều h ơn. Nhi ều ti ền h ơn và thuế cao hơn, gọi là đóng thuế theo thu nhập. Quá trình đó cứ lặp đi lặp lại. Một t ấm thẻ tín dụng được gởi đến. Họ sử dụng nó. Nó hết hạn. Một công ty cho vay gọi đến và bảo rằng "tài s ản" l ớn nhất của họ, ngôi nhà, được định giá cao. Công ty này đưa ra một món n ợ bảo đảm (bill consolidation loan) và bảo rằng tốt hơn hết là thanh toán những món nợ lãi suất cao bằng thẻ tín dụng của h ọ. Bên cạnh đó, lợi tức nhờ mái nhà của họ chính là sự khấu trừ thuế. Họ làm theo điều đó, và th ở dài nh ẹ nhõm. Những tấm thẻ tín dụng đã được trả. Bây giờ họ gom những món n ợ tiêu thụ lại thành m ột văn tự cầm nhà. Số tiền phải trả giảm xuống vì họ gia hạn món nợ đến 30 năm cơ mà. Những người hàng xóm gọi điện rủ họ đi mua sắm, vì đang có đợt bán hàng giảm giá... Một cơ h ội để tiết kiệm chút ít tiền. Họ tự nhủ: “Tôi sẽ không mua gì cả. Tôi chỉ đi xem thôi.” Nhưng ngay khi nhìn
- thấy một vật gì đó, họ lại lấy tấm thẻ tín dụng ra... Tôi rất thường gặp những cặp vợ chồng như thế. Tên họ thì khác nhau nhưng tình trạng tài chính thì giống nhau cả. Những thói quen tiêu xài đã buộc họ phải kiếm thêm nhiều nguồn thu nhập khác. Họ không biết rằng chính cách tiêu xài tiền của họ, là nguyên nhân chính gây ra những cu ộc v ật l ộn tài chính. Mọi chuyện là do không hiểu biết về tài chính và không phân biệt được sự khác nhau giữa tài sản và tiêu sản. Người nghèo và người trung lưu rất thường cho phép tiền bạc làm chủ mình. Mỗi buổi sáng h ọ ch ỉ đơn giản thức dậy và đi làm mà quên tự hỏi rằng những điều mình đang làm có ý nghĩa gì hay không. Không am hiểu nhiều về tiền bạc, phần lớn mọi người để cho quyền lực đáng sợ của tiền bạc điều khiển mình. Người ta thường làm một việc gì đó vì những người khác cũng làm như vậy. Họ thích ứng mà không chịu đặt câu hỏi. Họ lặp lại một cách không suy nghĩ những điều họ nghe được, những ý t ưởng theo kiểu "căn nhà là cả một tài sản", "ngôi nhà là sự đầu tư lớn nhất của bạn", "hãy tìm một công việc an toàn", "đừng mạo hiểm"... Khi Mike và tôi 16 tuổi, chúng tôi bắt đầu làm việc cho cha Mike sau giờ học và m ỗi cu ối tu ần. Chúng tôi thường ngồi cùng với cha Mike trong khi ông tiếp những nhân viên ngân hàng, luật sư, kế toán viên, người môi giới, nhà đầu tư, nhà quản lý và những người lao động… Cha Mike đã không đi theo đám đông. Ông có những suy nghĩ riêng và ông rất ghét câu nói: "Chúng tôi phải làm vậy vì mọi người đều làm vậy." Ông cũng không ưa những từ như “không thể.” Nếu bạn muốn ông làm một điều gì đó, chỉ cần nói khích rằng: “Tôi không nghĩ anh có thể làm được điều đó.” Khi ngồi dự những buổi họp của ông, Mike và tôi học được nhiều thứ. Cha của Mike không được học nhiều ở trường nhưng ông rành về tài chính và cuối cùng đã thành công. Ông thường nói với chúng tôi: "Một người thông minh thuê những người còn thông minh hơn anh ta nữa." Tôi nhớ lúc tôi vẽ những sơ đồ này cho cha tôi xem và chỉ cho ông hướng đi của một vòng quay tiền mặt, những chi phí lệ thuộc khi làm chủ một ngôi nhà. Một ngôi nhà lớn nghĩa là chi phí lớn, và vòng quay tiền mặt sẽ tiếp tục đi ra ngoài qua cột chi phí. Tôi biết rằng với nhiều người, một ngôi nhà đẹp là sự đầu tư lớn nhất của họ, dù rằng nó không phải là một tài sản mà là một tiêu sản, vì nó làm cho tiền ra khỏi túi nhiều hơn. Tuy nhiên, sẽ có nhiều người không đồng ý với tôi bởi lẽ một ngôi nhà đẹp rất dễ gây xúc cảm. Và khi nói đến chuyện tiền bạc thì những cảm xúc mạnh mẽ sẽ làm mờ đi trí thông minh tài chính. 1. Khi nhắc chuyện nhà cửa, tôi muốn nói rằng: hầu hết mọi người phải làm việc suốt đời để trả tiền cho một ngôi nhà mà họ không bao giờ thực sự được sở hữu. Nói cách khác, sau nhiều năm, h ầu h ết mọi người đều muốn mua một ngôi nhà mới, mỗi lần mua nhà sẽ dẫn đến một món n ợ kéo dài nhiều
- năm trong khi nợ căn nhà trước còn chưa trả xong. 2. Nhà cửa không phải lúc nào cũng tăng giá. Điều mất mát lớn nhất là bạn để mất đi những cơ hội. Nếu bạn đầu tư toàn bộ tiền bạc cho ngôi nhà, bạn bị buộc phải làm việc vất vả h ơn vì tiền b ạc sẽ tiếp tục chuyển qua bên cột chi phí thay vì thêm vào cột tài sản, đó chính là khuôn m ẫu kinh điển vòng quay tiền mặt của những gia đình trung lưu. Nếu ban đầu một cặp vợ chồng trẻ để dành nhiều tiền vào cột tài sản thì những năm sau này họ sẽ sống dễ dàng hơn, nhất là khi con cái đ ến tu ổi đi h ọc. Tài sản của họ sẽ phát triển lên và có thể giúp họ kiểm soát các chi phí. Thông thường thì có m ột ngôi nhà cũng giống như gánh một món nợ trị giá nhà phải trả và làm tăng các chi phí của b ạn. Tóm lại, kết quả cuối cùng khi quyết định sở hữu một căn nhà quá đắt tiền thay vì nên b ắt đ ầu m ột danh mục vốn đầu tư, sẽ tác động mạnh vào một cá nhân theo ít nhất là ba cách: 1. Mất thời gian, trong lúc những tài sản khác có thể sẽ được nâng giá trị lên. 2. Mất một phần vốn, vì số tiền đó có thể được đem đi đầu tư thay vì phải trả các chi phí b ảo qu ản trực tiếp liên quan đến ngôi nhà. 3. Mất cơ hội rèn luyện. Người ta thường coi ngôi nhà, tiền tiết kiệm và kế hoạch lương h ưu là t ất cả những gì họ có trong cột tài sản. Vì không đầu tư nên họ để mất đi những kinh nghiệm đ ầu t ư và sẽ không bao giờ có thể trở thành “những nhà đầu tư sành điệu.” Tôi không nói bạn đừng mua nhà. Tôi muốn nói, hãy hiểu được sự khác nhau giữa m ột tài s ản và m ột tiêu sản. Khi muốn có một căn nhà lớn hơn, đầu tiên tôi phải mua một s ố tài s ản đ ể có th ể phát sinh vòng quay tiền mặt đủ trả cho ngôi nhà ấy đã. Những bản kê tài chính cá nhân của cha ruột tôi là minh chứng t ốt nhất cho cu ộc s ống của m ột con người trong vòng Rat Race. Các chi phí của ông dường như luôn đuổi k ịp các thu nhập, không hề cho phép ông đầu tư vào một tài sản nào. Kết quả là số tiêu sản của ông, ví dụ như những món cầm cố hay nợ thẻ tín dụng, còn lớn hơn cả số tài sản. Những bức tranh sau còn có giá trị h ơn cả ngàn t ừ ng ữ: Trái lại, bản kê tài chính cá nhân của người cha giàu lại phản ánh kết quả của m ột cuộc s ống dành cho việc đầu tư và giảm đến mức tối thiểu các tiêu sản: Xem lại bản kê tài chính của người cha giàu ta sẽ hiểu tại sao người giàu càng ngày càng giàu h ơn. Cột tài sản làm phát sinh nhiều thu nhập hơn số cần thiết cho các chi phí, và chúng l ại đ ược đem đ ầu tư lại vào cột tài sản. Cột tài sản sẽ ngày càng phát triển và vì v ậy mà s ố thu nhập sẽ ngày càng nhi ều hơn. Kết quả là người giàu ngày càng giàu hơn. Những người trung lưu luôn gặp phải những khó khăn tài chính không dứt vì thu nhập chính của họ là tiền lương, và khi tiền lương tăng thì thuế cũng tăng. Mà khi lương tăng thì các chi phí của họ cũng có
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Dạy con làm giàu
405 p | 6747 | 4021
-
Sách Cha giàu cha nghèo
56 p | 1129 | 590
-
cha giầu cha nghèo
5 p | 1768 | 384
-
Sách Dạy con làm giàu
337 p | 475 | 311
-
Quà tặng từ cuộc sống
16 p | 576 | 296
-
Book: Rich Dad Poor Dad
76 p | 434 | 284
-
Sách về Dạy con làm giàu
16 p | 282 | 160
-
Rich Dad Poor Dad
75 p | 470 | 140
-
Bí quyểt về hưu sớm và giàu
242 p | 149 | 95
-
Cách làm giàu đơn giản áp dụng cho mọi người
4 p | 156 | 48
-
Giàu và nghèo
5 p | 93 | 32
-
Ebook: Dạy con làm giàu
72 p | 83 | 29
-
GIÀU NGHÈO
18 p | 110 | 18
-
Bạn có nghèo không?
2 p | 58 | 12
-
Đồ chơi cho bé - những bài học làm người
5 p | 81 | 12
-
Dấu hiệu chàng sẵn sàng làm cha
3 p | 41 | 4
-
Bí quyết để bé không cáu kỉnh
3 p | 31 | 3

markdown:
# Cha giàu - Cha nghèo (Rich Dad Poor Dad)
Chia sẻ: Hoàng Chí Thọ Thọ | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:337
lượt xem 892
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2010/20100603/hoangchitho/80x100/1501340530379.jpg)
##
Cha giàu - Cha nghèo (Rich Dad Poor Dad)
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static.tlvnimg.com/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Cuốn sách này rất hay và rất có giá trị đối với mình, thật sự mình rất biết ơn Robert T.Kiyosaki & Sharon L.Lechter và cũng như Nhà xuất bản trẻ TP.HCM nói riêng và trên toàn Việt Nam nói chung. Tựa đề cuốn sách đã làm mình tò mò về nội dung bên trong rất nhiều ngay sau khi mình đặt câu hỏi về tiền bạc. Nội dung cuốn sách xoay quanh cách dạy con của 2 người Cha Giàu và Cha Nghèo (theo cách nói của tác giả). Và 2 người ấy không phải ai khác mà chính là cha...
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Cha giàu - Cha nghèo (Rich Dad Poor Dad)
- CHA GIÀU CHA NGHÈO RICH DAD POOR DAD
- Dạy con làm giàu Lời nói đầu Lời nói đầu Một trong những nguyên nhân khiến người giàu ngày càng giàu, người nghèo ngày càng nghèo, còn giới trung lưu thì thường mắc nợ chính là vì chủ đề tiền bạc thường được dạy ở nhà chứ không phải ở trường. Hầu hết chúng ta học cách xử lý tiền bạc từ cha mẹ mình, và thường thì người nghèo không dạy con về tiền bạc mà chỉ nói đơn giản là: “Hãy đến trường và học cho chăm chỉ.” Và rồi đứa trẻ có thể sẽ tốt nghiệp với một số điểm xuất sắc nhưng với một đầu óc nghèo nàn về cách quản lý tiền bạc, vì trường học không dạy về chuyện tiền nong mà chỉ tập trung vào việc giáo dục sách vở và những kỹ năng nghề nghiệp mà không nói gì về kỹ năng tài chính. Đó chính là lý do tại sao những nhân viên ngân hàng, bác sĩ, kế toán thông minh dù đạt được nhiều điểm số xuất sắc ở trường nhưng lại gặp nhiều rắc rối tài chính suốt đời. Và những món nợ quốc gia chóng mặt thường bắt nguồn từ những vị lãnh đạo có học vấn cao, nhưng chỉ được huấn luyện rất ít hoặc không có chút kỹ năng nào về vấn đề tài chính. Một quốc gia có thể tồn tại như thế nào nếu việc dạy trẻ con quản lý tiền bạc vẫn là trách nhiệm của phụ huynh, mà hầu hết họ không có nhiều kiến thức về vấn đề này? Chúng ta phải làm gì để thay đổi số phận tiền bạc lận đận của mình? Nhà giàu đã
- làm giàu như thế nào từ hai bàn tay trắng?... Có lẻ bạn sẽ tìm thấy cho mình những lời giải đáp về các vấn đề đó trong cuốn sách này. Tuy nhiên, do khác biệt về văn hoá, tập quán và chính thể, có thể một số phần nào đó của cuốn sách sẽ khiến bạn thấy lạ lẫm, thậm chí chưa đồng tình… dù rằng đây là một cuốn sách đã được đón nhận nồng nhiệt ở rất nhiều nước trên thế giới. Chúng tôi giới thiệu cuốn sách này với mong muốn giúp bạn có thêm nguồn tham khảo về một trong những lĩnh vực cần dạy con trẻ biết trước khi vào đời, của các bậc phụ huynh ở các nước khác… Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của các bạn. Xin trân trọng cảm ơ Chương 1: Cha Giàu, Cha Nghèo Tôi có hai người cha, một người giàu và một người nghèo - một người cha ruột và m ột người cha nuôi (cha của Mike - bạn tôi). Cha ruột tôi đã có bằng thạc sĩ, còn người cha nuôi thì ch ưa h ọc hết l ớp tám, nhưng cả hai người đều thành công trong sự nghiệp và có ảnh hưởng đến người khác. Cả hai đều khuyên bảo tôi rất nhiều điều, nhưng những lời khuyên đó không giống nhau. Cả hai đều tin tưởng mãnh liệt vào sự học nhưng lại khuyên tôi học những khóa học khác nhau. Nếu tôi ch ỉ có m ột người cha, tôi sẽ hoặc chấp nhận hoặc phản đối ý kiến của ông. Có hai người cha dạy bảo, tôi thấy được những quan điểm trái ngược nhau giữa một người giàu và một người nghèo. Và thay vì chỉ đơn giản chấp nhận hay phản đối người này hay người kia, tôi đã cố suy nghĩ nhiều hơn, so sánh và lựa ch ọn cho chính mình. Cả hai người cha của tôi khi bắt đầu tạo dựng sự nghiệp đều phải đấu tranh với chuyện tiền nong, nhưng cả hai có những quan điểm khác nhau về vấn đề tiền bạc. Ví dụ, cha ruột tôi thường nói: "Ham mê tiền bạc là nguồn gốc của m ọi điều xấu." Còn cha nuôi của tôi lại bảo rằng: "Thiếu thốn tiền bạc là nguồn gốc của mọi điều xấu." Những sự khác nhau trong quan điểm của họ, nhất là khi đề cập đến tiền bạc, khiến tôi trở nên tò mò và bắt đầu suy nghĩ… Vì có hai người cha đầy ảnh hưởng, tôi đã học từ cả hai người. Tôi suy nghĩ về lời khuyên của mỗi người, và nhờ vậy, tôi có được một hiểu biết sâu sắc về quyền lực và tác đ ộng
- của suy nghĩ lên cuộc sống con người như thế nào. Ví dụ, cha ruột tôi thường nói: “Tôi không mua nổi vật đó.” Còn cha nuôi thì cấm tôi nói như v ậy ông muốn tôi nói: "Làm thế nào để mua được vật đó?" Một bên là câu khẳng định, còn bên kia là câu h ỏi. Một bên khiến bạn rũ bỏ trách nhiệm, còn bên kia buộc bạn phải suy nghĩ… Hai người cha của tôi có những quan điểm cực kỳ khác biệt. Chẳng hạn, m ột người bảo: "Phải h ọc cho giỏi thì mới được làm việc ở những công ty tốt.” Người kia bảo: "Học cho giỏi thì mới mua được những công ty tốt." Một người tin rằng: “Ngôi nhà là số đầu tư nhiều nhất và là tài sản lớn nhất của chúng ta.” Người kia lại nghĩ khác: "Ngôi nhà cũng là một khoản tiền phải trả, và nếu ngôi nhà là khoản đầu tư lớn nhất của con thì con gặp rắc rối rồi đây." Cả hai người cha đều trả tiền hóa đơn đúng thời hạn, nhưng một người luôn trả đầu tiên còn người kia luôn trả sau cùng. Một người vật lộn để tiết kiệm từng đồng một. Người kia chỉ làm một việc đơn giản là đầu t ư. Một người dạy tôi cách viết một lá đơn xin việc thế nào cho ấn tượng để có thể tìm được việc làm tốt. Người kia dạy tôi cách viết một dự án kinh doanh tài chính như thế nào để có thể t ạo ra công việc. Được huấn luyện bởi hai người cha, tôi có thể quan sát tác động của những suy nghĩ khác nhau lên cuộc sống con người. Tôi thấy người ta thật sự định hình cuộc sống của họ qua suy nghĩ của chính họ. Ví dụ, người cha nghèo của tôi luôn phàn nàn: "Tôi sẽ không bao giờ giàu lên nổi.” Và lời tiên đoán đó đã trở thành sự thật. Ngược lại, người cha giàu của tôi luôn nói những câu đại loại như: “Tôi là m ột người giàu, mà người giàu thì không làm những việc đó." Ngay cả khi ông gặp thất bại thảm hại sau một cuộc đầu tư lớn không thành, ông vẫn nghĩ mình là một người giàu. ông nói: "Có khác biệt giữa nghèo nàn và phá sản. Phá sản chỉ là tạm thời nhưng nghèo thì vinh tiễn." Những quyền lực của suy nghĩ không bao giờ có thể đo hay đánh giá được, nhưng đó là m ột điều hiển nhiên mà tôi nhận thức được ngay từ khi còn nhỏ. Tôi thấy rằng người cha nghèo không phải nghèo vì số tiền ông kiếm được, mà vì những suy nghĩ và hành động của ông. Dù cả hai người cha của tôi đều rất tôn trọng việc giáo dục và học hỏi nhưng họ lại bất đồng về việc học cái gì là quan trọng. Một người muốn tôi học hành chăm chỉ, có thứ hạng chuyên môn cao d ể có công việc tốt, kiếm được nhiều tiền. Người kia khuyến khích tôi học để trở nên giàu có, đ ể hiểu tiền bạc làm việc như thế nào và học cách bắt tiền bạc phải làm việc cho mình. Ông th ường nh ắc đi nh ắc lại: "Tôi không làm việc vì tiền. Tiền bạc phải làm việc vì tôi." Năm lên 9 tuổi, tôi quyết định nghe theo và học hỏi từ người cha giàu về vấn đề tiền b ạc. Vì lúc đó, tôi chỉ mới 9 tuổi nên những bài học cha nuôi tôi dạy rất đơn giản. Thực ra tất cả chỉ có 6 bài học lặp
- đi lặp lại và quyển sách này nói về 6 bài học đó, cũng theo thứ t ự đơn giản như khi cha nuôi tôi d ạy tôi. Những bài học này là những lời hướng dẫn giúp bạn và con cái bạn trở nên giàu có h ơn, b ất k ể điều gì sẽ xảy ra trên một thế giới không chắc chắn và đang thay đổi nhanh chóng nh ư hiện nay. Chương 2: Bài 1 Người giàu không làm việc vì tiền BÀI HỌC BẮT ĐẦU “Ta sẽ trả cho các con 10 xu một giờ." Ngay cả vào những năm 1950, 10 xu một giờ cũng là quá thấp. Buổi sáng hôm ấy, cha của Mike hẹn gặp tôi và nó lúc 8 giờ. Vì là chủ của một kho hàng, m ột công ty xây dựng, một số cửa hiệu và ba quán ăn, nên ông rất bận rộn… Khi chúng tôi đến, cha Mike đang nói chuyện điện thoại và chúng tôi phải ngồi chờ ông ở băng ghế ngoài hiên sau, cùng với hai người phụ nữ và một người đàn ông trung niên làm nhiệm v ụ qu ản lý nhà hàng và coi kho cho cha của Mike. Hai đứa tôi đã ngồi chờ rất lâu, rồi khi tôi cảm thấy mình đã bắt đầu m ất hết kiên nh ẫn, thình lình cha Mike xuất hiện. Mike và tôi giật mình bật đứng lên. “Sẵn sàng học chưa, các con?” Cha Mike hỏi, kéo một cái ghế đến ngồi v ới chúng tôi. Tôi và Mike cùng gật đầu. “Tốt. Cha sẽ dạy các con, nhưng không phải theo kiểu trong lớp h ọc. N ếu các con làm việc cho cha, cha sẽ dạy các con cách làm giàu. Nếu không, cha s ẽ không d ạy… Th ế đ ấy đồng ý hay không là tùy các con." “Ơ… con có thể hỏi vài câu được không?" Tôi hỏi. Không. Chịu hay không chịu, thế thôi. Cha có quá nhiều việc phải làm và không thể lãng phí thời gian được. Nếu con không thể quyết định dứt khoát, con sẽ không học cách kiếm tiền được đâu. C ơ h ội đến rồi đi. Biết được khi nào cần quyết định là một kỹ năng quan trọng. Con có cơ hội mà con đang cần. Lớp học sẽ bắt đầu hoặc kết thúc trong mười giây nữa." Cha của Mike nói cùng với m ột n ụ cười. “Con chịu” tôi và Mike cùng đáp. “Tốt,” cha Mike nói. "Các con sẽ làm việc v ới bà Martin. Cha tr ả các con 10 xu một giờ và các con phải làm việc ba tiếng đồng hồ mỗi thứ Bảy.” “Nhưng hôm nay con có một trận bóng chày” tôi nói. Cha Mike trầm giọng nghiêm khắc “Làm hay không làm nào?” “Con làm ạ.” Tôi trả lời, quyết định làm việc và học hỏi thay vì đi chơi bóng. 30 XU SAU ĐÓ Bà đốc công Martin bắt chúng tôi làm việc không ngơi tay. Trong ba tiếng đ ồng h ồ chúng tôi ph ải khiêng những thùng hàng hóa trên kệ xuống, phủi sạch bụi bằng một cây chổi lông gả, sau đó s ắp x ếp
- chúng lại một cách gọn gàng. Đó quả là một công việc chán ngấy vì những cánh cửa của cửa hàng luôn mở rộng ra đường và bãi đậu xe. Mỗi lần có một chiếc xe đi ngang hay ch ạy vào bãi, b ụi mù tr ời tràn ngập cửa hàng… Suốt ba tuần, Mike và tôi đến làm việc ở chỗ bà Martin trong ba giờ m ỗi thứ Bảy. Vào bu ổi trưa, khi công việc kết thúc, bà trả cho mỗi đứa 30 xu. Vào những năm 1950, với một đứa bé 9 tu ổi thì 30 xu cũng chẳng nhiều nhặn gì. Một quyển truyện tranh cũng đã đến 10 xu rồi, vì vậy sau khi đ ược trả tiền tôi chỉ mua truyện rồi đi về nhà. Vào ngày thứ Tư của tuần thứ tư, tôi quyết định sẽ nghỉ việc. Tôi muốn được cha của Mike dạy cách làm giàu, chứ đâu có muốn trở thành tên nô lệ của 10 xu một giờ. Trên hết, kể từ ngày th ứ B ảy đ ầu tiên đến nay, tôi vẫn chưa gặp lại ông ấy. Vào giờ ăn trưa ở căn-tin trường, tôi nói với Mike: "Tớ bỏ việc thôi!" Mike m ỉm cười. Tôi giận dữ hỏi: "Cậu cười cái gì chứ?" "Cha tớ nói rằng cậu sẽ xin nghỉ. Cha nói trước khi nghỉ việc cậu hãy đến gặp ông ấy." Tôi phẫn nộ: “Cái gì? Thế ra cha cậu đang chờ xem tớ chán việc à?" "Cũng gần như vậy. Kiểu dạy của cha tớ khác với cha cậu. Cha cậu nói lý thuyết nhiều còn cha t ớ thì rất ít lời. Cậu cứ chờ đến thứ Bảy này đi đã. Tớ sẽ nói với cha là cậu muốn nghỉ việc.” “Cậu muốn nói là mọi thứ đã được dự liệu à?” “Không, không hẳn thế… Thứ Bảy này cha s ẽ giải thích cho cậu.” NGÀY THỨ BẢY XẾP HÀNG Tôi đã sẵn sàng đối mặt với cha của Mike và tôi đã chuẩn bị trước. Thậm chí cha ruột tôi cũng n ổi giận, ông cho rằng cha của Mike đã vi phạm luật lao động trẻ em và mọi chuyện phải được làm cho rõ ràng. Ông bảo tôi phải đòi hỏi những gì xứng đáng dành cho mình. ít nhất là 25 xu m ột giờ. Ông còn nói rằng nếu tôi không được nâng lương thì tốt hơn là nên nghỉ việc. Và vào 8 giờ sáng ngày thứ Bảy đó, tôi lại đứng trước cánh cửa văn phòng của cha Mike. "Hãy ngồi chờ đến phiên mình nhé!" Cha Mike nói thế khi tôi bước vào. Tôi e dè ngồi xuống kế bên hai người phụ nữ đang ngồi trên băng ghế bên ngoài văn phòng như b ốn tuần trước. 45 phút trôi qua và đầu tôi gần như muốn bốc hỏa. Hai người phụ nữ đã vào g ặp cha của Mike và đi ra 30 phút trước đó. Một người đàn ông lớn tuổi ở đấy khoảng 20 phút và cũng đã đi rồi. Ngôi nhà vắng lặng. Cha của Mike vẫn mải mê làm việc trong phòng. Cuối cùng, sau cả tiếng đ ồng hồ chờ đợi, đúng 9 giờ, cha của Mike mới gọi tôi vào gặp ông. “Bác biết con muốn được tăng lương hoặc sẽ nghỉ việc.” Người cha giàu vừa nói vừa xoay gh ế. "Bác đã không làm đúng thỏa thuận..." Tôi nói mà gần như bật khóc. Th ật kinh kh ủng khi m ột đ ứa tr ẻ 9 tuổi phải đối mặt với người lớn.
- “Bác nói là bác sẽ dạy con nếu con làm việc cho bác. Con đã làm việc chăm ch ỉ, b ỏ c ả nh ững tr ận bóng chày để đến làm việc cho bác. Thế mà bác không giữ lời. Bác chẳng dạy con điều gì cả. Bác chỉ muốn có tiền và không thèm quan tâm đến nh ững người lao động. Bác bắt con phải chờ đợi quá lâu và không tôn trọng con chút nào cả. Con ch ỉ là m ột đ ứa tr ẻ, và con cần phải được đối xử tốt hơn chứ!” Tôi ấm ức tuôn ra một tràng. Người cha giàu nhìn chằm chằm vào tôi, rồi thong thả nói. "Không tệ. Trong vòng chưa đầy m ột tháng, con nói chuyện giống như hầu hết những người làm việc cho bác vậy” “Sao cơ ạ?” Tôi ngơ ngác hỏi lại. Rồi chẳng hiểu ông đang nói gì, tôi tiếp tục bất bình: "Con nghĩ bác sẽ giữ đúng giao kèo và sẽ dạy con. Nhưng thật ra bác chỉ muốn hành hạ cơn thôi..." “Bác vẫn đang dạy con đấy chứ.” Người cha giàu bình thản nói. “Dạy con ư? Thậm chí bác còn không buồn nói chuyện với con k ể từ khi con đồng ý làm việc ch ỉ vì mấy xu lẻ này. 10 xu một giờ, thế đấy, lẽ ra con đã phải báo với chính quyền về bác rồi. Bác biết mà, chúng ta có luật lao động trẻ em. Bác cũng biết là cha con làm việc cho chính quyền…” Tôi la lên gi ận dữ. “Úi chà, bây giờ thì con nói chuyện nghe y như những người đã từng làm việc cho bác vậy. Những người đó hoặc bác cho nghỉ việc hoặc họ tự xin nghỉ rồi.” “Bác đã nói dối con. Con đã làm việc cho bác, nhưng bác đã không giữ lời. Bác đã không d ạy con đi ều gì cả.” Tôi nói dồn dập, cảm thầy mình thật can đảm. “Sao con nghĩ là bác không dạy con gì cả?" Người cha giàu hỏi lại. Tôi bĩu môi: "Bác đâu nói chuyện với con. Con đã làm việc được ba tuần, v ậy mà bác ch ẳng d ạy con gì cả." “Dạy nghĩa là phải nói chuyện hoặc làm một bài diễn thuyết à?” “Ừm, vâng ạ.” Tôi dè d ặt trả lời. “Đó là cách dạy ở trường, còn ở đời sẽ rất khác,” người cha giàu mỉm cười nói. "Đời sẽ chẳng hề nói gì với con mà chỉ xô đấy con thôi. Khi cuộc đời xô đẩy con, nó muốn nói rằng: “Dậy đi thôi, có m ột cái mới để học đây!” Khi bị đời xô đẩy, một số người bỏ cuộc, một số người khác thì chiến đấu. Một số ít học được những bài học và tiếp tục đi… Nếu con là loại người không có chút can đảm nào, con sẽ bỏ cuộc mỗi lần cuộc đời xô đẩy con. Khi đó con sẽ sống một cuộc sống sao cho an toàn, cố tránh những việc có thể không bao giờ x ảy ra. Sau đó con sẽ chết như một ông già tẻ nhạt. Nhưng sự thật là con đã để cho cuộc đời đẩy con đ ến bên b ờ khuất phục. Tận đáy lòng con là nỗi kinh hoàng khi phải mạo hiểm. Con muốn chiến thắng, nhưng nỗi lo sợ thất bại còn lớn hơn cả niềm vui chiến thắng. Con đã chọn sự an toàn mà.” Tôi nhìn cha của Mike một lúc lâu, rồi bật hỏi. “Thế ra bác đã xô đẩy con ư?” Người cha giàu mỉm cười. "Bác muốn cho con nếm thử chút mùi vị cuộc đời. Các con là những người
- đầu tiên đề nghị bác dạy cách làm giàu. Bác có hơn 150 nhân công, nhưng ch ẳng ai h ỏi bác v ề đi ều đó cả. Họ hỏi bác về công việc tiền lương mà không hề yêu cầu bác dạy về tiền bạc. Do đó, h ầu h ết mọi người dùng những năm tháng tốt nhất trong đời để làm việc vì tiền mà thật sự không hiểu họ đang làm việc vì cái gì." Tôi ngồi im lặng lắng nghe. Khi Mike nói với bác là con muốn học cách làm giàu, bác quyết đ ịnh s ẽ thiết kế một khóa học thật gần với cuộc sống thực. Vì thế mà bác để cho đời xô đ ẩy con m ột chút, khi đó con sẽ thấm những điều bác nói. Chính vì vậy, bác chỉ trả con 10 xu một giờ." “Vậy bài học mà con học được khi làm việc để có 10 xu một giờ là gì? Là bác đã quá keo ki ệt và bóc lột nhân công à?” Tôi vặn lại. Người cha giàu bật cười thật to. “Đừng đổ lỗi cho bác và đừng nghĩ bác là nguồn gốc của mọi vấn đề. Nếu con nhận ra rằng v ấn đ ề là ở chính bản thân con, con mới có thể thay đổi chính mình, học được cái gì đó và trở nên khôn ngoan hơn. Hầu hết mọi người đều muốn người khác thay đổi chứ không muốn mình thay đổi. Khi không được như ý, họ nghỉ việc và đi tìm một việc làm khác, lương cao hơn, vì họ nghĩ rằng nh ững điều đó sẽ giải quyết được vấn đề. Nhưng, họ đã lầm. Trong hầu hết mọi trường hợp thì không đâu." “Thế cái gì sẽ giải quyết vấn đề?” Tôi hỏi. “Tiếp tục làm việc với 10 xu m ột giờ và cố vui à?” “Đó là điều mà những người còn lại sẽ làm, chấp nhận tiền lương thấp dù biết rằng họ và gia đình họ sẽ gặp khó khăn về tài chính. Họ trông chờ được nâng lương, hoặc làm thêm m ột công việc thứ hai, hi vọng rằng có nhiều tiền sẽ giải quyết được vấn đề…” Tôi gằm mặt nhìn xuống sàn, bắt đầu hiểu ra bài học mà người cha giàu đang nói đến. BÀI HỌC SỐ 1. Người nghèo làm việc vì tiền bạc. Người giàu buộc tiền bạc làm việc vì mình. Người cha giàu tiếp tục giảng bài học đầu tiên cho tôi. “Bác rất mừng khi con nổi giận vì ph ải làm việc 10 xu một giờ. Nếu con không tức giận và chấp nhận nó một cách vui vẻ bác sẽ không th ể d ạy con được. Con thấy đó, việc học thật sự phải mất công sức, phải có sự đam mê và khát khao cháy bỏng. Sự giận dữ là một phần lớn trong công thức đó, vì niềm đam mê là kết hợp của tình yêu và cơn giận. Khi nói đến tiền bạc, hầu hết mọi người đều muốn được an toàn và bảo đảm. Vì vậy, không phải niềm đam mê mà chính sự e ngại sẽ hướng dẫn họ. Nhiều tiền chưa hẳn đã giải quyết được v ấn đề. Hãy nhìn cha con mà xem. Ông ấy làm ra nhiều tiền, nhưng vẫn không thể trả hết các hóa đ ơn. Hầu hết mọi người được cho tiền chỉ để mắc nợ nhiều hơn mà thôi. Nguyên do vì ở trường, họ chẳng được học gì về tiền bạc cả, vì vậy họ tin rằng phải làm việc để kiếm tiền.” “Còn bác không nghĩ vậy à?” “Không, không hẳn thế. Nếu con muốn học để làm việc vì tiền, hãy h ọc ở trường. Còn nếu muốn học cách buộc tiền bạc phải làm việc cho mình, bác có thể d ạy con, nhưng
- chỉ khi con thật sự muốn học mà thôi.” “Thế không phải mọi người đều muốn học hay sao?" “Không. Vì học làm việc để có tiền thì dễ hơn rất nhiều, nhất là khi sự e ngại là cảm giác đ ầu tiên khi nhắc đến tiền bạc.” “Con không hiểu.” Tôi nhăn mặt nói. Chính sự lo ngại là nguyên nhân khiến người ta phải làm việc, họ lo không có đủ tiền, lo ph ải b ắt đ ầu lại từ đầu. Đó là cái giá của việc học một nghề nghiệp nào đó, sau đó là phải làm việc vì tiền. H ầu hết mọi người trở thành nô lệ cho tiền bạc... và sau đó họ nổi giận với ông chủ." “Học cách buộc tiền bạc làm việc cho mình là một khóa học hoàn toàn khác hay sao ạ?" Tôi h ỏi. "Nhất định rồi," người cha giàu nói. "Nhất định là vậy." Chúng tôi ngồi im đặng một lúc lâu. Giờ này có lẽ các bạn tôi đang bắt đầu trận bóng chày, còn tôi thì đang học những điều mà bạn bè tôi sẽ không học được ở trường. “Lúc 9 tuổi, con đã được nếm thử cảm giác thế nào là làm việc vì tiền. Ch ỉ cần nhân m ột tháng vừa qua cho 50 năm, con sẽ hiểu hầu hết người ta phải làm gì suốt đời." Người cha giàu nh ẹ nhàng nói. “Con không hiểu…” “Con cảm thấy thế nào khi phải ngồi chờ bác để được thuê làm việc và để hỏi xin tăng lương?” “Thật kinh khủng ạ?" “Nếu con chọn làm việc vì tiền, cuộc sống của con sẽ như thế đấy.” Người cha giàu nói tiếp. "Và con cảm thấy thế nào khi bà Martin trả cho con 30 xu sau ba giờ làm việc?" “Con cảm thấy không đủ. Có vẻ như nó không là gì cả. Con rất thất vọng.” “Đó là cảm giác mà hầu hết các nhân viên cảm thấy khi họ nhận tiền lương, nhất là sau khi ph ải tr ả thuế và những chi phí khấu trừ. Ít ra thì con cũng được nhận 100% rồi.” “Bác muốn nói là hầu hết mọi người không được nhận toàn bộ tiền lương sao?” Tôi kinh ngạc h ỏi. "Rất tiếc là không. Chính quyền sẽ lấy phần trước hết bằng các loại thuế. Con phải trả thuế khi con làm ra tiền. Con phải trả thuế khi con tiêu xài tiền. Con phải trả thuế khi con tiết kiệm ti ền. Con ph ải trả thuế ngay cả khi con chết.” “Sao lại như thế được ạ?” Tôi lúng búng hỏi. Tôi chẳng thích những điều tôi vừa nghe chút nào. Tôi biết cha tôi thường xuyên phàn nàn vì phải trả thuế quá nhiều, nhưng thật sự ông không làm gì cả. Có phải cuộc đời cũng đang xô đẩy ông hay không? Người cha giàu chầm chậm đu đưa chiếc ghế và lặng lẽ nhìn tôi. "Bác đã nói rồi có rất nhiều điều đ ể học. Học cách khiến tiền bạc phải làm việc cho mình là phải học suốt đời. Hầu h ết m ọi người h ọc đại học trong bốn năm, sau đó không học nữa. Họ đi làm. lãnh lương, cân đối thu chi, và th ế thôi. Trên hết, họ vẫn tự hỏi tại sao họ gặp những rắc rối về tiền bạc. Và họ nghĩ rằng có nhiều tiền s ẽ giải
- quyết được mọi chuyện. Một số rất ít nhận ra rằng chính vì họ không có kiến thức về vấn đề tài chính nên mới nảy sinh các vấn đề khác. Hôm nay bác chỉ muốn xem liệu con có đ ủ say mê đ ể h ọc v ề tiền bạc hay không thôi. Hầu hết mọi người đều không có. Họ đến trường, học một nghề gì đó, vui vẻ làm việc và kiếm được nhiều tiền. Một ngày kia họ thức dậy với những rắc rối tài chính kh ổng lồ và không thể ngưng làm việc được nữa. Đó là cái giá của việc chỉ biết làm việc vì tiền thay vì h ọc cách buộc tiền bạc làm việc cho mình. Vậy con có còn đủ say mê đ ể h ọc hay không?" Tôi gật đầu. “Tốt lắm”, người cha giàu nói. "Bây giờ quay lại làm việc đi. Lần này, bác s ẽ không trả con đ ồng nào cả." "Sao ạ?" Tôi kinh ngạc hỏi. “Con nghe rồi đấy. Không trả gì cả. Con vẫn sẽ phải làm việc ba giờ mỗi thứ Bảy, nhưng lần này con sẽ không được trả 10 xu một giờ nữa. Con nói con muốn học không phải để làm việc vì tiền, do đó bác sẽ không trả con đồng nào hết.” Tôi không thể tin vào những gì mình đang nghe nữa. “Bác đã nói chuyện này với Mike. Nó đang làm việc, lau bụi và chất các thùng hàng mà không được nhận đồng nào cả. Có lẽ con nên nhanh lên và quay lại làm việc thôi.” Tôi la lên: “Như thế là không công bằng. Bác phải trả con cái gì chứ!” “Con đã nói là con muốn học mà. Nếu con không học bây giờ thì sau này con s ẽ giống nh ư các nhân viên của bác, làm việc vì tiền và hy vọng không bị sa thải. Hoặc giống như cha con, kiếm th ật nhiều tiền chỉ để nợ nần đến tận cổ, luôn hy vọng nhiều tiền hơn sẽ giải quyết được vấn đề. N ếu đó là những điều con muốn, bác sẽ tiếp tục trả con 10 xu một giờ như lúc đầu. Hoặc con có th ể làm những điều mà hầu hết mọi người sẽ làm: phàn nàn là tiền lương quá thấp, nghỉ việc và đi tìm m ột công việc khác.” Người cha giàu vỗ đầu tôi và nói tiếp: "Hãy dùng cái này. Nếu con biết dùng cái đ ầu của mình m ột cách tốt nhất sau này con sẽ phải cảm ơn bác vì đã cho con một cơ hội, và con s ẽ lớn lên thành m ột người giàu có." Tôi đứng đó, không tin nổi vào sự thỏa thuận non nớt của mình. Ban đầu tôi đến đây để đòi tăng lương, còn bây giờ tôi phải tiếp tục làm việc mà không được trả dộng nào cả. Trong ba tuần kế tiếp, Mike và tôi làm việc ba giờ mỗi thứ Bảy mà không được trả công. Công việc không làm tôi bực mình và mọi chuyện cũng dần trở nên dễ dàng hơn. Điều vướng b ận còn lại là ph ải bỏ những trận bóng chày và không thể mua được vài cuốn truyện tranh nữa. Vào buổi trưa của tuần làm việc thứ ba, người cha giàu ghé lại chỗ chúng tôi. Sau khi xem xét nh ững việc đang diễn ra trong cửa hàng, ông bước đến tủ kem lạnh, lấy ra hai cây, trả tiền và ra hi ệu cho Mike và tôi cùng ra ngoài đi dạo. Cha Mike đưa kem cho hai đứa tôi và h ỏi: "Mọi việc th ế nào r ồi, hai
- chàng trai?" “Tốt thôi ạ.” Mike nói. Tôi gật đầu đồng ý. Người cha giàu lại hỏi. “Đã học được gì chưa?” Mike và tôi nhìn nhau, nhún vai và đồng loạt lắc đầu. TRÁNH NHỮNG CẠM BẪY LỚN NHẤT CỦA CUỘC ĐỜI “Các con thấy không, bà Martin và hầu hết những người ở đây đều phải làm việc cật l ực để kiếm một ít tiền, bám vào viễn ảnh của một công việc bảo đảm, mong chờ một kỳ nghỉ kéo dài ba tu ần m ỗi năm và một số lương hưu bủn xỉn sau mấy chục năm làm việc. Nếu điều đó làm các con th ấy h ứng thú, cha sẽ nâng lương các con lên 25 xu một giờ...” “Nhưng đó là những người làm việc chăm chỉ. Bác đang chế giễu họ à?” Tôi hỏi. Một nụ cười thoáng qua trên gương mặt người cha giàu. “Có thể những lời nói của bác nghe có vẻ tàn nhẫn, nhưng bác đang cố gắng đ ể các con có th ể th ấy được một cái gì đó. Hầu hết mọi người không thấy được những cái bẫy mà họ đang m ắc vào ch ỉ vì tầm nhìn của họ quá hẹp.” Mike và tôi ngồi ngẩn ra đó, không hiểu rõ hết những gì vừa nghe. Người cha giàu nói chuyện nghe thật tàn nhẫn. Tuy nhiên chúng tôi có thể cảm thấy ông đang rất muốn chúng tôi hiểu được m ột điều gì đó. Người cha giàu mỉm cười. "25 xu một giờ nghe có vẻ tuyệt đấy chứ? Nó có làm cho tim các con đ ập nhanh hơn không?" Tôi lắc đầu. “Thôi được 1 đô la một giờ.” Người cha giàu nói cùng với một nụ cười kín đáo. Tim tôi đập mạnh. Trí óc tôi muốn hét lên: “Nh ận đi! Nhận đi!” Tôi không thể tin vào những gì mình đang nghe n ữa. Nhưng tôi vẫn không nói gì cả. "À thế thì 2 đô la một giờ." Bộ óc và trái tim 9 tuổi của tôi gần như muốn nổ tung. Tôi không thể tưởng tượng là mình có thể kiếm được ngần ấy tiền. Tôi muốn nói “vâng ạ.” Tôi như thấy rõ trước mắt một cái xe đạp m ới, m ột bộ găng bóng chày mới và sự ngưỡng mộ của bạn bè khi tôi xoè tiền ra. Nhưng không biết t ại sao, tôi vẫn im lặng. Cây kem đang chảy xuống tay tôi. Bây giờ chỉ còn lại cái que và ở dưới đất là m ột đống vani và sôcôla mà lũ kiến rất khoái. Người cha giàu nhìn hai đứa trẻ đang chăm chăm ngó ông, m ắt m ở to và đ ầu óc trống rỗng. Ông biết rằng có một phần trong chúng tôi muốn đồng ý thỏa thuận này. Ông biết trong tâm hồn của mỗi người đều có một phần yếu đuối và tham lam mà người khác có th ể mua đ ược. Và ông cũng biết rằng trong tâm hồn của mỗi người đều có một phần mạnh mẽ và quyết tâm không bao
- giờ mua được cả. Vấn đề chỉ đơn giản là phần nào mạnh hơn mà thôi. "Thôi được rồi, 5 đô la một giờ." Bỗng dưng, lòng tôi chợt lắng lại. Điều gì đó đã thay đổi. Lời mời chào trở nên quá lớn và đâm ra lố bịch. Vào năm 1956, không có nhiều người lớn có thể kiếm được hơn 5 đô la mỗi giờ. Sự cám dỗ biến mất và sự bình tĩnh trở lại. Tôi chầm chậm quay sang nhìn Mike. Nó quay lại nhìn tôi. Cái ph ần yếu đuối và tham lam trong con người tôi đã im lặng. Có một sự điềm tĩnh và chắc chắn về tiền b ạc đến với trí óc và tâm hồn tôi. Tôi biết Mike cũng đang cảm thấy điều đó. “Tốt lắm. Hầu hết mọi người đều có một cái giá. Và họ có cái giá đó vì họ có những cảm xúc mà ta gọi là nỗi lo sợ và sự tham lam. Đầu tiên, nỗi lo không có tiền buộc họ phải làm việc, và khi h ọ lãnh lương thì sự tham lam hoặc lòng thèm muốn khiến họ bắt đầu nghĩ đến những thứ tuyệt vời mà tiền bạc có thể mua được. Khi đó thì một khuôn mẫu bắt đầu…" Người cha giàu dịu dàng nói. “Khuôn mẫu nào ạ?” Tôi hỏi. “Cái khuôn mẫu của việc thức dậy, đi làm, trả hóa đơn, thức dậy, đi làm, trả hóa đ ơn… Sau đó thì cuộc sống của họ cứ kéo dài mãi chỉ với hai cảm giác: nỗi lo sợ và sự tham lam. Khi được đưa ra nhiều tiền hơn, họ sẽ tiếp tục cái vòng luẩn quẩn nêu trên bằng cách gia tăng các chi phí. Đó là cái mà cha gọi là Rat Race.” “Có một con đường khác hả cha?” Mike hỏi. “Có đấy nhưng chỉ một ít người tìm ra nó. Đó là con đường mà cha hy vọng hai con sẽ tìm ra khi h ọc và làm việc với cha. Chính vì vậy mà cha đã đề nghị đủ loại tiền lương cho hai con.” “Cha có ám chỉ gì không vậy? Tụi con thấy rất mệt khi phải làm việc n ặng, nhất là khi không đ ược trả công gì cả.” Mike nói nho nhỏ. “Các con có thấy những người làm việc cho cha không? Nỗi lo sợ không có tiền kìm giữ h ọ trong cái cạm bẫy: đi làm, kiếm tiền, đi làm, kiếm tiền, hy vọng n ỗi lo sẽ vơi đi. Nhưng m ỗi ngày khi h ọ th ức dậy, sự lo lắng ấy thức dậy cùng họ, gặm nhấm trái tim họ. Tiền bạc điều khiển cuộc sống của họ, nhưng họ không dám thú nhận sự thật đó. Tiền bạc điều khiển cảm xúc và làm chủ luôn cả tâm h ồn họ...” Mike và tôi lắng nghe nhưng không thật sự hiểu hết mọi điều… Tôi chỉ biết rằng tôi vẫn thường tự hỏi tại sao những người lớn luôn phải vội vã đi làm, và trông họ không bao giờ có vẻ hạnh phúc, như thể có một cái gì đó buộc họ phải đì làm vậy… “Cha muốn hai con tránh dược cái bẫy đó. Đó là điều mà thật sự cha đang dạy các con ch ứ không ph ải chỉ dạy cách kiếm tiền, bởi vì tiền không giải quyết được vấn đề.” “Không à?” Tôi ngạc nhiên hỏi. “Không hề. Người ta ham muốn tiền bạc vì những niềm vui mà họ nghĩ rằng nó có thể mua đ ược. Nhưng niềm vui do tiền bạc mang đến thường rất ngắn ngủi, và người ta lại cần tiền để có được những niềm vui khác, những điều thú vị hơn, tiện nghi hơn, an toàn hơn. Vì vậy mà h ọ tiếp tục làm
- việc, nghĩ rằng tiền sẽ làm dịu đi tâm hồn đang khổ sở vì những nỗi lo sợ và lòng ham muốn của h ọ. Nhưng tiền không thể làm được điều đó." “Ngay cả với những người giàu sao?” “Ừ, ngay cả với những người giàu. Nhiều người giàu khao khát kiếm tiền không phải vì lòng ham muốn mà vì nỗi lo sợ bị nghèo túng, vì vậy họ tích lũy hàng tấn tiền chỉ dể cho nỗi lo s ợ ấy ngày càng tệ hại hơn. Cha biết nhiều người có hàng triệu đô la lại còn lo sợ hơn cả khi họ không có đồng nào trong túi. Họ rất lo bị mất tiền. Nỗi sợ đã giúp cho họ giàu có nay lại càng t ồi tệ h ơn. Cái ph ần yếu đuối và tham lam trong tâm hồn họ đang hét lớn hơn. Họ không muốn m ất những ngôi nhà l ớn, những chiếc xe hơi và một cuộc sống cao sang mà tiền bạc đã đem đến. Họ lo không biết b ạn bè s ẽ nói gì khi họ không còn tiền nữa. Rất nhiều người cảm thấy tuyệt vọng và bị căng thẳng thần kinh dù trông họ rất lộng lẫy và đang có nhiều tiền.” “Thế những người nghèo có hạnh phúc hơn không ạ?”. Tôi rụt rè hỏi. “Không. Sự tránh né tiến bạc cũng chỉ là một kiểu loạn thần kinh giống như quá gắn bó với tiền b ạc thôi. Cha đã gặp rất nhiều người nói rằng họ không quan tâm đến tiền bạc, nhưng lại làm việc đ ể kiếm tiền 8 giờ một ngày. Nếu họ không quan tâm đến tiền thì họ đi làm kiếm tiền để làm gì? Kiểu suy nghĩ đó có lẽ còn tệ hơn cả những người chuyên tích cóp tiền bạc nữa...”. “Thế ta phải làm gì? Không làm việc kiếm tiền cho đến khi hết cảm thấy lo sợ và tham lam hay sao?” “Nếu lo không đủ tiền, thay vì phải chạy đi làm việc ngay lập tức để kiếm tiền, hãy tự h ỏi rằng: ‘Liệu một công việc có phải là giải pháp tột nhất để vượt qua nỗi lo này hay không?’ Theo cha thì câu trả lời sẽ là ‘Không’, đặc biệt là khi con nhìn qua suốt một đời người. Công việc chỉ là m ột giải pháp ngắn hạn cho một vấn đề dài hạn thôi. Cũng giống như câu chuyện về một con lừa kéo xe trong lúc người chủ treo lủng lẳng một củ cà rết trước mũi nó vậy. Người chủ có thể sẽ đến được nơi mà ông ta muốn, còn con lừa thì chỉ đuổi theo một ảo tưởng thôi. Nếu con lừa có thể nhìn thấy toàn cảnh b ức tranh này, có thể nó sẽ suy nghĩ lại xem có nên theo đuổi củ cà rốt nữa hay không..." “Thế bác khuyên con làm thế nào?” Tôi băn khoăn hỏi. “Hãy cố nắm cho được sức mạnh của tiền bạc, đừng e sợ nó. Nói cho cùng thì chúng ta đ ều là những người làm công cả, chỉ có điều là ở những mức độ khác nhau thôi. Cha chỉ muốn hai con có cơ h ội để nhìn rõ cái cạm bẫy này, cái cạm bẫy gây ra bởi n ỗi lo sợ và lòng ham mu ốn. Hãy kéo chúng v ề phe mình chứ đừng để chúng chống lại mình. Đó là điều mà cha muốn dạy các con. Nếu đầu tiên mà các con không thể giải quyết được nỗi lo sợ và lòng ham muốn, mà sau đó các con lại giàu lên, thì các con sẽ chỉ là những nô lệ được trả lương cao mà thôi...” Trên đường quay trở lại cửa hàng, người cha giàu giải thích cho chúng tôi biết người giàu đã "làm ra tiền" như thế nào. Lúc đó, chúng tôi không hiểu ông đang nói gì, nhưng nhiều năm trôi qua thì mọi th ứ dần dần sáng tỏ...
- NHÌN THẤY NHỮNG GÌ NGƯỜI KHÁC KHÔNG THẤY Trước khi leo lên chiếc xe tải nhỏ bên ngoài cửa hàng, cha Mike nói với chúng tôi: "Hãy s ử d ụng đ ầu óc của mình. Cái đầu sẽ chỉ cho các con cách làm ra tiền còn nhiều hơn s ố tiền cha có thể tr ả. Các con sẽ thấy được những điều mà người khác không thấy. Cơ hội ở ngay trước mắt mọi người. nhưng hầu hết người ta không thấy được chúng vì họ đang bận kiếm tiền và sự bảo đảm công việc nên họ ch ỉ thấy được có hai thứ đó thôi. Một khi các con đã nhìn thấy cơ hội rồi thì suốt đời các con sẽ nhìn ra chúng. Khi các con đã nhìn ra thì cha sẽ dạy cho các con m ột điều khác…” Hai tuần nữa trôi qua, chúng tôi vẫn tiếp tục suy nghĩ, thảo luận với nhau và tiếp tục làm vi ệc không lương. Điều đáng buồn nhất với tôi khi không được hưởng 30 xu mỗi thứ Bảy là không có tiền mua truyện tranh nữa... Hết ngày thứ Bảy thứ hai, khi tạm biệt bà Martin, tôi chợt thấy bà làm một việc mà trước đây tôi ch ưa từng thấy, nói đúng ra là đã từng thấy nhưng không chú ý lắm... Bà Martin đang cắt trang đầu quyển truyện tranh làm đôi. Bà giữ lại nửa trên bìa sách và quăng c ả cuốn còn lại vào một thùng cạc ông lớn. Khi tôi hỏi bà đang làm gì, bà trả lời: "Bác b ỏ nó đi. Bác đ ưa trả lại nửa trên bìa sách cho người giao truyện tranh khi ông ta mang sách m ới đ ến. Kho ảng m ột ti ếng nữa ông ấy sẽ đến đây." Mike và tôi ngồi chờ. Khi người giao sách đến, tôi hỏi ông xem liệu chúng tôi có thể lấy những cuốn truyện tranh này không. Ông trả lời: “Các cậu có thể lấy chúng n ếu các cậu làm vi ệc cho c ửa hàng và nếu các cậu không bán chúng lại…” Nhà Mike có một căn phòng còn bỏ trống ở tầng hầm. Chúng tôi lau dọn căn phòng thật s ạch sẽ và bắt đầu chất hàng trăm cuốn truyện tranh vào. Sau đó, thư viện truyện tranh của chúng tôi nhanh chóng được khai trương, với khách hàng là bọn trẻ trong xóm. Chúng tôi thuê chị gái của Mike, m ột người rất thích đọc sách, đến làm thủ thư. Chị ấy lấy mỗi đứa trẻ 10 xu khi vào thư viện, và trong hai tiếng mở cửa mỗi ngày, khách hàng của chúng tôi có thể đọc bao nhiêu cuốn truyện cũng đ ược. Như thế bọn trẻ rất có lời vì mua một cuốn truyện tranh phải mất 10 xu, nhưng v ới 10 xu đó, n ếu đến th ư viện của chúng tôi, trong hai giờ chúng có thể đọc đến 5, 6 cuốn. Chị của Mike sẽ kiểm tra bọn trẻ khi chúng ra về, để chắc chắn rằng chúng không đem quyển nào về nhà. Chị ấy cũng giữ gìn những quyển sách, ghi lại có bao nhiêu đứa trẻ vào xem, chúng tên gì và chúng bình luận gì... Tính trung bình sau ba tháng, Mike và tôi kiếm được 9.5 $ m ột tuần. Mỗi tu ần chúng tôi trả cho chị của Mike 1$ và cho chị ấy đọc truyện thoải mái, dù rất hiếm khi chị ấy đọc truyện vì lúc nào chị cũng phải học bài cả. Mike và tôi thu thập tất cả truyện tranh từ những cửa hàng khác. Chúng tôi giữ lời hứa với người giao sách là sẽ không bán đi cuốn truyện tranh nào cả. Khi chúng bị rách nát, chúng tôi đ ốt đi. Chúng tôi c ố gắng mở một chi nhánh nữa, nhưng không thể tìm ra một người nào tốt bụng và có thể tin tưởng được
- như chị của Mike. Ngay từ khi còn nhỏ, chúng tôi đã hiểu được rằng: tìm được những nhân viên t ết là rất khó. Chương 3: Bài 2 Tại sao phải dạy con về tài chính? Hầu hết mọi người không nhận ra rằng: trong cuộc sống, vấn đề không phải là bạn kiếm được bao nhiêu tiền mà là bạn giữ được bao nhiêu tiền và làm cho nó sinh sôi n ảy n ở như thế nào. Điều đó cũng giống như trồng một cái cây vậy. Ban đầu, bạn sẽ phải mất rất nhiều công sức để chăm bón nó, đến một ngày nào đó, khi rễ cây đã đâm sâu vào lòng đ ất, cái cây đã đ ủ l ớn đ ể t ự mình phát triển, bạn sẽ không cần phải tốn công chăm bón n ữa mà vẫn có th ể đ ược h ưởng nh ững mùa qu ả ngọt lành. Muốn cho cái cây tiền bạc của bạn phát triển, bạn phải có nhiều kiến thức v ề tài chánh để bi ết chăm bón nó thật đúng cách. Khi bắt đầu học cách làm giàu. tôi và Mike hãy còn là những đứa trẻ nên ng ười cha giàu đã nghĩ ra m ột cách đơn giản để dạy chúng tôi. Trong nhiều năm, ông đã vẽ những bức vẽ và sử dụng những t ừ ng ữ đơn giản để Mike và tôi hiểu được những biệt ngữ và sự vận động của tiền bạc. Nhiều năm sau đó ông mới bắt đầu thêm vào những con số. Tuy đơn giản nhưng những bức vẽ này đã góp phần hướng dẫn hai đứa trẻ bé nhỏ trong một bài toán số học khổng lồ về tài chính, hình thành m ột n ền t ảng sâu sắc và kiên cố... Quy luật 1. Bạn phải biết sự khác nhau giữa tài sản (asset) và tiêu s ản (liability) và đ ể đ ược giàu có, bạn phải mua tài sản. Nghe thì có vẻ đơn giản đến buồn cười, nhưng hầu hết mọi người đều không biết được nó uyên thâm đến mức nào, vì họ không biết được sự khác nhau giữa một tài sản và một tiêu sản là ở đâu. "Người giàu kiếm được tài sản. Người nghèo và người trung lưu chỉ thu được tiêu sản, nhưng họ nghĩ rằng họ đã kiếm được tài sản." Khi người cha giàu giải thích điều này cho Mike và tôi, chúng tôi nghĩ ông đang nói đùa. Chúng tôi đang chờ đợi một bí mật làm giàu, vậy mà ông lại trả lời như thế đấy. Nó đơn giản đến mức chúng tôi phải khựng lại một lúc lâu để suy nghĩ về điều đó. “Bác muốn nói tất cả những điều chúng con cần biết là: tài sản là gì, sau đó phải đi kiếm nó và r ồi chúng con sẽ giàu có sao?” Tôi ngờ vực hỏi. Người cha giàu gật đầu. “Đơn giản thế thôi.” “Nếu chỉ đơn giản như thế, tại sao những người khác không giàu được?” Tôi lại hỏi. Người cha giàu mỉm cười. “Vì người ta không biết được sự khác nhau giữa tài sản và tiêu s ản.” “Tại sao người lớn lại ngớ ngẩn thế nhỉ? Nếu đó chỉ là một điều đơn giản nhưng quan trọng thì t ại sao người ta lại không muốn tìm hiểu?”
- Người cha giàu phải mất vài phút mới giải thích được cho chúng tôi biết tài sản là gì và tiêu s ản là gì. Là một người lớn, tôi cảm thấy giải thích điều này với những người lớn khác thật khó khăn. Vì sao vậy? Vì người lớn khôn ngoan hơn. Gần như trong mọi trường hợp, hầu hết người lớn không n ắm được sự đơn giản của một ý tưởng vì họ được giáo dục khác nhau. Và một người lớn thông minh thường cảm thấy bị hạ thấp khi phải chú ý đến những khái niệm quá đơn giản. Người cha giàu tin vào quy luật KISS - "Giữ Cho Đơn Giản" (Keep It Simple Stupid) - vì v ậy ông c ố làm cho mọi thứ trở nên thật đơn giản với hai chúng tôi… Ông nói: "Những điều xác định nên một tài sản không phải là từ ngữ mà là nh ững con s ố. Và n ếu các con không biết đọc số thì các con không thể xác định được một tài sản trong m ớ bòng bong ấy đâu." Trong kế toán, vấn đề không phải ở bản thân những con số mà là những con số ấy nói lên điều gì. Cũng như từ ngữ vậy, vấn đề không phải ở bản thân từ ngữ mà là câu chuyện những t ừ ng ữ ấy k ể. “Nếu con muốn trở nên giàu có, con phải đọc được và hiểu được những con s ố.” Người cha giàu l ặp đi lặp lại câu nói ấy cả ngàn lần với chúng tôi: "Người giàu kiếm được tài sản. Người nghèo và người trung lưu chỉ kiếm được tiêu sản." Mô hình vòng quay của một tài sản: Hình hộp ở trên là Bản kê lợi tức, hay còn gọi là Bản kê lời lỗ. Nó đo các khoản thu nhập và chi phí, tiền vào và tiền ra. Cái hộp bên dưới là Bản cân đối thu chi. Nó được gọi như vậy vì nó đòi h ỏi ph ải có sự cân đối giữa tài sản và tiêu sản. Lý do chính gây ra những cuộc vật lộn tài chính đ ơn gi ản là vì người ta không biết được sự khác nhau giữa một tài sản và một tiêu sản. Nguyên nhân c ủa s ự nhầm lẫn chính là vì định nghĩa của hai từ này. Càng cố tra tự điển, bạn sẽ chỉ càng nhầm lẫn nhiều h ơn thôi. Người cha giàu đã nói với hai chúng tôi một cách đơn giản rằng: "Tài sản bỏ tiền vào túi các con, còn tiêu sản thì lôi tiền ra khỏi túi." Mô hình vòng quay của một tiêu sản:
- Nếu bạn muốn trở nên giàu có, hãy mua tài sản. Nếu muốn trở nên nghèo đi, hãy mua tiêu s ản. Chính vì không phân biệt được sự khác nhau này mà rất nhiều người gặp các rắc rối về tài chính. “Mù chữ” và “mù số” đều là nguyên nhân gây ra những khó khăn tài chính. Nếu người ta gặp khó khăn tài chính nghĩa là đang có một điều gì đó mà họ không hiểu được: hoặc những t ừ ngữ hoặc nh ững con số. Người giàu phát tài được là nhờ họ "biết đọc biết viết" trong nhiều lĩnh vực khác nhau hơn những người đang phải vật lộn về tài chính. Vì vậy, nếu bạn muốn giàu có và giữ được của cải, b ạn cần phải hiểu biết về tài chính, cả về từ ngữ lẫn những con số. Mũi tên trong sơ đồ biểu thị vòng quay tiền mặt. Chỉ toàn những con số thì thể hiện được rất ít. Chỉ toàn từ ngữ cũng không nói lên được gì nhiều. Đó là câu chuyện về sự tính toán. Khi báo cáo tài chính, việc đọc những con số nghĩa là đang nhìn vào cốt truyện, câu chuyện kể về n ơi đến của vòng quay tiền mặt. Trong 80% các gia đình, câu chuyện tài chính kém vui không phải vì họ không làm ra tiền mà vì họ dùng tiền để mua tiêu sản chứ không mua tài sản. Những sơ đồ trên thể hiện vòng quay tiền mặt trong cuộc sống người nghèo, người trung lưu và người giàu. Chính là vòng quay tiền mặt đang kể chuyện, câu chuyện về một người sử dụng tiền bạc của anh ta như thế nào, anh ta làm gì sau khi cầm tiền trong tay... Người ta thường nói rằng: “Tôi đang mắc nợ, vì vậy tôi phải đi kiếm tiền.” Nhưng có nhiều tiền thường không giải quyết được vấn đề thật sự nó chỉ làm cho mọi chuyện trở nên trầm trọng hơn thôi. Tiền làm cho những sai lầm bi thảm của con người trở nên hiển nhiên. Chính vì vậy mà thông thường, khi người ta được hưởng một vận may bất ngờ - ví dụ như được thừa hưởng gia tài, tăng lương hay trúng số - trước sau gì thì họ cũng sẽ trở về với tình trạng tài chính h ỗn đ ộn như ban đầu, nếu không muốn nói là tệ hơn lúc đầu nữa. Tiền chỉ làm nổi bật mô hình vòng quay tiền mặt trong đầu bạn. Nếu bạn thường sử dụng hết mọi thứ bạn có thì gần như chắc chắn là việc tăng
- lương sẽ dẫn đến tăng chi tiêu. Chúng ta thường kiếm tiền bằng kỹ năng nghề nghiệp của mình và đa số sinh viên rời trường mà không có một kỹ năng tài chính nào, nên dù hàng triệu người có học theo đuổi nghề nghiệp của mình một cách thành công, họ vẫn gặp phải rất nhiều khó khăn tài chính. Họ làm việc v ất v ả nhưng không giàu được. Điều thiếu sót trong vốn học của họ không phải là làm thế nào để kiếm tiền, mà là làm th ế nào để sử dụng tiền - kiếm được tiền rồi thì cần phải làm gì với chúng. Cái đó gọi là năng lực tài chính - bạn làm gì với tiền bạc sau khi đã kiếm ra chúng, làm sao để giữ không cho người khác chi ếm lấy, bạn giữ chúng được bao lâu, tiền bạc sẽ làm việc cho bạn như thế nào? Hầu hết những khó khăn tài chính người ta gặp phải là do họ không hiểu được vòng quay tiền m ặt. Một người có thể được học hành tới nơi tới chốn, thành công trong sự nghiệp nhưng vẫn không hiểu gì về tài chính. Những người này thường phải làm việc nhiều hơn cần thiết vì họ đã học cách làm việc chăm chỉ, nhưng không được học cách buộc tiền bạc phải làm việc cho mình. CÂU CHUYỆN VỀ MỘT GIẤC MƠ TÀI CHÍNH TRỞ THÀNH MỘT CƠN ÁC MỘNG TÀI CHÍNH Cuốn phim về những người làm việc chăm chỉ có sẵn một khuôn mẫu. Sau khi k ết hôn, những cặp v ợ chồng trẻ liền thuê một căn hộ để ở. Vấn đề là căn hộ thì quá tù túng, nên h ọ quyết định ph ải ti ết kiệm để mua một ngôi nhà trong mộng và có thể có con. Lúc này họ có hai nguồn thu nhập và h ọ b ắt đầu tập trung vào sự nghiệp của mình. Thu nhập của họ bắt đầu tăng lên. Chi phí số một của hầu hết mọi người là thuế: thuế thu nhập, thuế giá trị gia tăng khi tiêu xài, mua sắm hàng hoá… Khi thu nhập tăng, chi phí tăng theo, số tiêu sản cũng sẽ tăng lên. Có thể chứng minh bằng cách quay lại ví dụ của cặp vợ chồng trẻ. Kết quả của việc thu nh ập tăng lên là họ quyết định sẽ đi mua ngôi nhà trong mộng. Khi đã có nhà, họ sẽ phải trả m ột th ứ thu ế m ới gọi là thuế bất động sản. Sau đó họ mua một chiếc xe mới, đồ đạc mới và những dụng cụ m ới để hợp với ngôi nhà mới của mình. Rồi họ bỗng giật mình nhận ra rằng phía cột tiêu s ản đ ầy nh ững món nợ cầm cố và nợ tín dụng. Lúc này, họ rơi vào cái bẫy Rat Race. Rồi một đứa trẻ ra đời. Họ làm việc nhi ều h ơn. Nhi ều ti ền h ơn và thuế cao hơn, gọi là đóng thuế theo thu nhập. Quá trình đó cứ lặp đi lặp lại. Một t ấm thẻ tín dụng được gởi đến. Họ sử dụng nó. Nó hết hạn. Một công ty cho vay gọi đến và bảo rằng "tài s ản" l ớn nhất của họ, ngôi nhà, được định giá cao. Công ty này đưa ra một món n ợ bảo đảm (bill consolidation loan) và bảo rằng tốt hơn hết là thanh toán những món nợ lãi suất cao bằng thẻ tín dụng của h ọ. Bên cạnh đó, lợi tức nhờ mái nhà của họ chính là sự khấu trừ thuế. Họ làm theo điều đó, và th ở dài nh ẹ nhõm. Những tấm thẻ tín dụng đã được trả. Bây giờ họ gom những món n ợ tiêu thụ lại thành m ột văn tự cầm nhà. Số tiền phải trả giảm xuống vì họ gia hạn món nợ đến 30 năm cơ mà. Những người hàng xóm gọi điện rủ họ đi mua sắm, vì đang có đợt bán hàng giảm giá... Một cơ h ội để tiết kiệm chút ít tiền. Họ tự nhủ: “Tôi sẽ không mua gì cả. Tôi chỉ đi xem thôi.” Nhưng ngay khi nhìn
- thấy một vật gì đó, họ lại lấy tấm thẻ tín dụng ra... Tôi rất thường gặp những cặp vợ chồng như thế. Tên họ thì khác nhau nhưng tình trạng tài chính thì giống nhau cả. Những thói quen tiêu xài đã buộc họ phải kiếm thêm nhiều nguồn thu nhập khác. Họ không biết rằng chính cách tiêu xài tiền của họ, là nguyên nhân chính gây ra những cu ộc v ật l ộn tài chính. Mọi chuyện là do không hiểu biết về tài chính và không phân biệt được sự khác nhau giữa tài sản và tiêu sản. Người nghèo và người trung lưu rất thường cho phép tiền bạc làm chủ mình. Mỗi buổi sáng h ọ ch ỉ đơn giản thức dậy và đi làm mà quên tự hỏi rằng những điều mình đang làm có ý nghĩa gì hay không. Không am hiểu nhiều về tiền bạc, phần lớn mọi người để cho quyền lực đáng sợ của tiền bạc điều khiển mình. Người ta thường làm một việc gì đó vì những người khác cũng làm như vậy. Họ thích ứng mà không chịu đặt câu hỏi. Họ lặp lại một cách không suy nghĩ những điều họ nghe được, những ý t ưởng theo kiểu "căn nhà là cả một tài sản", "ngôi nhà là sự đầu tư lớn nhất của bạn", "hãy tìm một công việc an toàn", "đừng mạo hiểm"... Khi Mike và tôi 16 tuổi, chúng tôi bắt đầu làm việc cho cha Mike sau giờ học và m ỗi cu ối tu ần. Chúng tôi thường ngồi cùng với cha Mike trong khi ông tiếp những nhân viên ngân hàng, luật sư, kế toán viên, người môi giới, nhà đầu tư, nhà quản lý và những người lao động… Cha Mike đã không đi theo đám đông. Ông có những suy nghĩ riêng và ông rất ghét câu nói: "Chúng tôi phải làm vậy vì mọi người đều làm vậy." Ông cũng không ưa những từ như “không thể.” Nếu bạn muốn ông làm một điều gì đó, chỉ cần nói khích rằng: “Tôi không nghĩ anh có thể làm được điều đó.” Khi ngồi dự những buổi họp của ông, Mike và tôi học được nhiều thứ. Cha của Mike không được học nhiều ở trường nhưng ông rành về tài chính và cuối cùng đã thành công. Ông thường nói với chúng tôi: "Một người thông minh thuê những người còn thông minh hơn anh ta nữa." Tôi nhớ lúc tôi vẽ những sơ đồ này cho cha tôi xem và chỉ cho ông hướng đi của một vòng quay tiền mặt, những chi phí lệ thuộc khi làm chủ một ngôi nhà. Một ngôi nhà lớn nghĩa là chi phí lớn, và vòng quay tiền mặt sẽ tiếp tục đi ra ngoài qua cột chi phí. Tôi biết rằng với nhiều người, một ngôi nhà đẹp là sự đầu tư lớn nhất của họ, dù rằng nó không phải là một tài sản mà là một tiêu sản, vì nó làm cho tiền ra khỏi túi nhiều hơn. Tuy nhiên, sẽ có nhiều người không đồng ý với tôi bởi lẽ một ngôi nhà đẹp rất dễ gây xúc cảm. Và khi nói đến chuyện tiền bạc thì những cảm xúc mạnh mẽ sẽ làm mờ đi trí thông minh tài chính. 1. Khi nhắc chuyện nhà cửa, tôi muốn nói rằng: hầu hết mọi người phải làm việc suốt đời để trả tiền cho một ngôi nhà mà họ không bao giờ thực sự được sở hữu. Nói cách khác, sau nhiều năm, h ầu h ết mọi người đều muốn mua một ngôi nhà mới, mỗi lần mua nhà sẽ dẫn đến một món n ợ kéo dài nhiều
- năm trong khi nợ căn nhà trước còn chưa trả xong. 2. Nhà cửa không phải lúc nào cũng tăng giá. Điều mất mát lớn nhất là bạn để mất đi những cơ hội. Nếu bạn đầu tư toàn bộ tiền bạc cho ngôi nhà, bạn bị buộc phải làm việc vất vả h ơn vì tiền b ạc sẽ tiếp tục chuyển qua bên cột chi phí thay vì thêm vào cột tài sản, đó chính là khuôn m ẫu kinh điển vòng quay tiền mặt của những gia đình trung lưu. Nếu ban đầu một cặp vợ chồng trẻ để dành nhiều tiền vào cột tài sản thì những năm sau này họ sẽ sống dễ dàng hơn, nhất là khi con cái đ ến tu ổi đi h ọc. Tài sản của họ sẽ phát triển lên và có thể giúp họ kiểm soát các chi phí. Thông thường thì có m ột ngôi nhà cũng giống như gánh một món nợ trị giá nhà phải trả và làm tăng các chi phí của b ạn. Tóm lại, kết quả cuối cùng khi quyết định sở hữu một căn nhà quá đắt tiền thay vì nên b ắt đ ầu m ột danh mục vốn đầu tư, sẽ tác động mạnh vào một cá nhân theo ít nhất là ba cách: 1. Mất thời gian, trong lúc những tài sản khác có thể sẽ được nâng giá trị lên. 2. Mất một phần vốn, vì số tiền đó có thể được đem đi đầu tư thay vì phải trả các chi phí b ảo qu ản trực tiếp liên quan đến ngôi nhà. 3. Mất cơ hội rèn luyện. Người ta thường coi ngôi nhà, tiền tiết kiệm và kế hoạch lương h ưu là t ất cả những gì họ có trong cột tài sản. Vì không đầu tư nên họ để mất đi những kinh nghiệm đ ầu t ư và sẽ không bao giờ có thể trở thành “những nhà đầu tư sành điệu.” Tôi không nói bạn đừng mua nhà. Tôi muốn nói, hãy hiểu được sự khác nhau giữa m ột tài s ản và m ột tiêu sản. Khi muốn có một căn nhà lớn hơn, đầu tiên tôi phải mua một s ố tài s ản đ ể có th ể phát sinh vòng quay tiền mặt đủ trả cho ngôi nhà ấy đã. Những bản kê tài chính cá nhân của cha ruột tôi là minh chứng t ốt nhất cho cu ộc s ống của m ột con người trong vòng Rat Race. Các chi phí của ông dường như luôn đuổi k ịp các thu nhập, không hề cho phép ông đầu tư vào một tài sản nào. Kết quả là số tiêu sản của ông, ví dụ như những món cầm cố hay nợ thẻ tín dụng, còn lớn hơn cả số tài sản. Những bức tranh sau còn có giá trị h ơn cả ngàn t ừ ng ữ: Trái lại, bản kê tài chính cá nhân của người cha giàu lại phản ánh kết quả của m ột cuộc s ống dành cho việc đầu tư và giảm đến mức tối thiểu các tiêu sản: Xem lại bản kê tài chính của người cha giàu ta sẽ hiểu tại sao người giàu càng ngày càng giàu h ơn. Cột tài sản làm phát sinh nhiều thu nhập hơn số cần thiết cho các chi phí, và chúng l ại đ ược đem đ ầu tư lại vào cột tài sản. Cột tài sản sẽ ngày càng phát triển và vì v ậy mà s ố thu nhập sẽ ngày càng nhi ều hơn. Kết quả là người giàu ngày càng giàu hơn. Những người trung lưu luôn gặp phải những khó khăn tài chính không dứt vì thu nhập chính của họ là tiền lương, và khi tiền lương tăng thì thuế cũng tăng. Mà khi lương tăng thì các chi phí của họ cũng có
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Dạy con làm giàu
405 p |
6747 |
4021
-
Sách Cha giàu cha nghèo
56 p |
1129 |
590
-
cha giầu cha nghèo
5 p |
1768 |
384
-
Sách Dạy con làm giàu
337 p |
475 |
311
-
Quà tặng từ cuộc sống
16 p |
576 |
296
-
Book: Rich Dad Poor Dad
76 p |
434 |
284
-
Sách về Dạy con làm giàu
16 p |
282 |
160
-
Rich Dad Poor Dad
75 p |
470 |
140
-
Bí quyểt về hưu sớm và giàu
242 p |
149 |
95
-
Cách làm giàu đơn giản áp dụng cho mọi người
4 p |
156 |
48
-
Giàu và nghèo
5 p |
93 |
32
-
Ebook: Dạy con làm giàu
72 p |
83 |
29
-
GIÀU NGHÈO
18 p |
110 |
18
-
Bạn có nghèo không?
2 p |
58 |
12
-
Đồ chơi cho bé - những bài học làm người
5 p |
81 |
12
-
Dấu hiệu chàng sẵn sàng làm cha
3 p |
41 |
4
-
Bí quyết để bé không cáu kỉnh
3 p |
31 |
3

Server: Apache/2.2.31 (CentOS)

Set-Cookie: TLDEVNamespace=q8c02ve6ul19lti9amm8jqrms5; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly

Vary: Accept-Encoding