text:
Nhà Thương
Nhà Thương (tiếng Trung Quốc: 商朝, Thương triều) hay nhà Ân (殷代, Ân đại), Ân Thương (殷商) là triều đại đầu tiên được công nhận về mặt lịch sử là một triều đại Trung Quốc. Theo biên niên sử dựa trên các tính toán của Lưu Hâm thì nhà Thương trị vì từ khoảng năm 1766 TCN tới khoảng năm 1122 TCN, tuy nhiên theo biên niên sử dựa theo Trúc thư kỉ niên thì khoảng thời gian này là 1556 TCN tới 1046 TCN. Các kết quả của Hạ Thương Chu đoạn đại công trình coi khoảng thời gian này là từ 1600 TCN tới 1046 TCN.
Mục lục
Thành lập[sửa | sửa mã nguồn]
Theo truyền thống lịch sử, nhà Thương tiếp nối sau triều đại có tính huyền thoại là nhà Hạ và trước nhà Chu. Triều đại này bắt đầu từ vua Thành Thang và kết thúc ở vua Trụ. Nhà Thương bắt đầu nổi lên từ phía Tây châu thổ sông Vị. Bằng vũ lực, nhà Thương thống nhất vùng đồng bằng phía bắc Trung Quốc, xây dựng một đế chế theo kiểu những kẻ chinh phục khác: để lại phía sau một lực lượng đồn trú để kiểm soát dân chúng địa phương, biến vị vua ở đó trở thành một kẻ đồng minh phụ thuộc, cho phép ông ta kiểm soát công việc ở lãnh địa của mình, đánh thuế những nơi đã bị chinh phục.
Lãnh thổ[sửa | sửa mã nguồn]
Sử Trung Hoa bắt đầu được ghi chép thành văn từ thời nhà Thương, và những điều chép đó đúng với kết quả các công trình khai quật. Tới 1964, người ta đã in và công bố 41.000 hình khắc giáp cốt văn, và 3000 chữ khắc thời đó.
Văn minh đời Thương đã đạt mức cao của thời đại đồ đồng, nhưng nhà Thương thành lập trong hoàn cảnh nào, dân Trung Hoa từ văn minh nhà Hạ chuyển qua văn minh nhà Thương ra sao thì vẫn còn thiếu nhiều tài liệu.
Các bộ sử đời sau chỉ biết đại khái rằng: vua Thành Thang khi diệt vua Kiệt nhà Hạ, khai sáng nhà Thương, quy tụ được nhiều bộ lạc và đất đai nhà Thương gồm các tỉnh Sơn Tây, Sơn Đông, Hà Bắc, Hà Nam ngày nay.
Kinh đô mới đầu ở đất Bạc, sau bị các dân tộc du mục ở phía Tây lấn, phải dời chỗ 7 lần, lần cuối cùng tới Ân Khư (khư nghĩa là đồi) ở phía Đông, gần An Dương, đổi quốc hiệu là Ân.
Nhà Thương gồm tất cả 30 đời vua (theo các giáp cốt), gần đúng với Sử ký Tư Mã Thiên, chỉ khác có 5 ông. Mười ba vua đầu, anh truyền ngôi cho em cùng mẹ, hiếm lắm mới có trường hợp cha truyền cho con. Nhưng đến bốn đời vua cuối thì đều truyền tử và từ đó thành lệ cho tất cả các triều đại sau.
Sử chép thời đó có tới ngàn chư hầu; có lẽ chỉ một số ít ở gần kinh đô mới tùy thuộc nhà Thương, còn ở xa kinh đô thì là những bộ lạc tương đối độc lập. Đó là nguồn gốc của chế độ phong kiến phân quyền sẽ thấy phát triển ở đầu nhà Chu rồi suy tàn ở cuối thời đó.
Thành thị nhà Thương còn kha nhỏ. An Dương, thành lớn nhất đời nhà Thương, tức kinh đô cuối cùng, chu vi chỉ có 800 m. Cung điện của nhà vua hướng về phía Nam, gồm ba điện (minh đường), điện nào cũng cất bằng gỗ, nóc có hai mái. Một điện ở giữa là chỗ họp triều, phía Đông điện đó là nhà thái miếu, thờ tổ tiên nhà vua; phía Tây là nơi thờ thần Xã Tắc. Ở phía Bắc cung điện, dựng một cái chợ; phía Nam dành cho các triều thần, và một số thợ thủ công chế tạo vũ khí, chiến xa, các đồ tự khí bằng đồng... Đồ đồng thời nhà Thương đã đạt độ tinh xảo hạng nhất thế giới khi đó.
Khí hậu[sửa | sửa mã nguồn]
Vào thời nhà Thương vùng Trung Nguyên có khí hậu ấm áp hơn ngày nay, thích hợp cho các loài đồng vật nhiệt đới và á nhiệt đới sinh sống. Người ta đã đào được nhiều xương và văn khắc có nhắc đến các loài động vật nhiệt đới và á nhiệt đới như trâu, voi, tê, báo, linh dương, lợn vòi vân vân cho thấy vào thời nhà Thương chúng đã từng sống tại đây. Nhờ có nguồn cung cấp ngà voi dồi dào nên Trung Quốc thời nhà Thương có nghề chạm khắc ngà voi phát triển. Người ta đã khai quật được tại Trung Nguyên nhiều đồ vật thời nhà Thương làm bằng ngà voi.[2][3]
Tôn giáo, thời huy hoàng[sửa | sửa mã nguồn]
Kinh đô của nhà Thương lúc đầu đóng ở đất Bạc nay thuộc huyện Thương Khâu, tỉnh Hà Nam của Trung Quốc. Do việc trị thuỷ thời đó còn hạn chế, lũ lụt, thiên tai thường xuyên xảy ra, vì vậy phải thiên đô nhiều lần. Tới đời vua Bàn Canh (1401 - 1374 TCN), khoảng năm 1384 TCN nhà Thương đã chuyển kinh đô về đất Ân và từ đó ổn định ở nơi này. Vì vậy, nhà Thương còn được gọi là nhà Ân.
Hai nét căn bản của xã hội đời Thương là:
- Mới đầu theo chế độ mẫu hệ cho nên vua chết thì truyền ngôi cho em cùng mẹ, rồi tới cuối theo chế độ phụ hệ, truyền ngôi cho con.
- Tôn giáo đa thần: thần sông, núi, mưa, gió, sấm... nhất là thần sinh sản (fécondité). Cao hơn hết là Thượng đế, hình người, tạo ra người và vạn vật; rồi tới thần Đất, hình một người đàn bà, sinh ra và nuôi vạn vật.
Để cho đất sản xuất được nhiều, mùa màng trúng, người ta tế lễ và giết người, súc vật trong mỗi buổi tế. Các công trình khai quật ở An Dương từ 1950 chứng tỏ rằng số người bị hy sinh rất lớn, nhất là khi chôn cất nhà vua. Có một ngôi mộ, người ta khai quật được ở chung quanh trên 300 bộ xương người, có bộ được toàn vẹn, có bộ bị chặt đầu. Những bộ xương đó có thể là của hoàng hậu, cung phi, các hầu cận vua, vệ binh, đánh xe, một số quan tướng nữa... Tục đó duy trì rất lâu, mãi đến thời nhà Hán mới gần hết; và người ta thay tuẫn táng người bằng những hình nộm đan bằng tre, hay những tượng lớn như người thật, bằng đá, gỗ hay đất nung; sau cùng bằng những hình nhỏ bằng đất nung và những đồ vàng giấy (đồ vàng mã) đốt trong đám táng. Tục đốt hàng mã đó, ngày nay ở các nước Đông Á vẫn còn.
Lúc này bên cạnh các vua nhà Thương có nhiều lãnh chúa và quý tộc. Một trò giải trí thường ngày của họ là tổ chức các cuộc đi săn. Vua và quý tộc ở tại những ngôi nhà lộng lẫy với tường bằng đất nện hay gạch bằng đất nung trong khi những người dân thường tiếp tục sống trong những ngôi nhà hầm như hồi sơ khai. Vị vua nhà Thương là vị chủ tế cao nhất, và ông ta có một bộ máy hành chính quan lại, gồm các vị quan, các vị chủ tế cấp thấp hơn và những người coi việc bói. Cũng giống như những nền văn minh dựa trên chiến tranh khác, họ cũng bắt nô lệ, những người nô lệ phải lao động và trồng cấy. Phụ nữ trong nền văn minh nhà Thương phụ thuộc vào đàn ông, những người phụ nữ quý tộc có nhiều tự do và bình đẳng hơn so với phụ nữ thường dân.
Trong triều đại nhà Thương, nền văn minh dọc sông Hoàng Hà đã đào những con ngòi dẫn nước tưới mùa màng. Các cộng đồng đã có rãnh thoát nước ra ngoài thành phố. Họ biết sản xuất bia từ kê. Họ mở rộng thương mại và sử dụng tiền dưới dạng vỏ ốc. Các thương gia đời Thương buôn bán muối, sắt, đồng, thiếc, chì và antimon, một số thứ trong số chúng được nhập khẩu từ các nước xa xôi. Tới đầu năm 1300 TCN một nền công nghệ đúc đồng đã phát triển. Công nghệ đúc đồng này muộn hơn so với châu Âu và Tây Á nhưng lại phát triển nhất trên thế giới.
Chữ viết[sửa | sửa mã nguồn]
Khoảng năm 1300 trước Công Nguyên chữ viết đầu tiên được biết đã xuất hiện ở nền văn minh nhà Thương - họ đã phát triển chữ viết có hơn ba nghìn ký tự, một phần là tượng hình và một phần là tượng thanh (ngữ âm – phonetic). Loại chữ viết này được thể hiện trên những phần xương phẳng của gia súc hay xương hươu, trên vỏ sò và mai rùa và có lẽ trên cả gỗ. Chúng là những đoạn ghi chép liên quan đến việc bói toán tương lai. Bằng cách chọc một cái que nóng vào một cái xương hay vỏ sò, vật đó sẽ nứt ra, và những đường nứt biểu tượng cho các chữ cái sẽ cho biết câu trả lời cho rất nhiều câu hỏi: thời tiết sẽ thế nào, có xảy ra lũ lụt không, sẽ được mùa hay mất mùa, khi nào là thời gian thích hợp nhất để săn bắn và đánh cá, các câu hỏi về sức khoẻ hay thậm chí về thời điểm thích hợp để xuất hành.
Người dân dưới nền văn minh Thương dường như cùng có sự thúc đẩy tôn giáo giống như những dân tộc khác. Họ coi các hiện tượng thiên nhiên là do nhiều vị thần sử dụng ma lực tạo ra, các vị thần được gọi là quỷ thần (Kuei-shen), một từ miêu tả ma quỷ hay linh hồn. Họ có một vị thần mà họ cho rằng làm ra mưa. Họ có một vị thần sấm và một vị thần cho mỗi quả núi, con sông và cánh rừng. Họ có một vị nữ thần của Mặt Trời, một nữ thần Mặt Trăng và một thần gió. Giống như các dân tộc trồng cấy khác, họ có một vị thần của sự phì nhiêu, màu mỡ. Họ tin rằng một vị thần cao cấp nhất ngự trị ở trung tâm thiên đường và trao thưởng cho những người có đạo đức tốt. Và các vị thần của họ có những khuôn mặt giống người châu Á hơn người châu Âu.
Giống như các thầy tế ở Tây Á, các thầy tế của nhà Thương cũng hiến tế cho các vị thần của họ, đút lót cho họ, tin rằng các vị thần sẽ tạo ra sự rộng lượng, nhân từ hay cái xấu xa phép thuật. Việc lũ lụt xảy ra thường xuyên cũng như những tai ương khác khiến người dân nhà Thương tin rằng một số vị thần là tốt và một số khác làm điều xấu. Và họ tin rằng một vị thần xấu làm người ta đi sai đường và ăn thịt người.
Người dân nhà Thương tin vào một thiên đường không nhìn thấy được mà con người sẽ được lên đó sau khi họ chết. Nhà Thương nói với thần dân của họ rằng thiên đường là nơi mà các vị vua triều đại trước của họ đang trú ngụ. Các nhà quý tộc rất quan tâm đến địa vị của mình và thường kiêu hãnh về nguồn gốc tổ tiên. Họ lưu giữ các bản gia phả dòng họ và coi tổ tiên là thần thánh có nguồn gốc từ một loài vật nào đó – các vị thần trở thành biểu tượng của dòng họ như những vật tổ tương tự với các dân tộc ở châu Mỹ. Người dân thường, trái lại, không có họ và phả hệ và không tham dự vào sự thờ phụng tổ tiên.
Các nhà quý tộc tin rằng con người có một linh hồn được tạo ra từ khi thụ thai. Họ tin rằng linh hồn đó vừa vẫn cư trú trong thân người sau khi chết vừa đi lên một thế giới không nhìn thấy được nơi các linh hồn người chết trú ngụ. Cá nhà quý tộc tinh rằng ở thế giới vô hình đó tổ tiên của họ sống trong triều đình của các vị thần và có quyền lực hướng dẫn và giúp đỡ con cháu trong hiện tại. Quý tộc coi tổ tiên cũng cần được ăn uống. Ở nơi mồ mả họ dâng thức ăn và rượu cho những người thân và tổ tiên đã qua đời - một lễ nghi mà chỉ đàn ông mới được phép tiến hành, điều này khiến họ rất cần sinh con trai trong gia đình. Họ tin rằng nếu việc thờ cúng bị gián đoạn, các linh hồn sẽ biến mất và các linh hồn chết đói, để trả thù, sẽ biến thành quỷ. Khi một vị quý tốc muốn có đặc ân từ tổ tiên, ngoài việc dâng cúng ông ta còn phải hiến tế súc vật. Nếu một vị vua muốn có đặc ân từ chúa trời, ông ta sẽ hiến tế bằng con người.
Quân sự[sửa | sửa mã nguồn]
Phía đông, bắc và nam của nền văn minh Thương bị người Thương coi là mọi rợ, gồm cả các dân tộc nông nghiệp sống dọc sông Dương Tử. Nhà Thương thường phái quân đội đi chiến đấu chống lại những kẻ xâm lăng, và nhà Thương cũng đi ra ngoài lãnh thổ để cướp bóc và bắt những người dân ngoại tộc cần thiết cho sự hiến tế.
Những lăng mộ vua nhà Thương được khai quật cho thấy họ có thể đưa ra trận từ ba đến năm nghìn binh lính. Các đồ vật chôn theo vua được tìm thấy là các đồ trang sức cá nhân và những cái giáo mũi đồng và những phần còn lại của những cái cung và mũi tên. Ngựa và xe ngựa cũng được chôn cùng với vua để chở lính ra trận. Và khi vị vua chết, người đánh xe, chó, người hầu và những nhóm mười người - những người bị chặt đầu trong lễ bái bằng rìu đồng cũng bị chôn cùng với vua.
Khoảng giữa đời Thương, người Trung Hoa bắt đầu nuôi ngựa. Có ngựa rồi thì có chiến xa, chiến thuật đánh trận thay đổi hẳn. Chiến xa của Trung Hoa có nhiều liên quan với chiến xa của các nước Tây Á, có thể Là từ các dân tộc Ấn-Âu cổ đại truyền sang.[4] Không rõ chiến xa cuối nhà Thương ra sao, nhưng chắc cũng không khác mấy so với chiếc xe đời Chu: Xe có hai bánh, một thùng xe hẹp, ngắn, bịt ở phía trước, mở ở phía sau. Phía trước có một cái gọng. Mỗi xa có bốn con ngựa, người đánh xe ngồi ở giữa cầm cương, bên trái là một chiến sĩ cầm cung, bên phải là một chiến sĩ cầm thương. Ngựa và ba người trên chiến xa đều mặc áo giáp bằng da thú. Có ba chiếc mộc bằng gỗ nhẹ đặt ở phía trước xe che chở cho ba người trên xe. Mỗi người còn đeo thêm một chiếc mộc. Thêm một vài khí giới nữa đặt ở tầm tay người cầm thương: vũ khí cán dài có mác, đinh ba bằng kim thuộc để móc, đâm quân địch. Người đánh xe và chiến sĩ đều ở giai cấp thượng lưu. Lính là thường dân, đi bộ, để chiến sĩ sai bảo: đào đất, bắc cầu, chăn ngựa, đốn cây, kiếm củi... Họ không dự chiến, chỉ đứng ở xa hỗ trợ.
Diệt vong[sửa | sửa mã nguồn]
Vua thứ 30 nhà Thương là Trụ Vương bạo ngược tàn ác, mất lòng nhân dân và các chư hầu.
Bộ tộc Chu ở sông Vị muốn nhân cơ hội nhà Thương suy yếu để tiêu diệt và thay thế từ nhiều năm. Trưởng tộc Chu là Tây Bá Cơ Xương chiêu tập lực lượng chống Thương, nhưng chưa kịp khởi sự thì qua đời. Con Cơ Xương là Cơ Phát lên ngôi đã tập hợp chư hầu đi đánh Trụ Vương.
Khoảng năm 1122 TCN, hai bên quyết chiến ở trận Mục Dã. Quân Trụ Vương tuy đông nhưng binh lính không có tinh thần chiến đấu cho bạo chúa nên nhanh chóng tan rã. Trụ Vương chạy lên Lộc Đài tự thiêu mà chết. Nhà Thương diệt vong.
Hậu duệ[sửa | sửa mã nguồn]
- Xem chi tiết: Vũ Canh, Tống (nước)
Cơ Phát lên ngôi vua (Chu Vũ Vương), phong cho con Trụ Vương là Vũ Canh ở đất Ân để giữ hương hỏa nhà Thương. Sau khi Vũ Vương chết, con là Thành Vương lên thay còn nhỏ. Vũ Canh thuyết phục được 3 người em Vũ Vương là Quản Thúc, Hoắc Thúc, Sái Thúc nổi loạn chống nhà Chu.
Phụ chính nhà Chu là Chu Công Đán mang quân dẹp loạn, giết Vũ Canh và lập người tông thất khác nhà Thương là Vi Tử Khải làm vua nước Tống. Tống trở thành một chư hầu của nhà Chu, tồn tại đến thời Chiến Quốc, truyền nối được 34 vua thì bị nước Tề diệt (286 TCN).
Một nhánh khác từ nước Tống dời sang nước Lỗ vào đầu thời Xuân Thu đổi làm họ Khổng, cháu 5 đời chính là đức Khổng Phu Tử thủy tổ của Nho giáo. Khổng Phu Tử truyền nối đến ngày nay trực hệ đã đến hơn 80 đời qua 2500 năm có lẻ, con cháu ở rải rác khắp trên thế giới từ Âu sang Á từ Mĩ sang Phi.
Danh sách thủ lĩnh tộc Thương[sửa | sửa mã nguồn]
- Tiết (契, con của đế Cốc Cao Tân thị với bà thứ phi Giản Địch, được vua Thuấn phong ở đất Thương)
- Chiêu Minh (昭明, con Tiết)
- Tướng Thổ (相土, con Chiêu Minh)
- Xương Nhược (昌若, con Tướng Thổ)
- Tào Ngữ (曹圉, con Xương Nhược)
- Minh (冥, con Tào Ngữ)
- Vương Hợi (王亥, con Minh)
- Vương Hằng (王恆, em Vương Hợi)
- Thượng Giáp Vi (上甲微, con Vương Hợi)
- Báo Ất (報乙, con Thượng Giáp Vi)
- Báo Bính (報丙, con Báo Ất)
- Báo Đinh (報丁, con Báo Bính)
- Chủ Nhâm (主壬, con Báo Đinh)
- Chủ Quý (主癸, con Chủ Nhâm)
- Lý (履, con Chủ Quý - làm vua nước Thương được 17 năm thì khởi binh diệt Hạ rồi được chư hầu tôn làm Thiên Tử, theo văn tự Giáp cốt còn gọi là Cao Tổ Ất, chính là vua Thành Thang)
Các vị vua nhà Thương[sửa | sửa mã nguồn]
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Turchin, Peter; Adams, Jonathan M; Hall, Thomas D (tháng 12 năm 2006). “East-West Orientation of Historical Empires” (PDF). Journal of world-systems research 12 (2): 219–29. ISSN 1076-156x Kiểm tra giá trị
|issn=(trợ giúp). Truy cập ngày 12 tháng 8 năm 2010.
- ^ An Chi. Chuyện Đông chuyện Tây, tập 1. Tái bản lần thứ nhất, có sửa chữa. Nhà xuất bản Trẻ. Năm 2006. Trang 100–101, 226–227.
- ^ An Chi. Rong chơi miền chữ nghĩa, tập 1. Nhà xuất bản Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh. Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2016. ISBN 9786045852101. Trang 10–12.
- ^ Shaughnessy (1988), tr. 190.

markdown:
# Nhà Thương
*Nhà thương*còn là tên gọi để chỉ *.* [bệnh viện](/wiki/B%E1%BB%87nh_vi%E1%BB%87n)
|Nhà Thương|
|Vương quốc|
|
|
1766 TCN–1122 TCN ![]()
|
|
Nhà Thương vào khoảng thế kỷ thứ 12 TCN
|
|Thủ đô |
|**Ngôn ngữ** **Tôn giáo** **Chính quyền** **Giai đoạn lịch sử** [Thời kỳ đồ đồng](/wiki/Th%E1%BB%9Di_%C4%91%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BB%93_%C4%91%E1%BB%93ng) [Trận Mục Dã](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_M%E1%BB%A5c_D%C3%A3) [Diện tích](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia_theo_di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [[1]](#cite_note-1) [Dân số](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia_theo_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) **Nhà Thương** ( [tiếng Trung Quốc](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Trung_Qu%E1%BB%91c): 商朝, *Thương triều*) hay **nhà Ân** (殷代, *Ân đại*), **Ân Thương** (殷商) là triều đại đầu tiên được công nhận về mặt lịch sử là một triều đại Trung Quốc. Theo biên niên sử dựa trên các tính toán của [Lưu Hâm](/w/index.php?title=L%C6%B0u_H%C3%A2m&action=edit&redlink=1) thì nhà Thương trị vì từ khoảng năm [1766 TCN](/w/index.php?title=1766_TCN&action=edit&redlink=1) tới khoảng năm [1122 TCN](/w/index.php?title=1122_TCN&action=edit&redlink=1), tuy nhiên theo biên niên sử dựa theo [Trúc thư kỉ niên](/wiki/Tr%C3%BAc_th%C6%B0_k%E1%BB%89_ni%C3%AAn) thì khoảng thời gian này là [1556 TCN](/w/index.php?title=1556_TCN&action=edit&redlink=1) tới [1046 TCN](/wiki/1046_TCN). Các kết quả của [Hạ Thương Chu đoạn đại công trình](/wiki/H%E1%BA%A1_Th%C6%B0%C6%A1ng_Chu_%C4%91o%E1%BA%A1n_%C4%91%E1%BA%A1i_c%C3%B4ng_tr%C3%ACnh) coi khoảng thời gian này là từ [1600 TCN](/wiki/1600_TCN) tới 1046 TCN.
## Mục lục
## Thành lập[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_Th%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_Th%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=1)]
Theo truyền thống lịch sử, nhà Thương tiếp nối sau triều đại có tính huyền thoại là
[nhà Hạ](/wiki/Nh%C3%A0_H%E1%BA%A1) và trước [nhà Chu](/wiki/Nh%C3%A0_Chu). Triều đại này bắt đầu từ vua [Thành Thang](/wiki/Th%C3%A0nh_Thang) và kết thúc ở [vua Trụ](/wiki/Tr%E1%BB%A5_V%C6%B0%C6%A1ng). Nhà Thương bắt đầu nổi lên từ phía Tây châu thổ [sông Vị](/wiki/S%C3%B4ng_V%E1%BB%8B). Bằng vũ lực, nhà Thương thống nhất vùng đồng bằng phía bắc [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c), xây dựng một đế chế theo kiểu những kẻ chinh phục khác: để lại phía sau một lực lượng đồn trú để kiểm soát dân chúng địa phương, biến vị vua ở đó trở thành một kẻ [đồng minh](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_minh) phụ thuộc, cho phép ông ta kiểm soát công việc ở lãnh địa của mình, đánh thuế những nơi đã bị chinh phục.
## Lãnh thổ[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_Th%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_Th%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=2)]
Sử Trung Hoa bắt đầu được ghi chép thành văn từ thời nhà Thương, và những điều chép đó đúng với kết quả các công trình khai quật. Tới 1964, người ta đã in và công bố 41.000 hình khắc
[giáp cốt văn](/wiki/Gi%C3%A1p_c%E1%BB%91t_v%C4%83n), và 3000 chữ khắc thời đó.
Văn minh đời Thương đã đạt mức cao của
[thời đại đồ đồng](/wiki/Th%E1%BB%9Di_%C4%91%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BB%93_%C4%91%E1%BB%93ng), nhưng nhà Thương thành lập trong hoàn cảnh nào, dân Trung Hoa từ văn minh [nhà Hạ](/wiki/Nh%C3%A0_H%E1%BA%A1) chuyển qua văn minh nhà Thương ra sao thì vẫn còn thiếu nhiều tài liệu.
Các bộ sử đời sau chỉ biết đại khái rằng: vua
[Thành Thang](/wiki/Th%C3%A0nh_Thang) khi diệt [vua Kiệt nhà Hạ](/wiki/H%E1%BA%A1_Ki%E1%BB%87t), khai sáng nhà Thương, quy tụ được nhiều bộ lạc và đất đai nhà Thương gồm các tỉnh [Sơn Tây](/wiki/S%C6%A1n_T%C3%A2y), [Sơn Đông](/wiki/S%C6%A1n_%C4%90%C3%B4ng), [Hà Bắc](/wiki/H%C3%A0_B%E1%BA%AFc_(Trung_Qu%E1%BB%91c)), [Hà Nam](/wiki/H%C3%A0_Nam) ngày nay.
Kinh đô mới đầu ở đất Bạc, sau bị các dân tộc du mục ở phía Tây lấn, phải dời chỗ 7 lần, lần cuối cùng tới
[Ân Khư](/wiki/%C3%82n_Kh%C6%B0) (khư nghĩa là đồi) ở phía Đông, gần [An Dương](/wiki/An_D%C6%B0%C6%A1ng), đổi quốc hiệu là Ân.
Nhà Thương gồm tất cả 30 đời vua (theo các giáp cốt), gần đúng với
[Sử ký Tư Mã Thiên](/wiki/S%E1%BB%AD_k%C3%BD_T%C6%B0_M%C3%A3_Thi%C3%AAn), chỉ khác có 5 ông. Mười ba vua đầu, anh truyền ngôi cho em cùng mẹ, hiếm lắm mới có trường hợp cha truyền cho con. Nhưng đến bốn đời vua cuối thì đều truyền tử và từ đó thành lệ cho tất cả các triều đại sau.
Sử chép thời đó có tới ngàn
[chư hầu](/wiki/Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u); có lẽ chỉ một số ít ở gần kinh đô mới tùy thuộc nhà Thương, còn ở xa kinh đô thì là những bộ lạc tương đối độc lập. Đó là nguồn gốc của chế độ [phong kiến](/wiki/Phong_ki%E1%BA%BFn) phân quyền sẽ thấy phát triển ở đầu [nhà Chu](/wiki/Nh%C3%A0_Chu) rồi suy tàn ở cuối thời đó.
Thành thị nhà Thương còn kha nhỏ. An Dương, thành lớn nhất đời nhà Thương, tức kinh đô cuối cùng, chu vi chỉ có 800 m. Cung điện của nhà vua hướng về phía Nam, gồm ba điện (minh đường), điện nào cũng cất bằng gỗ, nóc có hai mái. Một điện ở giữa là chỗ họp triều, phía Đông điện đó là nhà thái miếu, thờ tổ tiên nhà vua; phía Tây là nơi thờ
[thần Xã Tắc](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A7n_X%C3%A3_T%E1%BA%AFc&action=edit&redlink=1). Ở phía Bắc cung điện, dựng một cái chợ; phía Nam dành cho các triều thần, và một số thợ thủ công chế tạo vũ khí, chiến xa, các đồ tự khí bằng đồng... Đồ đồng thời nhà Thương đã đạt độ tinh xảo hạng nhất thế giới khi đó.
## Khí hậu[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_Th%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_Th%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=3)]
Vào thời nhà Thương vùng
[Trung Nguyên](/wiki/Trung_Nguy%C3%AAn) có khí hậu ấm áp hơn ngày nay, thích hợp cho các loài đồng vật [nhiệt đới](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%9Bi) và [á nhiệt đới](/wiki/%C3%81_nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%9Bi) sinh sống. Người ta đã đào được nhiều xương và văn khắc có nhắc đến các loài động vật nhiệt đới và á nhiệt đới như [trâu](/wiki/Tr%C3%A2u), [voi](/wiki/Voi), [tê](/wiki/T%C3%AA_gi%C3%A1c), [báo](/wiki/B%C3%A1o), [linh dương](/wiki/Linh_d%C6%B0%C6%A1ng), [lợn vòi](/wiki/L%E1%BB%A3n_v%C3%B2i) vân vân cho thấy vào thời nhà Thương chúng đã từng sống tại đây. Nhờ có nguồn cung cấp ngà voi dồi dào nên Trung Quốc thời nhà Thương có nghề chạm khắc ngà voi phát triển. Người ta đã khai quật được tại Trung Nguyên nhiều đồ vật thời nhà Thương làm bằng ngà voi. [[2]](#cite_note-2) [[3]](#cite_note-3)
## Tôn giáo, thời huy hoàng[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_Th%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_Th%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=4)]
Kinh đô của nhà Thương lúc đầu đóng ở đất Bạc nay thuộc huyện
[Thương Khâu](/wiki/Th%C6%B0%C6%A1ng_Kh%C3%A2u), tỉnh [Hà Nam](/wiki/H%C3%A0_Nam_(Trung_Qu%E1%BB%91c)) của Trung Quốc. Do việc trị thuỷ thời đó còn hạn chế, lũ lụt, thiên tai thường xuyên xảy ra, vì vậy phải thiên đô nhiều lần. Tới đời vua [Bàn Canh](/wiki/B%C3%A0n_Canh) (1401 - 1374 TCN), khoảng năm [1384 TCN](/w/index.php?title=1384_TCN&action=edit&redlink=1) nhà Thương đã chuyển kinh đô về đất Ân và từ đó ổn định ở nơi này. Vì vậy, nhà Thương còn được gọi là **nhà Ân**.
Hai nét căn bản của xã hội đời Thương là:
- Mới đầu theo chế độ mẫu hệ cho nên vua chết thì truyền ngôi cho em cùng mẹ, rồi tới cuối theo chế độ phụ hệ, truyền ngôi cho con.
- Tôn giáo đa thần: thần sông, núi, mưa, gió, sấm... nhất là thần sinh sản (fécondité). Cao hơn hết là Thượng đế, hình người, tạo ra người và vạn vật; rồi tới thần Đất, hình một người đàn bà, sinh ra và nuôi vạn vật.
Để cho đất sản xuất được nhiều, mùa màng trúng, người ta tế lễ và giết người, súc vật trong mỗi buổi tế. Các công trình khai quật ở
[An Dương](/wiki/An_D%C6%B0%C6%A1ng) từ 1950 chứng tỏ rằng số người bị hy sinh rất lớn, nhất là khi [chôn cất](/wiki/Ch%C3%B4n_c%E1%BA%A5t) nhà vua. Có một ngôi mộ, người ta khai quật được ở chung quanh trên 300 bộ xương người, có bộ được toàn vẹn, có bộ bị chặt đầu. Những bộ xương đó có thể là của [hoàng hậu](/wiki/Ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu), cung phi, các hầu cận vua, vệ binh, đánh xe, một số quan tướng nữa... Tục đó duy trì rất lâu, mãi đến thời [nhà Hán](/wiki/Nh%C3%A0_H%C3%A1n) mới gần hết; và người ta thay [tuẫn táng](/w/index.php?title=Tu%E1%BA%ABn_t%C3%A1ng&action=edit&redlink=1) người bằng những hình nộm đan bằng tre, hay những tượng lớn như người thật, bằng đá, gỗ hay đất nung; sau cùng bằng những hình nhỏ bằng đất nung và những đồ vàng giấy (đồ vàng mã) đốt trong đám táng. Tục đốt hàng mã đó, ngày nay ở các nước [Đông Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_%C3%81) vẫn còn.
Lúc này bên cạnh các vua nhà Thương có nhiều lãnh chúa và quý tộc. Một trò giải trí thường ngày của họ là tổ chức các cuộc đi săn. Vua và quý tộc ở tại những ngôi nhà lộng lẫy với tường bằng đất nện hay gạch bằng đất nung trong khi những người dân thường tiếp tục sống trong những ngôi nhà hầm như hồi sơ khai. Vị vua nhà Thương là vị chủ tế cao nhất, và ông ta có một bộ máy hành chính quan lại, gồm các vị quan, các vị chủ tế cấp thấp hơn và những người coi việc bói. Cũng giống như những nền văn minh dựa trên chiến tranh khác, họ cũng bắt
[nô lệ](/wiki/N%C3%B4_l%E1%BB%87), những người nô lệ phải lao động và trồng cấy. Phụ nữ trong nền văn minh nhà Thương phụ thuộc vào đàn ông, những người phụ nữ quý tộc có nhiều tự do và bình đẳng hơn so với phụ nữ thường dân.
Trong triều đại nhà Thương, nền văn minh dọc sông
[Hoàng Hà](/wiki/Ho%C3%A0ng_H%C3%A0) đã đào những con ngòi dẫn nước tưới mùa màng. Các cộng đồng đã có rãnh thoát nước ra ngoài thành phố. Họ biết sản xuất [bia](/wiki/Bia_(%C4%91%E1%BB%93_u%E1%BB%91ng)) từ [kê](/wiki/K%C3%AA). Họ mở rộng thương mại và sử dụng tiền dưới dạng vỏ ốc. Các thương gia đời Thương buôn bán [muối](/wiki/Mu%E1%BB%91i), [sắt](/wiki/S%E1%BA%AFt), [đồng](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng), [thiếc](/wiki/Thi%E1%BA%BFc), [chì](/wiki/Ch%C3%AC) và [antimon](/wiki/Antimon), một số thứ trong số chúng được nhập khẩu từ các nước xa xôi. Tới đầu năm [1300 TCN](/w/index.php?title=1300_TCN&action=edit&redlink=1) một nền công nghệ [đúc đồng](/w/index.php?title=%C4%90%C3%BAc_%C4%91%E1%BB%93ng&action=edit&redlink=1) đã phát triển. Công nghệ đúc đồng này muộn hơn so với [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u) và [Tây Á](/wiki/T%C3%A2y_Nam_%C3%81) nhưng lại phát triển nhất trên [thế giới](/wiki/Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi).
## Chữ viết[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_Th%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_Th%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=5)]
Khoảng năm 1300 trước
[Công Nguyên](/wiki/C%C3%B4ng_Nguy%C3%AAn) chữ viết đầu tiên được biết đã xuất hiện ở nền văn minh nhà Thương - họ đã phát triển chữ viết có hơn ba nghìn ký tự, một phần là tượng hình và một phần là tượng thanh (ngữ âm – *phonetic*). Loại chữ viết này được thể hiện trên những phần xương phẳng của gia súc hay xương hươu, trên [vỏ sò](/w/index.php?title=V%E1%BB%8F_s%C3%B2&action=edit&redlink=1) và [mai rùa](/w/index.php?title=Mai_r%C3%B9a&action=edit&redlink=1) và có lẽ trên cả gỗ. Chúng là những đoạn ghi chép liên quan đến việc [bói toán](/w/index.php?title=B%C3%B3i_D%E1%BB%8Bch&action=edit&redlink=1) tương lai. Bằng cách chọc một cái que nóng vào một cái xương hay vỏ sò, vật đó sẽ nứt ra, và những đường nứt biểu tượng cho các chữ cái sẽ cho biết câu trả lời cho rất nhiều câu hỏi: thời tiết sẽ thế nào, có xảy ra lũ lụt không, sẽ được mùa hay mất mùa, khi nào là thời gian thích hợp nhất để săn bắn và đánh cá, các câu hỏi về sức khoẻ hay thậm chí về thời điểm thích hợp để xuất hành.
Người dân dưới nền văn minh Thương dường như cùng có sự thúc đẩy tôn giáo giống như những dân tộc khác. Họ coi các hiện tượng thiên nhiên là do nhiều vị thần sử dụng ma lực tạo ra, các vị thần được gọi là quỷ thần (Kuei-shen), một từ miêu tả
[ma quỷ](/wiki/Ma) hay [linh hồn](/wiki/Linh_h%E1%BB%93n). Họ có một vị thần mà họ cho rằng làm ra mưa. Họ có một vị thần sấm và một vị thần cho mỗi quả núi, con sông và cánh rừng. Họ có một vị nữ thần của [Mặt Trời](/wiki/M%E1%BA%B7t_Tr%E1%BB%9Di), một nữ thần [Mặt Trăng](/wiki/M%E1%BA%B7t_Tr%C4%83ng) và một thần [gió](/wiki/Gi%C3%B3). Giống như các dân tộc trồng cấy khác, họ có một vị thần của sự phì nhiêu, màu mỡ. Họ tin rằng một vị thần cao cấp nhất ngự trị ở trung tâm [thiên đường](/wiki/Thi%C3%AAn_%C4%91%C3%A0ng) và trao thưởng cho những người có đạo đức tốt. Và các vị thần của họ có những khuôn mặt giống người [châu Á](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%81) hơn người [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u).
Giống như các thầy tế ở Tây Á, các thầy tế của nhà Thương cũng
[hiến tế](/w/index.php?title=Hi%E1%BA%BFn_t%E1%BA%BF&action=edit&redlink=1) cho các vị thần của họ, đút lót cho họ, tin rằng các vị thần sẽ tạo ra sự rộng lượng, nhân từ hay cái xấu xa phép thuật. Việc lũ lụt xảy ra thường xuyên cũng như những tai ương khác khiến người dân nhà Thương tin rằng một số vị thần là tốt và một số khác làm điều xấu. Và họ tin rằng một vị thần xấu làm người ta đi sai đường và [ăn thịt người](/wiki/%C4%82n_th%E1%BB%8Bt_ng%C6%B0%E1%BB%9Di). ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/91/Gu_wine_vessel_from_the_Shang_Dynasty.jpg/220px-Gu_wine_vessel_from_the_Shang_Dynasty.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/91/Gu_wine_vessel_from_the_Shang_Dynasty.jpg/220px-Gu_wine_vessel_from_the_Shang_Dynasty.jpg)
[thế kỷ thứ 13 TCN](/w/index.php?title=Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_th%E1%BB%A9_13_TCN&action=edit&redlink=1), hiện được cất giữ tại [Arthur M. Sackler Gallery](/w/index.php?title=Arthur_M._Sackler_Gallery&action=edit&redlink=1)thuộc [Viện Smithsonian](/wiki/Vi%E1%BB%87n_Smithsonian)
Người dân nhà Thương tin vào một thiên đường không nhìn thấy được mà con người sẽ được lên đó sau khi họ chết. Nhà Thương nói với thần dân của họ rằng thiên đường là nơi mà các vị vua triều đại trước của họ đang trú ngụ. Các nhà quý tộc rất quan tâm đến địa vị của mình và thường kiêu hãnh về nguồn gốc tổ tiên. Họ lưu giữ các bản gia phả dòng họ và coi tổ tiên là thần thánh có nguồn gốc từ một loài vật nào đó – các vị thần trở thành biểu tượng của dòng họ như những vật tổ tương tự với các dân tộc ở
[châu Mỹ](/wiki/Ch%C3%A2u_M%E1%BB%B9). Người dân thường, trái lại, không có họ và [phả hệ](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A3_h%E1%BB%87&action=edit&redlink=1) và không tham dự vào sự thờ phụng [tổ tiên](/w/index.php?title=T%E1%BB%95_ti%C3%AAn&action=edit&redlink=1).
Các nhà quý tộc tin rằng con người có một linh hồn được tạo ra từ khi
[thụ thai](/wiki/Th%E1%BB%A5_tinh). Họ tin rằng linh hồn đó vừa vẫn cư trú trong thân người sau khi chết vừa đi lên một thế giới không nhìn thấy được nơi các linh hồn người chết trú ngụ. Cá nhà quý tộc tinh rằng ở thế giới vô hình đó tổ tiên của họ sống trong triều đình của các vị thần và có quyền lực hướng dẫn và giúp đỡ con cháu trong hiện tại. Quý tộc coi tổ tiên cũng cần được ăn uống. Ở nơi mồ mả họ dâng thức ăn và [rượu](/wiki/R%C6%B0%E1%BB%A3u) cho những người thân và tổ tiên đã qua đời - một lễ nghi mà chỉ đàn ông mới được phép tiến hành, điều này khiến họ rất cần sinh con trai trong gia đình. Họ tin rằng nếu việc thờ cúng bị gián đoạn, các linh hồn sẽ biến mất và các linh hồn chết đói, để trả thù, sẽ biến thành [quỷ](/wiki/Qu%E1%BB%B7). Khi một vị quý tốc muốn có đặc ân từ tổ tiên, ngoài việc dâng cúng ông ta còn phải hiến tế súc vật. Nếu một vị vua muốn có đặc ân từ chúa trời, ông ta sẽ hiến tế bằng con người.
## Quân sự[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_Th%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_Th%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=6)]
Phía đông, bắc và nam của nền văn minh Thương bị người Thương coi là mọi rợ, gồm cả các dân tộc nông nghiệp sống dọc sông
[Dương Tử](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Giang). Nhà Thương thường phái quân đội đi chiến đấu chống lại những kẻ xâm lăng, và nhà Thương cũng đi ra ngoài lãnh thổ để cướp bóc và bắt những người dân ngoại tộc cần thiết cho sự hiến tế.
Những lăng mộ vua nhà Thương được khai quật cho thấy họ có thể đưa ra trận từ ba đến năm nghìn binh lính. Các đồ vật chôn theo vua được tìm thấy là các đồ trang sức cá nhân và những cái giáo mũi đồng và những phần còn lại của những cái
[cung](/wiki/Cung_(v%C5%A9_kh%C3%AD)) và mũi [tên](/wiki/T%C3%AAn_(v%C5%A9_kh%C3%AD)). [Ngựa](/wiki/Ng%E1%BB%B1a) và xe ngựa cũng được [chôn](/wiki/Ch%C3%B4n_c%E1%BA%A5t) cùng với vua để chở lính ra trận. Và khi vị vua chết, người đánh xe, chó, người hầu và những nhóm mười người - những người bị chặt đầu trong lễ bái bằng rìu đồng cũng bị [chôn](/wiki/Ch%C3%B4n_c%E1%BA%A5t) cùng với vua.
Khoảng giữa đời Thương, người Trung Hoa bắt đầu nuôi ngựa. Có ngựa rồi thì có chiến xa, chiến thuật đánh trận thay đổi hẳn. Chiến xa của Trung Hoa có nhiều liên quan với chiến xa của các nước
[Tây Á](/wiki/T%C3%A2y_Nam_%C3%81), có thể Là từ các dân tộc Ấn-Âu cổ đại truyền sang. Không rõ chiến xa cuối nhà Thương ra sao, nhưng chắc cũng không khác mấy so với chiếc xe đời Chu: Xe có hai bánh, một thùng xe hẹp, ngắn, bịt ở phía trước, mở ở phía sau. Phía trước có một cái gọng. Mỗi xa có bốn con ngựa, người đánh xe ngồi ở giữa cầm cương, bên trái là một chiến sĩ cầm cung, bên phải là một chiến sĩ cầm thương. Ngựa và ba người trên chiến xa đều mặc áo giáp bằng da thú. Có ba chiếc mộc bằng gỗ nhẹ đặt ở phía trước xe che chở cho ba người trên xe. Mỗi người còn đeo thêm một chiếc mộc. Thêm một vài khí giới nữa đặt ở tầm tay người cầm thương: vũ khí cán dài có mác, đinh ba bằng kim thuộc để móc, đâm quân địch. Người đánh xe và chiến sĩ đều ở giai cấp thượng lưu. Lính là thường dân, đi bộ, để chiến sĩ sai bảo: đào đất, bắc cầu, chăn ngựa, đốn cây, kiếm củi... Họ không dự chiến, chỉ đứng ở xa hỗ trợ. [4]
## Diệt vong[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_Th%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit§ion=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_Th%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=7)]
Vua thứ 30 nhà Thương là
[Trụ Vương](/wiki/Tr%E1%BB%A5_V%C6%B0%C6%A1ng) bạo ngược tàn ác, mất lòng nhân dân và các chư hầu.
Bộ tộc Chu ở sông Vị muốn nhân cơ hội nhà Thương suy yếu để tiêu diệt và thay thế từ nhiều năm. Trưởng tộc Chu là Tây Bá
[Cơ Xương](/wiki/Chu_V%C4%83n_V%C6%B0%C6%A1ng) chiêu tập lực lượng chống Thương, nhưng chưa kịp khởi sự thì qua đời. Con Cơ Xương là [Cơ Phát](/wiki/Chu_V%C5%A9_v%C6%B0%C6%A1ng) lên ngôi đã tập hợp chư hầu đi đánh Trụ Vương.
Khoảng năm 1122 TCN, hai bên quyết chiến ở
[trận Mục Dã](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_M%E1%BB%A5c_D%C3%A3). Quân Trụ Vương tuy đông nhưng binh lính không có tinh thần chiến đấu cho bạo chúa nên nhanh chóng tan rã. Trụ Vương chạy lên Lộc Đài tự thiêu mà chết. Nhà Thương diệt vong.
## Hậu duệ[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_Th%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit§ion=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_Th%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=8)] *Xem chi tiết:* [Vũ Canh](/wiki/V%C5%A9_Canh), [Tống (nước)](/wiki/T%E1%BB%91ng_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc))
Cơ Phát lên ngôi vua (
[Chu Vũ Vương](/wiki/Chu_V%C5%A9_v%C6%B0%C6%A1ng)), phong cho con Trụ Vương là [Vũ Canh](/wiki/V%C5%A9_Canh) ở đất Ân để giữ hương hỏa nhà Thương. Sau khi Vũ Vương chết, con là Thành Vương lên thay còn nhỏ. Vũ Canh thuyết phục được 3 người em Vũ Vương là Quản Thúc, Hoắc Thúc, Sái Thúc nổi loạn chống nhà Chu.
Phụ chính nhà Chu là
[Chu Công](/wiki/Chu_C%C3%B4ng_%C4%90%C3%A1n) Đán mang quân dẹp loạn, giết Vũ Canh và lập người tông thất khác nhà Thương là Vi Tử Khải làm vua nước Tống. [Tống](/wiki/T%E1%BB%91ng_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)) trở thành một [chư hầu](/wiki/Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u) của nhà Chu, tồn tại đến thời [Chiến Quốc](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_Qu%E1%BB%91c), truyền nối được 34 vua thì bị nước [Tề](/wiki/T%E1%BB%81_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)) diệt (286 TCN).
Một nhánh khác từ nước Tống dời sang nước
[Lỗ](/wiki/L%E1%BB%97_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)) vào đầu thời [Xuân Thu](/wiki/Xu%C3%A2n_Thu) đổi làm họ Khổng, cháu 5 đời chính là đức [Khổng Phu Tử](/wiki/Kh%E1%BB%95ng_Phu_T%E1%BB%AD) thủy tổ của Nho giáo. Khổng Phu Tử truyền nối đến ngày nay trực hệ đã đến hơn 80 đời qua 2500 năm có lẻ, con cháu ở rải rác khắp trên thế giới từ Âu sang Á từ Mĩ sang Phi.
## Danh sách thủ lĩnh tộc Thương[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_Th%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit§ion=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_Th%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=9)]
|
|(1) [Chiêu Minh](/w/index.php?title=Chi%C3%AAu_Minh&action=edit&redlink=1) (2) [Tướng Thổ](/wiki/T%C6%B0%E1%BB%9Bng_Th%E1%BB%95) (3) [Xương Nhược](/w/index.php?title=X%C6%B0%C6%A1ng_Nh%C6%B0%E1%BB%A3c&action=edit&redlink=1) (4) [Tào Ngữ](/w/index.php?title=T%C3%A0o_Ng%E1%BB%AF&action=edit&redlink=1) (5) [Minh](/w/index.php?title=Minh_(ti%C3%AAn_c%C3%B4ng_t%E1%BB%99c_Th%C6%B0%C6%A1ng)&action=edit&redlink=1) (6) [Vương Hợi](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_H%E1%BB%A3i) (7) [Vương Hằng](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_H%E1%BA%B1ng) (8) [Thượng Giáp Vi](/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_Gi%C3%A1p_Vi) (9) [Báo Ất](/w/index.php?title=B%C3%A1o_%E1%BA%A4t&action=edit&redlink=1) (10) [Báo Bính](/w/index.php?title=B%C3%A1o_B%C3%ADnh&action=edit&redlink=1) (11) [Báo Đinh](/w/index.php?title=B%C3%A1o_%C4%90inh&action=edit&redlink=1) (12) [Kì Nhâm](/w/index.php?title=K%C3%AC_Nh%C3%A2m&action=edit&redlink=1) (13) [Kì Quý](/w/index.php?title=K%C3%AC_Qu%C3%BD&action=edit&redlink=1) (14) [Thành Thang](/wiki/Th%C3%A0nh_Thang) (15) [Đại Đinh](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%90inh&action=edit&redlink=1) [Ngoại Bính](/wiki/Ngo%E1%BA%A1i_B%C3%ADnh) [Trọng Nhâm](/wiki/Tr%E1%BB%8Dng_Nh%C3%A2m) [Thái Giáp](/wiki/Th%C3%A1i_Gi%C3%A1p) **(5)** [Ốc Đinh](/wiki/%E1%BB%90c_%C4%90inh) [Thái Canh](/wiki/Th%C3%A1i_Canh) [Tiểu Giáp](/wiki/Ti%E1%BB%83u_Gi%C3%A1p) [Thái Mậu](/wiki/Th%C3%A1i_M%E1%BA%ADu) [Ung Kỷ](/wiki/Ung_K%E1%BB%B7) [Trọng Đinh](/wiki/Tr%E1%BB%8Dng_%C4%90inh) [Ngoại Nhâm](/wiki/Ngo%E1%BA%A1i_Nh%C3%A2m) [Hà Đản Giáp](/wiki/H%C3%A0_%C4%90%E1%BA%A3n_Gi%C3%A1p) [Tổ Ất](/wiki/T%E1%BB%95_%E1%BA%A4t) [Tổ Tân](/wiki/T%E1%BB%95_T%C3%A2n) [Ốc Giáp](/wiki/%E1%BB%90c_Gi%C3%A1p) [Tổ Đinh](/wiki/T%E1%BB%95_%C4%90inh) [Nam Canh](/wiki/Nam_Canh) [Dương Giáp](/wiki/D%C6%B0%C6%A1ng_Gi%C3%A1p) [Bàn Canh](/wiki/B%C3%A0n_Canh) [Tiểu Tân](/wiki/Ti%E1%BB%83u_T%C3%A2n) [Tiểu Ất](/wiki/Ti%E1%BB%83u_%E1%BA%A4t) [Vũ Đinh](/wiki/V%C5%A9_%C4%90inh) [Tổ Kỉ](/w/index.php?title=T%E1%BB%95_K%E1%BB%89&action=edit&redlink=1) [Tổ Canh](/wiki/T%E1%BB%95_Canh) [Tổ Giáp](/wiki/T%E1%BB%95_Gi%C3%A1p) [Lẫm Tân](/wiki/L%E1%BA%ABm_T%C3%A2n) [Canh Đinh](/wiki/Canh_%C4%90inh) [Vũ Ất](/wiki/V%C5%A9_%E1%BA%A4t) [Thái Đinh](/wiki/Th%C3%A1i_%C4%90inh) [Đế Ất](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_%E1%BA%A4t) [Vi Tử Khải](/wiki/T%E1%BB%91ng_Vi_T%E1%BB%AD_Kh%E1%BA%A3i) [Vi Trọng Diễn](/wiki/T%E1%BB%91ng_Vi_Tr%E1%BB%8Dng) [Trụ](/wiki/Tr%E1%BB%A5_V%C6%B0%C6%A1ng) [Vũ Canh](/wiki/V%C5%A9_Canh) [Tiết](/wiki/T%E1%BB%AD_Ti%E1%BA%BFt)(契, con của đế Cốc Cao Tân thị với bà thứ phi [Giản Địch](/wiki/Gi%E1%BA%A3n_%C4%90%E1%BB%8Bch), được vua Thuấn phong ở đất Thương) [Chiêu Minh](/w/index.php?title=Chi%C3%AAu_Minh&action=edit&redlink=1)(昭明, con Tiết) [Tướng Thổ](/wiki/T%C6%B0%E1%BB%9Bng_Th%E1%BB%95)(相土, con Chiêu Minh) [Xương Nhược](/w/index.php?title=X%C6%B0%C6%A1ng_Nh%C6%B0%E1%BB%A3c&action=edit&redlink=1)(昌若, con Tướng Thổ) [Tào Ngữ](/w/index.php?title=T%C3%A0o_Ng%E1%BB%AF&action=edit&redlink=1)(曹圉, con Xương Nhược) [Minh](/w/index.php?title=Minh_(ti%C3%AAn_c%C3%B4ng_Th%C6%B0%C6%A1ng_t%E1%BB%99c)&action=edit&redlink=1)(冥, con Tào Ngữ) [Vương Hợi](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_H%E1%BB%A3i)(王亥, con Minh) [Vương Hằng](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_H%E1%BA%B1ng)(王恆, em Vương Hợi) [Thượng Giáp Vi](/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_Gi%C3%A1p_Vi)(上甲微, con Vương Hợi) [Báo Ất](/w/index.php?title=B%C3%A1o_%E1%BA%A4t&action=edit&redlink=1)(報乙, con Thượng Giáp Vi) [Báo Bính](/w/index.php?title=B%C3%A1o_B%C3%ADnh&action=edit&redlink=1)(報丙, con Báo Ất) [Báo Đinh](/w/index.php?title=B%C3%A1o_%C4%90inh&action=edit&redlink=1)(報丁, con Báo Bính) [Chủ Nhâm](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A7_Nh%C3%A2m&action=edit&redlink=1)(主壬, con Báo Đinh) [Chủ Quý](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A7_Qu%C3%BD&action=edit&redlink=1)(主癸, con Chủ Nhâm)
- Lý (履, con Chủ Quý - làm vua nước Thương được 17 năm thì khởi binh diệt Hạ rồi được chư hầu tôn làm Thiên Tử, theo văn tự
[Giáp cốt](/w/index.php?title=Gi%C3%A1p_c%E1%BB%91t&action=edit&redlink=1)còn gọi là Cao Tổ Ất, chính là vua Thành Thang)
## Các vị vua nhà Thương[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_Th%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit§ion=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_Th%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=10)]
|
|
|Thứ tự||Thời gian trị vì||Tên Hán||Tên Việt||Lưu ý|
|01||29||天乙||
|[Thang](/wiki/Th%C3%A0nh_Thang)(湯), [Thành Thang](/wiki/Th%C3%A0nh_Thang)(成 唐), Vũ Thang, Đường hay Đại Ất. Vua hiền; lật đổ vua Kiệt (桀) bạo ngược của [nhà Hạ](/wiki/Nh%C3%A0_H%E1%BA%A1)(夏) [Ngoại Bính](/wiki/Ngo%E1%BA%A1i_B%C3%ADnh) [Trọng Nhâm](/wiki/Tr%E1%BB%8Dng_Nh%C3%A2m) [Thái Giáp](/wiki/Th%C3%A1i_Gi%C3%A1p) [Ốc Đinh](/wiki/%E1%BB%90c_%C4%90inh) [Thái Canh](/wiki/Th%C3%A1i_Canh) [Tiểu Giáp](/wiki/Ti%E1%BB%83u_Gi%C3%A1p) [Ung Kỷ](/wiki/Ung_K%E1%BB%B7) [Thái Mậu](/wiki/Th%C3%A1i_M%E1%BA%ADu) [Trọng Đinh](/wiki/Tr%E1%BB%8Dng_%C4%90inh) [Ngoại Nhâm](/wiki/Ngo%E1%BA%A1i_Nh%C3%A2m) [Hà Đản Giáp](/wiki/H%C3%A0_%C4%90%E1%BA%A3n_Gi%C3%A1p) [Tổ Ất](/wiki/T%E1%BB%95_%E1%BA%A4t) [Tổ Tân](/wiki/T%E1%BB%95_T%C3%A2n) [Ốc Giáp](/wiki/%E1%BB%90c_Gi%C3%A1p) [Tổ Đinh](/wiki/T%E1%BB%95_%C4%90inh) [Nam Canh](/wiki/Nam_Canh) [Dương Giáp](/wiki/D%C6%B0%C6%A1ng_Gi%C3%A1p) [Bàn Canh](/wiki/B%C3%A0n_Canh) [giáp cốt phiến](/w/index.php?title=Gi%C3%A1p_c%E1%BB%91t_phi%E1%BA%BFn&action=edit&redlink=1)(xương mai rùa) được coi là có niên đại ít nhất là từ thời Bàn Canh. [Tiểu Tân](/wiki/Ti%E1%BB%83u_T%C3%A2n) [Tiểu Ất](/wiki/Ti%E1%BB%83u_%E1%BA%A4t) [Vũ Đinh](/wiki/V%C5%A9_%C4%90inh) [Phụ Hảo](/wiki/Ph%E1%BB%A5_H%E1%BA%A3o), được biết đến như là một nữ chiến binh. [Tổ Canh](/wiki/T%E1%BB%95_Canh) [Tổ Giáp](/wiki/T%E1%BB%95_Gi%C3%A1p) [Lẫm Tân](/wiki/L%E1%BA%ABm_T%C3%A2n) [Canh Đinh](/wiki/Canh_%C4%90inh) [Vũ Ất](/wiki/V%C5%A9_%E1%BA%A4t) [Thái Đinh](/wiki/Th%C3%A1i_%C4%90inh) [Đế Ất](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_%E1%BA%A4t) [Đế Tân](/wiki/Tr%E1%BB%A5_V%C6%B0%C6%A1ng)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_Th%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit§ion=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_Th%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=11)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_Th%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit§ion=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_Th%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=12)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_Th%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit§ion=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_Th%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=13)] **Turchin, Peter; Adams, Jonathan M; Hall, Thomas D (tháng 12 năm 2006).** [^](#cite_ref-1) [“East-West Orientation of Historical Empires”](http://jwsr.ucr.edu/archive/vol12/number2/pdf/jwsr-v12n2-tah.pdf)( *Journal of world-systems research* **12**(2): 219–29. [ISSN](/wiki/ISSN) [1076-156x](//www.worldcat.org/issn/1076-156x)Kiểm tra giá trị
|issn=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_issn)). Truy cập ngày 12 tháng 8 năm 2010. **An Chi. Chuyện Đông chuyện Tây, tập 1. Tái bản lần thứ nhất, có sửa chữa. Nhà xuất bản Trẻ. Năm 2006. Trang 100–101, 226–227.** [^](#cite_ref-2) **An Chi. Rong chơi miền chữ nghĩa, tập 1. Nhà xuất bản Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh. Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2016.** [^](#cite_ref-3) [ISBN 9786045852101](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9786045852101). Trang 10–12. [^](#cite_ref-FOOTNOTEShaughnessy1988190_4-0) [Shaughnessy (1988)](#CITEREFShaughnessy1988), tr. 190.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_Th%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit§ion=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_Th%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=14)]
|
|
|
|
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache-Status: hit-local

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.05:-77.47:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

X-Cache: cp1067 hit/2, cp1054 miss

Via: 1.1 varnish-v4, 1.1 varnish-v4

Accept-Ranges: bytes

X-UA-Compatible: IE=Edge

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Language: vi

Link: </static/images/project-logos/viwiki.png>;rel=preload;as=image;media=not all and (min-resolution: 1.5dppx),</static/images/project-logos/viwiki-1.5x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 1.5dppx) and (max-resolution: 1.999999dppx),</static/images/project-logos/viwiki-2x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 2dppx)


text:
Thông báo mới về TetCon 2012
Ban tổ chức TetCon 2012 xin trân trọng thông báo về thời gian và địa điểm chính thức của hội thảo như sau:
Thời gian: 8h - 18h, thứ sáu, 13/1/2012 Địa điểm: Phòng hội trường - Lầu 6 – Tòa nhà Trung Tâm Thông tin Hợp tác Quốc Tế Thông Tấn tại TP.HCM- 116-118 Nguyễn Thị Minh Khai, Phường 6, Quận 3, TP.HCM
Sau khi thống nhất chương trình hội thảo vào ngày 3/1/2012, ban tổ chức sẽ gửi email xác nhận với những khách đã đăng ký tham dự hội thảo. Trong thời gian chờ đợi, xin vui lòng xem qua chương trình dự kiến ở đây và danh sách diễn giả tạm thời ở đây. Đã có gần 300 khách đăng ký tham dự hội thảo, cho đến thời điểm tôi viết thông báo này. Hôm nay và ngày mai cũng là hạn chót để gửi tham luận đến TetCon 2012.
Thời gian: 8h - 18h, thứ sáu, 13/1/2012 Địa điểm: Phòng hội trường - Lầu 6 – Tòa nhà Trung Tâm Thông tin Hợp tác Quốc Tế Thông Tấn tại TP.HCM- 116-118 Nguyễn Thị Minh Khai, Phường 6, Quận 3, TP.HCM
Sau khi thống nhất chương trình hội thảo vào ngày 3/1/2012, ban tổ chức sẽ gửi email xác nhận với những khách đã đăng ký tham dự hội thảo. Trong thời gian chờ đợi, xin vui lòng xem qua chương trình dự kiến ở đây và danh sách diễn giả tạm thời ở đây. Đã có gần 300 khách đăng ký tham dự hội thảo, cho đến thời điểm tôi viết thông báo này. Hôm nay và ngày mai cũng là hạn chót để gửi tham luận đến TetCon 2012.

markdown:
###
[Thông báo mới về TetCon 2012](https://vnhacker.blogspot.de/2011/12/thong-bao-moi-ve-tetcon-2012.html)
Ban tổ chức
Thời gian: 8h - 18h, thứ sáu, 13/1/2012 Địa điểm: Phòng hội trường - Lầu 6 – Tòa nhà Trung Tâm Thông tin Hợp tác Quốc Tế Thông Tấn tại TP.HCM- 116-118 Nguyễn Thị Minh Khai, Phường 6, Quận 3, TP.HCM
Sau khi thống nhất chương trình hội thảo vào ngày 3/1/2012, ban tổ chức sẽ gửi email xác nhận với những khách đã đăng ký tham dự hội thảo. Trong thời gian chờ đợi, xin vui lòng xem qua chương trình dự kiến ở
[TetCon 2012](http://tetcon.org/)xin trân trọng thông báo về thời gian và địa điểm chính thức của hội thảo như sau:
Thời gian: 8h - 18h, thứ sáu, 13/1/2012 Địa điểm: Phòng hội trường - Lầu 6 – Tòa nhà Trung Tâm Thông tin Hợp tác Quốc Tế Thông Tấn tại TP.HCM- 116-118 Nguyễn Thị Minh Khai, Phường 6, Quận 3, TP.HCM
Sau khi thống nhất chương trình hội thảo vào ngày 3/1/2012, ban tổ chức sẽ gửi email xác nhận với những khách đã đăng ký tham dự hội thảo. Trong thời gian chờ đợi, xin vui lòng xem qua chương trình dự kiến ở
[đây](http://www.tetcon.org/program)và danh sách diễn giả tạm thời ở [đây](http://www.tetcon.org/speakers). Đã có gần 300 khách đăng ký tham dự hội thảo, cho đến thời điểm tôi viết thông báo này. Hôm nay và ngày mai cũng là hạn chót để [gửi tham luận](http://www.tetcon.org/cfp)đến TetCon 2012.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: GSE

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, max-age=0

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
(VTC News) - Dù đã ở cái tuổi gần đất xa trời nhưng ngày ngày cụ Nhẫn vẫn phải nhọc nhằn mưu sinh bên gánh nước ven hồ Giảng Võ để nuôi con trai mắc bệnh down.
Từ lâu nay, người dân khu vực quanh hồ Giảng Võ đã quen thuộc với hình ảnh người mẹ già quanh năm trên mưa dưới nắng ngồi bán nước ở một góc hồ, bên cạnh là đứa con trai mắc chứng bệnh down. Chứng kiến hình ảnh ấy, không ai không khỏi xót xa.
Cụ bà ấy tên là Nguyễn Thị Nhẫn, (SN 1931, quê Hưng Yên), người được cô gái chạy chiếc xe Liberty mang áo mưa giữa trời mưa tầm tã lay động hàng triệu người mới đây.
Trò chuyện với chúng tôi, cụ Nhẫn cho hay cụ rất biết ơn cô gái trẻ ngày hôm ấy đã mang áo mưa cho mình, không những thế cô gái đó còn quay lại tìm và giúp đỡ cụ.
Cũng qua cuộc trò chuyện ngắn ngủi, chúng tôi biết được câu chuyện tuổi thơ và cuộc đời bất hạnh của cụ. Vốn sinh ra trong một gia đình quá nghèo khó, năm 14 tuổi cụ Nhẫn phải đi làm thuê để nuôi 4 đứa em.
“Thời gian đó tôi cực lắm, không trừ một công việc nặng nhọc nào, kể cả gánh nước thuê, giặt đồ thuê, tôi đều xin làm để nhận được mấy lạng gạo về nuôi các em”, cụ Nhẫn cho biết.
Lớn lên, cụ lập gia đình và lần lượt sinh được 6 người con trai, một người con gái. Cuộc sống vốn dĩ đã khó khăn, nay càng khó khăn hơn khi nhà đông con, công việc lại chẳng có.
Thế rồi không may, chồng của bà đột ngột qua đời để lại gánh nặng trên đôi vai người vợ. Bất hạnh nối tiếp bất hạnh, khi chồng bà vừa mất chưa được bao lâu 2 người con trai của bà lần lượt qua đời vì nghiện ma túy và bệnh tật.
Anh Đàm Xuân Tiến con trai út của cụ năm nay đã hơn 40 tuổi nhưng vì bị mắc phải bệnh down nên nhận thức chậm phát triển, không thể lao động, tự kiếm sống., hằng ngày chỉ biết cầm chổi quét lá cây dọc ven hồ.
“Năm nay nó đã 42 tuổi rồi, nhưng do bệnh tình nên nó chẳng khác gì
đứa trẻ lên 3, thương nó nhưng tôi cũng không làm gì để giúp nó khá hơn được. Không biết sau này tôi mất đi nó sẽ ra sao nữa”, cụ Nhẫn nói.
13 năm nay để tự nuôi mình và đứa con trai bà phải thức khuya dậy sớm, ngày nắng cũng như ngày mưa quanh quẩn bên gốc cây cùng hàng nước. Mỗi ngày cụ bán được trung bình được 50 – 60 ngàn đồng, số tiền ấy cũng chỉ đủ để 2 mẹ con bà rau cháo qua ngày.
Những hôm trở trời, thời tiết lạnh cắt da cắt thịt, bà lão 86 tuổi vẫn ra ven hồ Giảng Võ để bán. Nhiều lần nhà hết sạch tiền, cụ phải đi mượn tiền mua gạo, sống qua ngày. Hiện cụ và người con trai đang sống trong căn nhà trọ chật hẹp thuê tại phố Kim Mã.
Một mắt của cụ Nhẫn nay đã mù khiến việc đi lại của cụ gặp rất nhiều khó khăn. Vất vả như vậy nhưng chưa bao giờ bà ngửa tay xin sự giúp đỡ của ai, bà bảo dù khổ mấy nhưng còn chút sức lực bà vẫn cố gắng làm việc để nuôi sống bản thân, ai thương họ cho thì mình nhận chứ nhất định không đi xin.
Chứng kiến cảnh mẹ già gần đất xa trời vất vả kiếm từng đồng nuôi con mang bệnh, nhiều người không khỏi thương xót.
“Hàng ngày tôi ngồi bán nước gần cụ ấy, thương cụ quá già rồi mà vẫn phải cực khổ trên mưa dưới gió kiếm tiền trang trải cuộc sống. Đáng ra tuổi của cụ phải được an dưỡng tuổi già, sum vầy bên con cháu, mong các nhà hảo tâm chung tay giúp đỡ cụ một phần nào đó”, bà Lan chia sẻ.
Mọi ủng hộ, giúp đỡ cụ Nguyễn Thị Nhẫn xin gửi về Báo điện tử VTC News. Số TK: 0021.0002.48991, Ngân hàng Vietcombank – Chi nhánh Hà Nội.
Xin đề rõ: Đóng góp giúp cụ Nguyễn Thị Nhẫn. Toàn bộ số tiền ủng hộ sẽ được VTC News chuyển đến cụ sớm nhất.
Hoặc giúp đỡ trực tiếp cụ Nguyễn Thị Nhẫn tại địa chỉ ngách 86 ngõ 3 số nhà 17 phố Kim Mã, quận Ba Đình, Hà Nội.
Video: Xót xa cụ bà sống một mình quanh năm ngủ dưới đất

markdown:
**(VTC News) - Dù đã ở cái tuổi gần đất xa trời nhưng ngày ngày cụ Nhẫn vẫn phải nhọc nhằn mưu sinh bên gánh nước ven hồ Giảng Võ để nuôi con trai mắc bệnh down.**
Từ lâu nay, người dân khu vực quanh hồ Giảng Võ đã quen thuộc với hình ảnh người mẹ già quanh năm trên mưa dưới nắng ngồi bán nước ở một góc hồ, bên cạnh là đứa con trai mắc chứng bệnh down. Chứng kiến hình ảnh ấy, không ai không khỏi xót xa.
![ Co gai mac ao mua cho cu ba di duong: Me gia 'gan dat xa troi' nhoc nhan nuoi con mac benh down hinh anh 1](https://image.vtcns.com/files/ngocthang/2016/06/01/img_2883-2328.jpg)
## Cụ Nguyễn Thị Nhẫn tâm sự về cuộc đời mình
Cụ bà ấy tên là Nguyễn Thị Nhẫn, (SN 1931, quê Hưng Yên), người được cô gái chạy chiếc xe Liberty mang áo mưa giữa trời mưa tầm tã lay động hàng triệu người mới đây.
Trò chuyện với chúng tôi, cụ Nhẫn cho hay cụ rất biết ơn cô gái trẻ ngày hôm ấy đã mang áo mưa cho mình, không những thế cô gái đó còn quay lại tìm và giúp đỡ cụ.
Cũng qua cuộc trò chuyện ngắn ngủi, chúng tôi biết được câu chuyện tuổi thơ và cuộc đời bất hạnh của cụ. Vốn sinh ra trong một gia đình quá nghèo khó, năm 14 tuổi cụ Nhẫn phải đi làm thuê để nuôi 4 đứa em.
“Thời gian đó tôi cực lắm, không trừ một công việc nặng nhọc nào, kể cả gánh nước thuê, giặt đồ thuê, tôi đều xin làm để nhận được mấy lạng gạo về nuôi các em”, cụ Nhẫn cho biết.
Lớn lên, cụ lập gia đình và lần lượt sinh được 6 người con trai, một người con gái. Cuộc sống vốn dĩ đã khó khăn, nay càng khó khăn hơn khi nhà đông con, công việc lại chẳng có.
Thế rồi không may, chồng của bà đột ngột qua đời để lại gánh nặng trên đôi vai người vợ. Bất hạnh nối tiếp bất hạnh, khi chồng bà vừa mất chưa được bao lâu 2 người con trai của bà lần lượt qua đời vì nghiện ma túy và bệnh tật.
![ Co gai mac ao mua cho cu ba di duong: Me gia 'gan dat xa troi' nhoc nhan nuoi con mac benh down hinh anh 2](https://image.vtcns.com/files/ngocthang/2016/06/01/img_2861-2329.jpg)
## Do mắc căn bệnh down nên anh Tiến con trai của cụ Nhẫn phát triển rất chậm, hầu như không có khả năng nhận thức.
Anh Đàm Xuân Tiến con trai út của cụ năm nay đã hơn 40 tuổi nhưng vì bị mắc phải bệnh down nên nhận thức chậm phát triển, không thể lao động, tự kiếm sống., hằng ngày chỉ biết cầm chổi quét lá cây dọc ven hồ.
“Năm nay nó đã 42 tuổi rồi, nhưng do bệnh tình nên nó chẳng khác gì
đứa trẻ lên 3, thương nó nhưng tôi cũng không làm gì để giúp nó khá hơn được. Không biết sau này tôi mất đi nó sẽ ra sao nữa”, cụ Nhẫn nói.
13 năm nay để tự nuôi mình và đứa con trai bà phải thức khuya dậy sớm, ngày nắng cũng như ngày mưa quanh quẩn bên gốc cây cùng hàng nước. Mỗi ngày cụ bán được trung bình được 50 – 60 ngàn đồng, số tiền ấy cũng chỉ đủ để 2 mẹ con bà rau cháo qua ngày.
![ Co gai mac ao mua cho cu ba di duong: Me gia 'gan dat xa troi' nhoc nhan nuoi con mac benh down hinh anh 3](https://image.vtcns.com/files/ngocthang/2016/06/01/img_2876-2331.jpg)
## Quán nước nhỏ, là nguồn mưu sinh của cụ và người con trai
Những hôm trở trời,
[thời tiết](http://vtc.vn/thoi-tiet-hom-nay.htm) lạnh cắt da cắt thịt, bà lão 86 tuổi vẫn ra ven hồ Giảng Võ để bán. Nhiều lần nhà hết sạch tiền, cụ phải đi mượn tiền mua gạo, sống qua ngày. Hiện cụ và người con trai đang sống trong căn nhà trọ chật hẹp thuê tại phố Kim Mã.
Một mắt của cụ Nhẫn nay đã mù khiến việc đi lại của cụ gặp rất nhiều khó khăn. Vất vả như vậy nhưng chưa bao giờ bà ngửa tay xin sự giúp đỡ của ai, bà bảo dù khổ mấy nhưng còn chút sức lực bà vẫn cố gắng làm việc để nuôi sống bản thân, ai thương họ cho thì mình nhận chứ nhất định không đi xin.
Chứng kiến cảnh mẹ già gần đất xa trời vất vả kiếm từng đồng nuôi con mang bệnh, nhiều người không khỏi thương xót.
![ Co gai mac ao mua cho cu ba di duong: Me gia 'gan dat xa troi' nhoc nhan nuoi con mac benh down hinh anh 4](https://image.vtcns.com/files/ngocthang/2016/06/01/img_2878-2332.jpg)
## Tuổi đã cao, cụ Nhẫn lại mất đi một con mắt nên đi lại gặp rất nhiều khó khăn
“Hàng ngày tôi ngồi bán nước gần cụ ấy, thương cụ quá già rồi mà vẫn phải cực khổ trên mưa dưới gió kiếm tiền trang trải cuộc sống. Đáng ra tuổi của cụ phải được an dưỡng tuổi già, sum vầy bên con cháu, mong các nhà hảo tâm chung tay giúp đỡ cụ một phần nào đó”, bà Lan chia sẻ.
Mọi ủng hộ, giúp đỡ cụ Nguyễn Thị Nhẫn xin gửi về [Báo điện tử VTC News]. Số TK: 0021.0002.48991, Ngân hàng Vietcombank – Chi nhánh Hà Nội.
Xin đề rõ: Đóng góp giúp cụ Nguyễn Thị Nhẫn. Toàn bộ số tiền ủng hộ sẽ được [VTC News]chuyển đến cụ sớm nhất.
Hoặc giúp đỡ trực tiếp cụ Nguyễn Thị Nhẫn tại địa chỉ ngách 86 ngõ 3 số nhà 17 phố Kim Mã, quận Ba Đình, Hà Nội. **Video: Xót xa cụ bà sống một mình quanh năm ngủ dưới đất**

WARC-Truncated: length

Server: nginx

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Connection: close

Vary: Accept-Encoding

Pragma: no-cache

Cache-Control: public

X-Fastcgi-Cache: MISS


text:
Nhiều tên tuổi nổi tiếng thế giới không đến lớp hoặc có kết quả học tập rất kém vẫn rất thành công trong cuộc sống.
Ông trùm kinh doanh Richard Branson vốn không hứng thú với việc đến trường. Năm 16 tuổi, ông bỏ học vì nhiều lý do, trong đó có kết quả không như mong muốn. Theo Telegraph, ông Robert Drayson - hiệu trưởng cũ của Branson - từng phỏng đoán Branson sẽ thành kẻ phạm tội hoặc tỷ phú. May mắn, ông thực hiện vế sau. Hiện tại, Richard Branson sở hữu tập đoàn Virgin với hơn 200 công ty đặt tại 30 quốc gia.
Là cái tên danh tiếng trong lĩnh vực âm nhạc nhưng thời đi học, Simon Cowell sở hữu thành tích cực bết bát. Cowell gần như thất bại trong mọi kỳ thi và rời trường học năm 16 tuổi chỉ với một chứng chỉ giáo dục phổ thông trung học O-level (tương đương tốt nghiệp THCS). Ông bắt đầu với công việc trong phòng lễ tân tại công ty phát hành âm nhạc EMI của cha trước khi cùng người khác thành lập công ty âm nhạc E&S và đưa sự nghiệp của mình lên đỉnh cao.
Nữ doanh nhân, diễn viên, nhà sản xuất nổi tiếng Drew Barrymore từng trải qua tuổi thơ không mấy êm đềm do gia nhập làng giải trí quá sớm (3 tuổi). 13 tuổi, cô phải vào trại cai nghiện. Sau đó, Drew bỏ học. Dù vậy, nữ diễn viên không chán nản mà không ngừng nỗ lực cho sự nghiệp và tự lập công ty điện ảnh Fower.
Clare Balding là một trong những MC nổi tiếng nhất ở Anh. Tuy nhiên, trái với thành công hiện tại, bà trải qua quá khứ không mấy vẻ vang, thậm chí từng bị bắt vì ăn cắp vặt. Clare từng muốn thi vào Oxford hoặc Cambridge nhưng kết quả A-level không đủ tốt. Vì thế, bà hoãn việc học hai năm trước khi thi lại và trúng tuyển khoa tiếng Anh, ĐH Cambridge.
Là phóng viên truyền hình hàng đầu nước Anh nhưng Jon Snow học hành rất tệ. Trong kỳ thi A-level, ông đỗ duy nhất môn tiếng Anh (điểm C). Trong một cuộc phỏng vấn, ông lấy chính thất bại thuở đến trường để động viên sinh viên, nhấn mạnh "cuộc sống vẫn tiếp diễn sau A-level". Quả thực, Jon Snow cũng cố vớt vát được một suất học tại ĐH Liverpool rồi nhanh chóng bị đuổi học do tham gia biểu tình chống phân biệt chủng tộc.
Alan Sugar sở hữu khối tài sản 1,4 tỷ bảng Anh nhưng thành công này không liên quan đến việc ông học hành ra sao. Ông bắt đầu kiếm tiền từ năm 12 tuổi và bỏ học sau khi nhận kết quả thấp trong kỳ thi tốt nghiệp THCS - một chứng chỉ GCSE. Ít ai có thể ngờ chàng trai "thất học" ấy lại có thể lập nên công ty Amstrad khi mới 21 tuổi.
Cheryl (trước là Cheryl Tweedy, Cheryl Cole) nổi tiếng từ chương trình Popstar: The Rivals. Tuy nhiên, trước đó, Cheryl thường xuyên gặp rắc rối ở trường vì tính cách dễ nổi nóng. "Thực sự rất khủng khiếp! Giáo viên thường xuyên đuổi tôi ra khỏi lớp học", nữ ca sĩ tâm sự.
Nam diễn viên Benedict Cumberbatch từng thừa nhận ông bắt đầu cuộc đời, sự nghiệp khá thuận lợi dù khả năng học tập không tốt và rất lười học. "Sau kỳ thi lấy chứng chỉ GCSE, tôi không muốn động đến sách vở. Các giáo viên và tôi đều không hiểu tại sao. Dù đặt mục tiêu trúng tuyển Oxbridge, tôi vẫn sa vào quá nhiều thứ, trừ việc học", Benedict kể lại.
Thời đi học, diễn viên hài Russell Brand là chuyên gia gây rắc rối. Anh từng bị đuổi vì đưa nữ sinh về phòng. Giáo viên nhận xét Russell đi học "chỉ lãng phí chỗ ngồi". 16 tuổi, Russell chuyển đến London, vào trường Sân khấu Italia Conti. Dù khá tài năng, anh vẫn nhanh chóng bị đuổi do thường xuyên dính đến ma túy.
"Gửi tới những ai vừa nhận kết quả A-level, chúc các bạn may mắn. Nhưng lỡ kết quả không như mong muốn, hãy nhớ cuộc sống vẫn tiếp diễn. Tôi từng chỉ được điểm D và E (trượt)", diễn viên hài kịch Sarah Millican đăng Twitter nhắn gửi sĩ tử sau mùa thi. Đây là lời tâm sự chân thật từ một người thành công trong sự nghiệp dù có thành tích học tập thấp.
Nữ doanh nhân thành đạt Deborah Meaden cũng có thời đi học không mấy tự hào. Bà kiếm tiền từ năm 7 tuổi và bỏ học trước khi hoàn thành chương trình A-level. Hiện tại, Deborah sở hữu khối tài sản trị giá 40 triệu bảng cùng 3 tấm bằng danh dự.
Steven Spielberg là cái tên nổi tiếng toàn thế giới. Từ nhỏ, ông đã tập tành làm phim. Song lớn hơn chút nữa, nhà sản xuất lừng danh này lại bị trường điện ảnh thuộc ĐH Southern California từ chối đến 3 lần. Thất bại đường học hành, Steven không ngừng nỗ lực chứng tỏ bản thân trong sự nghiệp điện ảnh. Năm 2002, ông trở lại trường, kiếm được tấm bằng cử nhân sau 35 năm bỏ lỡ.
Hàng năm, nhà báo Jeremt Clarkson luôn đăng Twitter vào ngày công bố kết quả A-level. Ông viết: "Nếu kết quả không tốt, các bạn cứ nghĩ đến việc tôi từng đạt một điểm C và hai điểm U để thấy thoải mái hơn. Và tôi vẫn sở hữu Mercedes Benz đấy thôi". Quả thực, ông rất thành công trong sự nghiệp và trở thành người dẫn chương trình danh tiếng mà không cần đạt điểm cao, bằng cấp tốt.
Diễn viên gạo cội Cameron Diaz bỏ học năm 16 tuổi để theo đuổi nghề người mẫu. Từ thành công ban đầu, cô lấn sân sang nghiệp diễn và hiện tại là một trong những diễn viên có thu nhập cao nhất thế giới.

markdown:
**Nhiều tên tuổi nổi tiếng thế giới không đến lớp hoặc có kết quả học tập rất kém vẫn rất thành công trong cuộc sống.**
![ Nhung nguoi chung minh hoc dot van co the thanh cong hinh anh 1](https://image.vtcns.com/files/thuylinh/2017/05/20/1-1159520.jpg)
Ông trùm kinh doanh Richard Branson vốn không hứng thú với việc đến trường. Năm 16 tuổi, ông bỏ học vì nhiều lý do, trong đó có kết quả không như mong muốn. Theo
*Telegraph*, ông Robert Drayson - hiệu trưởng cũ của Branson - từng phỏng đoán Branson sẽ thành kẻ phạm tội hoặc tỷ phú. May mắn, ông thực hiện vế sau. Hiện tại, Richard Branson sở hữu tập đoàn Virgin với hơn 200 công ty đặt tại 30 quốc gia. ![ Nhung nguoi chung minh hoc dot van co the thanh cong hinh anh 2](https://image.vtcns.com/files/thuylinh/2017/05/20/2-1159541.jpg)
Là cái tên danh tiếng trong lĩnh vực âm nhạc nhưng thời đi học, Simon Cowell sở hữu thành tích cực bết bát. Cowell gần như thất bại trong mọi kỳ thi và rời trường học năm 16 tuổi chỉ với một chứng chỉ giáo dục phổ thông trung học O-level (tương đương tốt nghiệp THCS). Ông bắt đầu với công việc trong phòng lễ tân tại công ty phát hành âm nhạc EMI của cha trước khi cùng người khác thành lập công ty âm nhạc E&S và đưa sự nghiệp của mình lên đỉnh cao.
![ Nhung nguoi chung minh hoc dot van co the thanh cong hinh anh 3](https://image.vtcns.com/files/thuylinh/2017/05/20/3-1159562.jpg)
Nữ doanh nhân, diễn viên, nhà sản xuất nổi tiếng Drew Barrymore từng trải qua tuổi thơ không mấy êm đềm do gia nhập làng giải trí quá sớm (3 tuổi). 13 tuổi, cô phải vào trại cai nghiện. Sau đó, Drew bỏ học. Dù vậy, nữ diễn viên không chán nản mà không ngừng nỗ lực cho sự nghiệp và tự lập công ty điện ảnh Fower.
![ Nhung nguoi chung minh hoc dot van co the thanh cong hinh anh 4](https://image.vtcns.com/files/thuylinh/2017/05/20/4-1159583.jpg)
Clare Balding là một trong những MC nổi tiếng nhất ở Anh. Tuy nhiên, trái với thành công hiện tại, bà trải qua quá khứ không mấy vẻ vang, thậm chí từng bị bắt vì ăn cắp vặt. Clare từng muốn thi vào Oxford hoặc Cambridge nhưng kết quả A-level không đủ tốt. Vì thế, bà hoãn việc học hai năm trước khi thi lại và trúng tuyển khoa tiếng Anh, ĐH Cambridge.
![ Nhung nguoi chung minh hoc dot van co the thanh cong hinh anh 5](https://image.vtcns.com/files/thuylinh/2017/05/20/5-1200004.jpg)
Là phóng viên truyền hình hàng đầu nước Anh nhưng Jon Snow học hành rất tệ. Trong kỳ thi A-level, ông đỗ duy nhất môn tiếng Anh (điểm C). Trong một cuộc phỏng vấn, ông lấy chính thất bại thuở đến trường để động viên sinh viên, nhấn mạnh "cuộc sống vẫn tiếp diễn sau A-level". Quả thực, Jon Snow cũng cố vớt vát được một suất học tại ĐH Liverpool rồi nhanh chóng bị đuổi học do tham gia biểu tình chống phân biệt chủng tộc.
![ Nhung nguoi chung minh hoc dot van co the thanh cong hinh anh 6](https://image.vtcns.com/files/thuylinh/2017/05/20/6-1200035.jpg)
Alan Sugar sở hữu khối tài sản 1,4 tỷ bảng Anh nhưng thành công này không liên quan đến việc ông học hành ra sao. Ông bắt đầu kiếm tiền từ năm 12 tuổi và bỏ học sau khi nhận kết quả thấp trong kỳ thi tốt nghiệp THCS - một chứng chỉ GCSE. Ít ai có thể ngờ chàng trai "thất học" ấy lại có thể lập nên công ty Amstrad khi mới 21 tuổi.
![ Nhung nguoi chung minh hoc dot van co the thanh cong hinh anh 7](https://image.vtcns.com/files/thuylinh/2017/05/20/8-1200046.jpg)
Cheryl (trước là Cheryl Tweedy, Cheryl Cole) nổi tiếng từ chương trình
*Popstar: The Rivals.* Tuy nhiên, trước đó, Cheryl thường xuyên gặp rắc rối ở trường vì tính cách dễ nổi nóng. "Thực sự rất khủng khiếp! Giáo viên thường xuyên đuổi tôi ra khỏi lớp học", nữ ca sĩ tâm sự. ![ Nhung nguoi chung minh hoc dot van co the thanh cong hinh anh 8](https://image.vtcns.com/files/thuylinh/2017/05/20/9-1200067.jpg)
Nam diễn viên Benedict Cumberbatch từng thừa nhận ông bắt đầu cuộc đời, sự nghiệp khá thuận lợi dù khả năng học tập không tốt và rất lười học. "Sau kỳ thi lấy chứng chỉ GCSE, tôi không muốn động đến sách vở. Các giáo viên và tôi đều không hiểu tại sao. Dù đặt mục tiêu trúng tuyển Oxbridge, tôi vẫn sa vào quá nhiều thứ, trừ việc học", Benedict kể lại.
![ Nhung nguoi chung minh hoc dot van co the thanh cong hinh anh 9](https://image.vtcns.com/files/thuylinh/2017/05/20/90-1200088.jpg)
Thời đi học, diễn viên hài Russell Brand là chuyên gia gây rắc rối. Anh từng bị đuổi vì đưa nữ sinh về phòng. Giáo viên nhận xét Russell đi học "chỉ lãng phí chỗ ngồi". 16 tuổi, Russell chuyển đến London, vào trường Sân khấu Italia Conti. Dù khá tài năng, anh vẫn nhanh chóng bị đuổi do thường xuyên dính đến ma túy.
![ Nhung nguoi chung minh hoc dot van co the thanh cong hinh anh 10](https://image.vtcns.com/files/thuylinh/2017/05/20/91-1200109.jpg)
"Gửi tới những ai vừa nhận kết quả A-level, chúc các bạn may mắn. Nhưng lỡ kết quả không như mong muốn, hãy nhớ cuộc sống vẫn tiếp diễn. Tôi từng chỉ được điểm D và E (trượt)", diễn viên hài kịch Sarah Millican đăng Twitter nhắn gửi sĩ tử sau mùa thi. Đây là lời tâm sự chân thật từ một người thành công trong sự nghiệp dù có thành tích học tập thấp.
![ Nhung nguoi chung minh hoc dot van co the thanh cong hinh anh 11](https://image.vtcns.com/files/thuylinh/2017/05/20/92-12001210.jpg)
Nữ doanh nhân thành đạt Deborah Meaden cũng có thời đi học không mấy tự hào. Bà kiếm tiền từ năm 7 tuổi và bỏ học trước khi hoàn thành chương trình A-level. Hiện tại, Deborah sở hữu khối tài sản trị giá 40 triệu bảng cùng 3 tấm bằng danh dự.
![ Nhung nguoi chung minh hoc dot van co the thanh cong hinh anh 12](https://image.vtcns.com/files/thuylinh/2017/05/20/93-12001411.jpg)
Steven Spielberg là cái tên nổi tiếng toàn thế giới. Từ nhỏ, ông đã tập tành làm phim. Song lớn hơn chút nữa, nhà sản xuất lừng danh này lại bị trường điện ảnh thuộc ĐH Southern California từ chối đến 3 lần. Thất bại đường học hành, Steven không ngừng nỗ lực chứng tỏ bản thân trong sự nghiệp điện ảnh. Năm 2002, ông trở lại trường, kiếm được tấm bằng cử nhân sau 35 năm bỏ lỡ.
![ Nhung nguoi chung minh hoc dot van co the thanh cong hinh anh 13](https://image.vtcns.com/files/thuylinh/2017/05/20/94-12001612.jpg)
Hàng năm, nhà báo Jeremt Clarkson luôn đăng Twitter vào ngày công bố kết quả A-level. Ông viết: "Nếu kết quả không tốt, các bạn cứ nghĩ đến việc tôi từng đạt một điểm C và hai điểm U để thấy thoải mái hơn. Và tôi vẫn sở hữu Mercedes Benz đấy thôi". Quả thực, ông rất thành công trong sự nghiệp và trở thành người dẫn chương trình danh tiếng mà không cần đạt điểm cao, bằng cấp tốt.
![ Nhung nguoi chung minh hoc dot van co the thanh cong hinh anh 14](https://image.vtcns.com/files/thuylinh/2017/05/20/nhung-nguoi-chung-minh-hoc-dot-van-co-the-thanh-cong--giao-duc-25-1202521.jpg)
Diễn viên gạo cội Cameron Diaz bỏ học năm 16 tuổi để theo đuổi nghề người mẫu. Từ thành công ban đầu, cô lấn sân sang nghiệp diễn và hiện tại là một trong những diễn viên có thu nhập cao nhất thế giới.


text:
Trang chính ‹ Thiết kế web ‹ Joomla!
Múi giờ UTC + 7 Giờ
Thành viên mới
Thành viên
© Copyright 2007 - 2017 BuaXua.vn® Ghi rõ nguồn www.buaxua.vn khi phát hành lại thông tin từ trang web này.
How to Joomla!
Powered by phpBB!

markdown:
|Hôm nay, 15/12/2017 - 01:39
|
|Hôm nay, 15/12/2017 - 01:39
|
|
|
Múi giờ UTC + 7 Giờ
|
|![]()
|
|
|
|
|
|
Ngày tham gia: 12/10/2011 - 22:16 Bài viết: 9 Đã cảm ơn: Được cảm ơn:
|
|
|
|
|
|![]()
|
|
|
|
Ngày tham gia: 14/09/2010 - 20:20 Bài viết: 1670 Đã cảm ơn: Được cảm ơn:
|
|
|
|
|
|![]()
|
|
|
|
Ngày tham gia: 12/10/2011 - 22:16 Bài viết: 9 Đã cảm ơn: Được cảm ơn:
|
|
|
|
|
|![]()
|
|
|
|
Ngày tham gia: 14/09/2010 - 20:20 Bài viết: 1670 Đã cảm ơn: Được cảm ơn:
|
|
|
|
|
|![]()
|
|![]()
|
|
## Các chủ đề liên quan
|
|
|
|
Múi giờ UTC + 7 Giờ
|Bạn
|không thể tạo chủ đề mới trong chuyên mục này.
Bạn
không thể trả lời bài viết trong chuyên mục này.
Bạn
không thể sửa những bài viết của mình trong chuyên mục này.
Bạn
không thể xoá những bài viết của mình trong chuyên mục này.
Bạn
không thể gửi tập tin đính kèm trong chuyên mục này.

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Referrer-Policy: strict-origin-when-cross-origin

Cache-Control: private, no-cache="set-cookie"

Set-Cookie: phpbb3_hyomk_sid=650c7b43e44f0daebd3c8f6637cbe1db; expires=Fri, 14-Dec-2018 18:39:03 GMT; path=/forum; domain=.buaxua.vn; HttpOnly


text: Cty em có con hitachi zx270, em loay hoay mãi mà không vào dcj màn hình của nó. Cac cụ ai biết các chỉ dẫn hộ em vói

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Set-Cookie: xf_session=128952447da3d3b7659b3a7d582d9a2d; path=/; secure; httponly


text: Em tên là: Hoàng Trung Đức Em mới tốt nghiệp Đại Học Công Nghiệp TP.HCM Em đang ở Hà Nội và đang muốn tìm một xưởng sửa chữa ô tô đễ học nghề (không đòi hỏi phụ cấp ) / hiện em đang ở quận Hai Bà Trưng nên muốn tìm 1 xưởng ở gần đó để tiện đi lại.rất mong nhận được sự giúp đỡ của các bác đi trước. anh nào có thể giúp đở thì liên hệ số điện thoại này ah : 0989071134 . Em cam ơn các bác

Set-Cookie: xf_session=de6b09969aa77ea1d34829a25ebbd1aa; path=/; secure; httponly


text:
Toggle navigation
Podnapisi.NET
Search
Phụ đề
Advanced search
New subtitle
Latest subtitles
Latest subtitles for movies
Latest subtitles for TV series
Latest subtitles for mini series
DIễn đàn
Board index
Active posts
Bài đăng chưa trả lời
Đánh dấu diễn đàn đã đọc
Xóa hết cookie
FAQ
Thành viên
Nhóm
Đăng nhập
Tôi đã quên mật khẩu của tôi
Invisible
Ghi nhớ tôi
GLF
:
en
Đăng ký
Announcement
Vote for which improvement to work on first!
Več:
forum
.
Unaudited
Subtitles were not yet audited by the editorial team. Caution is advised!
Scorpion (2014) S03E25 - Tiếng Việt subtitles
Subtitles tools
Poor subtitle quality.
File is not a subtitle!
Wrong movie or episode entry.
Wrong language.
Wrong release.
Garbled text (strange characters, like rectangles and such).
Vote
Episode information
Title
Scorpion (2014)
Type
TV Series
Season
3
Episode
25
Episode type
Ordinary
Episode title
N/A
Subtitle info
ID
gBpE
Created
13:40:14 17-05-2017
Contributor
Anonymous
Language
Tiếng Việt
FPS
N/A
Download
User votes
No votes
User reports
Poor subtitle quality.
0
File is not a subtitle!
0
Wrong movie or episode entry.
0
Wrong language.
0
Wrong release.
0
Garbled text (strange characters, like rectangles and such).
0
Releases
Scorpion.S03E25.1080p.WEB-DL.DD5.1.H264-RARBG.XYZSM
Scorpion.S03E25.1080p.WEB-DL.DD5.1.H264-RARBG
Scorpion.S03E25.720p.HDTV.x264-SVA
Subtitles preview
Subtitle part 1
Filename
Scorpion.S03E25.1080p.WEB-DL.DD5.1.H264-RARBG.XYZSM
Name
scorpion_s03e25_1080p_web-dl_dd5_1_h264-rarbg_xyzsm
Content preview
#
Start
End
Metadata
Lines
1
00:00:1.110
00:00:2.400
Tập cuối Scorpion...
2
00:00:2.800
00:00:6.110
Tôi biết đây không phải lúc thích hợp,
nhưng ta có 1 vụ.
3
00:00:6.110
00:00:7.950
Chính phủ Polynésie thuộc Pháp
cần giúp
4
00:00:7.950
00:00:11.050
lắp máy phát điện
chạy bằng sóng dưới nước.
5
00:00:11.050
00:00:12.420
Họ sẵn sàng đưa đón chúng ta
6
00:00:12.420
00:00:13.520
đến Tahiti.
7
00:00:16.090
00:00:17.390
Chúng ta mất điện.
8
00:00:17.390
00:00:19.310
Thắt dây an toàn và chuẩn bị
tinh thần, chúng ta sẽ rơi.
9
00:00:20.260
00:00:21.630
Nếu đội cứu hộ
không tìm thấy chúng ta,
10
00:00:21.630
00:00:23.260
chúng ta không tìm thấy
nguồn nước sạch,
11
00:00:23.260
00:00:24.700
chúng ta sẽ chết trong 3 ngày.
12
00:00:24.700
00:00:27.500
Vợ tôi còn 3 tuần.
13
00:00:27.500
00:00:29.670
Tôi còn không biết nó là trai hay gái.
14
00:00:29.670
00:00:30.500
Bồ Đào Nha?
15
00:00:30.530
00:00:32.370
Em không biết Happy
từng sống ở đó sao?
Statistics
Number of downloads
11
Number of units
935
Number of lines
1K
Number of lines per unit
1.33
Number of characters
28K
Number of characters per line
22.58
Subtitles tools
Comments
No comments
Comment
All times are
UTC +0
×
Close
×
Không
Có
Comments

markdown:
|Title|| |
|ID||gBpE|
|Created||13:40:14 17-05-2017|
|Contributor||Anonymous|
|Language|| |
|Poor subtitle quality.||0|
|File is not a subtitle!||0|
|Wrong movie or episode entry.||0|
|Wrong language.||0|
|Wrong release.||0|
|Garbled text (strange characters, like rectangles and such).||0|
|Scorpion.S03E25.1080p.WEB-DL.DD5.1.H264-RARBG.XYZSM|
|Scorpion.S03E25.1080p.WEB-DL.DD5.1.H264-RARBG|
|Scorpion.S03E25.720p.HDTV.x264-SVA|
|#||Start||End||Metadata||Lines|
|1||00:00:1.110||00:00:2.400|| |
|2||00:00:2.800||00:00:6.110|| |
|3||00:00:6.110||00:00:7.950|| |
|4||00:00:7.950||00:00:11.050|| |
|5||00:00:11.050||00:00:12.420|| |
|6||00:00:12.420||00:00:13.520|| |
|7||00:00:16.090||00:00:17.390|| |
|8||00:00:17.390||00:00:19.310|| |
|9||00:00:20.260||00:00:21.630|| |
|10||00:00:21.630||00:00:23.260|| |
|11||00:00:23.260||00:00:24.700|| |
|12||00:00:24.700||00:00:27.500|| |
|13||00:00:27.500||00:00:29.670|| |
|14||00:00:29.670||00:00:30.500|| |
|15||00:00:30.530||00:00:32.370|| |
|Number of downloads||11|
|Number of units||935|
|Number of lines||1K|
|Number of lines per unit||1.33|
|Number of characters||28K|
|Number of characters per line||22.58|
## Comments


text:
Thuốc
Nhà thuốc
Phòng khám
Bệnh viện
Công ty
Trang chủ
Thuốc mới
Cập nhật thuốc
Hỏi đáp
Home
Thuốc
Nerazzu-plus
Gửi thông tin thuốc
Nerazzu-plus
SĐK:
VD-26502-17
Dạng bào chế:
Viên nén bao phim
Đóng gói:
Hộp 3 vỉ x 10 viên
Nhà sản xuất:
Công ty TNHH Dược phẩm Đạt Vi Phú
Estore>
Nhà đăng ký:
Công ty TNHH Dược phẩm Đạt Vi Phú
Estore>
Nhà phân phối:
Estore>
Nhóm sản phẩm:
Thuốc tim mạch
Thành phần:
Losartan
kali 100mg; Hydroclorothiazid 25mg
Bạn đọc phản hồi
( 0 )
Bình luận
Gửi bình luận
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
Tối thiểu 10 chữ
Tiếng Việt có dấu
Không chứa liên kết
thuốc Nerazzu-plus
thuốc Nerazzu-plus là gì
thành phần thuốc Nerazzu-plus
công dụng của thuốc Nerazzu-plus
chỉ định của thuốc Nerazzu-plus
chống chỉ định của thuốc Nerazzu-plus
liều dùng của thuốc Nerazzu-plus
Thuoc biet duoc
|
Thuốc biệt dược
|
Thuốc
|
Thuoc
|
Nhà thuốc
|
Phòng khám
|
Bệnh viện
|
Công ty dược phẩm
- Các thông tin về thuốc trên Thuocbietduoc.com.vn chỉ mang tính chất tham khảo - Khi dùng thuốc cần tuyệt đối tuân theo theo hướng dẫn của Bác sĩ
- Chúng tôi không chịu trách nhiệm về bất cứ hậu quả nào xảy ra do tự ý dùng thuốc dựa theo các thông tin trên Thuocbietduoc.com.vn
"Thông tin Thuốc và Biệt Dược" - Giấy phép ICP số 235/GP-BC.
© Copyright Thuocbietduoc.com.vn - Email:
contact@thuocbietduoc.com.vn

markdown:
|
|![]()
|Nhà sản xuất:||Công ty TNHH Dược phẩm Đạt Vi Phú||
|
|
|
|
- Các thông tin về thuốc trên Thuocbietduoc.com.vn chỉ mang tính chất tham khảo
- Khi dùng thuốc cần tuyệt đối tuân theo theo hướng dẫn của Bác sĩ
|
- Chúng tôi không chịu trách nhiệm về bất cứ hậu quả nào xảy ra do tự ý dùng thuốc dựa theo các thông tin trên Thuocbietduoc.com.vn
|
|
"Thông tin Thuốc và Biệt Dược" - Giấy phép ICP số 235/GP-BC.
© Copyright Thuocbietduoc.com.vn - Email:

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Cache-Control: private

X-Powered-By-Plesk: PleskWin