markdown:
# HUA Nhập môn kinh tế lượng_ Chương 5
Chia sẻ: Nguyễn Thế Mạnh | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:18
lượt xem 181
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2009/20091216/anhketnhok/80x100/150386_147.jpg)
##
HUA Nhập môn kinh tế lượng_ Chương 5
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static.tlvnimg.com/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Tài liệu tham khảo Chương trình giảng dạy Kinh tế Fulbright, Phương pháp phân tích, nhập môn kinh tế lượng với các ứng dụng_ Chương " Đa cộng tuyến".
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: HUA Nhập môn kinh tế lượng_ Chương 5
- Chöông trình Giaûng daïy Kinh teá Fulbright Phöông phaùp phaân tích Nhaäp moân kinh teá löôïng vôùi caùc öùng duïng Nieân khoùa 2003-2004 Baøi ñoïc Chöông 5: Ña coäng tuyeán CHÖÔNG 5 Ña coäng tuyeán Caùc bieán giaûi thích ñöôïc xaùc ñònh trong moät moâ hình kinh teá löôïng thöôøng xuaát phaùt töø lyù thuyeát hoaëc hieåu bieát caên baûn veà haønh vi chuùng ta ñang coá gaéng thieát keá moâ hình, cuõng nhö töø kinh nghieäm quaù khöù. Döõ lieäu veà caùc bieán naøy ñaëc bieät xuaát phaùt töø nhöõng thöïc nghieäm khoâng kieåm soaùt vaø thöôøng töông quan vôùi nhau. Ñieàu naøy ñaëc bieät ñuùng ñoái vôùi caùc bieán chuoãi thôøi gian thöôøng coù nhöõng xu höôùng tieàm aån thoâng thöôøng. Ví duï, daân soá vaø toång saûn phaåm quoác noäi laø hai chuoãi döõ lieäu töông quan chaët laãn nhau. Trong chöông tröôùc, chuùng ta phaùt bieåu laø heä soá hoài qui ñoái vôùi moät bieán cuï theå laø soá ño taùc ñoäng rieâng phaàn cuûa bieán naøy, nghóa laø taùc ñoäng cuûa noù khi taát caû caùc bieán khaùc trong moâ hình ñöôïc giöõ ôû nhöõng möùc coá ñònh vaø chæ coù giaù trò cuûa bieán naøy thay ñoåi. Tuy nhieân, khi hai bieán giaûi thích cuøng töông quan chaët; chuùng ta khoâng theå chæ ñôn giaûn giöõ moät bieán khoâng ñoåi vaø thay ñoåi bieán coøn laïi vì khi bieán sau thay ñoåi thì bieán ñaàu thay ñoåi. Trong tröôøng hôïp naøy, thaät khoù taùch bieät aûnh höôûng rieâng phaàn cuûa moät bieán ñôn. Cuõng vaäy, thay ñoåi moâ hình baèng caùch loaïi boû hoaëc theâm vaøo moät bieán coù theå laøm thay ñoåi keát quaû moät caùch nghieâm troïng, khieán cho vieäc dieãn dòch caùc öôùc löôïng seõ khoù khaên hôn. Ñaây chính laø vaán ñeà ña coäng tuyeán, vaán ñeà xuaát hieän khi caùc bieán giaûi thích coù caùc quan heä gaàn nhö tuyeán tính. Chöông naøy khaûo saùt caùc heä quaû cuûa ña coäng tuyeán trong phaïm vi öôùc löôïng caùc thoâng soá, khaûo saùt caùc tính chaát cuûa chuùng vaø kieåm ñònh giaû thuyeát veà nhöõng heä quaû naøy. Tröôùc heát chuùng toâi trình baøy caùc ví duï veà vaán ñeà ña coäng tuyeán phaùt sinh nhö theá naøo trong thöïc teá vaø sau ñoù khaûo saùt vaán ñeà naøy moät caùch chi tieát hôn. 5.1 Caùc Ví Duï Veà Ña Coäng Tuyeán Chuùng toâi trình baøy hai ví duï trong ñoù vieäc theâm vaøo caùc bieán coù veû nhaïy laøm thay ñoåi ñaùng keå caùc keát quaû. Tröôùc heát, chuùng ta kieåm tra laïi ví duï veà nhaø ôû trong Phaàn 4.5, ví duï naøy lieân heä soá löôïng nhaø môùi xaây vôùi moät soá bieán toång hôïp; trong ví duï thöù hai, chuùng ta lieân heä chi tieâu tích luõy cho vieäc baûo trì moät chieác xe hôi vôùi tuoåi cuûa chieác xe ñoù vaø soá daëm chieác xe ñoù ñaõ chaïy. VÍ DUÏ 5.1 Ñaët HOUSING laø soá caên hoä (ñôn vò haøng ngaøn) coù taïi Hoa Kyø trong naêm t, POPt laø daân soá Hoa Kyø ñôn vò tính laø haøng trieäu, GNPt laø toång saûn phaåm quoác gia tính baèng tyû ñoâ la cuûa naêm 1982, vaø INTRATE, laø tyû leä theá chaáp nhaø môùi tính theo phaàn traêm. Söû duïng taäp tin DATA4-3 moâ taû trong Phuï luïc D, ba moâ hình sau ñöôïc öôùc löôïng: caùc keát quaû ñöôïc trình baøy trong Baûng 5.1 (xem Baøi thöïc haønh maùy tính Phaàn 5.1). Moâ hình A: HOUSINGt = α1 + α2INTRATEt + α3POPt + u1t Moâ hình B: HOUSINGt = β1 + β2INTRATEt + β3GNPt + u2t Ramu Ramanathan 1 Thuc Doan/Hao Thi
- Chöông trình Giaûng daïy Kinh teá Fulbright Phöông phaùp phaân tích Nhaäp moân kinh teá löôïng vôùi caùc öùng duïng Nieân khoùa 2003-2004 Baøi ñoïc Chöông 5: Ña coäng tuyeán Moâ hình C: HOUSINGt = γ1 + γ2INTRATEt + γ3POPt + γ4GNPt + u3t Chuùng ta kyø voïng soá caên hoä seõ bò aûnh höôûng bôûi caû kích thöôùc daân soá laãn möùc thu nhaäp. Vaäy maø trong Moâ hình C, coù caû hai bieán naøy, caùc trò thoáng keâ t thaáp vaø khoâng coù yù nghóa. Tuy nhieân, khi chæ coù POP hoaëc GNP ñöôïc ñöa vaøo, caùc heä soá töông öùng raát coù yù nghóa. Moät kieåm ñònh Wald veà vieäc loaïi boû POP vaø GNP khoûi Moâ hình C cho keát quaû moät trò thoáng keâ F baèng 6,42, coù yù nghóa ôû möùc 1 phaàn traêm, cho thaáy laø caùc bieán naøy coù yù nghóa moät caùch lieân keát maëc duø caùc bieán rieâng reõ laïi khoâng coù yù nghóa. Vì vaäy, phaàn keát luaän coù veû nhö voâ lyù. Keát quaû thöù hai laø, caùc heä soá cuûa POP vaø GNP trong Moâ hình C hoaøn toaøn khaùc trong caùc heä soá trong Moâ hình A vaø B. Tuy nhieân, heä soá cuûa INTRATE ít bieán ñoäng hôn. Maëc duø tröôùc ñaây chuùng ta nghó raèng caû daân soá vaø thu nhaäp ñeàu coù trong moâ hình, caùc keát quaû laïi cho thaáy laø khi caùc bieán naøy coù maët ñoàng thôøi trong moâ hình seõ xuaát hieän nhöõng thay ñoåi nghieâm troïng. Ñieàu naøy laø do daân soá, toång saûn phaåm quoác vaø laõi suaát coù töông quan raát cao. Caùc heä soá töông quan töøng caëp cuûa GNP, POP vaø INTRATE laø r(GNP, POP) = 0,99 r(GNP, INTRATE) = 0,88 r(POP, INTRATE) = 0,91 Baûng 5.1 Caùc Öôùc Löôïng Cuûa Caùc Quan Heä Nhaø ÔÛ Bieán Moâ hình A Moâ hình B Moâ hình C Haèng soá − 3812,93 687,90 – 1315,75 (−2,40) (1,80) (–0,27) INTRATE -198,40 –169,66 –184,75 (–3,87) (–3,87) (-3,18) POP 33,82 14,90 (3,61) (0,41) GNP 0,91 0,52 (3,64) (0,54) d.f. 20 20 19 −2 0,371 0,375 0,348 R MSE 75,029 74,557 77,801 MAPE 12,14 12,54 12,23 Ghi chuù: MSE laø trung bình bình phöông sai soá döï baùo ( = ^ 2 ). MAPE laø trung bình trò tuyeät ñoái sai soá phaàn σ traêm. Caùc giaù trò trong ngoaëc laø trò thoáng keâ t. Vì vaäy, toàn taïi quan heä tuyeán tính gaàn nhö hoaøn haûo giöõa GNP vaø POP, vaø cuõng coù moät quan heä gaàn hoaøn haûo vôùi INTRATE. Nhö seõ ñöôïc trình baøy sau naøy, caùc thay ñoåi trong caùc heä soá tuyeán tính ñöôïc quan saùt vaø caùc trò thoáng keâ t laø keát quaû tröïc tieáp cuûa nhöõng töông quan chaët naøy. Coù theå nhaán maïnh laø moät töông quan chaët giöõa bieán phuï thuoäc vaø moät bieán ñoäc laäp cho tröôùc khoâng chæ khoâng gaây ra baát kyø vaán ñeà naøo maø thöïc teá töông quan naøy raát ñöôïc mong ñôïi. Chính nhöõng moái quan heä chaët, tuyeán tính giöõa caùc bieán giaûi thích aûnh höôûng ñeán caùc keát quaû cuûa moâ hình. Ramu Ramanathan 2 Thuc Doan/Hao Thi
- Chöông trình Giaûng daïy Kinh teá Fulbright Phöông phaùp phaân tích Nhaäp moân kinh teá löôïng vôùi caùc öùng duïng Nieân khoùa 2003-2004 Baøi ñoïc Chöông 5: Ña coäng tuyeán VÍ DUÏ 5.2 Ñaët Et laø chi tieâu tích luõy taïi thôøi ñieåm t cho vieäc baûo trì (khoâng tính xaêng daàu) moät chieác xe hôi cho tröôùc, MILES, laø soá daëm chieác xe ñaõ chaïy, tính baèng haøng ngaøn daëm, vaø AGE, laø tuoåi cuûa chieác xe tính baèng tuaàn keå töø khi mua laàn ñaàu. Xem xeùt ba moâ hình sau: Moâ hình A: Et = α1 + α2AGEt + u1t Moâ hình B: Et = β1 + β2MILESt + w2t Moâ hình C: Et = γ1 + γ2AGEt + γ3MILESt + u3t Moät chieác xe chaïy caøng nhieàu seõ caøng caàn nhieàu chi phí baûo trì. Töông töï, chieác xe caøng cuõ chi phí baûo trì caøng nhieàu. Cuõng nhö vaäy ñoái vôùi hai chieác xe cuøng tuoåi thì chieác naøo chaïy nhieàu hôn seõ coù theå caàn nhieàu chi phí baûo trì hôn. Vì vaäy, chuùng ta kyø voïng laø α2, β2, γ2 vaø γ3 seõ döông. Baûng 5.2 trình baøy caùc heä soá öôùc löôïng vaø caùc trò thoáng keâ t (trong ngoaëc) cuûa ba moâ hình, döïa treân döõ lieäu thöïc cuûa moät traïm xe Toyota. Döõ lieäu trong taäp tin DATA3-7 moâ taû trong Phuï luïc D (xem Baøi thöïc haønh maùy tính Phaàn 5.2 ñeå chöùng minh caùc keát quaû naøy). Thaät lyù thuù khi thaáy laø maëc duø heä soá cuûa MILES coù giaù trò döông trong Moâ hình B, heä soá naøy laïi aâm moät caùch coù yù nghóa trong Moâ hình C. Vì vaäy, coù moät söï ñoåi ngöôïc nghieâm troïng veà daáu. Heä soá cuûa AGE cuõng coù söï thay ñoåi quan troïng nhö vaäy. Thöù hai, caùc trò thoáng keâ t cuûa AGE vaø MILES trong Moâ hình C thaáp hôn raát nhieàu. ÔÛ ñaây cuõng vaäy, nguyeân nhaân cuûa söï thay ñoåi coù yù nghóa trong keát quaû laø söï töông quan cao giöõa hai bieán giaûi thích, trong tröôøng hôïp naøy laøAGE vaø MILES, heä soá töông quan giöõa chuùng laø 0,996. Baûng 5.2 Caùc moâ hình chi tieâu cho xe hôi Bieán Moâ hình A Moâ hình B Moâ hình C Haèng soá − 626,24 −796,07 7,29 (−5,98) (−5,91) (0,06) AGE 7,35 27,58 (22,16) (9,58) MILES 53,45 −151,15 (18,27) (−7,06) d.f. 55 55 54 −2 0,897 0,856 0,946 R MSE 135,861 190,941 72,010 MAPE 227,9 278,2 47,3 Ghi chuù: MSE laø trung bình bình phöông sai soá döï baùo ( = ^ 2 ). MAPE laø trung bình trò tuyeät ñoái sai soá phaàn σ traêm. Caùc giaù trò trong ngoaëc laø trò thoáng keâ t. Töø nhöõng ví duï treân chuùng ta thaáy laø söï töông quan cao giöõa caùc bieán giaûi thích coù theå khieán cho caùc heä soá hoài qui trôû neân khoâng coù yù nghóa hoaëc laøm ñoåi daáu chuùng. Ña coäng tuyeán khoâng chæ giôùi haïn trong hai bieán ñoäc laäp. Tính chaát naøy coù theå, vaø thöôøng xaûy ra giöõa nhieàu bieán ñoäc laäp coù moät moái quan heä gaàn tuyeán tính. Ramu Ramanathan 3 Thuc Doan/Hao Thi
- Chöông trình Giaûng daïy Kinh teá Fulbright Phöông phaùp phaân tích Nhaäp moân kinh teá löôïng vôùi caùc öùng duïng Nieân khoùa 2003-2004 Baøi ñoïc Chöông 5: Ña coäng tuyeán 5.2 Ña Coäng Tuyeán Chính Xaùc Neáu hai hoaëc nhieàu hôn hai bieán ñoäc laäp coù quan heä tuyeán tính giöõa hai bieán hoaëc giöõa nhieàu bieán, chuùng ta coù ña coäng tuyeán chính xaùc (hoaëc hoaøn haûo). Trong tröôøng hôïp naøy, khoâng coù moät lôøi giaûi duy nhaát cho caùc phöông trình chuaån ruùt ra töø nguyeân taéc bình phöông toái thieåu. Ñieàu naøy ñöôïc minh hoïa vôùi moät moâ hình coù hai bieán ñoäc laäp, X2 vaø X3, coäng moät haèng soá. Moâ hình nhö sau yt = β2xt2 + β3xt3 + vt (5.1) trong ñoù soá haïng khoâng ñoåi bò loaïi khoûi baèng caùch dieãn taû moãi bieán nhö moät sai bieät so vôùi giaù trò trung bình cuûa bieán ñoù (xem Phaàn 4.A.1). Caùc phöông trình chuaån töông öùng nhö sau (boû qua t nhoû): ^ ^ β2 ∑x22 + β3 ∑x2x3 = ∑yx2 (5.2) ^ ^ β2 ∑x2x3 + β3 ∑x32 = ∑yx3 (5.3) Tröôùc heát chuùng ta haõy xem xeùt tröôøng hôïp ñôn giaûn nhaát cuûa ña coäng tuyeán chính xaùc, vôùi x3 = 2x2. Maëc duø moät ngöôøi coù theå thaéc maéc taïi sao moät nhaø nghieân cöùu laïi ñöa bieán x3 vaøo moâ hình, neáu nhö vaäy, nhö chuùng ta seõ thaáy trong chöông tieáp theo, tình huoáng naøy seõ coù theå xuaát hieän moät caùch thieáu caân nhaéc. Thay x3 ôû Phöông trình (5.3), chuùng ta coù ^ ^ β2 ∑x2(2x2) + β3 ∑x3(2x2) = ∑y(2x2) Chuùng ta deã daøng thaáy laø, neáu chuùng ta boû thöøa soá chung 2, phöông trình naøy seõ gioáng nhö Phöông trình (5.2). Vì vaäy, hai phöông trình chuaån khoâng ñoäc laäp vôùi nhau, nhöng giaûn löôïc thaønh moät phöông trình nhö nhau. Moät phöông trình ñôn khoâng ñuû ñeå coù ñöôïc moät lôøi ^ ^ giaûi duy nhaát cho hai bieán chöa bieát β2 vaø β3. Vì vaäy, khoâng theå caùc heä soá hoài qui trong tröôøng hôïp ña coäng tuyeán chính xaùc. Toång quaùt hôn, giaû söû laø x2 vaø x3 hoaøn toaøn ña coäng tuyeán vôùi töông quan tuyeán tính x3= ax2 + b. Khi ñoù Phöông trình (5.3) coù theå ñöôïc vieát laïi nhö sau ^ ^ β2 ∑x2x3 + β3 ∑x3x3 = ∑yx3 hoaëc ^ ^ β2 ∑x2(ax2 + b) + β3 ∑x3(ax2 + b) = ∑y(ax2 + b) hoaëc ^ ^ ^ ^ aβ2 ∑x22 + bβ2 ∑x2 + aβ3 ∑x2x3 + bβ3 ∑x3 = a∑yx2 + b∑y vì x2, x3 vaø y ñöôïc tính töø caùc giaù trò trung bình cuûa chuùng, chuùng ta coù, töø Tính chaát 2.A.4, ∑x2 = ∑x3 = ∑y = 0. Do ñoù, phöông trình treân ruùt goïn (sau khi ñôn giaûn a) thaønh ^ ^ β2 ∑x22 + β3 ∑x2x3 = ∑yx2 Phöông trình naøy gioáng nhö Phöông trình chuaån (5.2) ñaàu tieân. Trong moät moâ hình hoài qui boäi neáu moät soá bieán ñoäc laäp coù theå ñöôïc bieåu dieãn baèng caùc toå hôïp tuyeán tính cuûa caùc bieán Ramu Ramanathan 4 Thuc Doan/Hao Thi
- Chöông trình Giaûng daïy Kinh teá Fulbright Phöông phaùp phaân tích Nhaäp moân kinh teá löôïng vôùi caùc öùng duïng Nieân khoùa 2003-2004 Baøi ñoïc Chöông 5: Ña coäng tuyeán ñoäc laäp khaùc, thì caùc heä soá hoài qui töông öùng khoâng theå öôùc löôïng ñöôïc. Tuy nhieân, coù theå öôùc löôïng ñöôïc caùc toå hôïp tuyeán tính cuûa caùc thoâng soá. Neáu moät nhaø nghieân cöùu tình côø hoài qui moät moâ hình coù ña coäng tuyeán chính xaùc, haàu heát caùc chöông trình hoài qui seõ baùo loãi döôùi daïng “ma traän suy bieán” hoaëc “vaán ñeà coäng tuyeán chính xaùc”. Khi ñieàu naøy xaûy ra, neân loaïi moät hoaëc nhieàu bieán khoûi moâ hình. Tuy nhieân, tröôøng hôïp thöôøng gaëp nhaát laø tình huoáng khi moät quan heä gaàn tuyeán tính (nhöng khoâng chính xaùc) toàn taïi. Caùc heä quaû cuûa tröôøng hôïp naøy seõ ñöôïc xem xeùt sau ñaây. 5.3 Gaàn Ña Coäng Tuyeán Khi caùc bieán giaûi thích töông quan gaàn nhö tuyeán tính, caùc phöông trình chuaån coù theå thöôøng ñöôïc giaûi ñeå coù nhöõng öôùc löôïng duy nhaát. Caùc caâu hoûi ñaët ra trong tröôøng hôïp naøy laø (1) caùc heä quaû cuûa vieäc boû qua tính ña coäng tuyeán laø gì, (2) chuùng ta xaùc ñònh söï toàn taïi cuûa ña coäng tuyeán nhö theá naøo, vaø (3) caùc bieän phaùp naøo saün coù ñeå nhaø nghieân cöùu coù theå söû duïng nhaèm traùnh vaán ñeà naøy? Baây giôø chuùng ta laàn löôït xem xeùt caùc vaán ñeà naøy. Caùc Heä Quaû Cuûa Vieäc Boû Qua Tính Ña Coäng Tuyeán KHOÂNG THIEÂN LEÄCH VAØ CAÙC TÍNH CHAÁT KHAÙC Moät caâu hoûi töï nhieân xuaát hieän laø ña coäng tuyeán coù laøm maát hieäu löïc ñònh lyù Gauss−Markov, ñònh lyù cho raèng OLS taïo ra caùc öôùc löôïng khoâng thieân leäch, tuyeán tính toát nhaát (BLUE). Chuùng ta thaáy töø phaùt bieåu cuûa ñònh lyù Gauss−Markov (xem Phaàn 3.3) laø caàn coù caùc Giaû ñònh 3.2 ñeán 3.7 ñeå chöùng minh ñònh lyù. Moät töông quan chaët giöõa caùc bieán giaûi thích khoâng vi phaïm baát kyø giaû ñònh naøo. Do ñoù, caùc öôùc löôïng OLS vaãn BLUE; nghóa laø, chuùng khoâng thieân leäch, nhaát quaùn vaø hieäuï quaû. Cuõng nhö vaäy, coäng tuyeán cao khoâng coù taùc ñoäng gì ñeán giaû thieát 3.8. Do ñoù, phaân phoái cuûa trò thoáng keâ t cuõng khoâng bò aûnh höôûng. Tieáp tuïc nhö chuùng ta ñaõ laøm trong Phaàn 3.A.5, chuùng ta coù theå thaáy laø caùc öôùc löôïng OLS vaãn coù veû thích hôïp nhieàu nhaát vaø vì vaäy vaãn nhaát quaùn. Caùc döï baùo vaãn khoâng thieân leäch vaø caùc khoaûng tin caäy vaãn coù hieäu löïc. Do ñoù khoâng coù keát quaû naøo trong nhöõng keát quaû tröôùc ñaây bò aûnh höôûng bôûi ña coäng tuyeán. Maëc duø caùc sai soá chuaån vaø caùc trò thoáng keâ t cuûa caùc heä soá hoài qui bò aûnh höôûng veà maët trò soá, caùc kieåm ñònh döïa treân nhöõng giaù trò naøy vaãn coù hieäu löïc. AÛNH HÖÔÛNG ÑEÁN DÖÏ BAÙO Maëc duø ña coäng tuyeán aûnh höôûng caùc heä soá hoài qui rieâng leû, taùc ñoäng cuûa noù ñeán caùc döï baùo thöôøng ít nghieâm troïng hôn vaø ngay caû coù theå laïi laø nhöõng taùc ñoäng coù lôïi. Ví duï, trong Baûng 5.1, sai soá bình phöông trung bình (MSE) thôøi ñoaïn cuûa maãu cuûa caùc giaù trò döï baùo cuõng nhö sai soá phaàn traêm tuyeät ñoái trung bình (MAPE) hieän dieän trong moãi moâ hình. Löu yù raèng, trong khi caùc heä soá thay ñoåi raát lôùn giöõa caùc moâ hình, MSE khoâng coù nhöõng thay ñoåi lôùn nhö vaäy. Caùc giaù trò MSE vaø MAPE cuõng ñöôïc trình baøy trong Baûng 5.2. Thaät thuù vò laø Moâ hình C coù caùc heä soá cuûa MILES ngöôïc vôùi caùc heä soá trong Moâ hình B, hoaït ñoäng toát hôn xeùt veà khía caïnh MSE vaø MAPE so vôùi hai moâ hình coøn laïi. Vì vaäy, trong tröôøng hôïp naøy, söï hieän dieän cuûa ña coäng tuyeán thöïc söï coù lôïi cho vieäc döï baùo. Ramu Ramanathan 5 Thuc Doan/Hao Thi
- Chöông trình Giaûng daïy Kinh teá Fulbright Phöông phaùp phaân tích Nhaäp moân kinh teá löôïng vôùi caùc öùng duïng Nieân khoùa 2003-2004 Baøi ñoïc Chöông 5: Ña coäng tuyeán AÛNH HÖÔÛNG ÑEÁN SAI SOÁ CHUAÅN Töø thaûo luaän naøy roõ raøng laø ña coäng tuyeán khoâng gaây ra baát kyø thieät haïi gì ñoái vôùi caùc tính chaát lyù thuyeát hoaëc caùc kieåm ñònh thoáng keâ. Vaäy taïi sao chuùng ta laïi quan taâm ñeán ña coäng tuyeán? Ngay laäp töùc ta seõ thaáy raèng maëc duø caùc öôùc löôïng laø BLUE, caùc sai soá chuaån thöôøng cao hôn, khieán trò thoáng keâ t thaáp hôn vaø coù theå khoâng coù yù nghóa. Ñoái vôùi moâ hình trong (5.1), caùc phöông trình sau ñöôïc ruùt ra töø Phuï luïc 4.A (r laø töông quan giöõa X2 vaø X3, vaø S22 vaø S33 ñöôïc ñònh nghóa trong Phuï luïc 4.A). ^ σ2 Var(β2) = (5.4) S22 (1 − r2) ^ σ2 Var(β3) = (5.5) S33 (1 − r2) ^ ^ − σ2 r Cov(β2, β3) = (5.6) S22S33 (1 − r2) Giaû söû r2 raát gaàn 1; nghóa laø, r gaàn ±1 (gaàn ña coäng tuyeán). Roõ raøng töø Phöông trình ^ ^ (5.4) vaø (5.5) laø caùc phöông sai vaø do ñoù caùc sai soá chuaån, cuûa β2 vaø β3 seõ raát lôùn khi r2 gaàn baèng 1. Moät phöông sai lôùn coù nghóa laø moät ñoä chính xaùc keùm vaø trò thoáng keâ t thaáp, daãn ñeán khoâng coù yù nghóa. Ñieàu naøy giaûi thích vì sao, trong ví duï ñaàu tieân, chuùng ta ñaõ tìm thaáy laø khi caû daân soá vaø GNP ñeàu ñöôïc ñöa vaøo, caùc heä soá cuûa chuùng trôû neân khoâng coù yù nghóa. Thöù hai, chuùng ta xem töø Phöông trình (5.6) ñoàng phöông sai giöõa caùc heä soá hoài qui seõ lôùn, veà giaù trò tuyeät ñoái, neáu r gaàn +1 hoaëc −1. Neáu caùc öôùc löôïng töông quan nhau, moãi heä soá giaûi thích ñöôïc phaàn naøo aûnh höôûng cuûa X2 vaø X3 ñeán Y. Noùi caùch khaùc, chuùng ta khoâng theå giöõ X3 khoâng ñoåi vaø chæ taêng X2, bôûi vì X3 do coù töông quan vôùi X2, neân keát quaû laø cuõng seõ thay ñoåi. Caùc keát quaû cuûa phaàn thaûo luaän treân ñöôïc toùm taét trong Tính chaát 5.1 Tính chaát 5.1 Caùc heä quaû cuûa vieäc boû qua tính ña coäng tuyeán nhö sau: a. Neáu hai hoaëc nhieàu hôn caùc bieán giaûi thích trong moät moâ hình hoài qui boäi coù quan heä tuyeán tính moät caùch chính xaùc, thì moâ hình ñoù khoâng theå öôùc löôïng ñöôïc. b. Neáu moät soá bieán giaûi thích coù quan heä gaàn tuyeán tính, thì caùc tham soá öôùc löôïng OLS (vaø do ñoù döï baùo caên cöù vaøo chuùng) vaãn laø BLUE vaø MLE vaø do ñoù khoâng bò thieân leäch, coù hieäu quaû, vaø nhaát quaùn. c. Taùc ñoäng cuûa tính chaát gaàn ña coäng tuyeán giöõa caùc bieán giaûi thích laø laøm gia taêng caùc sai soá chuaån cuûa caùc heä soá hoài qui vaø laøm giaûm trò thoáng keâ t, vì vaäy seõ laøm cho caùc heä soá keùm yù nghóa hôn (vaø thaäm chí coù theå maát yù nghóa). Tuy nhieân, caùc kieåm ñònh giaû thuyeát vaãn coù hieäu löïc. d. Ñoàng phöông sai giöõa caùc heä soá hoài qui cuûa moät caëp caùc bieán coù töông quan cao seõ raát cao, veà giaù trò tuyeät ñoái, vì vaäy khoù coù theå dieãn dòch caùc heä soá rieâng leû ñöôïc. e. Tính ña coäng tuyeán coù theå khoâng coù aûnh höôûng ñeán vieäc thöïc hieän döï baùo cuûa moät moâ hình vaø thaäm chí coù theå caûi thieän döï baùo. Trong moät moâ hình vôùi moät vaøi bieán, caùc cô hoäi xuaát hieän tính ña coäng tuyeán lôùn hôn vaø do ñoù vieäc dieãn dòch caùc keát quaû coù theå khoù khaên hôn. Tính ña coäng tuyeán coù theå gaây ra vieäc laøm maát ñi möùc yù nghóa cuûa nhieàu heä soá, trong khi söï phuø hôïp cuûa moät trong soá caùc heä soá ñoù thoâi laïi coù theå taïo ra moät heä soá coù yù nghóa. Ramu Ramanathan 6 Thuc Doan/Hao Thi
- Chöông trình Giaûng daïy Kinh teá Fulbright Phöông phaùp phaân tích Nhaäp moân kinh teá löôïng vôùi caùc öùng duïng Nieân khoùa 2003-2004 Baøi ñoïc Chöông 5: Ña coäng tuyeán Söï nguy hieåm cuûa tính ña coäng tuyeán laø moät ñeà taøi tranh caõi khoâng nhoû phaûn bieän laïi vieäc söû duïng khoâng phaân bieät caùc bieán giaûi thích. Taàm quan troïng cuûa lyù thuyeát trong vieäc laäp moâ hình moät laàn nöõa neân ñöôïc nhaán maïnh. Coù theå coù nhöõng lyù do thuyeát phuïc veà maët lyù thuyeát cho vieäc ñöa vaøo moät bieán ngay caû neáu nhö tính ña coäng tuyeán coù theå khieán cho moät heä soá cuûa noù bò maát yù nghóa. Trong tröôøng hôïp naøy, bieán ñoù caàn ñöôïc duy trì trong moâ hình ngay caû khi tính chaát ña coäng tuyeán toàn taïi. SÖÏ VAÉNG MAËT CUÛA TÍNH ÑA COÄNG TUYEÁN Ñeå hoaøn taát, haõy xem xeùt tröôøng hôïp cöïc ñoan khaùc, trong ñoù r = 0, coù nghóa laø tröôøng hôïp trong ñoù X2 vaø X3 khoâng coù töông quan (coù nghóa laø khoâng coù tính ña coäng tuyeán) ngöôïc vôùi töông quan hoaøn toaøn. Trong tröôøng hôïp naøy, S23 = 0 vaø do ñoù hai coâng thöùc thoâng thöôøng trôû thaønh nhö sau (xem Phuï luïc 5.A) vaø Xin löu yù raèng caùc coâng thöùc naøy gioáng nhö caùc coâng thöùc thoâng thöôøng khi Y ñöôïc hoài qui moät caùch rieâng bieät theo X2 vaø X3. Ñoù laø baèng chöùng cho thaáy khi S23 = 0, giaù trò ^ cuûa β2, coù ñöôïc töø vieäc coù caû X2 vaø X3 trong moâ hình, ñoàng nhaát vôùi giaù trò coù ñöôïc khi Y ^ ñöôïc hoài qui theo soá haïng khoâng ñoåi vaø chæ coù X2. Moät keát quaû töông töï ñoái vôùi β3. Ñoàng phöông sai giöõa hai heä soá hoài qui, coù giaù trò baèng khoâng, cho thaáy raèng taùc ñoäng rieâng phaàn laø hoaøn toaøn do bieán ñöôïc ñöa vaøo vaø khoâng phaûi do baát kyø taùc ñoäng giaùn tieáp naøo töø nhöõng bieán ñaõ coù khaùc. Moät caùch lyù töôûng, chuùng ta thích r phaûi tieán tôùi khoâng, nhöng trong thöïc teá ñieàu naøy thöôøng khoâng xaûy ra nhö vaäy. Nhaän daïng Tính chaát Ña coäng tuyeán Trong moät tình huoáng thöïc teá, tính ña coäng tuyeán thöôøng xuaát hieän döôùi moät soá daïng. GIAÙ TRÒ R2 CAO VÔÙI CAÙC GIAÙ TRÒ CUÛA TRÒ THOÁNG KEÂ t THAÁP Nhö chuùng ta thaáy trong Baøi taäp 5.2, coù theå tìm thaáy moät tình huoáng maø trong ñoù moïi heä soá hoài qui ñeàu khoâng coù yù nghóa (nghóa laø coù giaù trò t thaáp) nhöng trò thoáng keâ F cuûa kieåm ñònh Wald thì laïi raát coù yù nghóa. Töông töï, nhö trong Ví duï 5.1, giaù trò F cuûa kieåm ñònh Wald ñoái vôùi moät nhoùm caùc heä soá coù theå coù yù nghóa cho duø caùc giaù trò t rieâng leû thì khoâng coù yù nghóa. NHÖÕNG GIAÙ TRÒ CAO CHO CAÙC HEÄ SOÁ TÖÔNG QUAN Caùc töông quan töøng moãi caëp giöõa caùc bieán giaûi thích coù theå cao, gioáng nhö trong Ví duï 5.1 vaø 5.2. Noùi chung ñaây laø moät thöïc haønh toát ñeå ñaït ñöôïc caùc töông quan giöõa moãi caëp bieán trong moät moâ hình hoài qui vaø kieåm tra nhöõng giaù trò cao giöõa caùc bieán giaûi thích. Xin löu yù raèng moät heä soá töông quan cao giöõa bieán phuï thuoäc vaø moät bieán ñoäc laäp khoâng phaûi laø moät daáu hieäu cuûa tính ña coäng tuyeán. Thöïc ra moät töông quan nhö vaäy raát ñöôïc mong muoán. CAÙC HEÄ SOÁ HOÀI QUI NHAÏY VÔÙI ÑAËC TRÖNG Maëc duø moät söï töông quan cao giöõa caùc caëp bieán ñoäc laäp laø moät ñieàu kieän ñuû cho tính ña coäng tuyeán, ñieàu kieän ñaûo laïi khoâng caàn thieát phaûi ñuùng. Noùi caùch khaùc, tính ña coäng tuyeán coù theå hieän dieän maëc duø söï töông quan giöõa hai bieán giaûi thích theå hieän khoâng cao. Ñieàu naøy laø do ba hay nhieàu hôn caùc bieán coù theå gaàn tuyeán tính. Tuy vaäy, nhöõng töông quan caëp coù theå khoâng cao. Kmenta (1986, trang 434) ñaõ ñöa ra moät ví duï trong ñoù ba bieán coù lieân heä tuyeán tính moät caùch chính xaùc, nhöng nhöõng Ramu Ramanathan 7 Thuc Doan/Hao Thi
- Chöông trình Giaûng daïy Kinh teá Fulbright Phöông phaùp phaân tích Nhaäp moân kinh teá löôïng vôùi caùc öùng duïng Nieân khoùa 2003-2004 Baøi ñoïc Chöông 5: Ña coäng tuyeán töông quan giöõa baát kyø caëp naøo cuõng khoâng cao hôn 0,5. Trong tröôøng hôïp nhö vaäy, baèng chöùng thaät söï cuûa tính ña coäng tuyeán laø söï quan saùt cho thaáy raèng caùc heä soá hoài qui bò thay ñoåi ñaùng keå (ngay caû caùc daáu coù theå ñaûo ngöôïc laïi, nhö trong Ví duï 5.2) khi caùc bieán ñöôïc theâm vaøo hoaëc boû ra. CAÙC KIEÅM ÑÒNH THOÂNG THÖÔØNG ÑOÁI VÔÙI TÍNH ÑA COÄNG TUYEÁN Maëc duø caùc kieåm ñònh ñaõ ñöôïc ñeà nghò, nhöõng thuû tuïc naøy ñeàu ñöôïc ñeà caäp thoaùng qua bôûi vì chuùng coøn gaây khaù nhieàu tranh caõi. Do tính ña coäng tuyeán laø moät vaán ñeà ñoái vôùi döõ lieäu hôn laø ñoái vôùi töï thaân moät moâ hình, nhieàu nhaø kinh teá löôïng lyù luaän raèng caùc kieåm ñònh thoâng thöôøng neáu khoâng voâ nghóa thì cuõng chaúng thu thaäp ñöôïc gì (xem Maddala, 1977, trang 186). Farrar vaø Glauber (1967) ñaõ ñeà nghò moät nhoùm caùc kieåm ñònh ñeå nhaän daïng söï tính nghieâm troïng cuûa tính chaát ña coäng tuyeán. Caùc kieåm ñònh naøy bao goàm moät kieåm ñònh Chi bình phöông, moät kieåm ñònh F, vaø moät kieåm ñònh t. Kieåm ñònh chi bình phöông laø ñeå xaùc ñònh xem tính ña coäng tuyeán noùi chung coù hieän dieän hay khoâng. Sau ñoù seõ laø kieåm ñònh F, ñeå tìm xem coù nhöõng bieán naøo ñang gaây ra tính ña coäng tuyeán, vaø cuoái cuøng laø kieåm ñònh t ñeå phaùt hieän baûn chaát cuûa tính ña coäng tuyeán. Nhöõng kieåm ñònh naøy ñöôïc thieát laäp döôùi daïng caùc khaùi nieäm coù lieân quan ñeán kieán thöùc veà ñaïi soá tuyeán tính. Nhöõng ñoäc giaû coù quan taâm vôùi moät kieán thöùc cô baûn veà ñaïi soá ma traän coù theå muoán ñoïc caùc baøi baùo cuûa caùc taùc giaû naøy. Belsley, Kuh, vaø Welsch (1980, chöông 3) ñaõ ñeà nghò moät thuû tuïc goàm hai böôùc ñeå kieåm ñònh tính ña coäng tuyeán. Böôùc thöù nhaát laø ñeå tính toaùn moät “con soá ñieàu kieän” cho ma traän caùc soá lieäu. Caùc vaán ñeà caàn quan taâm veà tính coäng tuyeán ñöôïc chæ ra neáu con soá naøy vöôït quaù 30. Trong böôùc hai, moät ñaïi löôïng ño löôøng “söï phaân taùn phöông sai” ñöôïc söû duïng. Phöông phaùp cuûa hoï cuõng ñoøi hoûi moät söï hieåu bieát veà ñaïi soá tuyeán tính vaø vöôït quaù phaïm vi cuûa cuoán saùch naøy. Caùc giaûi phaùp Khoâng coù lôøi giaûi ñôn leû naøo coù theå moät laàn loaïi boû ñöôïc tính ña coäng tuyeán. Vieäc xöû lyù vaán ñeà naøy ñoøi hoûi moät söï suy xeùt khaù phöùc taïp. Tuy nhieân, cuõng coù moät soá phöông phaùp toång quaùt nhaát ñònh coù theå höõu ích cho vieäc xöû lyù tính ña coäng tuyeán, vaø caùc phöông phaùp naøy seõ ñöôïc thaûo luaän trong noäi dung sau ñaây. SÖÏ BOÛ QUA NHEÏ NHAØNG Neáu moät nhaø phaân tích ít quan taâm ñeán vieäc dieãn dòch töøng heä soá rieâng leû nhöng laïi chuù troïng nhieàu hôn vaøo vieäc döï baùo, thì tính ña coäng tuyeán coù theå khoâng phaûi laø moät vaán ñeà nghieâm troïng. Ngöôøi ta coù theå boû qua noù maø khoâng phaûi chòu moät haäu quaû xaáu naøo ñaùng keå. Moät caùch töông töï, ngay caû khi coù töông quan cao giöõa caùc bieán ñoäc laäp, neáu nhö caùc heä soá hoài qui laø coù yù nghóa vaø coù nhöõng daáu vaø giaù trò coù yù nghóa, ngöôøi ta khoâng phaûi quaù baän taâm veà vaán ñeà ña coäng tuyeán. Neáu moät heä soá coù yù nghóa ngay caû trong tröôøng hôïp coù söï hieän dieän cuûa tính ña coäng tuyeán, thì ñoù roõ raøng môùi laø moät keát quaû maïnh. Cuoái cuøng, neáu moät bieán thuoäc moät moâ hình vì nhöõng lyù do veà maët lyù thuyeát, thì coù theå an toaøn hôn khi chuùng ta giöõ bieán ñoù laïi ngay caû khi coù tính ña coäng tuyeán. Ramu Ramanathan 8 Thuc Doan/Hao Thi
- Chöông trình Giaûng daïy Kinh teá Fulbright Phöông phaùp phaân tích Nhaäp moân kinh teá löôïng vôùi caùc öùng duïng Nieân khoùa 2003-2004 Baøi ñoïc Chöông 5: Ña coäng tuyeán LOAÏI BOÛ CAÙC BIEÁN Vì tính ña coäng tuyeán laø do nhöõng moái quan heä chaët cheõ giöõa caùc bieán giaûi thích, caùch chaéc chaén nhaát ñeå loaïi boû hoaëc giaûm bôùt caùc taùc ñoäng cuûa tính ña coäng tuyeán laø boû moät hoaëc nhieàu bieán ra khoûi moâ hình. Nhö chuùng toâi ñaõ löu yù trong nhieàu ví duï tröôùc, thuû tuïc naøy thöôøng laøm caûi thieän sai soá chuaån cuûa caùc heä soá coøn laïi vaø coù theå laøm cho caùc bieán khoâng yù nghóa tröôùc ñoù trôû thaønh coù yù nghóa, vì vieäc loaïi boû moät bieán seõ laøm giaûm baát kyø tính ña coäng tuyeán naøo do bieán ñoù gaây ra. Moâ hình B cuûa Baûng 5.1 chöùng toû ñieåm naøy. Vieäc loaïi boû POP, bieán coù trò thoáng keâ t thaáp nhaát (khoâng keå soá haïng khoâng ñoåi maø noù khoâng bao giôø bò loaïi boû vì noù naém giöõ caùc taùc ñoäng quaân bình cuûa caùc bieán bò loaïi boû), laøm cho GNP trôû neân coù yù nghóa vaø laøm taêng caùc giaù trò t cuûa hai heä soá khaùc. Thuû tuïc ñôn giaûn hoùa moâ hình döïa treân cô sôû döõ lieäu, ñaõ ñöôïc ñeà caäp ôû chöông tröôùc, laø moät caùch hieäu quaû ñeå giaûm thieåu tính ña coäng tuyeán. Caùc nhaø khaûo saùt thöôøng hay goäp quaù nhieàu bieán vaøo moät moâ hình vì sôï raèng neáu khoâng thì seõ gaëp phaûi thieân leäch do bieán bò loaïi boû ñaõ ñöôïc moâ taû trong Phaàn 4.5. trong tröôøng hôïp nhö vaäy, vieäc loaïi boû caùc bieán coù trò thoáng keâ t thaáp noùi chung seõ laøm caûi thieän möùc yù nghóa cuûa caùc bieán coøn laïi. Ñieàu quan troïng xaûy ra trong tình huoáng naøy laø caùc bieán coøn laïi coù khaû naêng naém giöõ nhöõng taùc ñoäng cuûa caùc bieán bò loaïi boû coù lieân quan chaët cheõ vôùi chuùng. Ngöôøi ta seõ nhaän thaáy raèng söï ñôn giaûn hoùa moâ hình döïa treân döõ lieäu laø coát loõi cuûa phöông phaùp moâ hình hoùa Hendry/LSE töø toång quaùt-ñeán-ñôn giaûn. Tuy nhieân, coù moät ñieåm nguy hieåm trong vieäc loaïi boû quaù nhieàu bieán khoûi ñaëc tröng moâ hình, bôûi vì vieäc naøy seõ daãn ñeán thieân leäch trong caùc öôùc löôïng. Noùi chung ñaây laø moät thöïc teá thích hôïp ñeå xem xeùt taàm quan troïng veà maët lyù thuyeát cuûa vieäc duy trì moät bieán khoâng yù nghóa neáu trò soá thoáng keâ cuûa noù ít nhaát laø 1 veà giaù trò tuyeät ñoái hoaëc giaù trò p nhoû hôn 0,25. Caùc trò soá thoáng keâ löïa choïn moâ hình ñaõ ñöôïc thaûo luaän trong Chöông 4 neân laø nhöõng höôùng daãn höõu ích trong coâng vieäc naøy. Tuy nhieân, xin nhôù raèng khi hai bieán giaûi thích coù töông quan chaët cheõ vaø moät bò loaïi khoûi moâ hình, bieán coøn laïi chòu taùc ñoäng cuûa caû hai bieán chöù khoâng chæ taùc ñoäng cuûa bieán coøn laïi. Ñieåm naøy höõu ích cho vieäc xem xeùt thaûo luaän veà thieân leäch bieán bò loaïi boû trong Phaàn 4.5. TAÙI THIEÁT LAÄP MOÂ HÌNH Trong nhieàu tình huoáng, taùi xaùc ñònh moâ hình coù theå laøm giaûm tính ña coäng tuyeán. Ví duï nhö chuùng ta coù theå dieãn ñaït caùc bieán theo kieåu tính treân ñaàu ngöôøi hôn laø ñöa daân soá vaøo nhö laø moät bieán giaûi thích. Trong Ví duï 5.1 chaúng haïn, bieán phuï thuoäc seõ laø HOUSING/POP vaø, thay vì POP vaø GNP moät caùch rieâng bieät, chuùng ta seõ chæ coù GNP/POP. GNP treân ñaàu ngöôøi thì haàu nhö ít coù töông quan vôùi bieán INTRATE hôn bieán GNP vaø POP. Moâ hình ñöôïc öôùc löôïng baây giôø trôû thaønh laø (xem Phaàn Thöïc haønh treân maùy tính 5.3) HOUSING GNP = 2,079 + 0,936 − 0,698 INTRATE POP POP (0,62) (2,55) (- 3,75) – R2 = 0,377 d.f. = 20 r(GNP/POP, INTRATE) = 0,843 Maëc duø R2 coù hieäu chænh ôû ñaây hôi cao hôn trong Ví duï 5.1, hai giaù trò khoâng theå so saùnh ñöôïc vôùi nhau vì caùc bieán phuï thuoäc khaùc nhau. Tính ña coäng tuyeán cuõng khoâng bò loaïi boû maø chæ ñöôïc laøm giaûm ñi. Ramu Ramanathan 9 Thuc Doan/Hao Thi
- Chöông trình Giaûng daïy Kinh teá Fulbright Phöông phaùp phaân tích Nhaäp moân kinh teá löôïng vôùi caùc öùng duïng Nieân khoùa 2003-2004 Baøi ñoïc Chöông 5: Ña coäng tuyeán Do caùc bieán chuoãi thôøi gian coù nhaán maïnh vaøo caùc xu höôùng moät caùch ñaëc tröng, ngöôøi ta seõ kyø voïng tính coäng tuyeán cao giöõa chuùng. Moät caùch phoå bieán ñeå traùnh ñieàu naøy laø hình thaønh moâ hình ñoái vôùi nhöõng khaùc bieät ñaàu tieân, nghóa laø söû duïng caùc bieán nhö laø nhöõng thay ñoåi töø moät thôøi ñoaïn naøy sang thôøi ñoaïn khaùc. Chaúng haïn, thay vì hình thaønh moät haøm tieâu thuï nhö Ct = β1 + β2Ct-1 + β3Yt + β4Yt-1 + ut Trong ñoù taát caû caùc bieán giaûi thích seõ coù töông quan cao, chuùng ta coù theå ñaët moái lieân heä giöõa thay ñoåi trong tieâu thuï vôùi thay ñoåi trong thu nhaäp. Töø ñoù chuùng ta seõ thu ñöôïc Ct − Ct-1 = α1 + α2 (Yt − Yt-1) + vt Neân chuù yù raèng hai caùch trình baøy naøy khoâng töông ñöông nhau vaø, cuï theå laø caùch trình baøy thöù nhaát giaûi thích möùc ñoä tieâu thuï trong khi caùch thöù hai dieãn taû nhöõng thay ñoåi trong tieâu thuï. Ngöôøi ta coù theå duøng lyù thuyeát ñeå quyeát ñònh moät söï öu tieân xem bieán naøo phuø hôïp. Neáu muïc tieâu laø ñeå döï baùo chi phí cho tieâu duøng, moät so saùnh döï baùo coù theå ñöôïc thöïc hieän sau khi söû duïng moâ hình thöù hai ñeå phaùt ra moät döï baùo cuûa möùc ñoä tieâu duøng cho töøng thôøi ñoaïn. Taát caû caùc böôùc naøy ñoøi hoûi suy nghó vaø caân nhaéc kyõ löôõng. Ñoâi khi caùc moâ hình ñöôïc taùi thieát laäp vôùi söï keát hôïp tuyeán tính cuûa caùc bieán töông quan ñöôïc söû duïng thay vì töøøng bieán moät nhö laø moät bieán rieâng bieät. Moät vaán ñeà xuaát hieän ñoái vôùi vieäc quyeát ñònh troïng soá cho söï keát hôïp tuyeán tính naøy. Phaân tích thaønh phaàn cô sôû laø moät caùch ñeå theå hieän vaán ñeà naøy (xem Judge et al., 1985). SÖÛ DUÏNG THOÂNG TIN BEÂN NGOAØI Phöông phaùp söû duïng thoâng tin beân ngoaøi thöôøng ñöôïc aùp duïng trong caùc nghieân cöùu veà söï öôùc löôïng caùc haøm nhu caàu. Döõ lieäu chuoãi thôøi gian veà thu nhaäp vaø giaù cuûa moät maët haøng thöôøng theå hieän moät töông quan cao, maø noù laøm cho vieäc öôùc löôïng caùc ñoä co giaõn veà giaù vaø thu nhaäp trôû neân khoù khaên. Moät giaûi phaùp cho vaán ñeà naøy laø öôùc löôïng ñoä co giaõn thu nhaäp töø caùc nghieân cöùu cheùo vaø sau ñoù söû duïng thoâng tin ñoù trong moâ hình chuoãi thôøi gian ñeå öôùc löôïng ñoä co giaõn veà giaù. Ñoä co giaõn giaù khoâng theå ñöôïc öôùc löôïng töø döõ lieäu cheùo bôûi vì maëc duø ngöôøi tieâu duøng hoaøn toaøn khaùc nhau trong caùc möùc thu nhaäp, thì veà cô baûn hoï vaãn phaûi chòu cuøng moät loaïi giaù. Do ñoù khoâng coù söï khaùc nhau trong giaù baùn, yeáu toá raát quan troïng ñoái vieäc öôùc löôïng thaønh coâng ñoä co giaõn veà giaù (tham khaûo phaàn thaûo luaän Giaû thieát 3.2 trong Chöông 3). Moät vaán ñeà nghieâm troïng ñoái vôùi phöông phaùp naøy laø ñoä co giaõn thu nhaäp cheùo vaø ñoä co giaõn thu nhaäp theo chuoãi thôøi gian coù theå ño löôøng nhöõng thöù hoaøn toaøn khaùc nhau. Ñieåm naøy ñaõ ñöôïc Meyer vaø Kuh thaûo luaän naêm 1957. TAÊNG KÍCH THÖÔÙC MAÃU Thuû tuïc ñeå gia taêng kích thöôùc maãu ñoâi khi ñöôïc ñeà xuaát döïa treân cô sôû cho raèng vieäc gia taêng seõ laøm caûi thieän ñoä chính xaùc cuûa moät öôùc löôïng vaø do ñoù giaûm thieåu ñöôïc nhöõng yeáu toá phaûn taùc duïng cuûa tính ña coäng tuyeán. Ñieåm löu yù trong phöông trình (5.4) vaø (5.5) laø neáu kích thöôùc maãu taêng thì S22 vaø S33 seõ cuõng taêng. Neáu giaù trò cuûa r2, bao goàm caû maãu môùi, giaûm xuoáng hoaëc gaàn nhö khoâng ñoåi, thì caùc phöông sai cuûa vaø seõ giaûm ñaùng keå vaø seõ giaûm taùc ñoäng cuûa tính ña coäng tuyeán. Tuy nhieân, 2 neáu r taêng nhieàu thì vieäc taêng kích thöôùc maãu coù theå seõ khoâng coù ích gì. Hôn nöõa, moät nhaø khaûo saùt thu thaäp cuï theå taát caû nhöõng döõ lieäu naøo saün coù (phuï thuoäc vaøo nhöõng raøng buoäc veà ngaân saùch vaø thôøi gian), vaø do ñoù vieäc theâm döõ lieäu coù theå khoâng khaû thi vì moät vaán ñeà thöïc teá. Ramu Ramanathan 10 Thuc Doan/Hao Thi
- Chöông trình Giaûng daïy Kinh teá Fulbright Phöông phaùp phaân tích Nhaäp moân kinh teá löôïng vôùi caùc öùng duïng Nieân khoùa 2003-2004 Baøi ñoïc Chöông 5: Ña coäng tuyeán CAÙC BIEÄN PHAÙP KHAÙC Moät soá phöông phaùp ñaõ ñöôïc ñöa ra trong cô sôû lyù thuyeát, haàu heát chuùng ñeàu khoâng theo theå thöùc, vaø khoâng ñöôïc söï nhaát trí cho laém giöõa caùc nhaø kinh teá löôïng veà möùc ñoä höõu ích cuûa caùc phöông phaùp naøy. Hai trong soá nhöõng kyõ thuaät naøy laø hoài qui ngoïn soùng vaø phaân tích thaønh phaàn chính. Caùc kyõ thuaät khoâng ñöôïc thaûo luaän ôû ñaây vì chuùng ñoøi hoûi kieán thöùc ñaïi soá tuyeán tính vaø thoáng keâ toaùn hoïc vöôït quaù phaïm vi cuûa cuoán saùch naøy. Ñoái vôùi nhöõng ñoäc giaû coù ñöôïc neàn taûng kieán thöùc nhö treân, coù theå tìm thaáy moät phöông caùch xöû lyù tính ña coäng tuyeán khaù hay trong saùch cuûa Judge, Griffiths, Hill, vaø Lee (1985). Coøn coù nhöõng baøi ñoïc tham khaûo khaùc cuõng höõu ích ñöôïc lieät keâ trong phaàn taøi lieäu tham khaûo, nhöng moät soá taøi lieäu ñoøi hoûi phaûi naém vöõng kieán thöùc ñaïi soá ma traän hoaëc caùc phöông phaùp ñöôïc trình baøy ôû Chöông11. 5.4 Caùc öùng duïng Chi phí baûo trì trong ngaønh oâ-toâ Ngöôøi ta ñaõ thaáy raèng moät trong nhöõng taùc ñoäng cuûa tính ña coäng tuyeán laø laøm thay ñoåi caùc heä soá hoài qui moät caùch ñaùng keå. Tuy nhieân, neáu moái quan heä gaàn tuyeán tính giöõa caùc bieán ñoäc laäp ñöôïc ñöa vaøo xem xeùt, thì nhöõng khaùc bieät haàu nhö khoâng lôùn laém. Chaúng haïn nhö, trong ví duï cuûa Toyota, neáu bieán MILES ñöôïc hoài qui theo moät haèng soá vaø bieán AGE, chuùng ta coù ñöôïc (xem Phaàn Thöïc haønh treân maùy tính 5.4) MILES = 4,191 + 0,134 AGE (8,74) (88,11) – Caùc trò thoáng keâ t trong ngoaëc ñôn ôû möùc yù nghóa raát cao, vaø giaù trò cuûa R2 laø 0,993, cho ta thaáy moät söï aên khôùp gaàn nhö hoaøn haûo. Neáu moái quan heä naøy ñöôïc thay theá trong Moâ hình C cuûa Baûng 5.2, chuùng ta seõ coù ^ E = 7,29 + 27,58 AGE – 151,15(4,191 + 0,134 AGE) = - 626,18 + 7,33 AGE con soá naøy raát gaàn vôùi giaù trò trong Moâ hình A. Vì vaäy, cho duø Moâ hình C theå hieän khaùc bieät raát nhieàu so vôùi Moâ hình A, khi moái quan heä giöõa hai bieán ñoäc laäp MILES vaø AGE ñöôïc ñöa vaøo xem xeùt roõ raøng, thì hai moâ hình naøy cuõng raát gaàn vôùi nhau. Tuy nhieân, trong thöïc teá, vieäc coá ñaït ñöôïc taát caû caùc quan heä coù theå coù vaø söû duïng toaøn boä chuùng laø ñieàu khoâng töôûng. Lôøi giaûi ôû ñaây laø ñeå nhaän daïng nhöõng bieán thöøa vaø loaïi boû chuùng ra khoûi moâ hình. Caùc Tyû Leä Möùc Ñoä Ngheøo Khoù Vaø Caùc Yeáu Toá Quyeát Ñònh Baûng Döõ lieäu 4-6 coù döõ lieäu veà caùc tyû leä ngheøo khoù vaø moät con soá cuûa caùc yeáu toá coù theå taùc ñoäng ñeán nhöõng tyû leä naøy ôû 58 ñòa haït cuûa California. Bieán phuï thuoäc laáy teân laø povrate ñöôïc xaùc ñònh baèng phaàn traêm caùc gia ñình coù thu nhaäp döôùi möùc ngheøo khoù. Caùc bieán ñoäc laäp thì ñöôïc xaùc ñònh nhö sau (xem theâm chi tieát ôû Phuï luïc D vaø Phaàn Thöïc haønh treân maùy tính 5.5): urb = Phaàn traêm cuûa toång daân soá thaønh thò Ramu Ramanathan 11 Thuc Doan/Hao Thi
- Chöông trình Giaûng daïy Kinh teá Fulbright Phöông phaùp phaân tích Nhaäp moân kinh teá löôïng vôùi caùc öùng duïng Nieân khoùa 2003-2004 Baøi ñoïc Chöông 5: Ña coäng tuyeán famsize = Soá ngöôøi trong moät hoä gia ñình unemp = Tyû leä phaàn traêm thaát nghieäp highschl = Phaàn traêm daân soá (25 tuoåi trôû leân) coù trình ñoä hoïc vaán baäc trung hoïc college = Phaàn traêm daân soá (25 tuoåi trôû leân) ñaõ hoaøn taát chöông trình cao ñaúng hoaëc ñaïi hoïc trôû leân medinc = Giaù trò trung vò cuûa thu nhaäp gia ñình tính theo ñôn vò ngaøn ñoâ-la Baûng 5.3 coù phaàn in ra töø maùy tính coù keøm chuù thích ñeå nghieân cöùu. Baûng 5.3 Phaàn in ra töø maùy tính coù chuù thích cho ÖÙng duïng ôû Phaàn 5.4 [Ma traän cuûa caùc heä soá töông quan theo töøng caëp ñöôïc trình baøy ôû ñaây. Coät cuoái cuøng chæ soá bieán. Vì vaäy, söï töông quan giöõa bieán #5 (highschl) vaø bieán #4 (unemp) laø - 0,109. Caùc giaù trò treân ñöôøng cheùo ñeàu baèng 1,000 bôûi vì söï töông quan giöõa moät bieán vaø chính noù laø 1. Xin löu yù raèng caùc heä soá töông quan cho thaáy moät vaøi giaù trò cao. Nhö chuùng ta ñaõ kyø voïng, tyû leä trình ñoä baäc cao ñaúng ñaïi hoïc coù töông quan döông vôùi trung vò thu nhaäp vaø töông quan aâm vôùi tyû leä thaát nghieäp. Chuùng ta coù theå kyø voïng raèng nhöõng töông quan naøy cho thaáy söï xuaát hieän cuûa tính ña coäng tuyeán giöõa caùc bieán naøy vaø coù taùc ñoäng ñeán caùc keát quaû hoài qui.] Caùc heä soá töông quan, söû duïng soá quan saùt 1 – 58 2) urb 3) famsize 4) unemp 5) highschl 6) college 1.000 0.350 0.110 0.211 - 0.358 (2 1.000 0.485 - 0.508 - 0.300 (3 1.000 - 0.109 - 0.757 (4 1.000 - 0.358 (5 1.000 (6 7) medinc - 0.084 (2 - 0.035 (3 - 0.714 (4 - 0.280 (5 0.848 (6 1.000 (7 [Öôùc löôïng moâ hình toång quaùt vôùi taát caû caùc bieán giaûi thích.] MODEL 1: OLS estimates using the 58 observations 1-58 Dependent variable: povrate VARIABLE COEFFICIENT STDERROR T STAT 2Prob(t > |T|) 0) const 16.8176 8.5026 1.978 0.053350 * 2) urb -0.0187 0.0148 -1.270 0.210010 3) famsize 6.0918 1.8811 3.238 0.002116 *** 4) unemp -0.0118 0.1195 -0.099 0.921724 5) highschl -0.1186 0.0681 -1.741 0.087742 * 6) college 0.1711 0.0982 1.743 0.087355 * 7) medinc -0.5360 0.0704 -7.619 0.000000 *** Mean of dep. var. 9.903 S.D. of dep. variable 3.955 Error Sum of Sq (ESS) 146.0911 Std Err of Resid. (sgmahat) 1.6925 Unadjusted R-squared 0.836 Adjusted R-squared 0.817 F-statistic (6. 51) 43.3875 p-value for F() 0.000000 Durbin-Watson stat. 1.904 First-order autocorr. coeff 0.040 Ramu Ramanathan 12 Thuc Doan/Hao Thi
- Chöông trình Giaûng daïy Kinh teá Fulbright Phöông phaùp phaân tích Nhaäp moân kinh teá löôïng vôùi caùc öùng duïng Nieân khoùa 2003-2004 Baøi ñoïc Chöông 5: Ña coäng tuyeán MODEL SELECTION STATISTICS SGMASQ 2.86453 AIC 3.20646 FPE 3.21025 HQ 3.53259 SCHWARZ 4.11172 SHIBATA 3.1268 GCV 3.2577 RICE 3.32025 Excluding the constant. p-value was highest for variable 4 (uemp). Baûng 5.3 (tieáp theo) [Ta löu yù raèng bieán urb vaø unemp coù giaù trò p cao hôn baát cöù möùc chaáp nhaän hôïp lyù naøo vaø do ñoù seõ laø nhöõng bieán bò loaïi ra khoûi moâ hình. ñaëc bieät bôûi vì veà lyù thuyeát khoâng coù lyù do naøo ñeå giöõ chuùng laïi. Nghieâm troïng hôn, ta löu yù bieán college coù daáu döông khoâng ñuùng nhö kyø voïng, daáu döông. Moïi yeáu toá khaùc nhö nhau, neáu moät quoác gia coù phaàn traêm daân soá coù trình ñoä ñaïi hoïc cao hôn, ta kyø voïng tyû leä ngheøo cuûa quoác gia ñoù thaáp hôn. Nhö vaäy ta kyø voïng daáu aâm cho bieán college, ñieàu naøy traùi vôùi öôùc löôïng thöïc teá. Söï ña coäng tuyeán coù theå gaây neân daáu “sai”? Bôûi vì bieán unemp cöïc kyø khoâng yù nghóa, vôùi giaù trò p treân 90%, ta coù theå loaïi boû noù moät caùch an toaøn maø khoâng sôï aûnh höôûng keát quaû.] MODEL 2: OLS estimates using the 58 observations 1-58 Dependent variable: povrate VARIABLE COEFFICIENT STDERROR T STAT 2Prob(t > |T|) 0) const 16.5654 8.0325 2.062 0.044192 ** 2) urb -0.0184 0.0142 -1.296 0.200710 3) famsize 6.0496 1.8145 3.334 0.001583 *** 5) highschl -0.1166 0.0646 -1.805 0.076822 * 6) college 0.1746 0.0905 1.929 0.059138 * 7) medinc -0.5343 0.0677 -7.894 0.000000 *** Mean of dep. var. 9.903 S.D. of dep. variable 3.955 Error Sum of Sq (ESS) 146.1190 Std Err of Resid. (sgmahat) 1.6763 Unadjusted R-squared 0.836 Adjusted R-squared 0.820 F-statistic (5. 52) 53.0737 p-value for F() 0.000000 Durbin-Watson stat. 1.901 First-order autocorr. coeff 0.041 MODEL SELECTION STATISTICS SGMASQ 2.80998 AIC 3.09837 FPE 3.10067 HQ 3.36659 SCHWARZ 3.83444 SHIBATA 3.04053 GCV 3.13421 RICE 3.1765 Excluding the constant. p-value was highest for variable 2 (urb). Of the 8 model selection statistics. 8 have improved. [Khoâng coù söï thay ñoåi trong caùc heä soá öôùc löôïng vaø ñoä leäch chuaån. Urb vaãn khoâng coù yù nghóa vaø seõ ñöôïc loaïi boû tieáp theo.] MODEL 3: OLS estimates using the 58 observations 1-58 Dependent variable: povrate VARIABLE COEFFICIENT STDERROR T STAT 2Prob(t > |T|) Ramu Ramanathan 13 Thuc Doan/Hao Thi
- Chöông trình Giaûng daïy Kinh teá Fulbright Phöông phaùp phaân tích Nhaäp moân kinh teá löôïng vôùi caùc öùng duïng Nieân khoùa 2003-2004 Baøi ñoïc Chöông 5: Ña coäng tuyeán 0) const 19.1721 7.8263 2.450 0.017634 ** 3) famsize 5.4140 1.7581 3.079 0.003283 *** 5) highschl -0.1388 0.0627 -2.214 0.031161 ** 6) college 0.1953 0.0897 2.178 0.033882 ** 7) medinc -0.5523 0.0667 -8.274 0.000000 *** Baûng 5.3 (tieáp theo) Mean of dep. var. 9.903 S.D. of dep. variable 3.955 Error Sum of Sq (ESS) 150.8385 Std Err of Resid. (sgmahat) 1.6870 Unadjusted R-squared 0.831 Adjusted R-squared 0.818 F-statistic (4. 53) 65.0877 p-value for F() 0.000000 Durbin-Watson stat. 2.025 First-order autocorr. coeff -0.025 MODEL SELECTION STATISTICS SGMASQ 2.84601 AIC 3.09003 FPE 3.09135 HQ 3.31139 SCHWARZ 3.69066 SHIBATA 3.04905 GCV 3.1145 RICE 3.14247 Of the 8 model selection statistics. 8 have improved. [Baây giôø taát caû heä soá ñeàu coù yù nghóa ôû möùc döôùi 5%, nhöng heä soá cuûa bieán college vaãn coù daáu sai. Nhöõng heä soá khaùc ñaõ thay ñoåi moät caùch ñaùng keå hôn. Bôûi vì trung vò cuûa thu nhaäp ñöôïc xaùc ñònh bôûi phaàn traêm toát nghieäp trung hoïc vaø ñaïi hoïc, loaïi boû bieán naøy ra khoûi moâ hình laø coù yù nghóa ngay caû khi noù coù heä soá raát coù yù nghóa. Hieäu öùng cuûa bieán naøy ñöôïc theå hieän moät caùch giaùn tieáp bôûi bieán highscl vaø college. Tham khaûo phaàn thaûo luaän trong phaàn 4.7, dieãn giaûi caùc heä soá hoài qui.] MODEL 4: OLS estimates using the 58 observations 1-58 Dependent variable: povrate VARIABLE COEFFICIENT STDERROR T STAT 2Prob(t > |T|) 0) const 53.2862 9.9879 5.335 0.000002 *** 3) famsize -3.9594 2.0194 -1.961 0.055081 * 5) highschl -0.4137 0.0798 -5.182 0.000003 *** 6) college -0.4744 0.0582 -8.151 0.000000 *** Error Sum of Sq (ESS) 346.1406 Std Err of Resid. (sgmahat) 2.5318 Unadjusted R-squared 0.612 Adjusted R-squared 0.590 F-statistic (3. 54) 28.3753 p-value for F() 0.000000 MODEL SELECTION STATISTICS SGMASQ 6.41001 AIC 6.85058 FPE 6.85208 HQ 7.24045 SCHWARZ 7.8966 SHIBATA 6.79111 GCV 6.88483 RICE 6.92281 [Moät ñieàu ñaùng quan taâm laø giôø ñaây bieán college coù daáu aâm nhö kyø voïng vaø coù yù nghóa. Söï thay ñoåi xaûy ra coù theå do söï ña coäng tuyeán toàn taïi giöõa bieán medinc vaø vaøi hoaëc taát caû caùc bieán giaûi thích khaùc. Tuy nhieân, coù söï giaûm ñaùng keå trong giaù trò R 2 töø 0,818 xuoáng 0,590. Ramu Ramanathan 14 Thuc Doan/Hao Thi
- Chöông trình Giaûng daïy Kinh teá Fulbright Phöông phaùp phaân tích Nhaäp moân kinh teá löôïng vôùi caùc öùng duïng Nieân khoùa 2003-2004 Baøi ñoïc Chöông 5: Ña coäng tuyeán Ngoaøi ra, taát caû caùc trò thoáng keâ löïa choïn moâ hình ñeàu trôû neân xaáu ñi. Bôûi vì daáu döông cuûa bieán college khoâng coù nghóa veà maët lyù thuyeát, ta khoâng neân ñaët bieán medinc vaøo laïi moâ hình chæ nhaèm ñeå taêng ñoä phuø hôïp coù hieäu chænh hoaëc ñeå caûi thieän chæ tieâu löïa choïn. Töø ñaây roõ raèng thaáy raèng caàn phaûi coù söï xeùt ñoaùn toát vaø kinh nghieäm khi ñaùnh giaù caùc keát quaû. Döïa muø quaùng treân nhöõng ño löôøng cöùng nhaéc coù theå daãn ta laïc loái. Ñeå chöùng thöïc söï ña coäng tuyeán ñaùng ngôø, ta lieân keát bieán medinc vôùi caùc yeáu toá quyeát ñònh cuûa noù.] Baûng 5.3 (tieáp theo) MODEL 5: OLS estimates using the 58 observations 1-58 Dependent variable: medinc VARIABLE COEFFICIENT STDERROR T STAT 2Prob(t > |T|) 0) const -44.9132 15.3482 -2.926 0.005042 *** 3) famsize 16.8193 2.6613 6.320 0.000000 *** 4) unemp -0.4677 0.2193 -2.133 0.037586 ** 5) highschl 0.3649 0.1222 2.986 0.004277 *** 6) college 0.9921 0.1287 7.707 0.000000 *** Mean of dep. var. 35.338 S.D. of dep. variable 8.264 Error Sum of Sq (ESS) 589.6206 Std Err of Resid. (sgmahat) 3.3354 Unadjusted R-squared 0.849 Adjusted R-squared 0.837 F-statistic (4. 53) 74.2331 p-value for F() 0.000000 MODEL SELECTION STATISTICS SGMASQ 11.1249 AIC 12.0788 FPE 12.084 HQ 12.9441 SCHWARZ 14.4266 SHIBATA 11.9186 GCV 12.1744 RICE 12.2838 [Taát caû caùc heä soá ñeàu raát yù nghóa vaø coù daáu nhö kyø voïng. Ngoaøi ra, bình phöông R coù hieäu chænh coù giaù trò cao, nhö vaäy khaúng ñònh raèng ña coäng tuyeán haún phaûi laø lyù do veà daáu döông khoâng nhö kyø voïng cuûa bieán college trong moâ hình tyû leä ngheøo.] Toùm taét Neáu moät moái quan heä tuyeán tính ñuùng ñaén toàn taïi giöõa hai hay nhieàu bieán giaûi thích, caùc bieán ñoù ñöôïc goïi laø ña coäng tuyeán moät caùch chính xaùc. Trong tình huoáng nhö vaäy, caùc heä soá hoài qui töông öùng vôùi caùc bieán ñoäc laäp naøy khoâng theå öôùc löôïng moät caùch duy nhaát. Neáu vaøi bieán giaûi thích laø gaàn ña coäng tuyeán, caùc öôùc löôïng OLS vaãn khoâng thieân leäch, nhaát quaùn, vaø laø öôùc löôïng khoâng thieân leäch tuyeán tính toát nhaát (BLUE). Do ñoù, caùc döï baùo cuõng khoâng thieân leäch vaø laø nhaát quaùn. Hôn nöõa, taát caû caùc kieåm ñònh cuûa caùc giaû thuyeát ñeàu hieäu löïc. Hieäu öùng cuûa gaàn ña coäng tuyeán laø taêng ñoä leäch chuaån cuûa caùc heä soá hoài qui vaø giaûm caùc trò thoáng keâ t cuûa chuùng. Ñieàu naøy coù khuynh höôùng laøm cho caùc heä soá keùm yù nghóa hôn neáu khoâng coù söï ña coäng tuyeán. Do ñoù, neân chuù yù khi ruùt ra suy luaän vaø khoâng ñöa ra keát luaän raèng moïi bieán khoâng coù yù nghóa neân bò loaïi boû. Ramu Ramanathan 15 Thuc Doan/Hao Thi
- Chöông trình Giaûng daïy Kinh teá Fulbright Phöông phaùp phaân tích Nhaäp moân kinh teá löôïng vôùi caùc öùng duïng Nieân khoùa 2003-2004 Baøi ñoïc Chöông 5: Ña coäng tuyeán Neáu hai bieán laø gaàn ña coäng tuyeán, ñoàng phöông sai giöõa caëp heä soá hoài qui laø cao, chæ ra raèng moãi heä soá ñöôïc theå hieän moät phaàn qua hieäu öùng cuûa bieán khaùc. Coù theå coù daáu ngöôïc khi theâm vaøo hay boû ñi moät bieán môùi. Ñieàu naøy laøm cho vieäc dieãn giaûi moät heä soá hoài qui rieâng leû khoù khaên hôn. Do vaäy, hieäu öùng rieâng phaàn cuûa moät bieán ñôn khoù ño löôøng ñöôïc. Neáu moät caëp bieán ñoäc laäp khoâng töông quan, thì heä soá hoài qui cuûa moãi bieán laø khoâng thay ñoåi cho duø bieán kia ñöôïc ñöa vaøo moâ hình hay khoâng. Ña coäng tuyeán coù theå ñöôïc nhaän daïng baèng caùch khaûo saùt daïng töông quan giöõa caùc bieán giaûi thích. Vì caùc bieán chuoãi thôøi gian coù chieàu höôùng phaùt trieån cuøng nhau, caùc moâ hình döïa treân chuùng seõ thieân veà caùc baøi toaùn ña coäng tuyeán hôn laø caùc moâ hình cheùo. Neáu boû moät hay nhieàu bieán ñoäc laäp laøm bieán ñoåi maïnh keát quaû, thì chaéc chaén söï ña coäng tuyeán laø nguyeân nhaân. Khoâng coù giaûi phaùp duy nhaát ñeå loaïi boû söï ña coäng tuyeán. Neáu troïng taâm laø döï baùo, ña coäng tuyeán coù theå thöôøng ñöôïc laøm ngô vì khaû naêng döï baùo thöôøng khoâng bò taùc ñoâïng nhieàu. Neáu caùc bieán töông töï coù maët trong moâ hình, thì khuyeân neân loaïi boû caùc bieán thöøa. Caùc bieán coù theå loaïi boû laø nhöõng bieán coù giaù trò t raát thaáp. Ñôn giaûn hoùa moâ hình döïa treân döõ lieäu laø caùch tieáp caän coù theå duøng ñöôïc ôû ñaây. Tuy nhieân, ta neân nhôù vieäc loaïi boû caùc bieán quan troïng seõ gaây ra söï thieân leäch. Neân duøng caùc kieán thöùc lyù thuyeát ñeå quyeát ñònh neân hay khoâng giöõ moät bieán laïi maëc duø caùc vaán ñeà cuûa ña coäng tuyeán coù theå coù. Taêng kích thöôùc maãu cuõng laø lôøi khuyeân, vôùi ñieàu kieän döõ lieäu môùi coù cuøng hoaëc ít coäng tuyeán hôn döõ lieäu goác. Caùc phöông phaùp khaùc nhö hoài qui ngoïn soùng vaø phaân tích thaønh phaàn chính coù theå ñöôïc duøng, nhöng ñaây laø caùc thuû tuïc khoâng theo theå thöùc vaø khoâng coù söï nhaát trí veà söï höõu duïng cuûa chuùng giöõa caùc nhaø kinh teá löôïng. Thuaät ngöõ Absence of multicollinearity Söï vaéng maët cuûa ña coäng tuyeán Exact multicollinearity Ña coäng tuyeán chính xaùc First differences Sai phaân baäc nhaát Multicollinearity Ña coäng tuyeán Near multicollinearity Gaàn ña coäng tuyeán Perfect multicollinearity Ña coäng tuyeán hoaøn haûo Ramu Ramanathan 16 Thuc Doan/Hao Thi
- Chöông trình Giaûng daïy Kinh teá Fulbright Phöông phaùp phaân tích Nhaäp moân kinh teá löôïng vôùi caùc öùng duïng Nieân khoùa 2003-2004 Baøi ñoïc Chöông 5: Ña coäng tuyeán 5.A PHUÏ LUÏC Chöùng Minh caùc Phöông Trình (5.4) ñeán (5.6) Duøng caùc kyù hieäu cuûa Phaàn 4.A.1. caùc Phöông trình chuaån (5.2) vaø (5.3) coù theå ñöôïc giaûi cho caùc heä soá β nhö sau (xem Phöông trình 4.A.6 ñeán 4.A.15). S y 2 S33 - S y 3 S 23 β2 = ˆ (5.A.1) ∆ S y 3 S22 - S y 2 S23 β3 = ˆ (5.A.2) ∆ Trong ñoù ∆ = S22S33 – S223 (5.A.3) Deã daøng thaáy raèng E(Sy2) = β2S22 + β3S23 (5.A.4) E(Sy3) = β2S23 + β3S33 (5.A.5) Ta coù Sy2 = ∑yx2 = ∑x2(β2x2 + β3x3 + v) (5.A.6) = β2S22 + β3S23 + Sv2 Söû duïng phöông trình (5.1). Bôûi vì E(v) = 0 vaø caùc x laø khoâng ngaãu nhieân. E(Sv2) = E(∑vx2) = ∑x2E(v) = 0. Do ñoù. E(Sy2) = β2S22 + β3S23, vaäy phöông trình (5.A.4) ñöôïc chöùng minh. Chöùng minh phöông trình (5.A.5) töông töï. Tieáp theo ta chöùng minh raèng σ 2 S33 Var (β 2 ) = ˆ (5.A.7) ∆ σ 2 S22 Var (β 3 ) = ˆ (5.A.8) ∆ - σ 2 S23 Cov(β 2 , β 3 ) = ˆ ˆ (5.A.9) ∆ Töø (5.A.6) vaø Tính chaát 2.8c. Var(Sy2) = Var(Sv2). Töø Tính chaát 2.9e. Var (Sy2) = ∑x22Var(v) = σ2∑x22 = σ2S22 Ramu Ramanathan 17 Thuc Doan/Hao Thi
- Chöông trình Giaûng daïy Kinh teá Fulbright Phöông phaùp phaân tích Nhaäp moân kinh teá löôïng vôùi caùc öùng duïng Nieân khoùa 2003-2004 Baøi ñoïc Chöông 5: Ña coäng tuyeán Var (Sy3) = ∑x32Var(v) = σ2∑x32 = σ2S33 Cov(Sy2, Sy3) = ∑x2x3Var(v) = σ2S23 Ngoaøi ra, töø Tính chaát 2.4a 1 2 Var(β 2 ) = ˆ 2 [S33 Var (S y 2 ) + S2 Var (S y 3 ) - 2S33 S23 Cov(S y 2 , S y 3 )] 23 ∆ σ2 2 = [S33 S 22 + S2 S33 - 2S33 S23 S23 ] 23 ∆2 σ2 σ2 σ 2 S 33 = [ S 33 S 22 - S2 S33 ] = 2 23 S 33 [ S 33 S 22 - S2 ] = 23 ∆2 ∆2 ∆ Vaäy phöông trình (5.A.7) chöùng minh xong. Thuû tuïc chöùng minh (5.A.8) vaø (5.A.9) töông töï. Goïi r laø heä soá töông quan giöõa X2 vaø X3 (xem Phöông trình 2.11). Theo ñònh nghóa, r 2 = S2 /(S22 S33 ) . Do ñoù. 23 ∆ = S22S33(1 – r2) Duøng keát quaû naøy vaøo Phöông trình (5.A.7). (5.A.8), vaø (5.A.9), ta ñöôïc Phöông trình (5.4). (5.5), vaø (5.6). Ramu Ramanathan 18 Thuc Doan/Hao Thi
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
HUA Nhập môn kinh tế lượng_ Chương 4
56 p |
258 |
204
-
HUA Nhập môn kinh tế lượng_ Chương 2
62 p |
292 |
201
-
HUA Nhập môn kinh tế lượng_ Chương 1
16 p |
420 |
200
-
HUA Nhập môn kinh tế lượng_ Chương 3
70 p |
293 |
198
-
HUA Nhập môn kinh tế lượng_ Chương 6
52 p |
250 |
198
-
HUA Nhập môn kinh tế lượng_ Chương 7
47 p |
244 |
193
-
HUA Nhập môn kinh tế lượng_ Chương 9
45 p |
238 |
187
-
HUA Nhập môn kinh tế lượng_ Chương 8
29 p |
211 |
169
-
HUA Nhập môn kinh tế lượng_ Chương 10
62 p |
183 |
146
-
HUA Nhập môn kinh tế lượng_ Chương 11
42 p |
172 |
133
-
HUA Nhập môn kinh tế lượng_ Chương 13
24 p |
175 |
128
-
HUA Nhập môn kinh tế lượng_ Chương 12
13 p |
168 |
127
-
HUA Nhập môn kinh tế lượng_ Chương 14
15 p |
161 |
126
-
Nhập môn kinh tế lượng với các ứng dụng - Chương 9: Tương quan chuỗi
45 p |
26 |
4
-
Bài giảng Nhập môn Kinh tế học môi trường và chính sách môi trường
58 p |
19 |
4
-
Bài giảng Chương 1: Nhập môn kinh tế lượng
3 p |
41 |
3
-
Bài giảng Kinh tế lượng - Chương I: Nhập môn kinh tế lượng
4 p |
12 |
1

Set-Cookie: TLDEVNamespace=j4bug5ujoltn1up5dt703k72t3; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly


markdown:
# Luận văn đề tài : Kế toán tài sản cố định tại Công ty Xe máy- xe đạp Thống Nhất
Chia sẻ: Nguyen Ngoc Lan | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:80
lượt xem 732
download
![](http://image1.tailieu.vn/document/thumbnail/2009/20090930/elirabetter/80x100/ts_8874.jpg)
##
Luận văn đề tài : Kế toán tài sản cố định tại Công ty Xe máy- xe đạp Thống Nhất
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static1.tailieu.vn/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Trường hợp một hệ thống gồm nhiều bộ phận tài sản riêng lẻ liên kết với nhau, trong đó mỗi bộ phận cấu thành có thời gian sử dụng khác nhau và nếu thiếu một bộ phận nào đó cả hệ thống vẫn thực hiện được chức năng hoạt động chính của nó
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Luận văn đề tài : Kế toán tài sản cố định tại Công ty Xe máy- xe đạp Thống Nhất
- Luận văn Kế toán tài sản cố định tại Công ty Xe máy- xe đạp Thống Nhất
- Luận văn tốt nghiệp Vương Thị Lệ H ương LỜI MỞ ĐẦU Tài sản cố định (TSCĐ) là một bộ phận cơ bản tạo nên cơ sở vật chất kỹ thuật của hoạt động sản xuất kinh doanh (SXKD). Nó giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong quỏ trình sản xuất tạo ra sản phẩm, gúp phần tạo nên cơ sở vật chất, trang thiết bị kinh tế. Đối với một doanh nghiệp thì TSCĐ thể hiện năng lực, trình độ công nghệ, cơ sở vật chất kỹ thuật cũng như thế mạnh của doanh nghiệp trong việc phát triển sản xuất, nó là điều kiện cần thiết để tiết kiệm sức lao động của doanh nghiệp nói riêng và của nền kinh tế đất nước nói chung. Đứng trên góc độ kế tóan thì việc phản ánh đầy đủ, tính khấu hao và quản lý chặt chẽ TSCĐ là một tiền đề quan trọng để các doanh nghiệp tiến hành SXKD có hiệu quả, nó khẳng định vai trò vị trí của doanh nghiệp trước nền kinh tế nhiều thành phần hiện nay. Sau một thời gian thực tập, nắm bắt tỡnh hỡnh thực tế tại Cụng ty xe mỏy - xe đạp Thống Nhất, em xin trỡnh b ày luận văn với cỏc nội dung sau. Ngoài “Lời nói đầu” và “K ết luận” nội dung của luận văn gồm 4 phần chính: Chương I :Lý luận chung về kế toán TSCĐ Chương II: Thực trạng về công tác kế toán TSCĐ tại Công ty Xe máy- x e đạp Thống Nhất Chương III:Một số ý kiến đề xuất nhằm đề xuất nhằm hoàn thiện công tác kế toán TSCĐ tại Công ty Xe máy- xe đạp Thống Nhất
- Luận văn tốt nghiệp Vương Thị Lệ H ương CHƯƠNG I: LÍ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN TÀI SẢN CỐ ĐỊNH TRONG DOANH NGHIỆP I. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TÀI SẢN CỐ ĐỊNH HỮU HÌNH 1. Khái niệm về tài sản cố định TSCĐ là những tài sản có hình thái vật chất do doanh nghiệp nắm giữ để sử dụng cho hoạt động sản xuất kinh doanh, phù hợp với tiêu chuẩn ghi nhận TSCĐ. Theo Quyết định số 206/2003/QĐ- BTC ngày 12/12/2003 của Bộ Tài Chính, các tài sản được ghi nhận là TSCĐ phải thoả mãn đồng thời 4 tiêu chuẩn sau: - Chắc chắn thu được lợi ích kinh tế trong tương lai từ việc sử dụng tài sản đó. - Nguyên giá tài sản phải được xác định một cách tin cậy. - Có thời gian sử dụng ước tính trên 1 năm trở lên. - Có giá trị 10.000.000 đồng trở lên. Trường hợp một hệ thống gồm nhiều bộ phận tài sản riêng lẻ liên kết với nhau, trong đó mỗi bộ phận cấu thành có thời gian sử dụng khác nhau và nếu thiếu một bộ phận nào đó cả hệ thống vẫn thực hiện được chức năng hoạt động chính của nó nhưng do yêu cầu quản lý, sử dụng tài sản cố định đòi hỏi phải quản lý riêng từng bộ phận tài sản thì mỗi bộ phận tài sản đó nếu cùng thoả mãn đồng thời bốn tiêu chuẩn của tài sản cố định được coi là một tài sản cố định hữu hình độc lập. 2. Đ ặc điểm của tài sản cố định Khi tham gia vào quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, TSCĐ có các đặc điểm chủ yếu sau: - Tham gia nhiều chu kỳ sản xuất kinh doanh khác nhau nhưng vẫn giữ nguyên hình thái vật chất và đặc tính sử dụng ban đầu cho đến lúc hư hỏng. - G iá trị của TSCĐHH bị hao mòn dần song giá trị của nó lại được chuyển dịch từng phần vào giá trị sản phẩm xản xuất ra. - TSCĐHH chỉ thực hiện được một vòng luân chuyển khi giá trị của nó được thu hồi toàn bộ. 3. Phân loại tài sản cố định hữu hình.
- Luận văn tốt nghiệp Vương Thị Lệ H ương Sự cần thiết phải phân loại tài sản cố định nhằm mục đích giúp cho các doanh nghiệp có sự thuận tiện trong công tác quản lý và hạch toán tài sản cố định. Thuận tiện trong việc tính và phân b ổ khấu hao cho từng loại hình kinh doanh . TSCĐ được phân loại theo các tiêu thức sau: 3.1 Phân loại TSCĐHH theo kết cấu. Theo cách này, toàn bộ TSCĐHH của doanh nghiệp đ ược chia thành các loại sau: - Nhà cửa, vật kiến trúc: Bao gồm những TSCĐ được hình thành sau quá trình thi công, xây dựng như trụ sở làm việc, nhà xưởng, nhà kho, hàng rào,… phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh. - Máy móc, thiết bị: là toàn bộ máy móc, thiết bị dùng trong hoạt động của doanh nghiệp như máy móc thiết bị chuyên dùng, máy móc thiết bị công tác, dây chuyền công nghệ… - Phương tiện vận tải, thiết bị truyền dẫn: Gồm các loại phương tiện vận tải đường sắt, đ ường bộ, đường thuỷ… và các thiết bị truyền dẫn như hệ thống điện, nước, băng truyền tải vật tư, hàng hoá… - Thiết bị, dụng cụ quản lý: là những thiết bị, dụng cụ dùng trong công việc quản lý hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp như máy vi tính, thiết bị điện tử, dụng cụ đo lường, kiểm tra chất lượng… - Vườn cây lâu năm, súc vật làm việc hoặc cho sản phẩm: là các vườn cây lâu năm như cà phê, chè, cao su, vườn cây ăn quả…; súc vật làm việc như trâu, bò…; súc vật chăn nuôi để lấy sản phẩm như bò sữa… 3.2 Phân loại TSCĐ theo quyền sở hữu. TSCĐ của doanh nghiệp được phân thành TSCĐ tự có và TSCĐ thuê ngoài. - TSCĐ tự có: là những TSCĐ được đầu tư mua sắm, xây dựng bằng nguồn vốn tự có của doanh nghiệp như được cấp phát, vốn tự bổ sung, vốn vay… - TSCĐ thuê ngo ài: là những TSCĐ doanh nghiệp đi thuê của đ ơn vị, cá nhân khác, doanh nghiệp có quyền quản lý và sử dụng trong suốt thời gian thuê theo hợp đồng, được phân thành:
- Luận văn tốt nghiệp Vương Thị Lệ H ương + TSCĐHH thuê tài chính: là những tài sản cố định m à doanh nghiệp thuê của công ty cho thuê tài chính. Khi kết thúc thời hạn thuê, bên thuê được quyền lựa chọn mua lại tài sản thuê hoặc tiếp tục thuê theo các điều kiện đã thoả thuận trong hợp đồng thuê tài chính. Tổng số tiền thuê một loại tài sản quy định tại hợp đồng thuê tài chính, ít nhất phải tương đương với giá trị của tài sản đó tại thời điểm ký hợp đồng. + TSCĐ thuê hợp đồng: mọi hợp đồng thuê tài sản cố định nếu không thoả mãn các quy định trên được coi là tài sản cố định thuê ho ạt động. 3.3 Phân loại TSCĐHH theo tình hình sử dụng. - TSCĐHH đang dùng. - TSCĐHH chưa cần dùng. - TSCĐHH không cần dùng và chờ thanh lý. Cách phân loại này giúp cho doanh nghiệp nắm được tình hình sử dụng tài sản cố định để có biện pháp tăng cường TSCĐ hiện có, giải phóng nhanh chóng các TSCĐ không cần dùng, chờ thanh lý để thu hồi vốn. 3.4 Phân loại TSCĐHH theo mục đích sử dụng. - TSCĐHH dùng trong sản xuất kinh doanh: là TSCĐ đang sử dụng trong hoạt động sản xuất kinh doanh, đối với những tài sản này bắt buộc doanh nghiệp phải tính và trích khấu hao và chi phí sản xuất kinh doanh. - TSCĐHH dùng trong hoạt động phúc lợi: là TSCĐ mà đơn vị dùng cho nhu cầu phúc lợi công cộng như nhà văn hoá, nhà trẻ, xe ca phúc lợi… - TSCĐ chờ xử lý: TSCĐ không cần d ùng, chưa cần dùng vì thừa so với nhu cầu hoặc không thích hợp với sự đổi mới công nghệ, bị hư hỏng chờ thanh lý TSCĐ tranh chấp chờ giải quyết. Những tài sản này cần xử lý nhanh chóng để thu hồi vốn sử dụng cho việc đầu tư đổi mới TSCĐ. II. NHIỆM VỤ CHỦ YẾU CỦA KẾ TOÁN TSCĐ. TSCĐ đóng một vai trò rất quan trọng trong công tác hạch toán kế toán của doanh nghiệp vì nó là bộ phận chủ yếu trong tổng số tài sản của doanh nghiệp nói chung cũng như TSCĐ nói riêng. Cho nên đ ể thuận lợi cho công tác quản lý TSCĐ trong doanh nghiệp, kế toán cần thực hiện tốt các nhiệm vụ sau:
- Luận văn tốt nghiệp Vương Thị Lệ H ương 1. G hi chép, phản ánh tổng hợp chính xác, kịp thời số lượng, giá trị TSCĐHH hiện có, tình hình tăng giảm và hiện trạng TSCĐHH trong phạm vi toàn đơn vị, cũng như tại từng bộ phận sử dụng TSCĐHH, tạo điều kiện cung cấp thông tin để kiểm tra, giám sát thường xuyên việc giữ gìn, bảo quản, bảo dưỡng TSCĐHH và kế hoạch đầu tư đổi mới TSCĐHH trong từng đơn vị. 2. Tính toán và phân bổ chính xác mức khấu hao TSCĐHH vào chi phí sản xuất kinh doanh theo mức độ hao mòn của tài sản và chế độ quy định. Tham gia lập kế hoạch sửa chữa và dự toán chi phí sửa chữa TSCĐ, giám sát việc sửa chữa TSCĐHH về chi phí và kết quả của công việc sửa chữa. 3. Tính toán phản ánh kịp thời, chính xác tình hình xây dựng trang bị thêm, đổi mới, nâng cấp hoặc tháo dỡ bớt làm tăng giảm nguyên giá TSCĐHH cũng như tình hình quản lý, nhượng bán TSCĐHH. 4. Hướng dẫn, kiểm tra các đơn vị, các bộ phận trực thuộc trong các doanh nghiệp thực hiện đầy đủ chế độ ghi chép ban đầu về TSCĐHH, mở các sổ, thẻ kế toán cần thiết và hạch toán TSCĐ theo chế độ quy định. III. ĐÁNH GIÁ TSCĐ Mục đích của đánh giá TSCĐ là nhằm đánh giá đúng năng lực SXKD của doanh nghiệp, thực hiện tính khấu hao đúng để đảm bảo thu hồi vốn đầu tư để tái sản xuất TSCĐ khi nó hư hỏng và nhằm phân tích đúng hiệu quả sử dụng TSCĐ của doanh nghiệp. Đánh giá TSCĐHH là xác định giá trị TSCĐHH bằng tiền theo những nguyên tắc nhất định. TSCĐHH được đánh giá lần đầu và có thể đánh giá lại trong quá trình sử dụng. TSCĐ được đánh giá theo nguyên giá, giá trị đã hao mòn và giá trị còn lại. 1. Nguyên giá TSCĐ ( giá trị ghi sổ ban đầu ) Nguyên giá TSCĐHH là toàn bộ các chi phí bình thường và hợp lý mà doanh nghiệp phải bỏ ra để có tài sản đó và đưa TSCĐ đó vào đ ịa điểm sẵn sàng sử dụng. TSCĐHH được hình thành từ các nguồn khác nhau, do vậy nguyên giá TSCĐHH trong từng trường hợp được tính toán xác định như sau: 1.1 Nguyên giá TSCĐHH do mua sắm. - TSCĐ mua sắm: nguyên giá TSCĐHH mua sắm bao gồm giá mua ( trừ các kho ản chiết khấu thương mại, giảm giá), các khoản thuế ( không bao gồm các khoản
- Luận văn tốt nghiệp Vương Thị Lệ H ương thuế được hoàn lại) và các chi phí liên quan trực tiếp đến việc đưa tài sản vào trạng thái sẵn sàng sử dụng như chi phí chuẩn bị mặt bằng, chi phí vận chuyển và bốc xếp ban đầu, chi phí lắp đặt, chạy thử ( trừ các khoản thu hồi về sản phẩm, phế liệu do chạy thử), chi phí chuyên gia và các chi phí liên quan trực tiếp khác. - Trường hợp TSCĐHH được mua sắm theo phương thức trả chậm: Nguyên giá TSCĐHH đó được phản ánh theo giá mua trả ngay tại thời điểm mua. Khoản chênh lệch giữa giá mua trả chậm và giá mua trả tiền ngay đ ược hạch toán và chi phí theo kỳ hạn thanh toán, trừ khi số chênh lệch đó được tính vào nguyên giá TSCĐHH theo quy định chuẩn mực chi phí đi vay. - Trường hợp TSCĐHH do đầu tư xây d ựng cơ bản theo phương thức giao thầu: Đối với TSCĐHH hình thành do đầu tư xây dựng, các chi phí liên quan trực tiếp khác và lệ phí trước bạ (nếu có). Trường hợp mua TSCĐ là nhà cửa, vật kiến trúc gắn liền với quyền sử dụng phải được xác định riêng biệt và ghi nhận là TSCĐ vô hình. 1.2 TSCĐ tự xây dựng hoặc tự chế. Nguyên giá TSCĐ tự xây dựng là giá thành thực tế của TSCĐ tự xây hoặc tự chế cộng (+) chi phí lắp đặt, chạy thử. Trường hợp doanh nghiệp dùng sản phẩm do mình sản xuất ra để chuyển thành TSCĐ thì nguyên giá là giá thành sản xuất sản phẩm đó cộng (+) các chi phí trực tiếp liên quan đ ến việc đ ưa TSCĐ vào trạng thái sẵn sàng sử dụng. Trong các trường hợp trên, mọi khoản lãi nội bộ không được tính vào nguyên giá của tài sản đó. Các khoản chi phí không hợp lệ như nguyên liệu, vật liệu lãng phí, lao động hoặc các khoản chi phí khác sử dụng vượt quá mức bình thường trong quá trình xây dựng hoặc tự chế không được tính vào nguyên giá TSCĐ. 1.3 TSCĐ thuê tài chính. Trường hợp đi thuê TSCĐ theo hình thức thuê tài chính, nguyên giá TSCĐ được xác định theo quy định của chuẩn mực kế toán. 1.4 TSCĐ mua dưới hình thức trao đổi. Nguyên giá TSCĐ mua dưới hình thức trao đổi với một TSCĐ không tương tự hoặc tài sản khác được xác định theo giá trị hợp lý của TSCĐ nhận về, hoặc giá
- Luận văn tốt nghiệp Vương Thị Lệ H ương trị hợp lý của tài sản đem trao đổi, sau khi điều chỉnh các khoản tiền hoặc tương đương tiền trả thêm hoặc thu về. Nguyên giá TSCĐ mua dưới hình thức trao đổi với một TSCĐ tương tự hoặc có thể hình thành do được bán để đổi lấy quyền sở hữu một tài sản tương tự (tài sản tương tự là tài sản có công dụng tương tự, trong cùng lĩnh vực kinh doanh và có giá trị tương đương). Trong cả hai trường hợp không có bất kỳ khoản lãi hay lỗ nào được ghi 4nhận trong quá trình trao đổi. Nguyên giá TSCĐ nhận về được tính bằng giá trị còn lại của TSCĐ đem trao đổi. 1.5 TSCĐ tăng từ các nguồn khác. - N guyên giá TSCĐ thuộc vốn tham gia liên doanh của đơn vị khác gồm: Giá trị TSCĐ do các bên tham gia đánh giá và các chi phí vận chuyển lắp đặt (nếu có ) - Nguyên giá TSCĐ được cấp gồm: giá ghi trong “ Biên bản giao nhận TSCĐ” của đơn vị cấp và chi phí lắp đặt chạy thử ( nếu có ). - Nguyên giá TSCĐ được tài trợ, biếu tặng: Đ ược ghị nhận ban đầu theo giá trị hợp lý ban đầu. Trường hợp không ghi nhận theo giá trị hợp đồng ban đầu thì doanh nghiệp ghi nhận theo giá trị danh nghĩa cộng các chi phí liên quan trực tiếp dến việc đưa tài sản vào trạng thái sẵn sàng sử dụng. Đánh giá TSCĐ theo nguyên giá có tác dụng trong việc đánh giá năgn lực, trình độ trang bị cơ sở vật chất kỹ thuật, quy mô vốn đầu tư ban đầu của doanh nghiệp, đồng thời làm cơ sở cho việc tính khấu hao, theo dõi tình hình thu hồi vốn đầu tư… Nguyên giá TSCĐ hữu hình chỉ thay đổi trong các trường hợp: + Đánh giá lại TSCĐ. + Xây lắp, trang bị thêm TSCĐ. + Cải tạo, nâng cấp làm tăng năng lực và kéo dài thời gian hữu dụng của TSCĐ. + Tháo dỡ một hoặc một số bộ phận của TSCĐ. 2.Giá trị hao mòn của TSCĐ.
- Luận văn tốt nghiệp Vương Thị Lệ H ương Trong quá trình sử dụng TSCĐ bị hao mòn dần về giá trị và hiện vật, phần giá trị hao mòn được dịch chuyển vào giá trị sản phẩm làm ra dưới hình thức trích khấu hao. Thực chất khấu hao TSCĐ chính là sự biểu hiện bằng tiền của phần giá trị TSCĐ đã hao mòn. Mục đích của trích khấu hao TSCĐ là biện pháp chủ quan nhằm thu hồi vốn đầu tư để tái tạo lại TSCĐ khi nó bị hư hỏng. 3. Xác định giá còn lại của TSCĐ. Giá trị còn lại của TSCĐ là phần chênh lệch giữa nguyên giá TSCĐ và số khấu hao luỹ kế Giá trị còn lại của TSCĐ được xác định theo công thức: Giá trị còn lại = Nguyên giá Số khấu hao luỹ kế - của TSCĐ TSCĐ của TSCĐ Nguyên giá TSCĐ được lấy theo sổ kế toán sau khi đã tính đến các chi phí phát sinh ghi nhận ban đầu. Trường hợp nguyên giá TSCĐ được đánh giá thì giá trị còn lại của TSCĐ được điều chỉnh theo công thức: Giá trị còn lại của TSCĐ = Giá trị còn lại của TSCĐ x Giá trị đánh giá lại của TSCĐ trước khi đánh giá lại sau khi đánh giá lại Nguyên giá của TSCĐ Đánh giá TSCĐ theo giá trị còn lại giúp doanh nghiệp xác định đ ược số vốn chưa thu hồi của TSCĐ biết được hiện trạng của TSCĐ là cũ hay mới để có phương hướng đầu tư và kế hoạch bổ sung thêm TSCĐ và có biện pháp để bảo toàn được cốn cố định. IV. KẾ TOÁN TSCĐ TRONG DOANH NGHIỆP. 1. Tổ chức kế toán chi tiết TSCĐ 1.1 Kế toán chi tiết TSCĐ ở địa điểm sử dụng bảo quản. Để quản lý, theo dõi TSCĐ theo địa điểm sử dụng người ta mở “ sổ TSCĐ theo đơn vị sử dụng” cho từng đơn vị, bộ phận. Sổ ngày dùng để theo dõi tình hình tăng giảm TSCĐ trong suốt thời gian sử dụng tại đơn vị trên cơ sở các chứng từ gốc về tăng, giảm TSCĐ.
- Luận văn tốt nghiệp Vương Thị Lệ H ương 1.2 Kế toán chi tiết TSCĐ ở bộ phận kế toán. Tại phòng kế toán ( kế toán TSCĐ) sử dụng thẻ TSCĐ để theo dõi chi tiết cho từng TSCĐ của doanh nghiệp, tình hình thay đổi nguyên giá và giá trị hao mòn đã trích hàng năm của từng TSCĐ. Thẻ TSCĐ do kế toán TSCĐ lập cho từng đối tượng ghi TSCĐ. Kế toán lập thẻ TSCĐ căn cứ vào: - Biên bản giao nhận TSCĐ. - Biên bản đánh giá lại TSCĐ. - Biên bản thanh lý TSCĐ. Các tài liệu kỹ thuật có liên quan. * Thẻ TSCĐ được lập một bản và lưu ở phòng kế toán trong suốt quá trình sử dụng. Toàn bộ thẻ TSCĐ được bảo quản tập trung tại phòng thẻ, trong đó chia làm nhiều ngăn để xếp thẻ theo yêu cầu phân loại TSCĐ. Mỗi ngăn dùng để xếp thẻ của một nhóm TSCĐ, chi tiết theo đơn vị và số hiệu TSCĐ. Mỗi nhóm này được tập trung một phiếu hạch toán tăng, giảm hàng tháng trong năm. Thẻ TSCĐ sau khi lập xong phải được đăng ký vào sổ TSCĐ. * Sổ TSCĐ : Mỗi loại TSCĐ ( nhà cửa, máy móc, thiết bị… ) được mở riêng một số hoặc một số trang trong sổ TSCĐ để theo dõi tình hình tăng, giảm, khấu hao của TSCĐ trong từng loại. 2. K ế toán tổng hợp tăng, giảm TSCĐ. Kế toán tổng hợp nhằm ghi chép phản ánh về giá trị các TSCĐ hiện có, phản ánh tình hình tăng giảm, việc kiểm tra và giữ gìn, sử dụng, bảo quản, TSCĐ và kế hoạch đầu tư đổi mới trong doanh nghiệp, tính toán phân bổ chính xác số khấu hao TSCĐ và chi phí sản xuất kinh doanh, qua đó cung cấp thông tin về vốn kinh doanh, tình hình sử dụng vốn và TSCĐ thể hiện trên bảng cân đối kế toán cũng như căn cứ để tính hiệu quả kinh tế khi sử dụng TSCĐ đó. 2.1 Tài khoản kế toán sử dụng. Theo chế độ hiện hành việc hạch toán TSCĐ đ ược theo dõi chủ yếu trên tài kho ản 211 - TSCĐ : Tài khoản (TK) này dùng để phản ánh giá trị hiện có và biến động tăng giảm của TSCĐ hữu hình của doanh nghiệp theo nguyên giá.
- Luận văn tốt nghiệp Vương Thị Lệ H ương Tài khoản 211 có các TK cấp 2 sau: TK 2111 - N hà cửa vật kiến trúc TK2113 - Máy móc thiết bị TK 2114 - Phương tiện vận tải truyền dẫn TK 2115 - Thiết bị dụng cụ quản lý Ngoài ra, trong quá trình hạch toán, kế toán còn sử dụng một số tài khoản khác có liên quan như tài khoản 11, 112, 214, 331 … 2.2 Trình tự kế toán tăng, giảm TSCĐ. Trong các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh, TSCĐ tăng lên do nhiều nguyên nhân như: Mua sắm trực tiếp, do nhận bàn giao công trình xây dựng cơ bản hoàn thành, nhận góp vốn liên doanh, nhận lại vốn đem đi liên doanh trước đây bằng TSCĐ, tăng TSCĐ do được cấp phát, viện trợ, biếu tặng … Trình tự hạch toán tăng TSCĐ được thể hiện trên sơ đồ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11. 2.3 Kế toán TSCĐ thuê ngoài. Do nhu cầu của sản xuất kinh doanh, trong quá trình hạch toán, doanh nghiệp có nhu cầu sử dụng thêm một số TSCĐ. Có những TSCĐ mà doanh nghiệp không có nhưng lại có nhu cầu sử dụng và buộc phải thuê nếu chưa có điều kiện mua sắm, TSCĐ đi thuê thường có hai dạng: + TSCĐ thuê tài chính. +TSCĐ thuê ho ạt động. 2.3.1 TSCĐ thuê tài chính. Để theo dõi tình hình thuê TSCĐ dài hạn, kế toán sử dụng tài khoản 212- TSCĐ thuê tài chính, TK 342, TK 214 … TK 212 có kết cấu như sau: - Bên nợ: Nguyên giá TSCĐ thuê tài chính tăng trong kỳ. - Bên có: Nguyên giá TSCĐ thuê tài chính giảm do ho àn trả lại khi kết thúc hợp đồng. - Số dư nợ: Nguyên giá TSCĐ thuê tài chính hiện có tại doanh nghiệp.
- Luận văn tốt nghiệp Vương Thị Lệ H ương 2.3.2 Kế toán TSCĐ thuê hoạt động. Khi thuê TSCĐ theo phương thức hoạt động, doanh nghiệp cũng phải ký hợp đồng với bên cho thuê, ghi rõ TSCĐ thuê, thời gian sử dụng, giá cả, hình thức thanh toán … doanh nghiệp phải theo dõi TSCĐ thuê ho ạt động ở tài khoản ngoài b ảng: TK001 - TSCĐ thuê ngoài. Các khoản thanh toán tiền thuê hoạt động ( không bao gồm chi phí dịch vụ, bảo hiểm và bảo dưỡng ) phải được ghi nhận là chi phí sản xuất, kinh doanh theo phương pháp đường thẳng cho suốt thời hạn thuê tài sản, không phụ thuộc vào phương thức thanh toán, trừ khi áp dụng phương pháp tính khác hợp lý hơn. 2.4 Kế toán tổng hợp giảm TSCĐ TSCĐ giảm do nhiều nguyên nhân như giảm do thanh lý, nhượng bán TCĐ, đem TSCĐ đi góp vốn liên doanh… Trong mọi trường hợp, kết toán phải đầy đủ thủ tục, xác định đúng những kho ản thiệt hại và thu nhập (nếu có). Căn cứ vào chứng từ đó, kế toán tiến hành phân loại từng TSCĐ giảm để ghi. 2.5 Kế toán cho thuê TSCĐ. 2.5.1 Kế toán cho thu ê TSCĐ tài chính. Bên cho thuê phải ghi nhận giá trị tài sản cho thuê tài chính là khoản thu trên Bảng cân đối kế toán bằng giá trị đầu tư thuần trong hợp đồng cho thuê tài chính, các khoản thu về cho thuê tài chính phải đựơc ghi nhận lại các khoản thu vốn gốc và doanh thu tài chính từ khoản đầu tư và dịch vụ của bên cho thuê. Bên cho thuê phân bổ doanh thu tài chính trong suốt thời gian cho thuê dựa trên lãi suất thuê định kỳ cố định trên số dư đầu tư thuần cho thuê tài chính. Các kho ản thanh toán tiền thuê tài chính cho từng kỳ kế toán ( không bao gồm chi phí cung cấp dịch vụ) đ ược trừ vào đầu tư gộp để làm giảm đi số vốn gốc và doanh thu tài chính chưa thực hiện. Các chi phí trực tiếp ban đầu để tạo ra doanh thu tài chính như tiền hoa hồng và chi phí pháp lý phát sinh như đàm phán ký kết hợp đồng thường do bên cho thuê chi trả và được ghi nhận ngay vào chi phí trong kỳ khi phát sinh hoặc được phân bổ dần vào chi phí theo thời hạn cho thuê tài sản phù hợp với việc ghi nhận doanh thu. 2.5.2 Kế toán cho thu ê TSCĐ hoạt động.
- Luận văn tốt nghiệp Vương Thị Lệ H ương Bên cho thuê phải ghi nhận tài sản cho thuê hoạt động trên Bảng cân đối kế toán theo cách phân loại tài sản của doanh nghiêp. Doanh thu cho thuê hoạt động phải được ghi nhận theo phương pháp đường thẳng trong suốt thời hạn cho thuê, không phụ thuộc vào phương thức thanh toán, trừ khi áp dụng phương pháp hợp lý hơn. Chi phí cho thuê hoạt động, bao gồm cả khấu hao tài sản cho thuê, được ghi nhận là chi phí trong kỳ phát sinh. Chi phí trực tiếp ban đầu để tạo ra doanh thu từ nghiệp vụ cho thuê hoạt động được ghi nhận vào chi phí trong kỳ khi phát sinh hoặc phân bổ dần vào chi phí trong suốt thời hạn cho thuê phù hợp với việc ghi nhận doanh thu cho thuê hoạt động. Khấu hao tài sản cho thuê phải dựa trên một cơ sở nhất quản với chính sách khấu hao của bên cho thuê áp dụng đối với những tài sản tương tự, và chi phí khấu hao được tính theo quy định của Chuẩn mực kế toán “Tài sản cố định” Bên cho thuê là doanh nghiệp sản xuất hay doanh nghiệp thương mại ghi nhận doanh thu từ nghiệp vụ cho thuê hoạt động theo từng thời gian cho thuê. V. KẾ TOÁN KHẤU HAO TSCĐ. 1. Khái niệm về khấu hao TSCĐ . Hao mòn tài sản cố định là hiện tượng khách quan làm giảm giá trị và giá trị sử dụng của TSCĐ. Để thu hồi được vốn đầu tư để tái tạo lại TSCĐ khi nó bị hư hỏng nhằm mở rộng sản xuất phục vụ kinh doanh doanh nghiệp phải tiến hành trích khấu hao và quản lý khấu hao TSCĐ bằng cách tính và phản ánh vào chi phí sản xuất kinh doanh trong kỳ. Như vậy, có thể thấy khấu hao và hao mòn có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, có hao mòn mới dẫn tới khấu hao. Nếu hao mòn mang tính tất yếu khách quan th ì khấu hao mang tính chủ quan vì do con người tạo ra và cũng do con người thực hiện. Khấu hao không phản ánh chính xác phần giá trị hao mòn của TSCĐ khi đưa vào sử dụng mà xuất hiện do mục đích, yêu cầu quản lý và sử dụng tài sản của con người. Hao mòn TSCĐ có 2 lo ại: Hao mòn hữu hình và hao mòn vô hình. - Hao mòn hữu hình : là sự hao mòn về mặt vật chất do quá trình sử dụng, bảo quản, chất lượng lắp đặt tác động của yếu tố tự nhiên.
- Luận văn tốt nghiệp Vương Thị Lệ H ương - Hao mòn vô hình: là sự hao mòn về mặt giá trị do tiến bộ của khoa học kỹ thuật, do năng suất lao động xã hội tăng lên làm cho những tài sản trước đó bị mất giá một cách vô hình. 2. Các phương pháp khấu hao. Việc tính khấu hao có thể tiến hành theo nhiều phương pháp khác nhau. Việc lựa chọn phương pháp tính khấu hao nào là tuỳ thuộc vào quy định của nhà nước và chế độ quản lý tài chính đối với doanh nghiệp và yêu cầu quản lý của doanh nghiệp. Theo quyết định 206/2003/QĐ - BTC ngày 12/12/2003 của Bộ trưởng Bộ Tài chính “về ban hành chế độ quản lý, sử dụng và trích khấu hao tài sản cố định”. Có những phương pháp trích khấu hao như sau: 2.1 Phương pháp khấu hao đường thẳng (b ình quân, tuyến tính, đều). Các doanh nghiệp hoạt động có hiệu quả kinh tế cao được khấu hao nhanh nhưng tối đa không quá 2 lần mức khấu hao xác định theo phương pháp đường thẳng để nhanh chóng đổi mới công nghệ. TSCĐ tham gia vào ho ạt động kinh doanh được trích khấu hao nhanh là máy móc thiết bị, dụng cụ làm việc đo lường, thí nghiệm, thiết bị và phương tiện vân tải, dụng cụ quản lý, súc vật , vườn cây lâu năm. Khi thực hiện trích khấu hao nhanh, doanh nghiệp phải đảm bảo kinh doanh có lãi. Theo phương pháp này, số khấu hao hàng năm không thay đổi trong suốt thời gian sử dụng hữu ích của tài sản và được tính theo công thức: NG Mk T Trong đó : Mk : mức khấu hao cơ b ản b ình quân hàng năm của TSCĐ NG: Nguyên giá TSCĐ : Thời gian sử dụng TSCĐ. T Theo phương pháp này thì tỷ lệ khấu hao TSCĐ được xác định như sau: 1 Tk T Trong đó: TK: Tỷ lệ khấu hao hàng năm của TSCĐ. T : Thời gian sử dụng hữu ích TSCĐ. Mức khấu hao trung bình 1 năm của TSCĐ Mức khấu hao trung bình = một tháng của TSCĐ 12 tháng
- Luận văn tốt nghiệp Vương Thị Lệ H ương Khi xác định thời gian sử dụng hữu ích của TSCĐHH, cần cân nhắc các yếu tố sau: - Thời gian dự tính mà daonh nghiệp sử dụng TSCĐHH. - Sản lượng sản phẩm hoặc các đơn vị tính tương tự mà daonh nghiẹp dự tính thu được từ việc sử dụng tài sản. - Giới hạn có tính pháp lý trong việc sử dụng TSCĐHH. - Kinh nghiệm của doanh nghiệp trong việc sử dụng tài sản cùng lo ại. - H ao mòn vô hình phát sinh trong việc thay đổi, cải tiến dây chuyền công nghệ. 2.2 Phương pháp khấu hao theo số dư giảm dần có điều chỉnh. TSCĐ tham gia vào ho ạt dộng kinh doanh được trích khấu hao theo phương pháp này phải thoả mãn đồng thời các điều kiện sau: - Là TSCĐ đầu tư mới ( chưa qua sử dụng) - Là các loại máy móc, thiết bị, dụng cụ làm việc đo lường, thí nghiệm. Phương pháp khấu hao theo số dư giảm dần có điều chỉnh được áp dụng đối với doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực có công nghệ đòi hỏi phải thay đổi, phát triển nhanh. Xác định mức trích khấu hao năm của TSCĐ trong các năm đầu theo công thức dưới đây : MK = GH x TKH Trong đó : MK : Mức trích khấu hao hàng năm của TSCĐ Gd : Giá trị còn lại của TSCĐ TKH : Tỷ lệ khấu hao nhanh Tỷ lệ khấu hao nhanh được xác định bằng công thức: TKH = TK * HS Trong đó : TK : Tỷ lệ khấu hao TSCĐ theo phương pháp đường thẳng. HS : H ệ số điều chỉnh.
- Luận văn tốt nghiệp Vương Thị Lệ H ương Tỷ lệ khấu hao TSCĐ theo phương pháp đường thẳng được xác định như sau : Tỷ lệ khấu hao TSCĐ 1 theo phương pháp = x 100 Thời gian sử dụng của TSCĐ đường thẳng(%) Hệ số điều chỉnh xác định theo thời gian sử dụng tài sản cố định quy định tại bảng dưới đây : Thời gian sử dụng của TSCĐ Hệ số điều chỉnh (lần) Đến 4 năm ( t=< 4 năm) 1,5 Trên 4 đến 6 năm ( 4 năm < t =< 6 năm) 2,0 Trên 6 năm ( t > 6 năm) 2,5 Những năm cuối, khi mức khấu hao xác định theo phương pháp số dư giảm dần nói trên bằng hoặc thấp hơn mức khấu hao tính bình quân giữa giá trị còn lại và số năm sử dụng còn lại của TSCĐ, thì kể từ năm sử dụng còn lại của TSCĐ. Mức trích khấu hao hàng tháng bằng số khấu hao phải trích cả năm chia cho 12 tháng. 2.3 Phương pháp khấu hao theo khối lượng sản phẩm TSCĐ tham gia vào ho ạt động kinh doanh được trích khấu hao theo phương pháp này là các loại máy móc, thiết bị thoả mãn đồng thời các điều kiện sau: - Trực tiếp liên quan đến việc sản xuất sản phẩm. - X ác định được tổng số lượng, khối lượng sản phẩm sản xuất theo công thức thiết kế của TSCĐ. - Công suất sử dụng thực tế bình quân tháng trong năm tài chính không thấp hơn 50% công suất thiết kế. Nội dung của phương pháp khấu hao theo khối lượng sản phẩm: + Căn cứ vào hồ sơ kinh tế - kỹ thuật của TSCĐ, doanh nghiệp xác định tổng số lượng, khối lượng sản phẩm sản xuất theo công suất thiết kế cấu TSCĐ, gọi tắt là sản lượng theo công suất thiết kế. + Căn cứ tình hình thực tế sản xuất, doanh nghiệp xác định số lượng, khối lượng sản phẩm thực tế sản xuất hàng tháng, hàng năm của TSCĐ.
- Luận văn tốt nghiệp Vương Thị Lệ H ương + Xác đ ịnh mức trích khấu hao trong tháng của TSCĐ theo công thức dưới đây: Mức trích khấu hao Số lượng sản Mức trích khấu hao trong tháng của = phẩm SX x bình quân tính cho 1 TSCĐ trong tháng đơn vị sản phẩm Trong đó: Mức trích khấu hao Nguyên giá của TSCĐ Bình quân tính cho = 1 đơn vị sản phẩm Sản lượng theo công suất thết kế Mức trích khấu hao năm của tài sản cố định bằng tổng mức trích khấu hao của 12 tháng trong năm, hoặc tính theo công thức sau: Mức trích khấu hao = Số lượng SP * Mức trích khấu hao bình quân năm của TSCĐ SX trong năm tính cho 1 đơn vị SP Trường hợp công suất thiết kế hoặc nguyên giá của TSCĐ thay đổi, doanh nghiệp phải xác định lại mức trích khấu hao của TSCĐ. 3. Tài khoản kế toán sử dụng Để theo dõi tình hình hiện có, biến động tăng, giảm khấu hao, kế toán sử dụng tài khoản 214 - Hao mòn TSCĐ. Tài khoản này dùng đ ể phản ánh giá trị hao mòn của toàn bộ TSCĐ hiện có tại doanh nghiệp ( trừ TSCĐ thuê ngắn hạn) Tài khoản 214 có kết cấu như sau: Bên nợ: Giá trị hao mòn TSCĐ giảm( nhượng bán, thanh lý…) Bên có: Giá trị hao mòn TSCĐ tăng( do trích khấu hao, đánh giá tăng…) Dư có: Giá trị hao mòn của TSCĐ hiện có. TK 214 được mở 3 tài khoản cấp 2: TK 2141: Hao mòn TSCĐ hữu hình TK 2142: Hao mòn TSCĐ đi thuê tài chính TK 2143: Hao mòn TSCĐ vô hình Ngoài ra, kế toán còn sử dụng Tài khoản 009 - N guồn vốn khấu hao cơ bản. Tài khoản này để theo dõi tình hình thanh lý và sử dụng vốn khấu hao cơ bản TSCĐ.
- Luận văn tốt nghiệp Vương Thị Lệ H ương TK 009 có kết cấu như sau: Bên nợ: Phản ánh các nghiệp vụ làm tăng nguồn vốn khấu hao cơ b ản ( trích khấu hao, điều chuyển nội bộ, thanh lý, nhượng bán …) Bên có: Phản ánh các nghiệp vụ làm giảm vốn khấu hao ( nộp cấp trên, cho vay, đầu tư, mua sắm TSCĐ …) Dư nợ: Số vốn khấu hao cơ bản hiện còn. VI. KẾ TOÁN SỬA CHỮA TSCĐ TSCĐ được sử dụng lâu dài và được cấu thành bởi nhiều bộ phận, chi tiết khác nhau. Khi tham gia vào quá trình sản xuất kinh doanh, các bộ phận chi tiết cấu thành TSCĐ bị hao mòn hư hỏng không đều nhau. Do vậy để khôi phục khả năng hoạt động bình thường của TSCĐ, đảm bảo an toàn trong hoạt động SXKD, cần thiết phải tiến hành sửa chữa, thay thế những bộ phận, chi tiết của TSCĐ bị hao mòn, hư hỏng. Căn cứ vào mức độ hỏng hóc của TSCĐ mà doanh nghiệp chia công việc sửa chữa làm 2 loại: - Sửa chữa thường x uyên TSCĐ: là việc sửa chữa những bộ phận chi tiết nhỏ của TSCĐ. TSCĐ không phải ngừng hoạt động để sửa chữa và chi phí sửa chữa không lớn. - Sửa chữa lớn TSCĐ: là việc sửa chữa, thay thế những bộ phận chi tiết nhỏ của TSCĐ, nếu không sửa chữa thì TSC Đ không hoạt động được. Thời gian sửa chữa dài, chi phí sửa chữa lớn. Công việc sửa chữa lớn TSCĐ có thể tiến hành theo phương thức tự làm hoặc giao thầu. 1. K ế toán sửa chữa thường xuyên TSCĐ. Khối lượng công việc sửa chữa không nhiều, qui mô sửa chữa nhỏ, chi phí ít nên khi phát sinh được tập hợp trực tiếp vào chi phí kinh doanh của bộ phận sử dụng TSCĐ được sửa chữa. 2. K ế toán sửa chữa lớn TSCĐ. Sửa chữa lớn TSCĐ là lo ại hình sửa chữa có mức độ hư hỏng nặng nên kỹ thuật sửa chữa phức tạp, thời gian sửa chữa kéo dài và TSCĐ phải ngừng hoạt động, chi phí sửa chữa phát sinh lớn nên không thể tính hết một lần vào chi phí của đối
- Luận văn tốt nghiệp Vương Thị Lệ H ương tượng sử dụng phương pháp phân bổ thích ứng. Do đó kế toán tiến hành trích trước vào chi phí sản xuất đều đặn hàng tháng. VII. CÔNG TÁC KẾ TOÁN KIỂM KÊ ĐÁNH GIÁ LẠI TSCĐ. Mọi trường hợp phát hiện thừa hoặc thiếu TSCĐ đều phải truy tìm nguyên nhân. Căn cứ vào biên bản kiểm kê TSCĐ và kết luận của hội đồng kiểm kê để hạch toán chính xác, kịp thời theo từng nguyên nhân cụ thể. - Nếu TSCĐ thừa do chưa ghi sổ, kế toán phải căn cứ vào hồ sơ TSCĐ đ ể ghi tăng TSCĐ tuỳ theo trường hợp cụ thể. - Nếu TSCĐ phát hiện thừa được xác định là TSCĐ của đơn vị khác thì phải báo ngay cho đơn vị chủ tài sản đó biết. Nếu chưa xác định được chủ tài sản trong thời gian chờ xử lý, kế toán phải căn cứ vào tài liệu kiểm kê, tạm thời phản ánh tài kho ản ngoài bảng cân đối kế toán để theo dõi giữ hộ. - TSCĐ phát hiện thiếu trong kiểm kê phải được truy cứu nguyên nhân xác định người chịu trách nhiệm và sử lý đú ng theo quy đ ịnh hiện hành của chế độ tài chính tuỳ theo từng trường hợp cụ thể. Doanh nghiệp phải đánh giá lại TSCĐ theo mặt bằng giá của thời diểm đánh giá lại theo quyết định của nhà nước. Khi đánh giá lại TSCĐ hiện có, doanh nghiệp phải thành lập hội đồng đánh giá lại TSCĐ, đồng thời phải xác định nguyên giá mới, giá trị hao mòn phải điều chỉnh tăng( giảm) so với sổ kế toán được làm căn cứ để ghi sổ. Chứng từ kế toán đánh giá lại TSCĐ là biên b ản kiểm kê và đánh giá lại TSCĐ. CHƯƠNG II THỰC TRẠNG KẾ TOÁN TSCĐ TẠI CÔNG TY XE MÁY - XE ĐẠP THỐNG NHẤT I. LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA CÔNG TY 1. Quá trình hình thành và phát triển của công ty xe máy - x e đạp Thống nhất Công ty xe máy – xe đạp Thống Nhất là một Doanh nghiệp Nhà nước hoạt động trong lĩnh vực sản xuất và lắp ráp xe đạp. Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay, xe đạp Việt Nam rất khó cạnh tranh được với các loại xe đạp ngoại của Trung Quốc và Nhật Bản. Mặc dù vậy, công ty luôn nỗ lực hết mình không ngừng
- Luận văn tốt nghiệp Vương Thị Lệ H ương nâng cao chất lượng, cải tiến mẫu mã sản phẩm để khẳng định vị trí của mình trên thương trường. Công ty trải qua quá trình hình thành và phát triển trên 40 năm với nhiều biến đổi. Tiền thân của công ty là hãng xe đ ạp Dân Sinh thuộc tập đoàn xe đạp Sài Gòn. Tháng 6/1960, Nhà nước chính thức thành lập Xí nghiệp xe đạp Thống Nhất thuộc Bộ công nghiệp nặng sau do Bộ cơ khí luyện kim quản lý. Ngày 6/1/1978, Xí nghiệp xe đạp Thống Nhất tách ra khỏi Bộ cơ khí luyện kim chuyển sang trực thuộc Sở công nghiệp Hà Nội. Trong giai đoạn này, các x í nghiệp xe đạp được tổ chức thành Liên hiệp xí nghiệp xe đạp. Mỗi thành viên trong Liên hiệp không có tư cách pháp nhân và hạch toán nội bộ. Xí nghiệp xe đạp Thống Nhất được giao nhiệm vụ sản xuất khung xe, vành, ghi đông, phô tăng và lắp ráp xe đạp hoàn chỉnh theo chỉ tiêu quy định của Liên hiệp. Năm 1981, Uỷ Ban Nhân Dân thành phố Hà Nội quyết định thành lập Liên hiệp các xí nghiệp xe đạp Hà Nội gọi tắt là LIXEHA. Lúc này, xí nghiệp có tư cách pháp nhân và bắt đầu hạch toán độc lập. Để đảm bảo cho sự tồn tại và phát triển của xí nghiệp trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, tháng 11/1993, UBND thành phố H à N ội ban hành quyết định số 338/QĐUB cho phép Xí nghiệp xe đạp Thống Nhất đổi tên thành Công ty xe máy- x e đạp Thống Nhất. Công ty có mặt bằng sản xuất kinh doanh tập trung tại 198B – Tây Sơn - Đống Đa – Hà Nội. Số điện thoại của công ty là (04)8572699. Quy trình công nghệ sản xuất của công ty gần như khép kín từ đưa nguyên vật liệu vào sản xuất đến lắp ráp xe đạp nguyên chiếc. Do đó, công ty mỗi năm cung cấp cho thị trường trong và ngoài nước khoảng 50.000 – 60.000 chiếc với hơn 35 mẫu xe các loại. Trong vài năm gần đây, Công ty xe máy – xe đạp Thống Nhất hoạt động có hiệu quả và đạt được một số thành tựu: Đơn So sánh Chỉ tiêu Năm 2003 Năm 2004 vị tính CL % Tổng doanh thu đồng 32.247.903.288 44.858.006.677 12.610.103.389 139,1 Doanh thu thu ần nt 32.176.498.779 44.718.195.376 12.541.696.597 139,4 Tổng lợi nhuận nt 92.138.662 177.550.699 85.412.037 192,7 trư ớc thuế Thuế TNDN đóng nt 29.484.372 56.816.224 27.331.852 192,7 góp cho NN Lợi nhuận sau nt 62.654290 12.0734.475 58.080.185 192,7 thuế
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Luận văn: Hoàn thiện kế toán thuế thu nhập doanh nghiệp tại Việt Nam
79 p |
538 |
240
-
Luận văn tốt nghiệp: Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại công ty TNHH liên doanh công nghệ thực phẩm An Thái
76 p |
195 |
93
-
Luận văn: Một số vấn đề về kế toán cho vay ngoài quốc doanh tại Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Hà Nội
73 p |
184 |
86
-
Luận văn Tổ chức kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương ở Công ty vận tải ôtô số 8
78 p |
145 |
79
-
Đề tài “Một số vấn đề về kế toán cho vay ngoài quốc doanh tại Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Hà Nội”
72 p |
128 |
76
-
Luận văn tốt nghiệp Kế toán tại công ty TNHH Phát Đạt
43 p |
157 |
50
-
Luận văn :"Một số vấn đề về kế toán cho vay hộ sản xuất tại NHNo & PTNT huyện Ninh Giang tỉnh Hải Dương"
59 p |
98 |
49
-
Đề tài " KẾ TOÁN TĂNG, GIẢM VÀ TRÍCH KHẤU HAO TÀI SẢN CỐ ĐỊNH TRONG CÔNG TY "
70 p |
158 |
49
-
Luận án: Tổ chức kế toán trách nhiệm trong các Tổng công ty xây dựng thuộc Bộ giao thông vận tải
179 p |
120 |
44
-
Luận văn tốt nghiệp: Hoàn thiện công tác kế toán tài sản cố định với việc nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản cố định tại Công ty Hoá chất mỏ Micco
78 p |
113 |
42
-
LUẬN VĂN: Tình Hình Kế Toán Và Quản Lý Tài Sản Cố Định Ơí Công Ty Xuất nhập khẩu Thủy Sản Miền Trung
73 p |
80 |
35
-
Luận văn Hoàn thiện kế toán lưu chuyển hàng hoá tại Công ty cổ phần dược phẩm thiết bị y tế Hà Nội HAPHARCO
154 p |
86 |
33
-
Khóa luận tốt nghiệp: Hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tài sản cố định tại Công ty Cổ phần Ô tô khách Hải Phòng
134 p |
107 |
30
-
LUẬN VĂN: Hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Chi nhánh Công ty cổ phần Hưng Đạo container tại Hải phòng
93 p |
44 |
22
-
Luận văn: Kế toán và phân tích tài sản cố định tại công ty TNHH TMDV kỹ thuật điện lạnh Khanh Thịnh
102 p |
72 |
21
-
Luận văn tốt nghiệp: Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản cố định tại Công ty Cao su Sao Vàng Hà Nội
43 p |
49 |
19
-
Tóm tắt Luận án: Tổ chức kế toán trách nhiệm trong các Tổng công ty xây dựng thuộc Bộ giao thông vận tải
25 p |
59 |
14
-
Đề tài: Bàn về kế toán phân chia cổ tức trong công ty cổ phần
30 p |
67 |
11

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Server: Apache/2.2.31 (CentOS)

Connection: close

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Set-Cookie: TLDEVNamespace=b9n12v0rerke7neptv41qnj5f5; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
# Nghị định số 15/2000/NĐ-CP
Chia sẻ: Son Pham | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:3
lượt xem 6
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2009/20091119/lawvhxh16/80x100/4642.jpg)
##
Nghị định số 15/2000/NĐ-CP
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static.tlvnimg.com/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Nghị định số 15/2000/NĐ-CP về danh mục hàng hoá, dịch vụ thuộc đối tượng không chịu thuế giá trị gia tăng và thuế suất thuế GTGT đối với một số hàng hoá, dịch vụ do Chính phủ ban hành, để thi hành NQ số 90/1999/NQQ-UBTVQH10 ngày 3/9/1999 của UBTVQH về việc sửa đổi, bổ sung một số danh mục hàng hoá, dịch vụ thuộc đối tượng không chịu thuế giá trị gia tăng và thuế suất thuế GTGT đối với một số hàng hoá, dịch vụ...
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Set-Cookie: TLDEVNamespace=csam88m6ttk1u1007kniv623i6; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly