text:
Giáo trình trí tuệ nhân tạo
Chia sẻ: Nguyễn Hoàng Diên | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:102
lượt xem 158
download
Giáo trình trí tuệ nhân tạo
Trí tuệ nhân tạo là môn cơ sở chuyên ngành trong chương trình đào tạo kỹ sư và cử nhân Tin học. Mục đích của môn học này là trang bị cho sinh viên những kiến thức cơ bản nhất về các phương pháp giải quyết vấn đề và các kỹ thuật xử lý tri thức. Trên cơ sở các kiến thức tiếp thu được học sinh có thể đi sâu tìm hiểu về các chuyên đề khác như hệ chuyên gia, hệ hỗ trợ ra quyết định, phần mềm dạy học thông minh......
Bình luận(0) Đăng nhập để gửi bình luận!
Nội dung Text: Giáo trình trí tuệ nhân tạo
- …………..o0o………….. GIÁO TRÌNH TRÍ TUỆ NHÂN TẠO
- NÓI ĐẦU Trí tuệ nhân tạo là môn cơ sở chuyên ngành trong chương trình đào tạo kỹ sư và cử nhân Tin học. Mục đích của môn học này là trang bị cho sinh viên những kiến thức cơ bản nhất về các phương pháp giải quyết vấn đề và các kỹ thuật xử lý tri thức. Trên cơ sở các kiến thức tiếp thu được học sinh có thể đi sâu tìm hiểu về các chuyên đề khác như hệ chuyên gia, hệ hỗ trợ ra quyết định, phần mềm dạy học thông minh... Nội dung giáo trình được trình bày thành ba chương: Chương 1: Nội dung chương này trình bày các khái niệm cơ bản về khoa học Trí tuệ nhân tạo. Chương 2: Đây là chương trọng tâm của giáo trình. Ở đây chúng tôi giới thiệu các phương pháp biểu diễn vấn đề, các kỹ thuật tìm kiếm lời giải. Chương 3. Trình bày các kỹ thuật biểu diễn tri thức và xử lý tri thức. Vì thời lượng của môn học quá ít nên trong chương này chúng tôi chỉ trình bày những nét hết sức cơ bản và không đi sâu vào các vấn đề cụ thể. Giáo trình này được biên soạn để làm tài liệu giảng dạy cho giáo viên và học tập cho sinh viên đồng thời là tài liệu tham khảo cho những ai quan tâm đến Trí tuệ nhân tạo. Trong quá trình biên soạn tác giả đã nhận được ý kiến đóng góp và động viên của bạn bè, đồng nghiệp và đặc biệt là các cán bộ có kinh nghiệm trong khoa CNTT Đại học Vinh và ĐHBK Hà nội về lĩnh vực này. Nhân đây tác giả muốn bày tỏ lòng biết ơn tới TS Nguyễn Thanh Thuỷ (ĐHBK Hà nội) người đã giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình biên soạn giáo trình này. Để hoàn thành tập giáo trình này, mặc dù đã cố gắng rất nhiều nhưng tác giả tin rằng vẫn không tránh khỏi các sai sót và hạn chế. Hy vọng rằng tác giả sẽ tiếp tục nhận được các ý kiến góp ý quý báu của bạn đọc và đồng nghiệp. 2
- Vinh, tháng 7 năm 2000 Tác giả Chương I TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ ỨNG DỤNG CỦA TRÍ TUỆ NHÂN TẠO 1.1. LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN CỦA KHOA HỌC TTNT Những năm gần đây, ta thường gặp các thuật ngữ: Máy tính thông minh, máy tính thế hệ thứ 5, trí tuệ nhân tạo, hệ chuyên gia... Sự xuất hiện của các ngôn ngữ lập trình: LISP (List Processing), PROLOG đã mở đường cho việc xây dựng và áp dụng vào thực tế hàng loạt các chương trình có khả năng xử lý "thông minh". Trước đây, thuật ngữ trí tuệ nhân tạo (TTNT) thường được hiểu như là các máy có khả năng "suy nghĩ", có khả năng cạnh tranh với bộ óc con người. Ý tưởng về mô hình các máy thông minh đã được đưa ra hàng trăm năm trước đây, song mãi đến năm 1930, vấn đề này mới được nghiên cứu một cách nghiêm túc, sau khi Allen Turing công bố các kết quả đầu tiên. Phát hiện của Turing: - Xây dựng máy tính dựa trên các phép toán cơ sở của logic như AND, OR, NOT. - Máy tính được điều khiển bởi các chương trình lưu ở bộ nhớ trong. Năm 1956: Chương trình dẫn xuất kết luận trong hệ hình thức được công bố. Năm 1959: Chương trình chứng minh các định lý hình học phẳng và chương trình giải quyết bài toán tổng quát GPS (General Problem Solving ) được đưa ra. Năm 1960: Mcathy đưa ra ngôn ngữ lập trình LISP. Thuật ngữ TTNT do Marvin Minsky (của MIT- Massachussets Institute of Technology) đưa ra năm 1961. Đến đây các nghiên cứu về trí tuệ nhân tạo bắt 3
- đầu phát triển mạnh. Trong thời gian này, các chương trình tính tích phân, chơi cờ, chứng minh định lý toán học cũng được công bố. Năm 1961: Chương trình tính tích phân bất định. Năm 1963: Các chương trình Heuristics (suy nghiệm, phát hiện), chương trình chứng minh định lý hình học không gian có tên "Tương tự", chương trình chơi cờ của Samuel. Năm 1964: Chương trình giải phương trình đại số sơ cấp, chương trình trợ giúp ELIZA (phân tích tâm lý). Năm 1966: Chương trình phân tích và tổng hợp tiếng nói. Năm 1968: Chương trình nhận dạng hình ảnh, Robot chế tạo dựa theo đồ án mắt- tay, chương trình học nói. Hạn chế của giai đoạn này là khả năng của máy tính bị hạn chế về cả bộ nhớ và thời gian thực hiện. Sang những năm 70, máy tính phát triển đáng kể về chất (bộ nhớ, tốc độ), song TTNT chưa có thành công đáng kể vì trong quá trình tìm kiếm lời giải bài toán thường gặp phải sự bùng nổ tổ hợp. Cuối những năm 70 các nhà nghiên cứu đã đạt được những thành công đáng kể trong các lĩnh vực: - Xử lý ngôn ngữ tự nhiên - Biểu diễn tri thức - Lý thuyết giải quyết vấn đề - Hệ chuyên gia. Năm 1972, ngôn ngữ Prolog ra đời là một sự kiện quan trọng trong sự phát triển của khoa học TTNT. Năm 1981, ngôn ngữ Prolog được chọn làm ngôn ngữ cơ sở trong dự án xây dựng máy tính thế hệ thứ 5 của Nhật. Điều này đã làm thay đổi khá nhiều tình hình phát triển TTNT ở Mỹ và Châu Âu. 4
- Cuối những năm 80, đầu những năm 90 có khá nhiều sản phẩm dân dụng trình độ cao sử dụng TTNT như: máy giặt, máy ảnh. Những năm 90, một số lĩnh vực trí tuệ nhân tạo được phát triển mạnh như: + Các hệ thống nhận dạng và xử lý hình ảnh + Mạng Neuron + Kỹ thuật xử lý tri thức, dữ liệu hỗn hợp + Hệ hỗ trợ ra quyết định dựa trên tri thức + Biểu diễn tri thức và dữ liệu hướng đối tượng + Kỹ thuật Multimedia (đa phương tiện), Hypertext (siêu văn bản). 1.2. NHỮNG TIỀN ĐỀ CƠ BẢN CỦA TTNT Những tiền đề ban đầu cho sự ra đời của TTNT là những nghiên cứu lý thuyết sâu sắc của các chuyên gia về: Logic hình thức, tâm lý học nhận thức và điều khiển học. Tuy vậy những tiến bộ trong kỹ thuật vi điện tử cũng là một yếu tố tạo tiền đề cho sự thành công của các chương trình TTNT. Những tiền đề hình thành và các hướng nghiên cứu, ứng dụng cơ bản và các hướng phát triển chính của trí tuệ nhân tạo được thể hiện bởi sơ đồ sau: Điều khiển học Logic hình Xử lý NN thức tự nhiên Trí tuệ nhân Tâm lý học Các hệ xử tạo Người nhận thức lý ký hiệu (Artificial máy Intelligence) Xử lý danh Hệ chyên sách gia Các kỹ thuật và môi Kỹ thuật vi điện trường lập trình tử hiện đại nâng cao 5
- Các hệ thông máy tính phát triển 1.3. CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN CỦA KHOA HỌC TTNT 1.3.1 Trí tuệ của con người (Human Intelligence) Hiện nay chưa có định nghĩa thống nhất về trí tuệ con người. Sau đây là một số định nghĩa được chú ý nhiều nhất: A.Turing: "Trí tuệ là những gì có thể đánh giá được thông qua các phép kiểm tra (test) thông minh". Từ điển bách khoa toàn thư Webster: "Trí tuệ là khả năng: 1. Phản ánh một cách thích hợp lại những tình huống mới thông qua hiệu chỉnh hành vi một cách thích đáng. 2. Hiểu rõ những mối liên hệ qua lại giữa các sự kiện của thế giới bên ngoài nhằm đưa ra những hành động phù hợp để đạt tới mục đích nào đó". Các chuyên gia tâm lý học nhận thức chỉ ra rằng hoạt động trí tuệ của con người bao gồm 4 thao tác: 1. Xác định tập các đích (goals) cần đạt tới. 2. Thu tập sự kiện (facts) và các luật suy diễn (interence) để đạt tới các đích đặt ra. 3. Thu gọn quá trình suy luận nhằm xác định nhanh chóng tập những luật suy diễn có thể sử dụng được để đạt tới một đích trung gian nào đó. 6
- 4. Áp dụng các cơ chế suy diễn cụ thể, dựa trên các thao tác thu gọn quá trình suy luận và các sự kiện trung gian mới được tạo ra để dẫn dắt từ những sự kiện ban đầu đi tới những đích đặt ra. Ví dụ 1.1. * Thao tác1. Cần xác định cách đi tốt nhất từ nhà tới cơ quan. * Thao tác2. + Các sự kiện: Thời tiết, sức khoẻ, ngày nghỉ hay làm việc, loại phương tiện, khoảng cách, giá cả từng loại phương tiện, thời gian, tình hình kinh tế, giá cả nhiên liệu,... + Các luật suy diễn: Giả sử ta thu nạp được các luật suy diễn sau: Luật 1: Nếu hôm đó là ngày nghỉ Thì không phải đi làm Luật 2: Nếu thời tiết xấu Thì công viên không có người Luật 3: Nếu thời tiết xấu Thì nên đi đường nhựa Luật 4: Nếu thời tiết đẹp Thì đi đường tắt Luật 5: Nếu tình hình chính trị xấu Thì tình hình kinh tế xấu Luật 6: Nếu giá cả tăng Thì tình hình kinh tế xấu Luật 7: Nếu thời tiết xấu và đi bằng xe Thì đi bằng xe buýt Luật 8: Nếu thời tiết đẹp và đi bằng xe Thì đi xe đạp Luật 9: Nếu đường xa Thì đi bằng xe Luật 10: Nếu đường gần Thì đi bộ Luật 11: Nếu đi đường nhựa Thì đi bằng xe. * Thao tác 3: Giả sử hôm đó thời tiết xấu, khi đó cơ chế thu gọn quá trình suy luận cho phép chỉ xét các luật liên quan tới thời tiết xấu (luật 2, 3, 7) hoặc chỉ các luật có liên quan tới đích đặt ra (luật 1, 3, 4, 7, 8, 9, 10, 11). * Thao tác 4: Chú ý tới các luật thoả mãn điều kiện "thời tiết xấu", chỉ có luật 2, 3. Tuy nhiên chỉ có luật 3 được lưu lại và ta có sự kiện khẳng định mới là "đi đường nhựa". Sự kiện này được nạp thêm vào tập các sự kiện đã biết. Tiếp tục 7
- quá trình, ta đi đến kết luận để đi từ nhà tới cơ quan, nếu thời tiết xấu, nên đi bằng xe buýt (xem sơ đồ trên). 1.3.2. Trí tuệ máy (Machine Intellgence) Trí tuệ máy chưa có định nghĩa, song có một số dấu hiệu quan trọng để đánh giá trí tuệ máy là: 1. Khả năng học. 2. Khả năng mô phỏng các hành vi sáng tạo của con người, nghĩa là có thể giải quyết một bài toán sáng tạo nào đó giống như một chuyên gia (chương trình chơi cờ). 3. Khả năng trừu tượng hoá, khái quát hoá và suy diễn. 4. Khả năng tự giải thích hành vi. 5. Khả năng thích nghi với tình huống mới trong đó gồm có khả năng thu nạp tri thức và dữ liệu. 6. Khả năng xử lý các biểu diễn hình thức như các kí hiệu tượng trưng, danh sách. 7. Khả năng sử dụng các tri thức, Heuristics. 8. Khả năng xử lý các thông tin không đầy đủ, không chính xác. 1.3.3. Vai trò của TTNT trong CNTT Khoa học TTNT có nhiệm vụ: - Nghiên cứu các kỹ thuật làm cho máy tính có thể "suy nghĩ một cách thông minh" . - Mô phỏng quá trình suy nghĩ của con người khi đưa ra những quyết định, lời giải nhờ tìm kiếm trong không gian bài toán hay phân rã bài toán con, do vậy nó chia nhỏ quá trình suy nghĩ này thành những bước cơ bản. - Tạo nên cách tiếp cận đơn giản và có cấu trúc để xây dựng các chương trình ra quyết định phức hợp đòi hỏi phải dựa trên những tri thức nhất định. 8
- - TTNT làm cho máy tính có khả năng suy nghĩ. Có thể mô phỏng quá trình học của con người, trên cơ sở đó thu nạp được những thông tin mới phục vụ cho quá trình suy diễn sau đó. Sự ra đời và phát triễn của trí tuệ nhân tạo tạo nên những bước nhảy vọt về chất trong kỹ thuật và kỹ nghệ xử lý thông tin. Nó là cơ sở của công nghệ xử lý thông tin mới, độc lập với công nghệ xử lý thông tin truyền thống dựa trên văn bản giấy tờ. Những đặc điểm của công nghệ xử lý thông tin mới dựa trên nền tảng TTNT bao gồm: 1. Nhờ những công cụ hình thức hoá, các tri thức thủ tục và tri thức mô tả có thể biểu diễn được trong máy tính, quá trình giải quyết bài toán được tiến hành hữu hiệu hơn. 2. Các hệ thống TTNT có tính thích nghi cao, mềm dẻo đối với các lớp bài toán thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau. 3. Các hệ thống trí tuệ nhân tạo hoạt động dựa trên tri thức và các Heuristics, trong khi đó các hệ thống xử lý thông tin truyền thống dựa trên các thuật giải. 4. Việc bảo trì các hệ thống TTNT do các kỹ sư xử lý tri thức đảm nhận, trong khi đó việc bảo trì các chương trình do các lập trình viên chịu trách nhiệm. Ta có thể so sánh kỹ thuật lập trình truyền thống và kỹ thuật xử lý ký hiệu trong TTNT như sau: Lập trình truyền thống Xử lý ký hiệu - Định hướng xử lý các dữ liệu - Định hướng xử lý các ký hiệu tượng trưng. (số, văn bản). - CSDL được đánh địa chỉ số. - Cơ sở tri thức được cấu trúc theo theo các ký hiệu. - Xử lý theo thuật toán. - Xử lý theo các thuật giải Heuristic, cơ chế lập luận. - Xử lý tuần tự hay theo mẻ. - Xử lý theo chế độ tương tác cao (hội thoại ngôn ngữ tự nhiên). 9
- - Không giải thích trong quá - Có thể giải thích hành vi hệ thống trong quá trình trình thực hiện. thực hiện. 1.3.4. Các kỹ thuật TTNT Các kỹ thuật TTNT thường thiên về xử lý các ký hiệu tượng trưng, vì vậy nó thường khá phức tạp khi cài đặt cụ thể. Hơn nữa nó đòi hỏi phải sử dụng những tri thức chuyên môn thuộc vào các lĩnh vực khác nhau. Những tri thức này có các đặc điểm sau: - Khối lượng tri thức cần để giải quyết bài toán có thể rất lớn. - Khó có thể đặc trưng hoá và biểu diễn tri thức chuyên gia một cách chính xác. - Tri thức đối với bài toán thường xuyên bị thay đổi. Do vậy các đặc tính quan trọng của kỹ thuật TTNT: - Đạt được mức tổng quát. - Dễ hiểu đối với các chuyên gia con người cung cấp tri thức cho hệ thống. - Dễ sửa đổi, dễ hiệu chỉnh lỗi và dễ đưa vào những thay đổi cần thiết. - Dễ sử dụng trong nhiều tình huống khác nhau, kể cả khi các tri thức không chính xác và đầy đủ. - Dễ thu hẹp khả năng cần xét để đi tới lời giải cuối cùng. Với các yêu cầu trên ta có các phương pháp và kỹ thuật trí tuệ nhân tạo cơ bản sau: - Các phương pháp biểu diễn tri thức và kỹ nghệ xử lý tri thức - Các phương pháp giải quyết vấn đề - Các phương pháp Heuristics - Các phương pháp học - Các ngôn ngữ TTNT. Ngoài ra, các kỹ thuật của tin học truyền thống như: Xử lý danh sách, đệ quy, quay lui, sử dụng cú pháp hình thức cũng có liên quan trực tiếp đến TTNT. 10
- 1.3.5. Các thành phần trong hệ thống TTNT Mỗi hệ thống TTNH gồm hai thành phần cơ bản sau: + Các phương pháp biểu diễn vấn đề, các phương pháp biểu diễn tri thức + Các phương pháp tìm kiếm trong không gian bài toán, các chiến lược suy diễn. Hai thành phần này có quan hệ chặt chẽ với nhau. Thể hiện ở chỗ việc lựa chọn phương pháp biểu diễn tri thức sẽ quyết định phương pháp giải quyết vấn đề tương ứng có thể áp dụng. Ngược lại, phương pháp tìm kiếm sẽ có hiệu quả nếu phương pháp biểu diễn tri thức thích hợp. Dựa trên các thành phần của các hệ thống TTNT, có thể chia các hệ thống TTNT thành các loại sau: 1. Các hệ thống tìm kiếm thông tin, các hệ thống hỏi đáp thông minh cho phép hội thoại giữa những người sử dụng đầu cuối không chuyên tin, với cơ sở tri thức và cơ sỡ dữ liệu thông qua ngôn ngữ chuyên ngành gần với ngôn ngữ tự nhiên. 2. Các hệ thống suy diễn- tính toán cho phép giải quyết những bài toán phức tạp dựa trên các mô hình toán học và tri thức chuyên gia. 3. Các hệ chuyên gia cho phép sử dụng các tri thức chuyên gia trong các lĩnh vực tri thức tản mạn. 1.3.6. Các cách tiếp cận trong TTNT Từ đầu, các công trình nghiên cứu về TTNT được chia thành 2 hướng cơ bản: + Hướng phỏng sinh học: Mô phỏng hoàn toàn các hoạt động của bộ não, các tính chất tâm sinh lý của nó, trên cơ sở đó tái tạo trong máy tính hoặc các thiết bị kỹ thuật những khía cạnh khác nhau của TTNT. + Hướng phỏng vật lý: Định hướng vào các khía cạnh thực hành trong đó máy tính là công cụ thử nghiệm các chương trình cho phép đạt tới kết quả giống như hoạt động sáng tạo của con người. 11
- Tuy nhiên, trong những năm gần đây hai hướng nghiên cứu này đã xích lại gần nhau. Bốn cách tiếp cận khác nhau trong TTNT: - Tạo lập các mạng thông minh - Tái tạo quá trình tiến hoá nhân tạo - Lập trình Heuristics - Biểu diễn và xử lý tri thức. Ở đây ta hiểu Mạng thông minh nhân tạo bao gồm một số lượng lớn các phần tử đơn giản (máy tính hoặc thiết bị vật lý khác) và mối liên hệ giữa chúng. Chẳng hạn mạng neuron nhân tạo nhằm tái tạo những phương thức tổ chức và cơ chế hoạt động của các neuron trong bộ não người. Ưu điểm của mạng neuron là khả năng thích nghi và khả năng học. Khó khăn của nó là khó tạo ra được 1010 neuron như bộ não người. Tái tạo quá trình tiến hoá nhân tạo là cách tiếp cận hướng tới xây dựng các hệ thống chương trình có khả năng mô phỏng quá trình tiến hoá tự nhiên thông qua hai hoạt động cơ bản là đột biến và lựa chọn. Các nghiên cứu về lập trình Heuristics có những mục đích: • Giải thích bản chất của trí tuệ tự nhiên • Sử dụng "trí tuệ máy" để giải quyết các bài toán sáng tạo khó. Biểu diễn và xử lý tri thức là cách tiếp cận dựa trên những đặc tả chính của bài toán đặt ra. Cách tiếp cận này thường sử dụng trong các hệ chuyên gia. 1.4. CÁC LĨNH VỰC NGHIÊN CỨU VÀ ỨNG DỤNG CƠ BẢN CỦA TTNT Có thể phân chia các lĩnh vực nghiên cứu và ứng dụng quan trọng trong TTNT theo bốn hướng cơ bản sau: 1. Mô hình hoá trên máy tính các chức năng khác nhau trong quá trình sáng tạo: Các trò chơi, chứng minh định lý tự động, tổng hợp các chương trình, phân tích và tổng hợp các tác phẩm nghệ thuật,... 12
- 2. Nâng cao khả năng trí tuệ "bên ngoài" của máy tính, bao gồm các nghiên cứu cơ bản và ứng dụng, gắn liền với các giao tiếp, hội thoại bằng cách sử dụng các kỹ thuật tìm kiếm và suy diễn. 3. Nâng cao trí tuệ "bên trong" của máy tính trên cơ sở chế tạo các máy tính thế hệ mới với các kiến trúc vật lý mới dựa trên các nguyên lý của TTNT. 4. Chế tạo người máy thông minh, có khả năng thực hiện các thao tác phức tạp, biết" suy nghĩ" và "hành động" để đạt được đích đặt ra. 1.4.1. Các lĩnh vực nghiên cứu cơ bản của TTNT 1. Lý thuyết giải quyết vấn đề và các kỹ thuật suy diễn thông minh Các phương pháp giải quyết vấn đề bao gồm: - Phương pháp biểu diễn bài toán trong không gian trạng thái - Phương pháp quy bài toán về các bài toán con - Phương pháp GPS - Phương pháp hình thức sử dụng cách tiếp cận logic. 2. Lý thuyết tìm kiếm Heuristics Bao gồm các phương pháp và kỹ thuật tìm kiếm, sử dụng các tri thức nảy sinh từ bản thân bài toán để rút ngắn quá trình giải, nhanh chóng thu được kết quả. 3. Lý thuyết biểu diễn tri thức và kỹ thuật xử lý tri thức Bốn phương pháp biểu diễn tri thức: - Dùng logic mệnh đề, logic vị từ - Dùng các hệ sản xuất - Dùng frame - Dùng mạng ngữ nghĩa. 4. Lý thuyết nhận dạng Phát triển theo các hướng tiếp cận: - Lý thuyết thống kê về nhận dạng 13
- - Lý thuyết cấu trúc về nhận dạng - Lý thuyết đại số về nhận dạng - Lý thuyết Heuristics về nhận dạng. * Hiện nay, vấn đề nhận dạng thông tin hình ảnh và tiếng nói đang là một thách thức đối với các chuyên gia TTNT. * Cách tiếp cận sử dụng mạng Neuron nhân tạo đang có nhiều hứa hẹn. 5. Các ngôn ngữ trí tuệ nhân tạo - Ngôn ngữ LISP (List Processing) - 1960 - PROLOG (Programinig for Logics) - 1972 - CLIPS - 1980. 1.4.2. Các ứng dụng cơ bản của TTNT Các ứng dựng cơ bản của TTNT bao gồm các lĩnh vực: 1. Kỹ thuật người máy 2. Các chương trình trò chơi 3. Xử lý ngôn ngữ tự nhiên 4. Các hệ thống xử lý tri thức và dữ liệu tích hợp. 1.4.3. Những nghiên cứu hiện đại xung quanh TTNT Những năm gần đây các nghiên cứu TTNT tập trung vào các lĩnh vực sau: - Lập trình logic, xử lý phép phủ định trong lập luận - Các phương pháp học, thu nạp tri thức - Giải thuật di truyền - Mạng neuron - Các hệ hỗ trợ quyết định dựa trên tri thức. 1.5. NHỮNG VẤN ĐỀ CHƯA ĐƯỢC GIẢI QUYẾT TRONG TTNT Hai vấn đề thách thức còn mở đối với các nhà nghiên cứu TTNT trong giai đoạn hiện nay là: 14
- 1. Trí tuệ nhân tạo có mô phỏng được phần lớn hoạt động của bộ não con người? 2. Liệu có tồn tại những khía cạnh trí tuệ con người về nguyên tắc là không mô phỏng được trên máy tính? Với các thành tựu đạt được cho thấy rằng các dự án xây dựng máy tính có khả năng suy nghĩ là có tính thực tiễn, song trong nhiều lĩnh vực máy tính còn thua xa so với hoạt động của hệ thần kinh con người. 1.5.1. Sự khác nhau cơ bản trong hoạt động giữa máy tính và bộ não người Sự khác nhau cơ bản trong hoạt động giữa máy tính và bộ não người được thể hiện rõ nét nhất ở các điểm sau: - Khả năng xử lý song song: Khả năng xử lý song song của bộ não rất lớn, máy tính chưa thể đạt đến được. Khả năng diễn giải: Con người có khả năng xem xét cùng một vấn đề theo nhiều phương pháp khác nhau, để từ đó diễn giải theo cách dể hiểu nhất. Các hệ thống TTNT tạo không thể mô phỏng được điều này. - Xử lý các đại lượng rời rạc và liên tục: Bộ não xử lý thông tin liên tục một cách dễ dàng như là một hoạt động bản năng. Nó dễ dàng kết hợp việc xử lý thông tin liên tục với thao tác xử lý thông tin rời rạc. Đối với Máy tính, xử lý thông tin liên tục còn là một thách đố ghê gớm. - Khả năng học: Đối với con người, khả năng học như là bản năng của bộ não. Con người có thể tiếp thu các tri thức từ thế giới bên ngoài, có khả năng học khi thông tin về thế giới xung quanh không đầy đủ, không chính xác, phụ thuộc vào tình huống. Máy tính chưa có những khả năng này. - Khả năng tự tổ chức: Khả năng tự tổ chức, điều chỉnh hành vi là điểm nổi bật trong hoạt động của bộ não con người. Nó cùng với khả năng học tạo nên khả năng thích nghi làm cho con người có thể hoà nhập với nhiều tình huống 15
- khác nhau. Với máy tính, để thực hiện được khả năng này đòi hỏi phải có những đột biến trong chế tạo phần cứng. Đến nay chưa đáp ứng được. 1.5.2. Những vấn đề đặt ra trong tương lai 1. Nghiên cứu và thử nghiệm mạng neuron, các hệ thống TTNT mô phỏng chức năng hoạt động của bộ não với các khả năng học, tự tổ chức, tự thích nghi, tổng quát hoá, xử lý song song, có khả năng diễn giải, xử lý thông tin liên tục và rời rạc. 2. Nghiên cứu và tạo lập các hệ thống có giao tiếp thân thiện giữa người với máy trên cơ sở nghiên cứu nhận thức máy, thu thập và xử lý tri thức, thu thập và xử lý thông tin hình ảnh và tiếng nói. 3. Nghiên cứu các phương pháp biểu diễn tri thức và các phương pháp suy diễn thông minh, các phương pháp giải quyết vấn đề đối với các bài toán phát biểu không đầy đủ, không chính xác, các bài toán phụ thuộc không gian, thời gian đòi hỏi xử lý tích hợp các tri thức và dữ liệu 16
- Chương II CÁC PHƯƠNG PHÁP GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 2.1. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ VÀ KHOA HỌC TTNT Từ đây cho hết giáo trình này các thuật ngữ "vấn đề" và "bài toán" được dùng tương đương. Có thể xem lịch sử phát triển của TTNT gắn liền với sự bùng nổ các kỹ thuật giải quyết vấn đề, từ các kỹ thuật Heuristics đến các kỹ thuật xử lý tri thức (xem hình vẽ 2.1). Nhiều hoạt động trong thực tiễn của con người (tính toán, quản lý, trò chơi, giải đáp câu đố,...) đều đòi hỏi sự tham gia của trí tuệ. Bài toán Phát biểu bài toán-Xác định phương pháp biểu diễn bài toán Sản sinh không gian bài toán Công Xác định lời nghệ Đ giải nhờ các lập Bài toán có thể giải nhờ thuật toán đa thức ngôn ngữ lập trình truyền trình thống S Xác định các tri thức đặc biệt để rút gọn không gian tìm kiếm Xây dựng các phương pháp biểu diễn tri thức và suy diễn Cài đặt hệ thống, lựa chọn ngôn ngữ, công cụ phù hợp Các hệ giải quyết vấn đề dựa vào tri thức Hình 2.1. Những khía cạnh khác nhau của trí tuệ nhân tạo 17
- Máy tính trở thành công cụ đắc lực giúp con người trong công việc xử lý thông tin và giải quyết các nhiệm vụ ở mức độ trí tuệ ngày càng cao. Theo một nghĩa nào đó các máy tính hiện nay đã được trang bị trí tuệ nhân tạo. Trong một số lĩnh vực, máy tính vượt quá khả năng của con người. Tuy nhiên, có những bài toán con người giải quyết đơn giản thì máy tính chưa làm được. Cốt lõi của mọi hoạt động trí tuệ diễn ra trong máy tính cũng như bộ não con người là sự vận dụng linh hoạt các kỹ thuật giải quyết vấn đề. Trong chương này, chúng ta quan tâm đến các phương pháp giải quyết bài toán dựa trên một cách biểu diễn bằng mô hình hoá bài toán nào đó. 2.2. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CỦA CON NGƯỜI Cách giải quyết vấn đề của con người là mô hình thực tiễn quan trọng để các chuyên gia TTNT tìm cách mô phỏng lại trên máy tính quá trình giải quyết bài toán. Có hai bộ phận nghiên cứu quá trình giải quyết vấn đề của con người: + Khoa học về nhận thức: Nghiên cứu quá trình tổ chức, lưu trữ, truy nhập, xử lý và thu nạp tri thức trong bộ não người. + Tâm lý học nhận thức và khoa học điều khiển: Tạo ra các mô hình tổ chức bộ não. 2.2.1. Quá trình xử lý thông tin của con người Mô hình xử lý thông tin trong bộ não gồm 3 hệ thống con sau: - Hệ thống cảm nhận (perception subsystem) - Hệ thống nhận thức (cognitive subsystem) - Hệ thống hoạt động(action subsystem). Ta có thể mô tả quá trình xử lý thông tin của con người như sau: HỆ THỐNG XỬ LÝ THÔNG TIN CỦA CON NGƯỜI Kích Hệ thống thụ cảm Hệ thống hành động Trả Hệ thống nhận thức Cơ Bộ nhớ Bộ nhớ dài hạn Bộ nhớ Cơ quan thích Bộ nhớ làm việc đệm hành lời quan đệm thụ cảm động Bộ xử lý nhận thức Hình 2.2. Tổng quan về hệ thống xử lý thông tin của con người 18
- 2.2.2. Giải quyết vấn đề của con người Giải quyết vấn đề của con người là một trường hợp riêng của quá trình xử lý thông tin trong bộ não. Thực chất, đó là việc tìm cách đi từ tình huống ban đầu nào đó đến đích. Giải quyết vấn đề là một hoạt động đặc biệt của hệ thần kinh cần tới quá trình suy nghĩ, tìm kiếm trong không gian lời giải bộ phận để đi đến lời giải cuối cùng. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng không phải mọi hoạt động xử lý thông tin đều là giải quyết vấn đề. Các chiến lược giải quyết vấn đề của con người: + Ước lượng mức độ phức tạp của vấn đề đặt ra: - Nếu đơn giản, giải quyết ngay bằng các thao tác cơ sở. - Nếu phức tạp, các cơ quan não tìm cách hiểu chi tiết nội dung của vấn đề để mã hoá, tìm phương pháp phù hợp. + Nới lỏng một vài ràng buộc của bài toán. + Phương pháp chia thành các bài toán con: Từ bài toán phức tạp, con người chia thành các bài toán nhỏ, ít phức tạp cho đến khi gặp các bài toán sơ cấp, giải quyết được ngay. + Tổng quát hoá bài toán : Chuyển các thông tin bên ngoài thành các kí hiệu làm cho bài toán dễ giải hơn. Quá trình này tạo ra một mô hình trí tuệ của bài toán, mô hình này thường được gọi không gian bài toán. * Không gian bài toán bao gồm: - Các dạng mẫu kí hiệu, mỗi dạng biểu diễn một trạng thái hay một tình huống bài toán. - Các mối liên kết giữa các dạng mẫu ký hiệu, mỗi mối liên kết tương ứng với các phép biến đổi từ dạng này sang dạng khác. 2.3. PHÂN LOẠI VẤN ĐỀ, CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA VẤN ĐỀ Trước khi xem xét việc phân loại vấn đề, ta xét các bài toán sau: Bài toán 2.1. Bài toán trò chơi n2-1 số (n∈N, n>2). 19
- Trong bảng ô vuông n hàng, n cột, mỗi ô chứa 1 số nằm trong phạm vi từ 1 đến n2-1 sao cho không có 2 ô có cùng giá trị. Có một ô trong bảng bị bỏ trống. Xuất phát từ một cách sắp xếp nào đó các số trong bảng hãy dịch chuyển ô trống sang phải, sang trái, lên trên, xuống dưới (nếu có thể ) để đưa về dạng sau: 1 2 3 1 2 3 4 4 5 6 5 6 7 8 7 8 9 10 11 12 13 14 15 a) b) Hình 2.3. Hình trạng đích trong trò chơi n2-1 số a) n=3 b) n= 4 Bài toán 2.2. Bài toán tháp Hà Nội. Cho 3 cọc 1, 2, 3. Ở cọc 1 ban đầu có n đĩa sắp theo thứ tự nhỏ dần từ dưới lên trên. Hãy tìm cách chuyển n đĩa đó sang cọc 3 với điều kiện: - Mỗi lần chỉ chuyển 1 đĩa - Chỉ sử dụng cọc trung gian 2 - Trong mỗi cọc, ở mỗi bước không cho phép đĩa to nằm trên đĩa nhỏ. 1 2 3 1 2 3 A A B B C C Hình 2.4. Bài toán tháp Hà Nội với n=3 Bài toán 2.3. Đố chữ Hãy thay các chữ cái bằng các chữ số từ 0 đến 9 sao cho không có 2 chữ cái được thay bởi cùng 1 số và thoả mãn: 20
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Giáo trình trí tuệ nhân tạo - chapter 5
62 p | 507 | 296
-
Giáo trình trí tuệ nhân tạo - chapter 6
56 p | 422 | 275
-
Giáo trình trí tuệ nhân tạo - Chương 2
68 p | 309 | 212
-
Giáo trình trí tuệ nhân tạo - Chương 1
12 p | 335 | 207
-
Giáo trình trí tuệ nhân tạo - Chương 4
45 p | 288 | 202
-
Giáo trình trí tuệ nhân tạo - Chương 3
18 p | 279 | 197
-
Giáo trình trí tuệ nhân tạo - Chương 5
16 p | 293 | 194
-
Giáo trình trí tuệ nhân tạo - Chương 0
11 p | 314 | 189
-
Giáo trình TRÍ TUỆ NHÂN TẠO - Chuong 1: Biểu diễn bài toán trong không gian trạng thái
12 p | 256 | 59
-
GIÁO TRÌNH TRÍ TUỆ NHÂN TẠO - CHƯƠNG 2:CÁC PHƯƠNG PHÁP TÌM KIẾM LỜI GIẢI TRONG KHÔNG GIAN TRẠNG THÁI
68 p | 119 | 34
-
Giáo trình:Trí tuệ nhân tạo - Phạm Thọ Hoàn, Phạm Thị Anh Lê
35 p | 104 | 33
-
Bài giảng học về Trí tuệ Nhân tạo
51 p | 116 | 31
-
Giáo trình Trí tuệ nhân tạo: Phần 1
50 p | 67 | 21
-
Giáo trình Trí tuệ nhân tạo - Chuong 4: Biểu diễn bài toán bằng logic và các phương pháp chứng minh
45 p | 85 | 20
-
Giáo trình Trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence): Phần 2
62 p | 36 | 17
-
Giáo trình Trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence): Phần 1
46 p | 43 | 12
-
Giáo trình Trí tuệ nhân tạo: Phần 2
61 p | 35 | 9

markdown:
# Giáo trình trí tuệ nhân tạo
Chia sẻ: Nguyễn Hoàng Diên | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:102
lượt xem 158
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2009/20091211/ttnh_2009/80x100/3641339984634.jpg)
##
Giáo trình trí tuệ nhân tạo
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static.tlvnimg.com/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Trí tuệ nhân tạo là môn cơ sở chuyên ngành trong chương trình đào tạo kỹ sư và cử nhân Tin học. Mục đích của môn học này là trang bị cho sinh viên những kiến thức cơ bản nhất về các phương pháp giải quyết vấn đề và các kỹ thuật xử lý tri thức. Trên cơ sở các kiến thức tiếp thu được học sinh có thể đi sâu tìm hiểu về các chuyên đề khác như hệ chuyên gia, hệ hỗ trợ ra quyết định, phần mềm dạy học thông minh......
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Giáo trình trí tuệ nhân tạo
- …………..o0o………….. GIÁO TRÌNH TRÍ TUỆ NHÂN TẠO
- NÓI ĐẦU Trí tuệ nhân tạo là môn cơ sở chuyên ngành trong chương trình đào tạo kỹ sư và cử nhân Tin học. Mục đích của môn học này là trang bị cho sinh viên những kiến thức cơ bản nhất về các phương pháp giải quyết vấn đề và các kỹ thuật xử lý tri thức. Trên cơ sở các kiến thức tiếp thu được học sinh có thể đi sâu tìm hiểu về các chuyên đề khác như hệ chuyên gia, hệ hỗ trợ ra quyết định, phần mềm dạy học thông minh... Nội dung giáo trình được trình bày thành ba chương: Chương 1: Nội dung chương này trình bày các khái niệm cơ bản về khoa học Trí tuệ nhân tạo. Chương 2: Đây là chương trọng tâm của giáo trình. Ở đây chúng tôi giới thiệu các phương pháp biểu diễn vấn đề, các kỹ thuật tìm kiếm lời giải. Chương 3. Trình bày các kỹ thuật biểu diễn tri thức và xử lý tri thức. Vì thời lượng của môn học quá ít nên trong chương này chúng tôi chỉ trình bày những nét hết sức cơ bản và không đi sâu vào các vấn đề cụ thể. Giáo trình này được biên soạn để làm tài liệu giảng dạy cho giáo viên và học tập cho sinh viên đồng thời là tài liệu tham khảo cho những ai quan tâm đến Trí tuệ nhân tạo. Trong quá trình biên soạn tác giả đã nhận được ý kiến đóng góp và động viên của bạn bè, đồng nghiệp và đặc biệt là các cán bộ có kinh nghiệm trong khoa CNTT Đại học Vinh và ĐHBK Hà nội về lĩnh vực này. Nhân đây tác giả muốn bày tỏ lòng biết ơn tới TS Nguyễn Thanh Thuỷ (ĐHBK Hà nội) người đã giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình biên soạn giáo trình này. Để hoàn thành tập giáo trình này, mặc dù đã cố gắng rất nhiều nhưng tác giả tin rằng vẫn không tránh khỏi các sai sót và hạn chế. Hy vọng rằng tác giả sẽ tiếp tục nhận được các ý kiến góp ý quý báu của bạn đọc và đồng nghiệp. 2
- Vinh, tháng 7 năm 2000 Tác giả Chương I TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ ỨNG DỤNG CỦA TRÍ TUỆ NHÂN TẠO 1.1. LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN CỦA KHOA HỌC TTNT Những năm gần đây, ta thường gặp các thuật ngữ: Máy tính thông minh, máy tính thế hệ thứ 5, trí tuệ nhân tạo, hệ chuyên gia... Sự xuất hiện của các ngôn ngữ lập trình: LISP (List Processing), PROLOG đã mở đường cho việc xây dựng và áp dụng vào thực tế hàng loạt các chương trình có khả năng xử lý "thông minh". Trước đây, thuật ngữ trí tuệ nhân tạo (TTNT) thường được hiểu như là các máy có khả năng "suy nghĩ", có khả năng cạnh tranh với bộ óc con người. Ý tưởng về mô hình các máy thông minh đã được đưa ra hàng trăm năm trước đây, song mãi đến năm 1930, vấn đề này mới được nghiên cứu một cách nghiêm túc, sau khi Allen Turing công bố các kết quả đầu tiên. Phát hiện của Turing: - Xây dựng máy tính dựa trên các phép toán cơ sở của logic như AND, OR, NOT. - Máy tính được điều khiển bởi các chương trình lưu ở bộ nhớ trong. Năm 1956: Chương trình dẫn xuất kết luận trong hệ hình thức được công bố. Năm 1959: Chương trình chứng minh các định lý hình học phẳng và chương trình giải quyết bài toán tổng quát GPS (General Problem Solving ) được đưa ra. Năm 1960: Mcathy đưa ra ngôn ngữ lập trình LISP. Thuật ngữ TTNT do Marvin Minsky (của MIT- Massachussets Institute of Technology) đưa ra năm 1961. Đến đây các nghiên cứu về trí tuệ nhân tạo bắt 3
- đầu phát triển mạnh. Trong thời gian này, các chương trình tính tích phân, chơi cờ, chứng minh định lý toán học cũng được công bố. Năm 1961: Chương trình tính tích phân bất định. Năm 1963: Các chương trình Heuristics (suy nghiệm, phát hiện), chương trình chứng minh định lý hình học không gian có tên "Tương tự", chương trình chơi cờ của Samuel. Năm 1964: Chương trình giải phương trình đại số sơ cấp, chương trình trợ giúp ELIZA (phân tích tâm lý). Năm 1966: Chương trình phân tích và tổng hợp tiếng nói. Năm 1968: Chương trình nhận dạng hình ảnh, Robot chế tạo dựa theo đồ án mắt- tay, chương trình học nói. Hạn chế của giai đoạn này là khả năng của máy tính bị hạn chế về cả bộ nhớ và thời gian thực hiện. Sang những năm 70, máy tính phát triển đáng kể về chất (bộ nhớ, tốc độ), song TTNT chưa có thành công đáng kể vì trong quá trình tìm kiếm lời giải bài toán thường gặp phải sự bùng nổ tổ hợp. Cuối những năm 70 các nhà nghiên cứu đã đạt được những thành công đáng kể trong các lĩnh vực: - Xử lý ngôn ngữ tự nhiên - Biểu diễn tri thức - Lý thuyết giải quyết vấn đề - Hệ chuyên gia. Năm 1972, ngôn ngữ Prolog ra đời là một sự kiện quan trọng trong sự phát triển của khoa học TTNT. Năm 1981, ngôn ngữ Prolog được chọn làm ngôn ngữ cơ sở trong dự án xây dựng máy tính thế hệ thứ 5 của Nhật. Điều này đã làm thay đổi khá nhiều tình hình phát triển TTNT ở Mỹ và Châu Âu. 4
- Cuối những năm 80, đầu những năm 90 có khá nhiều sản phẩm dân dụng trình độ cao sử dụng TTNT như: máy giặt, máy ảnh. Những năm 90, một số lĩnh vực trí tuệ nhân tạo được phát triển mạnh như: + Các hệ thống nhận dạng và xử lý hình ảnh + Mạng Neuron + Kỹ thuật xử lý tri thức, dữ liệu hỗn hợp + Hệ hỗ trợ ra quyết định dựa trên tri thức + Biểu diễn tri thức và dữ liệu hướng đối tượng + Kỹ thuật Multimedia (đa phương tiện), Hypertext (siêu văn bản). 1.2. NHỮNG TIỀN ĐỀ CƠ BẢN CỦA TTNT Những tiền đề ban đầu cho sự ra đời của TTNT là những nghiên cứu lý thuyết sâu sắc của các chuyên gia về: Logic hình thức, tâm lý học nhận thức và điều khiển học. Tuy vậy những tiến bộ trong kỹ thuật vi điện tử cũng là một yếu tố tạo tiền đề cho sự thành công của các chương trình TTNT. Những tiền đề hình thành và các hướng nghiên cứu, ứng dụng cơ bản và các hướng phát triển chính của trí tuệ nhân tạo được thể hiện bởi sơ đồ sau: Điều khiển học Logic hình Xử lý NN thức tự nhiên Trí tuệ nhân Tâm lý học Các hệ xử tạo Người nhận thức lý ký hiệu (Artificial máy Intelligence) Xử lý danh Hệ chyên sách gia Các kỹ thuật và môi Kỹ thuật vi điện trường lập trình tử hiện đại nâng cao 5
- Các hệ thông máy tính phát triển 1.3. CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN CỦA KHOA HỌC TTNT 1.3.1 Trí tuệ của con người (Human Intelligence) Hiện nay chưa có định nghĩa thống nhất về trí tuệ con người. Sau đây là một số định nghĩa được chú ý nhiều nhất: A.Turing: "Trí tuệ là những gì có thể đánh giá được thông qua các phép kiểm tra (test) thông minh". Từ điển bách khoa toàn thư Webster: "Trí tuệ là khả năng: 1. Phản ánh một cách thích hợp lại những tình huống mới thông qua hiệu chỉnh hành vi một cách thích đáng. 2. Hiểu rõ những mối liên hệ qua lại giữa các sự kiện của thế giới bên ngoài nhằm đưa ra những hành động phù hợp để đạt tới mục đích nào đó". Các chuyên gia tâm lý học nhận thức chỉ ra rằng hoạt động trí tuệ của con người bao gồm 4 thao tác: 1. Xác định tập các đích (goals) cần đạt tới. 2. Thu tập sự kiện (facts) và các luật suy diễn (interence) để đạt tới các đích đặt ra. 3. Thu gọn quá trình suy luận nhằm xác định nhanh chóng tập những luật suy diễn có thể sử dụng được để đạt tới một đích trung gian nào đó. 6
- 4. Áp dụng các cơ chế suy diễn cụ thể, dựa trên các thao tác thu gọn quá trình suy luận và các sự kiện trung gian mới được tạo ra để dẫn dắt từ những sự kiện ban đầu đi tới những đích đặt ra. Ví dụ 1.1. * Thao tác1. Cần xác định cách đi tốt nhất từ nhà tới cơ quan. * Thao tác2. + Các sự kiện: Thời tiết, sức khoẻ, ngày nghỉ hay làm việc, loại phương tiện, khoảng cách, giá cả từng loại phương tiện, thời gian, tình hình kinh tế, giá cả nhiên liệu,... + Các luật suy diễn: Giả sử ta thu nạp được các luật suy diễn sau: Luật 1: Nếu hôm đó là ngày nghỉ Thì không phải đi làm Luật 2: Nếu thời tiết xấu Thì công viên không có người Luật 3: Nếu thời tiết xấu Thì nên đi đường nhựa Luật 4: Nếu thời tiết đẹp Thì đi đường tắt Luật 5: Nếu tình hình chính trị xấu Thì tình hình kinh tế xấu Luật 6: Nếu giá cả tăng Thì tình hình kinh tế xấu Luật 7: Nếu thời tiết xấu và đi bằng xe Thì đi bằng xe buýt Luật 8: Nếu thời tiết đẹp và đi bằng xe Thì đi xe đạp Luật 9: Nếu đường xa Thì đi bằng xe Luật 10: Nếu đường gần Thì đi bộ Luật 11: Nếu đi đường nhựa Thì đi bằng xe. * Thao tác 3: Giả sử hôm đó thời tiết xấu, khi đó cơ chế thu gọn quá trình suy luận cho phép chỉ xét các luật liên quan tới thời tiết xấu (luật 2, 3, 7) hoặc chỉ các luật có liên quan tới đích đặt ra (luật 1, 3, 4, 7, 8, 9, 10, 11). * Thao tác 4: Chú ý tới các luật thoả mãn điều kiện "thời tiết xấu", chỉ có luật 2, 3. Tuy nhiên chỉ có luật 3 được lưu lại và ta có sự kiện khẳng định mới là "đi đường nhựa". Sự kiện này được nạp thêm vào tập các sự kiện đã biết. Tiếp tục 7
- quá trình, ta đi đến kết luận để đi từ nhà tới cơ quan, nếu thời tiết xấu, nên đi bằng xe buýt (xem sơ đồ trên). 1.3.2. Trí tuệ máy (Machine Intellgence) Trí tuệ máy chưa có định nghĩa, song có một số dấu hiệu quan trọng để đánh giá trí tuệ máy là: 1. Khả năng học. 2. Khả năng mô phỏng các hành vi sáng tạo của con người, nghĩa là có thể giải quyết một bài toán sáng tạo nào đó giống như một chuyên gia (chương trình chơi cờ). 3. Khả năng trừu tượng hoá, khái quát hoá và suy diễn. 4. Khả năng tự giải thích hành vi. 5. Khả năng thích nghi với tình huống mới trong đó gồm có khả năng thu nạp tri thức và dữ liệu. 6. Khả năng xử lý các biểu diễn hình thức như các kí hiệu tượng trưng, danh sách. 7. Khả năng sử dụng các tri thức, Heuristics. 8. Khả năng xử lý các thông tin không đầy đủ, không chính xác. 1.3.3. Vai trò của TTNT trong CNTT Khoa học TTNT có nhiệm vụ: - Nghiên cứu các kỹ thuật làm cho máy tính có thể "suy nghĩ một cách thông minh" . - Mô phỏng quá trình suy nghĩ của con người khi đưa ra những quyết định, lời giải nhờ tìm kiếm trong không gian bài toán hay phân rã bài toán con, do vậy nó chia nhỏ quá trình suy nghĩ này thành những bước cơ bản. - Tạo nên cách tiếp cận đơn giản và có cấu trúc để xây dựng các chương trình ra quyết định phức hợp đòi hỏi phải dựa trên những tri thức nhất định. 8
- - TTNT làm cho máy tính có khả năng suy nghĩ. Có thể mô phỏng quá trình học của con người, trên cơ sở đó thu nạp được những thông tin mới phục vụ cho quá trình suy diễn sau đó. Sự ra đời và phát triễn của trí tuệ nhân tạo tạo nên những bước nhảy vọt về chất trong kỹ thuật và kỹ nghệ xử lý thông tin. Nó là cơ sở của công nghệ xử lý thông tin mới, độc lập với công nghệ xử lý thông tin truyền thống dựa trên văn bản giấy tờ. Những đặc điểm của công nghệ xử lý thông tin mới dựa trên nền tảng TTNT bao gồm: 1. Nhờ những công cụ hình thức hoá, các tri thức thủ tục và tri thức mô tả có thể biểu diễn được trong máy tính, quá trình giải quyết bài toán được tiến hành hữu hiệu hơn. 2. Các hệ thống TTNT có tính thích nghi cao, mềm dẻo đối với các lớp bài toán thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau. 3. Các hệ thống trí tuệ nhân tạo hoạt động dựa trên tri thức và các Heuristics, trong khi đó các hệ thống xử lý thông tin truyền thống dựa trên các thuật giải. 4. Việc bảo trì các hệ thống TTNT do các kỹ sư xử lý tri thức đảm nhận, trong khi đó việc bảo trì các chương trình do các lập trình viên chịu trách nhiệm. Ta có thể so sánh kỹ thuật lập trình truyền thống và kỹ thuật xử lý ký hiệu trong TTNT như sau: Lập trình truyền thống Xử lý ký hiệu - Định hướng xử lý các dữ liệu - Định hướng xử lý các ký hiệu tượng trưng. (số, văn bản). - CSDL được đánh địa chỉ số. - Cơ sở tri thức được cấu trúc theo theo các ký hiệu. - Xử lý theo thuật toán. - Xử lý theo các thuật giải Heuristic, cơ chế lập luận. - Xử lý tuần tự hay theo mẻ. - Xử lý theo chế độ tương tác cao (hội thoại ngôn ngữ tự nhiên). 9
- - Không giải thích trong quá - Có thể giải thích hành vi hệ thống trong quá trình trình thực hiện. thực hiện. 1.3.4. Các kỹ thuật TTNT Các kỹ thuật TTNT thường thiên về xử lý các ký hiệu tượng trưng, vì vậy nó thường khá phức tạp khi cài đặt cụ thể. Hơn nữa nó đòi hỏi phải sử dụng những tri thức chuyên môn thuộc vào các lĩnh vực khác nhau. Những tri thức này có các đặc điểm sau: - Khối lượng tri thức cần để giải quyết bài toán có thể rất lớn. - Khó có thể đặc trưng hoá và biểu diễn tri thức chuyên gia một cách chính xác. - Tri thức đối với bài toán thường xuyên bị thay đổi. Do vậy các đặc tính quan trọng của kỹ thuật TTNT: - Đạt được mức tổng quát. - Dễ hiểu đối với các chuyên gia con người cung cấp tri thức cho hệ thống. - Dễ sửa đổi, dễ hiệu chỉnh lỗi và dễ đưa vào những thay đổi cần thiết. - Dễ sử dụng trong nhiều tình huống khác nhau, kể cả khi các tri thức không chính xác và đầy đủ. - Dễ thu hẹp khả năng cần xét để đi tới lời giải cuối cùng. Với các yêu cầu trên ta có các phương pháp và kỹ thuật trí tuệ nhân tạo cơ bản sau: - Các phương pháp biểu diễn tri thức và kỹ nghệ xử lý tri thức - Các phương pháp giải quyết vấn đề - Các phương pháp Heuristics - Các phương pháp học - Các ngôn ngữ TTNT. Ngoài ra, các kỹ thuật của tin học truyền thống như: Xử lý danh sách, đệ quy, quay lui, sử dụng cú pháp hình thức cũng có liên quan trực tiếp đến TTNT. 10
- 1.3.5. Các thành phần trong hệ thống TTNT Mỗi hệ thống TTNH gồm hai thành phần cơ bản sau: + Các phương pháp biểu diễn vấn đề, các phương pháp biểu diễn tri thức + Các phương pháp tìm kiếm trong không gian bài toán, các chiến lược suy diễn. Hai thành phần này có quan hệ chặt chẽ với nhau. Thể hiện ở chỗ việc lựa chọn phương pháp biểu diễn tri thức sẽ quyết định phương pháp giải quyết vấn đề tương ứng có thể áp dụng. Ngược lại, phương pháp tìm kiếm sẽ có hiệu quả nếu phương pháp biểu diễn tri thức thích hợp. Dựa trên các thành phần của các hệ thống TTNT, có thể chia các hệ thống TTNT thành các loại sau: 1. Các hệ thống tìm kiếm thông tin, các hệ thống hỏi đáp thông minh cho phép hội thoại giữa những người sử dụng đầu cuối không chuyên tin, với cơ sở tri thức và cơ sỡ dữ liệu thông qua ngôn ngữ chuyên ngành gần với ngôn ngữ tự nhiên. 2. Các hệ thống suy diễn- tính toán cho phép giải quyết những bài toán phức tạp dựa trên các mô hình toán học và tri thức chuyên gia. 3. Các hệ chuyên gia cho phép sử dụng các tri thức chuyên gia trong các lĩnh vực tri thức tản mạn. 1.3.6. Các cách tiếp cận trong TTNT Từ đầu, các công trình nghiên cứu về TTNT được chia thành 2 hướng cơ bản: + Hướng phỏng sinh học: Mô phỏng hoàn toàn các hoạt động của bộ não, các tính chất tâm sinh lý của nó, trên cơ sở đó tái tạo trong máy tính hoặc các thiết bị kỹ thuật những khía cạnh khác nhau của TTNT. + Hướng phỏng vật lý: Định hướng vào các khía cạnh thực hành trong đó máy tính là công cụ thử nghiệm các chương trình cho phép đạt tới kết quả giống như hoạt động sáng tạo của con người. 11
- Tuy nhiên, trong những năm gần đây hai hướng nghiên cứu này đã xích lại gần nhau. Bốn cách tiếp cận khác nhau trong TTNT: - Tạo lập các mạng thông minh - Tái tạo quá trình tiến hoá nhân tạo - Lập trình Heuristics - Biểu diễn và xử lý tri thức. Ở đây ta hiểu Mạng thông minh nhân tạo bao gồm một số lượng lớn các phần tử đơn giản (máy tính hoặc thiết bị vật lý khác) và mối liên hệ giữa chúng. Chẳng hạn mạng neuron nhân tạo nhằm tái tạo những phương thức tổ chức và cơ chế hoạt động của các neuron trong bộ não người. Ưu điểm của mạng neuron là khả năng thích nghi và khả năng học. Khó khăn của nó là khó tạo ra được 1010 neuron như bộ não người. Tái tạo quá trình tiến hoá nhân tạo là cách tiếp cận hướng tới xây dựng các hệ thống chương trình có khả năng mô phỏng quá trình tiến hoá tự nhiên thông qua hai hoạt động cơ bản là đột biến và lựa chọn. Các nghiên cứu về lập trình Heuristics có những mục đích: • Giải thích bản chất của trí tuệ tự nhiên • Sử dụng "trí tuệ máy" để giải quyết các bài toán sáng tạo khó. Biểu diễn và xử lý tri thức là cách tiếp cận dựa trên những đặc tả chính của bài toán đặt ra. Cách tiếp cận này thường sử dụng trong các hệ chuyên gia. 1.4. CÁC LĨNH VỰC NGHIÊN CỨU VÀ ỨNG DỤNG CƠ BẢN CỦA TTNT Có thể phân chia các lĩnh vực nghiên cứu và ứng dụng quan trọng trong TTNT theo bốn hướng cơ bản sau: 1. Mô hình hoá trên máy tính các chức năng khác nhau trong quá trình sáng tạo: Các trò chơi, chứng minh định lý tự động, tổng hợp các chương trình, phân tích và tổng hợp các tác phẩm nghệ thuật,... 12
- 2. Nâng cao khả năng trí tuệ "bên ngoài" của máy tính, bao gồm các nghiên cứu cơ bản và ứng dụng, gắn liền với các giao tiếp, hội thoại bằng cách sử dụng các kỹ thuật tìm kiếm và suy diễn. 3. Nâng cao trí tuệ "bên trong" của máy tính trên cơ sở chế tạo các máy tính thế hệ mới với các kiến trúc vật lý mới dựa trên các nguyên lý của TTNT. 4. Chế tạo người máy thông minh, có khả năng thực hiện các thao tác phức tạp, biết" suy nghĩ" và "hành động" để đạt được đích đặt ra. 1.4.1. Các lĩnh vực nghiên cứu cơ bản của TTNT 1. Lý thuyết giải quyết vấn đề và các kỹ thuật suy diễn thông minh Các phương pháp giải quyết vấn đề bao gồm: - Phương pháp biểu diễn bài toán trong không gian trạng thái - Phương pháp quy bài toán về các bài toán con - Phương pháp GPS - Phương pháp hình thức sử dụng cách tiếp cận logic. 2. Lý thuyết tìm kiếm Heuristics Bao gồm các phương pháp và kỹ thuật tìm kiếm, sử dụng các tri thức nảy sinh từ bản thân bài toán để rút ngắn quá trình giải, nhanh chóng thu được kết quả. 3. Lý thuyết biểu diễn tri thức và kỹ thuật xử lý tri thức Bốn phương pháp biểu diễn tri thức: - Dùng logic mệnh đề, logic vị từ - Dùng các hệ sản xuất - Dùng frame - Dùng mạng ngữ nghĩa. 4. Lý thuyết nhận dạng Phát triển theo các hướng tiếp cận: - Lý thuyết thống kê về nhận dạng 13
- - Lý thuyết cấu trúc về nhận dạng - Lý thuyết đại số về nhận dạng - Lý thuyết Heuristics về nhận dạng. * Hiện nay, vấn đề nhận dạng thông tin hình ảnh và tiếng nói đang là một thách thức đối với các chuyên gia TTNT. * Cách tiếp cận sử dụng mạng Neuron nhân tạo đang có nhiều hứa hẹn. 5. Các ngôn ngữ trí tuệ nhân tạo - Ngôn ngữ LISP (List Processing) - 1960 - PROLOG (Programinig for Logics) - 1972 - CLIPS - 1980. 1.4.2. Các ứng dụng cơ bản của TTNT Các ứng dựng cơ bản của TTNT bao gồm các lĩnh vực: 1. Kỹ thuật người máy 2. Các chương trình trò chơi 3. Xử lý ngôn ngữ tự nhiên 4. Các hệ thống xử lý tri thức và dữ liệu tích hợp. 1.4.3. Những nghiên cứu hiện đại xung quanh TTNT Những năm gần đây các nghiên cứu TTNT tập trung vào các lĩnh vực sau: - Lập trình logic, xử lý phép phủ định trong lập luận - Các phương pháp học, thu nạp tri thức - Giải thuật di truyền - Mạng neuron - Các hệ hỗ trợ quyết định dựa trên tri thức. 1.5. NHỮNG VẤN ĐỀ CHƯA ĐƯỢC GIẢI QUYẾT TRONG TTNT Hai vấn đề thách thức còn mở đối với các nhà nghiên cứu TTNT trong giai đoạn hiện nay là: 14
- 1. Trí tuệ nhân tạo có mô phỏng được phần lớn hoạt động của bộ não con người? 2. Liệu có tồn tại những khía cạnh trí tuệ con người về nguyên tắc là không mô phỏng được trên máy tính? Với các thành tựu đạt được cho thấy rằng các dự án xây dựng máy tính có khả năng suy nghĩ là có tính thực tiễn, song trong nhiều lĩnh vực máy tính còn thua xa so với hoạt động của hệ thần kinh con người. 1.5.1. Sự khác nhau cơ bản trong hoạt động giữa máy tính và bộ não người Sự khác nhau cơ bản trong hoạt động giữa máy tính và bộ não người được thể hiện rõ nét nhất ở các điểm sau: - Khả năng xử lý song song: Khả năng xử lý song song của bộ não rất lớn, máy tính chưa thể đạt đến được. Khả năng diễn giải: Con người có khả năng xem xét cùng một vấn đề theo nhiều phương pháp khác nhau, để từ đó diễn giải theo cách dể hiểu nhất. Các hệ thống TTNT tạo không thể mô phỏng được điều này. - Xử lý các đại lượng rời rạc và liên tục: Bộ não xử lý thông tin liên tục một cách dễ dàng như là một hoạt động bản năng. Nó dễ dàng kết hợp việc xử lý thông tin liên tục với thao tác xử lý thông tin rời rạc. Đối với Máy tính, xử lý thông tin liên tục còn là một thách đố ghê gớm. - Khả năng học: Đối với con người, khả năng học như là bản năng của bộ não. Con người có thể tiếp thu các tri thức từ thế giới bên ngoài, có khả năng học khi thông tin về thế giới xung quanh không đầy đủ, không chính xác, phụ thuộc vào tình huống. Máy tính chưa có những khả năng này. - Khả năng tự tổ chức: Khả năng tự tổ chức, điều chỉnh hành vi là điểm nổi bật trong hoạt động của bộ não con người. Nó cùng với khả năng học tạo nên khả năng thích nghi làm cho con người có thể hoà nhập với nhiều tình huống 15
- khác nhau. Với máy tính, để thực hiện được khả năng này đòi hỏi phải có những đột biến trong chế tạo phần cứng. Đến nay chưa đáp ứng được. 1.5.2. Những vấn đề đặt ra trong tương lai 1. Nghiên cứu và thử nghiệm mạng neuron, các hệ thống TTNT mô phỏng chức năng hoạt động của bộ não với các khả năng học, tự tổ chức, tự thích nghi, tổng quát hoá, xử lý song song, có khả năng diễn giải, xử lý thông tin liên tục và rời rạc. 2. Nghiên cứu và tạo lập các hệ thống có giao tiếp thân thiện giữa người với máy trên cơ sở nghiên cứu nhận thức máy, thu thập và xử lý tri thức, thu thập và xử lý thông tin hình ảnh và tiếng nói. 3. Nghiên cứu các phương pháp biểu diễn tri thức và các phương pháp suy diễn thông minh, các phương pháp giải quyết vấn đề đối với các bài toán phát biểu không đầy đủ, không chính xác, các bài toán phụ thuộc không gian, thời gian đòi hỏi xử lý tích hợp các tri thức và dữ liệu 16
- Chương II CÁC PHƯƠNG PHÁP GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 2.1. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ VÀ KHOA HỌC TTNT Từ đây cho hết giáo trình này các thuật ngữ "vấn đề" và "bài toán" được dùng tương đương. Có thể xem lịch sử phát triển của TTNT gắn liền với sự bùng nổ các kỹ thuật giải quyết vấn đề, từ các kỹ thuật Heuristics đến các kỹ thuật xử lý tri thức (xem hình vẽ 2.1). Nhiều hoạt động trong thực tiễn của con người (tính toán, quản lý, trò chơi, giải đáp câu đố,...) đều đòi hỏi sự tham gia của trí tuệ. Bài toán Phát biểu bài toán-Xác định phương pháp biểu diễn bài toán Sản sinh không gian bài toán Công Xác định lời nghệ Đ giải nhờ các lập Bài toán có thể giải nhờ thuật toán đa thức ngôn ngữ lập trình truyền trình thống S Xác định các tri thức đặc biệt để rút gọn không gian tìm kiếm Xây dựng các phương pháp biểu diễn tri thức và suy diễn Cài đặt hệ thống, lựa chọn ngôn ngữ, công cụ phù hợp Các hệ giải quyết vấn đề dựa vào tri thức Hình 2.1. Những khía cạnh khác nhau của trí tuệ nhân tạo 17
- Máy tính trở thành công cụ đắc lực giúp con người trong công việc xử lý thông tin và giải quyết các nhiệm vụ ở mức độ trí tuệ ngày càng cao. Theo một nghĩa nào đó các máy tính hiện nay đã được trang bị trí tuệ nhân tạo. Trong một số lĩnh vực, máy tính vượt quá khả năng của con người. Tuy nhiên, có những bài toán con người giải quyết đơn giản thì máy tính chưa làm được. Cốt lõi của mọi hoạt động trí tuệ diễn ra trong máy tính cũng như bộ não con người là sự vận dụng linh hoạt các kỹ thuật giải quyết vấn đề. Trong chương này, chúng ta quan tâm đến các phương pháp giải quyết bài toán dựa trên một cách biểu diễn bằng mô hình hoá bài toán nào đó. 2.2. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CỦA CON NGƯỜI Cách giải quyết vấn đề của con người là mô hình thực tiễn quan trọng để các chuyên gia TTNT tìm cách mô phỏng lại trên máy tính quá trình giải quyết bài toán. Có hai bộ phận nghiên cứu quá trình giải quyết vấn đề của con người: + Khoa học về nhận thức: Nghiên cứu quá trình tổ chức, lưu trữ, truy nhập, xử lý và thu nạp tri thức trong bộ não người. + Tâm lý học nhận thức và khoa học điều khiển: Tạo ra các mô hình tổ chức bộ não. 2.2.1. Quá trình xử lý thông tin của con người Mô hình xử lý thông tin trong bộ não gồm 3 hệ thống con sau: - Hệ thống cảm nhận (perception subsystem) - Hệ thống nhận thức (cognitive subsystem) - Hệ thống hoạt động(action subsystem). Ta có thể mô tả quá trình xử lý thông tin của con người như sau: HỆ THỐNG XỬ LÝ THÔNG TIN CỦA CON NGƯỜI Kích Hệ thống thụ cảm Hệ thống hành động Trả Hệ thống nhận thức Cơ Bộ nhớ Bộ nhớ dài hạn Bộ nhớ Cơ quan thích Bộ nhớ làm việc đệm hành lời quan đệm thụ cảm động Bộ xử lý nhận thức Hình 2.2. Tổng quan về hệ thống xử lý thông tin của con người 18
- 2.2.2. Giải quyết vấn đề của con người Giải quyết vấn đề của con người là một trường hợp riêng của quá trình xử lý thông tin trong bộ não. Thực chất, đó là việc tìm cách đi từ tình huống ban đầu nào đó đến đích. Giải quyết vấn đề là một hoạt động đặc biệt của hệ thần kinh cần tới quá trình suy nghĩ, tìm kiếm trong không gian lời giải bộ phận để đi đến lời giải cuối cùng. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng không phải mọi hoạt động xử lý thông tin đều là giải quyết vấn đề. Các chiến lược giải quyết vấn đề của con người: + Ước lượng mức độ phức tạp của vấn đề đặt ra: - Nếu đơn giản, giải quyết ngay bằng các thao tác cơ sở. - Nếu phức tạp, các cơ quan não tìm cách hiểu chi tiết nội dung của vấn đề để mã hoá, tìm phương pháp phù hợp. + Nới lỏng một vài ràng buộc của bài toán. + Phương pháp chia thành các bài toán con: Từ bài toán phức tạp, con người chia thành các bài toán nhỏ, ít phức tạp cho đến khi gặp các bài toán sơ cấp, giải quyết được ngay. + Tổng quát hoá bài toán : Chuyển các thông tin bên ngoài thành các kí hiệu làm cho bài toán dễ giải hơn. Quá trình này tạo ra một mô hình trí tuệ của bài toán, mô hình này thường được gọi không gian bài toán. * Không gian bài toán bao gồm: - Các dạng mẫu kí hiệu, mỗi dạng biểu diễn một trạng thái hay một tình huống bài toán. - Các mối liên kết giữa các dạng mẫu ký hiệu, mỗi mối liên kết tương ứng với các phép biến đổi từ dạng này sang dạng khác. 2.3. PHÂN LOẠI VẤN ĐỀ, CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA VẤN ĐỀ Trước khi xem xét việc phân loại vấn đề, ta xét các bài toán sau: Bài toán 2.1. Bài toán trò chơi n2-1 số (n∈N, n>2). 19
- Trong bảng ô vuông n hàng, n cột, mỗi ô chứa 1 số nằm trong phạm vi từ 1 đến n2-1 sao cho không có 2 ô có cùng giá trị. Có một ô trong bảng bị bỏ trống. Xuất phát từ một cách sắp xếp nào đó các số trong bảng hãy dịch chuyển ô trống sang phải, sang trái, lên trên, xuống dưới (nếu có thể ) để đưa về dạng sau: 1 2 3 1 2 3 4 4 5 6 5 6 7 8 7 8 9 10 11 12 13 14 15 a) b) Hình 2.3. Hình trạng đích trong trò chơi n2-1 số a) n=3 b) n= 4 Bài toán 2.2. Bài toán tháp Hà Nội. Cho 3 cọc 1, 2, 3. Ở cọc 1 ban đầu có n đĩa sắp theo thứ tự nhỏ dần từ dưới lên trên. Hãy tìm cách chuyển n đĩa đó sang cọc 3 với điều kiện: - Mỗi lần chỉ chuyển 1 đĩa - Chỉ sử dụng cọc trung gian 2 - Trong mỗi cọc, ở mỗi bước không cho phép đĩa to nằm trên đĩa nhỏ. 1 2 3 1 2 3 A A B B C C Hình 2.4. Bài toán tháp Hà Nội với n=3 Bài toán 2.3. Đố chữ Hãy thay các chữ cái bằng các chữ số từ 0 đến 9 sao cho không có 2 chữ cái được thay bởi cùng 1 số và thoả mãn: 20
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Giáo trình trí tuệ nhân tạo - chapter 5
62 p |
507 |
296
-
Giáo trình trí tuệ nhân tạo - chapter 6
56 p |
422 |
275
-
Giáo trình trí tuệ nhân tạo - Chương 2
68 p |
309 |
212
-
Giáo trình trí tuệ nhân tạo - Chương 1
12 p |
335 |
207
-
Giáo trình trí tuệ nhân tạo - Chương 4
45 p |
288 |
202
-
Giáo trình trí tuệ nhân tạo - Chương 3
18 p |
279 |
197
-
Giáo trình trí tuệ nhân tạo - Chương 5
16 p |
293 |
194
-
Giáo trình trí tuệ nhân tạo - Chương 0
11 p |
314 |
189
-
Giáo trình TRÍ TUỆ NHÂN TẠO - Chuong 1: Biểu diễn bài toán trong không gian trạng thái
12 p |
256 |
59
-
GIÁO TRÌNH TRÍ TUỆ NHÂN TẠO - CHƯƠNG 2:CÁC PHƯƠNG PHÁP TÌM KIẾM LỜI GIẢI TRONG KHÔNG GIAN TRẠNG THÁI
68 p |
119 |
34
-
Giáo trình:Trí tuệ nhân tạo - Phạm Thọ Hoàn, Phạm Thị Anh Lê
35 p |
104 |
33
-
Bài giảng học về Trí tuệ Nhân tạo
51 p |
116 |
31
-
Giáo trình Trí tuệ nhân tạo: Phần 1
50 p |
67 |
21
-
Giáo trình Trí tuệ nhân tạo - Chuong 4: Biểu diễn bài toán bằng logic và các phương pháp chứng minh
45 p |
85 |
20
-
Giáo trình Trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence): Phần 2
62 p |
36 |
17
-
Giáo trình Trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence): Phần 1
46 p |
43 |
12
-
Giáo trình Trí tuệ nhân tạo: Phần 2
61 p |
35 |
9

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Server: Apache/2.2.31 (CentOS)

Connection: close

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Set-Cookie: TLDEVNamespace=6k2hbmsmktl5jf271bo6t08rd3; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Hướng dẫn tự học PLC CPM1 qua hình ảnh_ Chương 2 Cấu trúc cơ bản của PLC
Chia sẻ: Hoang Lam | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:7
lượt xem 880
download
Hướng dẫn tự học PLC CPM1 qua hình ảnh_ Chương 2 Cấu trúc cơ bản của PLC
Là các mạch điện tủ làm nhiệm vụ phối ghép chuyển đổi giữa tín hiệu điện đầu vào vào (input)và tín hiệu số sử dụng bên trong PLC. Kết quả của việc sử lý sẽ được lưu ở vùng nhớ input Area. Mạch đầu vào được cách ly về điện với các mạch trong của PLC nhờ các điốt quang. Bởi vậy, hư hỏng mạch đầu vào sẽ không ảnh hưởng đến hoạt động của CPU.
Bình luận(1) Đăng nhập để gửi bình luận!
Nội dung Text: Hướng dẫn tự học PLC CPM1 qua hình ảnh_ Chương 2 Cấu trúc cơ bản của PLC
- H−íng dÉn tù häc PLC CPM1 qua h×nh ¶nh Ch−¬ng 2: CÊu tróc c¬ b¶n cña PLC ! CÊu tróc c¬ b¶n cña bé ®iÒu khiÓn logic lËp tr×nh PLC (Programmable Logic Controller) 2.1 C¸c hÖ ®Õm (Number System) " HÖ nhÞ ph©n (hÖ 2) (Binary) " HÖ thËp ph©n (hÖ 10) (Decimal) " HÖ thËp lôc (hay hÖ hexa - hÖ 16) (Hexadecimal) 1. HÖ nhÞ ph©n (hay hÖ 2 - Binary (BIN)) Lµ hÖ ®Õm trong ®ã chØ sö dông 2 con sè lµ 0 vµ 1 (gäi lµ bit) ®Ó biÓu diÔn tÊt c¶ c¸c con sè vµ ®¹i l−îng. TÊt c¶ c¸c gi¸ trÞ bªn trong PLC ®Òu ë d¹ng nhÞ ph©n 2. HÖ thËp ph©n (hay hÖ 10 - Decimal (DEC)) Lµ hÖ ®Õm th«ng th−êng vµ sö dông 10 ch÷ sè lµ 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 ®Ó biÓu diÔn c¸c con sè. HÖ thËp ph©n cßn kÕt hîp víi hÖ nhÞ ph©n ®Ó cã c¸ch biÓu diÔn gäi lµ BCD (Binary-Coded Decimal) 3. HÖ 16 (hay hÖ 16 - Hexadecimal-HEX)) Lµ hÖ ®Õm sö dông 16 ký sè lµ 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 A B C D E F (trong ®ã cã 10 ch÷ sè tõ 0-9, c¸c ch÷ sè tõ 11 ®Õn 15 ®−îc biÓu diÔn b»ng c¸c ký tù tõ A-F) ! C¸ch biÓu diÔn c¸c ®¹i l−îng bªn trong PLC Khi biÓu diÔn c¸c con sè theo c¸c hÖ ®Õm kh¸c nhau, ®Ó ph©n biÖt ng−êi ta th−êng thªm c¸c ch÷ BIN (hoÆc sè 2 ), BCD hay HEX (hoÆc h) vµo c¸c con sè HEX BCD BiÓu diÔn b»ng sè nhÞ ph©n 4 ch÷ sè 23 = 8 22 = 4 21 = 2 20 = 1 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0 0 1 2 2 0 0 1 0 3 3 0 0 1 1 4 4 0 1 0 0 5 5 0 1 0 1 6 6 0 1 1 0 7 7 0 1 1 1 8 8 1 0 0 0 9 9 1 0 0 1 A - 1 0 1 0 B - 1 0 1 1 C - 1 1 0 0 D - 1 1 0 1 E - 1 1 1 0 F - 1 1 1 1 3
- H−íng dÉn tù häc PLC CPM1 qua h×nh ¶nh Ch−¬ng 2: CÊu tróc c¬ b¶n cña PLC VÝ dô Sè 2F61 trong hÖ Hexa sÏ ®−îc biÓu diÔn nh− sau trong PLC 2 F 6 1 0010 1111 0110 0001 2.2 CÊu tróc c¬ b¶n cña PLC OMRON INPUT DEVICES OUTPUT DEVICES CPU Input Output area area Memory area Power Supply PLC gåm cã 4 thµnh phÇn c¬ b¶n sau: 1. Input Area : C¸c tÝ n hiÖu nhËn vµo tõ c¸c thiÕt bÞ ®Çu vµo bªn ngoµi (Input Devices) sÏ ®−îc l−u trong vïng nhí nµy 2. Output Area : C¸c lÖnh ®iÒu khiÓn ®Çu ra sÏ ®−îc l−u t¹m trong vïng nhí nµy. C¸c m¹ch ®iÖn tö trong PLC sÏ xö lý lÖnh vµ ®−a ra tÝ n hiÖu ®iÒu khiÓn thiÕt bÞ ngoµi (Output Devices) 3. Bé xö lý trung t©m (CPU) lµ n¬i xö lý mäi ho¹t ®éng cña PLC, bao gåm viÖc thùc hiÖn ch−¬ng tr×nh 4. Bé nhí (Memory) lµ n¬i l−u ch−¬ng tr×nh ®iÒu khiÓn vµ c¸c tr¹ng th¸i nhí trung gian trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn M¹ch ®Çu vµo (Input Unit) # Lµ c¸c m¹ch ®iÖn tö lµm nhiÖm vô phèi ghÐp chuyÓn ®æi gi÷a tÝ n hiÖu ®iÖn ®Çu vµo (Input) vµ tÝ n hiÖu sè sö dông bªn trong PLC. KÕt qu¶ cña viÖc xö lý sÏ ®−îc l−u ë vïng nhí Input Area. M¹ch ®Çu vµo ®−îc c¸ch ly vÒ ®iÖn víi c¸c m¹ch trong cña PLC nhê c¸c ®ièt quang. Bëi vËy, h− háng m¹ch ®Çu vµo sÏ kh«ng ¶nh h−ëng ®Õn ho¹t ®éng cña CPU. Bé PLC ®µo t¹o thö nghiÖm cã ®iÖn ¸p ®Çu vµo lµ 24V mét chiÒu. 4
- H−íng dÉn tù häc PLC CPM1 qua h×nh ¶nh Ch−¬ng 2: CÊu tróc c¬ b¶n cña PLC M¹ch ®Çu ra (Output Unit) # M¹ch ®iÖn tö ®Çu ra sÏ biÕn ®æi c¸c lÖnh møc logic bªn trong PLC (trong vïng nhí Output Area) thµnh c¸c tÝ n hiÖu ®iÒu khiÓn nh− ®ãng më r¬le. Bé training kit cã m¹ch ®Çu ra bao gåm 8 tiÕp ®iÓm r¬le, chÞ u ®−îc dßng tèi ®a 2 A Xin xem Phô lôc trong tµi liÖu H−íng dÉn tù häc PLC ®Ó biÕt thªm chi tiÕt th«ng sè kü thuËt ®Çu vµo ra cña PLC lo¹i CPM1 % C¸c thiÕt bÞ vµo ra th−êng gÆp Sensor quang Sensor tiÖm cËn Can nhiÖt COUNTER LIMIT SWITCH ENCODER INPUT DEVICES B¬m §Ìn R¬le §éng c¬ OUTPUT DEVICES 5
- H−íng dÉn tù häc PLC CPM1 qua h×nh ¶nh Ch−¬ng 2: CÊu tróc c¬ b¶n cña PLC % Nèi d©y ®Çu vµo PLC Switch C¸c c«ng t¾c trªn bé CPM1 PLC training kit sÏ lÊy nguån tõ ®Çu ra Power Supply Output 24 VDC cã s½n cña PLC víi dßng ra tæng céng tèi ®a lµ 0.3A. C¸c c«ng t¾c nµy m« pháng c¸c ®Çu vµo sè (lµ c¸c ®Çu vµo chØ cã 2 tr¹ng th¸i) trong thùc tÕ b»ng c¸ch bËt t¾t b»ng tay c¸c c«ng t¾c nµy, do vËy thuËn tiÖn trong viÖc thö nghiÖm hay ®µo t¹o. D−íi ®©y lµ 1 vÝ dô khi ®Êu d©y ®Çu vµo víi c¸c thiÕt bÞ cã trong thùc tÕ thay cho c«ng t¾c m« pháng : + 24VDC COM ' 00 & ⊥ Nót bÊm & 01 & & C«ng t¾c giíi h¹n 02 ' 03 ' Sensor tiÖm cËn 04 ' 05 ' ' ' 06 §Çu ph¸t 07 08 §Çu thu 09 ' Sensor quang 10 lo¹i thu ph¸t 11 M¹ch liªn ®éng ' - 0V ' % C¸c c¸ch nèi ®Çu vµo sè cña PLC cã thÓ cã 3 d¹ng sau: 1) §Çu vµo lµ tiÕp ®iÓm r¬le (Relay) . Relay IN q q CPM1 5 mA/12 mA . COM ( + ) q q 6
- H−íng dÉn tù häc PLC CPM1 qua h×nh ¶nh Ch−¬ng 2: CÊu tróc c¬ b¶n cña PLC 2) §Çu vµo lµ transistor kiÓu NPN Sensor + •Output Sensor power Supply • IN • CPM1 5 mA /12 mA •0 V • • COM (+) 3) §Çu vµo lµ transistor kiÓu PNP + Sensor power CPM1 • Supply 5 mA /12 mA IN •Output • COM (-) • • 0V Chó ý Dßng vµo cña c¸c ®Çu vµo IN00000- IN00002 = 12 mA Dßng vµo cña c¸c ®Çu vµo kh¸c = 5 mA Khi ®Çu vµo cña PLC ë møc ON, c¸c ®Ìn t−¬ng øng trªn PLC ®Òu s¸ng C¸c ®Þ a chØ bé nhí (Address) trong PLC # TÊt c¶ c¸c ®Çu vµo ra còng nh− c¸c bé nhí l−u tr÷ kh¸c trªn PLC khi sö dông trong ch−¬ng tr×nh ®Òu th«ng qua c¸c ®Þ a chØ bé nhí t−¬ng øng. C¸c ®Þ a chØ bé nhí ®−îc tæ chøc thµnh c¸c nhãm gåm 16 bit gäi lµ word hay Channel (CH). Mçi bit cã gi¸ trÞ 0 hoÆc 1. C¸c bit ®−îc ®¸nh sè tõ 00 ®Õn 15 tõ ph¶i qua tr¸i. §Þ a chØ ®Çy ®ñ cña mçi bit sÏ ®−îc ký hiÖu b»ng 5 ch÷ sè: 3 ch÷ sè ®Çu tõ tr¸i qua lµ ký hiÖu cña channel, 2 ch÷ sè tiÕp theo lµ sè thø tù cña bit. 01 11 10 09 07 02 15 14 13 12 08 06 05 04 03 00 CH000 0 1 0 1 0 0 1 1 1 0 0 1 0 1 1 0 CH001 CH002 7
- H−íng dÉn tù häc PLC CPM1 qua h×nh ¶nh Ch−¬ng 2: CÊu tróc c¬ b¶n cña PLC Khi tham chiÕu ®Õn tõng bit nµy, ta ph¶i chØ ®Þ nh ®Þ a chØ cña channel (word) vµ sè cña bit trong word. Channel Bit 00015 00006 00009 00000 11 10 09 07 02 15 14 13 12 08 06 05 04 03 00 01 0 1 0 1 0 0 1 1 1 0 0 1 0 1 1 0 CH000 CH001 00100 CH002 00201 C¸c vïng nhí (Memory Areas ) trong CPM1 CH 000 CH 001 CH 002 CH 009 INPUT AREA OUTPUT AREA CH 010 CH 011 CH 012 CH 019 CH 200 CH 210 CH 211 CH 239 W ORK AREA SPECIAL REGISTERS SR 255 SR 240 TR 0 TEMPORARY REGISTERS (Relays) TR 7 HR 00 HR 19 HOLDING REGISTERS (Relays) AR 00 AR 15 AUXILLIARY REGISTERS (Relays) LR 00 LINK REGISTERS (Relays) LR 15 TIM 000 TIMER / COUNTER TIM 127 DM 0000 DM 1023 DATA MEMORY Read / Write DM 6144 DM 6599 DATA MEMORY Read Only DM 6600 DM 6655 DATA MEMORY PLC Set up 8
- H−íng dÉn tù häc PLC CPM1 qua h×nh ¶nh Ch−¬ng 2: CÊu tróc c¬ b¶n cña PLC C¸c vïng nhí th−êng dïng trong bé CPM1 CH000-CH009 INPUT AREA (c¸c ®Çu vµo) CH010 - CH019 OUTPUT AREA (C¸c ®Çu ra) CH200 - CH239 WORK AREA (vïng nhí hç trî dïng tù do) SR240 - SR255 SPECIAL REGISTERS TR0 - TR7 TEMPORARY REGISTERS (Relays) HR00 - HR19 HOLDING REGISTERS (Relays) AR00 - AR15 AUXILIARY REGISTERS (Relays) LR00 - LR15 LINK REGISTERS (Relays) TIM/CNT 000 - TIM/CNT 127 TIMER / COUNTER (§Þ a chØ d¹ng bit vµ word cña timer vµ counter) DM0000 - DM1023 DATA MEMORY READ / WRITE - Vïng nhí cho phÐp ®äc ghi DM6144 - DM6599 DATA MEMORY READ ONLY - Vïng nhí chØ cho phÐp ®äc DM6600 - DM6655 DATA MEMORY PLC SETUP - Vïng nhí l−u thiÕt lËp cña PLC Víi bé CPM1 Training kit, c¸c ®Þ a chØ bit trong word CH00 tõ Bit 00 ®Õn Bit 11 lµ cho c¸c ®Çu vµo, cßn trong word CH010 c¸c Bit 00 ®Õn Bit 7 lµ cho c¸c ®Çu ra. Khi viÕt trong ch−¬ng tr×nh, c¸c ®Þ a chØ nµy th−êng ®−îc viÕt d−íi d¹ng vÝ dô 000.01 (cã dÊu chÊm gi÷a ®Þ a chØ cña word vµ sè cña bit trong word) hoÆc 00001 (kh«ng cã dÊu chÊm). 9
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Hứơng dẫn tự học PLC CPM1 qua hình ảnh_ Chương 1
2 p | 518 | 379
-
Hướng dẫn tự học PLC CPM1 qua hình ảnh
7 p | 597 | 358
-
Hứơng dẫn tự học PLC CPM1 qua hình ảnh_ Chương 2
7 p | 545 | 307
-
Hứơng dẫn tự học PLC CPM1 qua hình ảnh_ Chương 4
9 p | 373 | 295
-
Hứơng dẫn tự học PLC CPM1 qua hình ảnh_ Chương 3
7 p | 325 | 250
-
Chương 2: Cấu trúc cơ bản của PLC
7 p | 480 | 181
-
Chương 4: Lập trình bằng sơ đồ bậc thang Ladder Diagram
9 p | 325 | 130
-
Hướng dẫn tự học PLC CPM1 qua hình ảnh part 2
10 p | 287 | 121
-
Hướng dẫn tự học PLC CPM1 qua hình ảnh part 1
10 p | 214 | 84
-
Hướng dẫn tự học và thực hành Visual Basic C++ 2008 part 2
51 p | 212 | 74
-
Hướng dẫn tự học PLC Omron (Giới thiệu Micro PLC CP1L/1H)
141 p | 139 | 66
-
Hướng dẫn học PLC CPM1 qua hình ảnh
46 p | 137 | 62
-
Hướng dẫn tự học và thực hành Visual Basic C++ 2008 part 3
51 p | 106 | 52
-
Ebook Hướng dẫn tự học ngôn ngữ lập trình JavarScript: Phần 1 - ThS. Nguyễn Nam Thuận
163 p | 88 | 45
-
Ebook Hướng dẫn tự học ngôn ngữ lập trình JavarScript: Phần 2 - ThS. Nguyễn Nam Thuận
178 p | 78 | 36
-
Sổ tay lập trình VHDL
0 p | 83 | 32
-
Hướng dẫn tự học PLC CPM1 qua hình ảnh (5 chương)
29 p | 40 | 19

markdown:
# Hướng dẫn tự học PLC CPM1 qua hình ảnh_ Chương 2 Cấu trúc cơ bản của PLC
Chia sẻ: Hoang Lam | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:7
lượt xem 880
download
![](http://image1.tailieu.vn/document/thumbnail/2009/20090912/lamck05/80x100/2_cau_truc_cpm1_0024.jpg)
##
Hướng dẫn tự học PLC CPM1 qua hình ảnh_ Chương 2 Cấu trúc cơ bản của PLC
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static1.tailieu.vn/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Là các mạch điện tủ làm nhiệm vụ phối ghép chuyển đổi giữa tín hiệu điện đầu vào vào (input)và tín hiệu số sử dụng bên trong PLC. Kết quả của việc sử lý sẽ được lưu ở vùng nhớ input Area. Mạch đầu vào được cách ly về điện với các mạch trong của PLC nhờ các điốt quang. Bởi vậy, hư hỏng mạch đầu vào sẽ không ảnh hưởng đến hoạt động của CPU.
Bình luận(1)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Hướng dẫn tự học PLC CPM1 qua hình ảnh_ Chương 2 Cấu trúc cơ bản của PLC
- H−íng dÉn tù häc PLC CPM1 qua h×nh ¶nh Ch−¬ng 2: CÊu tróc c¬ b¶n cña PLC ! CÊu tróc c¬ b¶n cña bé ®iÒu khiÓn logic lËp tr×nh PLC (Programmable Logic Controller) 2.1 C¸c hÖ ®Õm (Number System) " HÖ nhÞ ph©n (hÖ 2) (Binary) " HÖ thËp ph©n (hÖ 10) (Decimal) " HÖ thËp lôc (hay hÖ hexa - hÖ 16) (Hexadecimal) 1. HÖ nhÞ ph©n (hay hÖ 2 - Binary (BIN)) Lµ hÖ ®Õm trong ®ã chØ sö dông 2 con sè lµ 0 vµ 1 (gäi lµ bit) ®Ó biÓu diÔn tÊt c¶ c¸c con sè vµ ®¹i l−îng. TÊt c¶ c¸c gi¸ trÞ bªn trong PLC ®Òu ë d¹ng nhÞ ph©n 2. HÖ thËp ph©n (hay hÖ 10 - Decimal (DEC)) Lµ hÖ ®Õm th«ng th−êng vµ sö dông 10 ch÷ sè lµ 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 ®Ó biÓu diÔn c¸c con sè. HÖ thËp ph©n cßn kÕt hîp víi hÖ nhÞ ph©n ®Ó cã c¸ch biÓu diÔn gäi lµ BCD (Binary-Coded Decimal) 3. HÖ 16 (hay hÖ 16 - Hexadecimal-HEX)) Lµ hÖ ®Õm sö dông 16 ký sè lµ 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 A B C D E F (trong ®ã cã 10 ch÷ sè tõ 0-9, c¸c ch÷ sè tõ 11 ®Õn 15 ®−îc biÓu diÔn b»ng c¸c ký tù tõ A-F) ! C¸ch biÓu diÔn c¸c ®¹i l−îng bªn trong PLC Khi biÓu diÔn c¸c con sè theo c¸c hÖ ®Õm kh¸c nhau, ®Ó ph©n biÖt ng−êi ta th−êng thªm c¸c ch÷ BIN (hoÆc sè 2 ), BCD hay HEX (hoÆc h) vµo c¸c con sè HEX BCD BiÓu diÔn b»ng sè nhÞ ph©n 4 ch÷ sè 23 = 8 22 = 4 21 = 2 20 = 1 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0 0 1 2 2 0 0 1 0 3 3 0 0 1 1 4 4 0 1 0 0 5 5 0 1 0 1 6 6 0 1 1 0 7 7 0 1 1 1 8 8 1 0 0 0 9 9 1 0 0 1 A - 1 0 1 0 B - 1 0 1 1 C - 1 1 0 0 D - 1 1 0 1 E - 1 1 1 0 F - 1 1 1 1 3
- H−íng dÉn tù häc PLC CPM1 qua h×nh ¶nh Ch−¬ng 2: CÊu tróc c¬ b¶n cña PLC VÝ dô Sè 2F61 trong hÖ Hexa sÏ ®−îc biÓu diÔn nh− sau trong PLC 2 F 6 1 0010 1111 0110 0001 2.2 CÊu tróc c¬ b¶n cña PLC OMRON INPUT DEVICES OUTPUT DEVICES CPU Input Output area area Memory area Power Supply PLC gåm cã 4 thµnh phÇn c¬ b¶n sau: 1. Input Area : C¸c tÝ n hiÖu nhËn vµo tõ c¸c thiÕt bÞ ®Çu vµo bªn ngoµi (Input Devices) sÏ ®−îc l−u trong vïng nhí nµy 2. Output Area : C¸c lÖnh ®iÒu khiÓn ®Çu ra sÏ ®−îc l−u t¹m trong vïng nhí nµy. C¸c m¹ch ®iÖn tö trong PLC sÏ xö lý lÖnh vµ ®−a ra tÝ n hiÖu ®iÒu khiÓn thiÕt bÞ ngoµi (Output Devices) 3. Bé xö lý trung t©m (CPU) lµ n¬i xö lý mäi ho¹t ®éng cña PLC, bao gåm viÖc thùc hiÖn ch−¬ng tr×nh 4. Bé nhí (Memory) lµ n¬i l−u ch−¬ng tr×nh ®iÒu khiÓn vµ c¸c tr¹ng th¸i nhí trung gian trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn M¹ch ®Çu vµo (Input Unit) # Lµ c¸c m¹ch ®iÖn tö lµm nhiÖm vô phèi ghÐp chuyÓn ®æi gi÷a tÝ n hiÖu ®iÖn ®Çu vµo (Input) vµ tÝ n hiÖu sè sö dông bªn trong PLC. KÕt qu¶ cña viÖc xö lý sÏ ®−îc l−u ë vïng nhí Input Area. M¹ch ®Çu vµo ®−îc c¸ch ly vÒ ®iÖn víi c¸c m¹ch trong cña PLC nhê c¸c ®ièt quang. Bëi vËy, h− háng m¹ch ®Çu vµo sÏ kh«ng ¶nh h−ëng ®Õn ho¹t ®éng cña CPU. Bé PLC ®µo t¹o thö nghiÖm cã ®iÖn ¸p ®Çu vµo lµ 24V mét chiÒu. 4
- H−íng dÉn tù häc PLC CPM1 qua h×nh ¶nh Ch−¬ng 2: CÊu tróc c¬ b¶n cña PLC M¹ch ®Çu ra (Output Unit) # M¹ch ®iÖn tö ®Çu ra sÏ biÕn ®æi c¸c lÖnh møc logic bªn trong PLC (trong vïng nhí Output Area) thµnh c¸c tÝ n hiÖu ®iÒu khiÓn nh− ®ãng më r¬le. Bé training kit cã m¹ch ®Çu ra bao gåm 8 tiÕp ®iÓm r¬le, chÞ u ®−îc dßng tèi ®a 2 A Xin xem Phô lôc trong tµi liÖu H−íng dÉn tù häc PLC ®Ó biÕt thªm chi tiÕt th«ng sè kü thuËt ®Çu vµo ra cña PLC lo¹i CPM1 % C¸c thiÕt bÞ vµo ra th−êng gÆp Sensor quang Sensor tiÖm cËn Can nhiÖt COUNTER LIMIT SWITCH ENCODER INPUT DEVICES B¬m §Ìn R¬le §éng c¬ OUTPUT DEVICES 5
- H−íng dÉn tù häc PLC CPM1 qua h×nh ¶nh Ch−¬ng 2: CÊu tróc c¬ b¶n cña PLC % Nèi d©y ®Çu vµo PLC Switch C¸c c«ng t¾c trªn bé CPM1 PLC training kit sÏ lÊy nguån tõ ®Çu ra Power Supply Output 24 VDC cã s½n cña PLC víi dßng ra tæng céng tèi ®a lµ 0.3A. C¸c c«ng t¾c nµy m« pháng c¸c ®Çu vµo sè (lµ c¸c ®Çu vµo chØ cã 2 tr¹ng th¸i) trong thùc tÕ b»ng c¸ch bËt t¾t b»ng tay c¸c c«ng t¾c nµy, do vËy thuËn tiÖn trong viÖc thö nghiÖm hay ®µo t¹o. D−íi ®©y lµ 1 vÝ dô khi ®Êu d©y ®Çu vµo víi c¸c thiÕt bÞ cã trong thùc tÕ thay cho c«ng t¾c m« pháng : + 24VDC COM ' 00 & ⊥ Nót bÊm & 01 & & C«ng t¾c giíi h¹n 02 ' 03 ' Sensor tiÖm cËn 04 ' 05 ' ' ' 06 §Çu ph¸t 07 08 §Çu thu 09 ' Sensor quang 10 lo¹i thu ph¸t 11 M¹ch liªn ®éng ' - 0V ' % C¸c c¸ch nèi ®Çu vµo sè cña PLC cã thÓ cã 3 d¹ng sau: 1) §Çu vµo lµ tiÕp ®iÓm r¬le (Relay) . Relay IN q q CPM1 5 mA/12 mA . COM ( + ) q q 6
- H−íng dÉn tù häc PLC CPM1 qua h×nh ¶nh Ch−¬ng 2: CÊu tróc c¬ b¶n cña PLC 2) §Çu vµo lµ transistor kiÓu NPN Sensor + •Output Sensor power Supply • IN • CPM1 5 mA /12 mA •0 V • • COM (+) 3) §Çu vµo lµ transistor kiÓu PNP + Sensor power CPM1 • Supply 5 mA /12 mA IN •Output • COM (-) • • 0V Chó ý Dßng vµo cña c¸c ®Çu vµo IN00000- IN00002 = 12 mA Dßng vµo cña c¸c ®Çu vµo kh¸c = 5 mA Khi ®Çu vµo cña PLC ë møc ON, c¸c ®Ìn t−¬ng øng trªn PLC ®Òu s¸ng C¸c ®Þ a chØ bé nhí (Address) trong PLC # TÊt c¶ c¸c ®Çu vµo ra còng nh− c¸c bé nhí l−u tr÷ kh¸c trªn PLC khi sö dông trong ch−¬ng tr×nh ®Òu th«ng qua c¸c ®Þ a chØ bé nhí t−¬ng øng. C¸c ®Þ a chØ bé nhí ®−îc tæ chøc thµnh c¸c nhãm gåm 16 bit gäi lµ word hay Channel (CH). Mçi bit cã gi¸ trÞ 0 hoÆc 1. C¸c bit ®−îc ®¸nh sè tõ 00 ®Õn 15 tõ ph¶i qua tr¸i. §Þ a chØ ®Çy ®ñ cña mçi bit sÏ ®−îc ký hiÖu b»ng 5 ch÷ sè: 3 ch÷ sè ®Çu tõ tr¸i qua lµ ký hiÖu cña channel, 2 ch÷ sè tiÕp theo lµ sè thø tù cña bit. 01 11 10 09 07 02 15 14 13 12 08 06 05 04 03 00 CH000 0 1 0 1 0 0 1 1 1 0 0 1 0 1 1 0 CH001 CH002 7
- H−íng dÉn tù häc PLC CPM1 qua h×nh ¶nh Ch−¬ng 2: CÊu tróc c¬ b¶n cña PLC Khi tham chiÕu ®Õn tõng bit nµy, ta ph¶i chØ ®Þ nh ®Þ a chØ cña channel (word) vµ sè cña bit trong word. Channel Bit 00015 00006 00009 00000 11 10 09 07 02 15 14 13 12 08 06 05 04 03 00 01 0 1 0 1 0 0 1 1 1 0 0 1 0 1 1 0 CH000 CH001 00100 CH002 00201 C¸c vïng nhí (Memory Areas ) trong CPM1 CH 000 CH 001 CH 002 CH 009 INPUT AREA OUTPUT AREA CH 010 CH 011 CH 012 CH 019 CH 200 CH 210 CH 211 CH 239 W ORK AREA SPECIAL REGISTERS SR 255 SR 240 TR 0 TEMPORARY REGISTERS (Relays) TR 7 HR 00 HR 19 HOLDING REGISTERS (Relays) AR 00 AR 15 AUXILLIARY REGISTERS (Relays) LR 00 LINK REGISTERS (Relays) LR 15 TIM 000 TIMER / COUNTER TIM 127 DM 0000 DM 1023 DATA MEMORY Read / Write DM 6144 DM 6599 DATA MEMORY Read Only DM 6600 DM 6655 DATA MEMORY PLC Set up 8
- H−íng dÉn tù häc PLC CPM1 qua h×nh ¶nh Ch−¬ng 2: CÊu tróc c¬ b¶n cña PLC C¸c vïng nhí th−êng dïng trong bé CPM1 CH000-CH009 INPUT AREA (c¸c ®Çu vµo) CH010 - CH019 OUTPUT AREA (C¸c ®Çu ra) CH200 - CH239 WORK AREA (vïng nhí hç trî dïng tù do) SR240 - SR255 SPECIAL REGISTERS TR0 - TR7 TEMPORARY REGISTERS (Relays) HR00 - HR19 HOLDING REGISTERS (Relays) AR00 - AR15 AUXILIARY REGISTERS (Relays) LR00 - LR15 LINK REGISTERS (Relays) TIM/CNT 000 - TIM/CNT 127 TIMER / COUNTER (§Þ a chØ d¹ng bit vµ word cña timer vµ counter) DM0000 - DM1023 DATA MEMORY READ / WRITE - Vïng nhí cho phÐp ®äc ghi DM6144 - DM6599 DATA MEMORY READ ONLY - Vïng nhí chØ cho phÐp ®äc DM6600 - DM6655 DATA MEMORY PLC SETUP - Vïng nhí l−u thiÕt lËp cña PLC Víi bé CPM1 Training kit, c¸c ®Þ a chØ bit trong word CH00 tõ Bit 00 ®Õn Bit 11 lµ cho c¸c ®Çu vµo, cßn trong word CH010 c¸c Bit 00 ®Õn Bit 7 lµ cho c¸c ®Çu ra. Khi viÕt trong ch−¬ng tr×nh, c¸c ®Þ a chØ nµy th−êng ®−îc viÕt d−íi d¹ng vÝ dô 000.01 (cã dÊu chÊm gi÷a ®Þ a chØ cña word vµ sè cña bit trong word) hoÆc 00001 (kh«ng cã dÊu chÊm). 9
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Hứơng dẫn tự học PLC CPM1 qua hình ảnh_ Chương 1
2 p |
518 |
379
-
Hướng dẫn tự học PLC CPM1 qua hình ảnh
7 p |
597 |
358
-
Hứơng dẫn tự học PLC CPM1 qua hình ảnh_ Chương 2
7 p |
545 |
307
-
Hứơng dẫn tự học PLC CPM1 qua hình ảnh_ Chương 4
9 p |
373 |
295
-
Hứơng dẫn tự học PLC CPM1 qua hình ảnh_ Chương 3
7 p |
325 |
250
-
Chương 2: Cấu trúc cơ bản của PLC
7 p |
480 |
181
-
Chương 4: Lập trình bằng sơ đồ bậc thang Ladder Diagram
9 p |
325 |
130
-
Hướng dẫn tự học PLC CPM1 qua hình ảnh part 2
10 p |
287 |
121
-
Hướng dẫn tự học PLC CPM1 qua hình ảnh part 1
10 p |
214 |
84
-
Hướng dẫn tự học và thực hành Visual Basic C++ 2008 part 2
51 p |
212 |
74
-
Hướng dẫn tự học PLC Omron (Giới thiệu Micro PLC CP1L/1H)
141 p |
139 |
66
-
Hướng dẫn học PLC CPM1 qua hình ảnh
46 p |
137 |
62
-
Hướng dẫn tự học và thực hành Visual Basic C++ 2008 part 3
51 p |
106 |
52
-
Ebook Hướng dẫn tự học ngôn ngữ lập trình JavarScript: Phần 1 - ThS. Nguyễn Nam Thuận
163 p |
88 |
45
-
Ebook Hướng dẫn tự học ngôn ngữ lập trình JavarScript: Phần 2 - ThS. Nguyễn Nam Thuận
178 p |
78 |
36
-
Sổ tay lập trình VHDL
0 p |
83 |
32
-
Hướng dẫn tự học PLC CPM1 qua hình ảnh (5 chương)
29 p |
40 |
19

Set-Cookie: TLDEVNamespace=e6cm6nl93k0tmp2g5rnqst2h74; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly


text:
Điều cần biết về trái cây
-
Một trong những vấn đề mà được mọi người quan tâm trong thời gian gần đây là vấn đề an toàn thực phẩm, trong đó nổi bật lên là trái cây nhập khẩu từ Trung Quốc. 5 loại hoa quả Trung Quốc nhập khẩu nhiều nhất Rau, củ, quả hiện không phải là mặt hàng cấp hạn ngạch nhập khẩu, mà chủ yếu là do sự điều tiết của thị trường. Vì vậy, hiện có 5 nhóm hàng nông sản Trung Quốc vào Việt Nam lớn nhất là táo, cam quýt, lê, dưa vàng và nho. Trước đó, táo Trung...
7p anhdao_1 23-11-2012 18 6 Download
-
Nhãn, vải, dưa hấu, xoài, ổi, vú sữa, táo, lê... tùy vào cách dùng, lượng dùng mà trái cây có thể “chuyển hệ” từ mát sang nóng. Trái cây được các chuyên gia dinh dưỡng khuyên dùng vì chứa nhiều sinh tố, khoáng chất có lợi cho sức khỏe. Thực chất, trái cây xứ nhiệt đới đa dạng, chưa kể cùng một loại lại có nhiều giống khác nhau, vị khác nhau. Vì thế, tùy vào cách dùng, lượng dùng mà trái cây có thể “chuyển hệ” từ mát sang nóng.
6p bubam_5 05-12-2012 43 2 Download
-
Theo các nhà nghiên cứu thì hoa quả nên ăn vào lúc ăn sáng là tốt nhất, vì bữa ăn sáng thường đơn giản, ít món ăn và cần phải cung cấp thêm các dưỡng chất. Trái cây hay hoa quả ngày nay không còn khan hiếm như xưa, về chủng loại cũng phong phú hơn, từ hoa quả trong nước đến hoa quả nhập khẩu từ nước ngoài cũng không thiếu. Nhu cầu ăn trái cây cũng cao hơn, vừa là với mục đích giải khát, ngon miệng, lại giúp anh chị em có làn da đẹp, cơ thể khỏe...
5p bubam_5 05-12-2012 33 1 Download
-
Ăn trái cây giúp chị em duy trì sắc đẹp và sức khoẻ. Những loại trái cây sau đây còn có tác dụng phòng bệnh ung thư vú nữa đấy! 1. Xoài Khoa học nghiên cứu phát hiện, phụ nữ ăn nhiều xoài có tác dụng phòng bệnh ung thư vú. Các nhân viên nghiên cứu đã tiến hành nghiên cứu về polyphenol, đặc biệt là các thành phần hoạt chất tannin chất có liên quan đến việc phòng và ức chế bệnh ung thư. Tannin acid là một loại polyphenol, có vị đắng, chất này cũng có trong hạt...
4p nkt_bibo32 06-01-2012 42 8 Download
-
Nhiều người khi có lượng đường huyết cao trong máu, thường sợ không dám ăn trái cây chín, nhất là trái quá ngọt. Cách nghĩ này không đúng, có thể dẫn đến thiếu hụt nhiều chất có ích cho cơ thể mà trái cây sẵn có. Nguồn chất xơ tuyệt vời Nguồn chất xơ tuyệt vời: Trái cây là một nguồn chất xơ rất tốt vì có cả hai nhóm chất xơ hoà tan và không hoà tan. Cả hai loại chất xơ đều có vai trò .
5p battu_1 30-11-2012 19 0 Download
-
Được một người bạn trong công ty mách nước thế nào mà thời gian gần đây chị Hoa thường pha sữa cho con theo một công thức chưa từng thấy. Sữa công thức chỉ thực sự tốt và giàu dưỡng chất khi làm theo khuyến cáo của nhà sản xuất Hằng ngày, chị Hoa mua thật nhiều trái cây ép sẵn lấy nước cốt cất trong tủ lạnh. Đến bữa của cu Bin, chị lại rót ra một ít pha chung với sữa.
4p bebu_5 10-12-2012 45 3 Download
-
Tạo con ếch kỳ lạ Photoshop Cs6 Trong bài này chúng ta sẽ được hướng dẫn làm một bức tranh thiên nhiên vô cùng nghệ nghĩnh đó là chú ếch. Chủ yếu ta sử dụng công cụ Liquify làm mờ cộng với sự khéo léo của bạn tôi đảm bảo bạn sẽ có một bức tranh như ý. Bước 1: Đầu tiên bạn chuẩn bị hai hình như sau: .Bước 2: Bạn tách hình trái cây ra như hình: .
6p sunshine_8 24-07-2013 38 16 Download
-
Nếu bạn hiểu rõ giá trị của những món ăn ngon và tốt cho sức khỏe thì không còn gì thỏa mãn hơn việc ngắm con mình khám phá ra niềm vui ăn uống. Nhưng làm sao bạn đào tạo cho được một đứa trẻ thích trái cây hơn khoai tây chiên, và sẽ không quay lưng với bông cải và cá hồi? Câu trả lời ngắn gọn là: hãy bắt đầu ngay từ bây giờ!
5p hoalan_5 06-04-2013 32 5 Download
-
Xoài là loại trái cây phổ biến nhất thế giới, món quà tuyệt vời mà thiên nhiên ban tặng cho các vùng đất miền nhiệt đới. Nó không chỉ ăn ngon mà còn có tác dụng ngừa bệnh tật. Ngoài là thực phẩm thơm ngon thì xoài còn có tác dụng chữa bệnh hiệu quả Ngăn ngừa bệnh tim Xoài là loại trái cây tuyệt vời cung cấp vitamin A, E và selen cho cơ thể và giúp chống lại bệnh tim.
4p rhea75 20-02-2013 13 4 Download
-
Vitamin B1 còn được biết với tên gọi khác là thiamine. Thiamine biến đổi rất nhanh thành dạng hoạt động như thiamin pyrophosphate, TPP trong não và thận do enzyme đặc biệt - thiamin diphosphotransferase gây ra. Nguồn cung cấp: Hạt hướng dương, đậu phộng, cám, gan bò, thịt heo, hải sản, lòng đỏ, tất cả các loại đậu đều chứa một lượng lớn thiamine.
4p tungtangnz 29-05-2013 39 4 Download
-
Dâu tây là loại trái cây khoái khẩu song vẫn có ít người biết rằng dâu tây rất hiệu quả trong việc làm cho sáng răng và loại bỏ những mảng bám trên răng do chúng có chứa một hóa chất có tên là salicylic acid. Dâu tây cũng thường dùng làm nước súc miệng có tác dụng làm sạch răng miệng, giúp hơi thở thơm tho Mỗi lần bào chế để sử dụng chỉ cần 5 quả dâu tây còn nguyên cuống lá (do trong cuống lá có chứa những hợp chất có tính kháng khuẩn). Cắt mỗi quả...
3p nkt_bibo32 06-01-2012 31 3 Download
-
Dù học tập, làm việc hay giải trí, thiếu sinh lực (năng lượng) sẽ làm cho bạn cảm thấy chán nản và mệt mỏi. Nếu muốn lấy lại sinh lực ngay lập tức, bạn nên: 1. Uống nước trái cây Nên bắt đầu một ngày mới và khởi động cho não bộ cũng như quá trình trao đổi chất của cơ thể bằng một cốc nước trái cây. Các loại nước trái cây từ mơ, cam, bưởi, xoài… sẽ cung cấp cho cơ thể nhiều vitamin...
3p bibocumi42 20-05-2013 26 3 Download
-
Trong vòng 2 tiếng sau khi uống thuốc kháng sinh không nên uống sữa hoạt nước trái cây bởi sữa sẽ làm giảm hoạt động và hiệu quả của thuốc. Thuốc lá và các loại thuốc Tuyệt đối không nên hút thuốc lá sau khi sử dụng các loại thuốc trong vòng 30 phút. Bởi nicotin sẽ gia tăng tốc độ phân giải thuốc trong gan không cung cấp đủ nồng độ thuốc trong máu và không phát huy được tác dụng của thuốc.
7p tungtangnz 29-05-2013 35 3 Download
-
Bơ là loại quả có nguồn gốc từ Trung Mỹ, được đưa sang Việt Nam và mau chóng trở thành loại trái cây phổ biến, được nhiều người yêu thích. Quả bơ chứa nhiều chất dinh dưỡng nên là một trong những loại thực phẩm đắc lực giúp bổ trong đẹp ngoài…
6p banhbao_1 29-04-2013 33 2 Download
-
Nốt ruồi xuất hiện trên mặt lại ở những vị trí không được đẹp lắm khiến cho nhiều bạn nữ “nhức đầu” tìm cách loại bỏ chúng. Mỗi người tìm cho mình một cách riêng nhưng chủ yếu là tìm đến giải pháp tẩy xóa nút ruồi tại các trung tâm làm đẹp
11p cocacola0908 24-11-2012 32 1 Download
-
Loại trái cây ngon ngọt và mát lành này rất tốt cho sức khỏe, bạn đừng quên bổ sung táo mỗi ngày vào khẩu phần ăn. Ngăn ngừa sâu răng: Mặc dù táo không thực sự làm sạch răng song cắn và nhai miếng táo sẽ kích thích tiết nước bọt, ngăn ngừa sâu răng bằng cách làm giảm mức độ vi khuẩn trong miệng.
5p cuctim_1 20-12-2012 22 1 Download
-
Nếu bạn ăn chủ yếu là thực vật, nhiều trái cây và rau quả cộng với một số loài cá thì bạn đang đi đúng hướng để giữ lượng cholesterol ở mức khỏe mạnh. Điều đó cho thấy có những thực phẩm thực sự có thể giúp giảm cholesterol xấu và/hoặc tăng cholesterol tốt. =
6p rhea75 21-02-2013 16 1 Download
-
Trong những năm gần đây, việc nghiên cứu, sản xuất các chế phẩm điều hòa sinh trưởng tăng năng suất cây trồng đang phát triển mạnh, thị trường hiện cũng có rất nhiều sản phẩm với nhiều thương hiệu, giá thành khác nhau thích hợp với mọi đối tượng người mua.
2p pretty3 27-07-2010 169 69 Download
-
Trong bối cảnh đất nước đổi mới, Việt Nam đã gia nhập sân chơi thương mại quốc tế, việc xóa bỏ hàng rào thuế quan giữa các nước là một lợi thế cạnh tranh tự do, nhưng những rào cản về an toàn vệ sinh dịch tể là một trong những thách thức mới của chúng ta. Ngoài ra, ngày nay lối sống của người tiêu dùng thay đổi và xu hướng do chất lượng cuộc sống tăng dẫn đến nhu cầu về sản phẩm rau quả an toàn là điều tất yếu. Muốn sản xuất trái cây có hiệu...
4p lotus_10 03-02-2012 39 15 Download
-
Để cung cấp cho thị trường sản phẩm quả tươi vào thời điểm mang lại hiệu quả kinh tế nhất thì ngoài sự hiểu biết về quy luật sinh trưởng, phát triển, ra hoa, kết quả của cây ăn quả, người sản xuất cần nắm vững những biện pháp kỹ thuật chủ yếu như: Điều khiển ra hoa, kết quả bằng các biện pháp cơ giới và chất điều tiết sinh trưởng. Mời các bạn cùng tham khảo phần 1 cuốn sách.
66p bautroibinhyen25 14-04-2017 16 13 Download
CHỦ ĐỀ BẠN MUỐN TÌM
- cách làm rau câu trái cây
- thuyết minh về cây lúa
- thuyết minh về cây tre
- thuyết minh về cây dừa
- Những điều cần biết khi đi phỏng vấn
- Bài tập về câu điều kiện
- Cách làm nước trái cây
- Phụ nữ mang thai cần biết
- Truyện tiếu lâm về con trai
- Bảo vệ giống cây trồng
- Chăm sóc cây điều
- Biểu mẫu " quyết định về việc bổ nhiệm cán bộ"
- Tài liệu về bài tập trái phiếu

markdown:
# Điều cần biết về trái cây
**Điều cần biết về trái cây**
-
Một trong những vấn đề mà được mọi người quan tâm trong thời gian gần đây là vấn đề an toàn thực phẩm, trong đó nổi bật lên là trái cây nhập khẩu từ Trung Quốc. 5 loại hoa quả Trung Quốc nhập khẩu nhiều nhất Rau, củ, quả hiện không phải là mặt hàng cấp hạn ngạch nhập khẩu, mà chủ yếu là do sự điều tiết của thị trường. Vì vậy, hiện có 5 nhóm hàng nông sản Trung Quốc vào Việt Nam lớn nhất là táo, cam quýt, lê, dưa vàng và nho. Trước đó, táo Trung...
7p
anhdao_1
23-11-2012
18
6
Download
-
Nhãn, vải, dưa hấu, xoài, ổi, vú sữa, táo, lê... tùy vào cách dùng, lượng dùng mà trái cây có thể “chuyển hệ” từ mát sang nóng. Trái cây được các chuyên gia dinh dưỡng khuyên dùng vì chứa nhiều sinh tố, khoáng chất có lợi cho sức khỏe. Thực chất, trái cây xứ nhiệt đới đa dạng, chưa kể cùng một loại lại có nhiều giống khác nhau, vị khác nhau. Vì thế, tùy vào cách dùng, lượng dùng mà trái cây có thể “chuyển hệ” từ mát sang nóng.
6p
bubam_5
05-12-2012
43
2
Download
-
Theo các nhà nghiên cứu thì hoa quả nên ăn vào lúc ăn sáng là tốt nhất, vì bữa ăn sáng thường đơn giản, ít món ăn và cần phải cung cấp thêm các dưỡng chất. Trái cây hay hoa quả ngày nay không còn khan hiếm như xưa, về chủng loại cũng phong phú hơn, từ hoa quả trong nước đến hoa quả nhập khẩu từ nước ngoài cũng không thiếu. Nhu cầu ăn trái cây cũng cao hơn, vừa là với mục đích giải khát, ngon miệng, lại giúp anh chị em có làn da đẹp, cơ thể khỏe...
5p
bubam_5
05-12-2012
33
1
Download
-
Ăn trái cây giúp chị em duy trì sắc đẹp và sức khoẻ. Những loại trái cây sau đây còn có tác dụng phòng bệnh ung thư vú nữa đấy! 1. Xoài Khoa học nghiên cứu phát hiện, phụ nữ ăn nhiều xoài có tác dụng phòng bệnh ung thư vú. Các nhân viên nghiên cứu đã tiến hành nghiên cứu về polyphenol, đặc biệt là các thành phần hoạt chất tannin chất có liên quan đến việc phòng và ức chế bệnh ung thư. Tannin acid là một loại polyphenol, có vị đắng, chất này cũng có trong hạt...
4p
nkt_bibo32
06-01-2012
42
8
Download
-
Nhiều người khi có lượng đường huyết cao trong máu, thường sợ không dám ăn trái cây chín, nhất là trái quá ngọt. Cách nghĩ này không đúng, có thể dẫn đến thiếu hụt nhiều chất có ích cho cơ thể mà trái cây sẵn có. Nguồn chất xơ tuyệt vời Nguồn chất xơ tuyệt vời: Trái cây là một nguồn chất xơ rất tốt vì có cả hai nhóm chất xơ hoà tan và không hoà tan. Cả hai loại chất xơ đều có vai trò .
5p
battu_1
30-11-2012
19
0
Download
-
Được một người bạn trong công ty mách nước thế nào mà thời gian gần đây chị Hoa thường pha sữa cho con theo một công thức chưa từng thấy. Sữa công thức chỉ thực sự tốt và giàu dưỡng chất khi làm theo khuyến cáo của nhà sản xuất Hằng ngày, chị Hoa mua thật nhiều trái cây ép sẵn lấy nước cốt cất trong tủ lạnh. Đến bữa của cu Bin, chị lại rót ra một ít pha chung với sữa.
4p
bebu_5
10-12-2012
45
3
Download
-
Tạo con ếch kỳ lạ Photoshop Cs6 Trong bài này chúng ta sẽ được hướng dẫn làm một bức tranh thiên nhiên vô cùng nghệ nghĩnh đó là chú ếch. Chủ yếu ta sử dụng công cụ Liquify làm mờ cộng với sự khéo léo của bạn tôi đảm bảo bạn sẽ có một bức tranh như ý. Bước 1: Đầu tiên bạn chuẩn bị hai hình như sau: .Bước 2: Bạn tách hình trái cây ra như hình: .
6p
sunshine_8
24-07-2013
38
16
Download
-
Nếu bạn hiểu rõ giá trị của những món ăn ngon và tốt cho sức khỏe thì không còn gì thỏa mãn hơn việc ngắm con mình khám phá ra niềm vui ăn uống. Nhưng làm sao bạn đào tạo cho được một đứa trẻ thích trái cây hơn khoai tây chiên, và sẽ không quay lưng với bông cải và cá hồi? Câu trả lời ngắn gọn là: hãy bắt đầu ngay từ bây giờ!
5p
hoalan_5
06-04-2013
32
5
Download
-
Xoài là loại trái cây phổ biến nhất thế giới, món quà tuyệt vời mà thiên nhiên ban tặng cho các vùng đất miền nhiệt đới. Nó không chỉ ăn ngon mà còn có tác dụng ngừa bệnh tật. Ngoài là thực phẩm thơm ngon thì xoài còn có tác dụng chữa bệnh hiệu quả Ngăn ngừa bệnh tim Xoài là loại trái cây tuyệt vời cung cấp vitamin A, E và selen cho cơ thể và giúp chống lại bệnh tim.
4p
rhea75
20-02-2013
13
4
Download
-
Vitamin B1 còn được biết với tên gọi khác là thiamine. Thiamine biến đổi rất nhanh thành dạng hoạt động như thiamin pyrophosphate, TPP trong não và thận do enzyme đặc biệt - thiamin diphosphotransferase gây ra. Nguồn cung cấp: Hạt hướng dương, đậu phộng, cám, gan bò, thịt heo, hải sản, lòng đỏ, tất cả các loại đậu đều chứa một lượng lớn thiamine.
4p
tungtangnz
29-05-2013
39
4
Download
-
Dâu tây là loại trái cây khoái khẩu song vẫn có ít người biết rằng dâu tây rất hiệu quả trong việc làm cho sáng răng và loại bỏ những mảng bám trên răng do chúng có chứa một hóa chất có tên là salicylic acid. Dâu tây cũng thường dùng làm nước súc miệng có tác dụng làm sạch răng miệng, giúp hơi thở thơm tho Mỗi lần bào chế để sử dụng chỉ cần 5 quả dâu tây còn nguyên cuống lá (do trong cuống lá có chứa những hợp chất có tính kháng khuẩn). Cắt mỗi quả...
3p
nkt_bibo32
06-01-2012
31
3
Download
-
Dù học tập, làm việc hay giải trí, thiếu sinh lực (năng lượng) sẽ làm cho bạn cảm thấy chán nản và mệt mỏi. Nếu muốn lấy lại sinh lực ngay lập tức, bạn nên: 1. Uống nước trái cây Nên bắt đầu một ngày mới và khởi động cho não bộ cũng như quá trình trao đổi chất của cơ thể bằng một cốc nước trái cây. Các loại nước trái cây từ mơ, cam, bưởi, xoài… sẽ cung cấp cho cơ thể nhiều vitamin...
3p
bibocumi42
20-05-2013
26
3
Download
-
Trong vòng 2 tiếng sau khi uống thuốc kháng sinh không nên uống sữa hoạt nước trái cây bởi sữa sẽ làm giảm hoạt động và hiệu quả của thuốc. Thuốc lá và các loại thuốc Tuyệt đối không nên hút thuốc lá sau khi sử dụng các loại thuốc trong vòng 30 phút. Bởi nicotin sẽ gia tăng tốc độ phân giải thuốc trong gan không cung cấp đủ nồng độ thuốc trong máu và không phát huy được tác dụng của thuốc.
7p
tungtangnz
29-05-2013
35
3
Download
-
Bơ là loại quả có nguồn gốc từ Trung Mỹ, được đưa sang Việt Nam và mau chóng trở thành loại trái cây phổ biến, được nhiều người yêu thích. Quả bơ chứa nhiều chất dinh dưỡng nên là một trong những loại thực phẩm đắc lực giúp bổ trong đẹp ngoài…
6p
banhbao_1
29-04-2013
33
2
Download
-
Nốt ruồi xuất hiện trên mặt lại ở những vị trí không được đẹp lắm khiến cho nhiều bạn nữ “nhức đầu” tìm cách loại bỏ chúng. Mỗi người tìm cho mình một cách riêng nhưng chủ yếu là tìm đến giải pháp tẩy xóa nút ruồi tại các trung tâm làm đẹp
11p
cocacola0908
24-11-2012
32
1
Download
-
Loại trái cây ngon ngọt và mát lành này rất tốt cho sức khỏe, bạn đừng quên bổ sung táo mỗi ngày vào khẩu phần ăn. Ngăn ngừa sâu răng: Mặc dù táo không thực sự làm sạch răng song cắn và nhai miếng táo sẽ kích thích tiết nước bọt, ngăn ngừa sâu răng bằng cách làm giảm mức độ vi khuẩn trong miệng.
5p
cuctim_1
20-12-2012
22
1
Download
-
Nếu bạn ăn chủ yếu là thực vật, nhiều trái cây và rau quả cộng với một số loài cá thì bạn đang đi đúng hướng để giữ lượng cholesterol ở mức khỏe mạnh. Điều đó cho thấy có những thực phẩm thực sự có thể giúp giảm cholesterol xấu và/hoặc tăng cholesterol tốt. =
6p
rhea75
21-02-2013
16
1
Download
-
Trong những năm gần đây, việc nghiên cứu, sản xuất các chế phẩm điều hòa sinh trưởng tăng năng suất cây trồng đang phát triển mạnh, thị trường hiện cũng có rất nhiều sản phẩm với nhiều thương hiệu, giá thành khác nhau thích hợp với mọi đối tượng người mua.
2p
pretty3
27-07-2010
169
69
Download
-
Trong bối cảnh đất nước đổi mới, Việt Nam đã gia nhập sân chơi thương mại quốc tế, việc xóa bỏ hàng rào thuế quan giữa các nước là một lợi thế cạnh tranh tự do, nhưng những rào cản về an toàn vệ sinh dịch tể là một trong những thách thức mới của chúng ta. Ngoài ra, ngày nay lối sống của người tiêu dùng thay đổi và xu hướng do chất lượng cuộc sống tăng dẫn đến nhu cầu về sản phẩm rau quả an toàn là điều tất yếu. Muốn sản xuất trái cây có hiệu...
4p
lotus_10
03-02-2012
39
15
Download
-
Để cung cấp cho thị trường sản phẩm quả tươi vào thời điểm mang lại hiệu quả kinh tế nhất thì ngoài sự hiểu biết về quy luật sinh trưởng, phát triển, ra hoa, kết quả của cây ăn quả, người sản xuất cần nắm vững những biện pháp kỹ thuật chủ yếu như: Điều khiển ra hoa, kết quả bằng các biện pháp cơ giới và chất điều tiết sinh trưởng. Mời các bạn cùng tham khảo phần 1 cuốn sách.
66p
bautroibinhyen25
14-04-2017
16
13
Download
## CHỦ ĐỀ BẠN MUỐN TÌM
[cách làm rau câu trái cây](http://tailieu.vn/tag/cach-lam-rau-cau-trai-cay.html) [thuyết minh về cây lúa](http://tailieu.vn/tag/thuyet-minh-ve-cay-lua.html) [thuyết minh về cây tre](http://tailieu.vn/tag/thuyet-minh-ve-cay-tre.html) [thuyết minh về cây dừa](http://tailieu.vn/tag/thuyet-minh-ve-cay-dua.html) [Những điều cần biết khi đi phỏng vấn](http://tailieu.vn/tag/nhung-dieu-can-biet-khi-di-phong-van.html) [Bài tập về câu điều kiện](http://tailieu.vn/tag/bai-tap-ve-cau-dieu-kien.html) [Cách làm nước trái cây](http://tailieu.vn/tag/cach-lam-nuoc-trai-cay.html) [Phụ nữ mang thai cần biết](http://tailieu.vn/tag/phu-nu-mang-thai-can-biet.html) [Truyện tiếu lâm về con trai](http://tailieu.vn/tag/truyen-tieu-lam-ve-con-trai.html) [Bảo vệ giống cây trồng](http://tailieu.vn/tag/bao-ve-giong-cay-trong.html) [Chăm sóc cây điều](http://tailieu.vn/tag/cham-soc-cay-dieu.html) [Biểu mẫu " quyết định về việc bổ nhiệm cán bộ"](http://tailieu.vn/tag/bieu-mau-quyet-dinh-ve-viec-bo-nhiem-can-bo-.html) [Tài liệu về bài tập trái phiếu](http://tailieu.vn/tag/tai-lieu-ve-bai-tap-trai-phieu.html)

Set-Cookie: TLDEVNamespace=jt1p6oj7k5s6ie2rb7suultm34; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly