text:
Tác giả: Nguyễn Xuân Hưng
——————-
1. Tôi hỏi 100 người, thì đến 97 người bảo: Mông Cổ ấy à? nghèo lắm hả?
Sai. Khái niệm về một nước Mông Cổ nghèo khó ngự trị trong đầu óc dân Việt Nam từ xa thời cùng phe XHCN. Nhà văn Tô Đức Chiêu bảo tôi: “Tao đã đi Mỹ, Ai Cập, Ả rập xê út, Nga và Đông Âu, không kể châu Á như Tàu, Thái… Tức là gần hết thế giới, nhưng khi đi Mông Cổ, mới thấy mình khám phá ra một thế giới mới, nếu có dịp, tao đi 2 -3 lần nữa”.
Tôi thấy thế nên cũng đú theo, đi Mông Cổ một chuyến.
Mở ngoặc ngay là, khi anh (du lịch) đến đâu, anh phải tự vấn ta đến đấy để làm gì, muốn biết gì. Nói chung là nên đi phượt. Tôi có bài học kinh nghiệm về việc này, có 1 cậu trẻ đi cùng đến thảo nguyên Mông Cổ, cậu thốt lên chán nản: Ơ, đâu cũng như đâu, mênh mông cả, chả thấy cái gì. Vấn đề là cái gì?
Sau chuyến đi Mông Cổ, tôi rút ra kết luận, 30 năm nữa (hoặc hơn) không biết Việt Nam mình có đuổi kịp Mông Cổ hay không?
Mông Cổ diện tích gấp hơn 6 lần nước Việt Nam, dân số hơn 3 triệu người (bằng 1/2 Hà Nội). Mà 1/2 dân số ở thủ đô Ulan Bato. Hãy tưởng tượng hơn 1 triệu người ở rải rác trên lãnh thổ gấp 6 lần Việt Nam.
Mông Cổ có đặc biệt là có biên giới với Nga và Trung Quốc. Họ bị kẹp giữa 2 nước lớn, nên phải chọn 1, lịch sử đã chứng tỏ họ chọn đúng, chọn nước Nga để tránh nước Tàu kẻ thù. Chính chính phủ Quốc dân đảng của Tưởng Giới Thạch khuất phục trước chính phủ Stalin, mà công nhận Mông Cổ độc lập. Chuyện này chính phủ Mao cay cú ra mặt, công khai gọi Mông Cổ là Ngoại Mông, còn phần lãnh thổ Mông Cổ bị mất từ thời Nguyên triều, thì TQ gọi là Nội Mông (họ vẫn nhận đó là nước họ). Cấp độ cay cú ăn thua và nhòm ngó còn hơn một bậc so với Việt. Người TQ chưa gọi Quảng Đông là Nội Việt, mặc dù vẫn dùng từ Việt gọi Quảng, Việt ngữ là tiếng Quảng, họ chưa gọi Việt Nam là Ngoại Việt. Nói thế để biết mức độ nguy hiểm chênh vênh của con ngựa Mông Cổ trước con sói Trung Quốc.
Ở Mông Cổ, tôi được nghe câu chuyện tiếu lâm. Một người Mông Cổ gặp một người Nhật. Người Nhật cám ơn người Mông, vì bài học của Nguyên triều, nên nước Nhật quyết định không chiếm Trung Quốc nữa. Nếu chiếm nó, có lẽ nước Nhật đã thành Trung Quốc rồi. Đó là một câu chuyện tiếu lâm cay đắng mà không thể cười.
Ân oán giang hồ với người Tàu thì rất nhiều. Chỉ kể 1 chuyện. Các công ty xây dựng ở Ulan Bato, và nói chung các công ty khác cần nhân công, thì đều thuê nhân công TQ, vì người TQ sinh sôi như cỏ dại, ở đâu họ cũng mò đến. Nên các công ty có quy định, chỉ được thuê dưới 6 tháng, mà trong 1 năm không được thuê quá 1 lần. Nên người làm thuê phải đi về TQ ngay. Cảnh sát Ulan Bato rất dễ dãi với người Việt sinh sống ở thủ đô của họ, hình như có 7000 người, còn riêng người TQ thì phải thống kê rất cụ thể. Người bạn Mông Cổ nói với tôi: Việc lớn nhất của cảnh sát là đuổi người Trung Quốc hết hạn cư trú. Đúng vậy, họ không có tình trạng kẹt xe, không có tệ nạn nhiều, việc chính là không để lọt một cái trứng tu hú. Chuyện này 30 hay 50 năm nữa, Việt Nam cóc làm được, mà cũng chả làm.
2.
Nhìn trên phim ảnh, thấy thảo nguyên là những dải đất trùng điệp, cây cỏ lưa thưa, nếu chỉ có thế, chưa biết gì về thảo nguyên Mông Cổ cả. Hồi tôi đi tầm tháng 7 dương lịch, là tháng đã hết cỏ rậm. Cỏ rậm thì đến ống chân, đến đầu gối, còn khi chuẩn bị vào đông, cỏ bị đám gia súc gặm gần hết. Chỉ còn cỏ thấp và cỏ tái sinh.
Nói từ “cỏ” với người Việt, cũng không ổn. Cỏ của Việt Nam là thứ chả để làm gì. Điều này lỗi ở các nhà làm ngôn ngữ khoa học, địa lý. Đáng lý nên dùng từ “thảo mộc thân mềm” hay cái gì đó khác với “cỏ”. Cúi nhìn xuống, hàng trăm hàng nghìn loài cây gọi là cỏ rất khác nhau, riêng hình lá cũng thiên hình vạn trạng. Nếu vò vài cái lá rồi đưa lên mũi, sẽ thấy nhiều mùi vị rất khác. Mùi thơm thoang thoảng, mùi hắc, mùi nồng… Thực sự đó là một thế giới cây thuốc và loại cây như rau thơm ở VN, chứ không phải cây cỏ thông thường. Gia súc Mông Cổ từ hàng nghìn năm nay ăn thứ cỏ đó. Sau khi đi thảo nguyên, tôi mới lý giải được việc ở Mông Cổ, người ta ăn rất ít rau, ăn rất nhiều thịt, ngay cả người Việt ở xứ ăn rau, đến Mông Cổ ăn toàn thịt, mà tiêu hóa bình thường, không bị táo bón. Bởi vì lũ gia súc ăn thứ cỏ thiên nhiên hoang dã bổ béo thơm lừng như hàng nghìn năm nay nó vẫn ăn. Không như gia súc ở nơi nuôi công nghiệp.
Mông Cổ ngày nay vẫn du mục và người ta tự hào vì nếp sống du mục này. Ông Chủ tịch Hội Hữu nghị Mông -Việt nói tiếng Việt sõi như người Việt, bảo tôi, rất may là thảm họa tập thể hóa, định canh định cư xảy ra rất nhanh, rồi thảo nguyên lại có sức sống quay lại nếp xưa.
Nếu ai đã đọc Tô-tem sói, của một nhà văn Trung Quốc (quyển này vang dội một thời trên văn đàn TQ) thì biết thảo nguyên Nội Mông đã bị tàn phá kinh khủng như thế nào. Họ dồn nén dân du mục vào hợp tác, triệt phá cách sinh hoạt truyền thống, mang hàng sư đoàn quân đội bắn sói. Sói là vật thờ của người Nội Mông, khi người chết, người ta kéo xác cha mẹ để ra một chỗ cho sói ăn. Người TQ Mao-ít bắn sói, thế là thỏ làm giặc, lại giết thỏ, lạc vào cái vòng quẩn, rồi đưa người Hán đến sinh sống, khiến thảo nguyên Nội Mông bị tiêu diệt. Trong quyển sách ấy, tác giả cũng nói, nhìn sang Ngoại Mông xanh tươi mà tiếc…
Nhìn thảo nguyên thì mênh mông, nhưng hoang dã hàng trăm thứ thú hoang vẫn ngày đêm sinh sống, tuân thủ cân bằng sinh thái của nó. Người Mông Cổ ngày nay có xe ô tô tải, có điện thoại di động, kéo theo cái nhà, và đàn gia súc, đi lang bạt trên thảo nguyên theo nhu cầu của gia súc. Thảo nguyên mênh mông, mình nhìn đâu cũng như đâu, nhưng chúng tôi đã được một chú bé 12 tuổi đưa từ thị trấn, đi xuyên 25 km đến đúng chỗ lều của bố mẹ chú bé. Hôm đi thảo nguyên, chúng tôi được đón tiếp Chủ tịch huyện đến chơi, cũng vì biết có khách Việt. Ông nói huyện ông có gần 80 hộ, diện tích huyện, khi đó làm phép so sánh, gần bằng tỉnh Hưng Yên cộng với Thái Bình. Chủ tịch huyện biết cả 80 hộ luôn. Quy định của họ chăn thả không giới hạn, nên có lúc có hộ gia đình chăn thả ở huyện khác (miễn là đăng ký vẫn ở huyện này). Chủ tịch người Đảng Dân chủ, alo gọi đồng chí Bí thư huyện ủy Đảng Nhân dân (đảng cộng sản cũ) thì đồng chí đang chăn ngựa, bèn cưỡi ngựa về. Bí thư huyện ủy đảng nào cũng làm nông dân cả và chả chức vụ gì, cười hề hề đúng là ông chăn ngựa. Riêng chuyện này, 50 năm nữa Việt Nam có theo kịp không?
3.
Người Mông Cổ có một niềm hãnh diện đã mất, đó là đã từng bá chủ thế giới, và còn một niềm kiêu hãnh vẫn còn, đó là sữa ngựa.
Thế giới văn minh và ở các nước phát triển có chỉ tiêu bao nhiêu lít sữa bò cho đầu người, thứ sữa đó người Mông Cổ chỉ làm lương khô, làm nguyên liệu chế biến, vì họ uống sữa ngựa. Hình như chỉ Mông Cổ dùng sữa ngựa làm thực phẩm chính yếu. Nó là nguồn gốc sức mạnh của các chiến binh từ xưa, và khiến người MC cao lớn.
Ngựa là gia súc chủ yếu ở thảo nguyên. Một hộ thường có vài trăm đến vài ngàn ngựa, thêm cừu và dê. Bao giờ cừu cũng đi kèm dê. Mùa đông cừu nằm trên giữ ấm cho dê moi cỏ chia nhau. Không có cừu dê chết rét, không có dê cừu chết đói. Kiểu chăn thả thiên nhiên ấy khác xa nông trại hiện đại. Kiểu vắt sữa ngựa cũng khác vắt sữa bò. Vì khi vắt sữa, luôn luôn có con ngựa con đứng cạnh. Người MC tôn thờ ngựa vì cả đức tính này, không buông tuồng vô cảm như bò, cứ vắt là ra sữa bất kể thế nào. Sữa ngựa làm bia, làm thức uống, nên con ngựa là đầu cơ nghiệp. Bò chỉ là loại thêm. Bò MC (Mông Cổ) lông dài như voi mamut. Bây giờ cũng thoái giống, người MC buồn vì bò lông ngắn, còn gì là bò nữa.
Gia súc nuôi, thịt là thứ phẩm. Chính phẩm là lấy lông và da. Len MC đắt kinh khủng. Hình như hàng lông da là chủ lực xuất khẩu.
Cái lều Mông Cổ thật sự là một thứ thú vị. Cứ nói “lều” thì khó hình dung, đến mới thấy đó là cái biệt thự giữa thảo nguyên. Bây giờ lều có nhiều loại, từ 300 đến 30.000 đô Mỹ. Người TQ quá khôn, họ làm lều bán cho người Mông Cổ.
Trong cái lều Mông, tài nhất là cái bếp ở chính tâm nhà, tâm vòng tròn. Chất đốt bằng phân gia súc, thông hơi làm nhiệm vụ trụ chống giữa. Vào lều không nhận ra có bếp.
Người nông dân du mục cũng có vấn đề nan giải, đó là sinh ra và nuôi dạy trẻ. Du mục xa trung tâm thị trấn, nên nếu đẻ bất thường thì cấp cứu rất khó. Khi con 6 tuổi, phải cho nó đi học, thì nhà mất 1 người thường là mẹ hay chị lớn phải đưa lên thị trấn làm 1 cái lều ở nuôi con 1-2 năm mới yên tâm gửi con học nội trú. Ở các thị trấn thị tứ cứ thấy các cụm lều, đó là những người đi nuôi con học. Vì vậy, mà nhà nghèo hoặc quan điểm cũ chỉ cần đọc chữ, trẻ thất học.
Hình như chính việc hiếm người mà du mục có truyền thống quý người. Phụ nữ đẻ con là quý, con ai không quan trọng. Mấy ông Mông Cổ bảo, cộng đồng du mục có lệ, khách quý cao tuổi thì chủ nhà mời đầu dê. Thịt con dê, cái đầu là quý nhất. Còn khách trẻ và trung niên thì chủ nhà bảo con gái sưởi ấm cả đêm. Tôi không ở qua đêm ở thảo nguyên, nhưng nghe kể lại, các nhà văn Trần Nhương, Tô Đức Chiêu, Thúy Toàn có ngủ đêm thảo nguyên và được coi là khách quý trung niên. Vấn đề là các bác ấy có chịu đựng được mùi mồ hôi người ăn thịt cừu, uống sữa ngựa và 3 tuần mới tắm không thôi.
Người MC rất có ý thức giữ gìn môi trường thảo nguyên. Tôi khá ngạc nhiên. Mọi người picnic thu dọn rác tống lên xe về bãi rác ngoại ô vứt. Họ nói tivi có nhiệm vụ quan trọng nhất là tuyên truyền giữ sạch thảo nguyên. Và việc này chỉ có từ khi cách mạng dân chủ đa đảng. Người lái xe dẫn chúng tôi mặc dù xe chật, kiên quyết mang bao tải rác trên xe để về đến bãi rác ngoại ô.
Ở Ulan Bator, anh là công chức, lập tức được cấp 0,99 ha ở ngoại ô làm nhà nghỉ. Cuối tuần, chiều thứ 6, lũ lượt xe rời thủ đô ra ngoại ô. Thứ 7, Chủ nhật thủ đô vắng thênh thang. Tối CN, lại rồng rắn về thành phố. Nếu không phát động giữ thảo nguyên thì chả mấy chốc thảo nguyên nghìn đời thành bãi rác. Và họ đã làm được rất tốt. Tương tự thảo nguyên của họ là rừng là biển của người Việt, than ôi, chúng ta đã cư xử như là tự phá hủy cơ thể! Đuổi kịp Mông Cổ ư? Không bao giờ!
4.
Định nói nhiều chuyện khác, nhưng nhiều bạn hỏi đi du lịch Mông Cổ, nên tôi nói chủ đề này trước.
Các công ty du lịch VN cũng có tua MC, nhưng ít. Mùa đi là mùa xuân và hè, tốt nhất tháng 5-6 nhiều lễ hội, có nhiều cái để xem. Tháng 8 bắt đầu rét không đi thảo nguyên được. Đêm xuống 0 độ. Chênh lệch ngày đêm 10-20 độ. Tôi đi tháng 7, ban ngày 25-30 độ, đêm 5 độ. 8 giờ mới bắt đầu tối.
Tôi chọn cách tự đi. Mua vé khoảng 800 đô. Chú ý là không bao giờ nên chọn tuyến bay quá cảnh qua Bắc Kinh. Sự ty tiện nhỏ nhen của người TQ thể hiện ở cấp độ thể diện quốc gia, họ hành người đi Mông Cổ chết thôi. Nhiều người bị hành truyền kinh nghiệm rồi. Điều này tôi chưa bị nhưng tin. Ai đi từ Quảng Châu về HN sẽ thấy, khu đợi tàu ra máy bay đi HN bị nhét xuống dưới khoang ra cùng với bay nội địa của họ, cửa HN lẫn với Bắc Kinh, Thượng Hải, Thành Đô, Trùng Khánh…
Đi Mông Cổ từ VN thì nên bay quá cảnh qua Hàn Quốc. Khách sạn Ulan Bator cũng có nhiều loại như Hà Nội, có điều ít lựa chọn, giá đại khái như phố cổ.
Ulan Bator nhiều ô tô phân khúc rẻ. Đại khái như Lào, Cam. Ô tô cũ mới phong phú. Ô tô cũ của Nga, mới của Nhật, Hàn là chính. Người Việt ở Ulan Bator hầu như làm một nghề sửa chữa ô tô. Tôi có sơ bộ tìm hiểu, các hiệu sửa chữa ô tô đều đứng tên người MC. Họ không mặn mà mở rộng đầu tư nước ngoài, trái ngược với VN. Vì tôi đoán họ khôn ngoan, điều kiện người ít, không vội vàng tiến lên theo kiểu VN, TQ. Nhiều người Nhật, Hàn đến đầu tư chủ yếu làm công nghiệp thuộc da và lông thú, sản xuất len.
Hồi tôi đi MC cách đây 3 năm, cũng thấy có khách tua được công ty du lịch dẫn đi xem thảo nguyên, xem sinh hoạt du mục, ở nhà lều… Dĩ nhiên không thể bằng mình lọ mọ tự đi, cũng là may mắn có nhiều người giúp, gõ cửa ông nhà văn Dastseven, Chủ tịch Hội Hữu nghị Mông-Việt, ông ấy chỉ dẫn cho đi…
Ẩm thực Mông Cổ đơn giản kinh khủng. Thịt con gì cũng chặt to cỡ cái mũ, cho vào nồi đại tướng, thêm qua quýt củ quả gì đó. Rồi được phát một con dao. Xin mời. Nước thì húp soàn soạt. Đại khái truyền thống như vậy. Món này rẻ như rau muống VN. Ngày nay thì siêu thị cũng đầy thực phẩm, hàng hóa. Khách sạn nhà hàng gì cũng có. Mức chi tiêu ở Mông cổ dĩ nhiên đắt đỏ hơn Hà Nội.
Mông Cổ không vội và không hào hứng hội nhập với các nước mà chỉ chọn lọc mấy nước truyền thống. Hàng tiêu dùng chủ yếu là Nhật, Hàn. Hàng TQ từ phía bắc TQ thì là hàng cao cấp. Nên ví dụ quần áo túi ví trang sức… Thanh niên mặc bình thường, cũng thấy toàn hàng hiệu, loại mà ở VN phải người rất giàu mới dùng.
Trung tâm thủ đô Ulan Bator nay là quảng trường Sukhe Bator, ngày xưa có mộ ông này, lãnh tụ cách mạng khai sinh nước CHDCND Mông Cổ từ thập niên 20, đại khái ông ấy như Hồ Chí Minh VN. Sau cuộc cách mạng dân chủ 199x, thì người ta mang mộ ông ấy về quê chôn, không để ở giữa thủ đô nữa, còn lại bức tượng oai hùng mà thôi. Vẫn kính trọng như cũ, chỉ không để mộ to tướng ở giữa thủ đô.
Khi tôi đến, còn tàn tích vài bệ tượng Lê Nin. Nói chung tượng lãnh tụ vô sản bỏ hết. Nhưng họ vẫn để bức tượng bán thân Hồ Chí Minh ở khuôn viên trường phổ thông liên cấp mang tên HCM. Đây là một loại trường chuyên hàng đỉnh của thủ đô như Am, Chu của HN. Buồn cười là các lãnh tụ lật đổ chế độ cộng sản MC phần lớn xuất thân từ đây. Tổng thống đầu tiên của chế độ đa đảng là học sinh xuất sắc trường HCM, 2 thủ tướng sau cũng là học sinh trường này.
Hồi Liên Xô sắp sụp, thì người Mông Cổ đã tự giải quyết. Đảng nhân dân cách mạng phải lên truyền hình tự nhận lỗi về những sai lầm rập khuôn mô hình Liên Xô. Nói chung cuộc chuyển chế độ của họ êm không gay cấn…
Ở Mông Cổ, tôn giáo chính là Thiền phái Mật tông Tây Tạng. Phật giáo bắt rễ vào cùng thời vào VN, nhưng là nhánh Tiểu thừa Ấn, sau chuyển Mật tông Tây Tạng. Chùa ở Ulan Bator thờ giáo chủ Đạt lai Lạt ma thứ 14, trưng ảnh vị ấy rất to và trang trọng. Đó là vị Lạt ma đang lưu vong mà Bắc Kinh coi là kẻ tử thù. Nếu chỉ du lịch đi qua ngắm cảnh mà không để ý thì không thấy sự khác biệt sâu sắc này, dẫn đến xã hội và nền chính trị Mông Cổ khác Việt Nam và khác các nước Phật giáo khác (Lào, Cam…) gần ta, khác một trời một vực.
Riêng vấn đề này, VN không còn đặt vấn đề đuổi kịp nữa, vì hai nước đang ở hai hệ quy chiếu khác…
Đạt Lai Lạt ma 14 ở Ulan Bator tháng 11/2016
5.
(Tôi định kết thúc câu chuyện Mông Cổ ở kỳ 4, nhưng rất bất ngờ là thông tin về MC lại ít như vậy, chắc là bài tôi viết cũng có chút bổ ích, nên kể thêm 2-3 kỳ nữa).
Mông Cổ nổi tiếng về ngựa, nhưng ít ai biết về con chó Mông Cổ và số phận bi phẫn của chó Mông Cổ.
Hiện nay, người du mục nào cũng nuôi chó, và giống chó đúng Mông Cổ. (Dĩ nhiên nó không phải chó gốc, phần sau sẽ nói). Loại này với chủ rất hiền từ, với khách không mời thì vô cùng dữ. Chúng tôi đi thảo nguyên bằng ô tô, nhưng đi qua đất của chủ chó, lập tức bị con chó xông ra nhe nanh xù lông sủa dữ dội. Đuổi theo cắn ô tô, cứ như cái ô tô có thể ngoạm được. Nhà trên thảo nguyên chỉ phân cách sở hữu (tạm) đất bằng một vết lõm dùng cuốc thành rãnh rất nông, mắt thường còn khó biết, nhưng nếu ô tô đi qua vạch phân giới ấy là con chó dừng lại.
Người đi thảo nguyên với tôi là thành viên Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Mông Cổ, kể rằng: Ngày xưa, ngay cả thời Thành Cát Tư Hãn xâm lược châu Âu, có quy định mang chó Mông Cổ đi theo, và kiểm kê từng con một. Để đảm bảo không sổng con nào ở ngoài Mông Cổ. Tuy nhiên, lịch sử trớ trêu, người Mông Cổ đã chiếm và làm vua Trung Quốc, nên mất giống chó gốc vào tay Trung Quốc. Con chó bây giờ gọi là “Ngao Tây Tạng”, chính là con chó gốc Mông Cổ.
Mông Cổ làm chủ Trung Nguyên, lập ra nhà Nguyên, vẫn có truyền thống bảo vệ con chó Mông Cổ. Nhưng cũng đến ngày nhà Nguyên cáo chung. Chúng ta đọc lịch sử, chỉ biết nhà Nguyên thất bại, nhưng không biết rằng, triều đình Nguyên với người gốc Mông Cổ không hề ở lại Trung Quốc, mà rút toàn bộ về Mông Cổ. Giới tinh hoa quý tộc Nguyên gốc Mông có ý thức không ở lại Trung Quốc. Họ về Mông Cổ. Và một số ít lên Tây Tạng. Vì sao lại lên Tây Tạng? Vì khi đó Tây Tạng không/chưa bị Hán hóa, là một quốc gia độc lập. Tây Tạng là quê hương Phật giáo truyền sang Mông Cổ. Thành Cát Tư Hãn đã có lời thề, sẽ chiếm toàn thế giới, trừ (Ấn độ, Tây Tạng) quê hương Phật Giáo. Như vậy một bộ phận quý tộc Mông Cổ lên Tây Tạng, mang theo con chó Mông Cổ.
Theo ông Hàn lâm KHXH Mông Cổ, cho đến trước năm 1970, con chó Mông Cổ (Ngao Tây Tạng) còn vài trăm con trên lãnh thổ Mông Cổ. Chủ yếu ở vùng thảo nguyên xa. Người TQ có chiêu bài thu mua chó, bao nhiêu cũng mua, giá cao ngất ngưởng. Nhà nước dùng mọi cách cũng không giữ lại được. Khoa học kỹ thuật Mông Cổ khi đó lại lạc hậu. Nên cho đến năm 199x, chó Mông Cổ (Ngao Tây Tạng) chính gốc bị mất hết. Ngày nay, các con chó thảo nguyên trông dáng như Ngao Tây Tạng, không to bằng, là loại đã bị lai tạp cả.
Số phận con chó Mông Cổ cũng bi hùng chìm nổi như chính người Mông Cổ vậy.
6.
Các vua Hùng đã có công dựng nước… Mông Cổ.
Điều này tưởng như nói đùa chơi, mà là sự thật.
Khi tôi nói về lịch sử vua Hùng, ông Dashtseven, Chủ tịch Hội Hữu nghị Mông Cổ- Việt Nam, Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Mông Cổ, chăm chú một cách khác thường. Ông hỏi: Sao lại có tên “Hùng”? Tôi thuật lại các giả thiết khác nhau về tên gọi vua Hùng, trong đó có giả thuyết của ông Trần Quốc Vượng, nhà sử học số 1 của Việt Nam. Ông Vượng cho rằng, cộng đồng dân cư Việt đã gọi người đứng đầu là Khun hay Hun gì đó, khi có chữ Hán, người ta dùng chữ Hùng để ghi lại mà thôi. (Có giả thuyết họ Hùng và các giả thuyết khác). Ông Dashtsevan nói ngay: Tôi ủng hộ cách lý giải của ông Trần Quốc Vượng. (Vì các lý giải trong lịch sử Mông Cổ)
Người Mông Cổ cổ đại gọi người đứng đầu bộ tộc là Hung (hay Hun). Hung là vua, không cần gọi “vua Hung”. Khoảng tương tự trước thời Tần ở TQ, có một Hung đã thống nhất các bộ lạc trên lãnh thổ mà trung tâm là Mông Cổ bây giờ, tạo thành một nước rộng lớn, phía bắc ôm trọn hồ Bai Can, phía nam giáp với Bắc Kinh. Nước Mông Cổ cổ đại ấy rất hùng mạnh, nhiều lần đánh bại các nhà nước thuộc Chu (TQ) và đánh Tần, khiến nhà Tần phải xây Vạn lý trường thành để ngăn cản. Cho đến giữa thời Hán, khoảng 100-150 trước Công nguyên, nhà Hán đã có lần đánh bại được nước Mông Cổ đó, từ đó dẫn đến thời kỳ suy yếu của nhà nước Mông Cổ hùng mạnh. Trong sử sách của người Trung Quốc, vương quốc đó được gọi là “Hung Nô”. Hung Nô là tên gọi miệt thị trong sử TQ sau nhà Hán để gọi quân đội và các bộ tộc mà Hung đứng đầu. Sau này, sách TQ gọi các vua của Hung Nô là các Thiền Vu, cũng là một cách phiên âm mà sau này người Mông Cổ phải chấp nhận, miễn cưỡng và không thích, cũng như rất ghét tên gọi Hung Nô, ý của nhà Hán là “Hung nô lệ”, cái nước mà họ đã bắt làm nô dịch.
Nhìn lại Việt Nam ta, cái tên An Nam do triều đại TQ và Pháp dùng để chỉ một phương Nam an bài, bị nô dịch, thì người Việt Nam nào thích không? Tuy nhiên, lịch sử có giai đoạn An Nam, kể từ thời An Nam đô hộ phủ đến An Nam thuộc Pháp, thì vẫn là sự thật, cũng như người Mông Cổ còn lại dấu vết của vương quốc Hung Nô.
Đế quốc Hung Nô suy tàn, cho đến thế kỷ 13 có một người Mông Cổ vĩ đại đã lập lại đế quốc của họ rộng gần hết thế giới. Đó là Tringit Khan, người Việt gọi theo chữ Hán là Thành Cát Tư Hãn. Đây lại là câu chuyện khác.
Có một giả thuyết được nhiều người tin theo, đó là một bộ phận Hung Nô đã đánh dẹp sang tận châu Âu, hình thành cộng đồng dân tộc Hungari. Nhưng cũng có nhiều người phản bác. Tuy vậy, các cuộc chinh chiến của quân Hung Nô (chưa phải thời Tringit Khan) cũng để lại các chiến binh rải rác khắp châu Âu, mầm mống gen của họ còn đó, kể cả Thổ Nhĩ Kỳ, là một sự thật khó chối cãi.
Như vậy, có một mẫu số chung thời cổ đại, nhiều bộ tộc gọi người đứng đầu của mình là Hung/Hun/Khun… (Hiện nay, một số dân tộc thiểu số ở VN vẫn gọi là Khun). Nếu ông Xukhe Bator dạy quân dân, cũng có thể nói: “Các Hung đã có công dựng nước Hung vĩ đại, bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy phần còn lại này”.
Tôi hỏi ông Dashtsevan: Các anh có lịch sử rất khúc khuỷu, có lúc mạnh chế ngự thế giới, có lúc suy tàn, vậy các anh dạy học sinh và tuyên truyền lịch sử như thế nào?
Ông Dashtsevan nói: “Sự thật. Chúng tôi ủng hộ quan điểm tham mưu với nhà nước phải nói sự thật và chỉ có sự thật, có tranh luận thì cũng thuần học thuật, đừng mang chính trị áp vào. Sự thật sẽ là bài học lớn. Điều này thời chính quyền của Đảng Nhân dân cách mạng thì cũng có khó khăn, nhưng dưới thời đa đảng thì thuận lợi”. Rất bất ngờ, ông chia sẻ quan điểm với tôi, đất nước của các vua Hùng của người Việt không chỉ bó hẹp ở Phong Châu và Đồng bằng sông Hồng, mà nó là phạm vi gần trùng với nước Nam Việt, còn lớn hơn nước Nam Việt của Triệu Đà. Bởi vì khi Hai Bà Trưng khởi nghĩa, là khôi phục nước Nam Việt và đất của vua Hùng. Chỉ có điều đó mới phù hợp với chính sử về gốc tích các vua Hùng (bây giờ thì việc Hai Bà chiếm 65 thành ở Nam TQ, có đền thờ khắp Quảng Đông, Quảng Tây đã nhiều người biết).
Nói sự thật, điều đó với việc tuyên truyền lịch sử ở Việt Nam còn đi sau Mông Cổ, còn đuổi mệt mới kịp…
7.
Người Mông ở Việt Nam (và các nước khác) là một bộ phận dân Mông Cổ đã thiên di. Điều đó là khẳng định của ông Dashtsevan. Ông đã nghiên cứu vấn đề này, đến cộng đồng Mông ở khắp các nước Đông Nam Á (Lào, Thái, Miama, Malaysia, Indonesia). Riêng ở Việt Nam, theo nguyện vọng của ông, tôi đã dẫn ông lên Bắc Hà để quan sát người Mông Bắc Hà.
Trong các tài liệu chính thức phổ biến ở Việt Nam, thì người Mông có nguồn gốc ở Nam Trung Quốc, di cư đến VN khoảng trên dưới 300 năm, có bộ phận chỉ 100-150 năm, và ý kiến nguồn gốc Mông Cổ là lần đầu tiên tôi nghe từ ông Dashtseven, một người nghiên cứu khoa học xã hội Mông Cổ.
Ông Dashtseven khảo cứu về truyền thuyết nguồn gốc di cư, có cộng đồng dân cư nói rõ đi từ thảo nguyên Mông Cổ, có bộ phận không nói rõ, nhưng đều nhận từ thời gian gần (mấy trăm năm) là từ miền cao nguyên Tây Tạng.
Lịch sử văn hóa Mông Cổ gắn chặt với Tây Tạng. Hiện nay, chữ của người Mông Cổ chính là bộ chữ truyền thống Tây Tạng, trông như giun nhưng viết từ trên xuống. Khi cách mạng dân chủ thành công, người Mông Cổ bỏ bộ chữ Xlavo của Nga, dùng chữ truyền thống của mình. Chữ Tây Tạng truyền theo con đường truyền đạo Phật. Tương tự như các giáo sĩ Bồ làm chữ quốc ngữ cho người Việt. Các thiền sư Tây Tạng đã mang chữ của họ cho người Mông cổ trung đại. Và khi người Mông Cổ làm chủ Hoa Hạ, nô dịch người Hán, họ có mối liên hệ quan trọng với người Tây Tạng. Khi nhà Nguyên thất bại, bộ phận dân cư không phải quý tộc và quan lại đã ở lại vùng chân núi Tây Tạng. Đó là bộ phận dân cư của các bộ tộc nghèo, nhiều bộ tộc khác với các bộ tộc theo Tringit Khan làm vua ở triều đình. Và họ tiếp tục chạy nữa, sau triều Tống, đến triều Thanh chinh phục Tây Tạng, họ vẫn chạy. Họ di cư đến vùng đất mới sau thì phải chọn chỗ trên cao như Việt Nam, chứ không phải đâu cũng ở cao. Ở Lào, người Mông ở thấp.
Quá trình du mục thảo nguyên chuyển đến du mục trên các triền núi, người Mông bắt buộc phải thay đổi nhiều tập quán, nhưng giữ lại tập tục du mục, trang phục và ứng xử với ngựa. Ở Bảo tàng dân tộc tại Mông Cổ, có thể tìm thấy các bộ trang phục na ná người Mông Việt Nam. Tại sao chỉ có người Mông ở trên núi cheo leo vẫn gắn bó với con ngựa như thế? Khi đến Bắc Hà, ông Dashtseven chú ý tìm hiểu các từ ngữ liên quan đến ngựa, và thấy nó có nhiều tương đồng với người Mông Cổ. Người Việt gắn bó với con gà, con lợn, thì đực, cái, động tác của chúng đều có từ riêng, nhưng với ngựa thì không như vậy. Còn người Mông thì khác, ngựa đực, cái, động đực, chạy, phi… đều có từ riêng cả.
Ở Mông Cổ, con dê thịt ra quý nhất cái đầu, con ngựa thì quý nhất bộ ruột. Người Mông Việt Nam làm thắng cố không có bộ ruột thì coi như không thành. Họ đem những hoa quả thuốc thang ở vùng nhiệt đới cho vào món ruột, làm nên món đặc biệt của người Mông.
Thời xưa làm báo, tôi đã đọc văn bản của Văn phòng chính phủ hướng dẫn các báo gọi chính thức người Mông là “Mông”, không phải H’mong như người Pháp gọi, vì người Mông tự gọi mình như thế (tuyệt nhiên không nên gọi là Mèo, vì đó cũng là cách gọi miệt thị có từ thời Pháp thuộc). Người Mông Cổ tự gọi mình là “Môn-gô”. Từ “Mông” là một từ Mongo đã Việt Hóa (có nước gọi là Môn). Cho đến nay, có lẽ nước ta cũng nên không gọi tên nước người ta theo kiểu Hán là Mông Cổ nữa. Cứ nên gọi là Mongo thì có khó gì.
Thực ra, hầu như nước nào lân cận đường chinh phạt của Tringit Khan đều có chuyện cộng đồng người gốc Mongo. Nhân có cơ duyên đi Mông Cổ, gặp ông Dashtseven được biết nhiều chuyện, viết nên để hầu bạn FB một lần.
Mông Cổ có 1 người như ông Dashtseven, ở đâu có người Mông là đến để nghiên cứu, để điền dã. Người Việt mình có ai như thế không ạ?
8.
Khi bắt đầu viết về Mông Cổ, tôi không ngờ câu chuyện lại kéo dài đến 8 kỳ. Chính bạn đọc FB đã khiến tôi có hứng thú. Vì người Việt ít thông tin về đất nước đó, nhưng cái chính là đất nước và con người Mông Cổ thực sự hấp dẫn.
Khi đến Mông Cổ, nhiều nơi có treo bản đồ Mông Cổ thế kỷ 13. Buồn cười là các bản đồ này chỉ na ná nhau mà không hoàn toàn giống nhau, bao gồm hết Trung Á, châu Âu, toàn bộ miền Địa Trung Hải, cả Đông Á, chỉ trừ Ấn Độ, Nhật Bản và Tây Tạng. Bởi vì vó ngựa Tringit Khan thổi qua Âu Á quá nhanh, quá nhiều, để lại cho hậu thế nhiều cách nhìn khác nhau. Có nơi, bản đồ có bao gồm Việt Nam ngày nay, nhưng có nơi lại chừa Việt Nam, coi như không có chuyện đã chiếm Việt Nam. Họ giải thích: Quân Mông Cổ đã đến đó, nhưng khí hậu không hợp, nên rút về. Ai chứ tôi thì thấy giải thích đó thỏa đáng.
Lịch sử Mông Cổ có trang hào hùng thế kỷ 13, nhưng cũng có trang bi thảm thế kỷ 17-18-19. Nhà Thanh làm vua Trung Quốc, sau khi đã thống trị Mông Cổ. Thời nhà Thanh, Trung Quốc đúng là bao gồm hết đất Mông Cổ và Tây Tạng. Cách mạng Tân hợi 1911 lật đổ Thanh triều, sau đó chuyển chính quyền sang Quốc dân đảng, có một thời kỳ tạo cơ hội độc lập cho Mông Cổ, nhưng phải đến 1922, dưới cái ô của Liên Xô, sau khi đã có Xukhe Bator chiến đấu với Hồng quân Liên Xô, thì Mông Cổ mới giành được độc lập một phần, nay là lãnh thổ hiện tại. Còn một phần gọi là Nội Mông đành nằm lại Trung Quốc.
Đến khi kết thúc chiến tranh thế giới thứ 2, lần nữa Mông Cổ có cơ hội lấy lại Nội Mông, nhưng không thể xảy ra, cũng vì cuộc mặc cả vì lợi ích các nước lớn. Liên Xô chỉ vì lợi ích của họ, lấy Nội Mông làm thứ mặc cả với Trung Quốc, chứ không kiên quyết lấy lại Nội Mông. Sự kiện này khiến cho xảy ra một số cái chết của lãnh đạo nhà nước Mông Cổ, cho đến nay vẫn là một nghi vấn lớn. Lãnh đạo Mông Cổ thời kỳ trước năm 1960 không hoàn toàn theo chủ nghĩa Stalin, các chủ trương tập thể hóa làm không đến nơi đến chốn, có phần hời hợt. Troibanxan là lãnh đạo nhà nước thời kỳ 194x, 195x còn là người có đầu óc độc lập dân tộc, chỉ coi Mông Cổ là nước liên kết với Liên Xô. Cái chết của ông vẫn còn là nghi vấn. Chỉ đến Xedenban 1960, nước Mông Cổ mới hoàn toàn theo mô hình Liên Xô. Tuy nhiên, ngay từ những năm 193x, khi Liên Xô những người Staninit thanh trừng nhau đẫm máu, Mông Cổ không bị lún sâu vào các mâu thuẫn xã hội kiểu Liên Xô hay kiểu cải cách ruộng đất ở Việt Nam. Nên vào đầu những năm 199x, khi có làn sóng dân chủ, những người cộng sản đã công khai nhận lỗi lầm và chịu thất bại trước lực lượng dân chủ. Và thảo nguyên của họ nhanh c hóng sống lại nếp sống hàng nghìn năm (chỉ có bị gián đoạn 70 năm).
Khi tôi vào bảo tàng Mông cổ thời hiện đại, còn những bức ảnh một người cầm loa trước cuộc biểu tình lớn ở thủ đô Ulan Bato, đó là người trở thành vị tổng thống dân chủ đa đảng đầu tiên của Mông Cổ. Người Mông Cổ sống ngàn năm với đàn gia súc, và họ học tính cách của các con vật của thảo nguyên. Nếu có cuộc tranh giành, thì con yếu quay đầu để đầu hàng trước, ít khi xảy ra tỷ thí đổ máu. Lực lượng trí thức tinh hoa là những người cầm đầu cuộc cách mạng dân chủ. Khi tôi đến Trường phổ thông liên cấp Hồ Chí Minh, mọi người đều hãnh diện vì trường sản sinh ra các lãnh đạo nhà nước thời kỳ dân chủ, và họ cũng khoái chí vì đã mang tên Hồ Chí Minh. Trong hiểu biết của nhiều người Mông Cổ, Hồ Chí Minh là lãnh tụ đã giành độc lập cho Việt Nam năm 1945, còn chuyện Người là cộng sản thì dĩ nhiên như vậy, cũng như Sukhe Bator của họ thôi. Sukhe Bator đã lập nước Mông Cổ thập kỷ 20, khuyết điểm của Đảng Nhân dân cách mạng sau năm 1960 không thể đổ tại Sukhe Bator được.
Cái nhìn của những người ban Mông Cổ về lịch sử cận đại khiến tôi rất suy nghĩ. Bao giờ nước Việt Nam tiến đến thực tế như của họ, quan điểm như của họ?
Xem thêm :
Posted by Việt Anh

markdown:
**Tác giả: Nguyễn Xuân Hưng** **——————- ** **1. Tôi hỏi 100 người, thì đến 97 người bảo: Mông Cổ ấy à? nghèo lắm hả?** **Sai. Khái niệm về một nước Mông Cổ nghèo khó ngự trị trong đầu óc dân Việt Nam từ xa thời cùng phe XHCN. Nhà văn Tô Đức Chiêu bảo tôi: “Tao đã đi Mỹ, Ai Cập, Ả rập xê út, Nga và Đông Âu, không kể châu Á như Tàu, Thái… Tức là gần hết thế giới, nhưng khi đi Mông Cổ, mới thấy mình khám phá ra một thế giới mới, nếu có dịp, tao đi 2 -3 lần nữa”.** **Tôi thấy thế nên cũng đú theo, đi Mông Cổ một chuyến.**
**Mở ngoặc ngay là, khi anh (du lịch) đến đâu, anh phải tự vấn ta đến đấy để làm gì, muốn biết gì. Nói chung là nên đi phượt. Tôi có bài học kinh nghiệm về việc này, có 1 cậu trẻ đi cùng đến thảo nguyên Mông Cổ, cậu thốt lên chán nản: Ơ, đâu cũng như đâu, mênh mông cả, chả thấy cái gì. Vấn đề là cái gì?** **Sau chuyến đi Mông Cổ, tôi rút ra kết luận, 30 năm nữa (hoặc hơn) không biết Việt Nam mình có đuổi kịp Mông Cổ hay không?** **Mông Cổ diện tích gấp hơn 6 lần nước Việt Nam, dân số hơn 3 triệu người (bằng 1/2 Hà Nội). Mà 1/2 dân số ở thủ đô Ulan Bato. Hãy tưởng tượng hơn 1 triệu người ở rải rác trên lãnh thổ gấp 6 lần Việt Nam.** **Mông Cổ có đặc biệt là có biên giới với Nga và Trung Quốc. Họ bị kẹp giữa 2 nước lớn, nên phải chọn 1, lịch sử đã chứng tỏ họ chọn đúng, chọn nước Nga để tránh nước Tàu kẻ thù. Chính chính phủ Quốc dân đảng của Tưởng Giới Thạch khuất phục trước chính phủ Stalin, mà công nhận Mông Cổ độc lập. Chuyện này chính phủ Mao cay cú ra mặt, công khai gọi Mông Cổ là Ngoại Mông, còn phần lãnh thổ Mông Cổ bị mất từ thời Nguyên triều, thì TQ gọi là Nội Mông (họ vẫn nhận đó là nước họ). Cấp độ cay cú ăn thua và nhòm ngó còn hơn một bậc so với Việt. Người TQ chưa gọi Quảng Đông là Nội Việt, mặc dù vẫn dùng từ Việt gọi Quảng, Việt ngữ là tiếng Quảng, họ chưa gọi Việt Nam là Ngoại Việt. Nói thế để biết mức độ nguy hiểm chênh vênh của con ngựa Mông Cổ trước con sói Trung Quốc.** **Ở Mông Cổ, tôi được nghe câu chuyện tiếu lâm. Một người Mông Cổ gặp một người Nhật. Người Nhật cám ơn người Mông, vì bài học của Nguyên triều, nên nước Nhật quyết định không chiếm Trung Quốc nữa. Nếu chiếm nó, có lẽ nước Nhật đã thành Trung Quốc rồi. Đó là một câu chuyện tiếu lâm cay đắng mà không thể cười.** **Ân oán giang hồ với người Tàu thì rất nhiều. Chỉ kể 1 chuyện. Các công ty xây dựng ở Ulan Bato, và nói chung các công ty khác cần nhân công, thì đều thuê nhân công TQ, vì người TQ sinh sôi như cỏ dại, ở đâu họ cũng mò đến. Nên các công ty có quy định, chỉ được thuê dưới 6 tháng, mà trong 1 năm không được thuê quá 1 lần. Nên người làm thuê phải đi về TQ ngay. Cảnh sát Ulan Bato rất dễ dãi với người Việt sinh sống ở thủ đô của họ, hình như có 7000 người, còn riêng người TQ thì phải thống kê rất cụ thể. Người bạn Mông Cổ nói với tôi: Việc lớn nhất của cảnh sát là đuổi người Trung Quốc hết hạn cư trú. Đúng vậy, họ không có tình trạng kẹt xe, không có tệ nạn nhiều, việc chính là không để lọt một cái trứng tu hú. Chuyện này 30 hay 50 năm nữa, Việt Nam cóc làm được, mà cũng chả làm.** **2.** **Nhìn trên phim ảnh, thấy thảo nguyên là những dải đất trùng điệp, cây cỏ lưa thưa, nếu chỉ có thế, chưa biết gì về thảo nguyên Mông Cổ cả. Hồi tôi đi tầm tháng 7 dương lịch, là tháng đã hết cỏ rậm. Cỏ rậm thì đến ống chân, đến đầu gối, còn khi chuẩn bị vào đông, cỏ bị đám gia súc gặm gần hết. Chỉ còn cỏ thấp và cỏ tái sinh.** **Nói từ “cỏ” với người Việt, cũng không ổn. Cỏ của Việt Nam là thứ chả để làm gì. Điều này lỗi ở các nhà làm ngôn ngữ khoa học, địa lý. Đáng lý nên dùng từ “thảo mộc thân mềm” hay cái gì đó khác với “cỏ”. Cúi nhìn xuống, hàng trăm hàng nghìn loài cây gọi là cỏ rất khác nhau, riêng hình lá cũng thiên hình vạn trạng. Nếu vò vài cái lá rồi đưa lên mũi, sẽ thấy nhiều mùi vị rất khác. Mùi thơm thoang thoảng, mùi hắc, mùi nồng… Thực sự đó là một thế giới cây thuốc và loại cây như rau thơm ở VN, chứ không phải cây cỏ thông thường. Gia súc Mông Cổ từ hàng nghìn năm nay ăn thứ cỏ đó. Sau khi đi thảo nguyên, tôi mới lý giải được việc ở Mông Cổ, người ta ăn rất ít rau, ăn rất nhiều thịt, ngay cả người Việt ở xứ ăn rau, đến Mông Cổ ăn toàn thịt, mà tiêu hóa bình thường, không bị táo bón. Bởi vì lũ gia súc ăn thứ cỏ thiên nhiên hoang dã bổ béo thơm lừng như hàng nghìn năm nay nó vẫn ăn. Không như gia súc ở nơi nuôi công nghiệp.** **Mông Cổ ngày nay vẫn du mục và người ta tự hào vì nếp sống du mục này. Ông Chủ tịch Hội Hữu nghị Mông -Việt nói tiếng Việt sõi như người Việt, bảo tôi, rất may là thảm họa tập thể hóa, định canh định cư xảy ra rất nhanh, rồi thảo nguyên lại có sức sống quay lại nếp xưa.** **Nếu ai đã đọc Tô-tem sói, của một nhà văn Trung Quốc (quyển này vang dội một thời trên văn đàn TQ) thì biết thảo nguyên Nội Mông đã bị tàn phá kinh khủng như thế nào. Họ dồn nén dân du mục vào hợp tác, triệt phá cách sinh hoạt truyền thống, mang hàng sư đoàn quân đội bắn sói. Sói là vật thờ của người Nội Mông, khi người chết, người ta kéo xác cha mẹ để ra một chỗ cho sói ăn. Người TQ Mao-ít bắn sói, thế là thỏ làm giặc, lại giết thỏ, lạc vào cái vòng quẩn, rồi đưa người Hán đến sinh sống, khiến thảo nguyên Nội Mông bị tiêu diệt. Trong quyển sách ấy, tác giả cũng nói, nhìn sang Ngoại Mông xanh tươi mà tiếc…** **Nhìn thảo nguyên thì mênh mông, nhưng hoang dã hàng trăm thứ thú hoang vẫn ngày đêm sinh sống, tuân thủ cân bằng sinh thái của nó. Người Mông Cổ ngày nay có xe ô tô tải, có điện thoại di động, kéo theo cái nhà, và đàn gia súc, đi lang bạt trên thảo nguyên theo nhu cầu của gia súc. Thảo nguyên mênh mông, mình nhìn đâu cũng như đâu, nhưng chúng tôi đã được một chú bé 12 tuổi đưa từ thị trấn, đi xuyên 25 km đến đúng chỗ lều của bố mẹ chú bé. Hôm đi thảo nguyên, chúng tôi được đón tiếp Chủ tịch huyện đến chơi, cũng vì biết có khách Việt. Ông nói huyện ông có gần 80 hộ, diện tích huyện, khi đó làm phép so sánh, gần bằng tỉnh Hưng Yên cộng với Thái Bình. Chủ tịch huyện biết cả 80 hộ luôn. Quy định của họ chăn thả không giới hạn, nên có lúc có hộ gia đình chăn thả ở huyện khác (miễn là đăng ký vẫn ở huyện này). Chủ tịch người Đảng Dân chủ, alo gọi đồng chí Bí thư huyện ủy Đảng Nhân dân (đảng cộng sản cũ) thì đồng chí đang chăn ngựa, bèn cưỡi ngựa về. Bí thư huyện ủy đảng nào cũng làm nông dân cả và chả chức vụ gì, cười hề hề đúng là ông chăn ngựa. Riêng chuyện này, 50 năm nữa Việt Nam có theo kịp không?**
**3.** **Người Mông Cổ có một niềm hãnh diện đã mất, đó là đã từng bá chủ thế giới, và còn một niềm kiêu hãnh vẫn còn, đó là sữa ngựa.** **Thế giới văn minh và ở các nước phát triển có chỉ tiêu bao nhiêu lít sữa bò cho đầu người, thứ sữa đó người Mông Cổ chỉ làm lương khô, làm nguyên liệu chế biến, vì họ uống sữa ngựa. Hình như chỉ Mông Cổ dùng sữa ngựa làm thực phẩm chính yếu. Nó là nguồn gốc sức mạnh của các chiến binh từ xưa, và khiến người MC cao lớn.** **Ngựa là gia súc chủ yếu ở thảo nguyên. Một hộ thường có vài trăm đến vài ngàn ngựa, thêm cừu và dê. Bao giờ cừu cũng đi kèm dê. Mùa đông cừu nằm trên giữ ấm cho dê moi cỏ chia nhau. Không có cừu dê chết rét, không có dê cừu chết đói. Kiểu chăn thả thiên nhiên ấy khác xa nông trại hiện đại. Kiểu vắt sữa ngựa cũng khác vắt sữa bò. Vì khi vắt sữa, luôn luôn có con ngựa con đứng cạnh. Người MC tôn thờ ngựa vì cả đức tính này, không buông tuồng vô cảm như bò, cứ vắt là ra sữa bất kể thế nào. Sữa ngựa làm bia, làm thức uống, nên con ngựa là đầu cơ nghiệp. Bò chỉ là loại thêm. Bò MC (Mông Cổ) lông dài như voi mamut. Bây giờ cũng thoái giống, người MC buồn vì bò lông ngắn, còn gì là bò nữa.**
**Gia súc nuôi, thịt là thứ phẩm. Chính phẩm là lấy lông và da. Len MC đắt kinh khủng. Hình như hàng lông da là chủ lực xuất khẩu.** **Cái lều Mông Cổ thật sự là một thứ thú vị. Cứ nói “lều” thì khó hình dung, đến mới thấy đó là cái biệt thự giữa thảo nguyên. Bây giờ lều có nhiều loại, từ 300 đến 30.000 đô Mỹ. Người TQ quá khôn, họ làm lều bán cho người Mông Cổ.**
**Trong cái lều Mông, tài nhất là cái bếp ở chính tâm nhà, tâm vòng tròn. Chất đốt bằng phân gia súc, thông hơi làm nhiệm vụ trụ chống giữa. Vào lều không nhận ra có bếp.**
**Người nông dân du mục cũng có vấn đề nan giải, đó là sinh ra và nuôi dạy trẻ. Du mục xa trung tâm thị trấn, nên nếu đẻ bất thường thì cấp cứu rất khó. Khi con 6 tuổi, phải cho nó đi học, thì nhà mất 1 người thường là mẹ hay chị lớn phải đưa lên thị trấn làm 1 cái lều ở nuôi con 1-2 năm mới yên tâm gửi con học nội trú. Ở các thị trấn thị tứ cứ thấy các cụm lều, đó là những người đi nuôi con học. Vì vậy, mà nhà nghèo hoặc quan điểm cũ chỉ cần đọc chữ, trẻ thất học.** **Hình như chính việc hiếm người mà du mục có truyền thống quý người. Phụ nữ đẻ con là quý, con ai không quan trọng. Mấy ông Mông Cổ bảo, cộng đồng du mục có lệ, khách quý cao tuổi thì chủ nhà mời đầu dê. Thịt con dê, cái đầu là quý nhất. Còn khách trẻ và trung niên thì chủ nhà bảo con gái sưởi ấm cả đêm. Tôi không ở qua đêm ở thảo nguyên, nhưng nghe kể lại, các nhà văn Trần Nhương, Tô Đức Chiêu, Thúy Toàn có ngủ đêm thảo nguyên và được coi là khách quý trung niên. Vấn đề là các bác ấy có chịu đựng được mùi mồ hôi người ăn thịt cừu, uống sữa ngựa và 3 tuần mới tắm không thôi.** **Người MC rất có ý thức giữ gìn môi trường thảo nguyên. Tôi khá ngạc nhiên. Mọi người picnic thu dọn rác tống lên xe về bãi rác ngoại ô vứt. Họ nói tivi có nhiệm vụ quan trọng nhất là tuyên truyền giữ sạch thảo nguyên. Và việc này chỉ có từ khi cách mạng dân chủ đa đảng. Người lái xe dẫn chúng tôi mặc dù xe chật, kiên quyết mang bao tải rác trên xe để về đến bãi rác ngoại ô.** **Ở Ulan Bator, anh là công chức, lập tức được cấp 0,99 ha ở ngoại ô làm nhà nghỉ. Cuối tuần, chiều thứ 6, lũ lượt xe rời thủ đô ra ngoại ô. Thứ 7, Chủ nhật thủ đô vắng thênh thang. Tối CN, lại rồng rắn về thành phố. Nếu không phát động giữ thảo nguyên thì chả mấy chốc thảo nguyên nghìn đời thành bãi rác. Và họ đã làm được rất tốt. Tương tự thảo nguyên của họ là rừng là biển của người Việt, than ôi, chúng ta đã cư xử như là tự phá hủy cơ thể! Đuổi kịp Mông Cổ ư? Không bao giờ!** **4.** **Định nói nhiều chuyện khác, nhưng nhiều bạn hỏi đi du lịch Mông Cổ, nên tôi nói chủ đề này trước.** **Các công ty du lịch VN cũng có tua MC, nhưng ít. Mùa đi là mùa xuân và hè, tốt nhất tháng 5-6 nhiều lễ hội, có nhiều cái để xem. Tháng 8 bắt đầu rét không đi thảo nguyên được. Đêm xuống 0 độ. Chênh lệch ngày đêm 10-20 độ. Tôi đi tháng 7, ban ngày 25-30 độ, đêm 5 độ. 8 giờ mới bắt đầu tối.** **Tôi chọn cách tự đi. Mua vé khoảng 800 đô. Chú ý là không bao giờ nên chọn tuyến bay quá cảnh qua Bắc Kinh. Sự ty tiện nhỏ nhen của người TQ thể hiện ở cấp độ thể diện quốc gia, họ hành người đi Mông Cổ chết thôi. Nhiều người bị hành truyền kinh nghiệm rồi. Điều này tôi chưa bị nhưng tin. Ai đi từ Quảng Châu về HN sẽ thấy, khu đợi tàu ra máy bay đi HN bị nhét xuống dưới khoang ra cùng với bay nội địa của họ, cửa HN lẫn với Bắc Kinh, Thượng Hải, Thành Đô, Trùng Khánh…** **Đi Mông Cổ từ VN thì nên bay quá cảnh qua Hàn Quốc. Khách sạn Ulan Bator cũng có nhiều loại như Hà Nội, có điều ít lựa chọn, giá đại khái như phố cổ.**
**Ulan Bator nhiều ô tô phân khúc rẻ. Đại khái như Lào, Cam. Ô tô cũ mới phong phú. Ô tô cũ của Nga, mới của Nhật, Hàn là chính. Người Việt ở Ulan Bator hầu như làm một nghề sửa chữa ô tô. Tôi có sơ bộ tìm hiểu, các hiệu sửa chữa ô tô đều đứng tên người MC. Họ không mặn mà mở rộng đầu tư nước ngoài, trái ngược với VN. Vì tôi đoán họ khôn ngoan, điều kiện người ít, không vội vàng tiến lên theo kiểu VN, TQ. Nhiều người Nhật, Hàn đến đầu tư chủ yếu làm công nghiệp thuộc da và lông thú, sản xuất len.** **Hồi tôi đi MC cách đây 3 năm, cũng thấy có khách tua được công ty du lịch dẫn đi xem thảo nguyên, xem sinh hoạt du mục, ở nhà lều… Dĩ nhiên không thể bằng mình lọ mọ tự đi, cũng là may mắn có nhiều người giúp, gõ cửa ông nhà văn Dastseven, Chủ tịch Hội Hữu nghị Mông-Việt, ông ấy chỉ dẫn cho đi…** **Ẩm thực Mông Cổ đơn giản kinh khủng. Thịt con gì cũng chặt to cỡ cái mũ, cho vào nồi đại tướng, thêm qua quýt củ quả gì đó. Rồi được phát một con dao. Xin mời. Nước thì húp soàn soạt. Đại khái truyền thống như vậy. Món này rẻ như rau muống VN. Ngày nay thì siêu thị cũng đầy thực phẩm, hàng hóa. Khách sạn nhà hàng gì cũng có. Mức chi tiêu ở Mông cổ dĩ nhiên đắt đỏ hơn Hà Nội.** **Mông Cổ không vội và không hào hứng hội nhập với các nước mà chỉ chọn lọc mấy nước truyền thống. Hàng tiêu dùng chủ yếu là Nhật, Hàn. Hàng TQ từ phía bắc TQ thì là hàng cao cấp. Nên ví dụ quần áo túi ví trang sức… Thanh niên mặc bình thường, cũng thấy toàn hàng hiệu, loại mà ở VN phải người rất giàu mới dùng.**
**Trung tâm thủ đô Ulan Bator nay là quảng trường Sukhe Bator, ngày xưa có mộ ông này, lãnh tụ cách mạng khai sinh nước CHDCND Mông Cổ từ thập niên 20, đại khái ông ấy như Hồ Chí Minh VN. Sau cuộc cách mạng dân chủ 199x, thì người ta mang mộ ông ấy về quê chôn, không để ở giữa thủ đô nữa, còn lại bức tượng oai hùng mà thôi. Vẫn kính trọng như cũ, chỉ không để mộ to tướng ở giữa thủ đô.**
**Khi tôi đến, còn tàn tích vài bệ tượng Lê Nin. Nói chung tượng lãnh tụ vô sản bỏ hết. Nhưng họ vẫn để bức tượng bán thân Hồ Chí Minh ở khuôn viên trường phổ thông liên cấp mang tên HCM. Đây là một loại trường chuyên hàng đỉnh của thủ đô như Am, Chu của HN. Buồn cười là các lãnh tụ lật đổ chế độ cộng sản MC phần lớn xuất thân từ đây. Tổng thống đầu tiên của chế độ đa đảng là học sinh xuất sắc trường HCM, 2 thủ tướng sau cũng là học sinh trường này.** **Hồi Liên Xô sắp sụp, thì người Mông Cổ đã tự giải quyết. Đảng nhân dân cách mạng phải lên truyền hình tự nhận lỗi về những sai lầm rập khuôn mô hình Liên Xô. Nói chung cuộc chuyển chế độ của họ êm không gay cấn…** **Ở Mông Cổ, tôn giáo chính là Thiền phái Mật tông Tây Tạng. Phật giáo bắt rễ vào cùng thời vào VN, nhưng là nhánh Tiểu thừa Ấn, sau chuyển Mật tông Tây Tạng. Chùa ở Ulan Bator thờ giáo chủ Đạt lai Lạt ma thứ 14, trưng ảnh vị ấy rất to và trang trọng. Đó là vị Lạt ma đang lưu vong mà Bắc Kinh coi là kẻ tử thù. Nếu chỉ du lịch đi qua ngắm cảnh mà không để ý thì không thấy sự khác biệt sâu sắc này, dẫn đến xã hội và nền chính trị Mông Cổ khác Việt Nam và khác các nước Phật giáo khác (Lào, Cam…) gần ta, khác một trời một vực.** **Riêng vấn đề này, VN không còn đặt vấn đề đuổi kịp nữa, vì hai nước đang ở hai hệ quy chiếu khác…**
**Đạt Lai Lạt ma 14 ở Ulan Bator tháng 11/2016** **5.** **(Tôi định kết thúc câu chuyện Mông Cổ ở kỳ 4, nhưng rất bất ngờ là thông tin về MC lại ít như vậy, chắc là bài tôi viết cũng có chút bổ ích, nên kể thêm 2-3 kỳ nữa).** **Mông Cổ nổi tiếng về ngựa, nhưng ít ai biết về con chó Mông Cổ và số phận bi phẫn của chó Mông Cổ.** **Hiện nay, người du mục nào cũng nuôi chó, và giống chó đúng Mông Cổ. (Dĩ nhiên nó không phải chó gốc, phần sau sẽ nói). Loại này với chủ rất hiền từ, với khách không mời thì vô cùng dữ. Chúng tôi đi thảo nguyên bằng ô tô, nhưng đi qua đất của chủ chó, lập tức bị con chó xông ra nhe nanh xù lông sủa dữ dội. Đuổi theo cắn ô tô, cứ như cái ô tô có thể ngoạm được. Nhà trên thảo nguyên chỉ phân cách sở hữu (tạm) đất bằng một vết lõm dùng cuốc thành rãnh rất nông, mắt thường còn khó biết, nhưng nếu ô tô đi qua vạch phân giới ấy là con chó dừng lại.** **Người đi thảo nguyên với tôi là thành viên Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Mông Cổ, kể rằng: Ngày xưa, ngay cả thời Thành Cát Tư Hãn xâm lược châu Âu, có quy định mang chó Mông Cổ đi theo, và kiểm kê từng con một. Để đảm bảo không sổng con nào ở ngoài Mông Cổ. Tuy nhiên, lịch sử trớ trêu, người Mông Cổ đã chiếm và làm vua Trung Quốc, nên mất giống chó gốc vào tay Trung Quốc. Con chó bây giờ gọi là “Ngao Tây Tạng”, chính là con chó gốc Mông Cổ.** **Mông Cổ làm chủ Trung Nguyên, lập ra nhà Nguyên, vẫn có truyền thống bảo vệ con chó Mông Cổ. Nhưng cũng đến ngày nhà Nguyên cáo chung. Chúng ta đọc lịch sử, chỉ biết nhà Nguyên thất bại, nhưng không biết rằng, triều đình Nguyên với người gốc Mông Cổ không hề ở lại Trung Quốc, mà rút toàn bộ về Mông Cổ. Giới tinh hoa quý tộc Nguyên gốc Mông có ý thức không ở lại Trung Quốc. Họ về Mông Cổ. Và một số ít lên Tây Tạng. Vì sao lại lên Tây Tạng? Vì khi đó Tây Tạng không/chưa bị Hán hóa, là một quốc gia độc lập. Tây Tạng là quê hương Phật giáo truyền sang Mông Cổ. Thành Cát Tư Hãn đã có lời thề, sẽ chiếm toàn thế giới, trừ (Ấn độ, Tây Tạng) quê hương Phật Giáo. Như vậy một bộ phận quý tộc Mông Cổ lên Tây Tạng, mang theo con chó Mông Cổ.** **Theo ông Hàn lâm KHXH Mông Cổ, cho đến trước năm 1970, con chó Mông Cổ (Ngao Tây Tạng) còn vài trăm con trên lãnh thổ Mông Cổ. Chủ yếu ở vùng thảo nguyên xa. Người TQ có chiêu bài thu mua chó, bao nhiêu cũng mua, giá cao ngất ngưởng. Nhà nước dùng mọi cách cũng không giữ lại được. Khoa học kỹ thuật Mông Cổ khi đó lại lạc hậu. Nên cho đến năm 199x, chó Mông Cổ (Ngao Tây Tạng) chính gốc bị mất hết. Ngày nay, các con chó thảo nguyên trông dáng như Ngao Tây Tạng, không to bằng, là loại đã bị lai tạp cả.** **Số phận con chó Mông Cổ cũng bi hùng chìm nổi như chính người Mông Cổ vậy.** **6.** **Các vua Hùng đã có công dựng nước… Mông Cổ.** **Điều này tưởng như nói đùa chơi, mà là sự thật.** **Khi tôi nói về lịch sử vua Hùng, ông Dashtseven, Chủ tịch Hội Hữu nghị Mông Cổ- Việt Nam, Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Mông Cổ, chăm chú một cách khác thường. Ông hỏi: Sao lại có tên “Hùng”? Tôi thuật lại các giả thiết khác nhau về tên gọi vua Hùng, trong đó có giả thuyết của ông Trần Quốc Vượng, nhà sử học số 1 của Việt Nam. Ông Vượng cho rằng, cộng đồng dân cư Việt đã gọi người đứng đầu là Khun hay Hun gì đó, khi có chữ Hán, người ta dùng chữ Hùng để ghi lại mà thôi. (Có giả thuyết họ Hùng và các giả thuyết khác). Ông Dashtsevan nói ngay: Tôi ủng hộ cách lý giải của ông Trần Quốc Vượng. (Vì các lý giải trong lịch sử Mông Cổ)** **Người Mông Cổ cổ đại gọi người đứng đầu bộ tộc là Hung (hay Hun). Hung là vua, không cần gọi “vua Hung”. Khoảng tương tự trước thời Tần ở TQ, có một Hung đã thống nhất các bộ lạc trên lãnh thổ mà trung tâm là Mông Cổ bây giờ, tạo thành một nước rộng lớn, phía bắc ôm trọn hồ Bai Can, phía nam giáp với Bắc Kinh. Nước Mông Cổ cổ đại ấy rất hùng mạnh, nhiều lần đánh bại các nhà nước thuộc Chu (TQ) và đánh Tần, khiến nhà Tần phải xây Vạn lý trường thành để ngăn cản. Cho đến giữa thời Hán, khoảng 100-150 trước Công nguyên, nhà Hán đã có lần đánh bại được nước Mông Cổ đó, từ đó dẫn đến thời kỳ suy yếu của nhà nước Mông Cổ hùng mạnh. Trong sử sách của người Trung Quốc, vương quốc đó được gọi là “Hung Nô”. Hung Nô là tên gọi miệt thị trong sử TQ sau nhà Hán để gọi quân đội và các bộ tộc mà Hung đứng đầu. Sau này, sách TQ gọi các vua của Hung Nô là các Thiền Vu, cũng là một cách phiên âm mà sau này người Mông Cổ phải chấp nhận, miễn cưỡng và không thích, cũng như rất ghét tên gọi Hung Nô, ý của nhà Hán là “Hung nô lệ”, cái nước mà họ đã bắt làm nô dịch.** **Nhìn lại Việt Nam ta, cái tên An Nam do triều đại TQ và Pháp dùng để chỉ một phương Nam an bài, bị nô dịch, thì người Việt Nam nào thích không? Tuy nhiên, lịch sử có giai đoạn An Nam, kể từ thời An Nam đô hộ phủ đến An Nam thuộc Pháp, thì vẫn là sự thật, cũng như người Mông Cổ còn lại dấu vết của vương quốc Hung Nô.** **Đế quốc Hung Nô suy tàn, cho đến thế kỷ 13 có một người Mông Cổ vĩ đại đã lập lại đế quốc của họ rộng gần hết thế giới. Đó là Tringit Khan, người Việt gọi theo chữ Hán là Thành Cát Tư Hãn. Đây lại là câu chuyện khác.** **Có một giả thuyết được nhiều người tin theo, đó là một bộ phận Hung Nô đã đánh dẹp sang tận châu Âu, hình thành cộng đồng dân tộc Hungari. Nhưng cũng có nhiều người phản bác. Tuy vậy, các cuộc chinh chiến của quân Hung Nô (chưa phải thời Tringit Khan) cũng để lại các chiến binh rải rác khắp châu Âu, mầm mống gen của họ còn đó, kể cả Thổ Nhĩ Kỳ, là một sự thật khó chối cãi.** **Như vậy, có một mẫu số chung thời cổ đại, nhiều bộ tộc gọi người đứng đầu của mình là Hung/Hun/Khun… (Hiện nay, một số dân tộc thiểu số ở VN vẫn gọi là Khun). Nếu ông Xukhe Bator dạy quân dân, cũng có thể nói: “Các Hung đã có công dựng nước Hung vĩ đại, bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy phần còn lại này”.**
**Tôi hỏi ông Dashtsevan: Các anh có lịch sử rất khúc khuỷu, có lúc mạnh chế ngự thế giới, có lúc suy tàn, vậy các anh dạy học sinh và tuyên truyền lịch sử như thế nào?** **Ông Dashtsevan nói: “Sự thật. Chúng tôi ủng hộ quan điểm tham mưu với nhà nước phải nói sự thật và chỉ có sự thật, có tranh luận thì cũng thuần học thuật, đừng mang chính trị áp vào. Sự thật sẽ là bài học lớn. Điều này thời chính quyền của Đảng Nhân dân cách mạng thì cũng có khó khăn, nhưng dưới thời đa đảng thì thuận lợi”. Rất bất ngờ, ông chia sẻ quan điểm với tôi, đất nước của các vua Hùng của người Việt không chỉ bó hẹp ở Phong Châu và Đồng bằng sông Hồng, mà nó là phạm vi gần trùng với nước Nam Việt, còn lớn hơn nước Nam Việt của Triệu Đà. Bởi vì khi Hai Bà Trưng khởi nghĩa, là khôi phục nước Nam Việt và đất của vua Hùng. Chỉ có điều đó mới phù hợp với chính sử về gốc tích các vua Hùng (bây giờ thì việc Hai Bà chiếm 65 thành ở Nam TQ, có đền thờ khắp Quảng Đông, Quảng Tây đã nhiều người biết).** **Nói sự thật, điều đó với việc tuyên truyền lịch sử ở Việt Nam còn đi sau Mông Cổ, còn đuổi mệt mới kịp…** **7.** **Người Mông ở Việt Nam (và các nước khác) là một bộ phận dân Mông Cổ đã thiên di. Điều đó là khẳng định của ông Dashtsevan. Ông đã nghiên cứu vấn đề này, đến cộng đồng Mông ở khắp các nước Đông Nam Á (Lào, Thái, Miama, Malaysia, Indonesia). Riêng ở Việt Nam, theo nguyện vọng của ông, tôi đã dẫn ông lên Bắc Hà để quan sát người Mông Bắc Hà.** **Trong các tài liệu chính thức phổ biến ở Việt Nam, thì người Mông có nguồn gốc ở Nam Trung Quốc, di cư đến VN khoảng trên dưới 300 năm, có bộ phận chỉ 100-150 năm, và ý kiến nguồn gốc Mông Cổ là lần đầu tiên tôi nghe từ ông Dashtseven, một người nghiên cứu khoa học xã hội Mông Cổ.** **Ông Dashtseven khảo cứu về truyền thuyết nguồn gốc di cư, có cộng đồng dân cư nói rõ đi từ thảo nguyên Mông Cổ, có bộ phận không nói rõ, nhưng đều nhận từ thời gian gần (mấy trăm năm) là từ miền cao nguyên Tây Tạng.** **Lịch sử văn hóa Mông Cổ gắn chặt với Tây Tạng. Hiện nay, chữ của người Mông Cổ chính là bộ chữ truyền thống Tây Tạng, trông như giun nhưng viết từ trên xuống. Khi cách mạng dân chủ thành công, người Mông Cổ bỏ bộ chữ Xlavo của Nga, dùng chữ truyền thống của mình. Chữ Tây Tạng truyền theo con đường truyền đạo Phật. Tương tự như các giáo sĩ Bồ làm chữ quốc ngữ cho người Việt. Các thiền sư Tây Tạng đã mang chữ của họ cho người Mông cổ trung đại. Và khi người Mông Cổ làm chủ Hoa Hạ, nô dịch người Hán, họ có mối liên hệ quan trọng với người Tây Tạng. Khi nhà Nguyên thất bại, bộ phận dân cư không phải quý tộc và quan lại đã ở lại vùng chân núi Tây Tạng. Đó là bộ phận dân cư của các bộ tộc nghèo, nhiều bộ tộc khác với các bộ tộc theo Tringit Khan làm vua ở triều đình. Và họ tiếp tục chạy nữa, sau triều Tống, đến triều Thanh chinh phục Tây Tạng, họ vẫn chạy. Họ di cư đến vùng đất mới sau thì phải chọn chỗ trên cao như Việt Nam, chứ không phải đâu cũng ở cao. Ở Lào, người Mông ở thấp.** **Quá trình du mục thảo nguyên chuyển đến du mục trên các triền núi, người Mông bắt buộc phải thay đổi nhiều tập quán, nhưng giữ lại tập tục du mục, trang phục và ứng xử với ngựa. Ở Bảo tàng dân tộc tại Mông Cổ, có thể tìm thấy các bộ trang phục na ná người Mông Việt Nam. Tại sao chỉ có người Mông ở trên núi cheo leo vẫn gắn bó với con ngựa như thế? Khi đến Bắc Hà, ông Dashtseven chú ý tìm hiểu các từ ngữ liên quan đến ngựa, và thấy nó có nhiều tương đồng với người Mông Cổ. Người Việt gắn bó với con gà, con lợn, thì đực, cái, động tác của chúng đều có từ riêng, nhưng với ngựa thì không như vậy. Còn người Mông thì khác, ngựa đực, cái, động đực, chạy, phi… đều có từ riêng cả.**
**Ở Mông Cổ, con dê thịt ra quý nhất cái đầu, con ngựa thì quý nhất bộ ruột. Người Mông Việt Nam làm thắng cố không có bộ ruột thì coi như không thành. Họ đem những hoa quả thuốc thang ở vùng nhiệt đới cho vào món ruột, làm nên món đặc biệt của người Mông.**
**Thời xưa làm báo, tôi đã đọc văn bản của Văn phòng chính phủ hướng dẫn các báo gọi chính thức người Mông là “Mông”, không phải H’mong như người Pháp gọi, vì người Mông tự gọi mình như thế (tuyệt nhiên không nên gọi là Mèo, vì đó cũng là cách gọi miệt thị có từ thời Pháp thuộc). Người Mông Cổ tự gọi mình là “Môn-gô”. Từ “Mông” là một từ Mongo đã Việt Hóa (có nước gọi là Môn). Cho đến nay, có lẽ nước ta cũng nên không gọi tên nước người ta theo kiểu Hán là Mông Cổ nữa. Cứ nên gọi là Mongo thì có khó gì.** **Thực ra, hầu như nước nào lân cận đường chinh phạt của Tringit Khan đều có chuyện cộng đồng người gốc Mongo. Nhân có cơ duyên đi Mông Cổ, gặp ông Dashtseven được biết nhiều chuyện, viết nên để hầu bạn FB một lần.** **Mông Cổ có 1 người như ông Dashtseven, ở đâu có người Mông là đến để nghiên cứu, để điền dã. Người Việt mình có ai như thế không ạ?** **8.** **Khi bắt đầu viết về Mông Cổ, tôi không ngờ câu chuyện lại kéo dài đến 8 kỳ. Chính bạn đọc FB đã khiến tôi có hứng thú. Vì người Việt ít thông tin về đất nước đó, nhưng cái chính là đất nước và con người Mông Cổ thực sự hấp dẫn.**
**Khi đến Mông Cổ, nhiều nơi có treo bản đồ Mông Cổ thế kỷ 13. Buồn cười là các bản đồ này chỉ na ná nhau mà không hoàn toàn giống nhau, bao gồm hết Trung Á, châu Âu, toàn bộ miền Địa Trung Hải, cả Đông Á, chỉ trừ Ấn Độ, Nhật Bản và Tây Tạng. Bởi vì vó ngựa Tringit Khan thổi qua Âu Á quá nhanh, quá nhiều, để lại cho hậu thế nhiều cách nhìn khác nhau. Có nơi, bản đồ có bao gồm Việt Nam ngày nay, nhưng có nơi lại chừa Việt Nam, coi như không có chuyện đã chiếm Việt Nam. Họ giải thích: Quân Mông Cổ đã đến đó, nhưng khí hậu không hợp, nên rút về. Ai chứ tôi thì thấy giải thích đó thỏa đáng.** **Lịch sử Mông Cổ có trang hào hùng thế kỷ 13, nhưng cũng có trang bi thảm thế kỷ 17-18-19. Nhà Thanh làm vua Trung Quốc, sau khi đã thống trị Mông Cổ. Thời nhà Thanh, Trung Quốc đúng là bao gồm hết đất Mông Cổ và Tây Tạng. Cách mạng Tân hợi 1911 lật đổ Thanh triều, sau đó chuyển chính quyền sang Quốc dân đảng, có một thời kỳ tạo cơ hội độc lập cho Mông Cổ, nhưng phải đến 1922, dưới cái ô của Liên Xô, sau khi đã có Xukhe Bator chiến đấu với Hồng quân Liên Xô, thì Mông Cổ mới giành được độc lập một phần, nay là lãnh thổ hiện tại. Còn một phần gọi là Nội Mông đành nằm lại Trung Quốc.** **Đến khi kết thúc chiến tranh thế giới thứ 2, lần nữa Mông Cổ có cơ hội lấy lại Nội Mông, nhưng không thể xảy ra, cũng vì cuộc mặc cả vì lợi ích các nước lớn. Liên Xô chỉ vì lợi ích của họ, lấy Nội Mông làm thứ mặc cả với Trung Quốc, chứ không kiên quyết lấy lại Nội Mông. Sự kiện này khiến cho xảy ra một số cái chết của lãnh đạo nhà nước Mông Cổ, cho đến nay vẫn là một nghi vấn lớn. Lãnh đạo Mông Cổ thời kỳ trước năm 1960 không hoàn toàn theo chủ nghĩa Stalin, các chủ trương tập thể hóa làm không đến nơi đến chốn, có phần hời hợt. Troibanxan là lãnh đạo nhà nước thời kỳ 194x, 195x còn là người có đầu óc độc lập dân tộc, chỉ coi Mông Cổ là nước liên kết với Liên Xô. Cái chết của ông vẫn còn là nghi vấn. Chỉ đến Xedenban 1960, nước Mông Cổ mới hoàn toàn theo mô hình Liên Xô. Tuy nhiên, ngay từ những năm 193x, khi Liên Xô những người Staninit thanh trừng nhau đẫm máu, Mông Cổ không bị lún sâu vào các mâu thuẫn xã hội kiểu Liên Xô hay kiểu cải cách ruộng đất ở Việt Nam. Nên vào đầu những năm 199x, khi có làn sóng dân chủ, những người cộng sản đã công khai nhận lỗi lầm và chịu thất bại trước lực lượng dân chủ. Và thảo nguyên của họ nhanh c hóng sống lại nếp sống hàng nghìn năm (chỉ có bị gián đoạn 70 năm).** **Khi tôi vào bảo tàng Mông cổ thời hiện đại, còn những bức ảnh một người cầm loa trước cuộc biểu tình lớn ở thủ đô Ulan Bato, đó là người trở thành vị tổng thống dân chủ đa đảng đầu tiên của Mông Cổ. Người Mông Cổ sống ngàn năm với đàn gia súc, và họ học tính cách của các con vật của thảo nguyên. Nếu có cuộc tranh giành, thì con yếu quay đầu để đầu hàng trước, ít khi xảy ra tỷ thí đổ máu. Lực lượng trí thức tinh hoa là những người cầm đầu cuộc cách mạng dân chủ. Khi tôi đến Trường phổ thông liên cấp Hồ Chí Minh, mọi người đều hãnh diện vì trường sản sinh ra các lãnh đạo nhà nước thời kỳ dân chủ, và họ cũng khoái chí vì đã mang tên Hồ Chí Minh. Trong hiểu biết của nhiều người Mông Cổ, Hồ Chí Minh là lãnh tụ đã giành độc lập cho Việt Nam năm 1945, còn chuyện Người là cộng sản thì dĩ nhiên như vậy, cũng như Sukhe Bator của họ thôi. Sukhe Bator đã lập nước Mông Cổ thập kỷ 20, khuyết điểm của Đảng Nhân dân cách mạng sau năm 1960 không thể đổ tại Sukhe Bator được.** **Cái nhìn của những người ban Mông Cổ về lịch sử cận đại khiến tôi rất suy nghĩ. Bao giờ nước Việt Nam tiến đến thực tế như của họ, quan điểm như của họ?**
**Xem thêm :**
**Posted by Việt Anh**

X-ac: 3.dca _dca


text:
Nguyễn Văn Cừ
Nguyễn Văn Cừ (9 tháng 7 năm 1912[1] - 28 tháng 8 năm 1941) là Tổng Bí thư thứ tư của Đảng Cộng sản Đông Dương từ năm 1938 đến năm 1940. Ông còn là hậu duệ đời thứ 17 của Nguyễn Trãi.[cần dẫn nguồn]
Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]
Ông sinh trong một gia đình Nho giáo, quê xã Phù Khê, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh.
Năm 1927, ông tham gia Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội.
Tháng 6 năm 1929, ông được kết nạp vào chi bộ Đông Dương Cộng sản đảng đầu tiên ở Hà Nội. Năm 1930, được cử làm Bí thư đặc khu Hồng Gai – Uông Bí. Sau bị Pháp bắt, kết án khổ sai, đày đi Côn Đảo.
Năm 1936, ông được trả tự do, về hoạt động bí mật ở Hà Nội. Nguyên Văn Cừ đã tập trung vào công tác khôi phục cơ sở Đảng khôi phục và đẩy mạnh phong trào đấu tranh của nhân dân và đã thành công trong việc lập lại Xứ ủy Bắc kỳ và trở thành ủy viên Thường vụ Xứ ủy Bắc Kỳ (tháng 3 năm 1937). Tháng 9 năm 1937, được cử vào Ban Thường vụ Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương ở hội nghị Hóc Môn (Gia Định). Năm 1938, ông được bầu làm Tổng Bí thư khi mới 26 tuổi.
Tại Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương tháng 3 năm 1938, Nguyễn Văn Cừ đã cùng Trung ương Đảng xây dựng Nghị quyết "kiểm điểm các công tác, vạch ra nhiệm vụ của Đảng trong thời kỳ mới, xác định vấn đề lập Mặt trận dân chủ thống nhất là một nhiệm vụ trung tâm của Đảng trong giai đoạn hiện tại" và "chỉ rõ rằng cần đưa hết toàn lực của Đảng", "dùng hết phương pháp làm thế nào cho thực hiện được Mặt trận dân chủ, ấy là công cuộc của Đảng ta trong lúc này".
Xây dựng Mặt trận dân chủ Đông Dương, một hình thức mặt trận đoàn kết dân tộc thay thế cho Mặt trận thống nhất nhân dân phản đế Đông Dương trước đó, được đảng đánh giá là chủ trương đúng đắn và kịp thời của Đảng và Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ trước sự vận động nhanh chóng của tình hình mới trong nước và thế giới. Để thực hiện nhiệm vụ này, Nguyễn Văn Cừ và Đảng đã chủ trương phải tiến hành cuộc đấu tranh chống khuynh hướng "tả"- đưa ra những khẩu hiệu quá cao, và đề phòng khuynh hướng "hữu"- không chú trọng phong trào quần chúng công nông. Ngay sau Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương, ông đã xúc tiến ngay việc thành lập Mặt trận dân chủ Đông Dương. Đóng góp của Nguyễn Vãn Cừ vào nội dung Nghị quyết của Hội nghị Trung ương tháng 3 năm 1938 cũng như những vấn đề nêu ra trong tác phẩm Tự chỉ trích do ông viết hoàn toàn sát đúng với nội dung trong thư của Nguyễn Ái Quốc gửi cho Đảng vào cuối tháng 7 năm 1939. Cuốn Tự chỉ trích (Sau cuộc tổng tuyển cử Hội đồng quản hạt Nam Kỳ) có viết: "Mặt trận Dân chủ phải thực hiện trong quá trình cuộc tranh đấu. Mỗi cuộc mít tinh, biểu tình, bãi công đòi tự do dân chủ và cải thiện sinh hoạt là một yếu tố xây đắp Mặt trận Dân chủ [...] Chúng ta không bao giờ có thể đổ hết những nguyên nhân thất bại cho việc quân thù đàn áp và nhân dân chưa giác ngộ. Chúng ta phải biết nhìn nhận những khuyết điểm về chủ quan mà chính ta gây ra, chính ta phải chịu hoàn toàn trách nhiệm".
Dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Tổng bí thư Nguyễn Văn Cừ, Nghị quyết Hội nghị của Ban Chấp hành trung ương (tháng 11 năm 1939) đã quyết định những vấn đề quan trọng trong chuyển hướng chiến lược cách mạng, mà nội dung trọng yếu là giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa vấn đề dân tộc – giai cấp, giai cấp-dân tộc, vấn đề xây dựng Đảng, Mặt trận và phương pháp cách mạng trong tình hình lịch sử mới.
Để tập trung lực lượng đánh đổ đế quốc, Đảng chủ trương tạm gác khẩu hiệu cách mạng ruộng đất và đề ra khẩu hiệu tịch thu ruộng đất của đế quốc và địa chủ phản bội quyền lợi dân tộc, chống tô cao, chống nặng lãi và tạm gác khẩu hiệu lập chính quyền xô viết công nông binh, thay bằng thành lập chính quyền cộng hòa dân chủ...Mặt trận dân chủ thích hợp với hoàn cảnh trước kia, ngày nay khòng còn thích hợp nữa, phải thành lập Mặt trận Nhân dân Phản đế Đông Dương[2].
Tháng 6 năm 1940, ông bị thực dân Pháp bắt tại Sài Gòn cùng với một số đảng viên khác. Nha cảnh sát Pháp tại Đông Dương đã có báo cáo "Ngày 3/9/1940 tòa tiểu hình Sài Gòn đã tiến hành khởi tố 4 vụ "hoạt động lật đổ", trong đó 3 vụ quan hệ đến chiến dịch trấn áp đã được tiến hành tại Sài Gòn vào tháng 2,3 vừa qua. Tòa đã công bố 4 vụ kết án từ 6 tháng đến 5 năm tù và 10 năm cấm cư trú. Trong đó những người bị kết án có những nhà cựu lãnh đạo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương: Lê Huy Doãn tức Lê Hồng Phong tức Létvinốp, Hà Huy Tập tức Sênikin và Nguyễn Văn Cừ tức cậu Lé. Những người này đã chịu những hình phạt nặng nhất". "Trong phiên tòa ngày 14/10/1940 tòa án binh thường trực tại Sài Gòn đã tuyên án từ 6 tháng đến 2 năm tù giam, 1500 phơ răng tiền nộp phạt, 4 năm cấm cư trú và 4 năm bị tước quyền công dân đến 5 năm tù giam, 1000 phơ răng tiền nộp phạt, 20 năm cấm cư trú, 20 năm tước quyền công dân với tội phiến loạn, can tội "xâm phạm nền an ninh quốc gia" vì đã tham dự truyền bá tài liệu cộng sản nhan đề "công tác binh vận trong quân đội" thu được trong cuộc khám xét ngày 17/1/1940 tại trụ sở Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương, ngõ Nguyễn Tấn Nghiêm, Sài Gòn. Trong số những người này có Nguyễn Văn Cừ tức cậu Lé và Nguyễn Thị Minh Khai tức cô Duy đều là ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương".
Sau cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ 1940, thực dân Pháp ghép ông vào tội đã thảo ra "Nghị quyết thành lập Mặt trận thống nhất dân tộc phản đế Đông Dương", "chủ trương bạo động" và là "người có trách nhiệm tinh thần trong cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ" và kết án tử hình.
Ngày 28 tháng 8 năm 1941, bản án được thi hành cùng lúc với một số đảng viên cộng sản khác như Hà Huy Tập, Nguyễn Thị Minh Khai, Võ Văn Tần, Phan Đăng Lưu... tại trường bắn Hóc Môn.
Tác phẩm[sửa | sửa mã nguồn]
- Các quyền tự do dân chủ với nhân dân Đông Dương, bút danh Trí Thành, Tan -Van -Hoa Tong-Tho, Sài Gòn, 1938
- Tự chỉ trích, bút danh Trí Cường, Tập sách Dân chúng xuất bản, Sài Gòn tháng 7 năm 1939, sau in trong Văn kiện Đảng toàn tập
v.v
Viết về Nguyễn Văn Cừ[sửa | sửa mã nguồn]
- Lê Duẩn: "Về tuổi đời anh Cừ kém chúng tôi và các anh Lê Hồng Phong, Hà Huy Tập từ 5 đến 10 tuổi nhưng anh là một trí tuệ lỗi lạc của Đảng, rất sắc sảo và nhạy bén về chính trị lại có khả năng đoàn kết và thuyết phục anh em".
- Võ Nguyên Giáp: "...Thật tự hào cho Đảng ta đã có một đồng chí Tổng Bí thư rất trẻ mà đã có tài năng lãnh đạo xuất sắc - đồng chí Nguyễn Văn Cừ".
- Hoàng Quốc Việt: "Nhớ ngày nào còn về Tam Sơn gặp Nguyễn Văn Cừ, rồi ngày ở Côn Đảo, mắt le lé nhìn, miệng hơi nhô ra tranh luận,... một trí tuệ siêu việt của Đảng đã mất rồi".
Tưởng nhớ[sửa | sửa mã nguồn]
Tên của ông được đặt cho các đường phố ở các thành phố Hà Nội (nối cầu Chương Dương với Ngô Gia Tự), thành phố Hồ Chí Minh (từ ngã sáu Cộng Hòa nối Dương Bá Trạc), Đà Nẵng (từ đèo Hải Vân đến cầu Nam Ô), Đồng Hới (từ Cầu Vượt Thuận Lý tới Lê Lợi), Vũng Tàu (cắt Nguyễn An Ninh), Vinh, Cần Thơ, Hạ Long (từ Kênh Liêm đến Cầu Trắng - Vũ Văn Hiếu), Móng Cái (từ trường THPT Trần Phú đến phố Lý Công Uẩn), Tuy Hòa (nối đường Hùng Vương với đường Độc Lập), Rạch Giá, Phú Quốc, Bắc Ninh (khu vực xã Phù Khê),...

markdown:
# Nguyễn Văn Cừ
|
|![]()
|
|Bài viết này có nhiều yêu cầu
Xin giúp
|Nguyễn Văn Cừ|
|
|
Chức vụ
|Nhiệm kỳ||
|[Hà Huy Tập](/wiki/H%C3%A0_Huy_T%E1%BA%ADp) [Trường Chinh](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Chinh) [Đảng Cộng sản Đông Dương](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Vi%E1%BB%87t_Nam)( [Đảng Cộng sản Việt Nam](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Vi%E1%BB%87t_Nam))
xã
[Phù Khê](/wiki/Ph%C3%B9_Kh%C3%AA), huyện [Từ Sơn](/wiki/T%E1%BB%AB_S%C6%A1n), tỉnh [Bắc Ninh](/wiki/B%E1%BA%AFc_Ninh), [Liên bang Đông Dương](/wiki/Li%C3%AAn_bang_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng) [Bệnh viện Hóc Môn](/w/index.php?title=B%E1%BB%87nh_vi%E1%BB%87n_H%C3%B3c_M%C3%B4n&action=edit&redlink=1), [Sài Gòn](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh) **Nguyễn Văn Cừ** ( [9 tháng 7](/wiki/9_th%C3%A1ng_7) năm [1912](/wiki/1912) - [1] [28 tháng 8](/wiki/28_th%C3%A1ng_8)năm [1941](/wiki/1941)) là [Tổng Bí thư](/wiki/T%E1%BB%95ng_B%C3%AD_th%C6%B0_Ban_Ch%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_Trung_%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Vi%E1%BB%87t_Nam)thứ tư của [Đảng Cộng sản Đông Dương](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Vi%E1%BB%87t_Nam)từ năm [1938](/wiki/1938)đến năm [1940](/wiki/1940). Ông còn là hậu duệ đời thứ 17 của [Nguyễn Trãi](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Tr%C3%A3i).
## Tiểu sử[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_C%E1%BB%AB&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_C%E1%BB%AB&action=edit§ion=1)]
Ông sinh trong một gia đình
[Nho giáo](/wiki/Nho_gi%C3%A1o), quê xã [Phù Khê](/wiki/Ph%C3%B9_Kh%C3%AA), huyện [Từ Sơn](/wiki/T%E1%BB%AB_S%C6%A1n), tỉnh [Bắc Ninh](/wiki/B%E1%BA%AFc_Ninh).
Năm
[1927](/wiki/1927), ông tham gia [Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội](/wiki/H%E1%BB%99i_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_Thanh_ni%C3%AAn).
Tháng 6 năm
[1929](/wiki/1929), ông được kết nạp vào chi bộ Đông Dương Cộng sản đảng đầu tiên ở [Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i). Năm [1930](/wiki/1930), được cử làm Bí thư đặc khu [Hồng Gai](/wiki/H%C3%B2n_Gai) – [Uông Bí](/wiki/U%C3%B4ng_B%C3%AD). Sau bị [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) bắt, kết án khổ sai, đày đi [Côn Đảo](/wiki/C%C3%B4n_%C4%90%E1%BA%A3o).
Năm
[1936](/wiki/1936), ông được trả tự do, về hoạt động bí mật ở Hà Nội. Nguyên Văn Cừ đã tập trung vào công tác khôi phục cơ sở Đảng khôi phục và đẩy mạnh phong trào đấu tranh của nhân dân và đã thành công trong việc lập lại Xứ ủy Bắc kỳ và trở thành ủy viên Thường vụ Xứ ủy Bắc Kỳ (tháng 3 năm [1937](/wiki/1937)). Tháng 9 năm 1937, được cử vào Ban Thường vụ Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương ở hội nghị Hóc Môn ( [Gia Định](/wiki/Gia_%C4%90%E1%BB%8Bnh)). Năm [1938](/wiki/1938), ông được bầu làm Tổng Bí thư khi mới 26 tuổi.
|
|![]()
|
|Nội dung và quan điểm của bài hoặc đoạn này có thể thể hiện một .
Xin
Tại Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương tháng 3 năm 1938, Nguyễn Văn Cừ đã cùng Trung ương Đảng xây dựng Nghị quyết "kiểm điểm các công tác, vạch ra nhiệm vụ của Đảng trong thời kỳ mới, xác định vấn đề lập Mặt trận dân chủ thống nhất là một nhiệm vụ trung tâm của Đảng trong giai đoạn hiện tại" và "chỉ rõ rằng cần đưa hết toàn lực của Đảng", "dùng hết phương pháp làm thế nào cho thực hiện được Mặt trận dân chủ, ấy là công cuộc của Đảng ta trong lúc này".
Xây dựng Mặt trận dân chủ Đông Dương, một hình thức mặt trận đoàn kết dân tộc thay thế cho Mặt trận thống nhất nhân dân phản đế Đông Dương trước đó, được đảng đánh giá là chủ trương đúng đắn và kịp thời của Đảng và Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ trước sự vận động nhanh chóng của tình hình mới trong nước và thế giới. Để thực hiện nhiệm vụ này, Nguyễn Văn Cừ và Đảng đã chủ trương phải tiến hành cuộc đấu tranh chống khuynh hướng "tả"- đưa ra những khẩu hiệu quá cao, và đề phòng khuynh hướng "hữu"- không chú trọng phong trào quần chúng công nông. Ngay sau Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương, ông đã xúc tiến ngay việc thành lập Mặt trận dân chủ Đông Dương. Đóng góp của Nguyễn Vãn Cừ vào nội dung Nghị quyết của Hội nghị Trung ương tháng 3 năm 1938 cũng như những vấn đề nêu ra trong tác phẩm
*Tự chỉ trích* do ông viết hoàn toàn sát đúng với nội dung trong thư của [Nguyễn Ái Quốc](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_%C3%81i_Qu%E1%BB%91c) gửi cho Đảng vào cuối tháng 7 năm 1939. Cuốn *Tự chỉ trích* (Sau cuộc tổng tuyển cử Hội đồng quản hạt Nam Kỳ) có viết: " *Mặt trận Dân chủ phải thực hiện trong quá trình cuộc tranh đấu. Mỗi cuộc mít tinh, biểu tình, bãi công đòi tự do dân chủ và cải thiện sinh hoạt là một yếu tố xây đắp Mặt trận Dân chủ* [...] *Chúng ta không bao giờ có thể đổ hết những nguyên nhân thất bại cho việc quân thù đàn áp và nhân dân chưa giác ngộ. Chúng ta phải biết nhìn nhận những khuyết điểm về chủ quan mà chính ta gây ra, chính ta phải chịu hoàn toàn trách nhiệm*".
Dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Tổng bí thư Nguyễn Văn Cừ, Nghị quyết Hội nghị của Ban Chấp hành trung ương (tháng 11 năm
[1939](/wiki/1939)) đã quyết định những vấn đề quan trọng trong chuyển hướng chiến lược cách mạng, mà nội dung trọng yếu là giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa vấn đề dân tộc – giai cấp, giai cấp-dân tộc, vấn đề xây dựng Đảng, Mặt trận và phương pháp cách mạng trong tình hình lịch sử mới.
Để tập trung lực lượng đánh đổ đế quốc, Đảng chủ trương tạm gác khẩu hiệu cách mạng ruộng đất và đề ra khẩu hiệu tịch thu ruộng đất của đế quốc và địa chủ phản bội quyền lợi dân tộc, chống tô cao, chống nặng lãi và tạm gác khẩu hiệu lập chính quyền xô viết công nông binh, thay bằng thành lập chính quyền cộng hòa dân chủ...Mặt trận dân chủ thích hợp với hoàn cảnh trước kia, ngày nay khòng còn thích hợp nữa, phải thành lập
[Mặt trận Nhân dân Phản đế Đông Dương](/wiki/M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_Th%E1%BB%91ng_nh%E1%BA%A5t_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng) . [2]
Tháng 6 năm
[1940](/wiki/1940), ông bị thực dân Pháp bắt tại [Sài Gòn](/wiki/S%C3%A0i_G%C3%B2n) cùng với một số đảng viên khác. Nha cảnh sát Pháp tại Đông Dương đã có báo cáo " *Ngày 3/9/1940 tòa tiểu hình Sài Gòn đã tiến hành khởi tố 4 vụ "hoạt động lật đổ", trong đó 3 vụ quan hệ đến chiến dịch trấn áp đã được tiến hành tại Sài Gòn vào tháng 2,3 vừa qua. Tòa đã công bố 4 vụ kết án từ 6 tháng đến 5 năm tù và 10 năm cấm cư trú. Trong đó những người bị kết án có những nhà cựu lãnh đạo của* Ban Chấp hành Trung ương *Đảng Cộng sản Đông Dương: Lê Huy Doãn tức Lê Hồng Phong tức Létvinốp, Hà Huy Tập tức Sênikin và Nguyễn Văn Cừ tức cậu Lé. Những người này đã chịu những hình phạt nặng nhất*". " *Trong phiên tòa ngày 14/10/1940 tòa án binh thường trực tại Sài Gòn đã tuyên án từ 6 tháng đến 2 năm tù giam, 1500 phơ răng tiền nộp phạt, 4 năm cấm cư trú và 4 năm bị tước quyền công dân đến 5 năm tù giam, 1000 phơ răng tiền nộp phạt, 20 năm cấm cư trú, 20 năm tước quyền công dân với tội phiến loạn, can tội "xâm phạm nền an ninh quốc gia" vì đã tham dự truyền bá tài liệu cộng sản nhan đề "công tác binh vận trong quân đội" thu được trong cuộc khám xét ngày 17/1/1940 tại trụ sở Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương, ngõ Nguyễn Tấn Nghiêm, Sài Gòn. Trong số những người này có Nguyễn Văn Cừ tức cậu Lé và Nguyễn Thị Minh Khai tức cô Duy đều là ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương*".
Sau cuộc
[khởi nghĩa Nam Kỳ](/wiki/Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Nam_K%E1%BB%B3) 1940, thực dân Pháp ghép ông vào tội đã thảo ra "Nghị quyết thành lập [Mặt trận thống nhất dân tộc phản đế Đông Dương](/wiki/M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_T%E1%BB%95_qu%E1%BB%91c_Vi%E1%BB%87t_Nam)", "chủ trương bạo động" và là "người có trách nhiệm tinh thần trong cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ" và kết án tử hình.
Ngày
[28 tháng 8](/wiki/28_th%C3%A1ng_8) năm [1941](/wiki/1941), bản án được thi hành cùng lúc với một số đảng viên cộng sản khác như [Hà Huy Tập](/wiki/H%C3%A0_Huy_T%E1%BA%ADp), [Nguyễn Thị Minh Khai](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Th%E1%BB%8B_Minh_Khai), [Võ Văn Tần](/wiki/V%C3%B5_V%C4%83n_T%E1%BA%A7n), [Phan Đăng Lưu](/wiki/Phan_%C4%90%C4%83ng_L%C6%B0u)... tại [trường bắn Hóc Môn](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_b%E1%BA%AFn_H%C3%B3c_M%C3%B4n&action=edit&redlink=1).
## Tác phẩm[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_C%E1%BB%AB&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_C%E1%BB%AB&action=edit§ion=2)] *, bút danh Trí Thành, Tan -Van -Hoa Tong-Tho, Sài Gòn, 1938* [Các quyền tự do dân chủ với nhân dân Đông Dương](/w/index.php?title=C%C3%A1c_quy%E1%BB%81n_t%E1%BB%B1_do_d%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_v%E1%BB%9Bi_nh%C3%A2n_d%C3%A2n_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1) *, bút danh Trí Cường, Tập sách Dân chúng xuất bản, Sài Gòn tháng 7 năm 1939, sau in trong Văn kiện Đảng toàn tập* [Tự chỉ trích](/w/index.php?title=T%E1%BB%B1_ch%E1%BB%89_tr%C3%ADch&action=edit&redlink=1)
v.v
## Viết về Nguyễn Văn Cừ[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_C%E1%BB%AB&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_C%E1%BB%AB&action=edit§ion=3)] [Lê Duẩn](/wiki/L%C3%AA_Du%E1%BA%A9n): " *Về tuổi đời anh Cừ kém chúng tôi và các anh Lê Hồng Phong, Hà Huy Tập từ 5 đến 10 tuổi nhưng anh là một trí tuệ lỗi lạc của Đảng, rất sắc sảo và nhạy bén về chính trị lại có khả năng đoàn kết và thuyết phục anh em*". [Võ Nguyên Giáp](/wiki/V%C3%B5_Nguy%C3%AAn_Gi%C3%A1p): "... *Thật tự hào cho Đảng ta đã có một đồng chí Tổng Bí thư rất trẻ mà đã có tài năng lãnh đạo xuất sắc - đồng chí Nguyễn Văn Cừ*". [Hoàng Quốc Việt](/wiki/Ho%C3%A0ng_Qu%E1%BB%91c_Vi%E1%BB%87t): " *Nhớ ngày nào còn về Tam Sơn gặp Nguyễn Văn Cừ, rồi ngày ở Côn Đảo, mắt le lé nhìn, miệng hơi nhô ra tranh luận,... một trí tuệ siêu việt của Đảng đã mất rồi*".
## Tưởng nhớ[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_C%E1%BB%AB&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_C%E1%BB%AB&action=edit§ion=4)]
Tên của ông được đặt cho các đường phố ở các thành phố Hà Nội (nối cầu Chương Dương với Ngô Gia Tự), thành phố Hồ Chí Minh (từ ngã sáu Cộng Hòa nối Dương Bá Trạc), Đà Nẵng (từ đèo Hải Vân đến cầu Nam Ô),
[Đồng Hới](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_H%E1%BB%9Bi) (từ Cầu Vượt Thuận Lý tới Lê Lợi), Vũng Tàu (cắt Nguyễn An Ninh), Vinh, Cần Thơ, [Hạ Long](/wiki/H%E1%BA%A1_Long) (từ Kênh Liêm đến Cầu Trắng - Vũ Văn Hiếu), [Móng Cái](/wiki/M%C3%B3ng_C%C3%A1i) (từ trường THPT Trần Phú đến phố Lý Công Uẩn), Tuy Hòa (nối đường Hùng Vương với đường Độc Lập), Rạch Giá, Phú Quốc, Bắc Ninh (khu vực xã [Phù Khê](/wiki/Ph%C3%B9_Kh%C3%AA)),...
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_C%E1%BB%AB&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_C%E1%BB%AB&action=edit§ion=5)]
|Tiền nhiệm:
||
||Kế nhiệm:
|
|
|

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache-Status: miss

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.05:-77.47:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

X-Cache: cp1068 miss, cp1053 miss

X-Content-Type-Options: nosniff

Connection: close

Via: 1.1 varnish-v4, 1.1 varnish-v4

Accept-Ranges: bytes

X-UA-Compatible: IE=Edge

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Language: vi

Link: </static/images/project-logos/viwiki.png>;rel=preload;as=image;media=not all and (min-resolution: 1.5dppx),</static/images/project-logos/viwiki-1.5x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 1.5dppx) and (max-resolution: 1.999999dppx),</static/images/project-logos/viwiki-2x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 2dppx)


text:
16:17 - 10/02/0
0
6
0
Vitalk.vn
Radiant Global Việt Nam//13:52 - 25/07
Anh Tài//11/04/2016
Nguyennga1368//29/11/2016
Manulife//21:28 - 09/12
Pé Tít 88
8_chuyện_thiên_hạ
mod_dung_ban_em
Saint Dain
Đăng nhập tài khoản
Email của bạn đã được đăng ký trước rồi.
Đăng ký
Quên mật khẩu?
Hoặc
Đăng ký tài khoản

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding

X-XSS-Protection: 1; mode=block


text:
(VTC News) – Sau khi chê MV Tình ca phố của Đức Tuấn “lạm dụng nhạc xưa”, nhạc sỹ Quốc Trung bị chủ nhân của MV “phản pháo” ngay lập tức.
Trong chương trình Giải thưởng Video âm nhạc Việt (VMVC) phát sóng trên kênh MTV ngày 19/11 vừa qua, nhạc sỹ Quốc Trung đã nhận xét về MV Tình ca phố của ca sỹ Đức Tuấn và bày tỏ ý kiến riêng của mình: Tôi chẳng nhìn thấy trong MV của Đức Tuấn hay các bài khác hiện nay có những sáng tạo từ các bài hát nhạc xưa. Tôi không ủng hộ những cái quá lạm dụng nhạc xưa như thế. Khi người ta tìm đến ngày xưa tức là hiện tại người ta đang bế tắc.
Ngay khi ý kiến của nhạc sỹ Quốc Trung lên sóng thì ca sỹ Đức Tuấn cũng lập tức có ý kiến phản hồi. Đức Tuấn cho biết ca khúc Tình ca phố trong MV tranh giải VMVC là một ca khúc mới do nhạc sỹ Quốc Bảo sáng tác riêng và được anh thể hiện lần đầu tiên vào năm 2006. Ca khúc mang sau sắc bàng bạc, lãng mạn vừa buồn buồn nhưng lại vừa có gì đó sôi nổi và nhiều màu sắc nhưng không phải là một ca khúc xưa.
Đức Tuấn cũng không đồng ý với ý kiến của nhạc sỹ Quốc Trung cho rằng việc anh tìm tới những tác phẩm nhạc xưa là thể hiện cho sự bế tắc ở hiện tại mà chỉ là sự đồng điệu trong tâm hồn và thẩm mỹ âm nhạc riêng của mỗi người. Điều này cũng đã được Đức Tuấn chia sẻ trong cuộc gặp gỡ với các fan tại Hà Nội trong khuôn khổ của chương trình giao lưu với khán giả VMVC Star & Fan cuối tháng 11 vừa qua.
Trước những phản bác của ca sỹ Đức Tuấn, nhạc sỹ Quốc Trung đã thừa nhận mình đã có nhầm lẫn khi nói về nhạc xưa trong lúc bàn đến Tình ca phố. Và trong chương trình VMVC – Chat, phát sóng trên kênh MTV Việt Nam tối thứ Bảy ngày 3/12, nhạc sỹ Quốc Trung đã gửi lời xin lỗi đến nhạc sỹ Quốc Bảo và ca sỹ Đức Tuấn về sự nhầm lẫn này của mình.
Đây không phải là lần đầu tiên nhạc sỹ Quốc Trung cũng như các khách mời trong chương trình VMVC - Chat không nhận được sự đồng tình từ một số ca sỹ khi đưa ra những nhận xét cá nhân của mình về các MV dự thi.
Trước đó, nhạc sỹ Quốc Trung và đạo diễn Nguyễn Quang Dũng cũng đã từng gặp phản ứng khá gay gắt từ phía ca sỹ Đàm Vĩnh Hưng về ý kiến của mình dành cho MV Dạ khúc cho tình nhân. Tuy nhiên, nếu như những phản hồi của ca sỹ Đàm Vĩnh Hưng không nhận được nhiều sự ủng hộ từ phía khán giả bởi ý kiến của các khách mời trong chương trình chỉ mang tính cảm nhận cá nhân, không mang tính định hướng hay quyết định sự thành bại của MV trên bảng xếp hạng của VMVC thì rõ ràng nhạc sỹ Quốc Trung đã có chút nhầm lẫn với ca khúc Tình ca phố khi ở cùng thời điểm đó, chương trình VMVC – Chat cũng đang bàn về chủ đề showbiz Việt: xưa và nay. Có lẽ vì vậy mà nhạc sỹ đã có một chút nhầm lẫn.
Tuy nhiên, việc thừa nhận sai sót với MV Tình ca phố một cách thẳng thắn trên kênh MTV của nhạc sỹ Quốc Trung là một hành động rất đáng được hoan nghênh, cho thấy sự cầu thị và thẳng thắn “rất đàn ông” của nhạc sỹ nổi tiếng này.
Phượng Hoàng

markdown:
**(VTC News) – Sau khi chê MV Tình ca phố của Đức Tuấn “lạm dụng nhạc xưa”, nhạc sỹ Quốc Trung bị chủ nhân của MV “phản pháo” ngay lập tức.**
Trong chương trình Giải thưởng Video âm nhạc Việt (VMVC) phát sóng trên kênh MTV ngày 19/11 vừa qua, nhạc sỹ Quốc Trung đã nhận xét về MV Tình ca phố của ca sỹ Đức Tuấn và bày tỏ ý kiến riêng của mình:
*Tôi chẳng nhìn thấy trong MV của Đức Tuấn hay các bài khác hiện nay có những sáng tạo từ các bài hát nhạc xưa. Tôi không ủng hộ những cái quá lạm dụng nhạc xưa như thế. Khi người ta tìm đến ngày xưa tức là hiện tại người ta đang bế tắc.*
Hình ảnh lãng mạn trong MV Tình ca phố
Ngay khi ý kiến của nhạc sỹ Quốc Trung lên sóng thì ca sỹ Đức Tuấn cũng lập tức có ý kiến phản hồi. Đức Tuấn cho biết ca khúc Tình ca phố trong MV tranh giải VMVC là một ca khúc mới do nhạc sỹ Quốc Bảo sáng tác riêng và được anh thể hiện lần đầu tiên vào năm 2006. Ca khúc mang sau sắc bàng bạc, lãng mạn vừa buồn buồn nhưng lại vừa có gì đó sôi nổi và nhiều màu sắc nhưng không phải là một ca khúc xưa.
Đức Tuấn cũng không đồng ý với ý kiến của nhạc sỹ Quốc Trung cho rằng việc anh tìm tới những tác phẩm nhạc xưa là thể hiện cho sự bế tắc ở hiện tại mà chỉ là sự đồng điệu trong tâm hồn và thẩm mỹ âm nhạc riêng của mỗi người. Điều này cũng đã được Đức Tuấn chia sẻ trong cuộc gặp gỡ với các fan tại Hà Nội trong khuôn khổ của chương trình giao lưu với khán giả VMVC Star & Fan cuối tháng 11 vừa qua.
Đức Tuấn đã "phản pháo" khi nghe Quốc Trung chê bai MV
Trước những phản bác của ca sỹ Đức Tuấn, nhạc sỹ Quốc Trung đã thừa nhận mình đã có nhầm lẫn khi nói về nhạc xưa trong lúc bàn đến
*Tình ca phố*. Và trong chương trình VMVC – Chat, phát sóng trên kênh MTV Việt Nam tối thứ Bảy ngày 3/12, nhạc sỹ Quốc Trung đã gửi lời xin lỗi đến nhạc sỹ Quốc Bảo và ca sỹ Đức Tuấn về sự nhầm lẫn này của mình.
Đây không phải là lần đầu tiên nhạc sỹ Quốc Trung cũng như các khách mời trong chương trình VMVC - Chat không nhận được sự đồng tình từ một số ca sỹ khi đưa ra những nhận xét cá nhân của mình về các MV dự thi.
Nhạc Sỹ Quốc Trung đã công khai xin lỗi về sự nhầm lẫn
Trước đó, nhạc sỹ Quốc Trung và đạo diễn Nguyễn Quang Dũng cũng đã từng gặp phản ứng khá gay gắt từ phía ca sỹ Đàm Vĩnh Hưng về ý kiến của mình dành cho MV
*Dạ khúc cho tình nhân*. Tuy nhiên, nếu như những phản hồi của ca sỹ Đàm Vĩnh Hưng không nhận được nhiều sự ủng hộ từ phía khán giả bởi ý kiến của các khách mời trong chương trình chỉ mang tính cảm nhận cá nhân, không mang tính định hướng hay quyết định sự thành bại của MV trên bảng xếp hạng của VMVC thì rõ ràng nhạc sỹ Quốc Trung đã có chút nhầm lẫn với ca khúc *Tình ca phố*khi ở cùng thời điểm đó, chương trình VMVC – Chat cũng đang bàn về chủ đề showbiz Việt: xưa và nay. Có lẽ vì vậy mà nhạc sỹ đã có một chút nhầm lẫn.
Tuy nhiên, việc thừa nhận sai sót với MV
*Tình ca phố*một cách thẳng thắn trên kênh MTV của nhạc sỹ Quốc Trung là một hành động rất đáng được hoan nghênh, cho thấy sự cầu thị và thẳng thắn “rất đàn ông” của nhạc sỹ nổi tiếng này. **Phượng Hoàng**

Server: nginx

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Cache-Control: public

X-Fastcgi-Cache: MISS


text:
- Trang chủ
-
Chồng đâm chết vợ trước 2 con
Chồng đâm chết vợ trước 2 con - Cập nhật tin tức mới nhất, video hình anh hot nhất về chủ đề Chồng đâm chết vợ trước 2 con trên VTC News
Chồng nhẫn tâm đâm chết vợ trước mặt 2 con trai gào khóc kêu cứu
04/07/2017 14:18 PM

markdown: [Sinh viên bị cướp cứa cổ cướp tiền ở Đà Nẵng: Sự thật không ngờ](https://vtc.vn/sinh-vien-bi-cuop-cua-co-cuop-tien-o-da-nang-su-that-khong-ngo-d368515.html) [Hội nghị khách hàng EVN HANOI - Nơi lắng nghe và gắn kết](https://vtc.vn/hoi-nghi-khach-hang-evn-hanoi--noi-lang-nghe-va-gan-ket-d368506.html) [Bạn muốn hẹn hò: Cô gái bị từ chối vì muốn tuyển bạn trai biết uống rượu, chăm con](https://vtc.vn/ban-muon-hen-ho-co-gai-bi-tu-choi-vi-muon-tuyen-ban-trai-biet-uong-ruou-cham-con-d368503.html) [Những điều thú vị sẽ có ở phần 4 'bom tấn' 'Bones – Săn lùng dấu vết'](https://vtc.vn/nhung-dieu-thu-vi-se-co-o-phan-4-bom-tan-bones-san-lung-dau-vet-d368500.html) [Khánh Thi tình tứ bên Phan Hiển, khiêu vũ cực ngọt ngào trên sân khấu](https://vtc.vn/khanh-thi-tinh-tu-ben-phan-hien-khieu-vu-cuc-ngot-ngao-tren-san-khau-d368499.html) [Video: Tài xế đồng loạt trả tiền lẻ, trạm BOT quốc lộ 5 ùn tắc kéo dài](https://vtc.vn/video-tai-xe-dong-loat-tra-tien-le-tram-bot-quoc-lo-5-un-tac-keo-dai-d368497.html) [VietinBank ưu đãi 'Mở thẻ JCB - Tặng vali'](https://vtc.vn/vietinbank-uu-dai-mo-the-jcb--tang-vali-d368494.html) [Người khiến HLV Miura ôm hận trở lại đấu quân bầu Đức](https://vtc.vn/nguoi-khien-hlv-miura-om-han-tro-lai-dau-quan-bau-duc-d368493.html) [Việt Nam được xướng tên ở nhiều hàng mục danh giá nhất World Travel Awards 2017](https://vtc.vn/viet-nam-duoc-xuong-ten-o-nhieu-hang-muc-danh-gia-nhat-world-travel-awards-2017-d368492.html) [U19 Việt Nam căng mình tập luyện, HLV Trần Minh Chiến 'tọa sơn quan hổ đấu'](https://vtc.vn/u19-viet-nam-cang-minh-tap-luyen-hlv-tran-minh-chien-toa-son-quan-ho-dau-d368491.html)


text:
- Trang chủ
-
Hoàn cảnh của nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý
Hoàn cảnh của nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý - Cập nhật tin tức mới nhất, video hình anh hot nhất về chủ đề Hoàn cảnh của nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý trên VTC News
Nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý: Nuôi nấng, mua cả xe máy cho cháu của người giúp việc
17/07/2017 13:46 PM


text:
Sắp xếp: Thời gian thêm sản phẩm↓ Thời gian cập nhật Giá cả
Hiển thị: Kiểu lưới Kiểu khung Kiểu danh sách
Danh sách SP
- TECH Headband BUFF LOGO PINK FLUOR 570.000 VNĐ
- TECH Headband BUFF FLASH LOGO ORANGE FLUOR 570.000 VNĐ
- Helmet Liner Pro BUFF FLASH LOGO ORANGE FLUOR 570.000 VNĐ
- Helmet Liner Pro BUFF JOK YELLOW FLUOR 570.000 VNĐ
- Helmet Liner Pro BUFF BINARY ROYAL BLUE 570.000 VNĐ
- Helmet Liner Pro BUFF HORIZON BLUE 570.000 VNĐ
- Helmet Liner Pro BUFF FEATURE 570.000 VNĐ
- Helmet Liner Pro BUFF FALL MULTI 570.000 VNĐ
- Helmet Liner Pro BUFF MICA 570.000 VNĐ
- UV Headband BUFF ULTIMATE LOGO 410.000 VNĐ
- UV Headband BUFF LOGO WHITE 410.000 VNĐ
- UV Headband BUFF MILO 410.000 VNĐ
- UV Headband BUFF CRASH FIERY RED 410.000 VNĐ
- UV Headband BUFF FRACT YELLOW FLUOR 410.000 VNĐ
- UV Headband BUFF BLACK 410.000 VNĐ
- UV Headband BUFF ANTON BLUE INK 430.000 VNĐ
1/1

markdown:
*Sắp xếp: *
[Thời gian thêm sản phẩm ↓](bang-do-khan-quan-dau-headband.html?page=1&sort=goods_id&order=ASC)
[Thời gian cập nhật](bang-do-khan-quan-dau-headband.html?page=1&sort=last_update&order=DESC) [Giá cả](bang-do-khan-quan-dau-headband.html?page=1&sort=shop_price&order=DESC) *Hiển thị: *
[Kiểu lưới](bang-do-khan-quan-dau-headband.html?page=1&sort=goods_id&order=DESC&display=grid)
[Kiểu khung](bang-do-khan-quan-dau-headband.html?page=1&sort=goods_id&order=DESC&display=list) [Kiểu danh sách](bang-do-khan-quan-dau-headband.html?page=1&sort=goods_id&order=DESC&display=text)
### Danh sách SP
-
[TECH Headband BUFF LOGO PINK FLUOR](bang-do-buff-tech-headband-logo-pink-fluor.html) *570.000 VNĐ*
-
[TECH Headband BUFF FLASH LOGO ORANGE FLUOR](bang-do-buff-tech-headband-flash-logo-orange-fluor.html) *570.000 VNĐ*
-
[Helmet Liner Pro BUFF FLASH LOGO ORANGE FLUOR](khan-lot-mu-bao-hiem-buff-helmet-liner-pro-flash-logo-orange-fluor.html) *570.000 VNĐ*
-
[Helmet Liner Pro BUFF JOK YELLOW FLUOR](khan-lot-mu-bao-hiem-buff-helmet-liner-pro-jok-yellow-fluor.html) *570.000 VNĐ*
-
[Helmet Liner Pro BUFF BINARY ROYAL BLUE](khan-lot-mu-bao-hiem-buff-helmet-liner-pro-binary-royal-blue.html) *570.000 VNĐ*
-
[Helmet Liner Pro BUFF HORIZON BLUE](khan-lot-mu-bao-hiem-buff-helmet-liner-pro-horizon-blue.html) *570.000 VNĐ*
-
[Helmet Liner Pro BUFF FEATURE](khan-lot-mu-bao-hiem-buff-helmet-liner-pro-feature.html) *570.000 VNĐ*
-
[Helmet Liner Pro BUFF FALL MULTI](khan-lot-mu-bao-hiem-buff-helmet-liner-pro-fall-multi.html) *570.000 VNĐ*
-
[Helmet Liner Pro BUFF MICA](khan-lot-mu-bao-hiem-buff-helmet-liner-pro-mica.html) *570.000 VNĐ*
-
[UV Headband BUFF ULTIMATE LOGO](bang-do-buff-uv-headband-ultimate-logo.html) *410.000 VNĐ*
-
[UV Headband BUFF LOGO WHITE](bang-do-buff-uv-headband-logo-white.html) *410.000 VNĐ*
-
[UV Headband BUFF MILO](bang-do-buff-uv-headband-milo.html) *410.000 VNĐ*
-
[UV Headband BUFF CRASH FIERY RED](bang-do-buff-uv-headband-crash-fiery-red.html) *410.000 VNĐ*
-
[UV Headband BUFF FRACT YELLOW FLUOR](bang-do-buff-uv-headband-fract-yellow-fluor.html) *410.000 VNĐ*
-
[UV Headband BUFF BLACK](bang-do-buff-uv-headband-black.html) *410.000 VNĐ*
-
[UV Headband BUFF ANTON BLUE INK](bang-do-buff-uv-headband-anton-blue-ink.html) *430.000 VNĐ*
1/1

Set-Cookie: ECS[display]=grid; expires=Sun, 17-Dec-2017 19:48:31 GMT

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Cache-control: private


text:
Bệt Acoustic Cafe – Vĩnh Viễn
70 Vĩnh Viễn, P. 2, Quận 10, TP. HCM
0937 349 454
Ghiền Cà Phê Store
Nhập mã GHIENCAPHE để giảm ngay 5% khi đặt cà phê trên Ghiền Cà Phê Store
Chỉ đường
Khu vực
Đặc điểm
Không gian
Đang cập nhật
Phục vụ
Tiện ích
RỦ bạn bè cafe
Đang tải bình luận...

markdown:
# Bệt Acoustic Cafe – Vĩnh Viễn
## 70 Vĩnh Viễn, P. 2, Quận 10, TP. HCM
0937 349 454
### Ghiền Cà Phê Store
Nhập mã GHIENCAPHE để giảm ngay 5% khi đặt cà phê trên
[Ghiền Cà Phê Store](https://store.ghiencaphe.com)
### Chỉ đường
#### Khu vực
### Đặc điểm
##### Không gian
Đang cập nhật
##### Phục vụ
### Tiện ích
### RỦ bạn bè cafe
Đang tải bình luận...

Vary: Cookie


text:
VATICAN – Đức Thánh Cha Bênêđictô XVI được mọi người yêu mến không chỉ vì Ngài là Đấng Kế Vị Thánh Phêrô, Vị Đại Diện hữu hình của Chúa Kitô, mà còn ở sự uyên bác, khiêm nhường và tình yêu cao thượng của Ngài. Chiều hôm nay, Chúa Nhật 03.03.2013, sau khi hoàn thành công việc mục vụ, bản thân vẫn thấy còn thiêu thiếu một cái gì đó. Hóa ra là một món ăn tinh thần đã thành thói quen, một trưa Chúa Nhật đầu tiên vắng bóng dáng vị chủ chăn cùng với khách hành hương đọc Kinh Truyền Tin.
Khi không còn có được như thế nữa thì mới khiến cho cá nhân cảm thấy nhớ nhung và bắt đầu suy nghĩ về những gì mà Đức Thánh Cha đã gầy dựng và đóng góp cho Giáo Hội nói riêng và nhân loại nói chung.
Những năm đầu thập niên 80, tôi cần chuẩn bị để được rước lễ lần đầu. Lúc đó, chưa có sách Giáo Lý thành ra chỉ có đọc thuộc kinh chiều hôm ban sáng và bổn đồng ấu. Đầu thập niên 90, dưới thời Đức Hồng Y Ratzinger làm Tổng Trưởng Bộ Giáo Lý Đức Tin, sách Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo được ra đời. Ngay cuối thập niên đó và những năm tiếp theo, khi đi thực tập mục vụ tại giáo xứ, tôi phụ trách dạy Giáo Lý cho các thiếu nhi, chuẩn bị giáo án cùng với các giáo lý viên, hay hướng dẫn các tân tòng. Lúc ấy, cuốn Giáo Lý này trở nên rất gần gũi trong công việc giảng dạy. Tuy nhiên, tôi còn chưa biết nhiều về Hồng Y Ratzinger.
Lần đầu tiên có được ấn tượng về Ngài đó là khi tham dự kỳ Quốc Tế Giới Trẻ năm 2005 tại Cologne, Liên Bang Đức. Trong dịp ấy, có lần ĐTC Bênêđictô XVI đi trên dòng sông Rhin bằng con tàu để chào các bạn trẻ từ khắp thế giới về đứng bên hai bờ sông. Buổi tối trước khi Đại Hội kết thúc, Đức Thánh Cha đã chủ sự buổi canh thức cùng với các bạn trẻ. Một buổi tối không thể nào quên và đặc biệt là đêm hôm đó, khoảng 700 ngàn người trẻ đều ngủ tại chỗ nơi cánh đồng rộng lớn được sự dụng làm nơi quy tụ. Sáng hôm sau, tất cả tham dự thánh lễ bế mạc cùng với Đức Giáo Hoàng Bênêđictô XVI.
Một năm sau đó, vào dịp nghỉ Phục Sinh 2006, các đại chủng sinh giai đoạn thần học của Đại Chủng Viện Lyon chúng tôi có dịp hành hương tham quan Roma một tuần. Trong dịp này, chúng tôi cũng được tham dự buổi tiếp kiến chung của Đức Thánh Cha vào thứ Tư hàng tuần.
Rồi đến cuối năm đó, tôi được chịu chức phó tế. Có thể nói rất đặc biệt, vì đây là sự hội tụ của 3 danh xưng Bênêđictô trong 1 biến cố của ngày lễ chịu chức, tại nhà thờ thánh Bênêđictô ở Cluny (trước đây là một đan viện Biển Đức nổi tiếng vào thời trung cổ), do đức cha Bênêđic tô, giám mục giáo phận chủ tế thánh lễ truyền chức, và dưới triều đại Đức Giáo Hoàng Bênêđictô XVI.
Trong cương vị Giáo Hoàng, Đức Bênêđictô XVI đã công cố ba thông điệp đều liên quan đến các nhân đức đối thần Tin Cậy Mến để hướng dẫn cho cộng đoàn Dân Chúa. Ngài cũng tận dụng các chuyến công du để gửi gắm những sứ điệp yêu thương, khích lệ sống đức tin, đối thoại với các nền văn hóa, giữa đức tin và lý trí. Bản thân cũng dõi theo từng bước chân của Ngài. Hoặc nếu không thì cũng để ý đến nhịp độ làm việc dày đặc của Ngài ở độ tuổi bát tuần tại Vatican với một sự thán phục: tiếp kiến chung, đọc Kinh Truyền Tin, tiếp các giám mục trong chuyến viếng thăm Ad limina của HĐGM các nước, nhiều nguyên thủ tới yết kiến, làm việc với các Bộ khác nhau của Tòa Thánh, chủ trì Thượng Hội Đồng hay các nghi thức phụng vụ trọng thể…
Ngày qua ngày được nuôi dưỡng bằng những món ăn thiêng liêng bồi bổ với thực đơn do một Bếp Trưởng tài hoa đảm nhiệm. Quả thực, di sản mà Ngài đã để lại là vô giá và đã có nhiều ảnh hưởng tích cực đến các thành phần trong Giáo Hội cũng như trong nhiều lãnh vực của nhân loại và đời sống xã hội. Xin tri ân tất cả những công sức và đóng góp quý báu của Đức Thánh Cha Bênêđictô XVI trong suốt cả cuộc đời của tận hiến, phục vụ và yêu thương.
Lm Giuse Vũ Tiến Tặng
Nguồn: VietCatholic

Server: Apache/2.4.18 (Ubuntu)

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Link: <https://www.giaophanbaria.org/wp-json/>; rel="https://api.w.org/", <https://wp.me/p7jvho-1fz>; rel=shortlink


text:
Khi trẻ sốt cao, lúc nóng lúc lạnh là cơ thể đang điều chỉnh thân nhiệt để thích ứng và dần đào thải với các tác nhân gây bệnh. Trong giai đoạn đầu của cơn sốt, các dây thần kinh nhiệt độ trên cơ thể sẽ cảm nhận thân nhiệt là thấp, trẻ cảm thấy lạnh đây là biểu hiện sốt bình thường.
Giai đoạn tiếp theo, cơ thể nóng lên là tác nhân gây bệnh đã được đẩy lùi, cơ thể và thân nhiệt đang dần dần hồi phục lại bình thường và cảm thấn ấm, nóng.
Nguyên nhân gây bệnh
Trẻ sốt cao là do các chất trong cơ thể diễn ra các phản ứng hóa học tác động lên cơ quan thần kinh gây ra các cảm giác bất thường về nhiệt độ. Có một số nguyên nhân phổ biến gây nên hiện tượng sốt nóng, lạnh như sau:
- Thời tiết giao mùa chính là lúc cơ thể trẻ dễ bị nhiễm lạnh dẫn đến sốt cao. Việc cho trẻ ăn mặc không đủ ấm là nguyên nhân phổ biến. Nhiệt độ thay đổi đột ngột lúc nóng, lúc lạnh xtừ từ đi vào cơ thể làm trẻ bị suy nhược và sinh ra các triệu chứng nguy hiểm.
- Tại trường học hoặc những nơi vui chơi công cộng, trẻ đứng chỗ có luồng gió mạnh chạy vào cơ thể sẽ bị đau đầu, chóng mặt ớn sốt lúc nóng lúc lạnh vào buổi chiều gây mệt mỏi.
Triệu chứng thường gặp
Khi có một trong những triệu chứng dưới đây, bạn nên tìm cách chữa sốt nóng lạnh nhanh cho trẻ:
- Trẻ thường xuyên nói bị đau đầu, đau và mệt trong người, không tập trung vào học tập cũng như việc nhà.
- Trong ăn uống, thường xuyên bị đầy bụng, đầy hơi, khó tiêu, nhiều trẻ ngửi thấy mùi thức ăn muốn nôn. Thường đổ mồ hôi trộm ban đêm, người lúc nóng, lúc lạnh.
- Biểu hiện rõ nhất là bị sốt nhẹ, sợ gió, sợ nước. Không muốn chạm tay vào nước lạnh.
- Da mặt xanh xao tái mét, chỉ nằm trên giường, không muốn làm gì.
Sai lầm trong cách chữa sốt nóng lạnh
- Ủ ấm cơ thể: Khi sờ tay, chân trẻ lạnh toát, sốt run, phụ huynh sẽ tìm cách đắp thêm chăn ấm, mặc thêm áo để bớt lạnh. Cách này chỉ làm trẻ thêm sốt cao hơn và có nguy cơ bị co giật. Chỉ nên chăn mỏng, mặc ít quần áo để đảm bảo thân nhiệt trẻ không bị gia tăng.
Không chú ý nhiệt độ cơ thể: Để thân nhiệt trẻ tăng cao quá nhanh, không thường xuyên kiển tra nhiệt độ sẽ dẫn tới co giật, ảnh hưởng hệ thần kinh.
- Không lau mồ hôi khi uống thuốc hạ nhiệt: Nếu cho trẻ uống thuốc hạ nhiệt cơ thể sẽ đổi mồ hôi và hạ nhiệt dần, tuy nhiên trẻ cần được lau khô mô hồi, tránh để mồ hôi thấm ngược và cơ thể gây bệnh nặng hơn.
- Lạm dụng miếng dán hạ sốt: Khi trẻ sốt cao, về đêm, chưa kịp đưa đến bác sĩ có thể sử dụng miếng dán hạ sốt nhưng không được lạm dùng vì miếng dán hạ sốt chỉ có tác dụng ở vùng được dán. Dán quá lâu, miếng dán hạ sốt gây kích ứng vùng da dán lâu.
Cách chữa sốt nóng lạnh
Ngoài các biện pháp hạ sốt như cho trẻ uống thuốc, dùng miếng dán hạ sốt bạn có thể dùng khăn mềm nhúng vào nước ấm rồi lau các vị trí như hõm nách, cổ, bẹn của trẻ để cơn sốt mau chóng hạ nhanh.
Nới rộng quần áo và cho trẻ mặc quần áo mềm và có độ thấm hút tốt. Bên cạnh đó nơi nghỉ ngơi của trẻ cần khô ráo, thóng mát.
Bổ sung nước và chất điện giải để bù đắp phần bị mất do đổ mồ hôi.
Khi trẻ biểu hiện co giật hoặc sốt cao 3 ngày không hạ cần đưa bệnh nhân tới bệnh viện ngay.
Ngay từ khi trẻ có dấu hiệu bị sốt, bạn cần theo dõ diễn biến sức khỏe của trẻ để có cách chữa sốt nóng lạnh tốt nhất.
Bình luận

markdown:
Khi
*, lúc nóng lúc lạnh là cơ thể đang điều chỉnh thân nhiệt để thích ứng và dần đào thải với các tác nhân gây bệnh. Trong giai đoạn đầu của cơn sốt, các dây thần kinh nhiệt độ trên cơ thể sẽ cảm nhận thân nhiệt là thấp, trẻ cảm thấy lạnh đây là biểu hiện sốt bình thường. trẻ sốt cao*
Giai đoạn tiếp theo, cơ thể nóng lên là tác nhân gây bệnh đã được đẩy lùi, cơ thể và thân nhiệt đang dần dần hồi phục lại bình thường và cảm thấn ấm, nóng.
## Nguyên nhân gây bệnh
Trẻ sốt cao là do các chất trong cơ thể diễn ra các phản ứng hóa học tác động lên cơ quan thần kinh gây ra các cảm giác bất thường về nhiệt độ. Có một số nguyên nhân phổ biến gây nên hiện tượng sốt nóng, lạnh như sau:
- Thời tiết giao mùa chính là lúc cơ thể trẻ dễ bị nhiễm lạnh dẫn đến sốt cao. Việc cho trẻ ăn mặc không đủ ấm là nguyên nhân phổ biến. Nhiệt độ thay đổi đột ngột lúc nóng, lúc lạnh xtừ từ đi vào cơ thể làm trẻ bị suy nhược và sinh ra các triệu chứng nguy hiểm.
- Tại trường học hoặc những nơi vui chơi công cộng, trẻ đứng chỗ có luồng gió mạnh chạy vào cơ thể sẽ bị đau đầu, chóng mặt ớn sốt lúc nóng lúc lạnh vào buổi chiều gây mệt mỏi.
## Triệu chứng thường gặp
Khi có một trong những triệu chứng dưới đây, bạn nên tìm
** cách chữa sốt nóng lạnh** nhanh cho trẻ:
- Trẻ thường xuyên nói bị đau đầu, đau và mệt trong người, không tập trung vào học tập cũng như việc nhà.
![ cach chua sot nong lanh](https://www.marryliving.vn/wp-content/uploads/2017/04/cach-chua-sot-nong-lanh.jpg)
Nhiệt độ cơ thể thay đổi đột ngột khiến trẻ cảm thấy khó chịu
- Trong ăn uống, thường xuyên bị
*, đầy hơi, khó tiêu, nhiều trẻ ngửi thấy mùi thức ăn muốn nôn. Thường đổ mồ hôi trộm ban đêm, người lúc nóng, lúc lạnh.* [đầy bụng](https://www.marryliving.vn/suc-khoe-luyen-tap/meo-chua-day-bung-khoi-ngay-lap-tuc)
- Biểu hiện rõ nhất là bị sốt nhẹ, sợ gió, sợ nước. Không muốn chạm tay vào nước lạnh.
- Da mặt xanh xao tái mét, chỉ nằm trên giường, không muốn làm gì.
## Sai lầm trong cách chữa sốt nóng lạnh
- Ủ ấm cơ thể: Khi sờ tay, chân trẻ lạnh toát, sốt run, phụ huynh sẽ tìm cách đắp thêm chăn ấm, mặc thêm áo để bớt lạnh. Cách này chỉ làm trẻ thêm sốt cao hơn và có nguy cơ bị co giật. Chỉ nên chăn mỏng, mặc ít quần áo để đảm bảo thân nhiệt trẻ không bị gia tăng.
Không chú ý nhiệt độ cơ thể: Để thân nhiệt trẻ tăng cao quá nhanh, không thường xuyên kiển tra nhiệt độ sẽ dẫn tới co giật, ảnh hưởng hệ thần kinh.
- Không lau mồ hôi khi uống thuốc hạ nhiệt: Nếu cho trẻ uống thuốc hạ nhiệt cơ thể sẽ đổi mồ hôi và hạ nhiệt dần, tuy nhiên trẻ cần được lau khô mô hồi, tránh để mồ hôi thấm ngược và cơ thể gây bệnh nặng hơn.
- Lạm dụng miếng dán hạ sốt: Khi trẻ sốt cao, về đêm, chưa kịp đưa đến bác sĩ có thể sử dụng miếng dán hạ sốt nhưng không được lạm dùng vì miếng dán hạ sốt chỉ có tác dụng ở vùng được dán. Dán quá lâu, miếng dán hạ sốt gây kích ứng vùng da dán lâu.
## Cách chữa sốt nóng lạnh
Ngoài các biện pháp hạ sốt như cho trẻ uống thuốc, dùng miếng dán hạ sốt bạn có thể dùng khăn mềm nhúng vào nước ấm rồi lau các vị trí như hõm nách, cổ, bẹn của trẻ để cơn sốt mau chóng hạ nhanh.
![ cach chua sot nong lanh 1](https://www.marryliving.vn/wp-content/uploads/2017/04/cach-chua-sot-nong-lanh-1.jpg)
Khi trẻ bị sốt nên cho trẻ mặc quần áo thoáng mát và nghỉ ngơi nhiều hơn
Nới rộng quần áo và cho trẻ mặc quần áo mềm và có độ thấm hút tốt. Bên cạnh đó nơi nghỉ ngơi của trẻ cần khô ráo, thóng mát.
Bổ sung nước và chất điện giải để bù đắp phần bị mất do đổ mồ hôi.
Khi trẻ biểu hiện
* hoặc sốt cao 3 ngày không hạ cần đưa bệnh nhân tới bệnh viện ngay. co giật*
Ngay từ khi trẻ có dấu hiệu bị sốt, bạn cần theo dõ diễn biến sức khỏe của trẻ để có
**cách chữa sốt nóng lạnh** tốt nhất. **MarryLiving**with ![](https://www.marryliving.vn/wp-content/plugins/ringier-v1/app/Views/_assets/images/heart.gif)
## Bình luận

rt-Fastcgi-Cache: BYPASS