text:
Để có đôi mắt đẹp, hãy chọn nhìn những điều tốt đẹp ở người khác; để có đôi môi đẹp, hãy nói ra toàn những lời tử tế, và để vững vàng trong cuộc sống, hãy bước đi với ý thức rằng bạn không bao giờ cô độc. (For beautiful eyes, look for the good in others; for beautiful lips, speak only words of kindness; and for poise, walk with the knowledge that you are never alone.)Audrey Hepburn
Điều bất hạnh nhất đối với một con người không phải là khi không có trong tay tiền bạc, của cải, mà chính là khi cảm thấy mình không có ai để yêu thương.Tủ sách Rộng Mở Tâm Hồn
Mục đích chính của chúng ta trong cuộc đời này là giúp đỡ người khác. Và nếu bạn không thể giúp đỡ người khác thì ít nhất cũng đừng làm họ tổn thương. (Our prime purpose in this life is to help others. And if you can't help them, at least don't hurt them.)Đức Đạt-lai Lạt-ma XIV
Cuộc sống ở thế giới này trở thành nguy hiểm không phải vì những kẻ xấu ác, mà bởi những con người vô cảm không làm bất cứ điều gì trước cái ác. (The world is a dangerous place to live; not because of the people who are evil, but because of the people who don't do anything about it.)Albert Einstein
Chúng ta không thể đạt được sự bình an nơi thế giới bên ngoài khi chưa có sự bình an với chính bản thân mình. (We can never obtain peace in the outer world until we make peace with ourselves.)Đức Đạt-lai Lạt-ma XIV
Thành công không phải là chìa khóa của hạnh phúc. Hạnh phúc là chìa khóa của thành công. Nếu bạn yêu thích công việc đang làm, bạn sẽ thành công. (Success is not the key to happiness. Happiness is the key to success. If you love what you are doing, you will be successful.)Albert Schweitzer
Hãy tin rằng bạn có thể làm được, đó là bạn đã đi được một nửa chặng đường. (Believe you can and you're halfway there.)Theodore Roosevelt
Chỉ có hai thời điểm mà ta không bị ràng buộc bởi bất cứ điều gì. Đó là lúc ta sinh ra đời và lúc ta nhắm mắt xuôi tay.Tủ sách Rộng Mở Tâm Hồn
Mặc áo cà sa mà không rời bỏ cấu uế, không thành thật khắc kỷ, thà chẳng mặc còn hơn.Kinh Pháp cú (Kệ số 9)
Trong cuộc sống, điều quan trọng không phải bạn đang ở hoàn cảnh nào mà là bạn đang hướng đến mục đích gì. (The great thing in this world is not so much where you stand as in what direction you are moving. )Oliver Wendell Holmes
Khi bạn dấn thân hoàn thiện các nhu cầu của tha nhân, các nhu cầu của bạn cũng được hoàn thiện như một hệ quả.Đức Đạt-lai Lạt-ma XIV
Trang chủ »» Danh mục »» SÁCH TẠP BÚT - TRUYỆN KÝ »» Những suy nghĩ về nền giáo dục Việt Nam hiện nay »» Đối thoại với Sự trăn trở của một kẻ lười biếng »»
Và bởi vì chỉ là đôi lời đối thoại để tạo sự kết nối, nên tôi sẽ không trình bày hết ở đây tất cả những gì tôi suy nghĩ khác em, nhưng chỉ nêu ra một số điểm mà theo tôi là tương đối dễ trao đổi nhất.
Trước hết, tôi tán thành nhiều nhận xét của em về những bất cập của giáo dục ở nhà trường hiện nay. Tôi tạm gọi là “nhận xét của em”, vì ít ra em cũng đã công khai phát biểu những nhận xét này, còn thực ra thì cũng đã có rất nhiều người nêu lên những nội dung đó trước em, tuy là ở những góc nhìn có phần khác biệt hơn, nhưng những ai quan tâm đến giáo dục – chẳng hạn như tôi – thì hẳn cũng đã được nghe từ trước hầu hết những điểm bất cập mà em nói đến. Nhưng nếu như em nhận mình là người trong cuộc và nói lên những điều đó từ góc độ của một học sinh, mà theo cách nói của em thì chính là “nạn nhân” của những bất cập, thì tôi lại nhìn nhận những điều đó với tư cách của một người từng đứng trên bục giảng, từng trăn trở với nhiều thế hệ học sinh của mình, và như thế cũng có thể xem là người trong cuộc. Từ góc độ này, tôi có một vài suy nghĩ khác em.
Khác biệt thứ nhất là, tôi xem những điều em nói là vấn đề của “giáo dục ở nhà trường hiện nay”, nhưng không đồng nghĩa với toàn bộ nền giáo dục hiện nay. Có thể trong vai trò của một học sinh, em đã nhìn nhận rằng “nhà trường” là tất cả những gì cần quan tâm và phải chịu trách nhiệm khi nói đến giáo dục. Tuy nhiên, điều đó chưa hoàn toàn đúng. Nhà trường đúng là có giữ một vai trò quan trọng, chính yếu, nhưng không phải là tất cả. Nền giáo dục mà mỗi chúng ta nhận được từ ấu thơ cho đến trưởng thành, tuy có rất nhiều điều đến từ nhà trường, nhưng không phải là tất cả. Tôi có thể lấy chính em làm một ví dụ. Với những gì em nói lên như một người trong cuộc về 12 năm học mà em đã trải qua, làm sao tôi có thể tin là nhà trường đã cung cấp cho em tất cả những kiến thức và kỹ năng để em có thể trình bày vấn đề này? Và như vậy, từ đâu em có được đầy đủ những nền tảng chắc chắn để có thể suy tư, nhận thức cũng như khả năng tự tin trình bày quan điểm của mình? Tôi tin rằng, những điều đó phải đến từ gia đình, những người lớn tuổi mà em được tiếp xúc như anh chị, chú bác, cô dì, và ngay cả bè bạn. Nói rộng ra hơn nữa là cả xã hội và mọi kênh thông tin mà em có được như sách báo, internet... Vậy thì làm sao ta có thể quy kết tất cả cho nhà trường?
Thứ hai, nhà trường thì nói cho cùng cũng chỉ là một bộ phận rất nhỏ trong toàn xã hội, mà có nói lớn lên thành cả hệ thống nhà trường trên toàn quốc thì cũng chỉ là một bộ phận thừa hành, thực thi những gì đã được quyết định. Tôi tin là em hiểu được điều này, nên em đã kêu gọi “những người đang nắm trong tay quyền hành, ngay từ hôm nay, hãy thay đổi...”. Thế nhưng, thay đổi như thế nào thì em chưa đề cập được đúng và đủ. Và ở đây tôi có suy nghĩ khác em là, ngay cả khi những người đang nắm quyền hành trong ngành giáo dục rất muốn thay đổi và họ có đủ tài năng cần thiết – điều này là rất quan trọng và tôi chỉ mong muốn thế thôi - để tạo ra thay đổi, thì những vấn đề mà em nêu ra vẫn chưa thể được giải quyết.
Vì sao tôi nói như thế? Vì những phân tích nguyên nhân vấn đề của em tự nó đã có những sai lầm căn bản, nên việc giải quyết vấn đề em nêu ra là điều bất khả. Tôi lấy ví dụ, em quy trách vấn đề đạo đức suy đồi là do nhà trường thất bại. Từ bao giờ nhà trường nhận hoàn toàn cái trọng trách giáo dục đạo đức cho học sinh? Ý tôi muốn nói là, điều này chỉ đúng nhưng chưa đủ. Vì nếu bảo nhà trường không có trách nhiệm là không đúng, nhưng bảo nhà trường phải chịu trách nhiệm hoàn toàn điều này là quá đề cao vai trò của nhà trường. Sự đề cao quá đáng tự nó không thể giải quyết được vấn đề mà chỉ làm sai lệch con đường tìm ra giải pháp. Thử tưởng tượng, trong 24 giờ đồng hồ của một ngày, các em tiếp xúc thực sự với nhà trường, cụ thể là với thầy cô giáo mình, được bao nhiêu giờ? Và có bao nhiêu phần trăm quỹ thời gian trong đó chúng ta có thể - nếu muốn và có quyền – dành cho việc giáo dục đạo đức theo em là hợp lý? Và liệu khi có đủ các yếu tố thời gian hợp lý và sự quan tâm thỏa đáng rồi, thì có chắc chắn sẽ cải thiện được đạo đức của học sinh hay không? Câu trả lời là không. Vì bài học đạo đức không thể chỉ gói gọn trong nhà trường, mà cần phải được dàn trải trong khắp môi trường sống, và quan trọng hơn nữa như tôi đã nói trong sách của mình và em cũng đề cập đến trong clip này: “Đạo đức chỉ có thể cảm nhận bằng trái tim mà không thể nhận hiểu bằng lý trí.” Đi vào trái tim người khác, cho dù đó là trái tim trẻ em, là một hành trình đòi hỏi nhiều nghệ thuật tinh tế, có thể chờ đợi sự đóng góp tốt đẹp và tích cực từ các vị thầy cô giáo, nhưng giao toàn bộ trách nhiệm này cho họ là điều vô lý và cũng là bất khả thi đối với họ.
Ở đây tôi muốn nói đến vai trò của gia đình và nhấn mạnh hơn vào yếu tố này. Như tôi đã viết và em cũng tán thành lặp lại: “Đạo đức được hình thành từ rất sớm, ngay từ những năm tháng đầu đời, và có khuynh hướng trở thành những bản chất cố định, hay ít ra cũng là rất khó thay đổi.” Thế đấy, mà những năm tháng đầu đời thì sự quyết định của gia đình là lớn nhất em ạ, vai trò của nhà trường chưa hề có, và khi nhà trường bắt đầu có tác động thì cũng còn rất mờ nhạt so với gia đình. Khi hai đứa trẻ cùng chia nhau một cái bánh quy, chúng sẽ có khuynh hướng như thế nào phần lớn là do gia đình quyết định: đấm đá, cấu xé nhau để giành trọn cái bánh, hay vui vẻ bẻ đôi để cùng ăn và đùa vui bên nhau? Những điều đó, đứa bé quan sát từ cung cách ứng xử, nói năng hằng ngày của cha mẹ và bắt chước theo một cách vô thức, nhưng dần dần sẽ thành bản chất của nó. Thử tưởng tượng, hai vợ chồng cứ mỗi ngày đều to tiếng cãi vã nhau bằng những lời thô tục, thậm chí đập phá đồ đạc trong nhà trước mặt trẻ con, liệu có bài học đạo đức nào ở trường có thể giúp chúng tốt hơn được chăng? Tất nhiên, vẫn có không ít những đứa trẻ lớn lên từ những gia đình như thế và trở thành người tốt, nhưng điều không thể phủ nhận là chúng có một khởi đầu không thuận lợi.
Em có đưa ra lập luận rằng: “Trẻ em không có quyền chọn cha mẹ...” và vì thế mà nếu “cha mẹ không tốt, không dạy được con, nhà trường phải là nơi làm được điều đó...” Ồ, tôi cũng chân thành mong cho điều em nói là đúng, nhưng trong thực tế lại không phải như vậy, vì nhà trường muốn làm được phải dựa vào thầy cô giáo, mà thầy cô giáo thì xét cho cùng cũng không phải những vị thánh sống. Đầu vào sư phạm vốn không lấy gì làm nổi bật, mà đầu ra cũng trang bị cho họ chẳng bao nhiêu kiến thức thực sự về luân lý đạo đức, về tâm lý giáo dục, chủ yếu vẫn chỉ là phần kiến thức giáo khoa thuộc bộ môn họ giảng dạy. Vậy làm sao em có thể đòi hỏi họ làm được những công việc của các bậc thầy vĩ đại như Chu Văn An ngày xưa, để rèn đúc nhân cách, đạo đức một con người? Nói thật, chỉ mong các thầy cô giáo hết lòng với chức nghiệp, truyền dạy kiến thức chuyên môn một cách đầy đủ với tấm lòng thương yêu học trò thực sự cũng đã là một mơ ước quá lý tưởng mà hiện đang nằm ngoài tầm với của xã hội chúng ta. Rất nhiều thầy cô giáo – nhất là các vùng xa – thậm chí còn chưa đủ kiến thức chuyên môn cần thiết để giảng dạy, và vì thế luôn lúng túng với những yêu cầu cải cách, cải tiến... mà đồng lương cũng như năng lực hạn chế lại không cho phép họ tự lực vươn lên đúng tầm.
Vì thế, trở lại vấn đề đang bàn, tôi vẫn phải nhấn mạnh vai trò của gia đình. Và trong trường hợp em nói, nghĩa là khi cha mẹ không tốt, không thể dạy được con cái thì sao? Tất nhiên, đây là một thực trạng mà chúng ta không ai mong muốn, nhưng vẫn không thể phủ nhận một điều là những trường hợp như thế này quả thực là đã, đang và sẽ còn tồn tại trong xã hội. Và đề cập đến vấn đề này lại là một phạm trù rộng hơn chứ không chỉ là vấn đề giáo dục. Bởi xã hội nào cũng luôn có người tốt, kẻ xấu, nhưng xã hội càng vận hành tốt đẹp về mọi mặt thì tỷ lệ người xấu sẽ càng giảm thấp đi, bởi có đủ những điều kiện tốt đẹp để con người ta phát triển thiên lương của mình; còn xã hội càng suy đồi, sa sút về mọi mặt thì tỷ lệ người xấu sẽ tăng cao, do có thêm những con người vì hoàn cảnh thúc bách, xô đẩy mà rơi vào đường xấu. Như vậy, giải quyết vấn đề này rõ ràng không thể có một giải pháp tức thời, bởi có đề ra giải pháp tức thời như kiểu quy trách cho nhà trường thì cũng chỉ là điều không tưởng. Toàn xã hội phải được chuyển biến theo hướng tốt đẹp hơn, cả về chính trị, kinh tế, giáo dục, y tế và vô số những khía cạnh khác, thì vấn đề em nêu ra mới có thể được giảm bớt – giảm bớt thôi chứ cũng rất khó lòng triệt tiêu. Và nói như em thì cũng tương tự như nói: “Đời sống công dân không tốt thì đừng đổ lỗi cho quốc gia, bởi công dân không có quyền lựa chọn quốc gia, sinh ra ở đâu thì đành phải chịu.” Đó là vấn đề của Liên hiệp quốc chăng? Cũng vậy, khi đứa trẻ sinh ra trong một gia đình không tốt thì đó là một thực trạng. Xã hội có thể cung ứng một số điều kiện để giảm bớt sự bất hạnh cho nó, nhưng không thể cho nó một gia đình khác, càng không thể thay thế mọi vai trò của gia đình nó. Giải pháp có thể được về mặt xã hội là phải làm sao để ngày càng có ít hơn những gia đình như thế. Cho dù có thể đây không phải là câu trả lời mà em mong muốn, nhưng tiếc thay đó là câu trả lời mà theo tôi là hợp lý nhất. Xã hội dù có hoàn thiện đến đâu cũng không thể đi đến chỗ quyết định được số phận tốt đẹp cho tất cả mọi con người trong xã hội đó, vì bản chất con người vốn đã là những cá thể cá biệt, không ai giống ai. Và một vấn đề mà toàn xã hội cũng chưa thể giải quyết được nhưng em lại mong đợi “nhà trường phải làm được điều đó” thì liệu có hợp lý chăng?
Tôi hoàn toàn tán thành với những gì em phát biểu về cảm nhận của bản thân qua 12 năm học, nhưng tôi có suy nghĩ khác hơn em về cách đánh giá và nhìn nhận vấn đề. Và có thể kể rằng đây là điểm khác biệt thứ ba mà tôi muốn trao đổi cùng em. Em cho rằng giáo dục là nguồn gốc của tất cả những suy thoái cả về mặt đạo đức và kinh tế, chẳng hạn như vấn đề tham nhũng hiện nay trong xã hội. Không, điều này theo tôi là không đúng. Giáo dục cũng chỉ là một trong các công cụ vận hành của xã hội, quá lắm thì nó chi phối nhiều hơn đến tri thức, nhân cách, phẩm chất của con người, nhưng không phải là tất cả. Bộ trưởng Bộ Giáo dục thì cũng chỉ là một trong mấy chục bộ trưởng, dù ông ta có cố hết sức và có đủ tài năng – đây lại cũng là mong ước của tôi thôi – thì cũng không thể quyết định được sự vận hành của toàn xã hội. Mà một xã hội không đi lên theo hướng hoàn thiện thì liệu những thầy cô giáo tốt, nhà trường tốt, có làm thay đổi được gì nhiều chăng? Vấn đề phải nhìn ngược lại em ạ. Một xã hội phát triển tốt, mọi gia đình đều no cơm ấm áo, kinh tế quốc dân đi lên tốt đẹp thì điều tất yếu sẽ có những nhà trường tốt, những thầy cô giỏi, vì đồng lương cũng sẽ tương xứng với tài năng và sự đóng góp của họ. Tôi đồng ý với em về rất nhiều tiêu cực, thậm chí xấu xa không đáng có hiện vẫn đang tồn tại trong các nhà trường, nhưng đòi hỏi ngành giáo dục giải quyết hết những thứ đó là một chuyện quá sức của họ. Trong một chừng mực nào đó thì đấy cũng là những hệ quả tất yếu của một nền kinh tế xuống dốc, của một hệ thống quản lý xã hội kém hiệu quả, của tham nhũng, lạm quyền và nhiều nhiều thứ khác... Tất cả những thứ đó vây quanh cỗ xe giáo dục, và thậm chí ngồi cả vào vị trí ôm vô-lăng, nên mới làm cho cái cỗ xe cồng kềnh đó chỉ có thể nổ máy tiêu tốn nhiên liệu mà không thể tiến lên. Bao năm qua, em có biết ngân sách (tiền thuế của dân) đã tiêu tốn biết bao nghìn tỷ đồng vào các đề án cải cách, thử nghiệm giáo dục hay không? Chỉ riêng việc in lại sách giáo khoa, ta cũng làm điều đó nhiều hơn cả những nước giàu nhất trên thế giới (tất nhiên so với tỷ lệ GDP của ta và của họ), mà sách giáo khoa thì chỉ riêng NXB Giáo dục mới được độc quyền in ấn, phát hành, trong khi giá thành hầu như lúc nào cũng đắt gấp đôi so với các loại sách do tư nhân đầu tư in ấn. Những điều đó liệu có phải chỉ liên quan đến riêng ngành giáo dục hay phương pháp dạy và học? Tất nhiên là không, mà nó là sự biểu lộ của vô vàn những yếu tố khác, trong đó phần lớn chẳng liên quan gì đến các thầy cô giáo đang trực tiếp làm công việc giảng dạy. Thế nhưng, nó trói chân họ, không cho phép họ phát huy hết lòng yêu nghề - nếu có – và thậm chí cũng biến họ thành những nạn nhân hoàn toàn thụ động mà thôi. Tôi nói điều này để muốn chỉ cho em thấy rằng, trong số những thầy cô giáo đã “đày ải” em suốt 12 năm qua với những kiến thức “hoàn toàn vô bổ”, hẳn cũng không thiếu những nhà giáo đầy lương tâm chức nghiệp, họ cũng mong mỏi truyền thụ cho em ít nhiều những kiến thức có ích cho cuộc đời em. Và tôi tin rằng dẫu không được nhiều như em muốn, hẳn cũng đọng lại được ít nhiều trong em, mà cụ thể là qua năng lực tư duy và phát biểu của em trong đoạn clip này. Tôi đoán thế, dẫu không biết có đúng phần nào không, hay là em đã tự trang bị cho mình từ đâu đó mà hoàn toàn không dính dáng gì đến các thầy cô. Thế nhưng tôi cũng hơi bùi ngùi khi nghĩ đến có một vị thầy cô giáo nào đó đã từng dạy dỗ em và nay tình cờ trở thành khán thính giả của đoạn clip này, e rằng vị ấy cũng không khỏi có chút chạnh lòng.
Đến đây tôi cũng muốn nói qua một chút về giải pháp bỏ bớt thi cử và những tác hại của điểm số mà em đã nhấn mạnh khá nhiều trong bài nói chuyện của mình. Một lần nữa, theo tôi thì em đã nêu đúng được vấn đề nhưng lại phân tích sai nguyên nhân. Điểm số tự nó không có gì sai trái cả, và thậm chí vẫn đang và sẽ là công cụ hữu hiệu chủ yếu để hỗ trợ việc giáo dục học sinh, nhất là học sinh ở các cấp 1, 2. Vì sao? Vì theo tôi thì cái điều lý tưởng mà chúng ta đều mong muốn là học sinh tự giác học tập vì nhu cầu kiến thức mà không cần đến sự khuyến khích, thúc đẩy của nhà trường và gia đình, nếu có được sớm nhất cũng phải ở đầu cấp 3. Nhưng nếu cái lý tưởng đó tự nó không tìm đến thì thực tế hiển nhiên là chúng ta vẫn phải dựa vào điểm số để phân định năng lực học tập của học sinh và có sự giáo dục thích hợp, bởi như chính em cũng thừa nhận là mỗi người đều có những năng lực khác nhau. Việc lạm dụng hoặc sử dụng không đúng đắn giá trị của điểm số hoặc thi cử là những sai lầm không thể phủ nhận của rất nhiều giáo viên và phụ huynh học sinh hiện nay, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc ta nên hủy bỏ tất cả. Con dao dùng để cắt thực phẩm, nhưng rơi vào tay kẻ sát nhân thì biến thành hung khí giết người. Không thể lý luận rằng để không còn kẻ giết người nữa, ta cần bỏ không sử dụng con dao. Ngày tôi đi học, không chỉ việc cho điểm số như hiện nay, mà hằng tháng còn cộng trung bình điểm để xếp hạng lên Bảng danh dự từ vị trí thứ nhất đến thứ năm trong mỗi lớp; và tháng nào cũng có một buổi chào cờ toàn trường để trao Bảng danh dự cho học sinh. Nếu nói theo suy nghĩ của em thì sự “phân biệt đối xử” khi ấy còn nặng nề hơn cả hiện nay. Nhưng tôi không thấy có bất cập trong một hệ thống phân loại như thế. Tôi và các bạn tôi vẫn đi qua tuổi học sinh với tất cả những kỷ niệm đẹp đẽ chứ không hề là những cơn ác mộng.
Vấn đề ở đây là cái “bệnh thành tích” do con người hiện nay sinh ra và nó đã sử dụng công cụ điểm số cũng như thi cử như một kẻ sát nhân sử dụng con dao, và chính vì thế sự lợi ích của con dao đã biến thành sự tai hại. Em cho rằng dẹp bỏ điểm số hay thi cử đi thì hết bệnh thành tích ư? Sự thật không phải vậy. Phương thức cho điểm đã, đang và sẽ được dùng chẳng những ở nước ta mà còn ở khắp nơi trên thế giới. Vấn đề là chúng ta sử dụng nó như thế nào chứ không phải là dẹp bỏ nó đi. Ngay cả các bậc phụ huynh cũng đang góp phần làm sai lệch giá trị sử dụng tích cực của điểm số. Khi con cái bị điểm kém, thay vì nhắc nhở chúng tìm ra những điều chưa hiểu trong bài học thì họ lại quát nạt, la mắng, tạo áp lực với chúng. Lẽ ra cái điểm kém kia đã làm được một việc vô cùng hữu ích là cảnh báo họ về một vài chỗ học sinh chưa hiểu bài, thì họ lại xem đó như một vết nhơ, một điều sỉ nhục không đáng có, và họ nghĩ rằng cứ gây áp lực thật mạnh thì lần sau sẽ không còn điểm kém nữa. Thật là sai lầm, và sai lầm đó không phải do tự thân điểm số, nó chỉ là do quan niệm về điểm số của chúng ta không đúng mà thôi. Vậy thì giải pháp cho vấn đề không thể là bỏ đi điểm số, mà phải thay đổi ngay từ quan điểm của cả người cho điểm lẫn người nhận điểm.
Bằng cấp cũng thế thôi, tự thân nó không có gì sai trái. Học xong thì được cấp bằng, đó là chuyện tự nhiên; tự cổ chí kim, từ đông sang tây đều như thế cả, chỉ khác nhau về hình thức thể hiện mà thôi. Nhưng bằng cấp trở thành tai hại, trở thành vô giá trị là do chính những người cấp bằng và nhận bằng (hay mua bằng). Nếu ta quan niệm học 12 năm chỉ để nhận được mảnh bằng tốt nghiệp thì quả thật mảnh bằng đó vô nghĩa và không xứng chút nào với những gì ta đã bỏ ra. Nhưng nếu mảnh bằng chỉ làm đúng vai trò chứng nhận của nó, để giúp phân biệt người đã học qua và người chưa học thì có gì sai trái? Vấn đề chỉ nảy sinh khi ta đồng hóa lượng kiến thức thật sự đã học với mảnh bằng mà thật ra chỉ đóng vai trò làm tin mà thôi. Và khi cái bằng không làm tròn được vai trò “làm tin” của nó, do có quá nhiều bằng giả, học giả, thì người ta sẽ hoài nghi tất cả mọi cái bằng, thật cũng như giả. Vậy lỗi là do con người chúng ta, sao lại đổ cho bằng cấp? Nhiều trường đại học danh tiếng ở Anh, Pháp, Mỹ, Đức... cũng cấp bằng, có ai kêu ca gì đâu? Nếu mỗi học sinh đều nhận thức được điều này, hay chí ít thì thầy cô giáo, gia đình cũng phải làm một điều gì đó để giúp các em nhận thức được điều này, thì không nhất thiết phải dẹp bỏ bằng cấp. Thay vì vậy, các em phải biết hướng việc học của mình vào mục tiêu gặt hái kiến thức, còn chuyện bằng cấp chỉ là tiến trình tự nhiên sẽ đến, không cần quan tâm. Được như vậy, khi ra khỏi trường đại học rồi các em sẽ có thừa bản lĩnh để tự khẳng định mình thay vì chỉ biết dựa dẫm vào mảnh bằng mà tự mình không có khả năng, kiến thức thực sự. Và đó chính là điểm khác biệt thứ tư tôi muốn trao đổi cùng em.
Và đây là điểm khác biệt thứ năm, cũng là điểm cuối cùng tôi muốn trao đổi cùng em, vì có lẽ bài viết đã khá dài mà tôi thì không có ý muốn đề cập đến tất cả những gì em đã nêu ra. Đó là vấn đề giải pháp cho tình trạng đáng buồn hiện nay. Trong phần cuối buổi nói chuyện, em đã có những lời kêu gọi rất hùng hồn vì một nền giáo dục khai phóng. Tôi hoan nghênh và ngợi khen những suy nghĩ đầy trách nhiệm của em đối với nền giáo dục nước nhà, nhưng ở đây tôi lại cũng có vài suy nghĩ khác biệt với em.
Để làm rõ điểm khác biệt này thì phải nói lại một chút về vấn đề trước khi đưa ra giải pháp. Tôi tán thành với em về một số điểm bất cập, vô lý và kém hiệu quả hiện đang tồn tại trong nhà trường mà em đã nêu ra. Tôi sẽ không bàn sâu, bàn rộng về những khiếm khuyết, bất cập hay sai lầm này, vì đã có quá nhiều người nói đến. Ở đây tôi chỉ muốn nói đến cái khái niệm “đầu vào, đầu ra” (input, output) mà em đã đề cập. Em cho rằng “giáo dục là một quy trình đặc biệt và học sinh là một sản phẩm đặc biệt”. Tôi không nghĩ như vậy. Sản phẩm đặc biệt thì cũng là một dạng sản phẩm thôi, và khái niệm đó sẽ triệt tiêu hoàn toàn vai trò chủ động của học sinh. Không ít người trong các em sẽ nghĩ rằng đến trường là để được nhà trường đào tạo, và cứ tự nhiên nhẩn nha qua hết thời gian học thì khi ra trường cũng sẽ được đóng gói trao cho một lượng kiến thức tương đương với mảnh bằng! Ảo tưởng! Giáo dục là một tiến trình tương tác giữa người dạy và người học. Ở đây không có bất kỳ sản phẩm nào được làm ra cả, chỉ có những con người cần được tạo điều kiện để tự phát huy những năng lực sẵn có của mình. (Xin mở ngoặc một chút vì có tương quan, tôi cực kỳ dị ứng với câu “vì lợi ích trăm năm trồng người” – Con người phải được đối xử như những con người, không phải vì lợi ích mà ta mới quan tâm chăm lo đến họ, bởi như vậy nếu không có lợi ích hay lợi ích kém kỏi – những người khuyết tật, người già – thì sao? Và nếu như khái niệm “trồng người” trong một chừng mực nào đó là phi nhân bản, thì cũng không thể chấp nhận việc xem học sinh là những sản phẩm của một quy trình, cho dù là quy trình đặc biệt.) Học sinh không phải những nguyên liệu để ta đưa vào rồi cho ra như những sản phẩm đóng hộp đồng loại, giống hệt nhau! Học sinh là những con người có suy nghĩ độc lập, chính em cũng nhiều lần nhấn mạnh điều đó; và vì là những con người có suy nghĩ độc lập nên trong một chừng mực nào đó, để phát huy tốt nhất hiệu quả việc học của chính mình, học sinh phải có vai trò chủ động hơn trong mối quan hệ tương tác giữa thầy và trò, giữa người đi gặt hái kiến thức và nguồn kiến thức, mà nguồn kiến thức hiện nay thì không chỉ giới hạn ở thầy cô giáo, không chỉ giới hạn ở các tiết học tại lớp. Tôi cũng như em, không thích những thầy cô giáo nào từ chối trả lời các câu hỏi của học sinh, cũng đồng nghĩa với việc không khuyến khích học sinh nêu câu hỏi. Tuy nhiên, các em ngày nay có quá nhiều thuận lợi hơn so với chúng tôi ngày xưa, không nhất thiết phải nêu câu hỏi với chỉ các thầy cô giáo. Các em có nhiều hơn một con đường để làm việc đó: sách vở, báo chí, internet, email giao tiếp khắp thế giới... Vậy cớ gì phải chấp nhận giao trọn số phận cuộc đời mình cho cái mà em gọi là “quy trình đặc biệt” đó? Có một câu rất xưa nhưng chưa từng lỗi thời: “Hãy tự cứu lấy mình trước khi trời cứu.” Đến quyền năng siêu nhiên như trời cũng chẳng nên mong đợi, huống hồ là những quyền lực thế tục? Tôi cũng như em, cũng mơ ước đất nước ta có một nền giáo dục tiên tiến, hiệu quả, mang lại những điều kiện học tập và phát huy năng lực tốt nhất cho học sinh. Nêu ra những bất cập cũng là điều nên làm, nhưng trong khi chờ mọi thứ chuyển biến thì trước hết hãy tự mình chuyển biến, đó là điều thiết thực nhất trong tầm tay của mỗi chúng ta. Trước khi cả cái hệ thống cồng kềnh này thay đổi cách dạy, thì điều tốt nhất có thể làm hiện nay là mỗi học sinh phải biết thay đổi cách học, phải biết trang bị cho mình một ý thức và phương pháp tự học, tự nghiên cứu, đừng chờ đợi mọi thứ ở nhà trường hay thầy cô giáo. Việc học chỉ có thể là áp lực, là căng thẳng khi các em đến lớp với một cái đầu hoàn toàn thụ động, không biết làm gì với mớ kiến thức mà người ta bày ra và nhồi nhét cho các em. Từ năm lớp 6, tôi nghĩ các em đã bắt đầu có được phần nào bản lĩnh để tự quyết việc học của mình, và rèn luyện đến năm lớp 9 thì sẽ vững vàng để chủ động hoàn toàn việc học. Đúng là “dạy tốt” thì học sẽ tốt hơn, nhưng nếu việc “dạy chưa tốt” thì cũng không lý gì em lại ngồi yên để cho cái “cỗ máy thi cử” nó nghiền nát tuổi thanh xuân của mình. Bản thân em trong những năm tới bước vào đại học cũng thế, nếu em không tự quyết định con đường đi của mình thì e rằng còn phải chờ đợi rất lâu trước khi có gì đó tích cực xảy ra. Đó là thực trạng của đất nước hôm nay.
Và nhân nói đến cái giải pháp “tự cứu” mà tôi đặt rất nhiều kỳ vọng ở các em học sinh của thế hệ hôm nay, tôi cũng muốn nêu ra một thắc mắc nhỏ. Tôi hơi băn khoăn về đối tượng của buổi nói chuyện được ghi hình của em. Khi đưa ra trước công chúng, hẳn em đã phải có một chủ đích của riêng mình. Theo nội dung mà em trình bày, tôi nghĩ có lẽ em nhắm đến “những người nắm quyền hành” là chính, vì chỉ có họ mới đáp ứng được những đề xuất, giải quyết được những vấn đề em nêu ra. Nhưng theo phương cách mà em trình bày thì tôi lại thấy có vẻ như em chỉ muốn bật ra một tiếng kêu uất ức, bị đè nén từ lâu, để chia sẻ với bạn bè ngang hàng với em thì đúng hơn, bởi ngôn ngữ và cử chỉ của em nói lên điều đó. Thế nhưng, hãy nói đến thực tế của vấn đề. Tôi không nghĩ là trong mấy ngàn lượt xem clip đã qua có được bao nhiêu người có trách nhiệm và quyền hành trong ngành giáo dục, vì thực tế nếu có thì những người như thế cũng không nhiều lắm, nhưng qua các comment phản hồi thì dường như tuyệt đại đa số là học sinh và phụ huynh học sinh. Đối tượng này lại chẳng có khả năng giải quyết được những vấn đề em nêu ra, họ cũng chỉ thụ động thôi, nhưng lại có rất nhiều học sinh đồng cảm với những điều em nói. Tạo được sự đồng cảm, nói ra được những điều người khác muốn nói là điều đáng mừng, thế nhưng kết quả sẽ là gì? Tôi e rằng giá trị tích cực thì ít, vì em không nêu được những điều tích cực để các bạn học sinh biết được mình phải làm gì; mà ảnh hưởng không tích cực sẽ rất nhiều, vì có thể tạo ra và thúc đẩy thêm tâm lý chán chường, xem thường việc học nơi một số đông học sinh vốn đã sẵn có tâm lý này. Mà như tôi đã nói, như vậy là hoàn toàn vô ích, chỉ là tự bóp chết tương lai của mình thôi. Thông điệp mà lẽ ra em nên dành một chút thời gian trong bài nói chuyện của mình để gửi đến các bạn học sinh ấy là: “Hãy tự cứu lấy mình trước khi trời cứu!” Có thể sẽ hơi khó làm và đòi hỏi nhiều nỗ lực, nhưng đó là giải pháp thiết thực và khả thi nhất trong hoàn cảnh hiện nay. Khi các học sinh cấp 3 của tôi rời miền quê để đi học đại học, các em tìm tôi để xin một lời khuyên, tôi chỉ nói: “Hãy làm một sinh viên thực sự như thầy đã từng định nghĩa, đừng làm một học sinh cấp 4.” Và tôi nghĩ rất nhiều em khi rời trường đại học đã thành đạt chính là nhờ vào những nỗ lực “tự cứu” của chính các em.
Và đó cũng chính là lý do tôi dành thời gian để viết những dòng đối thoại này với em – cũng có nghĩa là với các bạn học sinh xem clip này. Tôi thật lòng mong muốn một tương lai tốt đẹp cho tất cả các em, những người sẽ quyết định số phận của dân tộc và đất nước này khi những người đi trước như chúng tôi đã lần lượt ra đi. Thân chúc em những năm đại học thật tốt đẹp và gặt hái nhiều thành tựu thực sự về tri thức cũng như đạo đức. Nếu muốn trao đổi gì với tôi, đừng ngại viết thư về nguyenminh@rongmotamhon.net - vì cũng như em thôi, tôi sẽ sẵn lòng xem em như một đồng nghiệp trong tương lai của mình.
Quý vị đang truy cập từ IP 54.211.148.181 và chưa ghi danh hoặc đăng nhập trên máy tính này. Nếu là thành viên, quý vị chỉ cần đăng nhập một lần duy nhất trên thiết bị truy cập, bằng email và mật khẩu đã chọn.
Chúng tôi khuyến khích việc ghi danh thành viên để thuận tiện trong việc chia sẻ thông tin, chia sẻ kinh nghiệm sống giữa các thành viên, đồng thời quý vị cũng sẽ nhận được sự hỗ trợ kỹ thuật từ Ban Quản Trị trong quá trình sử dụng website này.
Việc ghi danh là hoàn toàn miễn phí và tự nguyện.
Ghi danh hoặc đăng nhập

markdown:
Để có đôi mắt đẹp, hãy chọn nhìn những điều tốt đẹp ở người khác; để có đôi môi đẹp, hãy nói ra toàn những lời tử tế, và để vững vàng trong cuộc sống, hãy bước đi với ý thức rằng bạn không bao giờ cô độc. (For beautiful eyes, look for the good in others; for beautiful lips, speak only words of kindness; and for poise, walk with the knowledge that you are never alone.)Audrey Hepburn
Điều bất hạnh nhất đối với một con người không phải là khi không có trong tay tiền bạc, của cải, mà chính là khi cảm thấy mình không có ai để yêu thương.Tủ sách Rộng Mở Tâm Hồn
Mục đích chính của chúng ta trong cuộc đời này là giúp đỡ người khác. Và nếu bạn không thể giúp đỡ người khác thì ít nhất cũng đừng làm họ tổn thương. (Our prime purpose in this life is to help others. And if you can't help them, at least don't hurt them.)Đức Đạt-lai Lạt-ma XIV
Cuộc sống ở thế giới này trở thành nguy hiểm không phải vì những kẻ xấu ác, mà bởi những con người vô cảm không làm bất cứ điều gì trước cái ác. (The world is a dangerous place to live; not because of the people who are evil, but because of the people who don't do anything about it.)Albert Einstein
Chúng ta không thể đạt được sự bình an nơi thế giới bên ngoài khi chưa có sự bình an với chính bản thân mình. (We can never obtain peace in the outer world until we make peace with ourselves.)Đức Đạt-lai Lạt-ma XIV
Thành công không phải là chìa khóa của hạnh phúc. Hạnh phúc là chìa khóa của thành công. Nếu bạn yêu thích công việc đang làm, bạn sẽ thành công. (Success is not the key to happiness. Happiness is the key to success. If you love what you are doing, you will be successful.)Albert Schweitzer
Hãy tin rằng bạn có thể làm được, đó là bạn đã đi được một nửa chặng đường. (Believe you can and you're halfway there.)Theodore Roosevelt
Chỉ có hai thời điểm mà ta không bị ràng buộc bởi bất cứ điều gì. Đó là lúc ta sinh ra đời và lúc ta nhắm mắt xuôi tay.Tủ sách Rộng Mở Tâm Hồn
Mặc áo cà sa mà không rời bỏ cấu uế, không thành thật khắc kỷ, thà chẳng mặc còn hơn.Kinh Pháp cú (Kệ số 9)
Trong cuộc sống, điều quan trọng không phải bạn đang ở hoàn cảnh nào mà là bạn đang hướng đến mục đích gì. (The great thing in this world is not so much where you stand as in what direction you are moving. )Oliver Wendell Holmes
Khi bạn dấn thân hoàn thiện các nhu cầu của tha nhân, các nhu cầu của bạn cũng được hoàn thiện như một hệ quả.Đức Đạt-lai Lạt-ma XIV
[Trang chủ](Home.html) »»
[Danh mục](danh-muc_thu-vien_tongquat_rong-mo-tam-hon.html) »»
[SÁCH TẠP BÚT - TRUYỆN KÝ](danh-muc_tapbut_doc-sach_online.html) »»
[Những suy nghĩ về nền giáo dục Việt Nam hiện nay](xem-sach_Nhung-suy-nghi-ve-nen-giao-duc-Viet-Nam-hien-nay_smttqg_online.html) »»
Đối thoại với Sự trăn trở của một kẻ lười biếng »»
Và bởi vì chỉ là đôi lời đối thoại để tạo sự kết nối, nên tôi sẽ không trình bày hết ở đây tất cả những gì tôi suy nghĩ khác em, nhưng chỉ nêu ra một số điểm mà theo tôi là tương đối dễ trao đổi nhất.
Trước hết, tôi tán thành nhiều nhận xét của em về những bất cập của giáo dục ở nhà trường hiện nay. Tôi tạm gọi là
*“nhận xét của em”*, vì ít ra em cũng đã công khai phát biểu những nhận xét này, còn thực ra thì cũng đã có rất nhiều người nêu lên những nội dung đó trước em, tuy là ở những góc nhìn có phần khác biệt hơn, nhưng những ai quan tâm đến giáo dục – chẳng hạn như tôi – thì hẳn cũng đã được nghe từ trước hầu hết những điểm bất cập mà em nói đến. Nhưng nếu như em nhận mình là người trong cuộc và nói lên những điều đó từ góc độ của một học sinh, mà theo cách nói của em thì chính là “nạn nhân” của những bất cập, thì tôi lại nhìn nhận những điều đó với tư cách của một người từng đứng trên bục giảng, từng trăn trở với nhiều thế hệ học sinh của mình, và như thế cũng có thể xem là người trong cuộc. Từ góc độ này, tôi có một vài suy nghĩ khác em.
Khác biệt thứ nhất là, tôi xem những điều em nói là vấn đề của “giáo dục ở nhà trường hiện nay”, nhưng không đồng nghĩa với toàn bộ nền giáo dục hiện nay. Có thể trong vai trò của một học sinh, em đã nhìn nhận rằng “nhà trường” là tất cả những gì cần quan tâm và phải chịu trách nhiệm khi nói đến giáo dục. Tuy nhiên, điều đó chưa hoàn toàn đúng. Nhà trường đúng là có giữ một vai trò quan trọng, chính yếu, nhưng không phải là tất cả. Nền giáo dục mà mỗi chúng ta nhận được từ ấu thơ cho đến trưởng thành, tuy có rất nhiều điều đến từ nhà trường, nhưng không phải là tất cả. Tôi có thể lấy chính em làm một ví dụ. Với những gì em nói lên như một người trong cuộc về 12 năm học mà em đã trải qua, làm sao tôi có thể tin là nhà trường đã cung cấp cho em tất cả những kiến thức và kỹ năng để em có thể trình bày vấn đề này? Và như vậy, từ đâu em có được đầy đủ những nền tảng chắc chắn để có thể suy tư, nhận thức cũng như khả năng tự tin trình bày quan điểm của mình? Tôi tin rằng, những điều đó phải đến từ gia đình, những người lớn tuổi mà em được tiếp xúc như anh chị, chú bác, cô dì, và ngay cả bè bạn. Nói rộng ra hơn nữa là cả xã hội và mọi kênh thông tin mà em có được như sách báo, internet... Vậy thì làm sao ta có thể quy kết tất cả cho nhà trường?
Thứ hai, nhà trường thì nói cho cùng cũng chỉ là một bộ phận rất nhỏ trong toàn xã hội, mà có nói lớn lên thành cả hệ thống nhà trường trên toàn quốc thì cũng chỉ là một bộ phận thừa hành, thực thi những gì đã được quyết định. Tôi tin là em hiểu được điều này, nên em đã kêu gọi
*“những người đang nắm trong tay quyền hành, ngay từ hôm nay, hãy thay đổi...”*. Thế nhưng, thay đổi như thế nào thì em chưa đề cập được đúng và đủ. Và ở đây tôi có suy nghĩ khác em là, ngay cả khi những người đang nắm quyền hành trong ngành giáo dục rất muốn thay đổi và họ có đủ tài năng cần thiết – điều này là rất quan trọng và tôi chỉ mong muốn thế thôi - để tạo ra thay đổi, thì những vấn đề mà em nêu ra vẫn chưa thể được giải quyết.
Vì sao tôi nói như thế? Vì những phân tích nguyên nhân vấn đề của em tự nó đã có những sai lầm căn bản, nên việc giải quyết vấn đề em nêu ra là điều bất khả. Tôi lấy ví dụ, em quy trách vấn đề đạo đức suy đồi là do nhà trường thất bại. Từ bao giờ nhà trường nhận hoàn toàn cái trọng trách giáo dục đạo đức cho học sinh? Ý tôi muốn nói là, điều này chỉ đúng nhưng chưa đủ. Vì nếu bảo nhà trường không có trách nhiệm là không đúng, nhưng bảo nhà trường phải chịu trách nhiệm hoàn toàn điều này là quá đề cao vai trò của nhà trường. Sự đề cao quá đáng tự nó không thể giải quyết được vấn đề mà chỉ làm sai lệch con đường tìm ra giải pháp. Thử tưởng tượng, trong 24 giờ đồng hồ của một ngày, các em tiếp xúc thực sự với nhà trường, cụ thể là với thầy cô giáo mình, được bao nhiêu giờ? Và có bao nhiêu phần trăm quỹ thời gian trong đó chúng ta có thể - nếu muốn và có quyền – dành cho việc giáo dục đạo đức theo em là hợp lý? Và liệu khi có đủ các yếu tố thời gian hợp lý và sự quan tâm thỏa đáng rồi, thì có chắc chắn sẽ cải thiện được đạo đức của học sinh hay không? Câu trả lời là không. Vì bài học đạo đức không thể chỉ gói gọn trong nhà trường, mà cần phải được dàn trải trong khắp môi trường sống, và quan trọng hơn nữa như tôi đã nói trong sách của mình và em cũng đề cập đến trong clip này: “Đạo đức chỉ có thể cảm nhận bằng trái tim mà không thể nhận hiểu bằng lý trí.” Đi vào trái tim người khác, cho dù đó là trái tim trẻ em, là một hành trình đòi hỏi nhiều nghệ thuật tinh tế, có thể chờ đợi sự đóng góp tốt đẹp và tích cực từ các vị thầy cô giáo, nhưng giao toàn bộ trách nhiệm này cho họ là điều vô lý và cũng là bất khả thi đối với họ.
Ở đây tôi muốn nói đến vai trò của gia đình và nhấn mạnh hơn vào yếu tố này. Như tôi đã viết và em cũng tán thành lặp lại:
*“Đạo đức được hình thành từ rất sớm, ngay từ những năm tháng đầu đời, và có khuynh hướng trở thành những bản chất cố định, hay ít ra cũng là rất khó thay đổi.”* Thế đấy, mà những năm tháng đầu đời thì sự quyết định của gia đình là lớn nhất em ạ, vai trò của nhà trường chưa hề có, và khi nhà trường bắt đầu có tác động thì cũng còn rất mờ nhạt so với gia đình. Khi hai đứa trẻ cùng chia nhau một cái bánh quy, chúng sẽ có khuynh hướng như thế nào phần lớn là do gia đình quyết định: đấm đá, cấu xé nhau để giành trọn cái bánh, hay vui vẻ bẻ đôi để cùng ăn và đùa vui bên nhau? Những điều đó, đứa bé quan sát từ cung cách ứng xử, nói năng hằng ngày của cha mẹ và bắt chước theo một cách vô thức, nhưng dần dần sẽ thành bản chất của nó. Thử tưởng tượng, hai vợ chồng cứ mỗi ngày đều to tiếng cãi vã nhau bằng những lời thô tục, thậm chí đập phá đồ đạc trong nhà trước mặt trẻ con, liệu có bài học đạo đức nào ở trường có thể giúp chúng tốt hơn được chăng? Tất nhiên, vẫn có không ít những đứa trẻ lớn lên từ những gia đình như thế và trở thành người tốt, nhưng điều không thể phủ nhận là chúng có một khởi đầu không thuận lợi.
Em có đưa ra lập luận rằng:
*“Trẻ em không có quyền chọn cha mẹ...”* và vì thế mà nếu *“cha mẹ không tốt, không dạy được con, nhà trường phải là nơi làm được điều đó*...” Ồ, tôi cũng chân thành mong cho điều em nói là đúng, nhưng trong thực tế lại không phải như vậy, vì nhà trường muốn làm được phải dựa vào thầy cô giáo, mà thầy cô giáo thì xét cho cùng cũng không phải những vị thánh sống. Đầu vào sư phạm vốn không lấy gì làm nổi bật, mà đầu ra cũng trang bị cho họ chẳng bao nhiêu kiến thức thực sự về luân lý đạo đức, về tâm lý giáo dục, chủ yếu vẫn chỉ là phần kiến thức giáo khoa thuộc bộ môn họ giảng dạy. Vậy làm sao em có thể đòi hỏi họ làm được những công việc của các bậc thầy vĩ đại như Chu Văn An ngày xưa, để rèn đúc nhân cách, đạo đức một con người? Nói thật, chỉ mong các thầy cô giáo hết lòng với chức nghiệp, truyền dạy kiến thức chuyên môn một cách đầy đủ với tấm lòng thương yêu học trò thực sự cũng đã là một mơ ước quá lý tưởng mà hiện đang nằm ngoài tầm với của xã hội chúng ta. Rất nhiều thầy cô giáo – nhất là các vùng xa – thậm chí còn chưa đủ kiến thức chuyên môn cần thiết để giảng dạy, và vì thế luôn lúng túng với những yêu cầu cải cách, cải tiến... mà đồng lương cũng như năng lực hạn chế lại không cho phép họ tự lực vươn lên đúng tầm.
Vì thế, trở lại vấn đề đang bàn, tôi vẫn phải nhấn mạnh vai trò của gia đình. Và trong trường hợp em nói, nghĩa là khi cha mẹ không tốt, không thể dạy được con cái thì sao? Tất nhiên, đây là một thực trạng mà chúng ta không ai mong muốn, nhưng vẫn không thể phủ nhận một điều là những trường hợp như thế này quả thực là đã, đang và sẽ còn tồn tại trong xã hội. Và đề cập đến vấn đề này lại là một phạm trù rộng hơn chứ không chỉ là vấn đề giáo dục. Bởi xã hội nào cũng luôn có người tốt, kẻ xấu, nhưng xã hội càng vận hành tốt đẹp về mọi mặt thì tỷ lệ người xấu sẽ càng giảm thấp đi, bởi có đủ những điều kiện tốt đẹp để con người ta phát triển thiên lương của mình; còn xã hội càng suy đồi, sa sút về mọi mặt thì tỷ lệ người xấu sẽ tăng cao, do có thêm những con người vì hoàn cảnh thúc bách, xô đẩy mà rơi vào đường xấu. Như vậy, giải quyết vấn đề này rõ ràng không thể có một giải pháp tức thời, bởi có đề ra giải pháp tức thời như kiểu quy trách cho nhà trường thì cũng chỉ là điều không tưởng. Toàn xã hội phải được chuyển biến theo hướng tốt đẹp hơn, cả về chính trị, kinh tế, giáo dục, y tế và vô số những khía cạnh khác, thì vấn đề em nêu ra mới có thể được giảm bớt – giảm bớt thôi chứ cũng rất khó lòng triệt tiêu. Và nói như em thì cũng tương tự như nói: “Đời sống công dân không tốt thì đừng đổ lỗi cho quốc gia, bởi công dân không có quyền lựa chọn quốc gia, sinh ra ở đâu thì đành phải chịu.” Đó là vấn đề của Liên hiệp quốc chăng? Cũng vậy, khi đứa trẻ sinh ra trong một gia đình không tốt thì đó là một thực trạng. Xã hội có thể cung ứng một số điều kiện để giảm bớt sự bất hạnh cho nó, nhưng không thể cho nó một gia đình khác, càng không thể thay thế mọi vai trò của gia đình nó. Giải pháp có thể được về mặt xã hội là phải làm sao để ngày càng có ít hơn những gia đình như thế. Cho dù có thể đây không phải là câu trả lời mà em mong muốn, nhưng tiếc thay đó là câu trả lời mà theo tôi là hợp lý nhất. Xã hội dù có hoàn thiện đến đâu cũng không thể đi đến chỗ quyết định được số phận tốt đẹp cho tất cả mọi con người trong xã hội đó, vì bản chất con người vốn đã là những cá thể cá biệt, không ai giống ai. Và một vấn đề mà toàn xã hội cũng chưa thể giải quyết được nhưng em lại mong đợi
*“nhà trường phải làm được điều đó”* thì liệu có hợp lý chăng?
Tôi hoàn toàn tán thành với những gì em phát biểu về cảm nhận của bản thân qua 12 năm học, nhưng tôi có suy nghĩ khác hơn em về cách đánh giá và nhìn nhận vấn đề. Và có thể kể rằng đây là điểm khác biệt thứ ba mà tôi muốn trao đổi cùng em. Em cho rằng giáo dục là nguồn gốc của tất cả những suy thoái cả về mặt đạo đức và kinh tế, chẳng hạn như vấn đề tham nhũng hiện nay trong xã hội. Không, điều này theo tôi là không đúng. Giáo dục cũng chỉ là một trong các công cụ vận hành của xã hội, quá lắm thì nó chi phối nhiều hơn đến tri thức, nhân cách, phẩm chất của con người, nhưng không phải là tất cả. Bộ trưởng Bộ Giáo dục thì cũng chỉ là một trong mấy chục bộ trưởng, dù ông ta có cố hết sức và có đủ tài năng – đây lại cũng là mong ước của tôi thôi – thì cũng không thể quyết định được sự vận hành của toàn xã hội. Mà một xã hội không đi lên theo hướng hoàn thiện thì liệu những thầy cô giáo tốt, nhà trường tốt, có làm thay đổi được gì nhiều chăng? Vấn đề phải nhìn ngược lại em ạ. Một xã hội phát triển tốt, mọi gia đình đều no cơm ấm áo, kinh tế quốc dân đi lên tốt đẹp thì điều tất yếu sẽ có những nhà trường tốt, những thầy cô giỏi, vì đồng lương cũng sẽ tương xứng với tài năng và sự đóng góp của họ. Tôi đồng ý với em về rất nhiều tiêu cực, thậm chí xấu xa không đáng có hiện vẫn đang tồn tại trong các nhà trường, nhưng đòi hỏi ngành giáo dục giải quyết hết những thứ đó là một chuyện quá sức của họ. Trong một chừng mực nào đó thì đấy cũng là những hệ quả tất yếu của một nền kinh tế xuống dốc, của một hệ thống quản lý xã hội kém hiệu quả, của tham nhũng, lạm quyền và nhiều nhiều thứ khác... Tất cả những thứ đó vây quanh cỗ xe giáo dục, và thậm chí ngồi cả vào vị trí ôm vô-lăng, nên mới làm cho cái cỗ xe cồng kềnh đó chỉ có thể nổ máy tiêu tốn nhiên liệu mà không thể tiến lên. Bao năm qua, em có biết ngân sách (tiền thuế của dân) đã tiêu tốn biết bao nghìn tỷ đồng vào các đề án cải cách, thử nghiệm giáo dục hay không? Chỉ riêng việc in lại sách giáo khoa, ta cũng làm điều đó nhiều hơn cả những nước giàu nhất trên thế giới (tất nhiên so với tỷ lệ GDP của ta và của họ), mà sách giáo khoa thì chỉ riêng NXB Giáo dục mới được độc quyền in ấn, phát hành, trong khi giá thành hầu như lúc nào cũng đắt gấp đôi so với các loại sách do tư nhân đầu tư in ấn. Những điều đó liệu có phải chỉ liên quan đến riêng ngành giáo dục hay phương pháp dạy và học? Tất nhiên là không, mà nó là sự biểu lộ của vô vàn những yếu tố khác, trong đó phần lớn chẳng liên quan gì đến các thầy cô giáo đang trực tiếp làm công việc giảng dạy. Thế nhưng, nó trói chân họ, không cho phép họ phát huy hết lòng yêu nghề - nếu có – và thậm chí cũng biến họ thành những nạn nhân hoàn toàn thụ động mà thôi. Tôi nói điều này để muốn chỉ cho em thấy rằng, trong số những thầy cô giáo đã “đày ải” em suốt 12 năm qua với những kiến thức “hoàn toàn vô bổ”, hẳn cũng không thiếu những nhà giáo đầy lương tâm chức nghiệp, họ cũng mong mỏi truyền thụ cho em ít nhiều những kiến thức có ích cho cuộc đời em. Và tôi tin rằng dẫu không được nhiều như em muốn, hẳn cũng đọng lại được ít nhiều trong em, mà cụ thể là qua năng lực tư duy và phát biểu của em trong đoạn clip này. Tôi đoán thế, dẫu không biết có đúng phần nào không, hay là em đã tự trang bị cho mình từ đâu đó mà hoàn toàn không dính dáng gì đến các thầy cô. Thế nhưng tôi cũng hơi bùi ngùi khi nghĩ đến có một vị thầy cô giáo nào đó đã từng dạy dỗ em và nay tình cờ trở thành khán thính giả của đoạn clip này, e rằng vị ấy cũng không khỏi có chút chạnh lòng.
Đến đây tôi cũng muốn nói qua một chút về giải pháp bỏ bớt thi cử và những tác hại của điểm số mà em đã nhấn mạnh khá nhiều trong bài nói chuyện của mình. Một lần nữa, theo tôi thì em đã nêu đúng được vấn đề nhưng lại phân tích sai nguyên nhân. Điểm số tự nó không có gì sai trái cả, và thậm chí vẫn đang và sẽ là công cụ hữu hiệu chủ yếu để hỗ trợ việc giáo dục học sinh, nhất là học sinh ở các cấp 1, 2. Vì sao? Vì theo tôi thì cái điều lý tưởng mà chúng ta đều mong muốn là học sinh tự giác học tập vì nhu cầu kiến thức mà không cần đến sự khuyến khích, thúc đẩy của nhà trường và gia đình, nếu có được sớm nhất cũng phải ở đầu cấp 3. Nhưng nếu cái lý tưởng đó tự nó không tìm đến thì thực tế hiển nhiên là chúng ta vẫn phải dựa vào điểm số để phân định năng lực học tập của học sinh và có sự giáo dục thích hợp, bởi như chính em cũng thừa nhận là mỗi người đều có những năng lực khác nhau. Việc lạm dụng hoặc sử dụng không đúng đắn giá trị của điểm số hoặc thi cử là những sai lầm không thể phủ nhận của rất nhiều giáo viên và phụ huynh học sinh hiện nay, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc ta nên hủy bỏ tất cả. Con dao dùng để cắt thực phẩm, nhưng rơi vào tay kẻ sát nhân thì biến thành hung khí giết người. Không thể lý luận rằng để không còn kẻ giết người nữa, ta cần bỏ không sử dụng con dao. Ngày tôi đi học, không chỉ việc cho điểm số như hiện nay, mà hằng tháng còn cộng trung bình điểm để xếp hạng lên Bảng danh dự từ vị trí thứ nhất đến thứ năm trong mỗi lớp; và tháng nào cũng có một buổi chào cờ toàn trường để trao Bảng danh dự cho học sinh. Nếu nói theo suy nghĩ của em thì sự “phân biệt đối xử” khi ấy còn nặng nề hơn cả hiện nay. Nhưng tôi không thấy có bất cập trong một hệ thống phân loại như thế. Tôi và các bạn tôi vẫn đi qua tuổi học sinh với tất cả những kỷ niệm đẹp đẽ chứ không hề là những cơn ác mộng.
Vấn đề ở đây là cái “bệnh thành tích” do con người hiện nay sinh ra và nó đã sử dụng công cụ điểm số cũng như thi cử như một kẻ sát nhân sử dụng con dao, và chính vì thế sự lợi ích của con dao đã biến thành sự tai hại. Em cho rằng dẹp bỏ điểm số hay thi cử đi thì hết bệnh thành tích ư? Sự thật không phải vậy. Phương thức cho điểm đã, đang và sẽ được dùng chẳng những ở nước ta mà còn ở khắp nơi trên thế giới. Vấn đề là chúng ta sử dụng nó như thế nào chứ không phải là dẹp bỏ nó đi. Ngay cả các bậc phụ huynh cũng đang góp phần làm sai lệch giá trị sử dụng tích cực của điểm số. Khi con cái bị điểm kém, thay vì nhắc nhở chúng tìm ra những điều chưa hiểu trong bài học thì họ lại quát nạt, la mắng, tạo áp lực với chúng. Lẽ ra cái điểm kém kia đã làm được một việc vô cùng hữu ích là cảnh báo họ về một vài chỗ học sinh chưa hiểu bài, thì họ lại xem đó như một vết nhơ, một điều sỉ nhục không đáng có, và họ nghĩ rằng cứ gây áp lực thật mạnh thì lần sau sẽ không còn điểm kém nữa. Thật là sai lầm, và sai lầm đó không phải do tự thân điểm số, nó chỉ là do quan niệm về điểm số của chúng ta không đúng mà thôi. Vậy thì giải pháp cho vấn đề không thể là bỏ đi điểm số, mà phải thay đổi ngay từ quan điểm của cả người cho điểm lẫn người nhận điểm.
Bằng cấp cũng thế thôi, tự thân nó không có gì sai trái. Học xong thì được cấp bằng, đó là chuyện tự nhiên; tự cổ chí kim, từ đông sang tây đều như thế cả, chỉ khác nhau về hình thức thể hiện mà thôi. Nhưng bằng cấp trở thành tai hại, trở thành vô giá trị là do chính những người cấp bằng và nhận bằng (hay mua bằng). Nếu ta quan niệm học 12 năm chỉ để nhận được mảnh bằng tốt nghiệp thì quả thật mảnh bằng đó vô nghĩa và không xứng chút nào với những gì ta đã bỏ ra. Nhưng nếu mảnh bằng chỉ làm đúng vai trò chứng nhận của nó, để giúp phân biệt người đã học qua và người chưa học thì có gì sai trái? Vấn đề chỉ nảy sinh khi ta đồng hóa lượng kiến thức thật sự đã học với mảnh bằng mà thật ra chỉ đóng vai trò làm tin mà thôi. Và khi cái bằng không làm tròn được vai trò “làm tin” của nó, do có quá nhiều bằng giả, học giả, thì người ta sẽ hoài nghi tất cả mọi cái bằng, thật cũng như giả. Vậy lỗi là do con người chúng ta, sao lại đổ cho bằng cấp? Nhiều trường đại học danh tiếng ở Anh, Pháp, Mỹ, Đức... cũng cấp bằng, có ai kêu ca gì đâu? Nếu mỗi học sinh đều nhận thức được điều này, hay chí ít thì thầy cô giáo, gia đình cũng phải làm một điều gì đó để giúp các em nhận thức được điều này, thì không nhất thiết phải dẹp bỏ bằng cấp. Thay vì vậy, các em phải biết hướng việc học của mình vào mục tiêu gặt hái kiến thức, còn chuyện bằng cấp chỉ là tiến trình tự nhiên sẽ đến, không cần quan tâm. Được như vậy, khi ra khỏi trường đại học rồi các em sẽ có thừa bản lĩnh để tự khẳng định mình thay vì chỉ biết dựa dẫm vào mảnh bằng mà tự mình không có khả năng, kiến thức thực sự. Và đó chính là điểm khác biệt thứ tư tôi muốn trao đổi cùng em.
Và đây là điểm khác biệt thứ năm, cũng là điểm cuối cùng tôi muốn trao đổi cùng em, vì có lẽ bài viết đã khá dài mà tôi thì không có ý muốn đề cập đến tất cả những gì em đã nêu ra. Đó là vấn đề giải pháp cho tình trạng đáng buồn hiện nay. Trong phần cuối buổi nói chuyện, em đã có những lời kêu gọi rất hùng hồn vì một nền giáo dục khai phóng. Tôi hoan nghênh và ngợi khen những suy nghĩ đầy trách nhiệm của em đối với nền giáo dục nước nhà, nhưng ở đây tôi lại cũng có vài suy nghĩ khác biệt với em.
Để làm rõ điểm khác biệt này thì phải nói lại một chút về vấn đề trước khi đưa ra giải pháp. Tôi tán thành với em về một số điểm bất cập, vô lý và kém hiệu quả hiện đang tồn tại trong nhà trường mà em đã nêu ra. Tôi sẽ không bàn sâu, bàn rộng về những khiếm khuyết, bất cập hay sai lầm này, vì đã có quá nhiều người nói đến. Ở đây tôi chỉ muốn nói đến cái khái niệm “đầu vào, đầu ra” (input, output) mà em đã đề cập. Em cho rằng
*“giáo dục là một quy trình đặc biệt và học sinh là một sản phẩm đặc biệt”*. Tôi không nghĩ như vậy. *Sản phẩm đặc biệt thì cũng là một dạng sản phẩm thôi, và khái niệm đó sẽ triệt tiêu hoàn toàn vai trò chủ động của học sinh.* Không ít người trong các em sẽ nghĩ rằng đến trường là để được nhà trường đào tạo, và cứ tự nhiên nhẩn nha qua hết thời gian học thì khi ra trường cũng sẽ được đóng gói trao cho một lượng kiến thức tương đương với mảnh bằng! Ảo tưởng! Giáo dục là một tiến trình tương tác giữa người dạy và người học. Ở đây không có bất kỳ sản phẩm nào được làm ra cả, chỉ có những con người cần được tạo điều kiện để tự phát huy những năng lực sẵn có của mình. (Xin mở ngoặc một chút vì có tương quan, tôi cực kỳ dị ứng với câu *“vì lợi ích trăm năm trồng người” *– Con người phải được đối xử như những con người, không phải vì lợi ích mà ta mới quan tâm chăm lo đến họ, bởi như vậy nếu không có lợi ích hay lợi ích kém kỏi – những người khuyết tật, người già – thì sao? Và nếu như khái niệm “trồng người” trong một chừng mực nào đó là phi nhân bản, thì cũng không thể chấp nhận việc xem học sinh là những sản phẩm của một quy trình, cho dù là quy trình đặc biệt.) Học sinh không phải những nguyên liệu để ta đưa vào rồi cho ra như những sản phẩm đóng hộp đồng loại, giống hệt nhau! Học sinh là những con người có suy nghĩ độc lập, chính em cũng nhiều lần nhấn mạnh điều đó; và vì là những con người có suy nghĩ độc lập nên trong một chừng mực nào đó, để phát huy tốt nhất hiệu quả việc học của chính mình, học sinh phải có vai trò chủ động hơn trong mối quan hệ tương tác giữa thầy và trò, giữa người đi gặt hái kiến thức và nguồn kiến thức, mà nguồn kiến thức hiện nay thì không chỉ giới hạn ở thầy cô giáo, không chỉ giới hạn ở các tiết học tại lớp. Tôi cũng như em, không thích những thầy cô giáo nào từ chối trả lời các câu hỏi của học sinh, cũng đồng nghĩa với việc không khuyến khích học sinh nêu câu hỏi. Tuy nhiên, các em ngày nay có quá nhiều thuận lợi hơn so với chúng tôi ngày xưa, không nhất thiết phải nêu câu hỏi với chỉ các thầy cô giáo. Các em có nhiều hơn một con đường để làm việc đó: sách vở, báo chí, internet, email giao tiếp khắp thế giới... Vậy cớ gì phải chấp nhận giao trọn số phận cuộc đời mình cho cái mà em gọi là *“quy trình đặc biệt” *đó? Có một câu rất xưa nhưng chưa từng lỗi thời: *“Hãy tự cứu lấy mình trước khi trời cứu.”* Đến quyền năng siêu nhiên như trời cũng chẳng nên mong đợi, huống hồ là những quyền lực thế tục? Tôi cũng như em, cũng mơ ước đất nước ta có một nền giáo dục tiên tiến, hiệu quả, mang lại những điều kiện học tập và phát huy năng lực tốt nhất cho học sinh. Nêu ra những bất cập cũng là điều nên làm, nhưng trong khi chờ mọi thứ chuyển biến thì trước hết hãy tự mình chuyển biến, đó là điều thiết thực nhất trong tầm tay của mỗi chúng ta. Trước khi cả cái hệ thống cồng kềnh này thay đổi cách dạy, thì điều tốt nhất có thể làm hiện nay là mỗi học sinh phải biết thay đổi cách học, phải biết trang bị cho mình một ý thức và phương pháp tự học, tự nghiên cứu, đừng chờ đợi mọi thứ ở nhà trường hay thầy cô giáo. Việc học chỉ có thể là áp lực, là căng thẳng khi các em đến lớp với một cái đầu hoàn toàn thụ động, không biết làm gì với mớ kiến thức mà người ta bày ra và nhồi nhét cho các em. Từ năm lớp 6, tôi nghĩ các em đã bắt đầu có được phần nào bản lĩnh để tự quyết việc học của mình, và rèn luyện đến năm lớp 9 thì sẽ vững vàng để chủ động hoàn toàn việc học. Đúng là “dạy tốt” thì học sẽ tốt hơn, nhưng nếu việc “dạy chưa tốt” thì cũng không lý gì em lại ngồi yên để cho cái “cỗ máy thi cử” nó nghiền nát tuổi thanh xuân của mình. Bản thân em trong những năm tới bước vào đại học cũng thế, nếu em không tự quyết định con đường đi của mình thì e rằng còn phải chờ đợi rất lâu trước khi có gì đó tích cực xảy ra. Đó là thực trạng của đất nước hôm nay.
Và nhân nói đến cái giải pháp “tự cứu” mà tôi đặt rất nhiều kỳ vọng ở các em học sinh của thế hệ hôm nay, tôi cũng muốn nêu ra một thắc mắc nhỏ. Tôi hơi băn khoăn về đối tượng của buổi nói chuyện được ghi hình của em. Khi đưa ra trước công chúng, hẳn em đã phải có một chủ đích của riêng mình. Theo nội dung mà em trình bày, tôi nghĩ có lẽ em nhắm đến
*“những người nắm quyền hành” *là chính, vì chỉ có họ mới đáp ứng được những đề xuất, giải quyết được những vấn đề em nêu ra. Nhưng theo phương cách mà em trình bày thì tôi lại thấy có vẻ như em chỉ muốn bật ra một tiếng kêu uất ức, bị đè nén từ lâu, để chia sẻ với bạn bè ngang hàng với em thì đúng hơn, bởi ngôn ngữ và cử chỉ của em nói lên điều đó. Thế nhưng, hãy nói đến thực tế của vấn đề. Tôi không nghĩ là trong mấy ngàn lượt xem clip đã qua có được bao nhiêu người có trách nhiệm và quyền hành trong ngành giáo dục, vì thực tế nếu có thì những người như thế cũng không nhiều lắm, nhưng qua các comment phản hồi thì dường như tuyệt đại đa số là học sinh và phụ huynh học sinh. Đối tượng này lại chẳng có khả năng giải quyết được những vấn đề em nêu ra, họ cũng chỉ thụ động thôi, nhưng lại có rất nhiều học sinh đồng cảm với những điều em nói. Tạo được sự đồng cảm, nói ra được những điều người khác muốn nói là điều đáng mừng, thế nhưng kết quả sẽ là gì? Tôi e rằng giá trị tích cực thì ít, vì em không nêu được những điều tích cực để các bạn học sinh biết được mình phải làm gì; mà ảnh hưởng không tích cực sẽ rất nhiều, vì có thể tạo ra và thúc đẩy thêm tâm lý chán chường, xem thường việc học nơi một số đông học sinh vốn đã sẵn có tâm lý này. Mà như tôi đã nói, như vậy là hoàn toàn vô ích, chỉ là tự bóp chết tương lai của mình thôi. Thông điệp mà lẽ ra em nên dành một chút thời gian trong bài nói chuyện của mình để gửi đến các bạn học sinh ấy là: *“Hãy tự cứu lấy mình trước khi trời cứu!” *Có thể sẽ hơi khó làm và đòi hỏi nhiều nỗ lực, nhưng đó là giải pháp thiết thực và khả thi nhất trong hoàn cảnh hiện nay. Khi các học sinh cấp 3 của tôi rời miền quê để đi học đại học, các em tìm tôi để xin một lời khuyên, tôi chỉ nói: *“Hãy làm một sinh viên thực sự như thầy đã từng định nghĩa, đừng làm một học sinh cấp 4.”* Và tôi nghĩ rất nhiều em khi rời trường đại học đã thành đạt chính là nhờ vào những nỗ lực *“tự cứu” *của chính các em.
Và đó cũng chính là lý do tôi dành thời gian để viết những dòng đối thoại này với em – cũng có nghĩa là với các bạn học sinh xem clip này. Tôi thật lòng mong muốn một tương lai tốt đẹp cho tất cả các em, những người sẽ quyết định số phận của dân tộc và đất nước này khi những người đi trước như chúng tôi đã lần lượt ra đi. Thân chúc em những năm đại học thật tốt đẹp và gặt hái nhiều thành tựu thực sự về tri thức cũng như đạo đức. Nếu muốn trao đổi gì với tôi, đừng ngại viết thư về nguyenminh@rongmotamhon.net - vì cũng như em thôi, tôi sẽ sẵn lòng xem em như một đồng nghiệp trong tương lai của mình.
**Quý vị đang truy cập từ IP 54.211.148.181 và chưa ghi danh hoặc đăng nhập trên máy tính này. **Nếu là thành viên, quý vị chỉ cần đăng nhập một lần duy nhất trên thiết bị truy cập, bằng email và mật khẩu đã chọn.
Chúng tôi khuyến khích việc
**ghi danh thành viên **để thuận tiện trong việc chia sẻ thông tin, chia sẻ kinh nghiệm sống giữa các thành viên, đồng thời quý vị cũng sẽ nhận được sự hỗ trợ kỹ thuật từ Ban Quản Trị trong quá trình sử dụng website này.
** Việc ghi danh là hoàn toàn miễn phí và tự nguyện**.
Ghi danh hoặc đăng nhập


text:
Một cơ thể đẹp là một cơ thể cân đối, khỏe mạnh. Khi bạn gầy quá, bạn không chỉ trông rất thiếu sức sống mà còn dễ bị mệt mỏi và đuối sức. Dưới đây là một số thực phẩm giúp tăng cân cho người gầy hiệu quả, không tốn nhiều thời gian, lại an toàn cho sức khỏe. Nước ép trái cây, salad, quả bơ... an toàn, bổ và rẻ để bạn nhanh chóng thoát khỏi ám ảnh "phải tăng cân".
Thực phẩm cần thiết cho người gầy
Quả bơ
Trong quả bơ chứa rất nhiều carbohydrate giúp bạn tăng cân. Hơn thế, nó còn giúp bạn đẹp da, tốt cho tim. Vì thế, nếu bạn ăn bơ thường xuyên, bạn có thể tăng cân một cách nhanh chóng.
Nước ép trái cây nguyên chất
Một cách dễ dàng khác để bổ sung thêm calo cho cơ thể là qua đường uống. Nước ép trái cây chứa một lượng calo khá lớn, chưa kể đến lượng đường tự nhiên. Nó không chỉ giúp bạn nhanh chóng tăng cần mà còn tốt cho sức khỏe, đẹp da với lượng vitamin và khoáng chất của mình.
Pho mát
Phải thừa nhận rằng pho mát là thực phẩm cung cấp chất béo hàng đầu. Nếu bạn đang cần tăng cân, hãy nghĩ đến pho mát nhiều hơn. Bạn có thể kết hợp với rất nhiều món ăn hàng ngày như khoai tây chiên, bánh mì, rau trộn... Nó không chỉ cung cấp một lượng calo lớn mà còn chứa rất nhiều canxi.
Hoa quả sấy khô
Hoa quả sấy khô là một trong những thực phẩm hàng đầu giúp bạn lên cân mà an toàn. Lương calo trong hoa quả khô cao gấp 5-8 lần so với khi chúng còn tươi. Ngoài ra, một số loại còn được thêm đường nên lượng calo càng cao. Vì vậy, bạn có thể bổ sung hoa quả khô trong danh sách món ăn nhẹ yêu thích của mình.
Các loại đậu, khoai tây
Người gầy nên tăng cường những thực phẩm có hàm lượng protein cao như họ nhà đậu, khoai tây... Riêng khoai tây cung cấp nhiều tinh bột, vitamin B1, B2, vitamin C... rất phù hợp với người muốn tăng cân.
Salad
Salad sẽ là người bạn tốt nhất cho bạn nếu muốn tăng cân mà vẫn đảm bảo sức khỏe. Bạn vừa được cung cấp chất xơ, một số loại vitamin qua các món rau, vừa được nhận thêm đường, pho mát... Như vậy lượng calo cũng không hề nhỏ.

markdown:
Một cơ thể đẹp là một cơ thể cân đối, khỏe mạnh. Khi bạn gầy quá, bạn không chỉ trông rất thiếu sức sống mà còn dễ bị mệt mỏi và đuối sức. Dưới đây là một số thực phẩm giúp tăng cân cho người gầy hiệu quả, không tốn nhiều thời gian, lại an toàn cho sức khỏe. Nước ép trái cây, salad, quả bơ... an toàn, bổ và rẻ để bạn nhanh chóng thoát khỏi ám ảnh "phải tăng cân".
Thực phẩm cần thiết cho người gầy
**Quả bơ**
Trong quả bơ chứa rất nhiều carbohydrate giúp bạn tăng cân. Hơn thế, nó còn giúp bạn đẹp da, tốt cho tim. Vì thế, nếu bạn ăn bơ thường xuyên, bạn có thể tăng cân một cách nhanh chóng.
**Nước ép trái cây nguyên chất**
Một cách dễ dàng khác để bổ sung thêm calo cho cơ thể là qua đường uống. Nước ép trái cây chứa một lượng calo khá lớn, chưa kể đến lượng đường tự nhiên. Nó không chỉ giúp bạn nhanh chóng tăng cần mà còn tốt cho sức khỏe, đẹp da với lượng vitamin và khoáng chất của mình.
**Pho mát**
Phải thừa nhận rằng pho mát là thực phẩm cung cấp chất béo hàng đầu. Nếu bạn đang cần tăng cân, hãy nghĩ đến pho mát nhiều hơn. Bạn có thể kết hợp với rất nhiều món ăn hàng ngày như khoai tây chiên, bánh mì, rau trộn... Nó không chỉ cung cấp một lượng calo lớn mà còn chứa rất nhiều canxi.
**Hoa quả sấy khô**
Hoa quả sấy khô là một trong những thực phẩm hàng đầu giúp bạn lên cân mà an toàn. Lương calo trong hoa quả khô cao gấp 5-8 lần so với khi chúng còn tươi. Ngoài ra, một số loại còn được thêm đường nên lượng calo càng cao. Vì vậy, bạn có thể bổ sung hoa quả khô trong danh sách món ăn nhẹ yêu thích của mình.
**Các loại đậu, khoai tây**
Người gầy nên tăng cường những thực phẩm có hàm lượng protein cao như họ nhà đậu, khoai tây... Riêng khoai tây cung cấp nhiều tinh bột, vitamin B1, B2, vitamin C... rất phù hợp với người muốn tăng cân.
**Salad**
Salad sẽ là người bạn tốt nhất cho bạn nếu muốn tăng cân mà vẫn đảm bảo sức khỏe. Bạn vừa được cung cấp chất xơ, một số loại vitamin qua các món rau, vừa được nhận thêm đường, pho mát... Như vậy lượng calo cũng không hề nhỏ.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: _CookiesCustomerId=PCD6B1F20B0B874,1; expires=Fri, 19-Jan-2018 08:56:52 GMT; path=/

Connection: close

Cache-Control: private

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
Alesón
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Alesón tỉnh và cộng đồng tự trị La Rioja, phía bắc Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 6,49 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 116 người với mật độ 17,87 người/km². Đô thị này có cự ly 24 km so với Logroño.

markdown:
# Alesón
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Alesón
|
Alesón
|
|![]()
[Quốc gia](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Flag_of_Spain.svg/23px-Flag_of_Spain.svg.png)
[Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) [Tỉnh](/wiki/V%C3%B9ng_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) ![ Flag of La Rioja (with coat of arms).svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/db/Flag_of_La_Rioja_%28with_coat_of_arms%29.svg/20px-Flag_of_La_Rioja_%28with_coat_of_arms%29.svg.png)
![ Flag of La Rioja (with coat of arms).svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/db/Flag_of_La_Rioja_%28with_coat_of_arms%29.svg/20px-Flag_of_La_Rioja_%28with_coat_of_arms%29.svg.png)
[La Rioja](/wiki/La_Rioja_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn)( *comarca*) [Nájera](/w/index.php?title=Comarca_de_N%C3%A1jera&action=edit&redlink=1) [Thị trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng) [PP](/w/index.php?title=Partido_Popular&action=edit&redlink=1)) 2(251 mi 2) [Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(0/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/UTC%2B1)( [UTC+1](/wiki/UTC%2B1)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CEST](/wiki/UTC%2B2)( [UTC+2](/wiki/UTC%2B2)) [Mã bưu chính](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_c%E1%BB%A7a_T%C3%A2y_Ban_Nha&action=edit&redlink=1) [Tên gọi dân cư](/w/index.php?title=T%C3%AAn_g%E1%BB%8Di_d%C3%A2n_c%C6%B0&action=edit&redlink=1) [Thánh](/wiki/Th%C3%A1nh_(Kit%C3%B4_gi%C3%A1o))bảo trợ [Santa Ana](/w/index.php?title=Ana_(madre_de_Mar%C3%ADa)&action=edit&redlink=1) [http://www.aleson.es/](http://www.aleson.es/) **Alesón** [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) và [cộng đồng tự trị](/wiki/V%C3%B9ng_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) [La Rioja](/wiki/La_Rioja_(T%C3%A2y_Ban_Nha)), phía bắc [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha). Đô thị này có diện tích là 6,49 [ki-lô-mét vuông](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng), dân số năm 2009 là 116 người với mật độ 17,87 người/km². Đô thị này có cự ly 24 km so với [Logroño](/wiki/Logro%C3%B1o).

WARC-Truncated: length

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.05:-77.47:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

X-Cache-Status: miss

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish-v4, 1.1 varnish-v4

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1054 miss, cp1065 miss

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Accept-Ranges: bytes

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Cocker Spaniel
Cocker Spaniel là một giống chó săn chuyên nghiệp thuộc dòng chó tha mồi (gundog) nhưng đồng thời nó cũng được mọi người yêu thích và nuôi trong nhà giống như là loài chó cảnh vì tính cách vui vẻ của nó. Chó Cocker Spaniel được xếp vào loại săn cạn, chuyên săn gà rừng và chim nên chúng được đặt tên là Cocker (Cock là con chim trống). Cocker tuy là giống chó Tây Ban Nha nhưng lại được nuôi và nhân giống phổ biến nhất ở Anh và Mỹ. Ngày nay, đa phần người nuôi chó thường nhập chó giống Cocker từ 2 nước này. Ở Anh, chó Cocker đã được nuôi từ thế kỷ 15 để làm chó săn cho giới quý tộc và Hoàng gia Anh. Cocker cũng đóng góp nguồn gen không nhỏ vào việc lai tạo các giống chó săn nổi tiếng khác của Anh Quốc. Chó Cocker hiện đại được chia thành chủ yếu 2 giống là American Cocker Spaniel (được phát triển theo chuẩn riêng của AKC) và English Cocker Spaniel (giống chó Cocker cổ, hầu như không thay đổi từ thế kỷ 14). Ở Việt Nam, giống Cocker được nuôi phổ biến hơn cả là Cocker Mỹ.
Tổng quan[sửa | sửa mã nguồn]
Có tổ tiên bắt nguồn từ Tây Ban Nha nhưng lần đầu tiên được chú ý tại xứ Wales. Từ thế kỷ XIV, nó đã là mục tiêu của mọi lời ca ngơi vì tính cách của nó hơn là năng khiếu của nó trong việc săn bắt. Vào thế kỷ XVIII, giống chó này đã cho ra đời hai dòng con của nó gồm Springing Spaniel và Cocking Spaniel. Hai dòng chó này cũng là những tay săn mồi thực thụ. Những bá tước vùng Malborough rất thích nuôi giống chó này để phục vụ cho việc đi săn nên nó còn được mọi người biết đến với tên gọi là Cocker Malborough.
Ngoài ra, giống chó này còn mang thêm dòng máu giống chó lùn, lông xù Blenheim của Anh. Mặc dù con Cocker Spaniel xuất hiện từ rất sớm nhưng mãi đến thế kỷ XIX mới bắt đầu được công nhận là một giống chó mang những đặc tính riêng xác định. Đến cuối thế kỷ này, nó xuất hiện ở Pháp và trở thành con chó thời thượng. Sự phổ biến của nó vượt xa các giống chó cảnh khác bấy giờ như là chó lông xù Breton và sự phổ biến của nó vượt xa ra khỏi vùng biển Manche và Địa Trung Hải.
Có tính cách vui vẻ, nhiệt tình và rất linh hoạt, vì vậy, nó thường được ví như một đứa trẻ. Nuôi một con chó Cocker thì tuổi nuôi thích hợp nhất là khoảng hai tháng tuổi. Vì là giống chó săn nên nó rất nhạy bén trong việc đánh hơi. Chúng cũng đã được sử dụng làm chó nghiệp vụ giúp cho việc tìm kiếm hàng cấm, ma túy, chất nổ tại khắp các sân bay trên thế giới.
Đặc điểm[sửa | sửa mã nguồn]
Tổng quan hình thái bên ngoài của chúng thì chúng có kích thước thể trọng 12 – 13 kg. Con đực cao từ 38 – 41 cm. Con cái cao từ 37 – 40 cm. Đầu chúng tương đối hơi kéo dài và phân biệt rõ từng phần, trán rộng, sọ rộng và hơi gồ lên ở phía cuối. Phần xương nơi bên hai chân mày gồ lên tạo thành một đường rõ nét. Đường cong giữa trán và mũi rõ rệt, sống mũi thẳng, chắc, rộng, chóp mũi màu đen. Mõm nghiệng từ từ ra phía mũi, không tạo điểm gảy và không nhọn, mắt to nhưng không lồi, màu nâu hạt dẻ hoặc đậm hơn, một con Cocker rặt giống thì màu mắt không được quá sáng.
Tai rộng phủ đầu và kéo dài từ trên mắt xuống dưới cổ. Khi kéo tai ra phía trước đầu thì vành tai không vượt quá chóp mũi, trên tai phủ đầy lông dài và mềm nhưng không tạo thành lọn. Lỗ tai là nơi dễ bị viêm nhất, vì vậy, cần chú ý vệ sinh thường xuyên. Cổ dài, hơi cong và có nhiều cơ bắp. Lưng ngắn, hông mạnh và đầy cơ bắp, mông to tròn. Khi đứng thẳng thì toàn thân xuôi về phía đuôi. Lồng ngực rộng lớn và sâu xuống tận cùi chỏ. Khung sườn cân đối. Đuôi ngắn thấp xuống phía dưới cuối đường lưng, chiếm 2/5 chiều dài cơ thể, đuôi càng thấp càng đẹp.
Ngày nay, do theo mỹ quan của đa số người nên từ khi được 2 –3 ngày tuổi, người ta sẽ cắt đuôi cho chúng, chỉ chừa lại 1 –2 đốt. Chân trước thẳng, mạnh mẽ, hơi ngắn, vai dài, hơi cong. Chân sau khỏe, có nhịều cơ bắp giúp chó có sức bật, khoeo chân dài, bàn chân to. Lông dài và không gợn sóng, nằm sát nhau. Tuy lông dài và dày, nhưng nó vẫn thích nghi được ở những vùng có khí hậu nhiệt đới như nước ta. Màu sắc của lông rất đa dạng, màu đơn thường có các màu như đen, hung vàng,kem. Những màu này không lẫn một vết trắng nào, ngoại trừ vết trắng ở trước ngực. Màu da đen nâu, đen hung trắng. Màu trên lưng thường đậm hơn ở hai bên hông, trên đầu và bốn chân.
Ngoài giống Cocker Spaniel còn có giống Cocker American. Nhìn chung, hai giống này mang cùng một dòng máu, nhưng do chúng phân bố ở các vùng địa lý khác nhau nên chúng cũng mang một vài đặc tính khác nhau, tùy theo sự thích nghi với điều kiện ngoại cảnh. Ví dụ như về kích thước, Cocker American nhỏ hơn Cocker Spaniel (con đực cao tối đa 38 cm, con cái cao tối đa 35,6 cm). Về hình dáng thì lông Cocker American ngắn hơn, thẳng hơn ở đầu và thân nhưng cong ở bụng, ngực, chân. Những nhà chuyên môn đã đánh giá giống chó này là giống chó thuần nhất trong các giống Cocker. Đặc biệt, giống chó này rất thích hợp để làm bạn cùng trẻ em. Cocker rất hiền, vui nhộn và dịu dàng.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Walsh, John Henry (1887). The Dog in Health and Disease. London: Longmans & Green.
- Edward, Second Duke of York (1909). The Master of Game. London: Chatto & Windus.
- Sucher, Jamie (1999). Cocker Spaniels. Complete Pet Owner's Manual (ấn bản 2). Hauppauge, New York: Barron's Educational Series. ISBN 978-0-7641-1034-4.
- Palika, Liz (2009). Cocker Spaniel: Your Happy Healthy Pet (ấn bản 2). Hoboken, New Jersey: Howell Book House. ISBN 978-0-470-39060-3.
- Smith, A.C. (1932). Gun Dogs - Their Training, Working and Management. London: Seeley, Service & Co. p. 89.
- Case, Linda P. (2005). The Dog: Its Behavior, Nutrition, and Health (2nd ed.). Ames, Iowa: Wiley-Blackwell. p. 32. ISBN 978-0-8138-1254-0.
- Walsh, John Henry (1906). The Dogs Of Great Britain, America, And Other Countries. Their Breeding, Training, and Management in Health and Disease. New York: Orange Judd Company.

markdown:
# Cocker Spaniel
|
|
Một con Cocker Spaniel săn được con chim trĩ
[American Cocker Spaniel](/wiki/American_Cocker_Spaniel) [English Cocker Spaniel](/wiki/English_Cocker_Spaniel)
|Đặc điểm|
|Cao||Đực||ACS: 14,5–15,5 inch (37–39 cm)
|
ECS: 15,5–16 inch (39–41 cm)
|Cái||ACS: 13,5–14,5 inch (34–37 cm)
|
ECS: 15–15,5 inch (38–39 cm)
|Phân loại & tiêu chuẩn|**Cocker Spaniel** là một giống [chó săn](/wiki/Ch%C3%B3_s%C4%83n) chuyên nghiệp thuộc dòng chó tha mồi (gundog) nhưng đồng thời nó cũng được mọi người yêu thích và nuôi trong nhà giống như là loài [chó cảnh](/wiki/Ch%C3%B3_c%E1%BA%A3nh) vì tính cách vui vẻ của nó. Chó Cocker Spaniel được xếp vào loại săn cạn, chuyên săn gà rừng và chim nên chúng được đặt tên là Cocker (Cock là con chim trống). Cocker tuy là giống chó Tây Ban Nha nhưng lại được nuôi và nhân giống phổ biến nhất ở Anh và Mỹ. Ngày nay, đa phần người nuôi chó thường nhập chó giống Cocker từ 2 nước này. Ở Anh, chó Cocker đã được nuôi từ thế kỷ 15 để làm chó săn cho giới quý tộc và Hoàng gia Anh. Cocker cũng đóng góp nguồn gen không nhỏ vào việc lai tạo các giống chó săn nổi tiếng khác của Anh Quốc. Chó Cocker hiện đại được chia thành chủ yếu 2 giống là American Cocker Spaniel (được phát triển theo chuẩn riêng của AKC) và English Cocker Spaniel (giống chó Cocker cổ, hầu như không thay đổi từ thế kỷ 14). Ở Việt Nam, giống Cocker được nuôi phổ biến hơn cả là Cocker Mỹ.
## Tổng quan[
[sửa](/w/index.php?title=Cocker_Spaniel&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cocker_Spaniel&action=edit§ion=1)]
Có tổ tiên bắt nguồn từ Tây Ban Nha nhưng lần đầu tiên được chú ý tại xứ Wales. Từ thế kỷ XIV, nó đã là mục tiêu của mọi lời ca ngơi vì tính cách của nó hơn là năng khiếu của nó trong việc săn bắt. Vào thế kỷ XVIII, giống chó này đã cho ra đời hai dòng con của nó gồm Springing Spaniel và Cocking Spaniel. Hai dòng chó này cũng là những tay săn mồi thực thụ. Những bá tước vùng Malborough rất thích nuôi giống chó này để phục vụ cho việc đi săn nên nó còn được mọi người biết đến với tên gọi là Cocker Malborough.
Ngoài ra, giống chó này còn mang thêm dòng máu giống chó lùn, lông xù Blenheim của Anh. Mặc dù con Cocker Spaniel xuất hiện từ rất sớm nhưng mãi đến thế kỷ XIX mới bắt đầu được công nhận là một giống chó mang những đặc tính riêng xác định. Đến cuối thế kỷ này, nó xuất hiện ở Pháp và trở thành con chó thời thượng. Sự phổ biến của nó vượt xa các giống chó cảnh khác bấy giờ như là chó lông xù Breton và sự phổ biến của nó vượt xa ra khỏi vùng biển Manche và Địa Trung Hải.
Có tính cách vui vẻ, nhiệt tình và rất linh hoạt, vì vậy, nó thường được ví như một đứa trẻ. Nuôi một con chó Cocker thì tuổi nuôi thích hợp nhất là khoảng hai tháng tuổi. Vì là giống chó săn nên nó rất nhạy bén trong việc đánh hơi. Chúng cũng đã được sử dụng làm chó nghiệp vụ giúp cho việc tìm kiếm hàng cấm, ma túy, chất nổ tại khắp các sân bay trên thế giới.
## Đặc điểm[
[sửa](/w/index.php?title=Cocker_Spaniel&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cocker_Spaniel&action=edit§ion=2)]
Tổng quan hình thái bên ngoài của chúng thì chúng có kích thước thể trọng 12 – 13 kg. Con đực cao từ 38 – 41 cm. Con cái cao từ 37 – 40 cm. Đầu chúng tương đối hơi kéo dài và phân biệt rõ từng phần, trán rộng, sọ rộng và hơi gồ lên ở phía cuối. Phần xương nơi bên hai chân mày gồ lên tạo thành một đường rõ nét. Đường cong giữa trán và mũi rõ rệt, sống mũi thẳng, chắc, rộng, chóp mũi màu đen. Mõm nghiệng từ từ ra phía mũi, không tạo điểm gảy và không nhọn, mắt to nhưng không lồi, màu nâu hạt dẻ hoặc đậm hơn, một con Cocker rặt giống thì màu mắt không được quá sáng.
Tai rộng phủ đầu và kéo dài từ trên mắt xuống dưới cổ. Khi kéo tai ra phía trước đầu thì vành tai không vượt quá chóp mũi, trên tai phủ đầy lông dài và mềm nhưng không tạo thành lọn. Lỗ tai là nơi dễ bị viêm nhất, vì vậy, cần chú ý vệ sinh thường xuyên. Cổ dài, hơi cong và có nhiều cơ bắp. Lưng ngắn, hông mạnh và đầy cơ bắp, mông to tròn. Khi đứng thẳng thì toàn thân xuôi về phía đuôi. Lồng ngực rộng lớn và sâu xuống tận cùi chỏ. Khung sườn cân đối. Đuôi ngắn thấp xuống phía dưới cuối đường lưng, chiếm 2/5 chiều dài cơ thể, đuôi càng thấp càng đẹp.
Ngày nay, do theo mỹ quan của đa số người nên từ khi được 2 –3 ngày tuổi, người ta sẽ cắt đuôi cho chúng, chỉ chừa lại 1 –2 đốt. Chân trước thẳng, mạnh mẽ, hơi ngắn, vai dài, hơi cong. Chân sau khỏe, có nhịều cơ bắp giúp chó có sức bật, khoeo chân dài, bàn chân to. Lông dài và không gợn sóng, nằm sát nhau. Tuy lông dài và dày, nhưng nó vẫn thích nghi được ở những vùng có khí hậu nhiệt đới như nước ta. Màu sắc của lông rất đa dạng, màu đơn thường có các màu như đen, hung vàng,kem. Những màu này không lẫn một vết trắng nào, ngoại trừ vết trắng ở trước ngực. Màu da đen nâu, đen hung trắng. Màu trên lưng thường đậm hơn ở hai bên hông, trên đầu và bốn chân.
Ngoài giống Cocker Spaniel còn có giống Cocker American. Nhìn chung, hai giống này mang cùng một dòng máu, nhưng do chúng phân bố ở các vùng địa lý khác nhau nên chúng cũng mang một vài đặc tính khác nhau, tùy theo sự thích nghi với điều kiện ngoại cảnh. Ví dụ như về kích thước, Cocker American nhỏ hơn Cocker Spaniel (con đực cao tối đa 38 cm, con cái cao tối đa 35,6 cm). Về hình dáng thì lông Cocker American ngắn hơn, thẳng hơn ở đầu và thân nhưng cong ở bụng, ngực, chân. Những nhà chuyên môn đã đánh giá giống chó này là giống chó thuần nhất trong các giống Cocker. Đặc biệt, giống chó này rất thích hợp để làm bạn cùng trẻ em. Cocker rất hiền, vui nhộn và dịu dàng.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Cocker_Spaniel&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cocker_Spaniel&action=edit§ion=3)]
- Walsh, John Henry (1887).
[. London: Longmans & Green.](http://www.archive.org/stream/doginhealthandd00walsgoog/doginhealthandd00walsgoog_djvu.txt) *The Dog in Health and Disease* [Edward, Second Duke of York](/w/index.php?title=Edward_of_Norwich,_2nd_Duke_of_York&action=edit&redlink=1)(1909). [. London: Chatto & Windus.](http://www.archive.org/stream/masterofgameoldexx00edwa#page/n9/mode/2up) *The Master of Game*
- Sucher, Jamie (1999).
*Cocker Spaniels*. Complete Pet Owner's Manual (ấn bản 2). Hauppauge, New York: Barron's Educational Series. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-7641-1034-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-7641-1034-4).
- Palika, Liz (2009).
[(ấn bản 2). Hoboken, New Jersey: Howell Book House.](http://books.google.com/books?id=tVdraCvRVNcC&pg=PP1&dq=cocker+spaniel&cd=1#v=onepage&q&f=false) *Cocker Spaniel: Your Happy Healthy Pet* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-470-39060-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-470-39060-3).
- Smith, A.C. (1932). Gun Dogs - Their Training, Working and Management. London: Seeley, Service & Co. p. 89.
- Case, Linda P. (2005). The Dog: Its Behavior, Nutrition, and Health (2nd ed.). Ames, Iowa: Wiley-Blackwell. p. 32.
[ISBN 978-0-8138-1254-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9780813812540).
- Walsh, John Henry (1906). The Dogs Of Great Britain, America, And Other Countries. Their Breeding, Training, and Management in Health and Disease. New York: Orange Judd Company.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Cocker_Spaniel&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cocker_Spaniel&action=edit§ion=4)]
|
|
|Với người
|

X-Cache-Status: hit

X-Cache: cp1068 hit/2, cp1065 miss


text:
Horatio Nelson
Phó Đô đốc Horatio Nelson, tử tước Nelson thứ nhất, KB (sinh 29 tháng 9, 1758 - mất 21 tháng 10, 1804) là một đô đốc người Anh, trở nên nổi tiếng trong cuộc chiến tranh Napoleon, đặc biệt là trận chiến Trafalgar, một chiến thắng quyết định của vương quốc Anh, đồng thời cũng là nơi ông hy sinh. Nelson được biết đến là người có khả năng truyền cảm hứng và khích lệ tinh thần binh sĩ, chính nhờ điều đó mà ông được gắn với cái tên:"The Nelson Touch".
Những chiến công hiển hách của ông trong chiến tranh đã giúp ông tạo một vị trí đáng kính cùng với các nhân vật quân sự lừng lẫy khác trong lịch sử vương quốc Anh.
Vào thế kỷ 18, Nelson trở nên nổi tiếng với chuyện tình Phu nhân Hamilton (tức Emma Hart), vợ của ông William Hamilton - một Đại sứ Anh ở xứ Napoli. Bà trở thành tình nhân của Nelson và họ đã sống với nhau công khai khi bà trở lại Anh, dù Nelson cũng đã có vợ là bà Fanny Nelson. Hai người đã có một người con gái tên là Horatia Nelson. Do Quý ông William Hamilton rất ngưỡng mộ Nelson nên Quý ông không hề cấm đoán cuộc tình này. Sau khi hy sinh vào năm 1805, Nelson trở thành anh hùng dân tộc và được đưa tang theo nghi lễ quốc gia. Cho tới ngày nay, kí ức về Nelson vẫn còn sống mãi cùng vô số các công trình tưởng niệm, trong đó đáng kể nhất là tượng đài Nelson tại thủ đô Luân Đôn, đứng ở giữa quảng trường Trafalgar.
Thiếu thời[sửa | sửa mã nguồn]
Horatio Nelson sinh ngày 29 tháng 9 năm 1758 tại nhà của mục sư ở Burnham Thorpe, Norfolk, nước Anh. Ông là đứa con thứ sáu trong mười một người con của Reverend Edmund Nelson và vợ là Catherine. Mẹ của ông mất khi ông được chín tuổi. Bà sống tại làng Barsham, Suffolk, và kết hôn với Reverend Edmund Nelson tại nhà thờ Beccles, Suffolk vào năm 1749.
Nguồn gốc[sửa | sửa mã nguồn]
- Adkin, Mark (2007). The Trafalgar Companion: A Guide to History's Most Famous Sea Battle and the Life of Admiral Lord Nelson. London: Aurum Press. ISBN 1-84513-018-9.
- Bradford, Ernle (2005). Nelson: The Essential Hero. Wordsworth Military Library. ISBN 1-84022-202-6.
- Coleman, Terry (2001). Nelson: The man and the legend. Bloomsbury. ISBN 0-7475-5900-7.
- Goodwin, Peter (2002). Nelson's Ships: A History Of The Vessels In Which He Served: 1771 - 1805. London: Conway Maritime Press. ISBN 0-8117-1007-6.
- Haydn, Joseph (1851). The Book of Dignities. Longmans, Brown, Green, and Longmans.
- Hayward, Joel S. A. (2003). For God and Glory: Lord Nelson and His Way of War. ISBN 1-59114-351-9.
- Hibbert, Christopher (1994). Nelson A Personal History. Basic Books. ISBN 0-201-40800-7.
- Lambert, Andrew (2004). Nelson - Britannia's God of War. London: Faber and Faber. ISBN 0-571-21222-0.
- Lavery, Brian (2003). Nelson and the Nile. London: Caxton Editions. ISBN 1-84067-5225.
- Lee, Christopher (2005). Nelson and Napoleon, The Long Haul to Trafalgar. headline books. tr. 560. ISBN 0-7553-1041-1.
- Nelson, Horatio, Lord Viscount, The Dispatches and Letters of Vice Admiral Lord Viscount Nelson: With Notes by Sir Nicholas Harris Nicolas G.C.M.G., The Third Volume, January 1798 to August 1799, Henry Colburn, London, 1845
- Oman, Carola (1987). Nelson. London: Hodder & Stoughton. ISBN 0-340-40672-0.
- Pettigrew, Thomas (1849). Memoirs of the Life of Vice-Admiral, Lord Viscount Nelson, K. B., Duke of Bronté. London: T. & W. Boone.
- Pocock, Tom (1987). Horatio Nelson. London: The Bodley Head. ISBN 0-370-31124-8.
- Sugden, John (2004). Nelson: A Dream of Glory. London: Jonathan Cape. ISBN 0-224-06097-X.
- Sugden, John (2013). Nelson: The Sword of Albion. New York: Henry Holt and Co. ISBN 080507807-X.
- von Pivka, Otto (1980). Navies of the Napoleonic Era. Hippocrene Books. ISBN 0-88254-505-1.
- White, Colin. Nelson, The New Letters. Boydell Press. ISBN 1-84383-130-9.
- The Naval Chronicle, Volume 3. J. Gold. 1800. (reissued by Cambridge University Press, 2010. ISBN 978-1-108-01842-5)
- The Naval Chronicle, Volume 6. J. Gold. 1806. (reissued by Cambridge University Press, 2010. ISBN 978-1-108-01854-8)
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Nelson of Norfolk — Archant Newspapers
- Nelson Chronology World History Database
- Nelson Statue in Barbados
- 'The Death of Nelson' (1806) by Benjamin West
- Webpage dedicated to Nelson
- The Nelson Society
- The Marine Society
- Life onboard HMS Victory: an educational resource
- Tapping the Admiral from World Wide Words.
- Tác phẩm của Horatio Nelson tại Dự án Gutenberg
- The Death of Lord Nelson, 1807, by William Beatty from Project Gutenberg
- A Tribute to Nelson's Navy
- An essay on Nelson in The Oxonian Review of Books
- Animation of the Battle of Trafalgar
- MaritimeQuest HMS Victory Photo Gallery
- Photos of Nelson Castle in Bronte-Italy
- Biographical resources dedicated to Horatio Nelson

markdown:
# Horatio Nelson
|Horatio Nelson, tử tước Nelson thứ nhất|
|
|![]()
Phó Đô Đốc Horatio Nelson, do họa sĩ
[Lemuel Francis Abbott](/w/index.php?title=Lemuel_Francis_Abbott&action=edit&redlink=1) [Burnham Thorpe](/w/index.php?title=Burnham_Thorpe&action=edit&redlink=1), [Norfolk](/wiki/Norfolk), [Anh](/wiki/Anh) [Mũi Trafalgar](/wiki/M%C5%A9i_Trafalgar), [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha) [United Kingdom of](/w/index.php?title=United_Kingdom_of_Great_Britain_and_Ireland&action=edit&redlink=1)
Great Britain and Ireland
Great Britain and Ireland
[Hải quân Hoàng gia](/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Ho%C3%A0ng_gia_Anh) [Phó Đô Đốc](/w/index.php?title=Ph%C3%B3_%C4%90%C3%B4_%C4%90%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1) [Trận Cape St Vincent](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Cape_St_Vincent_(1797)&action=edit&redlink=1) [Trận sông Nil](/wiki/H%E1%BA%A3i_chi%E1%BA%BFn_v%E1%BB%8Bnh_Aboukir) [Trận Santa Cruz de Tenerife](/w/index.php?title=Tr%C3%A2n_Santa_Cruz_de_Tenerife_(1797)&action=edit&redlink=1) [Trận Copenhagen](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Copenhagen_(1801)&action=edit&redlink=1) [Trận Trafalgar](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Trafalgar) [Several (see below)](/wiki/Horatio_Nelson,_T%E1%BB%AD_t%C6%B0%E1%BB%9Bc_Nelson_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t#T.C6.B0.E1.BB.9Bc_hi.E1.BB.87u)
Phó Đô đốc
**Horatio Nelson**, **tử tước Nelson thứ nhất**, [KB](/w/index.php?title=Hu%C3%A2n_ch%C6%B0%C6%A1ng_Bath&action=edit&redlink=1) (sinh [29 tháng 9](/wiki/29_th%C3%A1ng_9), [1758](/wiki/1758) - mất [21 tháng 10](/wiki/21_th%C3%A1ng_10), [1804](/wiki/1804)) là một đô đốc người [Anh](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Anh), trở nên nổi tiếng trong cuộc [chiến tranh Napoleon](/wiki/C%C3%A1c_cu%E1%BB%99c_chi%E1%BA%BFn_tranh_c%E1%BB%A7a_Napol%C3%A9on), đặc biệt là [trận chiến Trafalgar](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Trafalgar), một chiến thắng quyết định của vương quốc Anh, đồng thời cũng là nơi ông hy sinh. Nelson được biết đến là người có khả năng truyền cảm hứng và khích lệ tinh thần binh sĩ, chính nhờ điều đó mà ông được gắn với cái tên:" *The Nelson Touch*".
Những chiến công hiển hách của ông trong chiến tranh đã giúp ông tạo một vị trí đáng kính cùng với các nhân vật quân sự lừng lẫy khác trong lịch sử
[vương quốc Anh](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Anh).
Vào
[thế kỷ 18](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_18), Nelson trở nên nổi tiếng với chuyện tình [Phu nhân Hamilton](/w/index.php?title=Emma,_Phu_nh%C3%A2n_Hamilton&action=edit&redlink=1) (tức Emma Hart), vợ của ông [William Hamilton](/w/index.php?title=William_Hamilton_(nh%C3%A0_ngo%E1%BA%A1i_giao)&action=edit&redlink=1) - một Đại sứ Anh ở xứ [Napoli](/wiki/Napoli). Bà trở thành tình nhân của Nelson và họ đã sống với nhau công khai khi bà trở lại Anh, dù Nelson cũng đã có vợ là bà [Fanny Nelson](/w/index.php?title=Fanny_Nelson&action=edit&redlink=1). Hai người đã có một người con gái tên là [Horatia Nelson](/w/index.php?title=Horatia_Nelson&action=edit&redlink=1). Do Quý ông William Hamilton rất ngưỡng mộ Nelson nên Quý ông không hề cấm đoán cuộc tình này. Sau khi hy sinh vào năm 1805, Nelson trở thành [anh hùng dân tộc](/wiki/Anh_h%C3%B9ng_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c) và được đưa tang theo nghi lễ quốc gia. Cho tới ngày nay, kí ức về Nelson vẫn còn sống mãi cùng vô số các công trình tưởng niệm, trong đó đáng kể nhất là tượng đài Nelson tại [thủ đô](/wiki/Th%E1%BB%A7_%C4%91%C3%B4) [Luân Đôn](/wiki/Lu%C3%A2n_%C4%90%C3%B4n), đứng ở giữa quảng trường [Trafalgar](/w/index.php?title=Trafalgar&action=edit&redlink=1).
## Thiếu thời[
[sửa](/w/index.php?title=Horatio_Nelson&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Horatio_Nelson&action=edit§ion=1)]
Horatio Nelson sinh ngày
[29 tháng 9](/wiki/29_th%C3%A1ng_9) năm 1758 tại nhà của mục sư ở [Burnham Thorpe](/w/index.php?title=Burnham_Thorpe&action=edit&redlink=1), [Norfolk](/wiki/Norfolk), [nước Anh](/wiki/Anh). Ông là đứa con thứ sáu trong mười một người con của Reverend Edmund Nelson và vợ là Catherine. Mẹ của ông mất khi ông được chín tuổi. Bà sống tại làng Barsham, Suffolk, và kết hôn với Reverend Edmund Nelson tại nhà thờ Beccles, Suffolk vào năm 1749.
## Nguồn gốc[
[sửa](/w/index.php?title=Horatio_Nelson&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Horatio_Nelson&action=edit§ion=2)]
- Adkin, Mark (2007).
*The Trafalgar Companion: A Guide to History's Most Famous Sea Battle and the Life of Admiral Lord Nelson*. London: Aurum Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [1-84513-018-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-84513-018-9). [Bradford, Ernle](/w/index.php?title=Ernle_Bradford&action=edit&redlink=1)(2005). *Nelson: The Essential Hero*. Wordsworth Military Library. [ISBN](/wiki/ISBN) [1-84022-202-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-84022-202-6).
- Coleman, Terry (2001).
*Nelson: The man and the legend*. Bloomsbury. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-7475-5900-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-7475-5900-7).
- Goodwin, Peter (2002).
*Nelson's Ships: A History Of The Vessels In Which He Served: 1771 - 1805*. London: Conway Maritime Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-8117-1007-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-8117-1007-6).
- Haydn, Joseph (1851).
*The Book of Dignities*. Longmans, Brown, Green, and Longmans.
- Hayward, Joel S. A. (2003).
*For God and Glory: Lord Nelson and His Way of War*. [ISBN](/wiki/ISBN) [1-59114-351-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-59114-351-9). [Hibbert, Christopher](/w/index.php?title=Christopher_Hibbert&action=edit&redlink=1)(1994). *Nelson A Personal History*. Basic Books. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-201-40800-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-201-40800-7).
- Lambert, Andrew (2004).
*Nelson - Britannia's God of War*. London: Faber and Faber. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-571-21222-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-571-21222-0). [Lavery, Brian](/w/index.php?title=Brian_Lavery&action=edit&redlink=1)(2003). *Nelson and the Nile*. London: Caxton Editions. [ISBN](/wiki/ISBN) [1-84067-5225](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-84067-5225). [Lee, Christopher](/w/index.php?title=Christopher_Lee_(historian)&action=edit&redlink=1)(2005). *Nelson and Napoleon, The Long Haul to Trafalgar*. headline books. tr. 560. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-7553-1041-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-7553-1041-1).
- Nelson, Horatio, Lord Viscount,
*The Dispatches and Letters of Vice Admiral Lord Viscount Nelson: With Notes by Sir Nicholas Harris Nicolas G.C.M.G., The Third Volume, January 1798 to August 1799,*Henry Colburn, London, 1845
- Oman, Carola (1987).
*Nelson*. London: Hodder & Stoughton. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-340-40672-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-340-40672-0).
- Pettigrew, Thomas (1849).
*Memoirs of the Life of Vice-Admiral, Lord Viscount Nelson, K. B., Duke of Bronté*. London: T. & W. Boone.
- Pocock, Tom (1987).
*Horatio Nelson*. London: The Bodley Head. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-370-31124-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-370-31124-8).
- Sugden, John (2004).
*Nelson: A Dream of Glory*. London: Jonathan Cape. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-224-06097-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-224-06097-X).
- Sugden, John (2013).
*Nelson: The Sword of Albion*. New York: Henry Holt and Co. [ISBN](/wiki/ISBN) [080507807-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/080507807-X).
- von Pivka, Otto (1980).
*Navies of the Napoleonic Era*. Hippocrene Books. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-88254-505-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-88254-505-1). [White, Colin](/w/index.php?title=Colin_White_(historian)&action=edit&redlink=1). *Nelson, The New Letters*. Boydell Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [1-84383-130-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-84383-130-9). *The Naval Chronicle, Volume 3*. J. Gold. 1800. (reissued by [Cambridge University Press](/wiki/Cambridge_University_Press), 2010. [ISBN 978-1-108-01842-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9781108018425)) *The Naval Chronicle, Volume 6*. J. Gold. 1806. (reissued by [Cambridge University Press](/wiki/Cambridge_University_Press), 2010. [ISBN 978-1-108-01854-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9781108018548))
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Horatio_Nelson&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Horatio_Nelson&action=edit§ion=3)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Horatio_Nelson&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Horatio_Nelson&action=edit§ion=4)]
|
|![]()
|
|
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|[Nelson of Norfolk](http://www.edp24.co.uk/Content/Features/Nelson/asp/NelsonNorfolk.asp)— Archant Newspapers [Nelson Chronology World History Database](http://www.badley.info/history/Nelson-Horatio-Great-Britain.biog.html) [Nelson Statue in Barbados](http://www.allinfoaboutbarbados.com/nelsonstatue.html) ['The Death of Nelson' (1806)](http://www.liverpoolmuseums.org.uk/walker/collections/19c/west.asp)by [Benjamin West](/w/index.php?title=Benjamin_West&action=edit&redlink=1) [Webpage dedicated to Nelson](http://www.aboutnelson.co.uk/) [The Nelson Society](http://www.nelson-society.org.uk) [The Marine Society](http://www.ms-sc.org) [Life onboard HMS](http://www.hmsvictory.ngfl.gov.uk) *Victory*: an educational resource [Tapping the Admiral](http://www.worldwidewords.org/qa/qa-tap1.htm)from [World Wide Words](/w/index.php?title=World_Wide_Words&action=edit&redlink=1). [Tác phẩm của Horatio Nelson](http://www.gutenberg.org/author/Horatio_Nelson)tại [Dự án Gutenberg](/wiki/D%E1%BB%B1_%C3%A1n_Gutenberg) [The Death of Lord Nelson](http://www.gutenberg.org/etext/15233), 1807, by William Beatty from [Project Gutenberg](/wiki/D%E1%BB%B1_%C3%A1n_Gutenberg) [A Tribute to Nelson's Navy](http://www.trafalgar200th.com) [An essay on Nelson in The Oxonian Review of Books](http://www.oxonianreview.org/issues/5-1/5-1nicholls.html) [Animation of the Battle of Trafalgar](http://www.nmm.ac.uk/searchbin/searchs.pl?flashy=et1740z&flash=true) [MaritimeQuest HMS Victory Photo Gallery](http://www.maritimequest.com/warship_directory/great_britain/pages/ships_of_the_line/hms_victory_page_1.htm) [Photos of Nelson Castle in Bronte-Italy](http://www.siciliaorientale.com/it/Etna/foto/Bronte-castello-Nelson) [Biographical resources dedicated to Horatio Nelson](http://www.biographyshelf.com/lord_admiral_horatio_nelson_biography.html)
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|


text:
Limons
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Tọa độ: 45°58′28″B 3°26′46″Đ / 45,9744444444°B 3,44611111111°Đ
Limons là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình mét trên mực nước biển.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Site de la préfecture du Puy-de-Dôme, consulté le 8 janvier 2008

markdown:
# Limons
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [45°58′28″B 3°26′46″Đ / 45,9744444444°B 3,44611111111°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Limons¶ms=45.9744444444_N_3.44611111111_E_region:FR-63_type:city(628))
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Auvergne](/wiki/Auvergne) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Puy-de-Dôme](/wiki/Puy-de-D%C3%B4me) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Thiers](/wiki/Thiers_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Maringues](/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_Maringues&action=edit&redlink=1) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng) [[1]](#cite_note-1)
(2008–2014)
[Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) 1 2(5,75 sq mi) [Nhân khẩu](/wiki/Nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u_Ph%C3%A1p) 2 [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(110 /sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [63196](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=63196-COM)/ [63290](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p) 1Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 [acre](/wiki/Acre)) cũng như các cửa sông. 2 *Dân số không tính hai lần*: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần. **Limons** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) ở [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Puy-de-Dôme](/wiki/Puy-de-D%C3%B4me) trong [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Auvergne](/wiki/Auvergne) miền trung nước [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p). Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình [mét](/wiki/M%C3%A9t) trên [mực nước biển](/wiki/M%E1%BB%B1c_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_bi%E1%BB%83n).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Limons&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Limons&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [Site de la préfecture du Puy-de-Dôme](http://www.puy-de-dome.pref.gouv.fr/citoyen/Maires_112008.pdf), consulté le 8 janvier 2008

X-Cache: cp1055 hit/2, cp1065 miss


text:
Nassarius turulosus
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Nassarius turulosus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Nassariidae.[2]
Mục lục
Miêu tả[sửa | sửa mã nguồn]
Phân bố[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Risso A., 1826-1827: Histoire naturelle des principales productions de l'Europe Méridionale et particulièrement de celles des environs de Nice et des Alpes Maritimes , Paris, Levrault; Vol. 1: XII + 448 + 1 carta [1826]. Vol. 2: VII + 482 + 8 pl. (fiori) [novembre 1827]. Vol. 3: XVI + 480 + 14 pl. (pesci) [settembre 1827]. Vol. 4: IV + 439 + 12 pl. (molluschi) [novembre 1826]. Vol. 5: VIII + 400 + 10 pl. (altri invertebrati) [Novembre 1827]
- ^ a ă Nassarius turulosus (Risso, 1826). World Register of Marine Species, truy cập 18 tháng 4 năm 2010.

markdown:
*Nassarius turulosus*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Nassarius turulosus
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Mollusca](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_th%C3%A2n_m%E1%BB%81m) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Gastropoda](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Ch%C3%A2n_b%E1%BB%A5ng) [Liên họ](/wiki/Li%C3%AAn_h%E1%BB%8D)( *superfamilia*) [Buccinoidea](/wiki/Buccinoidea) [Caenogastropoda](/wiki/Caenogastropoda)
nhánh
[Hypsogastropoda](/wiki/Hypsogastropoda)
nhánh
[Neogastropoda](/wiki/Neogastropoda) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Nassariidae](/w/index.php?title=Nassariidae&action=edit&redlink=1) [Phân họ](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D)( *subfamilia*) [Nassariinae](/w/index.php?title=Nassariinae&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Nassarius](/wiki/Nassarius) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **N. turulosus** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Nassarius turulosus*
(
[Risso](/w/index.php?title=Antoine_Risso&action=edit&redlink=1), 1826) [[1]](#cite_note-1) [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) [[2]](#cite_note-WoRMS-2)
Danh sách
*Nassa edwardsi*P. Fischer, 1882 *Nassarius torulosus* [Risso](/w/index.php?title=Antoine_Risso&action=edit&redlink=1), 1826 *Nassarius (Nassarius) turulosus*( [Risso](/w/index.php?title=Antoine_Risso&action=edit&redlink=1), 1826) *Planaxis turulosa* [Risso](/w/index.php?title=Antoine_Risso&action=edit&redlink=1), 1826 ( [danh pháp gốc](/w/index.php?title=Danh_ph%C3%A1p_g%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1)) * là một Nassarius turulosus* [loài](/wiki/Lo%C3%A0i) [ốc biển](/wiki/%E1%BB%90c_bi%E1%BB%83n), là [động vật thân mềm](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_th%C3%A2n_m%E1%BB%81m) [chân bụng](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_ch%C3%A2n_b%E1%BB%A5ng)sống ở biển thuộc họ [Nassariidae](/w/index.php?title=Nassariidae&action=edit&redlink=1). [[2]](#cite_note-WoRMS-2)
## Mục lục
## Miêu tả[
[sửa](/w/index.php?title=Nassarius_turulosus&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nassarius_turulosus&action=edit§ion=1)]
## Phân bố[
[sửa](/w/index.php?title=Nassarius_turulosus&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nassarius_turulosus&action=edit§ion=2)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Nassarius_turulosus&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nassarius_turulosus&action=edit§ion=3)] **Risso A., 1826-1827:** [^](#cite_ref-1) *Histoire naturelle des principales productions de l'Europe Méridionale et particulièrement de celles des environs de Nice et des Alpes Maritimes*, Paris, Levrault; Vol. 1: XII + 448 + 1 carta [1826]. Vol. 2: VII + 482 + 8 pl. (fiori) [novembre 1827]. Vol. 3: XVI + 480 + 14 pl. (pesci) [settembre 1827]. Vol. 4: IV + 439 + 12 pl. (molluschi) [novembre 1826]. Vol. 5: VIII + 400 + 10 pl. (altri invertebrati) [Novembre 1827]
- ^
**a** **ă** [.](http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=140517) *Nassarius turulosus*(Risso, 1826) [World Register of Marine Species](http://www.marinespecies.org), truy cập 18 tháng 4 năm 2010.

X-Cache: cp1055 miss, cp1065 miss