text:
Đăng ngày 03/8/2013 by adminXem toàn tập:
truyện người lớn | Qua khe hở
Chỗ ở của chúng tôi cách trung tâm thành phố khoảng mười lăm phút xe đạp. Đó là một khu vườn rộng với đủ loại cây ăn trái: đu đủ, xoài, mít, nhãn… Mùa nào thức ấy. Phía sau còn có hồ sen, trên mặt hồ, ba tôi cho cất một ngôi nhà sàn mái lục giác. Nơi này, vào những ngày cuối tuần ba cùng với các bằng hữu của ông thường ương rượu, ngâm thơ, đàm đạo…
Từ cổng vào đến những bậc cấp đầu thềm, khách phải đi trên một lối đi trải sỏi trắng tinh, hai bên chen chúc những đóa hoa hồng, thước dược nở rộ vui mắt. Ngôi biệt thự khá bề thế, tường màu am sẫm, mái bằng, nền cao hơn mặt đất dễ chừng đến cả thước, nổi bật trên nền xanh của cây cỏ, gồm hai tầng.
Tầng trệt, ngoài một phòng khách rộng thênh thang còn có thêm phòng ăn, cũng rộng khôn.g kém, và một nơi ba tôi thường gọi đùa: Viện tàng thư. Ơ đó, chung quanh bốn vách tường, từ mặt đất lót gạch hoa đến trần nhà, hàng nghìn cuốn sách được phân loại theo từng bộ môn, nằm ngay ngắn trên những dãy kệ bằng gỗ cẩm lai lean nước nâu bóng. Phía sau là nhà bếp. Cạnh bếp, kho chứa đồ cũ.
Tầng trên gồm sáu phòng ngủ. Phòng của ba mẹ tôi, rộng nhất, kế đến phòng tôi, và một phòng dành riêng thờ chân dung bài vị những người đã khuất, ở đó ngoài ông bà nội tôi, còn có cả những ông cố bà tổ thuộc một thế hệ xa xôi tít mù nào đó trong dĩ vãng. Bốn phòng nữa bỏ trống. Mẹ nói để dành cho các em tôi sau này. Tôi không biết mình sẽ có em nữa hay không, vì đã mười sáu năm nay, kể từ ngày tôi ra đời, mẹ chẳng chửa đẻ gì nữa. Phía trước, từ cửa sổ nhìn ra là sân thượng, với một giàn gỗ trên cao, đan kín những cành nhánh rậm lá của hai cây bông giấy, quanh năm đỏ ối màu hoa.
Ngôi biệt thự quá rộng so với nhân số cư ngụ. Ngoài ba mẹ, tôi, chỉ có thêm hai người làm. Một lão bộc già coi sóc vườn tược và chị Hai lo việc bếp núc giặt giũ. Lão bộc ngủ ở căn nhà kho tận cuối khu vườn. Lão thích vậy. Gần như không bao giờ lão bước lên chỗ chúng tôi Mỗi ngày hai buổi chị Hai mang cơm xuống cho lão. Đôi khi bận rộn công việc, chị quên, lão cũng chẳng buồn nhác. Tuổi tác lão khá cao. Ngoài việc suốt ngày cặm cụi với cây trái hoa cỏ, thú vui còn lại của lão là… kéo đàn cò (lão có một cây đàn cò) và tì tì với men rượu. Kỳ dư mọi chuyện khác lão bỏ ngoài tai, không quan tâm đến bất cứ ai và vấn đề gì.
Chị Hai ngủ ở căn phòng chứa đồ cũ gần bếp. Chị cũng thích vậy. Chị Hai năm nay khoảng hai mươi lăm, có chồng dưới quê. Thỉnh thoảng vài ba tháng chị xin phép ba mẹ tôi về thăm chồng vài ngày. Nhìn bề ngoài, tuy là gái quê nhưng nhan sắc khá mặn mòi. Mặt trái xoan, mát lá răm sắc lém, môi hồng, răng tráng, thân hình đẫy đà vạm vỡ, hai mông no tròn căng láng sau chiếc quần mỹ a, đôi vú như hai trái dừa xiêm núng na núng nẩy, và nhất là nước da trắng mướt, mịn màng không khác màu da con gái thành phố. Tôi vẫn thường nghĩ với nhan sắc đó, nếu sinh trưởng trong một gia đình giàu, chác chắn chị sẽ có một tấm chồng xứng đáng, chứ không như “đấng phu quân” hiện tại (tôi có gặp vài lần khi anh ta lên thăm chị), mặt mày ngơ ngáo, cử chỉ cục mịch, nói năng lắp ba lắp bắp chẳng ra làm sao! Đối với gia đình tôi, chị được lòng tất cả mọi người. Mẹ vẫn xem chị như một người em hơn là kẻ iúp việc. Ba tuy nghiêm nghị nhưng chưa bao giờ tôi thấy ông nặng lời với chị. Riêng tôi, với tư cách “cậu ấm con nhà giàu”, cũng “hành tỏi” đôi khi, nhưng tựu chung, chẳng có gì quá đáng. “Này, chị Hai, sao canh hôm nay mớn thê, bộ kho hả?” Khổ ơi là khổ, đã bảo chị đừng có dọn dẹp sách vớ trên bàn tôi, lạc mẹ mát mấy bản nhạc rồi”… Tuy nhiên chuyện đó chỉ xảy ra lúc trước cơ, bây giờ đã khác…
Sở dĩ tôi phải giới thiệu dài dòng năm nhân vật trong căn nhà này là vì câu chuyện sắp được kể ít nhiều liên quan đến họ. Cũng chính tại đây, nhiều biến cố động trời đã xảy ra, những biến cố như dấu ấn đậm nét nhất, in hằn trong tâm hồn cân não tôi, chi phối đời sống tôi và hình thành cả nhân cách tôi, suốt đời.
*
* *
Truyện cùng chuyên mục:

markdown:
*Đăng ngày 03/8/2013 by admin* [truyện người lớn](http://blogdoctruyen.biz/stories/truyen-nguoi-lon/) | Qua khe hở
Chỗ ở của chúng tôi cách trung tâm thành phố khoảng mười lăm phút xe đạp. Đó là một khu vườn rộng với đủ loại cây ăn trái: đu đủ, xoài, mít, nhãn… Mùa nào thức ấy. Phía sau còn có hồ sen, trên mặt hồ, ba tôi cho cất một ngôi nhà sàn mái lục giác. Nơi này, vào những ngày cuối tuần ba cùng với các bằng hữu của ông thường ương rượu, ngâm thơ, đàm đạo…
Từ cổng vào đến những bậc cấp đầu thềm, khách phải đi trên một lối đi trải sỏi trắng tinh, hai bên chen chúc những đóa hoa hồng, thước dược nở rộ vui mắt. Ngôi biệt thự khá bề thế, tường màu am sẫm, mái bằng, nền cao hơn mặt đất dễ chừng đến cả thước, nổi bật trên nền xanh của cây cỏ, gồm hai tầng.
Tầng trệt, ngoài một phòng khách rộng thênh thang còn có thêm phòng ăn, cũng rộng khôn.g kém, và một nơi ba tôi thường gọi đùa: Viện tàng thư. Ơ đó, chung quanh bốn vách tường, từ mặt đất lót gạch hoa đến trần nhà, hàng nghìn cuốn sách được phân loại theo từng bộ môn, nằm ngay ngắn trên những dãy kệ bằng gỗ cẩm lai lean nước nâu bóng. Phía sau là nhà bếp. Cạnh bếp, kho chứa đồ cũ.
Tầng trên gồm sáu phòng ngủ. Phòng của ba mẹ tôi, rộng nhất, kế đến phòng tôi, và một phòng dành riêng thờ chân dung bài vị những người đã khuất, ở đó ngoài ông bà nội tôi, còn có cả những ông cố bà tổ thuộc một thế hệ xa xôi tít mù nào đó trong dĩ vãng. Bốn phòng nữa bỏ trống. Mẹ nói để dành cho các em tôi sau này. Tôi không biết mình sẽ có em nữa hay không, vì đã mười sáu năm nay, kể từ ngày tôi ra đời, mẹ chẳng chửa đẻ gì nữa. Phía trước, từ cửa sổ nhìn ra là sân thượng, với một giàn gỗ trên cao, đan kín những cành nhánh rậm lá của hai cây bông giấy, quanh năm đỏ ối màu hoa.
Ngôi biệt thự quá rộng so với nhân số cư ngụ. Ngoài ba mẹ, tôi, chỉ có thêm hai người làm. Một lão bộc già coi sóc vườn tược và chị Hai lo việc bếp núc giặt giũ. Lão bộc ngủ ở căn nhà kho tận cuối khu vườn. Lão thích vậy. Gần như không bao giờ lão bước lên chỗ chúng tôi Mỗi ngày hai buổi chị Hai mang cơm xuống cho lão. Đôi khi bận rộn công việc, chị quên, lão cũng chẳng buồn nhác. Tuổi tác lão khá cao. Ngoài việc suốt ngày cặm cụi với cây trái hoa cỏ, thú vui còn lại của lão là… kéo đàn cò (lão có một cây đàn cò) và tì tì với men rượu. Kỳ dư mọi chuyện khác lão bỏ ngoài tai, không quan tâm đến bất cứ ai và vấn đề gì.
Chị Hai ngủ ở căn phòng chứa đồ cũ gần bếp. Chị cũng thích vậy. Chị Hai năm nay khoảng hai mươi lăm, có chồng dưới quê. Thỉnh thoảng vài ba tháng chị xin phép ba mẹ tôi về thăm chồng vài ngày. Nhìn bề ngoài, tuy là gái quê nhưng nhan sắc khá mặn mòi. Mặt trái xoan, mát lá răm sắc lém, môi hồng, răng tráng, thân hình đẫy đà vạm vỡ, hai mông no tròn căng láng sau chiếc quần mỹ a, đôi
[vú](http://blogdoctruyen.biz/stories/truyen-nguoi-lon/) như hai trái dừa xiêm núng na núng nẩy, và nhất là nước da trắng mướt, mịn màng không khác màu da con gái thành phố. Tôi vẫn thường nghĩ với nhan sắc đó, nếu sinh trưởng trong một gia đình giàu, chác chắn chị sẽ có một tấm chồng xứng đáng, chứ không như “đấng phu quân” hiện tại (tôi có gặp vài lần khi anh ta lên thăm chị), mặt mày ngơ ngáo, cử chỉ cục mịch, nói năng lắp ba lắp bắp chẳng ra làm sao! Đối với gia đình tôi, chị được lòng tất cả mọi người. Mẹ vẫn xem chị như một người em hơn là kẻ iúp việc. Ba tuy nghiêm nghị nhưng chưa bao giờ tôi thấy ông nặng lời với chị. Riêng tôi, với tư cách “cậu ấm con nhà giàu”, cũng “hành tỏi” đôi khi, nhưng tựu chung, chẳng có gì quá đáng. “Này, chị Hai, sao canh hôm nay mớn thê, bộ kho hả?” Khổ ơi là khổ, đã bảo chị đừng có dọn dẹp sách vớ trên bàn tôi, lạc mẹ mát mấy bản nhạc rồi”… Tuy nhiên chuyện đó chỉ xảy ra lúc trước cơ, bây giờ đã khác…
Sở dĩ tôi phải giới thiệu dài dòng năm nhân vật trong căn nhà này là vì câu chuyện sắp được kể ít nhiều liên quan đến họ. Cũng chính tại đây, nhiều biến cố động trời đã xảy ra, những biến cố như dấu ấn đậm nét nhất, in hằn trong tâm hồn cân não tôi, chi phối đời sống tôi và hình thành cả nhân cách tôi, suốt đời.
*
* *
Truyện cùng chuyên mục:

Link: <http://blogdoctruyen.biz/wp-json/>; rel="https://api.w.org/", <http://blogdoctruyen.biz/?p=2646>; rel=shortlink


text:
Link Download
Để tải phim Lực Lượng Phản Ứng 3 về máy, bạn nhập mã xác nhận bên duới rồi bấm nút "Lấy link download". Danh sách link tải phim Armed Reaction III miễn phí sẽ hiện ra. Hãy chọn server phù hợp để downnload với tốc độ nhanh nhất.
Phim liên quan
- Lực Lượng Phản Ứng 1 1998 Hành Động, Tình Cảm
- Lực Lượng Phản Ứng 2 2000 Hành Động, Tình Cảm
- Lực Lượng Phản Ứng 4 2004 Hình sự, Tình Cảm
- Bố Đại Hoà Thượng Tân Truyền 2015 Võ Thuật, Hài Hước, Dã sử - Cổ trang
- Bộ Bộ Sát Cơ 2013 Hành Động, Hình sự
- Bức Màn Bí Mật 2 2002 Dã sử - Cổ trang
- Tam Thế Duyên 2012 Tình Cảm
- Kỳ Án Nhà Thanh 2 2010 Dã sử - Cổ trang
Phim cùng thể loại
- Thị Trấn Ven Biển Phần 1 2013 Hành Động
- Hổ Chúa 2016 Hành Động
- Bãi Mìn 2015 Hành Động, Hình sự
- Âm Thanh Tội Phạm 2017 Hành Động, Tình Cảm
- Thành Phố Ngọc Lục Bảo Phần 1 2017 Hành Động, Kinh Dị
- Đồng Tiền Đen 2016 Hài Hước, Hành Động
- Ranh Giới Tội Ác 2016 Hành Động, Kinh Dị
- Săn Lùng Quái Vật Phần 6 2017 Hành Động, Kinh Dị
- Viễn Tây Sinh Sát 2016 Hành Động
- Quái Xế Mafia 2016 Hành Động, Kinh Dị
- Thám Tử Sherlock Phần 3 2014 Hành Động, Tâm Lý
- Thám Tử Sherlock Phần 2 2012 Hành Động, Tâm Lý
Bomtan.Org - Xem phim online miễn phí, chất lượng hình ảnh rõ nét, tốc độ tải phim nhanh. Bom Tấn tổng hợp có chọn lọc các phim từ nhiều nguồn trên internet (youtube, picasa,...) để mang đến cho các bạn những bộ phim hành động, phim võ thuật, các thể loại phim tâm lý tình cảm hay nhất.
RSS - Sitemap
© 2015 BomTan. All Rights Reserved. Website thử nghiệm với mục đích giao lưu học hỏi, đang chờ xin giấy phép.

markdown:
|
|
## Download Lực Lượng Phản Ứng 3
## Link Download
Để
**tải phim Lực Lượng Phản Ứng 3**về máy, bạn nhập mã xác nhận bên duới rồi bấm nút "Lấy link download". Danh sách link **tải phim Armed Reaction III**miễn phí sẽ hiện ra. Hãy chọn server phù hợp để downnload với tốc độ nhanh nhất.
### Phim liên quan
-
[Lực Lượng Phản Ứng 1](/phim-luc-luong-phan-ung-1-10679.html)1998 Hành Động, Tình Cảm
-
[Lực Lượng Phản Ứng 2](/phim-luc-luong-phan-ung-2-10680.html)2000 Hành Động, Tình Cảm
-
[Lực Lượng Phản Ứng 4](/phim-luc-luong-phan-ung-4-10678.html)2004 Hình sự, Tình Cảm
-
[Bố Đại Hoà Thượng Tân Truyền](/phim-bo-dai-hoa-thuong-tan-truyen-14953.html)2015 Võ Thuật, Hài Hước, Dã sử - Cổ trang
-
[Bộ Bộ Sát Cơ](/phim-bo-bo-sat-co-10385.html)2013 Hành Động, Hình sự
-
[Bức Màn Bí Mật 2](/phim-buc-man-bi-mat-2-10560.html)2002 Dã sử - Cổ trang
-
[Tam Thế Duyên](/phim-tinh-nghich-tam-the-duyen-9733.html)2012 Tình Cảm
-
[Kỳ Án Nhà Thanh 2](/phim-ky-an-nha-thanh-2-10089.html)2010 Dã sử - Cổ trang
### Phim cùng thể loại
-
[Thị Trấn Ven Biển Phần 1](/phim-thi-tran-ven-bien-1-16286.html)2013 Hành Động
-
[Hổ Chúa](/phim-ho-chua-16280.html)2016 Hành Động
-
[Bãi Mìn](/phim-bai-min-16279.html)2015 Hành Động, Hình sự
-
[Âm Thanh Tội Phạm](/phim-am-thanh-toi-pham-16276.html)2017 Hành Động, Tình Cảm
-
[Thành Phố Ngọc Lục Bảo Phần 1](/phim-thanh-pho-ngoc-luc-bao-phan-1-16270.html)2017 Hành Động, Kinh Dị
-
[Đồng Tiền Đen](/phim-dong-tien-den-16262.html)2016 Hài Hước, Hành Động
-
[Ranh Giới Tội Ác](/phim-ranh-gioi-toi-ac-16238.html)2016 Hành Động, Kinh Dị
-
[Săn Lùng Quái Vật Phần 6](/phim-san-lung-quai-vat-phan-6-16233.html)2017 Hành Động, Kinh Dị
-
[Viễn Tây Sinh Sát](/phim-vien-tay-sinh-sat-16230.html)2016 Hành Động
-
[Quái Xế Mafia](/phim-quai-xe-mafia-16228.html)2016 Hành Động, Kinh Dị
-
[Thám Tử Sherlock Phần 3](/phim-tham-tu-sherlock-phan-3-16218.html)2014 Hành Động, Tâm Lý
-
[Thám Tử Sherlock Phần 2](/phim-tham-tu-sherlock-phan-2-16217.html)2012 Hành Động, Tâm Lý
Bomtan.Org - Xem phim online miễn phí, chất lượng hình ảnh rõ nét, tốc độ tải phim nhanh. Bom Tấn tổng hợp có chọn lọc các phim từ nhiều nguồn trên internet (youtube, picasa,...) để mang đến cho các bạn những bộ
[, phim hành động](http://bomtan.org/the-loai/hanh-dong.html) [, các thể loại](http://bomtan.org/the-loai/vo-thuat.html) **phim võ thuật** [tình cảm hay nhất.](http://bomtan.org/the-loai/tam-ly.html) **phim tâm lý** [RSS](http://bomtan.org/rss.php)- [Sitemap](http://bomtan.org/sitemap.xml)
© 2015 BomTan. All Rights Reserved. Website thử nghiệm với mục đích giao lưu học hỏi, đang chờ xin giấy phép.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

Connection: close

Server: cloudflare-nginx

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Quảng cáo
|
Liên hệ
|
RSS
Sự kiện
Muôn màu
Nhân vật
Chia sẻ
Bình luận
0
ÔNG HẢI “LƠ” LẠI TỪ CHỨC
Sau trận hòa cực kỳ đáng thất vọng của FLC Thanh Hóa trước Sài Gòn FC vì một tình huống phối hợp đá phạt siêu ngớ ngẩn, đội bóng xứ Thanh đã hạn chế cơ hội tranh chấp chức vô địch V.League 2016. Và thế là ông HLV dưới uyển ngữ Giám đốc kỹ thuật Lê Thụy Hải đã chủ động từ chức.
“Mọi chuyện êm đẹp. Không bên nào phải bồi thường hợp đồng”, chủ tịch CLB FLC Thanh Hóa là Doãn Văn Phương thông báo với báo chí về việc ông Hải “Lơ” xin từ chức.
Đây là lần thứ hai ông Lê Thụy Hải đứt duyên với xứ Thanh. Lần trước không hề yên ả với sự tranh cãi đúng sai giữa ông Hải và ông Đệ, cựu chủ tịch CLB. Còn lần này, về với FLC Thanh Hóa với chỉ tiêu vô địch do đã được cung cấp tiền mua quân giỏi ồ ạt, nhưng ông Hải không hoàn thành nhiệm vụ.
Thanh Hóa hiện kém đội đầu bảng Hải Phòng 6 điểm khi chỉ còn 5 trận, coi như kế hoạch lần đầu vô địch V.League gần như phá sản. Thôi cũng mừng cho ông Hải lại được thảnh thơi đầu óc. Làm HLV ở bóng đá Việt Nam nghiệt ngã vô cùng mà ông đã ngoài 70. Ở nhà chơi với con cháu cho lành ông ạ!
ĐỒNG TIỀN ĐI TRƯỚC LÀ DẠI LẮM
Chúng ta vẫn thường nghe câu “Đồng tiền đi trước là đồng tiền khôn” như một châm ngôn sống khôn ngoan. Thế nên, phong bì mới gặp bác sỹ trước bệnh nhân, gặp giáo viên trước học sinh, gặp quan chức trước công dân, gặp công an trước khi trình bằng lái xe…
Thế nhưng, đối với một fan của Arsenal, “Đồng tiền đi trước quả là dại dột”. Chẳng hiểu có mê sảng hay quá cuồng khát tân binh hay không mà Asad Balal, một fan cuồng của Arsenal đã bỏ tiền mua áo đấu của Pháo thủ với tên của tiền vệ Riyad Mahrez sau lưng.
Tiền vệ của Leicester City này vốn được Arsenal thèm khát, nỗ lực chiêu mộ khi thấy dấu hiệu muốn ra đi. Thậm chí, ngày Mahrez đến Arsenal coi như chỉ sớm hay muộn mà thôi. Thế nhưng, trong cái tháng Cô Hồn chẳng có tin đồn gì chắc chắn, hôm qua, Mahrez đã gia hạn 4 năm trong hợp đồng mới với Leicester.
Đất trời như sụp đổ, lập tức fan cuồng Asad Balal lập tức ném tấm áo có in tên giấc mơ vào sọt rác. Đây có lẽ là áo đấu “fake” mà thôi bởi làm gì có áo xịn in tên kẻ còn chưa đến. Tuy nhiên, số tiền để Asad mua bộ áo đấu này cũng đã hóa thành tro vàng mã. Thiết nghĩ, ông Wenger nên có cử chỉ đền bù.
ÔNG ARSENE WENGER THỀ SẼ TIÊU TIỀN
A, hành động ném áo ghi tên của cầu thủ - còn - lâu - mới - đến - Arsenal của fan cuồng kể trên, có vẻ HLV Arsene Wenger cũng bị tác động. Thế cho nên ông mới vội an ủi các fan đang cực kỳ lo lắng về lực lượng của đội nhà rằng, ông sẽ rút tiền khỏi két sắt để mua cầu thủ.
Chỉ biết là ông sẽ mua cầu thủ thôi, còn đó là cầu thủ chất lượng, ngôi sao hay phù hợp thay thế các vị trí bị chấn thương thì không chắc. Hiện tại, ông đang lượn lờ hỏi mua Shkodran Mustafi, hậu vệ của Valencia. Thậm chí, có tin “hoang đường” hơn là ông gạ mua hậu vệ Jose Gimenez của Atletico với giá 40 triệu bảng.
“Tôi sẽ mua cầu thủ, nhưng xin các fan cứ bình tĩnh. Mua người khó lắm chứ bộ. Phải đánh giá cầu thủ xem anh ta có khỏe không, có phù hợp không. Tiền không phải vấn đề. Vấn đề là phải ngon bổ rẻ. Tôi từng giao dịch 400 vụ mua bán rồi tôi biết”, Wenger trấn an các fan.
Vâng, chỉ xin nhắc nhỏ với ông Arsene Wenger rằng, kỳ chuyển nhượng mùa Hè chỉ còn kéo dài trong 2 tuần nữa. Nếu không, mời ông cất lại tiền vào két sắt.
THÁNH NGHỈ VERMAELEN
Hậu vệ Thomas Vermaelen quả là có số nghỉ từ ngày rời khỏi Arsenal. Bởi kể từ sau chuyển sang Barcelona, Vermaelen liên tục được nghỉ ngơi, không phải thi đấu. Lúc thì lý do chấn thương, lúc lại lý trấu dự bị.
Hầu như anh không phải thi đấu mấy mà vẫn nhận đủ lương, thưởng, và các danh hiệu như La Liga, Champions League… Quả là, trong giới cầu thủ chẳng có ai sung sướng được như anh.
Chuyển sang AS Roma từ mùa bóng này, có vẻ số nghỉ của Vermaelen vẫn còn vượng lắm. Ở trận ra mắt đội bóng mới Roma, gặp CLB Porto ở lượt đi trận play-off tranh suất vào vòng bảng Champions League 2016/17, Vermaelen chỉ phải thi đấu thi đấu gần 40 phút trước khi được đi tắm sớm vì nhận thẻ đỏ.
Rất may là, ở tình thế phải thi đấu với 10 người trân sân, AS Roma vẫn kiếm được trận hòa 1-1. Nhưng cái may là chẳng bõ bèn gì so với Vermaelen, Thánh Nghỉ mới của làng bóng đá, sau Jonathan Woodgate của Real Madrid xưa.

Cache-Control: private

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
Thái Công Tụng
1. Tổng quan
Cũng như châu thổ sông Hồng, cũng như các đồng bằng duyên hải miền Trung, châu thổ sông Cửu Long đã từng nằm dưới biển cạn. Biển cạn bao phủ toàn miền, kể cả vùng Nam Vang, Biển Hồ, chỉ trừ một vài hải đảo ngày nay nằm trong đất liền như Núi Sam, Núi Sập ở vùng Châu Đốc Hà Tiên. Thực vậy, hết thời kì băng giá lần cuối quãng 19.000 năm trước đây, nước biển dâng lên nhanh chóng, cao hơn mực nước biển ngày nay chừng 4m.5 vào thời Holocen sớm. Lúc đó, bờ biển gần đến Phnom Penh (Nam Vang) ngày nay. Vùng biển cạn bao phủ toàn những cây tràm (Melaleuca), cây đước (Rhizophora sp.), cây mắm (Avicennia sp.). Những thực vật chịu mặn này đã tạo thuận lợi cho việc giữ lại các vật liệu lắng tụ, làm giảm sự xói mòn do nước hoặc gió, và cung cấp sinh khối cho trầm tích châu thổ. Rồi phù sa mỗi năm tràn về, làm lấp dần các rừng cây sú vẹt. Nhiều mũi khoan gần Angkor và Biển Hồ Tonle Sap cho thấy vết tích của các trầm tích biển như sú vẹt đầm lầy. Hình thái châu thổ sông Cửu Long dần dà được tạo thành trong khoảng 3 000 năm nay. Trong khoảng thời gian này, châu thổ đã tiến 200 km trên thềm lục địa và mực nước biển hạ dần và mỗi lần hạ thấp xuống lại để lại một bờ biển mới. Nhiều bờ biển cổ nay thường gọi là ‘giồng’ như trong dân gian gọi như Giồng Trôm, Giồng Ông Tố, v.v. Nhiều tỉnh như Bến Tre, Trà Vinh có nhiều giồng cát là đất của các bờ biển cổ.
2. Các vùng sinh thái
2.1. Nhận xét tổng quát
Nói đến đồng bằng sông Cửu Long là nói ngay đến nước: thực vậy, kinh rạch ngổn ngang, bàu, ao, bưng, sông sâu, sóng cả.
Nhiều ca dao phản ánh kinh rạch chằng chịt với ghe thuyền buôn bán:
- Chèo ghe sợ sấu cắn chưn,
Xuống bưng sợ đỉa lên rừng sợ ma
- Ghe anh đỏ mũi xanh lường,
Ở trên Gia Định xuống vườn thăm em
- Cái Răng, Ba Láng, Vàm Xáng, Xà No
Có thương em, anh mua cho một chiếc đò
Để em lên xuống thăm dò ý anh
- Bước xuống bắc Mỹ Tho, thấy sóng xô nước đẩy
Bước lên bờ Rạch Miễu, thấy nước chảy vòng quanh
Anh biết chắc nơi đây là đất Châu thành
Sao tìm hoài không thấy trong đám bộ hành có em
- Anh đi ghe gạo Gò Công
Vô vàm Bao Ngược, gió giông đứt buồm
Những vùng đất thấp, úng nước có nhiều từ ngữ gắn với đặc điểm địa lý như bưng, bào, đìa, láng, lung, lạch…; đặc biệt các từ ngữ chỉ các trạng huống của nước (nước rong, nước ròng, nước đứng…) rất phong phú;
- Nước rong nước chảy tràn đồng
Tơ duyên sẵn có chỉ hồng chưa xe
Thương người nói vậy biết chờ hay không.
2.2. Các vùng sinh thái
Các vùng sinh thái là những vùng tương đối đồng nhất về nhiều yếu tố như đất (ví dụ đất mặn, đất phèn…), như nước (nước mặn, nước lũ).
Dưới đây là mô tả 6 vùng sinh thái tại đồng bằng sông Cửu Long.
Hình 1.1. Phân vùng vùng sinh thái ở ĐBSCL (Vo Tong Xuan and Matsui, 1998).
2.2.1 Vùng ven biển đất mặn
Bao gồm nhiều vùng đất duyên hải thấp ở Bạc Liêu, Sóc Trăng, Trà Vinh, Bến Tre, Gò Công. Đất mặn vì gần biển, chịu tác động của thuỷ triều lên xuống mỗi ngàỵ... Trong vùng này, cũng gặp nhiều giồng cát duyên hải rộng hẹp, dài ngắn tùy vùng và dưới các đất giồng này có nước nhạt (nước ngọt) uống được. Các giồng cát có hình vòng cung song song với bờ biển, nhô cao hơn so với các vùng đất phù sa chung quanh, xuất hiện ở các huyện vùng Gò Công, Trà Vinh... Đó là những chứng tích còn lại của thời kỳ biển lùi. Đất cát giồng (Fluventic Tropopsamments) có mức độ phì nhiêu thấp, ít chua trên mặt và trung tính ở tầng sâu; nhưng có địa hình cao nên được di dân đến ở trong buổi đầu khai khẩn đất hoang. Hơn nữa đất cát giồng giữ được nước ngọt cho mùa khô, nên thường là tụ điểm dân cư đông đúc.
Vào mùa mưa, nhờ lưu lượng nước khá lớn nên có thể đẩy lùi nước mặn từ dòng sông chính và kênh lớn ra biển còn vào mùa khô nước triều biển Đông xâm nhập sâu vào nội địa nên nhiều khu vực bị nhiễm mặn, không trồng lúa được. Phải chờ vài trận mưa đầu mùa để rửa mặn trước khi cấy lúa. Thực vật trong rừng ngập mặn thường gặp là cây đước, mắm, sú vẹt, chà là… bao phủ và ngập nước triều quanh năm. Đất phù sa địa hình thấp nhiều nơi còn chịu ảnh hưởng nước thủy triều và lũ từ nguồn đổ về nhờ đó ruộng có nước tự chảy quanh năm, lợi ích lớn cho nông nghiệp.
2.2.2. Vùng Đồng Tháp Mười
Nằm trong các tỉnh Kiến Tường, Kiến Phong (trước 1975), ngày nay trong các tỉnh Tiền Giang, Long An và Đồng Tháp, với địa hình bằng phẳng, độ cao quãng 2 mét so với mặt biển.
Thực vật ngoài các đồng cỏ năng, cỏ lác còn có rừng tràm với nhiều chim cò. Động vật rất đa dạng; riêng về cá thì nông dân địa phương thường gọi cá đen sinh sống trong sông rạch hoặc vùng ven sông như cá lóc, cá trê, cá rô và cá trắng có thể di cư rất xa như cá chép, cá tra, cá bông lau, cá ba sa; ngoài cá còn có chuột đồng bán đầy ngoài chợ, còn rắn thì nào rắn nước, rắn hổ, rắn bông súng, rắn mối. Ngoài đất phù sa ven sông, trong vùng Đồng Tháp còn có đất phèn:
- Đất phèn tiềm tàng (Sulfaquents) hình thành trong vùng chịu ảnh hưởng của nước có chứa nhiều sulfat. Trong các điều kiện yếm khí, cùng với hoạt động của vi sinh vật, sulfat nhôm và sulfat sắt bị khử để tạo thành lưu huỳnh và chất này sẽ kết hợp với sắt có trong trầm tích để tạo thành FeS2. pH thường dưới 4. Vì đất có nhiều H2S nên có mùi hôi.
- Khi đất phèn ở trong môi trường thoáng khí (thoát nước), ta có đất phèn hoạt động (Sulfaquepts) dưới dạng màu vàng, mà dân gian thường gọi là đất cứt chuột (jarosite). Đất phèn hoạt động và đất phèn tiềm tàng không phải chỉ ở vùng Đồng Tháp mới có mà hiện diện tại nhiều vùng sinh thái khác. Ví dụ: đất phèn hoạt động gặp nhiều ở bán đảo Cà Mau, Tứ Giác Long Xuyên, còn đất phèn tiềm tàng gặp nhiều ở vùng sinh thái bán đảo Cà Mau và phù sa ven sông.
Bảng 1.1: Phân bố diện tích đất phèn hoạt động và tiềm tàng ở các vùng sinh thái ĐBSCL
Trong vùng Đồng Tháp, còn có hai nhánh sông Sở Hạ và sông Sở Thượng bắt nguồn từ Campuchia đổ ra sông Tiền ở Hồng Ngự. Đây là vùng ngập sâu hơn các vùng khác ở ÐBSCL nhưng là vùng chiếm diện tích lớn, có tiềm năng lớn, một khi chủ động được nước.
Hình 1.2: Bản đồ phân bố các nhóm đất phèn hoạt động và tiềm tàng vùng ĐBSCL
2.2.3. Vùng phù sa nước ngọt
Bao gồm nhiều tỉnh hai bên sông Tiền và sông Hậu như Long An, Mỹ Tho, Long Xuyên, Châu Đốc, Vĩnh Long; ta liên tưởng ngay đến bài hát:
Dòng An Giang sông sâu sóng biếc,
Dòng An Giang cây xanh lá thắm,
lả lướt về qua Thất Sơn,
Châu Đốc dòng sông uốn quanh,
soi bóng Tiền Giang Cửu Long.
Vùng này nhiều đất phù sa địa hình cao ở dọc hai bên bờ sông Tiền và sông Hậu và hình thành trên trầm tích sông, độ phì nhiêu cao, rất tốt cho sản xuất nông nghiệp từ lúa ruộng đến vườn cây ăn trái dọc theo ven sông cũng như trên đất các cù lao giữa sông.
Có thể chia đất phù sa ra vài nhóm:
- đất phù sa bồi hàng năm (Aeric Fluvaquents) ở ven sông và phần lớn trên các cù lao, các cồn giữa sông. Trắc diện đất chưa phân hoá hoặc phân hoá yếu
- đất phù sa không được bồi (Typic Ustifluvents), nằm chỗ địa hình cao ven sông, màu nâu nhạt hơn đất phù sa được bồi
- đất phù sa không được bồi gley (Aquic Tropaquepts), phân bố xa dòng sông, địa hình thấp đọng nước nhiều tháng trong năm với các đốm gley nghĩa là có những đốm sét màu xám nâu hay xám xanh trong trắc diện đất
- đất phù sa không được bồi có tầng sesquyoxyt loang lổ đỏ vàng (Typic Ustropepts), ở địa hình cao, xa sông, thường trồng lúa lâu đời
Đất phù sa có độ phì nhiêu cao và được dùng trong sản xuất lúa, cây ăn trái, rau đậu…
2.2.4. Vùng Tứ giác Long Xuyên
Vùng Tứ giác Long Xuyên được giới hạn bởi kênh Vĩnh Tế, Sông Hậu, Quốc lộ 80 và kênh Rạch Giá - Hà Tiên liên quan đến ba tỉnh thành phố là: An Giang, Kiên Giang và thành phố Cần Thơ. Vùng Tứ giác Long Xuyên có tổng diện tích khoảng gần 500.000ha; trong đó, tỉnh An Giang có hơn 230.000ha, chiếm hơn 48%; tỉnh Kiên Giang có hơn 234.000ha, chiếm hơn 47% và thành phố Cần Thơ trên 15.000ha, chiếm hơn 3%. Tuy nhiên, phần phía Bắc của Tứ giác này, - từ khu dinh điền Cai Sắn trở lên sông Hậu -, không úng ngập như phần phía Nam trong hình. Ngoài ra, trong vùng Tứ giác Long Xuyên, cũng có vùng cao Thất Sơn (Bảy Núi) gồm huyện Tri Tôn và Tịnh Biên, vì địa hình cao trải dốc theo triền núi nên không bị úng ngập. Tại đây, thường gặp những loại đất xám trên sản phẩm phong hoá đá mácma axit (Plinthic Ustorthents) và đất xói mòn trơ sỏi đá (Lithic Ustorthents). Còn những nơi khác giáp biển của Kiên Giang thì bị ảnh hưởng của xâm nhập mặn (Tropaquepts-salic). Xung quanh vùng núi Thất Sơn, hiện nay rừng đã bị tàn phá hết, cần phải tái tạo hoàn toàn lại.
2.2.5. Vùng trũng sông Hậu (Phụng Hiệp, Chương Thiện)
Chương Thiện là tỉnh thành lập thời Việt Nam Cộng Hoà. Phụng Hiệp được biết đến vì tại đó có Ngã bảy Phụng Hiệp có 7 con kinh gặp nhau. Tại Phụng Hiệp, có con kênh đào nối từ sông Hậu qua thị trấn Phụng Hiệp theo hướng ĐB-TN thẳng đến thành phố Cà Mau.Vùng trũng sông Hậu nằm trong tỉnh Hậu Giang ngày nay, cách cửa biển Trần Đề (Sóc Trăng) 65 km và cách cửa biển Rạch Giá (Kiên Giang) 45km, nên Hậu Giang nằm trọn trong vùng bị ảnh hưởng của xâm nhập mặn, nhất là lúc triều cường thì nhiều nơi mặn xâm nhập vào sâu làm độ mặn tăng cao, ảnh hưởng đến năng suất lúa.
Trong vùng trũng sông Hậu, có đất phèn tiềm tàng nông-mặn (Sulfaquepts-salic); nhiều nơi đất than bùn-phèn (Sulfihemists), đất úng thuỷ nên hiện nay, nhiều nơi vẫn còn lúa cấy hai lần để thích nghi: lúa gieo vào các tháng 6-8, cấy lần đầu vào tháng 8 và sau đó vài tháng, khi cây lúa khá cao chừng 60-70cm thì phải nhổ và đem đi cấy lần thứ hai, mục đích chính là để thích nghi với điều kiện thuỷ lợi. Lúa cấy hai lần năng suất thường không cao, chu kỳ sinh trưởng dài. Hướng cải tạo là phải đào kinh mương tiêu bớt nước để cấy một lần.
2.2.6. Vùng bán đảo Cà Mau
Vùng bán đảo Cà Mau có đất mặn, đất phèn, đất phèn-mặn và đất hữu cơ.
Đất mặn. Riêng về đất mặn, cũng phải phân biệt đất mặn dưới rừng ngập mặn (Salic Hydraquents, Salic Haplaquents), đất mặn nhiều (Salic Fluvaquents, Salic Ustifluvents), đất mặn trung bình (Tropaquepts-salic), đất mặn ít (Ustropepts-salic)
Nếu tính theo nồng độ muối thì nếu đất chứa dưới 3 gram muối mỗi lít, thì đất đó không mặn; đất chứa trên 12g/lit thì đất mặn nhiều. Từ 3 đến 6 g/lit, thì đất hơi mặn. Có thể đo độ mặn trong đất bằng suất dẫn điện. Suất dẫn điện (Electrical conductivity) tỷ lệ thuận với nồng độ muối trong đất. Người ta thường tính ra decisiemens mỗi mét (dS/m) hoặc millimhos mỗi centimét (mS/cm). Nếu tính theo millimhos/cm thì dưới 4.5 thì đất đó không mặn và trên 4.5 thì đất mặn.
Đất mặn thì sự hút nước của thực vật bị giảm đi. Thực vật có thể hấp thụ dễ dàng nước và phân hoá học đến mức nồng độ muối tối đa từ 3 đến 4mS/cm hoặc một nồng độ muối từ 3 đến 4 gram mỗi lít dung dịch đất (phần nước của đất)
Đất phèn có những tính chất đã mô tả tại vùng Đồng Tháp
Hình 1.3. Rừng tràm U Minh
Ngoài ra cũng phải kể đất phèn hoạt động nông-mặn (Sulfaquepts-salic), đất phèn hoạt động sâu-mặn (Sulfic Tropaquepts-salic), đất phèn hoạt động nông (Sulfaquepts), đất phèn tiềm tàng nông dưới rừng ngập mặn (Salic Sulfaquents). Rừng thiên nhiên chủ yếu là rừng ngập mặn với cây mắm (Avicennia) là cây tiên phong mọc trên đất bùn lỏng, sau khi đất dần dần được cố định thì mới đến lượt các cây đước (Rhizophora), cây vẹt (Bruguiera cylindrica ) với bộ rễ xoè ra như chiếc càng giúp chặn làn sóng biển và giữ đất phù sa.
Sau khi đất dần dà ổn định, với thân cây chôn vùi dưới đất lâu năm tạo ra đất hữu cơ nhiều than bùn (Sulfihemists, Sulfohemists), tập trung ở hai khu vực U Minh Thượng và U Minh Hạ với nhiều rừng tràm (Melaleuca) mọc. Đất hữu cơ khoảng 26 ngàn ha, có địa hình khá thấp, trũng. Đất được hình thành bởi xác bã thực vật dạng bán phân rã và hình thành lớp than bùn như vùng U Minh. Rừng tràm U Minh Hạ tỉnh Cà Mau rộng 70.000 ha. Những loại đất hữu cơ rất dễ cháy vì toàn bã thực vật, do đó phải có thuỷ cấp gần mặt đất, nếu để khô nước, nguy cơ cháy là rất cao. Rừng tràm cung cấp gỗ dùng trong xây dựng và là nơi trú ẩn của nhiều đàn ong đến hút nhụy làm mật.
Trong vùng này, có vài con sông sau đây:
- Sông Ông Đốc dài 58km, đổ ra Vịnh Thái Lan. Hai bên sông có nhiều rạch như rạch Cái Tàu, rạch Giếng. Tại sao có tên Sông Ông Đốc? Tương truyền ngày trước, chúa Nguyễn Ánh bị quân Tây Sơn đuổi đánh đến đây. Đô đốc thủy binh Nguyễn Văn Vàng đã xin Nguyễn Ánh được mặc hoàng bào để nghi binh cho Nguyễn Ánh trốn. Vị đô đốc này hy sinh; sau này được lập miếu thờ tại vùng này vào năm 1802. Từ đó, sông này được dân gian gọi là sông Ông Đốc.
- Sông Trẹm (còn gọi là sông Tràm Trẹm) là một chi lưu dài 36 km của sông Ông Đốc. Sông chảy qua huyện An Minh tỉnh Kiên Giang và huyện Thới Bình tỉnh Cà Mau. Sông Trẹm chia rừng U Minh thành hai vùng U Minh Thượng (thuộc tỉnh Kiên Giang) và U Minh Hạ thuộc tỉnh Cà Mau.
- Sông Gành Hào là tên gọi một con sông chảy ở vùng ranh giới giữa hai tỉnh Cà Mau và Bạc Liêu và đổ ra Biển Đông ở cửa cùng tên. Sông bắt đầu từ TP Cà Mau với các dòng nước từ kênh Phụng Hiệp, kênh xáng Cà Mau-Bạc Liêu hợp lưu. Với những đặc điểm này, sông Gành Hào là một trong những đầu mối giao thông của Cà Mau và một phần Bạc Liêu, là nơi tập trung đi lại của các phương tiện đường thủy cùng với các chợ nổi trên sông
- Sông Bảy Háp đổ ra biển Tây dài hơn 50 km. Sông Bảy Háp xuất phát từ đầu kinh xáng Đội Cường chảy ra cửa Bảy Háp (còn gọi Rạch Chèo) ở Biển Tây. Sông có độ sâu trung bình từ 3-5 m, tại cửa sông rộng gần 1,000 m, dài 48 km. Sông Bảy Háp là con đường giao thông huyết mạch nối liền hai vùng Nam và Bắc của tỉnh Cà Mau, là ranh giới của 2 huyện Năm Căn và huyện Cái Nước.
- Sông Cửa Lớn hay Đại Môn Giang vốn là một con kênh dài 58 km, rộng 600 m và sâu 12 m ở tỉnh Cà Mau, nối biển Đông (cửa Bồ Đề) với biển Tây (cửa Ông Trang). Cửa Ông Trang rộng hơn 1 km, sâu từ 4-5 m; cửa Bồ Đề rộng 500 m, sâu 20 m. Dòng chảy có khi đứng, có khi rất mạnh gây bởi khác biệt thủy triều giữa Biển Đông và Biển Tây. Đại Môn Giang là ranh giới tự nhiên giữa huyện Năm Căn và huyện Ngọc Hiển, tách khu vực cuối cực nam của bán đảo Cà Mau thành một đảo, hiện chưa có cầu bắc qua đây.
- Sông Cái Tàu dài 43 km, xuất phát từ ngã ba Cái Tàu (U Minh), đi qua rừng tràm U Minh, đổ vào Sông Ông Đốc ra biển Tây. Công trình Khí - Điện - Đạm tọa lạc tại Vàm Cái Tàu (xã Khánh An, huyện U Minh). Dọc sông là vườn cây ăn trái trù phú.
3. Thủy triều.
Tại miền châu thổ Cửu Long, mùa cạn hay mùa lũ, mực nước các sông hàng ngày đều có dao động theo sự chi phối của thủy triều. Sở dĩ có thuỷ triều là do lực hấp dẫn của Mặt Trăng trên đại dương.Có nhiều vùng trong một ngày, có một lần triều lên và một lần triều xuống: ta gọi là nhật triều. Cũng có những vùng trong ngày, có 2 lần triều lên và 2 lần triều xuống: ta gọi là bán nhật triều. Đôi khi, người ta còn phân biệt chế độ bán nhật triều đều và bán nhật triều không đều.
Những biến đổi thủy triều trải qua các giai đoạn sau:
- Mực nước biển dâng lên trong vài giờ, ngập vùng gian triều (intertidal zone), gọi là ngập triều (flood tide).
- Nước dâng lên đến điểm cao nhất của nó, gọi là triều cao (high tide), còn gọi là nước lớn.
- Mực nước biển hạ thấp trong vài giờ làm lộ ra vùng gian triều, gọi là triều rút (ebb tide).
- Nước hạ thấp đến điểm thấp nhất của nó, gọi là triều thấp (low tide), còn gọi là nước ròng.
Vùng nước dao động do thuỷ triều lên xuống giữa mức nước lớn và nước ròng. Những bãi biển xoải cát, cửa sông hoặc những mỏm đá thấp thường được gom vào khu vực này.
Nhìn nước lớn, nước ròng, nhìn cuộc đời sớm còn, tối mất, người ta ca rằng:
Bìm bịp kêu nước lớn anh ơi
Buôn bán không lời, chèo chống mỏi mê
Thời điểm mà dòng triều dừng chuyển động được gọi là nước đứng (slack water) Thủy triều sau đó đổi hướng thì ta có sự biến đổi ngược lại. Nước đứng thường xuất hiện gần lúc mực nước triều cao hoặc triều thấp:.
Nước không chưn sao kêu bằng nước đứng
Cá không giò sao gọi con cá leo ?
Một chu kỳ biến động của mực nước, từ lúc nước biển rút xuống mức thấp nhất, đến lúc nước biển lên cao đến mức cao nhất, kéo dài 15 ngày, có tên là một con nước; như vậy mỗi tháng có 2 con nước. Nước lên-nước xuống chi phối đời sống dân ven biển.
- Trông về con nước vơi đầy
Nỗi sầu xa cách biết ngày nào vơi
- Lênh đênh duyên phận bọt bèo
Đành cho con nước thuỷ triều đầy vơi
- Lòng quê dợn dợn vời con nước,
Không khói hoàng hôn cũng nhớ nhà (Huy Cận)
- Trông vời con nước mênh mông
Đem mình gieo xuống giữa dòng trường giang (Truyện Kiều)
-Trăng lên con nước rong đầy
Anh đừng đến nữa, má rầy khổ em
Miền Châu thổ sông Cửu Long có hai chế độ triều khác nhau: nhật triều và bán nhật triều.
Ta phân biệt:
- Từ Vũng Tàu đến mũi Cà Mau, dài 400 km chịu ảnh hưởng rõ rệt theo chế độ bán nhật triều không đều, biên độ triều khá lớn trên 2 m, đạt tối đa 3,5 m Mỗi ngày có 2 lần triều lên và 2 lần triều xuống nhưng biên độ triều trong 2 lần khác nhau. Trong mỗi chu kỳ 1/2 tháng, thấy rõ sự chênh lệnh đáng kể về biên độ kỳ nước cường. Nước lớn thường xảy ra vào những ngày mồng 2 đến mồng 3 âm lịch, hoặc ngày 18-19 âm lịch. Nước kém xảy ra vào thời gian giữa 2 kỳ nước cường (ngày mồng 7-8 âm lịch hoặc 20-21 âm lịch). Trong những ngày triều cường nếu xuất hiện gió sẽ làm nồng độ mặn tăng cao, không gian xâm nhập mặn sâu hơn vào các dòng chính và kênh rạch nội đồng.
- Từ mũi Cà Mau đến Hà Tiên dài 250 km, chịu chi phối bởi thủy triều nhật triều không đều của vùng biển vịnh Thái Lan, đoạn gần mũi Cà mau bị ảnh hưởng của thủy triều biển Đông. Triều phía Tây tiến vào đất liền qua các sông thiên nhiên như sông Bảy Háp, sông Ông Đốc, sông Cái Lớn, sông Cái Bé,... và một số kênh đào. Biên độ trung bình triều phía Tây nhỏ hơn 1 m, tối đa không quá 1,1-1,2 m., trung bình khoảng 0,7-0,8 m, đồng thời cũng ít chênh lệch giữa các vùng về biên độ, song tính chất thủy triều lại có một số điểm khác nhau về cơ bản ở một số vùng. Ví dụ như khu vực Rạch Giá là dạng triều hỗn hợp thiên về bán nhật triều với số ngày trong tháng có 2 lần triều lên và 2 lần triều xuống là chủ yếu (tức chịu ảnh hưởng chế độ nhật triều không đều thiên về bán nhật triều), từ Rạch Giá đi về phía Hà Tiên thì triều hỗn hợp lại thiên về nhật triều,với số ngày trong tháng có 1 lần dao động triều chiếm ưu thế.
Triều cường làm các vùng thấp duyên hải bị ngập, làm hư hại các đê bao ngăn mặn, gây ngập úng các đầm nuôi tôm, các vườn cây ăn trái, các nhà cửa ven kinh rạch. Triều cường cùng với sóng to, gió lớn thường gây sạt lở, cuốn trôi nhiều cầu đường, đoạn đê biển. Khi triều cường vào cửa sông thì độ mặn lan truyền, khuyếch tán vào trong sâu nội địa, nhất là lúc cao điểm đỉnh triều cường vào con nước rằm và ba mươi tháng Giêng âm lịch, thì sẽ gây thiệt hại cho nhiều diện tích lúa đông xuân đang trong giai đoạn làm đòng, trổ bông. Triều cường và sóng lớn làm phá vỡ bờ cây xanh chắn sóng dọc theo bờ biển, lấn sâu vào đất liền; triều cường lên cao làm nước mặn xâm nhập sâu vào vùng ngọt. Ngay cả nhiều nơi tại thành phố Cần Thơ cũng bị ngập sâu nhất tới 40-50 cm với thời gian ngập khoảng 2-3 giờ
Khi nưóc mặn xâm nhập vào cửa sông thì đất bị nhiễm mặn và năng suất lúa bị giảm và không trồng lúa được vào mùa khô.
Mực nước thủy triều có ảnh hưởng lớn đến đồng bằng, từ chuyên chở trên sông rạch đến nông nghiệp. Nước triều cao sẽ dễ dàng lấn sâu vào nội địa và làm nhiễm mặn nước sông và đất đai còn nước mặn ảnh hưởng nhiều vùng duyên hải như Bến Tre, Long An, Trà Vinh, Sóc Trăng, Cà Mau...Tại vùng châu thổ Cửu Long, ảnh hưởng của thủy triều có thể lên đến Nam Vang. Chẳng thế mà có ca dao sau đây trong đó chàng trai dặn người yêu:
Nước ròng chảy đến Nam Vang,
Làm thơ để lại, em khoan lấy chồng
Người thiếu nữ không chịu và trả lời:
Tay bưng chậu cúc trăm bông,
Chờ anh chẳng đặng, em trồng xuống đây
Tốc độ truyền sóng triều trong sông
Sóng triều truyền vào sông với tốc độ trung bình trên dưới 30 km/giờ đối với các sông lớn. Còn đối với những sông nhỏ, hoặc màng lưới kênh rạch, sự truyền triều diễn ra phức tạp hơn. Có nơi còn có hiện tượng giao thoa sóng triều tại những con sông có sự truyền triều từ hai phía.
Sự truyền triều vào trong sông tuy có gây một số khó khăn như đưa nước mặn vào nội địa, khiến cho vùng cửa sông thiếu nước ngọt nghiêm trọng vào mùa khô. Những ngày lũ lớn, nếu gặp kỳ triều cường, nước dâng to sẽ gây ngập lụt, v.v. Song với vùng xa cửa sông, mặn không tới được thì dao động thủy triều trong ngày có tác dụng không nhỏ cho công việc tưới tiêu, thau chua, rửa mặn. Khi triều dâng, mực nước ngọt trong sông được đẩy lên cao, người ta có thể lợi dụng để lấy nước vào ruộng. Ngược lại, khi triều rút, mực nước xuống thấp, có thể xả nước, thau chua từ ruộng ra sông. Cũng xin mở dấu ngoặc ở đây: khi người Pháp lần đầu tiên qua miền New Brunswich, cách nay chừng 400 năm, ở gần các vùng biển, chính các sắc dân da đỏ vùng này đã hướng dẫn cho đám dân lưu lạc cách làm cửa bọng để cho nước thuỷ triều vào ra trên đất gần biển để trồng trọt!
4. Các dòng sông
- Sông Vàm Cỏ có 2 nhánh: Vàm Cỏ Đông và Vàm Cỏ Tây
Vàm Cỏ Đông: phát nguyên vùng biên giới tỉnh Tây Ninh và Campuchia, chảy qua tỉnh Tây Ninh, Long An rồi đổ ra biển qua cửa Soài Rạp
Vàm Cỏ Tây: phát nguyên vùng biên giới tỉnh Long An với Campuchia, chảy theo hướng TB-ĐN qua tỉnh Long An. Thành phố Mộc Hoá nằm bên bờ sông Vàm Cỏ Tây. Hai sông gặp nhau tại thị trấn Vàm Cỏ thuộc tỉnh Long An rồi cùng chảy ra Biển Đông ở cửa Soài Rạp
- Sông Tiền và sông Hậu
Cũng cần biết là tại Phnom Penh (Campuchia), sông Mê Kông bị tách làm hai nhánh, sang Việt Nam là sông Tiền và sông Hậu, cả hai đều chảy ra biển với chiều dài mỗi sông chừng 250km.
- Sông Tiền khi tới tỉnh Vĩnh Long thì tách làm nhiều nhánh sông khác:
- sông Mỹ Tho chảy ngang qua Mỹ Tho và đổ ra biển bởi Cửa Tiểu và Cửa Đại
- sông Ba Lai, chảy qua phía Bắc tỉnh Bến Tre và ra biển bởi cửa Ba Lai. Hiện nay, cửa sông Ba Lai được thay thế bằng hệ thống cống đập ngăn mặn chặn vĩnh viễn dòng chảy, chỉ xả lũ ra cửa biển khi cần.
- sông Hàm Luông, chảy qua phía Nam tỉnh Bến Tre và ra biển bằng cửa Hàm Luông
- sông Cổ Chiên, chảy qua địa phận tỉnh Bến Tre và đổ ra biển bằng cửa Cổ Chiên, cửa Cung Hầu.
- Sông Hậu: chảy qua các thị trấn như Châu Đốc, Long Xuyên, Cần Thơ, Trà Ôn (Trà Vinh) và đổ ra biển qua 3 cửa sông là cửa Định An (về phía tỉnh Trà Vinh), Bassac (Ba Thắc) và cửa Trần Đề (phía tỉnh Sóc Trăng). Thực ra thì nay không còn cửa Bassac nữa vì bị bồi lấp.
Sông Hậu rộng nhất là giữa huyện Cầu Kè (Trà Vinh) và huyện Long Phú (Sóc Trăng) khoảng gần 4 km.
Nối liền sông Tiền với sông Hậu là sông Mang Thít là một con sông nhỏ, dài khoảng 47km, chảy trên địa phận tỉnh Vĩnh Long và sông Vàm Nao tức ranh giới giữa hai huyện Chợ Mới và Phú Tân của An Giang
Các kinh rạch
Nối liền giữa 2 sông Tiền và sông Hậu có nhiều kênh đào như kinh Vĩnh An (ở Châu Đốc), sông Vàm Nao (ở An Giang), kênh Lấp Vò (Vĩnh Long), sông Măng Thít (Trà Vinh).
Còn riêng trong đồng bằng cũng còn có nhiều kênh đào khác quan trọng đóng góp vào sự lưu thông hàng hoá cũng như trị thủy. Đó là:
* kinh Vĩnh Tế (nối Hà Tiên với Châu Đốc)
* kinh Rạch Giá-Long Xuyên
* kinh Phụng Hiệp (Cà Mâu-Cần Thơ)
* kinh Cà Mâu-Bạc Liêu
* kinh Xà No (Vị Thanh-Cần Thơ)
Ngoài sông Cửu long, trong đồng bằng còn có vài dòng sông khác như:
* sông Gành Hào, Đầm Dơi, Bồ Đề (thuộc Cà Mau) và sông Mỹ Thanh chảy ra biển Đông.
* sông Cái Bé và Cái Lớn chảy ra vịnh Rạch Giá
* sông Trèm Trèm, sông Ông Đốc chảy ra vịnh Thái Lan
5. Tài nguyên do sông ngòi đem lại (cá, tôm)
Cá. Cá phải kể nhiều loài: cá lóc, cá rô, cá trê, cá trạch, cá chài, cá dảnh, cá mè vinh, cá tra, cá vồ, cá chép, cá cốc, cá hu, cá bông lau, cá bạc bụng và cá linh. Loại cá này từ Biển Hồ, cứ đầu mùa mưa, theo dòng nước phù sa đỏ nâu, trôi dạt xuống đồng bằng Cửu long, nhỏ li ti và theo lũ lụt tràn vào các ruộng đồng sinh sống. Mùa nước lên, không chỉ có cá linh, mà còn nhiều thứ như: cá sặc, cá rô, mè vinh, cá chài, cá éc, thác lác, cá heo, cá trê, cá lóc… được người miệt vườn gọi nôm na là “cá trắng” và “cá đen”. Đầu mùa và khi nước đạt đỉnh rồi thì chủ yếu là cá trắng, còn cá đen đợi lúc cạn đồng mới nhiều hơn. Khi mùa mưa chấm dứt, nước lũ rút dần ra sông, vào tháng 11, tháng 12 âm lịch và loài cá linh cũng dạt theo lội hàng bầy trên mặt nước, khiến ngư dân có một tài nguyên phong phú vào mùa nước xuống nàỵ. Cá linh nhiều đến nổi phải làm nước mắm. Cứ vào độ tháng 8 tháng 9, cá chạch ở các lung, bàu bắt đầu di chuyển ra các sông, rạch, và tháng 10 là mùa thu hoạch cá chạch. Loại cá này được ví là một loại "nhân sâm" dưới nước. Đây cũng là một loại nguyên liệu thực phẩm quý để chế biến ra nhiều món ngon. Ngoài đánh bắt cá, nhiều nhà có nuôi cá vồ, cá tra. Ngoài ra, còn có nghề nuôi cá bè vừa chi phí ít, vừa năng suất cao.
Tôm. Ngoài cá, ĐBCL còn có tôm như câu ca dao sau dây:
Chiều chiều quạ nói với diều
Cù lao ông Chưởng còn nhiều cá tôm
Tôm sứ, tôm hùm, tôm thẻ, tép bạc là các nguyên liệu để chế biến thành nhiều mặt hàng xuất cảng. Nuôi trồng dọc theo bờ biển như tôm-đước, tôm-lúa, tôm-dừa.
Tôm cạnh tranh với thực vật: muốn có năng suất cao, cần thâm canh mà muốn thâm canh, phải phá hết thảm thực vật mà khi không có thảm thực vật thì vuông tôm bị ô nhiễm mặn và nhiệt vì nóng. Hiện nay có phong trào nuôi tôm với lúa.
Ruốc cũng là một loại hải sản dùng chế biến nước mắm.
Ba ba tức là rùa nước ngọt; phổ biến ở Việt Nam là Trionyx sinensis. Chuyên ăn động vật (cá, động vật không xương sống) và đẻ trứng ở mé nước. Ba ba dễ xuất cảng vì chế biến với gia vị là món ăn ngon.
Cua và ghẹ, nghêu sò. Cua đồng cũng là nguồn thức ăn giàu đạm ở Việt Nam. Trữ lượng nhiều nhưng việc sử dụng thuốc trừ sâu trên diện tích rộng đã làm hư hao tài nguyên cua đồng tại nhiều nơi. Ngoài cua đồng còn có cua biển, nghêu, sò huyết. Ở Bến Tre, nghêu tập trung thành từng bãi rộng ven bờ biển; ruột nghêu dùng làm thực phẩm, vỏ nghêu dùng nung vôi bón ruộng. Rươi cũng là một loại hải sản dùng làm nước mắm, có trong các rừng cây mắm ở Thạnh Phú, Bình Đại.
Ếch thì có ếch đồng (Rana tigrina) phổ biến ở đồng ruộng rất có ích vì thịt ăn thơm ngon và đùi ếch đông lạnh dễ xuất cảng; hơn nữa bắt được các côn trùng trong ruộng.
6. Vài loại cây ăn trái
Các loại cây ăn trái thường tập trung trên các vùng phù sa nước ngọt ít bị lụt, dọc sông Tiền, sông Hậu như Mỹ Tho, Vĩnh Long, Cần Thơ. Cây ăn trái thuộc miệt vườn như trên có dọc theo các sông, các bờ kinh rạch, các cù lao còn gọi là cồn như cồn Phụng, cồn Tân Long, v.v. Có thể kể:
xoài (Mangifera), họ Điều (Anacardiaceae), với nhiều giống như xoài cát, xoài mật, xoài tượng…
chôm chôm (Nephelium lappaceum), họ Bồ hòn (Sapindaceae)
nhãn (Euphoria longana), họ Bồ hòn (Sapindaceae)
sơ ri (Malpighia glabra), họ Malpighiaceae
bòn bon (Lansium domesticum, họ Xoan (Meliaceae)
sầu riêng (Durio zibethinus, họ Gạo (Bombacaceae),
Ngoài ra còn chuối, thơm (khóm/dứa) tại Long An, Kiên Giang, cam quít (tại Sadec, Bến Tre), nhãn (Bạc Liêu), đó là chưa kể vú sữa, bưởi, sapochê, chùm ruột, ổi, v.v.
Hai ta như sen mùa Hạ, cúc mùa Thu
Như tháng Mười hồng, tháng Năm nhãn
Em theo chim, em đi về tháng Tám
Anh theo chim cùng với tháng Ba qua
Tại vùng đất phèn, trước kia nông dân thường trồng khóm (thơm) hoặc mía nhưng hiệu quả kinh tế thấp; ngày nay, nông dân còn trồng bưởi da xanh: trồng loại bưởi chiết để rễ ăn ngang, tránh gặp tầng sinh phèn, mau ra trái và có đặc tính tốt như cây mẹ; bưởi da xanh cho trái quanh năm.
7. Vài vấn đề phát triển tại miền châu thổ Cửu Long: mặn, hạn hán, sụp lở bờ biển
7.1. Do các nước nằm ở thượng lưu sông Mekong cũng lấy nước vào ruộng mùa nắng để trồng lúa nên lưu lượng sông Mekong ở miền ĐBSCL giảm đi, kéo theo nước mặn xâm nhập sâu hơn và sớm hơn vì nước thượng nguồn về không đủ để đẩy mặn ra xa vào mùa khô. Phù sa đất thượng nguồn, song song với việc phá rừng trong các lưu vực, đã tích tụ trong các hồ chứa nước nên không còn để bồi đắp cho hạ nguồn. Các tỉnh Sóc Trăng, Cà Mau, Bạc Liêu, Kiên Giang đều bị mặn xâm nhập. Một số địa phương xâm nhập mặn lấn sâu tới 70 km. Đặc biêt, có những vùng ngọt hóa của Tiền Giang, Vĩnh Long, Bến Tre, Bạc Liêu đã bị xâm nhập mặn vì trong một thời gian dài, nông dân dẫn nước mặn vào các tuyến kinh nội đồng để nuôi tôm làm mặn xâm nhập sâu vào đất liền, gây xung đột với trồng lúa là cây cần nước ngọt: người làm lúa thì canh cánh nỗi lo bị nước mặn xâm nhập, còn người nuôi tôm thì mỏi mòn chờ nước mặn để cứu tôm! Còn ở An Giang, vùng thượng nguồn thường đóng cống ngăn dòng chảy để trồng lúa làm mực nước ở hạ nguồn bị xuống thấp nên kéo mặn vào. Mạnh ai nấy làm, không có chiến lược chung để quản lý nước (water management). Do đó cần phải nâng cấp, bổ sung để nối liền hệ thống kiểm soát triều, mặn với hệ thống ngăn, thoát lũ, từ đê bao ngăn lụt kết hợp giao thông cho đến trạm bơm điện với chính sách sử dụng nước đồng bộ, hài hoà với thiên nhiên và con người thành một hệ thống thống nhất.
Hình một cánh đồng lúa ở Bạc Liêu hư hại vì mặn
Ngoài ra, cần thêm các biện pháp:
- tiết kiệm nước như dùng nilon khổ lớn để trải xuống ao, hồ để giữ nước ngọt vào mùa mưa, tưới nhỏ giọt (drip irrigation) đúng vào hệ thống rễ, thông qua các ống đặt sát mặt đất hoặc chôn ngầm.
- thay vì làm 3 vụ lúa, thì chỉ cần làm 2 vụ lúa vào mùa mưa, còn ngay đầu mùa nắng, tháng hai, lợi dụng còn ẩm độ trong đất, nên làm một vụ đậu như đậu đen, đậu đỏ, đậu nành có chu kỳ sinh trưởng ngắn.
- tái chế biến nước thải đô thị để giúp cho nông nghiệp.
- xây dựng nhà máy khử mặn nước biển.
7.2. Xói mòn và sụp lún
Tình trạng khai thác cát quá đà, với cảnh ngày đêm xà lan và ghe thuyền hút cát trên hai dòng sông Tiền và sông Hậu đã đẩy nhanh nạn xói mòn sụp lở bờ sông làm hàng ngàn cư dân ven bờ đã nghèo nay lại mất cả nhà cửa do sạt lở.
Sự khai thác nước ngầm quá sức luân lưu của dòng chảy gây ra nạn sụp lún, trong khi biến đổi khí hậu làm mực nước biển cứ tăng khoảng 5 mm/năm. Do đó, vùng bán đảo Cà Mau, vốn đã thấp, nay bị sụp lún có thể sẽ đối diện với tình trạng mất đất, bờ biển sẽ bị sạt lở mạnh, mất rừng; mặn sẽ xâm nhập sâu vào các sông và tấn công tầng nước ngầm.
7.3. Chúng ta đã đề cập đến 6 vùng sinh thái. Tuy nhiên trong hoạch định thì trong mỗi vùng sinh thái rộng lớn, có những tiểu vùng sinh thái có những đặc tính đồng chất hơn nhưng nguyên tắc chung thì vẫn phải thích nghi với điều kiện tự nhiên của từng vùng:
- Vùng ven biển: Đây là vùng duyên hải phía Biển Đông như Bến Tre, Trà Vinh. Cần có đê ngăn nước mặn dọc bờ biển và sông, xây cống điều tiết nước mặn lên xuống theo thuỷ triều.
- Vùng Đồng Tháp Mười: Dùng biện pháp thuỷ lợi như đào kinh xả phèn; cần hoàn thiện các công trình đê, đảm bảo kiểm soát lũ từng phần; lên líp trồng khóm, chỉ vài năm sau, phèn sẽ trôi đi nên có thể trồng nhiều hoa màu hay cây ăn trái rễ cạn. Trồng bưởi ghép để rễ không ăn sâu xuống vùng đất sâu còn phèn; tăng cường các công trình điểu khiển nhằm rút lũ qua hạ lưu sông Tiền và sông Vàm Cỏ.
- Vùng Tứ Giác Long Xuyên. Sau biện pháp thuỷ lợi, trồng 2 vụ lúa vào mùa mưa và tận dụng đất còn ẩm vào đầu mùa nắng để trồng vụ màu như đậu chu kỳ sinh trưởng ngắn. Riêng về cấp nước ngọt cho sản xuất nông nghiệp, cần xây dựng hệ thống cống ngăn mặn ven biển Tây, đồng thời nạo vét và đào thêm các kênh thuộc tứ giác Long Xuyên hút ngọt từ sông Hậu ra sát biển Tây và phải tăng cường các công trình thoát lũ ra biển Tây trong lũ chính vụ.
- Bán đảo Cà Mau:
Vùng gần biển: cần bảo vệ rừng U Minh, tăng cường rừng ngập mặn với cây đước vừa bảo vệ đất, giữ phù sa và có nhiên liệu, vừa để xử lý môi trường, lọc nước.
Vùng nước lợ: nuôi tôm hoặc quảng canh, hoặc thâm canh tùy vốn liếng.
Vùng xa biển: lợi dụng thế triều cao đưa nước vào vùng bán đảo Cà Mau và từ kênh rạch vào các ô ruộng để làm lúa luân canh với nuôi tôm.
- Vùng trũng sông Hậu: đây là vùng trũng không tiêu thoát được mặn (huyện Phụng Hiệp, thị xã Long Mỹ), chỉ cách cửa biển Trần Đề (Sóc Trăng) 65km và cách cửa biển Rạch Giá 45km nên nằm trọn trong vùng bị ảnh hưởng của xâm nhập mặn; với triều cường thì độ mặn trên nhiều sông rạch ở vùng này sẽ còn lên cao, làm thiệt hại lúa. Do đó nên tận dụng hệ thống cống có sẵn đóng mở theo triều cường để ngăn mặn không cho nước vào đồng; đồng thời đầu tư xây dựng mới một số đập thời vụ để ngăn mặn từ xa và nạo vét kênh mương nội đồng để trữ nước ngọt.
- Vùng phù sa nước ngọt. Trồng 2 vụ lúa ngắn ngày từ tháng 5 đến tháng 1.
8. Kết luận
Với nhiều đập thuỷ điện đã xây, đang xây và sẽ xây ở Thượng nguồn sông Mekong như Sayabouri, đập Pak Beng, đập Sipangdon ở phía Nam Ai Lao, các đập trên lưu vực hai sông Sesan và Srepok ở Cao nguyên Trung phần Việt Nam, đập ở Stung Treng (Cao Miên) và nhiều đập khác trong vòng nghiên cứu thì dĩ nhiên sẽ tác động đến miền Hạ lưu của dòng sông: lượng phù sa ít đi, làm bồi đắp giảm bớt, lượng nước sông không còn đủ mạnh để đẩy chất mặn ra biển, do đó mặn vào sâu hơn và sớm hơn. Môi trường thiên nhiên bị biến đổi thì ta phải thích nghi với môi trường thiên nhiên, sử dụng hoa màu, hệ canh tác, nông lịch... cũng phải dựa vào thiên nhiên, phát triển bền vững là vậy.
Mà muốn vậy thì thực hiện Hai giảm, Hai tăng sau đây.
Giảm lúa. Trong khi tình trạng xâm nhập mặn càng ngày càng trầm trọng với biến đổi khí hậu làm nước biển dâng, thì các hoạt động phi nông nghiệp (off-the-land activities), huấn nghệ cho thanh niên để họ có nghề ngoài nông nghiệp như xây cất, sửa chữa điện nước, truyền thông, thương mại, điện tử, chăm sóc sức khoẻ, khoa học, biến chế nông sản, sản xuất và sửa chữa nông cơ, nông cụ, kỹ nghệ xây dựng và các dịch vụ tại nông thôn (tín dụng, ngân hàng, bảo hiểm, chuyên chở), buôn bán các phương tiện sản xuất (phân bón, thuốc chủng, giống cây trồng...) cũng như thương mãi giúp giảm áp lực dân số trên đất trồng trọt đồng thời giúp họ dễ dàng di cư đến các nước có nhu cầu công nhân trẻ và năng động và như vậy để lại đủ diện tích nông nghiệp cho người làm nông có thể sinh sống phong lưu hơn vì với diện tích đất trồng càng ngày càng hẹp thì vẫn không thoát nghèo. Bớt diện tích lúa để thich nghi với lượng nước ngọt giảm, vì lúa là cây cần nhiều nước.
Giảm đẻ. Chú trọng vào phẩm lượng, thay vì số lượng. Nhiều gia đình đã nghèo lại đông con phải gả con gái cho đi lấy chồng ở Đài Loan hay Hàn Quốc và hiện nay có hàng trăm ngàn phụ nữ Việt ở hai nước đó, làm chênh lệch cán cân giới tính, khiến đàn ông Việt ở miền đồng bằng này sẽ khó lập gia đình; nói khác đi, phải sinh đẻ có kế hoạch để giảm sức ép dân số.
Tăng đường. Cần có nhiều xa lộ cao tốc từ Sài Gòn xuống tận Cà Mau cũng như xa lộ nối liền miền biển đến phía Tây giáp ranh với Campuchia, mục đích vận tải buôn bán hàng hoá, giúp phát triển thương mại.
Tăng điện. Toàn vùng thôn quê cần được điện khí hoá để giúp cải thiện mọi sinh hoạt từ nấu ăn, giặt giũ, đến truyền hình, khiến đời sống bớt khó nhọc và đời sống văn hoá được nâng cao.
Dù sao cũng cần có một kế hoạch tổng thể (master plan) cho toàn đồng bằng sông Cửu Long để các địa phương thực hiện hầu tránh phát triển không đồng bộ, trùng lặp, hoang phí tài nguyên thiên nhiên trong khung cảnh biến đổi khí hậu của toàn thế giới.
T.C.T.
Tháng 3/2016
Cộng tác viên Mai Nghiêm gửi BVN với sự đồng ý của tác giả.

markdown:
**Thái Công Tụng** **1. Tổng quan **
Cũng như châu thổ sông Hồng, cũng như các đồng bằng duyên hải miền Trung, châu thổ sông Cửu Long đã từng nằm dưới biển cạn. Biển cạn bao phủ toàn miền, kể cả vùng Nam Vang, Biển Hồ, chỉ trừ một vài hải đảo ngày nay nằm trong đất liền như Núi Sam, Núi Sập ở vùng Châu Đốc Hà Tiên. Thực vậy, hết
**thời kì băng giá lần cuối** quãng 19.000 năm trước đây, nước biển dâng lên nhanh chóng, cao hơn mực nước biển ngày nay chừng 4m.5 vào thời Holocen sớm. Lúc đó, bờ biển gần đến Phnom Penh (Nam Vang) ngày nay. Vùng biển cạn bao phủ toàn những cây tràm ( *Melaleuca*), cây đước ( *Rhizophora* sp.), cây mắm ( *Avicennia* sp.). Những thực vật chịu mặn này đã tạo thuận lợi cho việc giữ lại các vật liệu lắng tụ, làm giảm sự xói mòn do nước hoặc gió, và cung cấp sinh khối cho trầm tích châu thổ. Rồi phù sa mỗi năm tràn về, làm lấp dần các rừng cây sú vẹt. Nhiều mũi khoan gần Angkor và Biển Hồ Tonle Sap cho thấy vết tích của các trầm tích biển như sú vẹt đầm lầy. Hình thái châu thổ sông Cửu Long dần dà được tạo thành trong khoảng 3 000 năm nay. Trong khoảng thời gian này, châu thổ đã tiến 200 km trên thềm lục địa và mực nước biển hạ dần và **mỗi lần hạ thấp xuống lại để lại một bờ biển mới**. Nhiều bờ biển cổ nay thường gọi là ‘giồng’ như trong dân gian gọi như Giồng Trôm, Giồng Ông Tố, v.v. Nhiều tỉnh như Bến Tre, Trà Vinh có nhiều giồng cát là đất của các bờ biển cổ. **2. Các vùng sinh thái** **2.1.** ** N** **hận xét tổng quát**
Nói đến đồng bằng sông Cửu Long là nói ngay đến nước: thực vậy, kinh rạch ngổn ngang, bàu, ao, bưng, sông sâu, sóng cả.
Nhiều ca dao phản ánh kinh rạch chằng chịt với ghe thuyền buôn bán:
-
*Chèo ghe sợ sấu cắn chưn,* *Xuống bưng sợ đỉa lên rừng sợ ma*
*- Ghe anh đỏ mũi xanh lường,* *Ở trên Gia Định xuống vườn thăm em*
*- Cái Răng, Ba Láng, Vàm Xáng, Xà No* *Có thương em, anh mua cho một chiếc đò* *Để em lên xuống thăm dò ý anh*
*- Bước xuống bắc Mỹ Tho, thấy sóng xô nước đẩy* *Bước lên bờ Rạch Miễu, thấy nước chảy vòng quanh* *Anh biết chắc nơi đây là đất Châu thành* *Sao tìm hoài không thấy trong đám bộ hành có em*
*- Anh đi ghe gạo Gò Công* *Vô vàm Bao Ngược, gió giông đứt buồm*
Những vùng đất thấp, úng nước có nhiều từ ngữ gắn với đặc điểm địa lý như bưng, bào, đìa, láng, lung, lạch…; đặc biệt các từ ngữ chỉ các trạng huống của nước (nước rong, nước ròng, nước đứng…) rất phong phú;
*- Nước rong nước chảy tràn đồng* *Tơ duyên sẵn có chỉ hồng chưa xe* ** *- Nước sông lững đững lờ đờ* ** *Thương người nói vậy biết chờ hay không.*
**2.2. Các vùng sinh thái **
Các vùng sinh thái là những vùng tương đối đồng nhất về nhiều yếu tố như đất (ví dụ đất mặn, đất phèn…), như nước (nước mặn, nước lũ).
Dưới đây là mô tả 6 vùng sinh thái tại đồng bằng sông Cửu Long.
**Hình 1.1.** * Phân vùng vùng sinh thái ở ĐBSCL * *(Vo Tong Xuan and Matsui, 1998). * **2.2.1 Vùng ven biển đất mặn**
Bao gồm nhiều vùng đất duyên hải thấp ở Bạc Liêu, Sóc Trăng, Trà Vinh, Bến Tre, Gò Công. Đất mặn vì gần biển, chịu tác động của thuỷ triều lên xuống mỗi ngàỵ... Trong vùng này, cũng gặp nhiều giồng cát duyên hải rộng hẹp, dài ngắn tùy vùng và dưới các đất giồng này có nước nhạt (nước ngọt) uống được. Các giồng cát có hình vòng cung song song với bờ biển, nhô cao hơn so với các vùng đất phù sa chung quanh, xuất hiện ở các huyện vùng Gò Công, Trà Vinh... Đó là những chứng tích còn lại của thời kỳ biển lùi.
**Đất cát giồng (** *Fluventic* *Tropopsamments* **)** có mức độ phì nhiêu thấp, ít chua trên mặt và trung tính ở tầng sâu; nhưng có địa hình cao nên được di dân đến ở trong buổi đầu khai khẩn đất hoang. Hơn nữa đất cát giồng giữ được nước ngọt cho mùa khô, nên thường là tụ điểm dân cư đông đúc.
Vào mùa mưa, nhờ lưu lượng nước khá lớn nên có thể đẩy lùi nước mặn từ dòng sông chính và kênh lớn ra biển còn vào mùa khô nước triều biển Đông xâm nhập sâu vào nội địa nên nhiều khu vực bị nhiễm mặn, không trồng lúa được. Phải chờ vài trận mưa đầu mùa để rửa mặn trước khi cấy lúa. Thực vật trong rừng ngập mặn thường gặp là cây đước, mắm, sú vẹt, chà là… bao phủ và ngập nước triều quanh năm. Đất phù sa địa hình thấp nhiều nơi còn chịu ảnh hưởng nước thủy triều và lũ từ nguồn đổ về nhờ đó ruộng có nước tự chảy quanh năm, lợi ích lớn cho nông nghiệp.
**2.2.2. Vùng Đồng Tháp Mười**
Nằm trong các tỉnh Kiến Tường, Kiến Phong (trước 1975), ngày nay trong các tỉnh Tiền Giang, Long An và Đồng Tháp, với địa hình bằng phẳng, độ cao quãng 2 mét so với mặt biển.
Thực vật ngoài các đồng cỏ năng, cỏ lác còn có rừng tràm với nhiều chim cò. Động vật rất đa dạng; riêng về cá thì nông dân địa phương thường gọi
**cá đen** sinh sống trong sông rạch hoặc vùng ven sông như cá lóc, cá trê, cá rô và **cá trắng** có thể di cư rất xa như cá chép, cá tra, cá bông lau, cá ba sa; ngoài cá còn có chuột đồng bán đầy ngoài chợ, còn rắn thì nào rắn nước, rắn hổ, rắn bông súng, rắn mối. Ngoài **đất phù sa ven sông**, trong vùng Đồng Tháp còn có **đất phèn**:
-
**Đất** **phèn tiềm tàng** ( *Sulfaquents*) hình thành trong vùng chịu ảnh hưởng của nước có chứa nhiều sulfat. Trong các điều kiện yếm khí, cùng với hoạt động của vi sinh vật, sulfat nhôm và sulfat sắt bị khử để tạo thành lưu huỳnh và chất này sẽ kết hợp với sắt có trong trầm tích để tạo thành FeS 2 . pH thường dưới 4. Vì đất có nhiều H2S nên có mùi hôi. - Khi đất phèn ở trong môi trường thoáng khí (thoát nước), ta có **đất** **phèn** **hoạt động (** *Sulfaquepts* **)** dưới dạng màu vàng, mà dân gian thường gọi là **đất cứt chuột** (jarosite). Đất phèn hoạt động và đất phèn tiềm tàng **không phải chỉ ở vùng Đồng Tháp mới có mà hiện diện tại nhiều vùng sinh thái khác**. Ví dụ: đất phèn hoạt động gặp nhiều ở bán đảo Cà Mau, Tứ Giác Long Xuyên, còn đất phèn tiềm tàng gặp nhiều ở vùng sinh thái bán đảo Cà Mau và phù sa ven sông. **Bảng 1.1: Phân bố diện tích đất phèn hoạt động và tiềm tàng ở các vùng sinh thái ĐBSCL**
| |
| || || || |
| |
Bán đảo Cà Mau
| |
193.395,2
| |
191.548,8
| |
384.944,0
| |
Đồng Tháp Mười
| |
72.335,7
| |
118.890,2
| |
191.225,9
| |
Phù sa ven Sông
| |
138.449,1
| |
170.325,0
| |
308.774,1
| |
Tứ Giác Long Xuyên
| |
163.476,8
| |
61.927,1
| |
225.403,9
| |
Trũng phèn Bán Đảo Cà Mau
| |
66.863,9
| |
19.824,0
| |
86.687,9
| |
Trũng phèn Tây Sông Hậu
| |
44.319,9
| |
50.956,1
| |
95.276,1
| |
Ven biển
| |
31.927,3
| |
31.927,3
| || || || |
Trong vùng Đồng Tháp, còn có hai nhánh sông Sở Hạ và sông Sở Thượng bắt nguồn từ Campuchia đổ ra sông Tiền ở Hồng Ngự. Đây là vùng ngập sâu hơn các vùng khác ở ÐBSCL nhưng là vùng chiếm diện tích lớn, có tiềm năng lớn, một khi chủ động được nước.
**Hình 1.2: Bản đồ phân bố các nhóm đất phèn hoạt động và tiềm tàng vùng ĐBSCL** **2.2.3. Vùng phù sa nước ngọt**
Bao gồm nhiều tỉnh hai bên sông Tiền và sông Hậu như Long An, Mỹ Tho, Long Xuyên, Châu Đốc, Vĩnh Long; ta liên tưởng ngay đến bài hát:
*Dòng An Giang sông sâu sóng biếc, Dòng An Giang cây xanh lá thắm, lả lướt về qua Thất Sơn, Châu Đốc dòng sông uốn quanh, soi bóng Tiền Giang Cửu Long.*
Vùng này nhiều đất phù sa địa hình cao ở dọc hai bên bờ sông Tiền và sông Hậu và hình thành trên trầm tích sông, độ phì nhiêu cao, rất tốt cho sản xuất nông nghiệp từ lúa ruộng đến vườn cây ăn trái dọc theo ven sông cũng như trên đất các cù lao giữa sông.
Có thể chia đất phù sa ra vài nhóm:
-
**đất phù sa bồi hàng năm (** *Aeric Fluvaquents* **)** ở ven sông và phần lớn trên các cù lao, các cồn giữa sông. Trắc diện đất chưa phân hoá hoặc phân hoá yếu
-
**đất phù sa không được bồi (** *Typic Ustifluvents* **)**, nằm chỗ địa hình cao ven sông, màu nâu nhạt hơn đất phù sa được bồi
-
**đất phù sa không được bồi gley (** *Aquic Tropaquepts* **)**, phân bố xa dòng sông, địa hình thấp đọng nước nhiều tháng trong năm với các đốm gley nghĩa là có những đốm sét màu xám nâu hay xám xanh trong trắc diện đất
-
**đất phù sa không được bồi có tầng sesquyoxyt loang lổ đỏ vàng (** *Typic Ustropepts* **)**, ở địa hình cao, xa sông, thường trồng lúa lâu đời
Đất phù sa có độ phì nhiêu cao và được dùng trong sản xuất lúa, cây ăn trái, rau đậu…
**2.2.4. Vùng Tứ giác Long Xuyên**
Vùng Tứ giác Long Xuyên được giới hạn bởi kênh Vĩnh Tế, Sông Hậu, Quốc lộ 80 và kênh Rạch Giá - Hà Tiên liên quan đến ba tỉnh thành phố là: An Giang, Kiên Giang và thành phố Cần Thơ. Vùng Tứ giác Long Xuyên có tổng diện tích khoảng gần 500.000ha; trong đó, tỉnh An Giang có hơn 230.000ha, chiếm hơn 48%; tỉnh Kiên Giang có hơn 234.000ha, chiếm hơn 47% và thành phố Cần Thơ trên 15.000ha, chiếm hơn 3%. Tuy nhiên, phần phía Bắc của Tứ giác này, -
**từ khu dinh điền Cai Sắn trở lên sông Hậu -, không úng ngập như phần phía Nam** trong hình. Ngoài ra, trong vùng Tứ giác Long Xuyên, cũng có ** vùng cao Thất Sơn** (Bảy Núi) gồm huyện Tri Tôn và Tịnh Biên, vì địa hình cao trải dốc theo triền núi nên không bị úng ngập. Tại đây, thường gặp những loại đất xám trên sản phẩm phong hoá đá mácma axit ( *Plinthic Ustorthents*) và đất xói mòn trơ sỏi đá ( *Lithic Ustorthents*). Còn những nơi khác giáp biển của Kiên Giang thì bị ảnh hưởng của xâm nhập mặn ( *Tropaquepts-salic*). Xung quanh vùng núi Thất Sơn, hiện nay rừng đã bị tàn phá hết, cần phải tái tạo hoàn toàn lại. **2.2.5. Vùng trũng sông Hậu (Phụng Hiệp, Chương Thiện)**
Chương Thiện là tỉnh thành lập thời Việt Nam Cộng Hoà. Phụng Hiệp được biết đến vì tại đó có Ngã bảy Phụng Hiệp có 7 con kinh gặp nhau. Tại Phụng Hiệp, có con kênh đào nối từ sông Hậu qua thị trấn Phụng Hiệp theo hướng ĐB-TN thẳng đến thành phố Cà Mau.Vùng trũng sông Hậu nằm trong tỉnh Hậu Giang ngày nay, cách cửa biển Trần Đề (Sóc Trăng) 65 km và cách cửa biển Rạch Giá (Kiên Giang) 45km, nên Hậu Giang nằm trọn trong vùng bị ảnh hưởng của xâm nhập mặn, nhất là lúc triều cường thì nhiều nơi mặn xâm nhập vào sâu làm độ mặn tăng cao, ảnh hưởng đến năng suất lúa.
Trong vùng trũng sông Hậu, có
**đất phèn tiềm tàng nông-mặn (** *Sulfaquepts-salic* **)**; nhiều nơi **đất than bùn-phèn (** *Sulfihemists* **), đất úng thuỷ** nên hiện nay, nhiều nơi vẫn còn lúa cấy hai lần để thích nghi: lúa gieo vào các tháng 6-8, cấy lần đầu vào tháng 8 và sau đó vài tháng, khi cây lúa khá cao chừng 60-70cm thì phải nhổ và đem đi cấy lần thứ hai, mục đích chính là để thích nghi với điều kiện thuỷ lợi. Lúa cấy hai lần năng suất thường không cao, chu kỳ sinh trưởng dài. Hướng cải tạo là phải đào kinh mương tiêu bớt nước để cấy một lần.
**2.2.6. Vùng bán đảo Cà Mau**
Vùng bán đảo Cà Mau có
**đất mặn, đất phèn, đất phèn-mặn và đất hữu cơ** **. **
**Đất mặn.** Riêng về đất mặn, cũng phải phân biệt **đất mặn dưới rừng ngập mặn** ( *Salic Hydraquents, Salic Haplaquents*), **đất mặn nhiều** ( *Salic Fluvaquents, Salic Ustifluvents*), **đất mặn trung bình** ( *Tropaquepts-salic*), **đất mặn ít** ( *Ustropepts-salic*) **Nếu tính theo nồng độ muối** thì nếu đất chứa dưới 3 gram muối mỗi lít, thì đất đó không mặn; đất chứa trên 12g/lit thì đất mặn nhiều. Từ 3 đến 6 g/lit, thì đất hơi mặn. Có thể đo độ mặn trong đất bằng suất dẫn điện. **Suất dẫn điện** (Electrical conductivity) tỷ lệ thuận với nồng độ muối trong đất. Người ta thường tính ra decisiemens mỗi mét (dS/m) hoặc millimhos mỗi centimét (mS/cm). Nếu tính theo millimhos/cm thì dưới 4.5 thì đất đó không mặn và trên 4.5 thì đất mặn.
Đất mặn thì sự hút nước của thực vật bị giảm đi. Thực vật có thể hấp thụ dễ dàng nước và phân hoá học đến mức nồng độ muối tối đa từ 3 đến 4mS/cm hoặc một nồng độ muối từ 3 đến 4 gram mỗi lít dung dịch đất (phần nước của đất)
**Đất phèn** có những tính chất đã mô tả tại vùng Đồng Tháp **Hình 1.3**. Rừng tràm U Minh
Ngoài ra cũng phải kể đất phèn hoạt động nông-mặn (
*Sulfaquepts-salic*), đất phèn hoạt động sâu-mặn ( *Sulfic Tropaquepts-salic*), đất phèn hoạt động nông ( *Sulfaquepts*), đất phèn tiềm tàng nông dưới rừng ngập mặn ( *Salic Sulfaquents* **). **Rừng thiên nhiên chủ yếu là rừng ngập mặn với **cây mắm** ( *Avicennia*) là cây tiên phong mọc trên đất bùn lỏng, sau khi đất dần dần được cố định thì mới đến lượt các **cây đước** ( *Rhizophora*), **cây vẹt** ( *Bruguiera cylindrica *)
Sau khi đất dần dà ổn định, với thân cây chôn vùi dưới đất lâu năm tạo ra
**đất hữu cơ nhiều than bùn (** *Sulfihemists, Sulfohemists* **)**, tập trung ở hai khu vực U Minh Thượng và U Minh Hạ với nhiều rừng tràm ( *Melaleuca*) mọc. Đất hữu cơ khoảng 26 ngàn ha, có địa hình khá thấp, trũng. Đất được hình thành bởi xác bã thực vật dạng bán phân rã và hình thành lớp than bùn như vùng U Minh. Rừng tràm U Minh Hạ tỉnh Cà Mau rộng 70.000 ha. Những loại đất hữu cơ rất dễ cháy vì toàn bã thực vật, do đó phải có thuỷ cấp gần mặt đất, nếu để khô nước, nguy cơ cháy là rất cao. Rừng tràm cung cấp gỗ dùng trong xây dựng và là nơi trú ẩn của nhiều đàn ong đến hút nhụy làm mật.
Trong vùng này, có vài con sông sau đây:
**- Sông Ông Đốc **dài 58km, đổ ra Vịnh Thái Lan. Hai bên sông có nhiều rạch như rạch Cái Tàu, rạch Giếng. Tại sao có tên Sông Ông Đốc? **- Sông Trẹm** (còn gọi là **sông Tràm Trẹm**) là một chi lưu dài 36 km của sông Ông Đốc. Sông chảy qua huyện An Minh tỉnh Kiên Giang và huyện Thới Bình tỉnh Cà Mau. Sông Trẹm chia rừng U Minh thành hai vùng U Minh Thượng (thuộc tỉnh Kiên Giang) và U Minh Hạ thuộc tỉnh Cà Mau. **- Sông Gành Hào** là tên gọi một con sông chảy ở vùng ranh giới giữa hai tỉnh Cà Mau và Bạc Liêu và đổ ra Biển Đông ở cửa cùng tên. Sông bắt đầu từ TP Cà Mau với các dòng nước từ kênh Phụng Hiệp, kênh xáng Cà Mau-Bạc Liêu hợp lưu. Với những đặc điểm này, sông Gành Hào là một trong những đầu mối giao thông của Cà Mau và một phần Bạc Liêu, là nơi tập trung đi lại của các phương tiện đường thủy cùng với các chợ nổi trên sông
-
**Sông** **Bảy Háp** đổ ra biển Tây dài hơn 50 km. Sông Bảy Háp xuất phát từ đầu kinh xáng Đội Cường chảy ra cửa Bảy Háp (còn gọi Rạch Chèo) ở Biển Tây. Sông có độ sâu trung bình từ 3-5 m, tại cửa sông rộng gần 1,000 m, dài 48 km. Sông Bảy Háp là con đường giao thông huyết mạch nối liền hai vùng Nam và Bắc của tỉnh Cà Mau, là ranh giới của 2 huyện Năm Căn và huyện Cái Nước.
-
**Sông Cửa Lớn** hay Đại Môn Giang vốn là một con kênh dài 58 km, rộng 600 m và sâu 12 m ở tỉnh Cà Mau, nối biển Đông (cửa Bồ Đề) với biển Tây (cửa Ông Trang). Cửa Ông Trang rộng hơn 1 km, sâu từ 4-5 m; cửa Bồ Đề rộng 500 m, sâu 20 m. Dòng chảy có khi đứng, có khi rất mạnh gây bởi khác biệt thủy triều giữa Biển Đông và Biển Tây. Đại Môn Giang là ranh giới tự nhiên giữa huyện Năm Căn và huyện Ngọc Hiển, tách khu vực cuối cực nam của bán đảo Cà Mau thành một đảo, hiện chưa có cầu bắc qua đây.
-
**Sông Cái Tàu** dài 43 km, xuất phát từ ngã ba Cái Tàu (U Minh), đi qua rừng tràm U Minh, đổ vào Sông Ông Đốc ra biển Tây. Công trình Khí - Điện - Đạm tọa lạc tại Vàm Cái Tàu (xã Khánh An, huyện U Minh). Dọc sông là vườn cây ăn trái trù phú. **3. Thủy triều.**
Tại miền châu thổ Cửu Long, mùa cạn hay mùa lũ, mực nước các sông hàng ngày đều có dao động theo sự chi phối của thủy triều. Sở dĩ có thuỷ triều là do lực hấp dẫn của Mặt Trăng trên đại dương.Có nhiều vùng trong một ngày, có một lần triều lên và một lần triều xuống: ta gọi là
**nhật triều**. Cũng có những vùng trong ngày, có 2 lần triều lên và 2 lần triều xuống: ta gọi là **bán nhật triều**. Đôi khi, người ta còn phân biệt chế độ bán nhật triều đều và bán nhật triều không đều.
Những biến đổi thủy triều trải qua các giai đoạn sau:
- Mực nước biển dâng lên trong vài giờ, ngập
**vùng gian triều**(intertidal zone), gọi là **ngập triều**(flood tide).
- Nước dâng lên đến điểm cao nhất của nó, gọi là
**triều cao**(high tide), còn gọi là **nước lớn.**
- Mực nước biển hạ thấp trong vài giờ làm lộ ra vùng gian triều, gọi là
**triều rút**(ebb tide).
- Nước hạ thấp đến điểm thấp nhất của nó, gọi là
**triều thấp**(low tide), còn gọi là **nước ròng.**
Vùng nước dao động do thuỷ triều lên xuống giữa
**mức nước lớn và nước ròng**. Những bãi biển xoải cát, cửa sông hoặc những mỏm đá thấp thường được gom vào khu vực này.
Nhìn nước lớn, nước ròng, nhìn cuộc đời sớm còn, tối mất, người ta ca rằng:
*Bìm bịp kêu nước lớn anh ơi* *Buôn bán không lời, chèo chống mỏi mê*
Thời điểm mà dòng triều dừng chuyển động được gọi là
**nước đứng** *slack water*) Thủy triều sau đó đổi hướng thì ta có sự biến đổi ngược lại. **Nước đứng** thường xuất hiện gần lúc mực nước triều cao hoặc triều thấp:. *Nước không chưn sao kêu bằng nước đứng* *Cá không giò sao gọi con cá leo ? *
Một chu kỳ biến động của mực nước, từ lúc nước biển rút xuống mức thấp nhất, đến lúc nước biển lên cao đến mức cao nhất, kéo dài 15 ngày, có tên là một
*con* *nước*; như vậy mỗi tháng có 2 con nước. Nước lên-nước xuống chi phối đời sống dân ven biển. *- Trông về * *con nước* * vơi đầy* *Nỗi sầu xa cách biết ngày nào vơi* *- Lênh đênh duyên phận bọt bèo* *Đành cho * *con nước* * thuỷ triều đầy vơi* *- Lòng quê dợn dợn vời con nước,* *Không khói hoàng hôn cũng nhớ nhà *(Huy Cận)
-
*Trông vời con nước mênh mông* *Đem mình gieo xuống giữa dòng trường giang *( *Truyện Kiều*) *-* *Trăng lên * *con nước * *rong đầy* *Anh đừng đến nữa, má rầy khổ em*
Miền Châu thổ sông Cửu Long có hai chế độ triều khác nhau: nhật triều và bán nhật triều.
Ta phân biệt:
-
**Từ Vũng Tàu đ** **ế** **n mũi Cà Mau**, dài 400 km chịu ảnh hưởng rõ rệt theo chế độ **bán nhật tri** **ề** **u không đ** **ề** **u, biên độ tri** **ề** **u khá lớn trên 2 m, đạt tối đa 3,5** m Mỗi ngày có 2 lần triều lên và 2 lần triều xuống nhưng biên độ triều trong 2 lần khác nhau. Trong mỗi chu kỳ 1/2 tháng, thấy rõ sự chênh lệnh đáng kể về biên độ kỳ nước cường. Nước lớn thường xảy ra vào những ngày mồng 2 đến mồng 3 âm lịch, hoặc ngày 18-19 âm lịch. Nước kém xảy ra vào thời gian giữa 2 kỳ nước cường (ngày mồng 7-8 âm lịch hoặc 20-21 âm lịch). Trong những ngày triều cường nếu xuất hiện gió sẽ làm nồng độ mặn tăng cao, không gian xâm nhập mặn sâu hơn vào các dòng chính và kênh rạch nội đồng.
-
** Từ mũi Cà Mau đ** **ế** **n Hà Tiên** dài 250 km, chịu chi phối bởi **thủy tri** **ề** **u nhật tri** **ề** **u không đ** **ề** **u** của vùng biển vịnh Thái Lan, đoạn gần mũi Cà mau bị ảnh hưởng của thủy triều biển Đông. Triều phía Tây tiến vào đất liền qua các sông thiên nhiên như sông Bảy Háp, sông Ông Đốc, sông Cái Lớn, sông Cái Bé,... và một số kênh đào. Biên độ trung bình triều phía Tây nhỏ hơn 1 m, tối đa không quá 1,1-1,2 m., trung bình khoảng 0,7-0,8 m, đồng thời cũng ít chênh lệch giữa các vùng về biên độ, song tính chất thủy triều lại có một số điểm khác nhau về cơ bản ở một số vùng. Ví dụ như khu vực Rạch Giá là dạng triều hỗn hợp thiên về bán nhật triều với số ngày trong tháng có 2 lần triều lên và 2 lần triều xuống là chủ yếu (tức chịu ảnh hưởng chế độ nhật triều không đều thiên về bán nhật triều), từ Rạch Giá đi về phía Hà Tiên thì triều hỗn hợp lại thiên về nhật triều,với số ngày trong tháng có 1 lần dao động triều chiếm ưu thế.
T
**riều cường** làm các vùng thấp duyên hải bị ngập, làm hư hại các đê bao ngăn mặn, gây ngập úng các đầm nuôi tôm, các vườn cây ăn trái, các nhà cửa ven kinh rạch. Triều cường cùng với sóng to, gió lớn thường gây sạt lở, cuốn trôi nhiều cầu đường, đoạn đê biển. Khi triều cường vào cửa sông thì độ mặn lan truyền, khuyếch tán vào trong sâu nội địa, nhất là lúc cao điểm đỉnh **triều cường **vào con nước rằm và ba mươi tháng Giêng âm lịch, thì sẽ gây thiệt hại cho nhiều diện tích lúa đông xuân đang trong giai đoạn làm đòng, trổ bông. Triều cường và sóng lớn làm phá vỡ bờ cây xanh chắn sóng dọc theo bờ biển, lấn sâu vào đất liền;
Khi nưóc mặn xâm nhập vào cửa sông thì đất bị nhiễm mặn và năng suất lúa bị giảm và không trồng lúa được vào mùa khô.
Mực nước thủy triều có ảnh hưởng lớn đến đồng bằng, từ chuyên chở trên sông rạch đến nông nghiệp. Nước triều cao sẽ dễ dàng lấn sâu vào nội địa và làm nhiễm mặn nước sông và đất đai còn nước mặn ảnh hưởng nhiều vùng duyên hải như Bến Tre, Long An, Trà Vinh, Sóc Trăng, Cà Mau...Tại vùng châu thổ Cửu Long, ảnh hưởng của thủy triều có thể lên đến Nam Vang. Chẳng thế mà có ca dao sau đây trong đó chàng trai dặn người yêu:
*Nước ròng chảy đến Nam Vang,* *Làm thơ để lại, em khoan lấy chồng*
Người thiếu nữ không chịu và trả lời:
*Tay bưng chậu cúc trăm bông,* *Chờ anh chẳng đặng, em trồng xuống đây * **Tốc độ truyền sóng triều trong sông**
Sóng triều truyền vào sông với tốc độ trung bình trên dưới 30 km/giờ đối với các sông lớn. Còn đối với những sông nhỏ, hoặc màng lưới kênh rạch, sự truyền triều diễn ra phức tạp hơn. Có nơi còn có hiện tượng giao thoa sóng triều tại những con sông có sự truyền triều từ hai phía.
Sự truyền triều vào trong sông tuy có gây một số khó khăn như đưa nước mặn vào nội địa, khiến cho vùng cửa sông thiếu nước ngọt nghiêm trọng vào mùa khô. Những ngày lũ lớn, nếu gặp kỳ triều cường, nước dâng to sẽ gây ngập lụt, v.v. Song với vùng xa cửa sông, mặn không tới được thì
**dao động thủy triều trong ngày có tác dụng không nhỏ cho công việc tưới tiêu, thau chua, rửa mặn.** Khi triều dâng, mực nước ngọt trong sông được đẩy lên cao, người ta có thể lợi dụng để lấy nước vào ruộng. Ngược lại, khi triều rút, mực nước xuống thấp, có thể xả nước, thau chua từ ruộng ra sông. Cũng xin mở dấu ngoặc ở đây: khi người Pháp lần đầu tiên qua miền New Brunswich, cách nay chừng 400 năm, ở gần các vùng biển, chính các sắc dân da đỏ vùng này đã hướng dẫn cho đám dân lưu lạc cách làm cửa bọng để cho nước thuỷ triều vào ra trên đất gần biển để trồng trọt! **4. Các dòng sông** **- ** **Sông Vàm Cỏ** có 2 nhánh: Vàm Cỏ Đông và Vàm Cỏ Tây **Vàm Cỏ Đông**: phát nguyên vùng biên giới tỉnh Tây Ninh và Campuchia, chảy qua tỉnh Tây Ninh, Long An rồi đổ ra biển qua cửa Soài Rạp **Vàm Cỏ Tây**: phát nguyên vùng biên giới tỉnh Long An với Campuchia, chảy theo hướng TB-ĐN qua tỉnh Long An. Thành phố Mộc Hoá nằm bên bờ sông Vàm Cỏ Tây. Hai sông gặp nhau tại thị trấn Vàm Cỏ thuộc tỉnh Long An rồi cùng chảy ra Biển Đông ở cửa Soài Rạp **- Sông Tiền và sông Hậu**
Cũng cần biết là tại Phnom Penh (Campuchia), sông Mê Kông bị tách làm hai nhánh, sang Việt Nam là sông Tiền và sông Hậu, cả hai đều chảy ra biển với chiều dài mỗi sông chừng 250km.
**- Sông Tiền** khi tới tỉnh Vĩnh Long thì tách làm nhiều nhánh sông khác:
- sông
**Mỹ Tho** chảy ngang qua Mỹ Tho và đổ ra biển bởi C **ửa Tiểu và Cửa Đại **
- sông
** Ba Lai, **chảy qua phía Bắc tỉnh Bến Tre và ra biển bởi ** cửa Ba Lai. **Hiện nay, cửa sông Ba Lai được thay thế bằng hệ thống cống đập ngăn mặn chặn vĩnh viễn dòng chảy, chỉ xả lũ ra cửa biển khi cần.
- sông
**Hàm Luông**, chảy qua phía Nam tỉnh Bến Tre và ra biển bằng **cửa Hàm Luông**
- sông
** Cổ Chiên,** chảy qua địa phận tỉnh Bến Tre và đổ ra biển bằng **cửa Cổ Chiên, cửa Cung Hầu.**
**- S** **ông Hậu** **:** chảy qua các thị trấn như Châu Đốc, Long Xuyên, Cần Thơ, Trà Ôn (Trà Vinh) và đổ ra biển qua 3 cửa sông là **cửa Định An** (về phía tỉnh Trà Vinh), **Bassac (Ba Thắc**) và **cửa Trần Đề** (phía tỉnh Sóc Trăng). Thực ra thì nay không còn cửa Bassac nữa vì bị bồi lấp.
Sông Hậu rộng nhất là giữa huyện Cầu Kè (Trà Vinh) và huyện Long Phú (Sóc Trăng) khoảng gần 4 km.
Nối liền sông Tiền với sông Hậu là
**sông Mang Thít** là một con sông nhỏ, dài khoảng 47km, chảy trên địa phận tỉnh Vĩnh Long và **sông Vàm Nao** tức ranh giới giữa hai huyện Chợ Mới và Phú Tân của An Giang **Các kinh rạch**
Nối liền giữa 2 sông Tiền và sông Hậu có nhiều kênh đào như kinh Vĩnh An (ở Châu Đốc), sông Vàm Nao (ở An Giang), kênh Lấp Vò (Vĩnh Long), sông Măng Thít (Trà Vinh).
Còn riêng trong đồng bằng cũng còn có nhiều kênh đào khác quan trọng đóng góp vào sự lưu thông hàng hoá cũng như trị thủy. Đó là:
* kinh Vĩnh Tế (nối Hà Tiên với Châu Đốc)
* kinh Rạch Giá-Long Xuyên
* kinh Phụng Hiệp (Cà Mâu-Cần Thơ)
* kinh Cà Mâu-Bạc Liêu
* kinh Xà No (Vị Thanh-Cần Thơ)
Ngoài sông Cửu long, trong đồng bằng còn có vài dòng sông khác như:
* sông Gành Hào, Đầm Dơi, Bồ Đề (thuộc Cà Mau) và sông Mỹ Thanh chảy ra biển Đông.
* sông Cái Bé và Cái Lớn chảy ra vịnh Rạch Giá
* sông Trèm Trèm, sông Ông Đốc chảy ra vịnh Thái Lan
**5. Tài nguyên do sông ngòi đem lại (cá, tôm) ** **Cá. **Cá phải kể nhiều loài: cá lóc, cá rô, cá trê, cá trạch, cá chài, cá dảnh, cá mè vinh, cá tra, cá vồ, cá chép, cá cốc, cá hu, cá bông lau, cá bạc bụng và cá linh. Loại cá này từ Biển Hồ, cứ đầu mùa mưa, theo dòng nước phù sa đỏ nâu, trôi dạt xuống đồng bằng Cửu long, nhỏ li ti và theo lũ lụt tràn vào các ruộng đồng sinh sống. Mùa nước lên, không chỉ có cá linh, mà còn nhiều thứ như: cá sặc, cá rô, mè vinh, cá chài, cá éc, thác lác, cá heo, cá trê, cá lóc… được người miệt vườn gọi nôm na là “ **cá trắng**” và “ **cá đen**”. Đầu mùa và khi nước đạt đỉnh rồi thì chủ yếu là cá trắng, còn cá đen đợi lúc cạn đồng mới nhiều hơn. Khi mùa mưa chấm dứt, nước lũ rút dần ra sông, vào tháng 11, tháng 12 âm lịch và loài cá linh cũng dạt theo lội hàng bầy trên mặt nước, khiến ngư dân có một tài nguyên phong phú vào mùa nước xuống nàỵ. Cá linh nhiều đến nổi phải làm nước mắm. Cứ vào độ tháng 8 tháng 9, cá chạch ở các lung, bàu bắt đầu di chuyển ra các sông, rạch, và tháng 10 là mùa thu hoạch **cá chạch.** Loại cá này được ví là một loại "nhân sâm" dưới nước. Đây cũng là một loại nguyên liệu thực phẩm quý để chế biến ra nhiều món ngon. Ngoài đánh bắt cá, nhiều nhà có nuôi cá vồ, cá tra. Ngoài ra, còn có nghề nuôi cá bè vừa chi phí ít, vừa năng suất cao. **Tôm. **Ngoài cá, ĐBCL còn có tôm như câu ca dao sau dây: *Chiều chiều quạ nói với diều* *Cù lao ông Chưởng còn nhiều cá tôm*
Tôm sứ, tôm hùm, tôm thẻ, tép bạc là các nguyên liệu để chế biến thành nhiều mặt hàng xuất cảng. Nuôi trồng dọc theo bờ biển như tôm-đước, tôm-lúa, tôm-dừa.
Tôm cạnh tranh với thực vật: muốn có năng suất cao, cần thâm canh mà muốn thâm canh, phải phá hết thảm thực vật mà khi không có thảm thực vật thì vuông tôm bị ô nhiễm mặn và nhiệt vì nóng. Hiện nay có phong trào nuôi tôm với lúa.
**Ruốc** cũng là một loại hải sản dùng chế biến nước mắm. **Ba ba** tức là rùa nước ngọt; phổ biến ở Việt Nam là *Trionyx sinensis*. Chuyên ăn động vật (cá, động vật không xương sống) và đẻ trứng ở mé nước. Ba ba dễ xuất cảng vì chế biến với gia vị là món ăn ngon. **Cua và ghẹ, nghêu sò. **Cua đồng cũng là nguồn thức ăn giàu đạm ở Việt Nam. Trữ lượng nhiều nhưng việc sử dụng thuốc trừ sâu trên diện tích rộng đã làm hư hao tài nguyên cua đồng tại nhiều nơi. Ngoài cua đồng còn có cua biển, nghêu, sò huyết. Ở Bến Tre, nghêu tập trung thành từng bãi rộng ven bờ biển; ruột nghêu dùng làm thực phẩm, vỏ nghêu dùng nung vôi bón ruộng. Rươi cũng là một loại hải sản dùng làm nước mắm, có trong các rừng cây mắm ở Thạnh Phú, Bình Đại. **Ếch** thì có ếch đồng ( *Rana tigrina*) phổ biến ở đồng ruộng rất có ích vì thịt ăn thơm ngon và đùi ếch đông lạnh dễ xuất cảng; hơn nữa bắt được các côn trùng trong ruộng. **6. Vài lo** **ại c** **ây ăn trái **
Các loại cây ăn trái thường tập trung trên các vùng phù sa nước ngọt ít bị lụt, dọc sông Tiền, sông Hậu như Mỹ Tho, Vĩnh Long, Cần Thơ. Cây ăn trái thuộc miệt vườn như trên có dọc theo các sông, các bờ kinh rạch, các cù lao còn gọi là cồn như cồn Phụng, cồn Tân Long, v.v. Có thể kể:
**xoài** ( *Mangifera)*, họ Điều (Anacardiaceae), với nhiều giống như xoài cát, xoài mật, xoài tượng… **chôm chôm** ( *Nephelium lappaceum*), họ Bồ hòn (Sapindaceae) **nhãn** ( *Euphoria longana*), họ Bồ hòn (Sapindaceae) **sơ ri** ( *Malpighia glabra* *) , *họ **Malpighiaceae** ** **bòn bon** ( *Lansium domesticum*, họ Xoan (Meliaceae) **sầu riêng** ( *Durio zibethinus*, họ Gạo (Bombacaceae),
Ngoài ra còn chuối, thơm (khóm/dứa) tại Long An, Kiên Giang, cam quít (tại Sadec, Bến Tre), nhãn (Bạc Liêu), đó là chưa kể
**vú sữa, bưởi, sapochê, chùm ruột, ổi,** v.v. *Hai ta như sen mùa Hạ, cúc mùa Thu* *Như tháng Mười hồng, tháng Năm nhãn* *Em theo chim, em đi về tháng Tám* *Anh theo chim cùng với tháng Ba qua*
Tại vùng đất phèn, trước kia nông dân thường trồng
**khóm** (thơm) hoặc mía nhưng hiệu quả kinh tế thấp; ngày nay, nông dân còn trồng **bưởi da xanh**: trồng loại bưởi chiết để rễ ăn ngang, tránh gặp tầng sinh phèn, mau ra trái và có đặc tính tốt như cây mẹ; bưởi da xanh cho trái quanh năm. **7. Vài vấn đề phát triển tại miền châu thổ Cửu Long: mặn, hạn hán, sụp lở bờ biển** **7.1**. Do các nước nằm ở thượng lưu sông Mekong cũng lấy nước vào ruộng mùa nắng để trồng lúa nên l **ưu lượng sông Mekong ở miền ĐBSCL giảm đi**, kéo theo nước mặn xâm nhập **sâu hơn** và **sớm hơn** vì nước thượng nguồn về không đủ để đẩy mặn ra xa vào mùa khô. Phù sa đất thượng nguồn, song song với việc phá rừng trong các lưu vực, đã tích tụ trong các hồ chứa nước nên không còn để bồi đắp cho hạ nguồn. Các tỉnh Sóc Trăng, Cà Mau, Bạc Liêu, Kiên Giang đều bị mặn xâm nhập. Một số địa phương xâm nhập mặn lấn sâu tới 70 km. Đặc biêt, có những vùng ngọt hóa của Tiền Giang, Vĩnh Long, Bến Tre, Bạc Liêu đã bị xâm nhập mặn vì trong một thời gian dài, nông dân dẫn nước mặn vào các tuyến kinh nội đồng để nuôi tôm làm mặn xâm nhập sâu vào đất liền, gây xung đột với trồng lúa là cây cần nước ngọt: n **gười làm lúa** thì canh cánh nỗi lo bị nước mặn xâm nhập, còn **người nuôi tôm** thì mỏi mòn chờ nước mặn để cứu tôm! Còn ở An Giang, vùng thượng nguồn thường đóng cống ngăn dòng chảy để trồng lúa làm mực nước ở hạ nguồn bị xuống thấp nên kéo mặn vào. **Mạnh ai nấy làm, không có chiến lược chung để quản lý nước (water management)**. **thành một hệ thống thống nhất**.
Hình một cánh đồng lúa ở Bạc Liêu hư hại vì mặn
Ngoài ra, cần thêm các biện pháp:
**- tiết kiệm nước** như dùng nilon khổ lớn để trải xuống ao, hồ để giữ nước ngọt vào mùa mưa, tưới nhỏ giọt (drip irrigation) đúng vào hệ thống rễ, thông qua các ống đặt sát mặt đất hoặc chôn ngầm.
- thay vì làm 3 vụ lúa, thì
**chỉ cần làm 2 vụ lúa vào mùa mưa**, còn ngay đầu mùa nắng, tháng hai, lợi dụng còn ẩm độ trong đất, nên làm một vụ đậu như đậu đen, đậu đỏ, đậu nành có chu kỳ sinh trưởng ngắn.
-
**tái chế biến nước thải đô thị** để giúp cho nông nghiệp.
- xây dựng
**nhà máy khử mặn nước biển**. **7.2. Xói mòn và sụp lún**
Tình trạng khai thác cát quá đà, với cảnh ngày đêm xà lan và ghe thuyền hút cát trên hai dòng sông Tiền và sông Hậu đã đẩy nhanh nạn xói mòn sụp lở bờ sông làm hàng ngàn cư dân ven bờ đã nghèo nay lại mất cả nhà cửa do sạt lở.
Sự khai thác nước ngầm quá sức luân lưu của dòng chảy gây ra nạn sụp lún, trong khi biến đổi khí hậu làm mực nước biển cứ tăng khoảng 5 mm/năm. Do đó, vùng bán đảo Cà Mau, vốn đã thấp, nay bị sụp lún có thể sẽ đối diện với tình trạng mất đất, bờ biển sẽ bị sạt lở mạnh, mất rừng; mặn sẽ xâm nhập sâu vào các sông và tấn công tầng nước ngầm.
**7.3**. Chúng ta đã đề cập đến 6 vùng sinh thái. Tuy nhiên trong hoạch định thì trong mỗi vùng sinh thái rộng lớn, có những **tiểu vùng sinh thái** có những đặc tính đồng chất hơn nhưng nguyên tắc chung thì vẫn **phải ** **thích nghi với điều kiện tự nhiên của từng vùng**: **- Vùng ven biển**: Đây là vùng duyên hải phía Biển Đông như Bến Tre, Trà Vinh. Cần có đê ngăn nước mặn dọc bờ biển và sông, xây cống điều tiết nước mặn lên xuống theo thuỷ triều.
**- Vùng Đồng Tháp Mười**: Dùng biện pháp thuỷ lợi như đào kinh xả phèn; cần hoàn thiện các công trình đê, đảm bảo kiểm soát lũ từng phần; lên líp trồng khóm, chỉ vài năm sau, phèn sẽ trôi đi nên có thể trồng nhiều hoa màu hay cây ăn trái rễ cạn. Trồng bưởi ghép để rễ không ăn sâu xuống vùng đất sâu còn phèn; tăng cường các công trình điểu khiển nhằm rút lũ qua hạ lưu sông Tiền và sông Vàm Cỏ. **- Vùng Tứ Giác Long Xuyên**. Sau biện pháp thuỷ lợi, trồng 2 vụ lúa vào mùa mưa và tận dụng đất còn ẩm vào đầu mùa nắng để trồng vụ màu như đậu chu kỳ sinh trưởng ngắn. Riêng về cấp nước ngọt cho sản xuất nông nghiệp, cần xây dựng hệ thống cống ngăn mặn ven biển Tây, đồng thời nạo vét và đào thêm các kênh thuộc tứ giác Long Xuyên hút ngọt từ sông Hậu ra sát biển Tây và phải tăng cường các công trình thoát lũ ra biển Tây trong lũ chính vụ. **- Bán đảo Cà Mau**:
Vùng gần biển: cần bảo vệ rừng U Minh, tăng cường rừng ngập mặn với cây đước vừa bảo vệ đất, giữ phù sa và có nhiên liệu, vừa để xử lý môi trường, lọc nước.
Vùng nước lợ: nuôi tôm hoặc quảng canh, hoặc thâm canh tùy vốn liếng.
Vùng xa biển: lợi dụng thế triều cao đưa nước vào vùng bán đảo Cà Mau và từ kênh rạch vào các ô ruộng để làm lúa luân canh với nuôi tôm.
**- Vùng trũng sông Hậu:** đây là vùng trũng không tiêu thoát được mặn (huyện Phụng Hiệp, thị xã Long Mỹ), chỉ cách cửa biển Trần Đề (Sóc Trăng) 65km và cách cửa biển Rạch Giá 45km nên nằm trọn trong vùng bị ảnh hưởng của xâm nhập mặn; với triều cường thì độ mặn trên nhiều sông rạch ở vùng này sẽ còn lên cao, làm thiệt hại lúa. Do đó nên tận dụng hệ thống cống có sẵn đóng mở theo triều cường để ngăn mặn không cho nước vào đồng; đồng thời đầu tư xây dựng mới một số đập thời vụ để ngăn mặn từ xa và nạo vét kênh mương nội đồng để trữ nước ngọt. **- Vùng phù sa nước ngọt**. Trồng 2 vụ lúa ngắn ngày từ tháng 5 đến tháng 1. **8. K** **ết luận**
Với nhiều đập thuỷ điện đã xây, đang xây và sẽ xây ở Thượng nguồn sông Mekong như Sayabouri, đập Pak Beng, đập Sipangdon ở phía Nam Ai Lao, các đập trên lưu vực hai sông Sesan và Srepok ở Cao nguyên Trung phần Việt Nam, đập ở Stung Treng (Cao Miên) và nhiều đập khác trong vòng nghiên cứu thì dĩ nhiên sẽ tác động đến miền Hạ lưu của dòng sông: lượng phù sa ít đi, làm bồi đắp giảm bớt, lượng nước sông không còn đủ mạnh để đẩy chất mặn ra biển, do đó mặn vào
**sâu hơn** và **sớm hơn.** Môi trường thiên nhiên bị biến đổi thì ta phải thích nghi với môi trường thiên nhiên, sử dụng hoa màu, hệ canh tác, nông lịch... cũng phải dựa vào thiên nhiên, phát triển bền vững là vậy.
Mà muốn vậy thì thực hiện
**Hai giảm, Hai tăng** sau đây. **Giảm lúa**. Trong khi tình trạng xâm nhập mặn càng ngày càng trầm trọng với biến đổi khí hậu làm nước biển dâng, thì các **hoạt động** **phi nông nghiệp** (off-the-land activities), huấn nghệ cho thanh niên để họ có nghề ngoài nông nghiệp như xây cất, sửa chữa điện nước, truyền thông, thương mại, điện tử, chăm sóc sức khoẻ, khoa học, biến chế nông sản, sản xuất và sửa chữa nông cơ, nông cụ, kỹ nghệ xây dựng và các dịch vụ tại nông thôn (tín dụng, ngân hàng, bảo hiểm, chuyên chở), buôn bán các phương tiện sản xuất (phân bón, thuốc chủng, giống cây trồng...) cũng như thương mãi **giúp giảm áp lực dân số trên đất** **trồng trọt** đồng thời giúp họ dễ dàng di cư đến các nước có nhu cầu công nhân trẻ và năng động và như vậy để lại đủ diện tích nông nghiệp cho người làm nông có thể sinh sống phong lưu hơn vì với diện tích đất trồng càng ngày càng hẹp thì vẫn không thoát nghèo. Bớt diện tích lúa để thich nghi với lượng nước ngọt giảm, vì lúa là cây cần nhiều nước. **Giảm đẻ**. Chú trọng vào phẩm lượng, thay vì số lượng. Nhiều gia đình đã nghèo lại đông con phải gả con gái cho đi lấy chồng ở Đài Loan hay Hàn Quốc và hiện nay có hàng trăm ngàn phụ nữ Việt ở hai nước đó, làm chênh lệch cán cân giới tính, khiến đàn ông Việt ở miền đồng bằng này sẽ khó lập gia đình; nói khác đi, phải **sinh đẻ có kế hoạch để giảm sức ép dân số.** **Tăng đường**. Cần có nhiều xa lộ cao tốc từ Sài Gòn xuống tận Cà Mau cũng như xa lộ nối liền miền biển đến phía Tây giáp ranh với Campuchia, mục đích vận tải buôn bán hàng hoá, giúp phát triển thương mại. **Tăng điện**. Toàn vùng thôn quê cần được điện khí hoá để giúp cải thiện mọi sinh hoạt từ nấu ăn, giặt giũ, đến truyền hình, khiến đời sống bớt khó nhọc và đời sống văn hoá được nâng cao.
Dù sao cũng cần có một
**kế hoạch tổng thể** (master plan) cho toàn đồng bằng sông Cửu Long để các địa phương thực hiện hầu tránh phát triển không đồng bộ, trùng lặp, hoang phí tài nguyên thiên nhiên trong khung cảnh biến đổi khí hậu của toàn thế giới. **T.C.T.**
Tháng 3/2016
Cộng tác viên Mai Nghiêm gửi
*BVN *với sự đồng ý của tác giả.

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Server: GSE

Cache-Control: private, max-age=0

X-Content-Type-Options: nosniff


text:
Đăng ký nhận email thông báo việc làm để không
bỏ lỡ cơ hội, giúp bạn thăng tiến trong nghề nghiệp.
Địa điểm: 04 Nguyễn Đình Chiểu - P. Đa Kao - Q.1
Ngày nay, thiết lập một website riêng gần như là điều hiển nhiên với bất kỳ một cơ quan, đoàn thể, tổ chức, thậm chí đôi khi là một cá nhân. Webgiare.net là đơn vị đầu tiên định nghĩa thị trường web giá rẻ tại Việt Nam. Chúng tôi cam kết mang đến cho Khách Hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.

markdown:
Đăng ký nhận email thông báo việc làm để không
bỏ lỡ cơ hội, giúp bạn thăng tiến trong nghề nghiệp.
|
|![]()
Địa điểm: 04 Nguyễn Đình Chiểu - P. Đa Kao - Q.1
Ngày nay, thiết lập một website riêng gần như là điều hiển nhiên với bất kỳ một cơ quan, đoàn thể, tổ chức, thậm chí đôi khi là một cá nhân. Webgiare.net là đơn vị đầu tiên định nghĩa thị trường web giá rẻ tại Việt Nam. Chúng tôi cam kết mang đến cho Khách Hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.

Set-Cookie: clientKey=587e317197707; expires=Thu, 16-Feb-2017 15:00:01 GMT; path=/; domain=.careerbuilder.vn

Server: CareerBuilder Server


text:
Lưu video
Bạn phải đăng nhập để sử dụng chức năng này. Xin vui lòng Đăng nhập tại đây!
Lựa chọn các vi phạm
Link hỏng
Video không đúng nội dung, spam, gây hiểu nhầm
Video phản cảm, đồi trụy, kích động bạo lực
Bản quyền video
Khác

Content-Type: text/html

Accept-Ranges: bytes

Server: SERVER


markdown:
Lưu video
Bạn phải đăng nhập để sử dụng chức năng này. Xin vui lòng Đăng nhập tại đây!
Lựa chọn các vi phạm
Link hỏng
Video không đúng nội dung, spam, gây hiểu nhầm
Video phản cảm, đồi trụy, kích động bạo lực
Bản quyền video
Khác


text:
Home
Android
Truyện
TOP Game Hot
Avatar Online
Chăm sóc nông trại, giải trí, tán gái,... Tải miễn phí!
Tải Luôn
Mobi Army Online
Bắn súng căn tọa độ kiểu gunny,... CỰC HOT!
Tải Luôn
Khí Phách Anh Hùng
Nhập vai kinh điển nhiều người chơi nhất trên điện thoại!
Tải Luôn
Ngôi Làng Của Gió
Game nông trại giải trí làm mưa làm gió làng game 2015!
Tải Luôn
Like Choang321.Pro Trên Facebook
Tìm Kiếm Nhanh
Hãy Thử Nhập Nội Dung Bạn Cần Xuống Dưới
hack nltb 117 auto click
Ngũ Long Tranh Bá 117 Auto click
Ngũ Long Tranh Bá
Ngũ Long Tranh Bá 128 Auto click
Ngũ Long Tranh Bá 127 Auto Click
Ngũ Long Tranh Bá 126 Auto click
Ngũ Long Tranh Bá 125 Auto click
Ngũ Long Tranh Bá 124 Auto click
Ngũ Long Đại Việt 123 Auto click
Ngũ Long Tranh Bá 123 Auto click
Ngũ Long Đại Việt 122 Auto click
Ngũ Long Tranh Bá 122 Auto Click
Ngũ Long Tranh Bá 121 Auto click
Ngũ Long Tranh Bá 120 Auto click
Ngũ Long Tranh Bá 119 Auto click
Ngũ Long Tranh Bá 118 Auto click
Ngũ Long Tranh Bá 117 Auto click
Ngũ Long Tranh Bá 116 Autoclick
Kho Game Java Miễn Phí
Dịch Vụ Chia Sẻ Và Phân Phối Nội Dung Số
Facebook:
FanPage Choang321
Địa Chỉ: Tráng Việt, Mê Linh, HN
Sử dụng
Facebook java
đểo vào fb không bị chặn | Hot
Zalo Java
| Quảng Cáo:
Ninja school online
mới | Link:
Chơi avatar trên pc
máy tính


text:
-
Dismiss NoticeANH EM CHÚ Ý CHỈ SỬ DỤNG CÁC HOST SAU ĐỂ UPLOAD/DOWNLOAD FILE !
Rom Stock TW Lollipop 5.0.1 Cho Note Egde N915G - Đã Có Chức Năng Im Lặng
Thảo luận trong 'Galaxy Note Egde' bắt đầu bởi MạnhIT, 18 Tháng 2 2015.
Thảo luận trong 'Galaxy Note Egde' bắt đầu bởi MạnhIT, 18 Tháng 2 2015.

markdown:
-
**ANH EM CHÚ Ý CHỈ SỬ DỤNG CÁC HOST SAU ĐỂ UPLOAD/DOWNLOAD FILE !** [Dismiss Notice](account/dismiss-notice?notice_id=23)
[Rom Stock TW Lollipop 5.0.1 Cho Note Egde N915G - Đã Có Chức Năng Im Lặng](threads/rom-stock-tw-lollipop-5-0-1-cho-note-egde-n915g-da-co-chuc-nang-im-lang.46949/)
Thảo luận trong '
[Galaxy Note Egde](forums/galaxy-note-egde.188/)' bắt đầu bởi [MạnhIT](members/manhit.6902/), [18 Tháng 2 2015](threads/rom-stock-tw-lollipop-5-0-1-cho-note-egde-n915g-da-co-chuc-nang-im-lang.46949/).

Set-Cookie: xf_brsa_count=1; expires=Wed, 17-Jan-2018 16:07:22 GMT; Max-Age=31536000; path=/

Server: nginx

X-Frame-Options: SAMEORIGIN


text:
-
Xin lưu Ý! Các thành viên vui lòng kiểm tra lại bài trùng lặp của mình và xóa chúng ngay khi đó. (Mỗi thành viên hãy dành 5 phút thời gian của mình để kiểm tra lại các lỗi đăng bài trùng lặp trước đây và xóa chúng khỏi diễn đàn). BQT xin được gửi lời cám ơn trân thành tới các thành viên!
Toàn Quốc GR Box - Sản phẩm giá rẻ nên mua trong năm nay
Thảo luận trong 'Dịch Vụ Điện Tử và Kỹ Thuật Số' bắt đầu bởi tuanno89, 14/3/16.
Lượt xem: 66
Similar Threads: Sản phẩm

markdown:
-
Xin lưu Ý! Các thành viên vui lòng kiểm tra lại bài trùng lặp của mình và xóa chúng ngay khi đó. (Mỗi thành viên hãy dành 5 phút thời gian của mình để kiểm tra lại các lỗi đăng bài trùng lặp trước đây và xóa chúng khỏi diễn đàn). BQT xin được gửi lời cám ơn trân thành tới các thành viên!
# Toàn Quốc GR Box - Sản phẩm giá rẻ nên mua trong năm nay
Thảo luận trong '
[Dịch Vụ Điện Tử và Kỹ Thuật Số](forums/dich-vu-dien-tu-va-ky-thuat-so.302/)' bắt đầu bởi [tuanno89](members/tuanno89.55298/), [14/3/16](threads/gr-box-san-pham-gia-re-nen-mua-trong-nam-nay.92263/).
Lượt xem: 66
Similar Threads: Sản phẩm
|Diễn đàn||Tiêu đề||Date|
|Dịch Vụ Điện Tử và Kỹ Thuật Số||
|

Vary: Accept-Encoding,User-Agent


text:
-
Xin lưu Ý! Các thành viên vui lòng kiểm tra lại bài trùng lặp của mình và xóa chúng ngay khi đó. (Mỗi thành viên hãy dành 5 phút thời gian của mình để kiểm tra lại các lỗi đăng bài trùng lặp trước đây và xóa chúng khỏi diễn đàn). BQT xin được gửi lời cám ơn trân thành tới các thành viên!
Toàn Quốc tuyển thiết kế website, lập trình PHP ưu tiên sinh viên
Thảo luận trong 'Việc Làm' bắt đầu bởi webphanmemquachuan, 14/5/14.
Lượt xem: 130
Similar Threads: tuyển thiết

markdown:
-
Xin lưu Ý! Các thành viên vui lòng kiểm tra lại bài trùng lặp của mình và xóa chúng ngay khi đó. (Mỗi thành viên hãy dành 5 phút thời gian của mình để kiểm tra lại các lỗi đăng bài trùng lặp trước đây và xóa chúng khỏi diễn đàn). BQT xin được gửi lời cám ơn trân thành tới các thành viên!
# Toàn Quốc tuyển thiết kế website, lập trình PHP ưu tiên sinh viên
Thảo luận trong '
[Việc Làm](forums/viec-lam.336/)' bắt đầu bởi [webphanmemquachuan](members/webphanmemquachuan.49090/), [14/5/14](threads/tuyen-thiet-ke-website-lap-trinh-php-uu-tien-sinh-vien.51707/).
Lượt xem: 130
Similar Threads: tuyển thiết
|Diễn đàn||Tiêu đề||Date|
|Việc Làm||
|


text:
-
Xin lưu Ý! Các thành viên vui lòng kiểm tra lại bài trùng lặp của mình và xóa chúng ngay khi đó. (Mỗi thành viên hãy dành 5 phút thời gian của mình để kiểm tra lại các lỗi đăng bài trùng lặp trước đây và xóa chúng khỏi diễn đàn). BQT xin được gửi lời cám ơn trân thành tới các thành viên!
Xin cho biết viêm niệu đạo là bệnh gì?
Thảo luận trong 'Trò chuyện linh tinh' bắt đầu bởi phamquang2911, 27/8/16.
Lượt xem: 11
Similar Threads: biết viêm

markdown:
-
Xin lưu Ý! Các thành viên vui lòng kiểm tra lại bài trùng lặp của mình và xóa chúng ngay khi đó. (Mỗi thành viên hãy dành 5 phút thời gian của mình để kiểm tra lại các lỗi đăng bài trùng lặp trước đây và xóa chúng khỏi diễn đàn). BQT xin được gửi lời cám ơn trân thành tới các thành viên!
# Xin cho biết viêm niệu đạo là bệnh gì?
Thảo luận trong '
[Trò chuyện linh tinh](forums/tro-chuyen-linh-tinh.248/)' bắt đầu bởi [phamquang2911](members/phamquang2911.57101/), [27/8/16](threads/xin-cho-biet-viem-nieu-dao-la-benh-gi.118793/).
Lượt xem: 11
Similar Threads: biết viêm
|Diễn đàn||Tiêu đề||Date|
|Trò chuyện linh tinh||
|


text:
Sự Cám Dỗ Xấu Xa
Bộ truyện tình cảm mới ra nhưng rất hayy
Tên truyện: Sự Cám Dỗ Xấu Xa
Tác giả: Đang cập nhật
Nguồn:
Ngày đăng: 31/05/2016
Tình trạng: Chưa đủ bộ
Ngày cập nhật: 06/01/2017
Lượt xem: 50
Theo dõi: 10 đã theo dõi
Bộ truyện tình cảm mới ra nhưng rất hayy
Tên truyện: Sự Cám Dỗ Xấu Xa
Tác giả: Đang cập nhật
Nguồn:
Ngày đăng: 31/05/2016
Tình trạng: Chưa đủ bộ
Ngày cập nhật: 06/01/2017
Lượt xem: 50
Theo dõi: 10 đã theo dõi

markdown:
# Sự Cám Dỗ Xấu Xa
Bộ truyện tình cảm mới ra nhưng rất hayy
**Tên truyện**: Sự Cám Dỗ Xấu Xa **Tác giả**: Đang cập nhật **Nguồn**: **Ngày đăng**: 31/05/2016 **Tình trạng**: Chưa đủ bộ **Ngày cập nhật**: 06/01/2017 **Lượt xem**: 50 **Theo dõi**: 10 đã theo dõi
Bộ truyện tình cảm mới ra nhưng rất hayy
**Tên truyện**: Sự Cám Dỗ Xấu Xa **Tác giả**: Đang cập nhật **Nguồn**: **Ngày đăng**: 31/05/2016 **Tình trạng**: Chưa đủ bộ **Ngày cập nhật**: 06/01/2017 **Lượt xem**: 50 **Theo dõi**: 10 đã theo dõi


text:
TT-Huế:
Dân tố bị chủ tịch
xã ra lệnh còng tay trái luật
Theo đơn tố cáo của anh Nguyễn Duy Hiếu (38 tuổi, trú thôn Thủy Phú,
xã Hương Vinh, thị xã Hương Trà, tỉnh TT-Huế), vào lúc 14h15’ chiều 31/3, trong
khi anh đang xem trận đấu giữa 2 đội bóng thôn Thủy Phú và thôn Triều Sơn Nam
(thuộc xã Hương Vinh) thì có anh Hoàng Dũng, Trưởng ban Văn hóa thể thao xã nói, nếu các cổ động viên không trật tự sẽ lùa ra sân hết. Bức xúc khi nghe câu nói này, anh Hiếu nói “anh cứ lùa
ra đi”. Anh Dũng đáp lại: “Anh chống đối tôi hả” thì anh Hiếu không nói lại nữa, tiếp tục đứng
xem. Ngay lập tức, Chủ tịch xã Hương Vinh là ông Nguyễn Văn Bổn đến chụp tóc anh Hiếu, xốc ngược đầu ra phía sau và bảo lực lượng công an xã đến còng tay anh Hiếu lại. Tuy nhiên do bà con phản ứng nên mọi việc dừng lại.
Khi hiệp một kết thúc, anh Hiếu đến gặp ông Bổn và nói: “Anh ạ,
anh với em còn gặp nhau nhiều nữa". Anh Hiếu vừa nói xong thì lại bị ông Bổn sai công an xã còng tay lại, bắt lên xã giam giữ. Đến khoảng 15h, khi
gia đình anh Hiếu báo sự việc lên công an thị xã Hương Trà thì công an xã Hương Vinh mới thả
anh Hiếu ra.
Anh Hiếu bức xúc cho rằng, cá nhân anh không phải là tội phạm.
Hành vi ra lệnh còng tay anh của ông Bổn đã ảnh hưởng không nhỏ đến
danh dự, nhân phẩm của anh trước đám đông người dân.
Cũng theo lời anh Hiếu, liên quan đến vụ việc
còn có ông Cao Văn Cường, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Hương Vinh, cũng bị ông Bổn
dùng mũ cối đang đội trên đầu đánh trúng tay; em Lê Thị My My, học sinh lớp 8 trường
THCS Hương Vinh, bị ông Bổn bóp cổ và tát vào mặt.
Thừa nhận sự việc, ông Cao Văn Cường cho biết, khi thấy một công an viên tên
Giàu còng tay anh Hiếu giữa đám đông, ông Cường lên tiếng can ngăn. Lúc đó ông Cường đang
cầm điện thoại di động ở tay, người dân xung quanh liền kêu to “quay lại để đưa lên
mạng”. Lập tức ông Bổn xông tới, cầm mũ cối quất
vào đầu ông Cường. Cú đánh sượt qua mũ bảo hiểm trên đầu ông Cường, rơi thẳng xuống cánh tay cầm điện thoại.
Cháu My My kể: “Cháu đang xem đá bóng cùng cậu Hiếu. Thấy
mấy người đến còng tay cậu mà cháu thì đang nắm tay cậu, sợ quá cháu khóc. Bác Bổn
đã đến bóp cổ cháu và tát một cái vào má phải để cháu thả tay ra”.
Chỉ rút kinh nghiệm?
Sáng 1/4, phóng viên đến UBND xã Hương Vinh xin phép làm việc với ông Nguyễn Văn
Bổn để làm rõ thực hư lời tố cáo. Ông Bổn khi đó đang bận họp, sau cuộc họp dù biết phóng viên đang đợi nhưng ông này vẫn lẳng lặng ra về. Phóng viên liên lạc qua điện thoại, ông Bổn từ chối làm việc vì bận chuyện gia đình đột xuất.
Phóng viên sau đó đã gặp trực tiếp ông Nguyễn Văn Toàn, Bí
thư Đảng ủy xã Hương Vinh. Ông Toàn cho biết trong sáng cùng ngày đã họp Đảng ủy
xã về việc ông Bổn hành động không đúng trong sân bóng chiều 31/3.
“Ông Bổn đã có ra lệnh công an xã còng tay anh Hiếu. Ông Cường
- Chủ tịch hội Cựu chiến binh - nói chủ tịch làm vậy là sai thì ông Bổn đã đánh ông Cường. Chính quyền thì phải bảo vệ dân chứ làm vậy là nắm
pháp luật hơi yếu. Anh Hiếu không phải là tội phạm thì không được còng tay như vậy. Ông Cường là cấp dưới của ông Bổn mà ông ấy đập như thế cũng không thể
được”, ông Toàn nói.
Ông Toàn cho hay, sau khi họp xong, xã đã xử lý vụ việc bằng
cách “rút kinh nghiệm” chuyện của ông Bổn và làm công tác hòa giải giữa ông Bổn
và ông Cường. Về trường hợp của anh Hiếu, do chưa có đơn gửi xã nên xã
đang củng cố lại các tình tiết để làm rõ. Riêng
chuyện cháu My My bị đánh thì ở xã không ai biết vì đám đông lúc đó đang lộn xộn,
không thấy rõ những gì đang diễn ra.
Trao đổi qua điện thoại với phóng viên vào chiều 1/4, Thượng tá Lê Minh
Quang, Trưởng Công an thị xã Hương Trà, cho biết đã nắm qua vụ việc. Công an thị xã đang cho anh em kiểm
tra, rà soát lại hồ sơ cũng như các tình
tiết cụ thể liên quan.
Cùng ngày, anh Hiếu đã gửi đơn tố cáo lên UBND thị xã Hương Trà và UBND tỉnh TT-Huế.
Đại Dương
Dân trí
Mọi hành động sử dụng nội dung đăng tải trên Báo điện tử Dân trí tại địa chỉ www.dantri.com.vn
phải có sự đồng ý bằng văn bản của Báo điện tử Dân trí.
Đơn vị quảng cáo:
Hotline: 0926.864.344
Email: quangcao@admicro.vn
Website: www.admicro.vn
Hỗ trợ và CSKH: 01268 269 779 (Ms. Thơm)
Các mảng: gia đình
- công nghệ -
game - giải trí , xã hội.