text:
Bài tập định tính
Chia sẻ: Trinhvan Hung | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:32
lượt xem 95
download
Bài tập định tính
Thực chất loại bài tập này là rèn luyện kỹ năng cân bằng phản ứng. Đối với học sinh THCS, đặc biệt là lớp 8 chúng ta khó có thể đưa để và giới thiệu với học sinh về một cách cân bằng phương trình nào đó theo các phương pháp thông thường. Do vậy học sinh THCS thường rất lúng túng và mất nhiều thời gian thậm chỉ là để học thuộc hệ số đặt trước công thức hóa học của các chất trong một phương trình hóa học nào đó....
Bình luận(0) Đăng nhập để gửi bình luận!
Nội dung Text: Bài tập định tính
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 1 Ch ñ 1: XÉT C P CH T T N T I HO C KHÔNG T N T I TRONG CÙNG M T H N H P I- KI N TH C C N NH - M t c p ch t ch t n t i trong cùng m t h n h p n u chúng không tác d ng hoá h c l n nhau ( m i ch t v n gi nguyên là ch t ban ñ u ). - Trong cùng m t dung d ch : các ch t cùng t n t i khi chúng không mang các ph n t ñ i kháng ( t c là không t o khí, k t t a , ch t không b n … ). Ví d 1: C p ch t CaCl2 và Na2CO3 không cùng t n t i vì x y ra ph n ng CaCl2 + Na2CO3 → CaCO3 ↓ + H2O Ví d 2: C p CaCl2 và NaNO3 ñ ng th i t n t i vì không x y ra ph n ng: → CaCl2 + NaNO3 ← Ca(NO3)2 + NaCl. Ví d 3: C p ch t khí H2 và O2 t n t i trong m t h n h p nhi t ñ thư ng nhưng không t n t i nhi t ñ cao. Vì : 0 t 2H2 + O2 2H2O → ( m t) ( m t) * Chú ý m t s ph n ng khó: 1) Ph n ng chuy n ñ i hóa tr c a mu i Fe. 2 2→ + Cl ,Br Mu i Fe(II) ← mu i Fe(III) Fe,Cu 2FeCl2 + Cl2 → 2FeCl3 Ví d : 6FeSO4 + 3Cl2 → 2FeCl3 + 2Fe2(SO4)3 2FeCl3 + Fe → 3FeCl2 Fe2(SO4)3 + Fe → 3FeSO4 2) Nâng hóa tr c a nguyên t trong oxit, ho c bazơ: Oxit ( HT th p ) + O2 → oxit ( HT cao ) 0 t ,xt Ví d : 2SO2 + O2 2SO3 → t0 2FeO + ½ O2 Fe2O3 → 2Fe(OH)2 + ½ O2 + H2O → 2Fe(OH)3 ( nâu ñ ) 3) Chuy n ñ i mu i trung hòa và mu i axit: oxit + H 2 O axit Mu i trung hòa ← → mu i axit d.d Bazo Ví d : Na2CO3 + CO2 + H2O → 2NaHCO3 NaHCO3 + NaOH → Na2CO3 + H2O ( NaHCO3 th hi n tính axit ) 4) Kh năng nâng hóa tr c a F2, Cl2, Br2 SO2 + 2H2O + Br2 → H2SO4 + 2HBr ( làm m t màu dung d ch brom ) Na2SO3 + Cl2 + H2O → Na2SO4 + 2HCl II- BÀI T P ÁP D NG VÀ NÂNG CAO 1) C p ch t nào t n t i ho c không t n t i trong cùng m t dung d ch ? gi i thích ? a) Na2CO3 và HCl ; c) AgNO3 và NaCl ; e) CuSO4 và NaOH b) NaOH và BaCl2 ; d) CuSO4 và MgCl2 ; g) NH4NO3 và Ca(OH)2 2) H n h p nào sau ñây không t n t i khi cho vào nư c: a) Ba , Al ; b) Fe , Al ; c) ZnO và Na2O ; d) NaOH , NaHCO3 e) NaHSO4 , CaCO3 ; g) NaOH, CuO ; h) MgCO3 , BaCl2 3) Có th t n t i ñ ng th i h n h p g m các ch t sau ñây ñư c không ? vì sao ? a) Na2CO3(r) , Ca(OH)2(r), NaCl(r), Ca(HSO4)2(r) ; b) SO2(k), H2S(k) , Cl2(k) c) NaHSO4(dd), KOH(dd), Na2SO4(dd) ; d) (NH4)2CO3 (dd), NaHSO4(dd)
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 2 Hư ng d n : a) T n t i ñ ng th i vì các ch t r n không ph n ng v i nhau. b) Không t n t i vì x y ra các ph n ng hóa h c sau ñây: SO2 + 2H2S → 3S + 2H2O SO2 + Cl2 → SO2Cl2 ( Cl2 nâng S lên m c hóa tr VI ) H2S + Cl2 → 2HCl + S H2O + Cl2 → HCl + HClO SO2 + H2O → H2SO3 c) Không t n t i vì x y ra ph n ng: 2NaHSO4 + 2KOH → Na2SO4 + K2SO4 + 2H2O. (Ho c : NaHSO4 + KOH → KNaSO4 + H2O ) d) không t n t i vì x y ra ph n ng: 2NaHSO4 + (NH4)2CO3 → Na2SO4 + (NH4)2SO4 + CO2 ↑ + H2O 4) M t h n h p có th t n t i ho c không t n t i nh ng ñi u ki n khác nhau. Hãy cho bi t các c p ch t khí sau ñây có th t n t i ñi u ki n nào ? a) H2 và O2 , b) O2 và Cl2 ; c) H2 và Cl2 ; d) SO2 và O2 e) N2 và O2 ; g) HBr và Cl2 ; h) CO2 và HCl; i) NH3 và Cl2 Hư ng d n: a) T n t i nhi t ñ th p. b) T n t i b t kỳ ñi u ki n nào. c) T n t i nhi t ñ th p và không có ánh sáng. d) T n t i nhi t ñ th p và không có xúc tác. e) T n t i nhi t ñ th p. g) Không t n t i vì x y ra ph n ng hóa h c: Cl2 + 2HBr → 2HCl + Br2 h) T n t i trong m i ñi u ki n. i) Không t n t i vì x y ra ph n ng hóa h c: 3Cl2 + 2NH3 → 6HCl + N2 5) Có th t n t i ñ ng th i trong dung d ch các c p ch t sau ñây không ? Gi i thích? a) CaCl2 và Na2CO3 ; b) HCl và NaHCO3 ; c) NaHCO3 và Ca(OH)2 d) NaOH và NH4Cl ; e) Na2SO4 và KCl ; g) (NH4)2CO3 và HNO3 6) Khi tr n dung d ch Na2CO3 và dung d ch FeCl3 vào c c th y tinh thì th y xu t hi n k t t a màu nâu ñ và gi i phóng khí không màu, làm ñ c nư c vôi. N u l y k t t a ñem nung nóng hoàn toàn thì thu ñư c ch t r n màu nâu ñ và không sinh ra khí nói trên. Hãy vi t PTHH ñ gi i thích. Hư ng d n: 3Na2CO3 + 2FeCl3 → Fe2(CO3)3 + 6NaCl Fe2(CO3)3 b nư c phân tích ( ph n ng ngư c c a ph n ng trung hòa): Fe2(CO3)3 + 3H2O → 2Fe(OH)3 ↓ + 3CO2 ↑ ( ñã gi n ư c H2O v ph i ) T ng h p 2 ph n ng trên ta có: 3Na2CO3 + 2FeCl3 + 3H2O → 2Fe(OH)3 ↓ + 3CO2 ↑ + 6NaCl t0 2Fe(OH)3 Fe2O3 + 3H2O → 7) Các c p ch t nào không cùng t n t i trong m t dung d ch: a) Fe và ddFeCl3 ; b) Cu và dd FeCl2 ; c) Zn và AgCl d) CaO và dd FeCl3; e) SiO2 và dd NaOH ; e) CuS và dd HCl 8) Có hi n tư ng gì x y ra khi cho Cu vào m i dung d ch sau ñây: a) dung d ch loãng: NaNO3 + HCl ; b) dung d ch CuCl2 ; c) dung d ch Fe2(SO4)3 d) dung d ch HCl có O2 hòa tan ; e) dung d ch HNO3 loãng ; g) dung d ch NaHSO4. Hư ng d n: → NaNO3 + HCl ← NaCl + HNO3 (n u không có Cu) (1)
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 3 Khi có m t Cu thì lư ng HNO3 b pư: 3Cu + 8HNO3 → 3Cu(NO3)2 + 4H2O + 2NO ↑ (2) T ng h p (1) và (2) ta có: 8NaNO3 + 8HCl + 3Cu → 8NaCl + 3Cu(NO3)2 + 4H2O + 2NO ↑ ( không màu) NO + ½ O2 → NO2 ( hóa nâu trong không khí ) 9) Ch t b t A là Na2CO3 , ch t b t B là NaHCO3, có ph n ng hóa h c gì x y ra khi: a) Nung nóng m i ch t A và B b) Hòa tan A và B b ng H2SO4 loãng c) Cho CO2 l i qua dung d ch A và dung d ch B d) Cho A và B tác d ng v i dung d ch KOH. 10) Không ñ ng th i t n t i h n h p nào sau ñây ñi u ki n thư ng ? gi i thích ? a) Cu(NO3) (r) và NaOH(r) ; d) SiO2(r) , Na2O(r), H2O (l) b) BaCl2(r) và Na2CO3(dd) ; e) AgNO3 (dd) và H3PO4(dd) c) SiO2(r) và Na2O(r) ; g) MgCO3(r) và H2SO4 (dd) 11) Có 3 dung d ch : FeCl2 ( A) ; brom ( B) ; và NaOH ( C) Có hi n tư ng gì x y ra khi th c hi n các thí nghi m sau ñây: a) Cho (B) vào (C). b) Cho (A) vào (C) r i ñ ngoài không khí. c) Cho (B) vào (A) r i ñ ti p (C) vào. Hư ng d n : a) Dung d ch Brom t màu da cam chuy n thành không màu: Br2 + NaOH → NaBrO + NaBr + H2O b) Xu t hi n k t t a tr ng xanh và t t hóa nâu ñ trong dung d ch: FeCl2 + 2NaOH → Fe(OH)2 ↓ ( tr ng xanh) + 2NaCl 2Fe(OH)2 + ½ O2 + H2O → 2Fe(OH)3 ( nâu ñ ) c) Ban ñ u m t màu da cam c a dung d ch Brom, sau ñó xu t hi n k t t a nâu ñ . 6FeCl2 + 3Br2 → 2FeCl3 + FeBr3 FeCl3 + 3NaOH → Fe(OH)3 ↓ + 3NaCl FeBr3 + 3NaOH → Fe(OH)3 ↓ + 3NaBr 12) M i h n h p sau ñây có th t n t i ñư c hay không ? N u có thì cho bi t ñi u ki n, n u không thì cho bi t rõ nguyên nhân? a) CH4 và O2 ; b) SiO2 và H2O ; c) Al và Fe2O3 ; d) SiO2 và NaOH ; e) CO và hơi H2O. Hư ng d n : SiO2 ch th hi n tính oxit axit nhi t ñ cao. 13) Nh ng c p ch t nào sau ñây có th t n t i ñ ng th i trong m t h n h p nhi t ñ thư ng: a) HCl (k) và H2S (k) ; b) H2S (k) và Cl2 (k) ; c) SO2 (k) và O2 (k) ; d) SO2 (k) và CO2(k) e) H2SO4 (ñ c) và NaCl(r) ; g) H2SO3 (dd) và Na2CO3 (r) ; h) SO2 (k) và O3 (k) Hư ng d n : b) Không t n t i vì x y ra ph n ng : Cl2 + H2S → S ↓ + 2HCl ( th khí ) N u trong dung d ch thì : 4Cl2 + H2S + 4H2O → H2SO4 + 8HCl e) Không t n t i vì x y ra ph n ng : NaCl (r) + H2SO4 (ñ c) → NaHSO4 + HCl ↑ g) Không t n t i vì H2SO3 m nh hơn H2CO3 nên có ph n ng x y ra: H2SO3 + Na2CO3 → Na2SO3 + H2O + CO2 ↑ h) Không t n t i vì có ph n ng: SO2 + O3 → SO3 + O2 ( ozon có tính oxi hóa cao ) 14) Cho các ch t : Na2CO3, dd NaOH, dd H2SO4, MgCO3, MgCl2, dd NH3, CuS, (NH4)2CO3 , Fe3O4, Al(OH)3, dd NaAlO2, dd (NH4)2SO4. Vi t các PTHH x y ra n u cho các ch t tác d ng l n nhau theo ñôi m t. ----------------------------------------
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 4 Ch ñ 2: SƠ ð PH N NG ( Ph n vô cơ ) I- KI N TH C C N NH 1/ Các bư c th c hi n: - Phân lo i các nguyên li u và s n ph m m i mũi tên. - Ch n các ph n ng thích h p ñ bi n các nguyên li u thành các s n ph m. - Vi t ñ y ñ các phương trình hóa h c ( ghi ñi u ki n n u có ). * Lưu ý : + ) Trong sơ ñ bi n hoá : m i mũi tên ch ñư c vi t m t PTHH. + ) Trong m i sơ ñ thì các ch cái gi ng nhau là các ch t gi ng nhau ( d ng b túc pư ) 2/Quan h bi n ñ i các ch t vô cơ: Kim lo i Phi kim (1) ( 1’ ) H2, Al,C,CO… M O2 O2 H2O (2) ( 2’ H2 Oxit bazơ ) Oxit axit (3) ( 4’ ) 0 H2O H2O t M + H 2O (tan) (3) ( 3’ (tan) Bazơ (4) Axit ) (5) (5’) M + H2 Kim lo i ho t ñ ng HCl, H2SO4 loãng + Kl , mu i, axit, ki m Mu i Mu i * Chú ý : Ngoài ra còn ph i s d ng các ph n ng khác : nhi t phân, ñi n phân, ph n ng chuy n m c hóa tr , tính ch t c a H2SO4 ñ c và HNO3 ... và các ph n ng nâng cao khác. II- BÀI T P ÁP D NG VÀ NÂNG CAO: 1) Hoàn thành dãy chuy n hoá sau ñây ( ghi rõ ñi u ki n n u có ): (1) (2) Fe(NO3)3 (3) Fe(OH)3 (4) Fe2O3 (5) Fe FeCl3 Fe (6) (7) (8) (9) (10) Fe(NO3)3 Fe2(SO4)3 Fe(NO3)2 Fe(NO3)3 Fe(NO3)3 2) Hoàn thành sơ ñ bi n hoá sau ñây ( ghi rõ ñi u ki n n u có ): a) Na → NaCl → NaOH → NaNO3 → NO2 → NaNO3. b) Na → Na2O → NaOH → Na2CO3 → NaHCO3 → Na2CO3 → NaCl → NaNO3. c) FeS2 → SO2 → SO3 → H2SO4 → SO2 → H2SO4 → BaSO4. d) Al → Al2O3 → Al → NaAlO2 → Al(OH)3 →Al2O3 → Al2(SO4)3 → AlCl3 → Al. → → e) Na2ZnO2 ← Zn ← ZnO → Na2ZnO2 ← ZnCl2 → Zn(OH)2 → ZnO. g) N2 → NO → NO2 → HNO3 → Cu(NO3)2 → CuCl2 → Cu(OH)2 → CuO → Cu → CuCl2. h) X2On X Ca(XO2)2n – 4 X(OH)n XCln X(NO3)n X. (1) → (2) → (3) → (4) → (5) → (6) →
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 5 3) Hoàn thành sơ ñ chuy n hoá sau ñây: + CO + CO + CO +S + O2 + O2 Fe2O3 A 0 B D E F G t0 t t0 t0 t0 t0,xt + H2O +E G H F. Hư ng d n : Các ch t A,B b kh b i CO nên ph i là các oxit ( m c hoá tr Fe < III) và D ph i là Fe. F và G là các s n ph m c a s oxi hoá nên ph i là các oxit. Ch n các ch t l n lư t là : Fe3O4, FeO, Fe, FeS, SO2, SO3, H2SO4. 4) Xác ñ nh các ch cái trong sơ ñ ph n ng và vi t PTHH x y ra: a) X1 + X2 → Br2 + MnBr2 + H2O b) X3 + X4 + X5 → HCl + H2SO4 c) A1 + A2 → SO2 + H2O d) B1 + B2 → NH3↑ + Ca(NO3)2 + H2O e) D1 + D2 + D3 → Cl2 ↑ + MnSO4 + K2SO4 + Na2SO4 + H2O Hư ng d n : D th y ch t X1,X2 : MnO2 và HBr. Ch t X3 → X5 : SO2, H2O , Cl2. Ch t A1,A2 : H2S và O2 ( ho c S và H2SO4 ñ c ) Ch t B1, B2 : NH4NO3 và Ca(OH)2. Ch t D1, D2,D3 : KMnO4 , NaCl, H2SO4 ñ c. 5) Hoàn thành sơ ñ ph n ng sau ñây : SO2 mu i A1 A A3 K t t a A2 Bi t A là h p ch t vô cơ , khi ñ t cháy 2,4gam A thì thu ñư c 1,6 gam Fe2O3 và 0,896 lít khí sunfurơ ( ñktc). Hư ng d n : Trong 2,4 gam A có : 1,12 gam Fe ; 1,28 gam S ⇒ không có oxi Xác ñ nh A : FeS2 ( ñư c hi u tương ñ i là FeS. S ) Các phương trình ph n ng : t0 4FeS2 + 11O2 2Fe2O3 + 8SO2 → SO2 + 2NaOH → Na2SO3 + H2O FeS2 + 2HCl → FeCl2 + H2S + S ↓ ( xem FeS2 ⇔ FeS.S ) Na2SO3 + S → Na2S2O3 ( làm gi m hóa tr c a lưu huỳnh ) 6) Hoàn thành sơ ñ ph n ng sau ñây: (4) SO3 H2SO4 → (2) (1) a) FeS2 SO2 → (6) SO2 S ↓ (7) → (3) (5) NaHSO3 Na2SO3 → NaH2PO4 b) P → P2O5 → H3PO4 Na2HPO4 Na3PO4 c) BaCl2 + ? → KCl + ? ( 5 ph n ng khác nhau )
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 6 7) Xác ñ nh các ch t ng v i các ch cái A, B, C, D, E ... và vi t phương trình ph n ng. 0 a) A → B + CO2 t C ; B + H2O → C C + CO2 → A + H2O ; A + H2O + CO2 → D 0 D → A + H2O + CO2 t C b) FeS2 + O2 → A + B ; G + KOH → H + D A + O2 → C ; H + Cu(NO3)2 → I + K C + D → axit E ; I + E→ F + A+D E + Cu → F + A + D ; G + Cl2 + D → E + L A + D → axit G 30000 C c) N2 + O2 A → ; C + CaCO3 → Ca(NO3)2 + H2O + D t0 A + O2 → B ; D + Na2CO3 + H2O E→ t0 B + H2O → C + A ; E Na2CO3 + H2O + D ↑ → d) (2) A B (3) (1) (7) H2 S C (8) (6) (4) E D (5) ( Bi t sơ ñ d : A,B,C,D,E là các h p ch t khác nhau c a lưu huỳnh ). Hư ng d n : (1) : H2S + 2NaOH → Na2S + 2H2O (2): Na2S + FeCl2 → FeS ↓ + 2NaCl (3): FeS + H2SO4 → FeSO4 + H2S ↑ (4): 3FeSO4 + 3/2Cl2 → Fe2(SO4)3 + FeCl3 ñp (5): Fe2(SO4)3 + 3H2O 2Fe + 3H2SO4 + 3/2 O2 ↑ → (6): H2SO4 + K2S → K2SO4 + H2S ↑ (7): FeS + 2HCl → FeCl2 + H2S ↑ (8): H2SO4 + FeO → FeSO4 + H2O Có th gi i b ng các phương trình ph n ng khác. 8) Hoàn thành dãy chuy n hoá sau : a) CaCl2 → Ca → Ca(OH)2 → CaCO3 Ca(HCO3)2 Clorua vôi Ca(NO3)2 b) KMnO4 Cl2 → NaClO → NaCl → NaOH → Javel → Cl2 → + HCl O2 ← KClO3 9) Xác ñ nh các ch t A,B,C,D,E ,G,X, và hoàn thành các phương trình ph n ng: Fe + A → FeCl2 + B ↑ ; D + NaOH → E ↓ + G B + C→A ; G + H2O → X + B + C FeCl2 + C → D 10) Thay các ch cái b ng các CTHH thích h p và hoàn thành ph n ng sau: t0 A + H2SO4 → B + SO2 + H2O ; D + H2 A + H2O → B + NaOH → C + Na2SO4 ; A + E → Cu(NO3)2 + Ag ↓ t0 C D + H2O → Hư ng d n : A: Cu ; B: CuSO4 ; C: Cu(OH)2 ; D: CuO ; E: AgNO3
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 7 11) Hãy ch n 2 ch t vô cơ X khác nhau và xác ñ nh A,B,C,D,E,F th a mãn sơ ñ sau : A C E → → X X X X ( Hư ng d n : X là ch t b nhi t phân ho c ñi n phân) B D F → → 12) a) Hoàn thành sơ ñ ph n ng sau ( m i ch cái là m t ch t khác nhau, v i S là lưu huỳnh ) S + A X → ; S + B Y → Y + A X + E → ; X + Y S + E→ X + D + E U + V → ; Y + D + E U + V → b) Cho t ng khí X,Y trên tác d ng v i dung d ch Br2 thì ñ u làm m t màu dung d ch brom. Vi t các phương trình hóa h c x y ra. Hư ng d n : X và Y là nh ng ch t t o ra t S nên ch có th : SO2, H2S , mu i sunfua kim lo i, sunfua cacbon. Nhưng vì X tác d ng ñư c v i Y nên phù h p nh t là : X ( SO2) và Y ( H2S). Các phương trình ph n ng: to S + O2 SO2 ( X) → to H2S + O2 SO2 + H2O ( E) → SO2 + Cl2 + 2H2O H2SO4 + 2HCl → ( U: H2SO4 và V : HCl ) o t S + H2 H2S ( Y) → SO2 + 2H2S 3S ↓ + 2H2O→ H2S + 4Cl2 + 4H2O H2SO4 + 8HCl → 13) Xác ñ nh các ch t A,B, ... M,X trong sơ ñ và vi t PTHH ñ minh h a: +E X+ A → F +G +E X+ B Fe → H → F +I +L X+ C K → H + BaSO4 ↓ → +M +G X+ D X → H → Hư ng d n : A,B,C,D ph i là các ch t kh khác nhau, X là oxit c a s t. 14) Vi t PTHH ñ th c hi n sơ ñ chuy n hóa sau ( m i ch cái là m t ch t khác nhau) + Ca(OH)2 + H 2 O + HCl + H2 O to ñpnc + FeO + HCl + Mg A B C D A D E A → → → → → → → Bi t trong h p ch t oxit, nguyên t A có chi m 52,94% v kh i lư ng. 15) Hoàn thành sơ ñ chuy n hóa sau: FeCl2 Fe(NO3)2 Fe(OH)2 → → Fe Fe2O3 Fe. → FeCl3 Fe(NO3)2 Fe(OH)3 → → 16) Cho sơ ñ ph n ng sau ñây : + H SO CO2 + H2O A 3 (khí ) 2 4 → NH3 A1 A2 t 0 ,p → → → A 4 (khí ) + NaOH Bi t A1 g m các nguyên t C,H,O,N v i t l kh i lư ng tương ng 3:1:4:7 và trong phân t A1 có 2 nguyên t nitơ. a) Hãy xác ñ nh CTHH c a A1, A2, A3 và hoàn thành phương trình ph n ng trên. b) Ch n ch t thích h p ñ làm khô m i khí A3 và A4. Hư ng d n : t t s kh i lư ng C,H,O,N tìm ñư c A1 là urê : CO(NH2)2 -------------------------
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 8 Ch ñ 3 : ðI U CH CÁC CH T VÔ CƠ I- KI N TH C C N NH 1) Phương pháp chung: B1: Phân lo i các nguyên li u, các s n ph m c n ñi u ch . B2: Xác ñ nh các quy lu t pư thích h p ñ bi n các nguyên li u thành s n ph m. B3: ði u ch ch t trung gian ( n u c n ) B4: Vi t ñ y ñ các PTHH x y ra. 2- Tóm t t phương pháp ñi u ch : Lo i ch t TT Phương pháp ñi u ch ( tr c ti p) c n ñi u ch 1) ð i v i các kim lo i m nh ( t K → Al): + ði n phân nóng ch y mu i clorua, bromua … ñpnc 2RClx 2R + xCl2 → + ði n phân oxit: ( riêng Al) ñpnc 2Al2O3 4Al + 3O2 → 1 Kim lo i 2) ð i v i các kim lo i TB, y u ( t Zn v sau): +) Kh các oxit kim lo i ( b ng : H2, CO , C, CO, Al … ) + ) Kim lo i + mu i → mu i m i + kim lo i m i. + ) ði n phân dung d ch mu i clorua, bromua … ñpdd 2RClx 2R + xCl2 → ( nư c không tham gia pư ) 0 t 1 ) Kim lo i + O2 oxit bazơ. → 0 t 2) Bazơ KT oxit bazơ + nư c. → 2 Oxit bazơ 3 ) Nhi t phân m t s mu i: 0 Vd: CaCO3 CaO + CO2 ↑ t → 0 t 1) Phi kim + O2 oxit axit. → 2) Nhi t phân m t s mu i : nitrat, cacbonat, sunfat … t0 Vd: CaCO3 CaO + CO2 → 3) Kim lo i + axit ( có tính oxh) :→ mu i HT cao 3 Oxit axit Vd: Zn + 4HNO3 → Zn(NO3)2 + 2H2O + 2NO2 ↑ 4) Kh m t s oxit kim lo i ( dùng C, CO, ...) t0 C + 2CuO CO2 + 2Cu → 5) Dùng các ph n ng t o s n ph m không b n: Ví d : CaCO3 + 2HCl → CaCl2 + H2O + CO2 ↑ 4 Bazơ KT + ) Mu i + ki m → mu i m i + Bazơ m i. 1 ) Kim lo i + nư c → dd bazơ + H2 ↑ 2) Oxit bazơ + nư c → dung d ch bazơ. 5 Bazơ tan 3 ) ði n phân dung d ch mu i clrorua, bromua. ñpdd 2NaCl + 2H2O 2NaOH + H2 + Cl2 m.n → 4) Mu i + ki m → mu i m i + Bazơ m i.
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 9 1) Phi kim + H2 → h p ch t khí (tan / nư c → axit). 6 Axit 2) Oxit axit + nư c → axit tương ng. 3) Axit + mu i → mu i m i + axit m i. 4) Cl2, Br2…+ H2O ( ho c các h p ch t khí v i hiñro). 1) dd mu i + dd mu i → 2 mu i m i. 2) Kim lo i + Phi kim → mu i. 3) dd mu i + ki m → mu i m i + Bazơ m i. 4 ) Mu i + axit → mu i m i + Axit m i. 5 ) Oxit bazơ + axit → mu i + Nư c. 6) Bazơ + axit → mu i + nư c. 7) Kim lo i + Axit → mu i + H2 ↑ ( kim lo i trư c H ). 7 Mu i 8) Kim lo i + dd mu i → mu i m i + Kim lo i m i. 9) Oxit bazơ + oxit axit → mu i ( oxit bazơ ph i tan). 10) oxit axit + dd bazơ → mu i + nư c. 11) Mu i Fe(II) + Cl2, Br2 → mu i Fe(III). 12) Mu i Fe(III) + KL( Fe, Cu) → mu i Fe(II). 13) Mu i axit + ki m → mu i trung hoà + nư c. 14) Mu i Tr.hoà + axit tương ng → mu i axit. II- BÀI T P ÁP D NG VÀ NÂNG CAO 1) T Cu và các ch t tuỳ ch n, em hãy nêu 2 phương pháp tr c ti p và 2 phương pháp gián ti p ñi u ch CuCl2 ? Vi t các phương trình ph n ng x y ra ? Hư ng d n: o t C1 : Cu + Cl2 CuCl2 → C2 : Cu + 2FeCl3 → FeCl2 + CuCl2 o t 2Cu + O2 2CuO C3 : → CuO + 2HCl → CuCl2 + H2O C4 : Cu + 2H2SO4 ñ c → CuSO4 + 2H2O + SO2 CuSO4 + BaCl2 → CuCl2 + BaSO4 ↓ 2) T các nguyên li u là : Pyrit ( FeS2), mu i ăn , nư c và các ch t xúc tác. Em hãy vi t các phương trình ñi u ch ra : Fe2(SO4)3 , Fe(OH)3 và Fe(OH)2. 3) T CuCl2, dung d ch NaOH, CO2. Vi t phương trình hóa h c ñi u ch CaO, CaCO3. 4) T các dung d ch : CuSO4, NaOH , HCl, AgNO3 có th ñi u ch ñư c nh ng mu i nào ? nh ng oxit bazơ nào ? Vi t các phương trình hóa h c ñ minh h a. 5) a) T các ch t : Al, O2, H2O, CuSO4(r), Fe, ddHCl. Hãy vi t các phương trình hóa h c ñi u ch : Cu, Al2(SO4)3, AlCl3, FeCl2. ( T t c các ch t nguyên li u ph i ñư c s d ng). b) T các ch t : Na2O, CuO, Fe2O3, H2O, H2SO4 . Hãy vi t phương trình hóa h c ñi u ch : NaOH, Fe(OH)3, Cu(OH)2. 6) T m i ch t: Cu, C, S, O2, H2S, FeS2, H2SO4, Na2SO3, hãy vi t các PTHH ñi u ch SO2 7) T không khí, nư c, ñá vôi, qu ng Pirit s t, nư c bi n. Hãy ñi u ch : Fe(OH)3, phân ñ m 2 lá NH4NO3, phân ñ m urê : (NH2)2CO Hư ng d n : ,t 0 ,pt Chöng caát phaân ñoaïn KK l ng → N2 + O2 4NH3 + 5O2 4NO + 6H2O → t 0 CaCO3 CaO + CO2 → NO + ½ O2 → NO2 ñp 2H2O 2H2 + O2 → 2NO2 + ½ O2 + H2O → 2HNO3 N + 3H 2NH ,t 0 ,pt → HNO3 + NH3 → NH4NO3 2 2 3 2NH3 + CO2 → CO(NH2)2 + H2O
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 10 8) T h n h p MgCO3, K2CO3, BaCO3 hãy ñi u ch các kim lo i Mg, K và Ba tinh khi t. Hư ng d n : - Hoà tan h n h p vào trong nư c thì K2CO3 tan còn BaCO3 và CaCO3 không tan. - ði u ch K t dung d ch K2CO3 : K2CO3 + 2HCl → 2KCl + H2O + CO2 ↑ ñieän phaân nc 2KCl → 2K + Cl2 ↑ - ði u ch Mg và Ca t ph n không tan MgCO3 và CaCO3 * Nung h n h p MgCO3 và CaCO3 : C aC O 3 M gO M gC l 2 M g +H C l ñp 0 → → t C aO , M gO + H 2 O → → M gC O 3 dd C a(O H ) 2 C aC l 2 C a +H C l ñp → → 9) Phân ñ m 2 lá NH4NO3, phân urê CO(NH2)2. Hãy vi t các phương trình ph n ng ñi u ch 2 lo i phân ñ m trên t không khí, nư c và ñá vôi. Hư ng d n : Tương t như bài 7 10) T Fe nêu 3 phương pháp ñi u ch FeCl3 và ngư c l i. Vi t phương trình ph n ng x y ra. 11) Trình bày 4 cách khác nhau ñ ñi u ch khí clo, 3 cách ñi u ch HCl ( khí). 12) M t h n h p CuO và Fe2O3 . Ch ñư c dùng Al và dung d ch HCl ñ ñi u ch Cu nguyên ch t. Hư ng d n : Cách 1: Cho h n h p tan trong dung d ch HCl. Cho dung d ch thu ñư c tác d ng v i Al l y kim lo i sinh ra hoà tan ti p vào dung d ch HCl ⇒ thu ñư c Cu Cách 2: Hoà tan Al trong dung d ch HCl thu ñư c H2. Kh h n h p 2 oxit ⇒ 2 kim lo i. Hoà tan kim lo i trong dung d ch HCl ⇒ thu ñư c Cu. Cách 3: Kh h n h p b ng Al, Hoà tan s n ph m vào dung d ch HCl ⇒ thu ñư c Cu 13) T FeS , BaCl2, không khí, nư c : Vi t các phương trình ph n ng ñi u ch BaSO4 Hư ng d n: T FeS ñi u ch H2SO4 T BaCl2 và H2SO4 ñi u ch BaSO4 14) Có 5 ch t : MnO2, H2SO4 ñ c, NaCl, Na2SO4, CaCl2 . Dùng 2 ho c 3 ch t nào có th ñi u ch ñư c HCl , Cl2. Vi t PTHH x y ra. Hư ng d n: ñ ñi u ch HCl thì dùng H2SO4 ñ c và NaCl ho c CaCl2. ð ñi u ch Cl2 thì dùng H2SO4 ñ c và NaCl và MnO2 H2SO4 ñ c + NaCl(r) → NaHSO4 + HCl ↑ t0 4HCl ñ c + MnO2 MnCl2 + 2H2O + Cl2↑ → 15) T các ch t NaCl, CaCO3, H2O , hãy vi t phương trình hóa h c ñi u ch : vôi s ng, vôi tôi, xút, xô ña, Javel, clorua vôi, natri, canxi. 16) Trong công nghi p ñ ñi u ch CuSO4 ngư i ta ngâm Cu kim lo i trong H2SO4 loãng, s c O2 liên t c, cách làm này có l i hơn hòa tan Cu trong dung d ch H2SO4 ñ c nóng hay không ? T i sao? Nêu m t s ng d ng quan tr ng c a CuSO4 trong th c t ñ i s ng, s n xu t. Hư ng d n : Vi t các PTHH ⇒ cách 1 ít tiêu t n H2SO4 hơn và không thoát SO2 ( ñ c ). 17) B ng các ph n ng hóa h c hãy ñi u ch : Na t Na2SO4 ; Mg t MgCO3, Cu t CuS ( các ch t trung gian t ch n ). 18) T qu ng bôxit (Al2O3. nH2O , có l n Fe2O3 và SiO2) và các ch t : dd NaCl, CO2, hãy nêu phương pháp ñi u ch Al. Vi t phương trình hóa h c x y ra. Hư ng d n : -T dung d ch NaCl ñi n phân ñ có NaOH - Hòa tan qu ng vào NaOH ñ c nóng, s c CO2 vào dung d ch, l c k t t a Al(OH)3 nung nóng, l y Al2O3 ñi n phân nóng ch y. ---------------------------
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 11 Ch ñ 4: TÁCH RIÊNG - TINH CH - LÀM KHÔ KHÍ ( Ph n vô cơ ) I- KI N TH C C N NH 1/ Sơ ñ tách các ch t ra kh i h n h p : +Y A + X AX tan : A ( taùi taïo ) → Hoãn hôïp → B B ↑,↓ :( thu tröïc tieáp B) M t s chú ý : - ð i v i h n h p r n : X thư ng là dung d ch ñ hoà tan ch t A. - ð i v i h n h p l ng ( ho c dung d ch ): X thư ng là dung d ch ñ t o k t t a ho c khí. - ð i v i h n h p khí : X thư ng là ch t ñ h p th A ( gi l i trong dung d ch). - Ta ch thu ñư c ch t tinh khi t n u ch t ñó không l n ch t khác cùng tr ng thái. 2) Làm khô khí : Dùng các ch t hút m ñ làm khô các khí có l n hơi nư c. - Nguyên t c : Ch t dùng làm khô có kh năng hút nư c nhưng không ph n ng ho c sinh ra ch t ph n ng v i ch t c n làm khô, không làm thay ñ i thành ph n c a ch t c n làm khô. Ví d : không dùng H2SO4 ñ ñ làm khô khí NH3 vì NH3 b ph n ng : 2NH3 + H2SO4 → (NH4)2SO4 Không dùng CaO ñ làm khô khí CO2 vì CO2 b CaO h p th : CO2 + CaO → CaO - Ch t hút m thư ng dùng: Axit ñ c (như H2SO4 ñ c ) ; P2O5 (r n ) ; CaO(r) ; ki m khan , mu i khan ( như NaOH, KOH , Na2SO4, CuSO4, CaSO4 … ) II- BÀI T P ÁP D NG VÀ NÂNG CAO 1) Tinh ch : a) SiO2 có l n FeO b) Ag có l n Fe,Zn,Al c) CO2 có l n N2, H2 Hư ng d n : a) Hòa tan trong dd HCl dư thì FeO tan h t, SiO2 không tan ⇒ thu ñư c SiO2 b) Hòa tan vào dd HCl dư ho c AgNO3 dư thì Fe,Zn,Al tan h t, Ag không tan ⇒ thu Ag. c) D n h n h p khí vào dd Ca(OH)2 , l c k t t a nung nhi t ñ cao thu ñư c CO2. 2) Tách riêng t ng ch t ra kh i h n h p g m Cu, Al, Fe ( b ng phương pháp hóa h c) Hư ng d n: Hòa tan h n h p vào dung d ch NaOH ñ c dư, thì Al tan còn Fe, Cu không tan. T NaAlO2 tái t o Al theo sơ ñ : NaAlO2 → Al(OH)3 → Al2O3 Al.ñpnc criolit → Hòa tan Fe,Cu vào dung d ch HCl dư, thu ñư c Cu vì không tan. Ph n nư c l c tái t o l y Fe: FeCl2 → Fe(OH)2 → FeO → Fe. ( n u ñ không yêu c u gi nguyên lư ng ban ñ u thì có th dùng Al ñ y Fe kh i FeCl2 ) 3) B ng phương pháp hóa h c, hãy tách riêng t ng ch t kh i h n h p g m CuO, Al2O3, SiO2. Hư ng d n : D th y h n h p g m : 1 oxit baz, m t oxit lư ng tính, m t oxit axit. Vì v y nên dùng dung d ch HCl ñ hòa tan, thu ñư c SiO2. Tách Al2O3 và CuO theo sơ ñ sau: + CO NaAlO 2 Al(OH)3 Al2 O3 2→ → 0 t + NaOH CuCl2 ,AlCl3 → Cu(OH) 2 CuO → 0 t 4) Tách riêng t ng ch t ra kh i h n h p g m CO2, SO2, N2 ( bi t H2SO3 m nh hơn H2CO3). Hư ng d n: D n h n h p khí vào dung d ch NaOH dư thì N2 bay ra ⇒ thu ñư c N2.
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 12 Tách SO2 và CO2 theo sơ ñ sau : + H SO CO2 Na 2 CO3 , Na 2SO3 → 2 3 + H SO Na 2SO3 → SO 2 2 4 5) M t h n h p g m các ch t : CaCO3, NaCl, Na2CO3 . Hãy nêu phương pháp tách riêng m i ch t. Hư ng d n: Dùng nư c tách ñư c CaCO3 Tách NaCl và Na2CO3 theo sơ ñ sau: + NaOH CO 2 Na 2 CO3 + HCl → NaCl , Na 2 CO3 → NaCl, HCl NaCl → t0 6) Trình bày phương pháp tách riêng m i ch t kh i h n h p: BaCl2, MgCl2, NH4Cl. Hư ng d n : - ðun nóng h n h p r i làm l nh hơi bay ra thu ñư c NH4Cl Làm l nh NH 4 Cl NH3 + HCl NH 4 Cl → → 0 t - H n h p r n còn l i có ch a BaCl2, MgCl2 cho tác d ng v i dung d ch Ba(OH)2 (dư) MgCl 2 + Ba(OH)2 → BaCl 2 + Mg(OH)2 ↓ - L c l y Mg(OH)2 cho tác d ng v i dung d ch HCl (dư), r i cô c n thu ñư c MgCl2. Mg(OH)2 + 2HCl → MgCl 2 + 2H 2 O - Cho ph n dung d ch có ch a BaCl2 và Ba(OH)2 dư tác d ng dd HCl. R i cô c n thu ñư c BaCl2. Ba(OH)2 + 2HCl → BaCl 2 + 2H 2 O 7) M t lo i mu i ăn có l n các t p ch t CaCl2, MgCl2, Na2SO4, MgSO4, CaSO4. Hãy trình bày cách lo i b các t p ch t ñ thu ñư c mu i ăn tinh khi t. Hư ng d n : Chúng ta ph i lo i b Ca, SO4, Mg ra kh i mu i ăn. - Cho BaCl2 dư ñ k t t a hoàn toàn g c SO4 : Na2SO4 + BaCl2 → BaSO4 ↓ + 2NaCl CaSO4 + BaCl2 → BaSO4 ↓ + CaCl2 MgSO4 + BaCl2 → BaSO4 ↓ + MgCl2 - B k t t a và cho Na2CO3 vào dung d ch ñ lo i MgCl2, CaCl2, BaCl2 dư. Na2CO3 + MgCl2 → MgCO3 ↓ + 2NaCl Na2CO3 + CaCl2 → CaCO3 ↓ + 2NaCl Na2CO3 + BaCl2 → BaCO3 ↓ + 2NaCl - Thêm HCl ñ lo i b Na2CO3 dư, cô c n dung d ch thì ñư c NaCl tinh khi t. Na2CO3 + 2HCl → 2NaCl + H2O + CO2 ↑ 8) Tách riêng m i ch t ra kh i h n h p sau: a) B t Cu và b t Ag. ; e) H n h p r n: AlCl3, FeCl3, BaCl2 . b) Khí H2, Cl2, CO2. ; g) Cu, Ag, S, Fe . c) H2S, CO2, hơi H2O và N2. ; h) Na2CO3 và CaSO3 ( r n). d) Al2O3, CuO, FeS, K2SO4 . ; i) Cu(NO3)2, AgNO3 ( r n). Hư ng d n: + O2 CuO + HCl CuCl 2 Cu ñpdd → a) Cu, Ag → → Ag Ag ↓ H2 ↑ Ca(OH) ñac + H SO b) H 2 , Cl 2 , CO 2 CaCO3(r ) → CO 2 2 → 2 4 + H SO CaOCl2 → Cl2 ↑ 2 4
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 13 CaCO3(r ) CO 2 ↑ → 0 t + Ca(OH)2 H 2S, CO 2 + Na SO (khan) H 2S, CO 2 , N 2 → → + HCl c) 2 4 CaS(d.d) → H 2S ↑ H 2 O, N 2 Na 2SO 4 .10H 2 O H 2 O ↑ → 0 t d) d.d K 2SO 4 K 2SO4(r) → 0 t Al 2 O3 , CuO, FeS +H O CO → 2 NaAlO 2 Al(OH)3 Al 2 O3 2→ → 0 t K 2SO 4 Al 2 O3 , CuO, FeS → NaOH O CuO, FeS → Fe 2 O3 + CuO 2 + Na S +H + HCl FeCl2 FeS 2 → CuO , Fe 2 O3 Cu, Fe 2→ → +O Cu CuO 2→ e) Cho h n h p tác d ng v i dung d ch NH3 dư → dung d ch và 2 KT. T dung d ch ( BaCl2 và NH4Cl) ñi u ch ñư c BaCl2 b ng cách cô c n và ñun nóng ( NH4Cl thăng hoa).Ho c dùng Na2CO3 và HCl ñ thu ñư c BaCl2. Hòa tan 2 k t t a vào NaOH dư → 1 dd và 1 KT. T dung d ch: tái t o AlCl3 T k t t a : tái t o FeCl3 g) Sơ ñ tách : FeCl 2 +H S + HCl SO 2 2 → S Cu, Ag, S, Fe → Cu, Ag, S + O 2 → CuCl 2 ñpdd → Cu Ag, CuO + HCl → Ag h) Cho h n h p r n Na2CO3 và CaSO3 vào nư c thì CaSO3 không tan. Cô c n dung d ch Na2CO3 thu ñươc Na2CO3 r n. i) Nung nóng h n h p ñư c CuO và Ag. Hòa tan r n vào dung d ch HCl dư → CuCl2 + Ag. T CuCl2 tái t o Cu(NO3)2 và t Ag ñi u ch AgNO3. 9) Hãy th c hi n phương pháp hóa h c ñ : a) Tinh ch mu i ăn có l n : Na2SO4, NaBr, MgCl2, CaCl2, CaSO4 b) Tinh ch NaOH có l n NaCl ( Bi t SNaCl < SNaOH ). ( làm l nh ho c ñun bay hơi b t nư c ) c) Tinh ch mu i ăn có l n: CaCl2, MgCl2,CaSO4, MgSO4, Na2SO4, Mg(HCO3)2, Ca(HCO3)2. d) Chuy n hóa h n h p CO và CO2 thành CO2 ( và ngư c l i ). 10) a) Trong công nghi p, khí NH3 m i ñi u ch b l n hơi nư c. ð làm khô khí NH3 ngư i ta có th dùng ch t nào trong s các ch t sau ñây : H2SO4 ñ c , P2O5, Na , CaO, KOH r n ? Gi i thích? Hư ng d n : ch có th dùng CaO ho c KOH r n ( Na tác d ng v i H2O sinh khí H2 làm thay ñ i thành ph n ch khí → không ch n Na) b) Khí hiñroclorua HCl b l n hơi nư c, ch n ch t nào ñ lo i nư c ra kh i hiñroclorua : NaOH r n, P2O5, CaCl2 khan , H2SO4 ñ c. c) Các khí CO, CO2, HCl ñ u l n nư c. Hãy ch n ch t ñ làm khô m i khí trên : CaO, H2SO4 ñ c, KOH r n , P2O5. Gi i thích s l a ch n. d) Trong PTN ñi u ch Cl2 t MnO2 và HCl ñ c, nên khí Cl2 thư ng l n khí HCl và hơi nư c. ð thu ñư c Cl2 tinh khi t ngư i ta d n h n h p ñi qua 2 bình m c n i ti p nhau, m i bình ñ ng m t ch t l ng. Hãy xác ñ nh ch t ñ ng trong m i bình. Gi i thích b ng PTHH. ------------------------
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 14 Ch ñ 5: NH N BI T, PHÂN BI T CH T M T NHÃN I- KI N TH C C N NH 1) Nguyên t c: - Ph i trích m i ch t m t ít ñ làm m u th ( tr trư ng h p là ch t khí ) - Ph n ng ch n ñ nh n bi t các ch t ph i x y ra nhanh và có d u hi u ñ c trưng ( ñ i màu , xu t hi n k t t a, s i b t khí, mùi ñ c trưng, … ) 2) Phương pháp: - Phân lo i các ch t m t nhãn → xác ñ nh tính ch t ñ c trưng → ch n thu c th . - Trình bày : Nêu thu c th ñã ch n ? Ch t ñã nh n ra ? D u hi u nh n bi t (Hi n tư ng gì ? ), vi t PTHH x y ra ñ minh ho cho các hi n tư ng. 3) Lưu ý : - N u ch t A là thu c th c a ch t B thì ch t B cũng là thu c th c a A. - N u ch ñư c l y thêm 1 thu c th , thì ch t l y vào ph i nh n ra ñư c m t ch t sao cho ch t này có kh năng làm thu c th cho các ch t còn l i. - N u không dùng thu c th thì dùng các ph n ng phân h y, ho c cho tác d ng ñôi m t. - Khi ch ng minh s có m t c a m t ch t trong h n h p thì r t d nh m l n. Vì v y thu c th ñư c dùng ph i r t ñ c trưng. Ví d : Không th dùng nư c vôi trong ñ ch ng minh s có m t c a CO2 trong h n h p : CO2, SO2, NH3 vì SO2 cũng làm ñ c nư c vôi trong: CO2 + Ca(OH)2 → CaCO3 ↓ + H2O SO2 + Ca(OH)2 → CaSO3 ↓ + H2O 3) Tóm t t thu c th và d u hi u nh n bi t m t s ch t a) Các ch t vô cơ : Ch t c n nh n bi t Thu c th D u hi u ( Hi n tư ng) dd axit * Quì tím * Quì tím → ñ * Quì tím * Quì tím → xanh dd ki m * phenolphtalein * Phênolphtalein → h ng Axit sunfuric * ddBaCl2 * Có k t t a tr ng : BaSO4 ↓ và mu i sunfat Axit clohiñric * ddAgNO3 * Có k t t a tr ng : AgCl ↓ và mu i clorua Mu i c a Cu (dd xanh lam) * K t t a xanh lơ : Cu(OH)2 ↓ * K t t a tr ng xanh b hoá nâu ñ trong nư c : Mu i c a Fe(II) * Dung d ch ki m 2Fe(OH)2 + H2O + ½ O2 → 2Fe(OH)3 (dd l c nh t ) ( ví d NaOH… ) ( Tr ng xanh) ( nâu ñ ) Mu i Fe(III) (dd vàng nâu) * K t t a nâu ñ Fe(OH)3 * K t t a keo tan ñư c trong ki m dư : d.d ch mu i Al, Cr (III) … * Dung d ch ki m, dư Al(OH)3 ↓ ( tr ng , Cr(OH)3 ↓ (xanh xám) ( mu i c a Kl lư ng tính ) Al(OH)3 + NaOH → NaAlO2 + 2H2O Mu i amoni * dd ki m, ñun nh * Khí mùi khai : NH3 ↑ Mu i photphat * dd AgNO3 * K t t a vàng: Ag3PO4 ↓ * Axit m nh * Khí mùi tr ng th i : H2S ↑ Mu i sunfua * dd CuCl2, Pb(NO3)2 * K t t a ñen : CuS ↓ , PbS ↓ Mu i cacbonat * Axit (HCl, H2SO4 ) * Có khí thoát ra : CO2 ↑ , SO2 ↑ ( mùi x c) và mu i sunfit * Nư c vôi trong * Nư c vôi b ñ c: do CaCO3↓, CaSO3 ↓ Mu i silicat * Axit m nh HCl, H2SO4 * Có k t t a tr ng keo. Mu i nitrat * ddH2SO4 ñ c / Cu * Dung d ch màu xanh , có khí màu nâu NO2 ↑
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 15 Kim lo i ho t ñ ng * Dung d ch axit * Có khí bay ra : H2 ↑ * H 2O * Có khí thoát ra ( H2 ↑) , to nhi u nhi t Kim lo i ñ u dãy : * ð t cháy, quan sát màu * Na ( vàng ) ; K ( tím ) ; Li ( ñ tía ) ; K , Ba, Ca, Na ng n l a Ca ( ñ cam) ; Ba (l c vàng )… Kim lo i lư ng tính: Al, Zn,Cr * dung d ch ki m * kim lo i tan, s i b t khí ( H2 ↑ ) Kim lo i y u : * Kim lo i tan, có khí màu nâu ( NO2 ↑ ) Cu, Ag, Hg * dung d ch HNO3 ñ c ( dùng khi không có các kim lo i ho t ñ ng). ( thư ng ñ l i sau cùng ) H p ch t có kim lo i hoá tr th p * Có khí bay ra : như :FeO, Fe3O4, * HNO3 , H2SO4 ñ c NO2 ( màu nâu ), SO2 ( mùi h c )… FeS,FeS2,Fe(OH)2,,Cu2S BaO, Na2O, K2O * tan, t o dd làm quì tím → xanh. CaO * hòa tan vào H2O * Tan , t o dung d ch ñ c. P 2O 5 * tan, t o dd làm quì tím → ñ . SiO2 (có trong thu tinh) * dd HF * ch t r n b tan ra. CuO * dung d ch HCl * dung d ch màu xanh lam : CuCl2 Ag2O ( ñun nóng nh n u là * k t t a tr ng AgCl ↓ MnO2, PbO2 MnO2, PbO2 ) * Có khí màu vàng l c : Cl2 ↑ * Dung d ch Brôm * làm m t màu da cam c a ddBr2 Khí SO2 * Khí H2S * xu t hi n ch t r n màu vàng ( S ) * nư c vôi trong b ñ c ( do k t t a ) : Khí CO2 , SO2 * Nư c vôi trong CaCO3 ↓ , CaSO3 ↓ Khí SO3 * dd BaCl2 * Có k t t a tr ng : BaSO4 ↓ Khí HCl ; H2S * Quì tím → ñ Khí NH3 * Quì tím t m nư c * Quì tím → xanh Khí Cl2 * Quì tím m t màu ( do HClO ) Khí O2 * Than nóng ñ * Than bùng cháy Khí CO * ð t trong không khí * Cháy, ng n l a màu xanh nh t NO * Ti p xúc không khí * Hoá nâu : do chuy n thành NO2 H2 * ñ t cháy * N lách tách, l a xanh * dung d ch mu i c a axit m nh và bazơ y u ( như : NH4Cl, (NH4)2SO4, NH4NO3 ) làm quỳ tím → ñ . * dung d ch mu i c a axit y u và bazơ m nh ( như : Na2CO3, NaHCO3, Na2S …) làm quỳ tím → xanh. * dung d ch mu i hiñrosunfat ( như NaHSO4, KHSO4 …) có tính ch t như H2SO4. b) Các ch t h u cơ : Ch t c n NB Thu c th D u hi u nh n bi t ( Hi n tư ng) Êtilen : C2H4 * dung d ch Brom * m t màu da cam * dung d ch KMnO4 * m t màu tím Axêtilen: C2H2 * dung d ch Brom * m t màu da cam * Ag2O / ddNH3 * có k t t a vàng nh t : C2Ag2 ↓ * ñ t / kk * cháy : l a xanh Mê tan : CH4 * dùng khí Cl2 và th SP b ng quì * quì tím → ñ tím m Butañien: C4H6 * dung d ch Brom * m t màu da cam * dung d ch KMnO4 * m t màu tím Benzen: C6H6 * ð t trong không khí * cháy cho nhi u m i than ( khói ñen ) Rư u Êtylic : C2H5OH * KL r t m nh : Na,K, * có s i b t khí ( H2 ) * ñ t / kk * cháy , ng n l a xanh m . Glixerol: C3H5(OH)3 * Cu(OH)2 * dung d ch màu xanh th m. * KL ho t ñ ng : Mg, Zn …… * có s i b t khí ( H2 ) Axit axetic: CH3COOH * mu i cacbonat * có s i b t khí ( CO2 ) * quì tím * quì tím → ñ
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 16 Axit formic : H- COOH *Ag2O/ddNH3 * có k t t a tr ng ( Ag ) ( có nhóm : - CHO ) Glucozơ: C6H12O6 (dd) * Ag2O/ddNH3 * có k t t a tr ng ( Ag ) * Cu(OH)2 * có k t t a ñ son ( Cu2O ) H Tinh b t : * dung d ch I2 ( vàng cam ) * dung d ch → xanh ( C6H10O5)n Protein ( dd keo ) * ñun nóng * dung d ch b k t t a Protein ( khan) * nung nóng ( ho c ñ t ) * có mùi khét * Các ch t ñ ng ñ ng ( có cùng CTTQ và có c u t o tương t ) v i các ch t nêu trong b ng cũng có phương pháp nh n bi t tương t , vì chúng có tính ch t hóa h c tương t . Ví d : +) CH ≡ C – CH2 – CH3 cũng làm m t màu dd brom như axetilen vì có liên k t ba, ñ ng th i t o k t t a v i AgNO3 vì có n i ba ñ u m ch. +) Các axit h u cơ d ng CnH2n + 1COOH có tính ch t tương t như axit axetic. II- BÀI T P ÁP D NG VÀ NÂNG CAO ( ph n vô cơ ) 1) Hãy nêu phương pháp nh n bi t các l ñ ng riêng bi t các dung d ch m t nhãn: HCl,H2SO4, HNO3. Vi t các phương trình hóa h c x y ra. Hư ng d n: th t dùng dung d ch BaCl2 và AgNO3. 2) Ch dùng m t thu c th duy nh t, hãy nh n bi t các gói b t màu ñen không nhãn : Ag2O, MnO2, FeO, CuO. Vi t các phương trình ph n ng x y ra. Hư ng d n: Dùng thu c th : dung d ch HCl. N u t o dung d ch xanh lam là CuO, t o dung d ch l c nh t là FeO, t o k t t a tr ng là Ag2O, t o khí màu vàng l c là MnO2. 3) Ch dùng m t thu c th duy nh t, hãy nh n bi t các dung d ch m t nhãn : NH4Cl, MgCl2, FeCl2, ZnCl2, CuCl2. Vi t các phương trình ph n ng x y ra. Hư ng d n: dùng dung d ch NaOH ñ th : NH4Cl có khí mùi khai, FeCl2 t o k t t a tr ng xanh và hóa nâu ñ , CuCl2 t o k t t a xanh lơ, MgCl2 t o k t t a tr ng, ZnCl2 t o k t t a tr ng tan trong ki m dư. 4) Không thêm ch t khác hãy nêu phương pháp nh n bi t các l ch t m t nhãn sau ñây: dd Na2CO3, ddBaCl2, dd H2SO4, dung d ch HCl. Hư ng d n: Trích m u và cho m i ch t tác d ng v i các ch t còn l i. B ng mô t : Na2CO3 BaCl2 H2SO4 HCl Na2CO3 ↓ ↑ ↑ BaCl2 ↓ ↓ - H2SO4 ↑ ↓ - HCl ↑ - - Nh n xét : Nh n ra Na2CO3 tham gia 1 pư t o k t t a, 2 pư t o khí. Nh n ra BaCl2 tham gia 2 pư t o k t t a. Nh n ra H2SO4 tham gia 1 pư t o k t t a, 1 pư t o khí. Nh n ra HCl tham gia 1 pư t o khí. Các phương trình hóa h c ( ½ s d u hi u ghi trong b ng , vi t m t bên c a ñư ng chéo s m ) Na2CO3 + BaCl2 → BaSO4 ↓ + 2NaCl Na2CO3 + H2SO4 → Na2SO4 + H2O + CO2 ↑ Na2CO3 + 2HCl → 2NaCl + H2O + CO2 ↑ H2SO4 + BaCl2 → BaSO4 ↓ + 2HCl 5) B ng phương pháp hóa h c, hãy phân bi t các ch t sau ñây ñ ng trong các l không nhãn: a) Các khí : CO2, SO2, Cl2, H2, O2, HCl. b) Các ch t r n : b t nhôm, b t s t, b t ñ ng, b t Ag.
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 17 c) Các ch t r n : BaCO3, MgCO3, NaCl, Na2CO3, ZnCl2 ( ch ñư c l y thêm m t ch t khác ). d) Các dung d ch: Na2CO3, NaCl, Na2SO4, NaNO3, BaCl2. e) Các dung d ch : NaHSO4, Na2CO3, Na2SO3, Na2S, BaCl2 ( ch ñư c dùng thêm quỳ tím ). g) Các dung d ch : HCl, HNO3, NaOH, AgNO3, NaNO3, HgCl2 ( ñư c dùng thêm 1 kim lo i ). Hư ng d n: dùng kim lo i Cu, nh n ra HNO3 có khí không màu hóa nâu trong không khí. Nh n ra AgNO3 và HgCl2 vì pư t o dung d ch màu xanh. Dùng dung d ch mu i Cu t o ra, nh n ra ñư c NaOH có k t t a xanh lơ. Dùng Cu(OH)2 ñ nh n ra HCl làm tan k t t a. Dùng dd HCl ñ phân bi t AgNO3 và HgCl2 ( có k t t a là AgNO3 ) 6) Có 5 ng nghi m ñ ng 5 dung d ch không nhãn ñư c ñánh s t 1 → 5, g m: Na2CO3, BaCl2, MgCl2, H2SO4, NaOH . Th c hi n các thí nghi m ñư c k t qu như sau: (1) tác d ng v i (2) → khí ; tác d ng v i (4) → k t t a. (3) tác d ng v i (4),(5) ñ u cho k t t a. Hãy cho bi t m i ng nghi m ñ ng nh ng ch t gì, gi i thích và vi t phương trình ph n ng. Hư ng d n : * C1: ch t (2) t o k t t a v i 2 ch t và t o khí v i 1 ch t nên là : Na2CO3 , và (1) là H2SO4 ch t (4) + (1) → k t t a nên ch n (4) là BaCl2 ch t (5) + (2) → k t t a nên ch n (5) là MgCl2 ; Ch t (3) là NaOH. * C2: Có th l p b ng mô t như sau: Na2CO3 BaCl2 MgCl2 H2SO4 NaOH Na2CO3 ↓ ↓ ↑ - BaCl2 ↓ - ↓ - MgCl2 ↓ - X ↓ H2SO4 ↑ ↓ - NaOH - - ↓ - Ch có Na2CO3 t o v i các ch t khác 2KT và 1 khí nên ch n (2) là Na2CO3 , (1) là H2SO4 T ñó suy ra : (4) là BaCl2 vì t o k t t a v i (1) ; còn l ( 5) là MgCl2 vì t o k t t a v i (2) 7) Có 3 c c ñ ng các ch t: C c 1: NaHCO3 và Na2CO3 C c 2: Na2CO3 và Na2SO4 C c 3: NaHCO3 và Na2SO4 Ch ñư c dùng thêm 2 thu c th nh n bi t ra t ng c c? Vi t phương trình ph n ng. Hư ng d n : -Dùng dung d ch BaCl2 ñ th m i c c : C c 1: BaCl2 + Na2CO3 → BaCO3 ↓ + 2NaCl C c 2: BaCl2 + Na2SO4 → BaSO4 ↓ + 2NaCl BaCl2 + Na2CO3 → BaCO3 ↓ + 2NaCl C c 3: BaCl2 + Na2SO4 → BaSO4 ↓ + 2NaCl - L c l y các k t t a, hòa tan trong dung d ch HCl dư thì: N u k t t a tan hoàn toàn , pư s i b t → c c 1 BaCO3 + 2HCl → BaCl2 + H2O + CO2 ↑ N u k t t a tan 1 ph n,pư s i b t → c c 2 BaCO3 + 2HCl → BaCl2 + H2O + CO2 ↑ N u k t t a không tan , không s i b t khí → c c 3 8) Nêu phương pháp hóa h c ñ phân bi t các ch t khí sau ñây: a) NH3, H2S, HCl, SO2 ; c) NH3, H2S, Cl2, NO2, NO. b) Cl2, CO2, CO, SO2, SO3. ; d) O2, O3, SO2, H2, N2. Hư ng d n : a) Dùng dd AgNO3 nh n ra HCl có k t t a tr ng, H2S có k t t a ñen.
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 18 Dùng dung d ch Br2, nh n ra SO2 làm m t màu da cam ( ñ ng th i làm ñ c nư c vôi). Nh n ra NH3 làm quỳ tím ư t → xanh. b) Cl2, CO2, CO, SO2, SO3: Dùng dung d ch Br2 nh n ra SO2. Dùng dung d ch BaCl2, nh n ra SO3. Dùng dung d ch Ca(OH)2 nh n ra CO2. Dùng dung d ch AgNO3 nh n ra Cl2 ( có k t t a sau vài phút ). c) NH3, H2S, Cl2, NO2, NO. Nh n ra NH3 làm xanh quỳ tím m, Cl2 làm m t màu quỳ tím m, H2S t o k t t a ñen v i Cu(NO3)2,. Nh n ra NO b hóa nâu trong không khí, NO2 màu nâu và làm ñ quỳ tím m. Có th dùng dung d ch Br2 ñ nh n ra H2S do làm m t màu nư c Br2: H2S + 4Br2 + 4H2O → H2SO4 + 8HBr . d) O2, O3, SO2, H2, N2. ð nh n bi t O3 thì dùng gi y t m dung d ch ( h tinh b t + KI ) → d u hi u: gi y → xanh. 2KI + O3 + H2O → 2KOH + I2 + O2 ( I2 làm h tinh b t → xanh ). 9) Nh n bi t các ch t sau ñây ( không ñư c l y thêm ch t khác ) a) dung d ch AlCl3, dd NaOH. ( tương t cho mu i ZnSO4 và NaOH ) b) các dung d ch : NaHCO3, HCl, Ba(HCO3)2, MgCl2, NaCl. c) các dung d ch : NaCl, H2SO4, CuSO4, BaCl2, NaOH. d) các dung d ch : BaCl2, HCl, H2SO4, K3PO4. Hư ng d n ( câu b): NaHCO3 HCl Ba(HCO3)2 MgCl2 NaCl NaHCO3 ↑ - ↓ - HCl ↑ ↑ - - Ba(HCO3)2 - ↑ ↓ - MgCl2 ↓ - ↓ - NaCl - - - - Qua b ng, ta th y có m t c p ch t chưa nh n ra ( Ba(HCO3)2 , NaHCO3. ð phân bi t 2 ch t này ta ph i nung nóng, nh n ra Ba(HCO3)2 nh có k t t a. * Cách 2: ñun nóng 5 dung d ch, nh n ra Ba(HCO3)2 có s i b t khí và có k t t a, nh n ra NaHCO3 có s i b t khí nhưng không có k t t a. Dùng dung d ch Na2CO3 v a t o thành ñ nh n ra HCl và MgCl2. Ch t còn l i là NaCl. 10) Nh n bi t s có m t c a m i ch t sau ñây trong m t h n h p ( ngu n : “Câu h i giáo khoa Hóa vô cơ” - Nguy n Hi n Hoàng , tr.116 -NXB tr : 1999 ) a) H n h p khí : CO2, SO2, H2, O2. b) H n h p khí : CO, CO2, SO2, SO3, H2. c) Dung d ch loãng ch a h n h p: HCl, H2SO4 , HNO3. d) Dung d ch h n h p : Cu(NO3)2, AlCl3, BaCl2. e) H n h p b t g m: Al, Zn, Fe, Cu. 11) Nh n bi t b ng phương pháp hóa h c ( ngu n “Câu h i giáo khoa Hóa vô cơ” - Nguy n Hi n Hoàng , tr.115 ) a) Các ch t r n: Na2O, Al2O3, Fe2O3 ( ch dùng nư c ). b) Các h n h p: (Al + Al2O3) , ( Fe + Fe2O3) , ( FeO + Fe2O3). c) Các h n h p: ( Fe + Fe2O3) , ( Fe + FeO) , ( FeO + Fe2O3). d) Các h n h p: ( H2 + CO2) , ( CO2 + SO2) , ( CH4 + SO2 ). 12) Có 3 mu i khác nhau, m i mu i ch a m t g c và m t kim lo i khác nhau ( có th là mu i trung hòa ho c mu i axit) ñư c ký hi u A,B,C. Bi t : A + B → có khí bay ra. B + C → có k t t a. A + C → v a có k t t a v a có khí bay ra. Hãy ch n 3 ch t tương ng v i A,B,C và vi t các phương trình hóa h c x y ra.
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 19 Ch ñ 6: GI I THÍCH HI N TƯ NG. TI N TRÌNH THÍ NGHI M. I- KI N TH C C N NH : - Ph i nêu ñ y ñ các hi n tư ng x y ra ( ch t r n b tan, xu t hi n k t t a, s i b t khí, s ñ i màu, mùi , to nhi t, cháy , n … ). Vi t ñ y ñ các phương trình hóa h c ñ minh h a. - Các hi n tư ng và các PTHH ph i ñư c s p x p theo trình t c a thí nghi m. - C n lưu ý : *) M t s trư ng h p ch t s n ph m b ph n ng v i ch t tham gia còn dư . Ví d : Cho NaOH dư vào dung d ch AlCl3 AlCl3 + 3NaOH → Al(OH)3 ↓ + 3NaCl (1) Al(OH)3 + NaOH → NaAlO2 + 2H2O (1’) T ng h p (1) và (2) ta có : AlCl3 + 4NaOH → NaAlO2 + 3NaCl + 2H2O (2 ) Vì v y k t t a t n t i ho c không t n t i là ph thu c vào lư ng NaOH. *) M t s trư ng h p có ph n ng v i nư c : như kim lo i ki m, oxit bazơ ki m, oxit axit. Ví d : cho Na + dd CuCl2 thì: dung d ch s i b t và có xu t hi n k t t a màu xanh lơ. Na + H2O → NaOH + ½ H2 ↑ ( s i b t ) 2NaOH + CuCl2 → Cu(OH)2 ↓ + 2NaCl ( dd xanh lam ) ( k t t a xanh lơ ) *) Khi cho kim lo i ki m, ho c oxit c a nó vào dd axit thì axit tham gia ph n ng trư c nư c. Ví d : Cho Na + dd HCl thì: pư m nh ( n ) và có s i b khí. ð u tiên : Na + HCl → NaCl + ½ H2 ↑ Sau ñó : Na + H2O → NaOH + ½ H2 ↑ ( khi axit HCl h t thì m i x y ra ph n ng này) * ) Khi cho h n h p kim lo i tác d ng v i 1 axit, ho c m t mu i ( và ngư c l i) thì ph n ng nào có kho ng cách 2 kim lo i xa hơn s x y ra trư c. ( theo dãy ho t ñ ng c a kim lo i ). Ví d : Cho h n h p Fe,Zn + dung d ch CuCl2 thì th t ph n ng như sau: Zn + CuCl2 → ZnCl2 + Cu ↓ Fe + CuCl2 → FeCl2 + Cu ↓ Cho Fe vào dung d ch h n h p: AgNO3 và Cu(NO3)2 thì th t ph n ng như sau: Fe + 2AgNO3 → Fe(NO3)2 + 2Ag ↓ Fe + Cu(NO3)2 → Fe(NO3)2 + Cu ↓ II- BÀI T P ÁP D NG VÀ NÂNG CAO: 1) Nêu hi n tư ng và vi t PTHH x y ra khi cho Na l n lư t vào các dung d ch sau ñây: a) dung d ch CuSO4 ; b) dung d ch Al2(SO4)3 ; c) dung d ch Ca(OH)2 d) dung d ch Ca(HCO3)2 ; e) dung d ch NaHSO4 ; g) dung d ch NH4Cl Hư ng d n: a) có s i b t khí và xu t hi n k t t a xanh lơ. Na + H2O → NaOH + ½ H2 ↑ CuSO4 + 2NaOH→ Cu(OH)2 ↓ + Na2SO4 b) ñ u tiên có s i b t khí, xu t hi n k t t a, sau ñó k t t a tan ra ( n u NaOH có dư ). Ba + 2H2O → Ba(OH)2 + H2 ↑ 6NaOH + Al2(SO4)3 → 2Al(OH)3 ↓ + 3Na2SO4 Al(OH)3 + NaOH → NaAlO2 + 2H2O c) Natri tan ra, dung d ch s i b t: Na + H2O → NaOH + ½ H2 ↑ d) Natri tan ra, dung d ch s i b t khí, xu t hi n k t t a. 2NaOH + Ca(HCO3)2 → CaCO3 ↓ + Na2CO3 + 2H2O e) Natri tan ra, dung d ch s i b t khí , n vì pư r t mãnh li t. NaHSO4 + Na → Na2SO4 + ½ H2 ↑
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 20 g) ban ñ u xu t hi n khí không mùi, sau ñó có khí mùi khai. NH4Cl + NaOH → NaCl + NH3 ↑ + H2O ( do NH4OH không b n ) 2) Nêu hi n tư ng x y ra và vi t PTHH cho các thí nghi m sau: a) Cho t t Na2CO3 vào dung d ch HCl. b) Cho t t dd HCl vào Na2CO3 . c) Cho AlCl3 vào dung d ch NaOH dư. d) Cho dung d ch NaOH vào dd AlCl3 dư. e) Cho Zn vào dung d ch Fe2(SO4)3 dư. g) S c t t CO2 vào dung d ch Ca(OH)2 ñ n khi k t thúc r i ñun nóng dung d ch thu ñư c. Hư ng d n : * Câu a,b: k t qu 2 TN là khác nhau: - N u cho Na2CO3 vào HCl thì ban ñ u HCl dư → có khí thoát ra ngay: Na2CO3 + 2HCl → 2NaCl + H2O + CO2 ↑ ( HCl không h p th ñư c CO2) Khi Na2CO3 có dư thì trong dung d ch không có ch t nào pư v i nó. - N u cho HCl vào Na2CO3 thì ban ñ u Na2CO3 dư → nên không có khí thoát ra: Na2CO3 + HCl → NaCl + NaHCO3 ( Na2CO3 h p th ñư c CO2 → NaHCO3) Khi HCl c dư thì m i có CO2 thoát ra : NaHCO3 + HCl → NaCl + H2O + CO2 ↑ * Câu c,d: k t qu 2 TN là khác nhau: - N u cho AlCl3 vào NaOH : ñ u tiên NaOH dư, nên k t t a t o ra b tan ngay ( dư AlCl3 s có KT) AlCl3 + NaOH → NaCl + NaAlO2 + H2O ( Al(OH)3 chuy n thành NaAlO2 + H2O ) - N u cho NaOH vào AlCl3 thì ñ u tiên AlCl3 dư nên k t t a t o ra liên t c ñ n c c ñ i. AlCl3 + 3NaOH → 3NaCl + Al(OH)3 ↓ ( Al(OH)3 không tan trong AlCl3 dư ). Khi NaOH dư thì k t t a b t ñ u tan ñ n h t: Al(OH)3 + NaOH → NaAlO2 + 2H2O 3) Cho a (mol) Mg vào dung d ch ch a ñ ng th i b (mol) CuCl2 và c (mol) FeCl2. a) Hãy vi t các phương trình ph n ng x y ra theo trình t . b) Hãy thi t l p m i liên h gi a a,b,c ñ sau khi k t thúc thí nghi m thu ñư c m t dung d ch có ch a: ba mu i, hai mu i ; m t mu i . Hư ng d n: Vì ñ ho t ñ ng c a các kim lo i là : Mg > Fe > Cu nên th t các ph n ng x y ra: Mg + CuCl2 → MgCl2 + Cu ↓ (1) b b (mol) Mg + FeCl2 → MgCl2 + Fe ↓ (2) c c (mol) -N u sau pư thu ñư c 3 mu i : MgCl2, CuCl2, FeCl2 ⇒ sau pư (1) còn dư CuCl2 : a < b. -N u sau pư thu ñư c 2 mu i: MgCl2, FeCl2 ⇒ sau pư (2) còn dư FeCl2 : b ≤ a < b + c . -N u sau pư thu ñư c 1 mu i : MgCl2 ⇒ CuCl2 và FeCl2 pư h t: a ≥ b + c. 4) Hãy nêu hi n tư ng và vi t phương trình hóa h c x y ra khi cho KHSO4 l n lư t vào các c c ñ ng s n : dd Na2CO3 , dd (NH4)2CO3, dd BaCl2, dd Ba(HCO3)2, Al, Fe2O3. 5) TN1: Khi cho dung d ch Na2CO3 vào dung d ch FeCl3 th y có k t t a nâu ñ và bay ra m t khí làm ñ c nư c vôi. Nhi t phân k t t a này thì t o ra m t ch t r n màu ñ nâu và không sinh ra khí nói trên. TN2: Cho Ba(HCO3)2 vào dung d ch ZnCl2 thì thu ñư c k t t a, khí thoát ra cũng làm ñ c nư c vôi trong. Hãy gi i thích các thí nghi m b ng các phương trình ph n ng. Hư ng d n : * TN1: Fe2(CO3)3 b nư c phân tích ( coi như phân h y ra axit và bazơ ) nên ta có pư: 2FeCl3 + 3Na2CO3 + 3H2O → 6NaCl + 2Fe(OH)3 ↓ + 3CO2 ↑ 2Fe(OH)3 Fe2O3 + 3H2O → 0 t
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Bài tập về tính chất sóng ánh sáng
13 p | 2809 | 969
-
Phân loại bài tập về chất lưỡng tính-Bùi Quang Chính
4 p | 731 | 352
-
Phương pháp giải bài tập hoá học Hữu
62 p | 924 | 287
-
Bài tập phần: Tĩnh điện học
53 p | 366 | 106
-
Những câu hỏi về định tính thường gặp trong vật lý
104 p | 312 | 101
-
HƯỚNG DẪN HỌC SINH THCS GIẢI BÀI TẬP ĐỊNH LƯỢNG MÔN VẬT LÝ.
10 p | 209 | 55
-
Bài tập định lượng - Vật lý
4 p | 243 | 54
-
Bài tập trắc nghiệm phần tính chất sóng - hạt của ánh sáng.
14 p | 140 | 45
-
bản chất vật lí trong các bài tập định tính
6 p | 137 | 38
-
BÀI TẬP VỀ TÍNH TƯƠNG ĐỐI CỦA CHUYỂN ĐỘNG. CÔNG THỨC CÔNG VẬN TỐC
8 p | 285 | 28
-
Bài 51- BÀI TẬP QUANG HÌNH HỌC
7 p | 238 | 22
-
74 Câu hỏi bài tập trắc nghiệm về các định luật bảo toàn lớp 11 kèm đáp án
17 p | 61 | 15
-
Bài tập về tính tương tối của chuyển động. Công thức vận tốc
4 p | 138 | 13
-
Phương pháp giải bài tập định lượng phần thấu kính
9 p | 53 | 12
-
Bài tập Các định luật bảo toàn
2 p | 19 | 7
-
Bài 30: BÀI TẬP VẬN DỤNG QUY TẮC NẮM TAY PHẢI VÀ QUY TẮC BÀN TAY TRÁI
4 p | 229 | 6
-
Ebook Hướng dẫn giải bài tập Vật lí 10 (Chương trình nâng cao - Tái bản lần thứ hai): Phần 2
107 p | 13 | 6

markdown:
# Bài tập định tính
Chia sẻ: Trinhvan Hung | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:32
lượt xem 95
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2010/20100519/fireinthehole/80x100/204541_147.jpg)
##
Bài tập định tính
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](images/down16x21.png)
Thực chất loại bài tập này là rèn luyện kỹ năng cân bằng phản ứng. Đối với học sinh THCS, đặc biệt là lớp 8 chúng ta khó có thể đưa để và giới thiệu với học sinh về một cách cân bằng phương trình nào đó theo các phương pháp thông thường. Do vậy học sinh THCS thường rất lúng túng và mất nhiều thời gian thậm chỉ là để học thuộc hệ số đặt trước công thức hóa học của các chất trong một phương trình hóa học nào đó....
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Bài tập định tính
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 1 Ch ñ 1: XÉT C P CH T T N T I HO C KHÔNG T N T I TRONG CÙNG M T H N H P I- KI N TH C C N NH - M t c p ch t ch t n t i trong cùng m t h n h p n u chúng không tác d ng hoá h c l n nhau ( m i ch t v n gi nguyên là ch t ban ñ u ). - Trong cùng m t dung d ch : các ch t cùng t n t i khi chúng không mang các ph n t ñ i kháng ( t c là không t o khí, k t t a , ch t không b n … ). Ví d 1: C p ch t CaCl2 và Na2CO3 không cùng t n t i vì x y ra ph n ng CaCl2 + Na2CO3 → CaCO3 ↓ + H2O Ví d 2: C p CaCl2 và NaNO3 ñ ng th i t n t i vì không x y ra ph n ng: → CaCl2 + NaNO3 ← Ca(NO3)2 + NaCl. Ví d 3: C p ch t khí H2 và O2 t n t i trong m t h n h p nhi t ñ thư ng nhưng không t n t i nhi t ñ cao. Vì : 0 t 2H2 + O2 2H2O → ( m t) ( m t) * Chú ý m t s ph n ng khó: 1) Ph n ng chuy n ñ i hóa tr c a mu i Fe. 2 2→ + Cl ,Br Mu i Fe(II) ← mu i Fe(III) Fe,Cu 2FeCl2 + Cl2 → 2FeCl3 Ví d : 6FeSO4 + 3Cl2 → 2FeCl3 + 2Fe2(SO4)3 2FeCl3 + Fe → 3FeCl2 Fe2(SO4)3 + Fe → 3FeSO4 2) Nâng hóa tr c a nguyên t trong oxit, ho c bazơ: Oxit ( HT th p ) + O2 → oxit ( HT cao ) 0 t ,xt Ví d : 2SO2 + O2 2SO3 → t0 2FeO + ½ O2 Fe2O3 → 2Fe(OH)2 + ½ O2 + H2O → 2Fe(OH)3 ( nâu ñ ) 3) Chuy n ñ i mu i trung hòa và mu i axit: oxit + H 2 O axit Mu i trung hòa ← → mu i axit d.d Bazo Ví d : Na2CO3 + CO2 + H2O → 2NaHCO3 NaHCO3 + NaOH → Na2CO3 + H2O ( NaHCO3 th hi n tính axit ) 4) Kh năng nâng hóa tr c a F2, Cl2, Br2 SO2 + 2H2O + Br2 → H2SO4 + 2HBr ( làm m t màu dung d ch brom ) Na2SO3 + Cl2 + H2O → Na2SO4 + 2HCl II- BÀI T P ÁP D NG VÀ NÂNG CAO 1) C p ch t nào t n t i ho c không t n t i trong cùng m t dung d ch ? gi i thích ? a) Na2CO3 và HCl ; c) AgNO3 và NaCl ; e) CuSO4 và NaOH b) NaOH và BaCl2 ; d) CuSO4 và MgCl2 ; g) NH4NO3 và Ca(OH)2 2) H n h p nào sau ñây không t n t i khi cho vào nư c: a) Ba , Al ; b) Fe , Al ; c) ZnO và Na2O ; d) NaOH , NaHCO3 e) NaHSO4 , CaCO3 ; g) NaOH, CuO ; h) MgCO3 , BaCl2 3) Có th t n t i ñ ng th i h n h p g m các ch t sau ñây ñư c không ? vì sao ? a) Na2CO3(r) , Ca(OH)2(r), NaCl(r), Ca(HSO4)2(r) ; b) SO2(k), H2S(k) , Cl2(k) c) NaHSO4(dd), KOH(dd), Na2SO4(dd) ; d) (NH4)2CO3 (dd), NaHSO4(dd)
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 2 Hư ng d n : a) T n t i ñ ng th i vì các ch t r n không ph n ng v i nhau. b) Không t n t i vì x y ra các ph n ng hóa h c sau ñây: SO2 + 2H2S → 3S + 2H2O SO2 + Cl2 → SO2Cl2 ( Cl2 nâng S lên m c hóa tr VI ) H2S + Cl2 → 2HCl + S H2O + Cl2 → HCl + HClO SO2 + H2O → H2SO3 c) Không t n t i vì x y ra ph n ng: 2NaHSO4 + 2KOH → Na2SO4 + K2SO4 + 2H2O. (Ho c : NaHSO4 + KOH → KNaSO4 + H2O ) d) không t n t i vì x y ra ph n ng: 2NaHSO4 + (NH4)2CO3 → Na2SO4 + (NH4)2SO4 + CO2 ↑ + H2O 4) M t h n h p có th t n t i ho c không t n t i nh ng ñi u ki n khác nhau. Hãy cho bi t các c p ch t khí sau ñây có th t n t i ñi u ki n nào ? a) H2 và O2 , b) O2 và Cl2 ; c) H2 và Cl2 ; d) SO2 và O2 e) N2 và O2 ; g) HBr và Cl2 ; h) CO2 và HCl; i) NH3 và Cl2 Hư ng d n: a) T n t i nhi t ñ th p. b) T n t i b t kỳ ñi u ki n nào. c) T n t i nhi t ñ th p và không có ánh sáng. d) T n t i nhi t ñ th p và không có xúc tác. e) T n t i nhi t ñ th p. g) Không t n t i vì x y ra ph n ng hóa h c: Cl2 + 2HBr → 2HCl + Br2 h) T n t i trong m i ñi u ki n. i) Không t n t i vì x y ra ph n ng hóa h c: 3Cl2 + 2NH3 → 6HCl + N2 5) Có th t n t i ñ ng th i trong dung d ch các c p ch t sau ñây không ? Gi i thích? a) CaCl2 và Na2CO3 ; b) HCl và NaHCO3 ; c) NaHCO3 và Ca(OH)2 d) NaOH và NH4Cl ; e) Na2SO4 và KCl ; g) (NH4)2CO3 và HNO3 6) Khi tr n dung d ch Na2CO3 và dung d ch FeCl3 vào c c th y tinh thì th y xu t hi n k t t a màu nâu ñ và gi i phóng khí không màu, làm ñ c nư c vôi. N u l y k t t a ñem nung nóng hoàn toàn thì thu ñư c ch t r n màu nâu ñ và không sinh ra khí nói trên. Hãy vi t PTHH ñ gi i thích. Hư ng d n: 3Na2CO3 + 2FeCl3 → Fe2(CO3)3 + 6NaCl Fe2(CO3)3 b nư c phân tích ( ph n ng ngư c c a ph n ng trung hòa): Fe2(CO3)3 + 3H2O → 2Fe(OH)3 ↓ + 3CO2 ↑ ( ñã gi n ư c H2O v ph i ) T ng h p 2 ph n ng trên ta có: 3Na2CO3 + 2FeCl3 + 3H2O → 2Fe(OH)3 ↓ + 3CO2 ↑ + 6NaCl t0 2Fe(OH)3 Fe2O3 + 3H2O → 7) Các c p ch t nào không cùng t n t i trong m t dung d ch: a) Fe và ddFeCl3 ; b) Cu và dd FeCl2 ; c) Zn và AgCl d) CaO và dd FeCl3; e) SiO2 và dd NaOH ; e) CuS và dd HCl 8) Có hi n tư ng gì x y ra khi cho Cu vào m i dung d ch sau ñây: a) dung d ch loãng: NaNO3 + HCl ; b) dung d ch CuCl2 ; c) dung d ch Fe2(SO4)3 d) dung d ch HCl có O2 hòa tan ; e) dung d ch HNO3 loãng ; g) dung d ch NaHSO4. Hư ng d n: → NaNO3 + HCl ← NaCl + HNO3 (n u không có Cu) (1)
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 3 Khi có m t Cu thì lư ng HNO3 b pư: 3Cu + 8HNO3 → 3Cu(NO3)2 + 4H2O + 2NO ↑ (2) T ng h p (1) và (2) ta có: 8NaNO3 + 8HCl + 3Cu → 8NaCl + 3Cu(NO3)2 + 4H2O + 2NO ↑ ( không màu) NO + ½ O2 → NO2 ( hóa nâu trong không khí ) 9) Ch t b t A là Na2CO3 , ch t b t B là NaHCO3, có ph n ng hóa h c gì x y ra khi: a) Nung nóng m i ch t A và B b) Hòa tan A và B b ng H2SO4 loãng c) Cho CO2 l i qua dung d ch A và dung d ch B d) Cho A và B tác d ng v i dung d ch KOH. 10) Không ñ ng th i t n t i h n h p nào sau ñây ñi u ki n thư ng ? gi i thích ? a) Cu(NO3) (r) và NaOH(r) ; d) SiO2(r) , Na2O(r), H2O (l) b) BaCl2(r) và Na2CO3(dd) ; e) AgNO3 (dd) và H3PO4(dd) c) SiO2(r) và Na2O(r) ; g) MgCO3(r) và H2SO4 (dd) 11) Có 3 dung d ch : FeCl2 ( A) ; brom ( B) ; và NaOH ( C) Có hi n tư ng gì x y ra khi th c hi n các thí nghi m sau ñây: a) Cho (B) vào (C). b) Cho (A) vào (C) r i ñ ngoài không khí. c) Cho (B) vào (A) r i ñ ti p (C) vào. Hư ng d n : a) Dung d ch Brom t màu da cam chuy n thành không màu: Br2 + NaOH → NaBrO + NaBr + H2O b) Xu t hi n k t t a tr ng xanh và t t hóa nâu ñ trong dung d ch: FeCl2 + 2NaOH → Fe(OH)2 ↓ ( tr ng xanh) + 2NaCl 2Fe(OH)2 + ½ O2 + H2O → 2Fe(OH)3 ( nâu ñ ) c) Ban ñ u m t màu da cam c a dung d ch Brom, sau ñó xu t hi n k t t a nâu ñ . 6FeCl2 + 3Br2 → 2FeCl3 + FeBr3 FeCl3 + 3NaOH → Fe(OH)3 ↓ + 3NaCl FeBr3 + 3NaOH → Fe(OH)3 ↓ + 3NaBr 12) M i h n h p sau ñây có th t n t i ñư c hay không ? N u có thì cho bi t ñi u ki n, n u không thì cho bi t rõ nguyên nhân? a) CH4 và O2 ; b) SiO2 và H2O ; c) Al và Fe2O3 ; d) SiO2 và NaOH ; e) CO và hơi H2O. Hư ng d n : SiO2 ch th hi n tính oxit axit nhi t ñ cao. 13) Nh ng c p ch t nào sau ñây có th t n t i ñ ng th i trong m t h n h p nhi t ñ thư ng: a) HCl (k) và H2S (k) ; b) H2S (k) và Cl2 (k) ; c) SO2 (k) và O2 (k) ; d) SO2 (k) và CO2(k) e) H2SO4 (ñ c) và NaCl(r) ; g) H2SO3 (dd) và Na2CO3 (r) ; h) SO2 (k) và O3 (k) Hư ng d n : b) Không t n t i vì x y ra ph n ng : Cl2 + H2S → S ↓ + 2HCl ( th khí ) N u trong dung d ch thì : 4Cl2 + H2S + 4H2O → H2SO4 + 8HCl e) Không t n t i vì x y ra ph n ng : NaCl (r) + H2SO4 (ñ c) → NaHSO4 + HCl ↑ g) Không t n t i vì H2SO3 m nh hơn H2CO3 nên có ph n ng x y ra: H2SO3 + Na2CO3 → Na2SO3 + H2O + CO2 ↑ h) Không t n t i vì có ph n ng: SO2 + O3 → SO3 + O2 ( ozon có tính oxi hóa cao ) 14) Cho các ch t : Na2CO3, dd NaOH, dd H2SO4, MgCO3, MgCl2, dd NH3, CuS, (NH4)2CO3 , Fe3O4, Al(OH)3, dd NaAlO2, dd (NH4)2SO4. Vi t các PTHH x y ra n u cho các ch t tác d ng l n nhau theo ñôi m t. ----------------------------------------
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 4 Ch ñ 2: SƠ ð PH N NG ( Ph n vô cơ ) I- KI N TH C C N NH 1/ Các bư c th c hi n: - Phân lo i các nguyên li u và s n ph m m i mũi tên. - Ch n các ph n ng thích h p ñ bi n các nguyên li u thành các s n ph m. - Vi t ñ y ñ các phương trình hóa h c ( ghi ñi u ki n n u có ). * Lưu ý : + ) Trong sơ ñ bi n hoá : m i mũi tên ch ñư c vi t m t PTHH. + ) Trong m i sơ ñ thì các ch cái gi ng nhau là các ch t gi ng nhau ( d ng b túc pư ) 2/Quan h bi n ñ i các ch t vô cơ: Kim lo i Phi kim (1) ( 1’ ) H2, Al,C,CO… M O2 O2 H2O (2) ( 2’ H2 Oxit bazơ ) Oxit axit (3) ( 4’ ) 0 H2O H2O t M + H 2O (tan) (3) ( 3’ (tan) Bazơ (4) Axit ) (5) (5’) M + H2 Kim lo i ho t ñ ng HCl, H2SO4 loãng + Kl , mu i, axit, ki m Mu i Mu i * Chú ý : Ngoài ra còn ph i s d ng các ph n ng khác : nhi t phân, ñi n phân, ph n ng chuy n m c hóa tr , tính ch t c a H2SO4 ñ c và HNO3 ... và các ph n ng nâng cao khác. II- BÀI T P ÁP D NG VÀ NÂNG CAO: 1) Hoàn thành dãy chuy n hoá sau ñây ( ghi rõ ñi u ki n n u có ): (1) (2) Fe(NO3)3 (3) Fe(OH)3 (4) Fe2O3 (5) Fe FeCl3 Fe (6) (7) (8) (9) (10) Fe(NO3)3 Fe2(SO4)3 Fe(NO3)2 Fe(NO3)3 Fe(NO3)3 2) Hoàn thành sơ ñ bi n hoá sau ñây ( ghi rõ ñi u ki n n u có ): a) Na → NaCl → NaOH → NaNO3 → NO2 → NaNO3. b) Na → Na2O → NaOH → Na2CO3 → NaHCO3 → Na2CO3 → NaCl → NaNO3. c) FeS2 → SO2 → SO3 → H2SO4 → SO2 → H2SO4 → BaSO4. d) Al → Al2O3 → Al → NaAlO2 → Al(OH)3 →Al2O3 → Al2(SO4)3 → AlCl3 → Al. → → e) Na2ZnO2 ← Zn ← ZnO → Na2ZnO2 ← ZnCl2 → Zn(OH)2 → ZnO. g) N2 → NO → NO2 → HNO3 → Cu(NO3)2 → CuCl2 → Cu(OH)2 → CuO → Cu → CuCl2. h) X2On X Ca(XO2)2n – 4 X(OH)n XCln X(NO3)n X. (1) → (2) → (3) → (4) → (5) → (6) →
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 5 3) Hoàn thành sơ ñ chuy n hoá sau ñây: + CO + CO + CO +S + O2 + O2 Fe2O3 A 0 B D E F G t0 t t0 t0 t0 t0,xt + H2O +E G H F. Hư ng d n : Các ch t A,B b kh b i CO nên ph i là các oxit ( m c hoá tr Fe < III) và D ph i là Fe. F và G là các s n ph m c a s oxi hoá nên ph i là các oxit. Ch n các ch t l n lư t là : Fe3O4, FeO, Fe, FeS, SO2, SO3, H2SO4. 4) Xác ñ nh các ch cái trong sơ ñ ph n ng và vi t PTHH x y ra: a) X1 + X2 → Br2 + MnBr2 + H2O b) X3 + X4 + X5 → HCl + H2SO4 c) A1 + A2 → SO2 + H2O d) B1 + B2 → NH3↑ + Ca(NO3)2 + H2O e) D1 + D2 + D3 → Cl2 ↑ + MnSO4 + K2SO4 + Na2SO4 + H2O Hư ng d n : D th y ch t X1,X2 : MnO2 và HBr. Ch t X3 → X5 : SO2, H2O , Cl2. Ch t A1,A2 : H2S và O2 ( ho c S và H2SO4 ñ c ) Ch t B1, B2 : NH4NO3 và Ca(OH)2. Ch t D1, D2,D3 : KMnO4 , NaCl, H2SO4 ñ c. 5) Hoàn thành sơ ñ ph n ng sau ñây : SO2 mu i A1 A A3 K t t a A2 Bi t A là h p ch t vô cơ , khi ñ t cháy 2,4gam A thì thu ñư c 1,6 gam Fe2O3 và 0,896 lít khí sunfurơ ( ñktc). Hư ng d n : Trong 2,4 gam A có : 1,12 gam Fe ; 1,28 gam S ⇒ không có oxi Xác ñ nh A : FeS2 ( ñư c hi u tương ñ i là FeS. S ) Các phương trình ph n ng : t0 4FeS2 + 11O2 2Fe2O3 + 8SO2 → SO2 + 2NaOH → Na2SO3 + H2O FeS2 + 2HCl → FeCl2 + H2S + S ↓ ( xem FeS2 ⇔ FeS.S ) Na2SO3 + S → Na2S2O3 ( làm gi m hóa tr c a lưu huỳnh ) 6) Hoàn thành sơ ñ ph n ng sau ñây: (4) SO3 H2SO4 → (2) (1) a) FeS2 SO2 → (6) SO2 S ↓ (7) → (3) (5) NaHSO3 Na2SO3 → NaH2PO4 b) P → P2O5 → H3PO4 Na2HPO4 Na3PO4 c) BaCl2 + ? → KCl + ? ( 5 ph n ng khác nhau )
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 6 7) Xác ñ nh các ch t ng v i các ch cái A, B, C, D, E ... và vi t phương trình ph n ng. 0 a) A → B + CO2 t C ; B + H2O → C C + CO2 → A + H2O ; A + H2O + CO2 → D 0 D → A + H2O + CO2 t C b) FeS2 + O2 → A + B ; G + KOH → H + D A + O2 → C ; H + Cu(NO3)2 → I + K C + D → axit E ; I + E→ F + A+D E + Cu → F + A + D ; G + Cl2 + D → E + L A + D → axit G 30000 C c) N2 + O2 A → ; C + CaCO3 → Ca(NO3)2 + H2O + D t0 A + O2 → B ; D + Na2CO3 + H2O E→ t0 B + H2O → C + A ; E Na2CO3 + H2O + D ↑ → d) (2) A B (3) (1) (7) H2 S C (8) (6) (4) E D (5) ( Bi t sơ ñ d : A,B,C,D,E là các h p ch t khác nhau c a lưu huỳnh ). Hư ng d n : (1) : H2S + 2NaOH → Na2S + 2H2O (2): Na2S + FeCl2 → FeS ↓ + 2NaCl (3): FeS + H2SO4 → FeSO4 + H2S ↑ (4): 3FeSO4 + 3/2Cl2 → Fe2(SO4)3 + FeCl3 ñp (5): Fe2(SO4)3 + 3H2O 2Fe + 3H2SO4 + 3/2 O2 ↑ → (6): H2SO4 + K2S → K2SO4 + H2S ↑ (7): FeS + 2HCl → FeCl2 + H2S ↑ (8): H2SO4 + FeO → FeSO4 + H2O Có th gi i b ng các phương trình ph n ng khác. 8) Hoàn thành dãy chuy n hoá sau : a) CaCl2 → Ca → Ca(OH)2 → CaCO3 Ca(HCO3)2 Clorua vôi Ca(NO3)2 b) KMnO4 Cl2 → NaClO → NaCl → NaOH → Javel → Cl2 → + HCl O2 ← KClO3 9) Xác ñ nh các ch t A,B,C,D,E ,G,X, và hoàn thành các phương trình ph n ng: Fe + A → FeCl2 + B ↑ ; D + NaOH → E ↓ + G B + C→A ; G + H2O → X + B + C FeCl2 + C → D 10) Thay các ch cái b ng các CTHH thích h p và hoàn thành ph n ng sau: t0 A + H2SO4 → B + SO2 + H2O ; D + H2 A + H2O → B + NaOH → C + Na2SO4 ; A + E → Cu(NO3)2 + Ag ↓ t0 C D + H2O → Hư ng d n : A: Cu ; B: CuSO4 ; C: Cu(OH)2 ; D: CuO ; E: AgNO3
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 7 11) Hãy ch n 2 ch t vô cơ X khác nhau và xác ñ nh A,B,C,D,E,F th a mãn sơ ñ sau : A C E → → X X X X ( Hư ng d n : X là ch t b nhi t phân ho c ñi n phân) B D F → → 12) a) Hoàn thành sơ ñ ph n ng sau ( m i ch cái là m t ch t khác nhau, v i S là lưu huỳnh ) S + A X → ; S + B Y → Y + A X + E → ; X + Y S + E→ X + D + E U + V → ; Y + D + E U + V → b) Cho t ng khí X,Y trên tác d ng v i dung d ch Br2 thì ñ u làm m t màu dung d ch brom. Vi t các phương trình hóa h c x y ra. Hư ng d n : X và Y là nh ng ch t t o ra t S nên ch có th : SO2, H2S , mu i sunfua kim lo i, sunfua cacbon. Nhưng vì X tác d ng ñư c v i Y nên phù h p nh t là : X ( SO2) và Y ( H2S). Các phương trình ph n ng: to S + O2 SO2 ( X) → to H2S + O2 SO2 + H2O ( E) → SO2 + Cl2 + 2H2O H2SO4 + 2HCl → ( U: H2SO4 và V : HCl ) o t S + H2 H2S ( Y) → SO2 + 2H2S 3S ↓ + 2H2O→ H2S + 4Cl2 + 4H2O H2SO4 + 8HCl → 13) Xác ñ nh các ch t A,B, ... M,X trong sơ ñ và vi t PTHH ñ minh h a: +E X+ A → F +G +E X+ B Fe → H → F +I +L X+ C K → H + BaSO4 ↓ → +M +G X+ D X → H → Hư ng d n : A,B,C,D ph i là các ch t kh khác nhau, X là oxit c a s t. 14) Vi t PTHH ñ th c hi n sơ ñ chuy n hóa sau ( m i ch cái là m t ch t khác nhau) + Ca(OH)2 + H 2 O + HCl + H2 O to ñpnc + FeO + HCl + Mg A B C D A D E A → → → → → → → Bi t trong h p ch t oxit, nguyên t A có chi m 52,94% v kh i lư ng. 15) Hoàn thành sơ ñ chuy n hóa sau: FeCl2 Fe(NO3)2 Fe(OH)2 → → Fe Fe2O3 Fe. → FeCl3 Fe(NO3)2 Fe(OH)3 → → 16) Cho sơ ñ ph n ng sau ñây : + H SO CO2 + H2O A 3 (khí ) 2 4 → NH3 A1 A2 t 0 ,p → → → A 4 (khí ) + NaOH Bi t A1 g m các nguyên t C,H,O,N v i t l kh i lư ng tương ng 3:1:4:7 và trong phân t A1 có 2 nguyên t nitơ. a) Hãy xác ñ nh CTHH c a A1, A2, A3 và hoàn thành phương trình ph n ng trên. b) Ch n ch t thích h p ñ làm khô m i khí A3 và A4. Hư ng d n : t t s kh i lư ng C,H,O,N tìm ñư c A1 là urê : CO(NH2)2 -------------------------
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 8 Ch ñ 3 : ðI U CH CÁC CH T VÔ CƠ I- KI N TH C C N NH 1) Phương pháp chung: B1: Phân lo i các nguyên li u, các s n ph m c n ñi u ch . B2: Xác ñ nh các quy lu t pư thích h p ñ bi n các nguyên li u thành s n ph m. B3: ði u ch ch t trung gian ( n u c n ) B4: Vi t ñ y ñ các PTHH x y ra. 2- Tóm t t phương pháp ñi u ch : Lo i ch t TT Phương pháp ñi u ch ( tr c ti p) c n ñi u ch 1) ð i v i các kim lo i m nh ( t K → Al): + ði n phân nóng ch y mu i clorua, bromua … ñpnc 2RClx 2R + xCl2 → + ði n phân oxit: ( riêng Al) ñpnc 2Al2O3 4Al + 3O2 → 1 Kim lo i 2) ð i v i các kim lo i TB, y u ( t Zn v sau): +) Kh các oxit kim lo i ( b ng : H2, CO , C, CO, Al … ) + ) Kim lo i + mu i → mu i m i + kim lo i m i. + ) ði n phân dung d ch mu i clorua, bromua … ñpdd 2RClx 2R + xCl2 → ( nư c không tham gia pư ) 0 t 1 ) Kim lo i + O2 oxit bazơ. → 0 t 2) Bazơ KT oxit bazơ + nư c. → 2 Oxit bazơ 3 ) Nhi t phân m t s mu i: 0 Vd: CaCO3 CaO + CO2 ↑ t → 0 t 1) Phi kim + O2 oxit axit. → 2) Nhi t phân m t s mu i : nitrat, cacbonat, sunfat … t0 Vd: CaCO3 CaO + CO2 → 3) Kim lo i + axit ( có tính oxh) :→ mu i HT cao 3 Oxit axit Vd: Zn + 4HNO3 → Zn(NO3)2 + 2H2O + 2NO2 ↑ 4) Kh m t s oxit kim lo i ( dùng C, CO, ...) t0 C + 2CuO CO2 + 2Cu → 5) Dùng các ph n ng t o s n ph m không b n: Ví d : CaCO3 + 2HCl → CaCl2 + H2O + CO2 ↑ 4 Bazơ KT + ) Mu i + ki m → mu i m i + Bazơ m i. 1 ) Kim lo i + nư c → dd bazơ + H2 ↑ 2) Oxit bazơ + nư c → dung d ch bazơ. 5 Bazơ tan 3 ) ði n phân dung d ch mu i clrorua, bromua. ñpdd 2NaCl + 2H2O 2NaOH + H2 + Cl2 m.n → 4) Mu i + ki m → mu i m i + Bazơ m i.
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 9 1) Phi kim + H2 → h p ch t khí (tan / nư c → axit). 6 Axit 2) Oxit axit + nư c → axit tương ng. 3) Axit + mu i → mu i m i + axit m i. 4) Cl2, Br2…+ H2O ( ho c các h p ch t khí v i hiñro). 1) dd mu i + dd mu i → 2 mu i m i. 2) Kim lo i + Phi kim → mu i. 3) dd mu i + ki m → mu i m i + Bazơ m i. 4 ) Mu i + axit → mu i m i + Axit m i. 5 ) Oxit bazơ + axit → mu i + Nư c. 6) Bazơ + axit → mu i + nư c. 7) Kim lo i + Axit → mu i + H2 ↑ ( kim lo i trư c H ). 7 Mu i 8) Kim lo i + dd mu i → mu i m i + Kim lo i m i. 9) Oxit bazơ + oxit axit → mu i ( oxit bazơ ph i tan). 10) oxit axit + dd bazơ → mu i + nư c. 11) Mu i Fe(II) + Cl2, Br2 → mu i Fe(III). 12) Mu i Fe(III) + KL( Fe, Cu) → mu i Fe(II). 13) Mu i axit + ki m → mu i trung hoà + nư c. 14) Mu i Tr.hoà + axit tương ng → mu i axit. II- BÀI T P ÁP D NG VÀ NÂNG CAO 1) T Cu và các ch t tuỳ ch n, em hãy nêu 2 phương pháp tr c ti p và 2 phương pháp gián ti p ñi u ch CuCl2 ? Vi t các phương trình ph n ng x y ra ? Hư ng d n: o t C1 : Cu + Cl2 CuCl2 → C2 : Cu + 2FeCl3 → FeCl2 + CuCl2 o t 2Cu + O2 2CuO C3 : → CuO + 2HCl → CuCl2 + H2O C4 : Cu + 2H2SO4 ñ c → CuSO4 + 2H2O + SO2 CuSO4 + BaCl2 → CuCl2 + BaSO4 ↓ 2) T các nguyên li u là : Pyrit ( FeS2), mu i ăn , nư c và các ch t xúc tác. Em hãy vi t các phương trình ñi u ch ra : Fe2(SO4)3 , Fe(OH)3 và Fe(OH)2. 3) T CuCl2, dung d ch NaOH, CO2. Vi t phương trình hóa h c ñi u ch CaO, CaCO3. 4) T các dung d ch : CuSO4, NaOH , HCl, AgNO3 có th ñi u ch ñư c nh ng mu i nào ? nh ng oxit bazơ nào ? Vi t các phương trình hóa h c ñ minh h a. 5) a) T các ch t : Al, O2, H2O, CuSO4(r), Fe, ddHCl. Hãy vi t các phương trình hóa h c ñi u ch : Cu, Al2(SO4)3, AlCl3, FeCl2. ( T t c các ch t nguyên li u ph i ñư c s d ng). b) T các ch t : Na2O, CuO, Fe2O3, H2O, H2SO4 . Hãy vi t phương trình hóa h c ñi u ch : NaOH, Fe(OH)3, Cu(OH)2. 6) T m i ch t: Cu, C, S, O2, H2S, FeS2, H2SO4, Na2SO3, hãy vi t các PTHH ñi u ch SO2 7) T không khí, nư c, ñá vôi, qu ng Pirit s t, nư c bi n. Hãy ñi u ch : Fe(OH)3, phân ñ m 2 lá NH4NO3, phân ñ m urê : (NH2)2CO Hư ng d n : ,t 0 ,pt Chöng caát phaân ñoaïn KK l ng → N2 + O2 4NH3 + 5O2 4NO + 6H2O → t 0 CaCO3 CaO + CO2 → NO + ½ O2 → NO2 ñp 2H2O 2H2 + O2 → 2NO2 + ½ O2 + H2O → 2HNO3 N + 3H 2NH ,t 0 ,pt → HNO3 + NH3 → NH4NO3 2 2 3 2NH3 + CO2 → CO(NH2)2 + H2O
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 10 8) T h n h p MgCO3, K2CO3, BaCO3 hãy ñi u ch các kim lo i Mg, K và Ba tinh khi t. Hư ng d n : - Hoà tan h n h p vào trong nư c thì K2CO3 tan còn BaCO3 và CaCO3 không tan. - ði u ch K t dung d ch K2CO3 : K2CO3 + 2HCl → 2KCl + H2O + CO2 ↑ ñieän phaân nc 2KCl → 2K + Cl2 ↑ - ði u ch Mg và Ca t ph n không tan MgCO3 và CaCO3 * Nung h n h p MgCO3 và CaCO3 : C aC O 3 M gO M gC l 2 M g +H C l ñp 0 → → t C aO , M gO + H 2 O → → M gC O 3 dd C a(O H ) 2 C aC l 2 C a +H C l ñp → → 9) Phân ñ m 2 lá NH4NO3, phân urê CO(NH2)2. Hãy vi t các phương trình ph n ng ñi u ch 2 lo i phân ñ m trên t không khí, nư c và ñá vôi. Hư ng d n : Tương t như bài 7 10) T Fe nêu 3 phương pháp ñi u ch FeCl3 và ngư c l i. Vi t phương trình ph n ng x y ra. 11) Trình bày 4 cách khác nhau ñ ñi u ch khí clo, 3 cách ñi u ch HCl ( khí). 12) M t h n h p CuO và Fe2O3 . Ch ñư c dùng Al và dung d ch HCl ñ ñi u ch Cu nguyên ch t. Hư ng d n : Cách 1: Cho h n h p tan trong dung d ch HCl. Cho dung d ch thu ñư c tác d ng v i Al l y kim lo i sinh ra hoà tan ti p vào dung d ch HCl ⇒ thu ñư c Cu Cách 2: Hoà tan Al trong dung d ch HCl thu ñư c H2. Kh h n h p 2 oxit ⇒ 2 kim lo i. Hoà tan kim lo i trong dung d ch HCl ⇒ thu ñư c Cu. Cách 3: Kh h n h p b ng Al, Hoà tan s n ph m vào dung d ch HCl ⇒ thu ñư c Cu 13) T FeS , BaCl2, không khí, nư c : Vi t các phương trình ph n ng ñi u ch BaSO4 Hư ng d n: T FeS ñi u ch H2SO4 T BaCl2 và H2SO4 ñi u ch BaSO4 14) Có 5 ch t : MnO2, H2SO4 ñ c, NaCl, Na2SO4, CaCl2 . Dùng 2 ho c 3 ch t nào có th ñi u ch ñư c HCl , Cl2. Vi t PTHH x y ra. Hư ng d n: ñ ñi u ch HCl thì dùng H2SO4 ñ c và NaCl ho c CaCl2. ð ñi u ch Cl2 thì dùng H2SO4 ñ c và NaCl và MnO2 H2SO4 ñ c + NaCl(r) → NaHSO4 + HCl ↑ t0 4HCl ñ c + MnO2 MnCl2 + 2H2O + Cl2↑ → 15) T các ch t NaCl, CaCO3, H2O , hãy vi t phương trình hóa h c ñi u ch : vôi s ng, vôi tôi, xút, xô ña, Javel, clorua vôi, natri, canxi. 16) Trong công nghi p ñ ñi u ch CuSO4 ngư i ta ngâm Cu kim lo i trong H2SO4 loãng, s c O2 liên t c, cách làm này có l i hơn hòa tan Cu trong dung d ch H2SO4 ñ c nóng hay không ? T i sao? Nêu m t s ng d ng quan tr ng c a CuSO4 trong th c t ñ i s ng, s n xu t. Hư ng d n : Vi t các PTHH ⇒ cách 1 ít tiêu t n H2SO4 hơn và không thoát SO2 ( ñ c ). 17) B ng các ph n ng hóa h c hãy ñi u ch : Na t Na2SO4 ; Mg t MgCO3, Cu t CuS ( các ch t trung gian t ch n ). 18) T qu ng bôxit (Al2O3. nH2O , có l n Fe2O3 và SiO2) và các ch t : dd NaCl, CO2, hãy nêu phương pháp ñi u ch Al. Vi t phương trình hóa h c x y ra. Hư ng d n : -T dung d ch NaCl ñi n phân ñ có NaOH - Hòa tan qu ng vào NaOH ñ c nóng, s c CO2 vào dung d ch, l c k t t a Al(OH)3 nung nóng, l y Al2O3 ñi n phân nóng ch y. ---------------------------
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 11 Ch ñ 4: TÁCH RIÊNG - TINH CH - LÀM KHÔ KHÍ ( Ph n vô cơ ) I- KI N TH C C N NH 1/ Sơ ñ tách các ch t ra kh i h n h p : +Y A + X AX tan : A ( taùi taïo ) → Hoãn hôïp → B B ↑,↓ :( thu tröïc tieáp B) M t s chú ý : - ð i v i h n h p r n : X thư ng là dung d ch ñ hoà tan ch t A. - ð i v i h n h p l ng ( ho c dung d ch ): X thư ng là dung d ch ñ t o k t t a ho c khí. - ð i v i h n h p khí : X thư ng là ch t ñ h p th A ( gi l i trong dung d ch). - Ta ch thu ñư c ch t tinh khi t n u ch t ñó không l n ch t khác cùng tr ng thái. 2) Làm khô khí : Dùng các ch t hút m ñ làm khô các khí có l n hơi nư c. - Nguyên t c : Ch t dùng làm khô có kh năng hút nư c nhưng không ph n ng ho c sinh ra ch t ph n ng v i ch t c n làm khô, không làm thay ñ i thành ph n c a ch t c n làm khô. Ví d : không dùng H2SO4 ñ ñ làm khô khí NH3 vì NH3 b ph n ng : 2NH3 + H2SO4 → (NH4)2SO4 Không dùng CaO ñ làm khô khí CO2 vì CO2 b CaO h p th : CO2 + CaO → CaO - Ch t hút m thư ng dùng: Axit ñ c (như H2SO4 ñ c ) ; P2O5 (r n ) ; CaO(r) ; ki m khan , mu i khan ( như NaOH, KOH , Na2SO4, CuSO4, CaSO4 … ) II- BÀI T P ÁP D NG VÀ NÂNG CAO 1) Tinh ch : a) SiO2 có l n FeO b) Ag có l n Fe,Zn,Al c) CO2 có l n N2, H2 Hư ng d n : a) Hòa tan trong dd HCl dư thì FeO tan h t, SiO2 không tan ⇒ thu ñư c SiO2 b) Hòa tan vào dd HCl dư ho c AgNO3 dư thì Fe,Zn,Al tan h t, Ag không tan ⇒ thu Ag. c) D n h n h p khí vào dd Ca(OH)2 , l c k t t a nung nhi t ñ cao thu ñư c CO2. 2) Tách riêng t ng ch t ra kh i h n h p g m Cu, Al, Fe ( b ng phương pháp hóa h c) Hư ng d n: Hòa tan h n h p vào dung d ch NaOH ñ c dư, thì Al tan còn Fe, Cu không tan. T NaAlO2 tái t o Al theo sơ ñ : NaAlO2 → Al(OH)3 → Al2O3 Al.ñpnc criolit → Hòa tan Fe,Cu vào dung d ch HCl dư, thu ñư c Cu vì không tan. Ph n nư c l c tái t o l y Fe: FeCl2 → Fe(OH)2 → FeO → Fe. ( n u ñ không yêu c u gi nguyên lư ng ban ñ u thì có th dùng Al ñ y Fe kh i FeCl2 ) 3) B ng phương pháp hóa h c, hãy tách riêng t ng ch t kh i h n h p g m CuO, Al2O3, SiO2. Hư ng d n : D th y h n h p g m : 1 oxit baz, m t oxit lư ng tính, m t oxit axit. Vì v y nên dùng dung d ch HCl ñ hòa tan, thu ñư c SiO2. Tách Al2O3 và CuO theo sơ ñ sau: + CO NaAlO 2 Al(OH)3 Al2 O3 2→ → 0 t + NaOH CuCl2 ,AlCl3 → Cu(OH) 2 CuO → 0 t 4) Tách riêng t ng ch t ra kh i h n h p g m CO2, SO2, N2 ( bi t H2SO3 m nh hơn H2CO3). Hư ng d n: D n h n h p khí vào dung d ch NaOH dư thì N2 bay ra ⇒ thu ñư c N2.
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 12 Tách SO2 và CO2 theo sơ ñ sau : + H SO CO2 Na 2 CO3 , Na 2SO3 → 2 3 + H SO Na 2SO3 → SO 2 2 4 5) M t h n h p g m các ch t : CaCO3, NaCl, Na2CO3 . Hãy nêu phương pháp tách riêng m i ch t. Hư ng d n: Dùng nư c tách ñư c CaCO3 Tách NaCl và Na2CO3 theo sơ ñ sau: + NaOH CO 2 Na 2 CO3 + HCl → NaCl , Na 2 CO3 → NaCl, HCl NaCl → t0 6) Trình bày phương pháp tách riêng m i ch t kh i h n h p: BaCl2, MgCl2, NH4Cl. Hư ng d n : - ðun nóng h n h p r i làm l nh hơi bay ra thu ñư c NH4Cl Làm l nh NH 4 Cl NH3 + HCl NH 4 Cl → → 0 t - H n h p r n còn l i có ch a BaCl2, MgCl2 cho tác d ng v i dung d ch Ba(OH)2 (dư) MgCl 2 + Ba(OH)2 → BaCl 2 + Mg(OH)2 ↓ - L c l y Mg(OH)2 cho tác d ng v i dung d ch HCl (dư), r i cô c n thu ñư c MgCl2. Mg(OH)2 + 2HCl → MgCl 2 + 2H 2 O - Cho ph n dung d ch có ch a BaCl2 và Ba(OH)2 dư tác d ng dd HCl. R i cô c n thu ñư c BaCl2. Ba(OH)2 + 2HCl → BaCl 2 + 2H 2 O 7) M t lo i mu i ăn có l n các t p ch t CaCl2, MgCl2, Na2SO4, MgSO4, CaSO4. Hãy trình bày cách lo i b các t p ch t ñ thu ñư c mu i ăn tinh khi t. Hư ng d n : Chúng ta ph i lo i b Ca, SO4, Mg ra kh i mu i ăn. - Cho BaCl2 dư ñ k t t a hoàn toàn g c SO4 : Na2SO4 + BaCl2 → BaSO4 ↓ + 2NaCl CaSO4 + BaCl2 → BaSO4 ↓ + CaCl2 MgSO4 + BaCl2 → BaSO4 ↓ + MgCl2 - B k t t a và cho Na2CO3 vào dung d ch ñ lo i MgCl2, CaCl2, BaCl2 dư. Na2CO3 + MgCl2 → MgCO3 ↓ + 2NaCl Na2CO3 + CaCl2 → CaCO3 ↓ + 2NaCl Na2CO3 + BaCl2 → BaCO3 ↓ + 2NaCl - Thêm HCl ñ lo i b Na2CO3 dư, cô c n dung d ch thì ñư c NaCl tinh khi t. Na2CO3 + 2HCl → 2NaCl + H2O + CO2 ↑ 8) Tách riêng m i ch t ra kh i h n h p sau: a) B t Cu và b t Ag. ; e) H n h p r n: AlCl3, FeCl3, BaCl2 . b) Khí H2, Cl2, CO2. ; g) Cu, Ag, S, Fe . c) H2S, CO2, hơi H2O và N2. ; h) Na2CO3 và CaSO3 ( r n). d) Al2O3, CuO, FeS, K2SO4 . ; i) Cu(NO3)2, AgNO3 ( r n). Hư ng d n: + O2 CuO + HCl CuCl 2 Cu ñpdd → a) Cu, Ag → → Ag Ag ↓ H2 ↑ Ca(OH) ñac + H SO b) H 2 , Cl 2 , CO 2 CaCO3(r ) → CO 2 2 → 2 4 + H SO CaOCl2 → Cl2 ↑ 2 4
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 13 CaCO3(r ) CO 2 ↑ → 0 t + Ca(OH)2 H 2S, CO 2 + Na SO (khan) H 2S, CO 2 , N 2 → → + HCl c) 2 4 CaS(d.d) → H 2S ↑ H 2 O, N 2 Na 2SO 4 .10H 2 O H 2 O ↑ → 0 t d) d.d K 2SO 4 K 2SO4(r) → 0 t Al 2 O3 , CuO, FeS +H O CO → 2 NaAlO 2 Al(OH)3 Al 2 O3 2→ → 0 t K 2SO 4 Al 2 O3 , CuO, FeS → NaOH O CuO, FeS → Fe 2 O3 + CuO 2 + Na S +H + HCl FeCl2 FeS 2 → CuO , Fe 2 O3 Cu, Fe 2→ → +O Cu CuO 2→ e) Cho h n h p tác d ng v i dung d ch NH3 dư → dung d ch và 2 KT. T dung d ch ( BaCl2 và NH4Cl) ñi u ch ñư c BaCl2 b ng cách cô c n và ñun nóng ( NH4Cl thăng hoa).Ho c dùng Na2CO3 và HCl ñ thu ñư c BaCl2. Hòa tan 2 k t t a vào NaOH dư → 1 dd và 1 KT. T dung d ch: tái t o AlCl3 T k t t a : tái t o FeCl3 g) Sơ ñ tách : FeCl 2 +H S + HCl SO 2 2 → S Cu, Ag, S, Fe → Cu, Ag, S + O 2 → CuCl 2 ñpdd → Cu Ag, CuO + HCl → Ag h) Cho h n h p r n Na2CO3 và CaSO3 vào nư c thì CaSO3 không tan. Cô c n dung d ch Na2CO3 thu ñươc Na2CO3 r n. i) Nung nóng h n h p ñư c CuO và Ag. Hòa tan r n vào dung d ch HCl dư → CuCl2 + Ag. T CuCl2 tái t o Cu(NO3)2 và t Ag ñi u ch AgNO3. 9) Hãy th c hi n phương pháp hóa h c ñ : a) Tinh ch mu i ăn có l n : Na2SO4, NaBr, MgCl2, CaCl2, CaSO4 b) Tinh ch NaOH có l n NaCl ( Bi t SNaCl < SNaOH ). ( làm l nh ho c ñun bay hơi b t nư c ) c) Tinh ch mu i ăn có l n: CaCl2, MgCl2,CaSO4, MgSO4, Na2SO4, Mg(HCO3)2, Ca(HCO3)2. d) Chuy n hóa h n h p CO và CO2 thành CO2 ( và ngư c l i ). 10) a) Trong công nghi p, khí NH3 m i ñi u ch b l n hơi nư c. ð làm khô khí NH3 ngư i ta có th dùng ch t nào trong s các ch t sau ñây : H2SO4 ñ c , P2O5, Na , CaO, KOH r n ? Gi i thích? Hư ng d n : ch có th dùng CaO ho c KOH r n ( Na tác d ng v i H2O sinh khí H2 làm thay ñ i thành ph n ch khí → không ch n Na) b) Khí hiñroclorua HCl b l n hơi nư c, ch n ch t nào ñ lo i nư c ra kh i hiñroclorua : NaOH r n, P2O5, CaCl2 khan , H2SO4 ñ c. c) Các khí CO, CO2, HCl ñ u l n nư c. Hãy ch n ch t ñ làm khô m i khí trên : CaO, H2SO4 ñ c, KOH r n , P2O5. Gi i thích s l a ch n. d) Trong PTN ñi u ch Cl2 t MnO2 và HCl ñ c, nên khí Cl2 thư ng l n khí HCl và hơi nư c. ð thu ñư c Cl2 tinh khi t ngư i ta d n h n h p ñi qua 2 bình m c n i ti p nhau, m i bình ñ ng m t ch t l ng. Hãy xác ñ nh ch t ñ ng trong m i bình. Gi i thích b ng PTHH. ------------------------
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 14 Ch ñ 5: NH N BI T, PHÂN BI T CH T M T NHÃN I- KI N TH C C N NH 1) Nguyên t c: - Ph i trích m i ch t m t ít ñ làm m u th ( tr trư ng h p là ch t khí ) - Ph n ng ch n ñ nh n bi t các ch t ph i x y ra nhanh và có d u hi u ñ c trưng ( ñ i màu , xu t hi n k t t a, s i b t khí, mùi ñ c trưng, … ) 2) Phương pháp: - Phân lo i các ch t m t nhãn → xác ñ nh tính ch t ñ c trưng → ch n thu c th . - Trình bày : Nêu thu c th ñã ch n ? Ch t ñã nh n ra ? D u hi u nh n bi t (Hi n tư ng gì ? ), vi t PTHH x y ra ñ minh ho cho các hi n tư ng. 3) Lưu ý : - N u ch t A là thu c th c a ch t B thì ch t B cũng là thu c th c a A. - N u ch ñư c l y thêm 1 thu c th , thì ch t l y vào ph i nh n ra ñư c m t ch t sao cho ch t này có kh năng làm thu c th cho các ch t còn l i. - N u không dùng thu c th thì dùng các ph n ng phân h y, ho c cho tác d ng ñôi m t. - Khi ch ng minh s có m t c a m t ch t trong h n h p thì r t d nh m l n. Vì v y thu c th ñư c dùng ph i r t ñ c trưng. Ví d : Không th dùng nư c vôi trong ñ ch ng minh s có m t c a CO2 trong h n h p : CO2, SO2, NH3 vì SO2 cũng làm ñ c nư c vôi trong: CO2 + Ca(OH)2 → CaCO3 ↓ + H2O SO2 + Ca(OH)2 → CaSO3 ↓ + H2O 3) Tóm t t thu c th và d u hi u nh n bi t m t s ch t a) Các ch t vô cơ : Ch t c n nh n bi t Thu c th D u hi u ( Hi n tư ng) dd axit * Quì tím * Quì tím → ñ * Quì tím * Quì tím → xanh dd ki m * phenolphtalein * Phênolphtalein → h ng Axit sunfuric * ddBaCl2 * Có k t t a tr ng : BaSO4 ↓ và mu i sunfat Axit clohiñric * ddAgNO3 * Có k t t a tr ng : AgCl ↓ và mu i clorua Mu i c a Cu (dd xanh lam) * K t t a xanh lơ : Cu(OH)2 ↓ * K t t a tr ng xanh b hoá nâu ñ trong nư c : Mu i c a Fe(II) * Dung d ch ki m 2Fe(OH)2 + H2O + ½ O2 → 2Fe(OH)3 (dd l c nh t ) ( ví d NaOH… ) ( Tr ng xanh) ( nâu ñ ) Mu i Fe(III) (dd vàng nâu) * K t t a nâu ñ Fe(OH)3 * K t t a keo tan ñư c trong ki m dư : d.d ch mu i Al, Cr (III) … * Dung d ch ki m, dư Al(OH)3 ↓ ( tr ng , Cr(OH)3 ↓ (xanh xám) ( mu i c a Kl lư ng tính ) Al(OH)3 + NaOH → NaAlO2 + 2H2O Mu i amoni * dd ki m, ñun nh * Khí mùi khai : NH3 ↑ Mu i photphat * dd AgNO3 * K t t a vàng: Ag3PO4 ↓ * Axit m nh * Khí mùi tr ng th i : H2S ↑ Mu i sunfua * dd CuCl2, Pb(NO3)2 * K t t a ñen : CuS ↓ , PbS ↓ Mu i cacbonat * Axit (HCl, H2SO4 ) * Có khí thoát ra : CO2 ↑ , SO2 ↑ ( mùi x c) và mu i sunfit * Nư c vôi trong * Nư c vôi b ñ c: do CaCO3↓, CaSO3 ↓ Mu i silicat * Axit m nh HCl, H2SO4 * Có k t t a tr ng keo. Mu i nitrat * ddH2SO4 ñ c / Cu * Dung d ch màu xanh , có khí màu nâu NO2 ↑
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 15 Kim lo i ho t ñ ng * Dung d ch axit * Có khí bay ra : H2 ↑ * H 2O * Có khí thoát ra ( H2 ↑) , to nhi u nhi t Kim lo i ñ u dãy : * ð t cháy, quan sát màu * Na ( vàng ) ; K ( tím ) ; Li ( ñ tía ) ; K , Ba, Ca, Na ng n l a Ca ( ñ cam) ; Ba (l c vàng )… Kim lo i lư ng tính: Al, Zn,Cr * dung d ch ki m * kim lo i tan, s i b t khí ( H2 ↑ ) Kim lo i y u : * Kim lo i tan, có khí màu nâu ( NO2 ↑ ) Cu, Ag, Hg * dung d ch HNO3 ñ c ( dùng khi không có các kim lo i ho t ñ ng). ( thư ng ñ l i sau cùng ) H p ch t có kim lo i hoá tr th p * Có khí bay ra : như :FeO, Fe3O4, * HNO3 , H2SO4 ñ c NO2 ( màu nâu ), SO2 ( mùi h c )… FeS,FeS2,Fe(OH)2,,Cu2S BaO, Na2O, K2O * tan, t o dd làm quì tím → xanh. CaO * hòa tan vào H2O * Tan , t o dung d ch ñ c. P 2O 5 * tan, t o dd làm quì tím → ñ . SiO2 (có trong thu tinh) * dd HF * ch t r n b tan ra. CuO * dung d ch HCl * dung d ch màu xanh lam : CuCl2 Ag2O ( ñun nóng nh n u là * k t t a tr ng AgCl ↓ MnO2, PbO2 MnO2, PbO2 ) * Có khí màu vàng l c : Cl2 ↑ * Dung d ch Brôm * làm m t màu da cam c a ddBr2 Khí SO2 * Khí H2S * xu t hi n ch t r n màu vàng ( S ) * nư c vôi trong b ñ c ( do k t t a ) : Khí CO2 , SO2 * Nư c vôi trong CaCO3 ↓ , CaSO3 ↓ Khí SO3 * dd BaCl2 * Có k t t a tr ng : BaSO4 ↓ Khí HCl ; H2S * Quì tím → ñ Khí NH3 * Quì tím t m nư c * Quì tím → xanh Khí Cl2 * Quì tím m t màu ( do HClO ) Khí O2 * Than nóng ñ * Than bùng cháy Khí CO * ð t trong không khí * Cháy, ng n l a màu xanh nh t NO * Ti p xúc không khí * Hoá nâu : do chuy n thành NO2 H2 * ñ t cháy * N lách tách, l a xanh * dung d ch mu i c a axit m nh và bazơ y u ( như : NH4Cl, (NH4)2SO4, NH4NO3 ) làm quỳ tím → ñ . * dung d ch mu i c a axit y u và bazơ m nh ( như : Na2CO3, NaHCO3, Na2S …) làm quỳ tím → xanh. * dung d ch mu i hiñrosunfat ( như NaHSO4, KHSO4 …) có tính ch t như H2SO4. b) Các ch t h u cơ : Ch t c n NB Thu c th D u hi u nh n bi t ( Hi n tư ng) Êtilen : C2H4 * dung d ch Brom * m t màu da cam * dung d ch KMnO4 * m t màu tím Axêtilen: C2H2 * dung d ch Brom * m t màu da cam * Ag2O / ddNH3 * có k t t a vàng nh t : C2Ag2 ↓ * ñ t / kk * cháy : l a xanh Mê tan : CH4 * dùng khí Cl2 và th SP b ng quì * quì tím → ñ tím m Butañien: C4H6 * dung d ch Brom * m t màu da cam * dung d ch KMnO4 * m t màu tím Benzen: C6H6 * ð t trong không khí * cháy cho nhi u m i than ( khói ñen ) Rư u Êtylic : C2H5OH * KL r t m nh : Na,K, * có s i b t khí ( H2 ) * ñ t / kk * cháy , ng n l a xanh m . Glixerol: C3H5(OH)3 * Cu(OH)2 * dung d ch màu xanh th m. * KL ho t ñ ng : Mg, Zn …… * có s i b t khí ( H2 ) Axit axetic: CH3COOH * mu i cacbonat * có s i b t khí ( CO2 ) * quì tím * quì tím → ñ
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 16 Axit formic : H- COOH *Ag2O/ddNH3 * có k t t a tr ng ( Ag ) ( có nhóm : - CHO ) Glucozơ: C6H12O6 (dd) * Ag2O/ddNH3 * có k t t a tr ng ( Ag ) * Cu(OH)2 * có k t t a ñ son ( Cu2O ) H Tinh b t : * dung d ch I2 ( vàng cam ) * dung d ch → xanh ( C6H10O5)n Protein ( dd keo ) * ñun nóng * dung d ch b k t t a Protein ( khan) * nung nóng ( ho c ñ t ) * có mùi khét * Các ch t ñ ng ñ ng ( có cùng CTTQ và có c u t o tương t ) v i các ch t nêu trong b ng cũng có phương pháp nh n bi t tương t , vì chúng có tính ch t hóa h c tương t . Ví d : +) CH ≡ C – CH2 – CH3 cũng làm m t màu dd brom như axetilen vì có liên k t ba, ñ ng th i t o k t t a v i AgNO3 vì có n i ba ñ u m ch. +) Các axit h u cơ d ng CnH2n + 1COOH có tính ch t tương t như axit axetic. II- BÀI T P ÁP D NG VÀ NÂNG CAO ( ph n vô cơ ) 1) Hãy nêu phương pháp nh n bi t các l ñ ng riêng bi t các dung d ch m t nhãn: HCl,H2SO4, HNO3. Vi t các phương trình hóa h c x y ra. Hư ng d n: th t dùng dung d ch BaCl2 và AgNO3. 2) Ch dùng m t thu c th duy nh t, hãy nh n bi t các gói b t màu ñen không nhãn : Ag2O, MnO2, FeO, CuO. Vi t các phương trình ph n ng x y ra. Hư ng d n: Dùng thu c th : dung d ch HCl. N u t o dung d ch xanh lam là CuO, t o dung d ch l c nh t là FeO, t o k t t a tr ng là Ag2O, t o khí màu vàng l c là MnO2. 3) Ch dùng m t thu c th duy nh t, hãy nh n bi t các dung d ch m t nhãn : NH4Cl, MgCl2, FeCl2, ZnCl2, CuCl2. Vi t các phương trình ph n ng x y ra. Hư ng d n: dùng dung d ch NaOH ñ th : NH4Cl có khí mùi khai, FeCl2 t o k t t a tr ng xanh và hóa nâu ñ , CuCl2 t o k t t a xanh lơ, MgCl2 t o k t t a tr ng, ZnCl2 t o k t t a tr ng tan trong ki m dư. 4) Không thêm ch t khác hãy nêu phương pháp nh n bi t các l ch t m t nhãn sau ñây: dd Na2CO3, ddBaCl2, dd H2SO4, dung d ch HCl. Hư ng d n: Trích m u và cho m i ch t tác d ng v i các ch t còn l i. B ng mô t : Na2CO3 BaCl2 H2SO4 HCl Na2CO3 ↓ ↑ ↑ BaCl2 ↓ ↓ - H2SO4 ↑ ↓ - HCl ↑ - - Nh n xét : Nh n ra Na2CO3 tham gia 1 pư t o k t t a, 2 pư t o khí. Nh n ra BaCl2 tham gia 2 pư t o k t t a. Nh n ra H2SO4 tham gia 1 pư t o k t t a, 1 pư t o khí. Nh n ra HCl tham gia 1 pư t o khí. Các phương trình hóa h c ( ½ s d u hi u ghi trong b ng , vi t m t bên c a ñư ng chéo s m ) Na2CO3 + BaCl2 → BaSO4 ↓ + 2NaCl Na2CO3 + H2SO4 → Na2SO4 + H2O + CO2 ↑ Na2CO3 + 2HCl → 2NaCl + H2O + CO2 ↑ H2SO4 + BaCl2 → BaSO4 ↓ + 2HCl 5) B ng phương pháp hóa h c, hãy phân bi t các ch t sau ñây ñ ng trong các l không nhãn: a) Các khí : CO2, SO2, Cl2, H2, O2, HCl. b) Các ch t r n : b t nhôm, b t s t, b t ñ ng, b t Ag.
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 17 c) Các ch t r n : BaCO3, MgCO3, NaCl, Na2CO3, ZnCl2 ( ch ñư c l y thêm m t ch t khác ). d) Các dung d ch: Na2CO3, NaCl, Na2SO4, NaNO3, BaCl2. e) Các dung d ch : NaHSO4, Na2CO3, Na2SO3, Na2S, BaCl2 ( ch ñư c dùng thêm quỳ tím ). g) Các dung d ch : HCl, HNO3, NaOH, AgNO3, NaNO3, HgCl2 ( ñư c dùng thêm 1 kim lo i ). Hư ng d n: dùng kim lo i Cu, nh n ra HNO3 có khí không màu hóa nâu trong không khí. Nh n ra AgNO3 và HgCl2 vì pư t o dung d ch màu xanh. Dùng dung d ch mu i Cu t o ra, nh n ra ñư c NaOH có k t t a xanh lơ. Dùng Cu(OH)2 ñ nh n ra HCl làm tan k t t a. Dùng dd HCl ñ phân bi t AgNO3 và HgCl2 ( có k t t a là AgNO3 ) 6) Có 5 ng nghi m ñ ng 5 dung d ch không nhãn ñư c ñánh s t 1 → 5, g m: Na2CO3, BaCl2, MgCl2, H2SO4, NaOH . Th c hi n các thí nghi m ñư c k t qu như sau: (1) tác d ng v i (2) → khí ; tác d ng v i (4) → k t t a. (3) tác d ng v i (4),(5) ñ u cho k t t a. Hãy cho bi t m i ng nghi m ñ ng nh ng ch t gì, gi i thích và vi t phương trình ph n ng. Hư ng d n : * C1: ch t (2) t o k t t a v i 2 ch t và t o khí v i 1 ch t nên là : Na2CO3 , và (1) là H2SO4 ch t (4) + (1) → k t t a nên ch n (4) là BaCl2 ch t (5) + (2) → k t t a nên ch n (5) là MgCl2 ; Ch t (3) là NaOH. * C2: Có th l p b ng mô t như sau: Na2CO3 BaCl2 MgCl2 H2SO4 NaOH Na2CO3 ↓ ↓ ↑ - BaCl2 ↓ - ↓ - MgCl2 ↓ - X ↓ H2SO4 ↑ ↓ - NaOH - - ↓ - Ch có Na2CO3 t o v i các ch t khác 2KT và 1 khí nên ch n (2) là Na2CO3 , (1) là H2SO4 T ñó suy ra : (4) là BaCl2 vì t o k t t a v i (1) ; còn l ( 5) là MgCl2 vì t o k t t a v i (2) 7) Có 3 c c ñ ng các ch t: C c 1: NaHCO3 và Na2CO3 C c 2: Na2CO3 và Na2SO4 C c 3: NaHCO3 và Na2SO4 Ch ñư c dùng thêm 2 thu c th nh n bi t ra t ng c c? Vi t phương trình ph n ng. Hư ng d n : -Dùng dung d ch BaCl2 ñ th m i c c : C c 1: BaCl2 + Na2CO3 → BaCO3 ↓ + 2NaCl C c 2: BaCl2 + Na2SO4 → BaSO4 ↓ + 2NaCl BaCl2 + Na2CO3 → BaCO3 ↓ + 2NaCl C c 3: BaCl2 + Na2SO4 → BaSO4 ↓ + 2NaCl - L c l y các k t t a, hòa tan trong dung d ch HCl dư thì: N u k t t a tan hoàn toàn , pư s i b t → c c 1 BaCO3 + 2HCl → BaCl2 + H2O + CO2 ↑ N u k t t a tan 1 ph n,pư s i b t → c c 2 BaCO3 + 2HCl → BaCl2 + H2O + CO2 ↑ N u k t t a không tan , không s i b t khí → c c 3 8) Nêu phương pháp hóa h c ñ phân bi t các ch t khí sau ñây: a) NH3, H2S, HCl, SO2 ; c) NH3, H2S, Cl2, NO2, NO. b) Cl2, CO2, CO, SO2, SO3. ; d) O2, O3, SO2, H2, N2. Hư ng d n : a) Dùng dd AgNO3 nh n ra HCl có k t t a tr ng, H2S có k t t a ñen.
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 18 Dùng dung d ch Br2, nh n ra SO2 làm m t màu da cam ( ñ ng th i làm ñ c nư c vôi). Nh n ra NH3 làm quỳ tím ư t → xanh. b) Cl2, CO2, CO, SO2, SO3: Dùng dung d ch Br2 nh n ra SO2. Dùng dung d ch BaCl2, nh n ra SO3. Dùng dung d ch Ca(OH)2 nh n ra CO2. Dùng dung d ch AgNO3 nh n ra Cl2 ( có k t t a sau vài phút ). c) NH3, H2S, Cl2, NO2, NO. Nh n ra NH3 làm xanh quỳ tím m, Cl2 làm m t màu quỳ tím m, H2S t o k t t a ñen v i Cu(NO3)2,. Nh n ra NO b hóa nâu trong không khí, NO2 màu nâu và làm ñ quỳ tím m. Có th dùng dung d ch Br2 ñ nh n ra H2S do làm m t màu nư c Br2: H2S + 4Br2 + 4H2O → H2SO4 + 8HBr . d) O2, O3, SO2, H2, N2. ð nh n bi t O3 thì dùng gi y t m dung d ch ( h tinh b t + KI ) → d u hi u: gi y → xanh. 2KI + O3 + H2O → 2KOH + I2 + O2 ( I2 làm h tinh b t → xanh ). 9) Nh n bi t các ch t sau ñây ( không ñư c l y thêm ch t khác ) a) dung d ch AlCl3, dd NaOH. ( tương t cho mu i ZnSO4 và NaOH ) b) các dung d ch : NaHCO3, HCl, Ba(HCO3)2, MgCl2, NaCl. c) các dung d ch : NaCl, H2SO4, CuSO4, BaCl2, NaOH. d) các dung d ch : BaCl2, HCl, H2SO4, K3PO4. Hư ng d n ( câu b): NaHCO3 HCl Ba(HCO3)2 MgCl2 NaCl NaHCO3 ↑ - ↓ - HCl ↑ ↑ - - Ba(HCO3)2 - ↑ ↓ - MgCl2 ↓ - ↓ - NaCl - - - - Qua b ng, ta th y có m t c p ch t chưa nh n ra ( Ba(HCO3)2 , NaHCO3. ð phân bi t 2 ch t này ta ph i nung nóng, nh n ra Ba(HCO3)2 nh có k t t a. * Cách 2: ñun nóng 5 dung d ch, nh n ra Ba(HCO3)2 có s i b t khí và có k t t a, nh n ra NaHCO3 có s i b t khí nhưng không có k t t a. Dùng dung d ch Na2CO3 v a t o thành ñ nh n ra HCl và MgCl2. Ch t còn l i là NaCl. 10) Nh n bi t s có m t c a m i ch t sau ñây trong m t h n h p ( ngu n : “Câu h i giáo khoa Hóa vô cơ” - Nguy n Hi n Hoàng , tr.116 -NXB tr : 1999 ) a) H n h p khí : CO2, SO2, H2, O2. b) H n h p khí : CO, CO2, SO2, SO3, H2. c) Dung d ch loãng ch a h n h p: HCl, H2SO4 , HNO3. d) Dung d ch h n h p : Cu(NO3)2, AlCl3, BaCl2. e) H n h p b t g m: Al, Zn, Fe, Cu. 11) Nh n bi t b ng phương pháp hóa h c ( ngu n “Câu h i giáo khoa Hóa vô cơ” - Nguy n Hi n Hoàng , tr.115 ) a) Các ch t r n: Na2O, Al2O3, Fe2O3 ( ch dùng nư c ). b) Các h n h p: (Al + Al2O3) , ( Fe + Fe2O3) , ( FeO + Fe2O3). c) Các h n h p: ( Fe + Fe2O3) , ( Fe + FeO) , ( FeO + Fe2O3). d) Các h n h p: ( H2 + CO2) , ( CO2 + SO2) , ( CH4 + SO2 ). 12) Có 3 mu i khác nhau, m i mu i ch a m t g c và m t kim lo i khác nhau ( có th là mu i trung hòa ho c mu i axit) ñư c ký hi u A,B,C. Bi t : A + B → có khí bay ra. B + C → có k t t a. A + C → v a có k t t a v a có khí bay ra. Hãy ch n 3 ch t tương ng v i A,B,C và vi t các phương trình hóa h c x y ra.
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 19 Ch ñ 6: GI I THÍCH HI N TƯ NG. TI N TRÌNH THÍ NGHI M. I- KI N TH C C N NH : - Ph i nêu ñ y ñ các hi n tư ng x y ra ( ch t r n b tan, xu t hi n k t t a, s i b t khí, s ñ i màu, mùi , to nhi t, cháy , n … ). Vi t ñ y ñ các phương trình hóa h c ñ minh h a. - Các hi n tư ng và các PTHH ph i ñư c s p x p theo trình t c a thí nghi m. - C n lưu ý : *) M t s trư ng h p ch t s n ph m b ph n ng v i ch t tham gia còn dư . Ví d : Cho NaOH dư vào dung d ch AlCl3 AlCl3 + 3NaOH → Al(OH)3 ↓ + 3NaCl (1) Al(OH)3 + NaOH → NaAlO2 + 2H2O (1’) T ng h p (1) và (2) ta có : AlCl3 + 4NaOH → NaAlO2 + 3NaCl + 2H2O (2 ) Vì v y k t t a t n t i ho c không t n t i là ph thu c vào lư ng NaOH. *) M t s trư ng h p có ph n ng v i nư c : như kim lo i ki m, oxit bazơ ki m, oxit axit. Ví d : cho Na + dd CuCl2 thì: dung d ch s i b t và có xu t hi n k t t a màu xanh lơ. Na + H2O → NaOH + ½ H2 ↑ ( s i b t ) 2NaOH + CuCl2 → Cu(OH)2 ↓ + 2NaCl ( dd xanh lam ) ( k t t a xanh lơ ) *) Khi cho kim lo i ki m, ho c oxit c a nó vào dd axit thì axit tham gia ph n ng trư c nư c. Ví d : Cho Na + dd HCl thì: pư m nh ( n ) và có s i b khí. ð u tiên : Na + HCl → NaCl + ½ H2 ↑ Sau ñó : Na + H2O → NaOH + ½ H2 ↑ ( khi axit HCl h t thì m i x y ra ph n ng này) * ) Khi cho h n h p kim lo i tác d ng v i 1 axit, ho c m t mu i ( và ngư c l i) thì ph n ng nào có kho ng cách 2 kim lo i xa hơn s x y ra trư c. ( theo dãy ho t ñ ng c a kim lo i ). Ví d : Cho h n h p Fe,Zn + dung d ch CuCl2 thì th t ph n ng như sau: Zn + CuCl2 → ZnCl2 + Cu ↓ Fe + CuCl2 → FeCl2 + Cu ↓ Cho Fe vào dung d ch h n h p: AgNO3 và Cu(NO3)2 thì th t ph n ng như sau: Fe + 2AgNO3 → Fe(NO3)2 + 2Ag ↓ Fe + Cu(NO3)2 → Fe(NO3)2 + Cu ↓ II- BÀI T P ÁP D NG VÀ NÂNG CAO: 1) Nêu hi n tư ng và vi t PTHH x y ra khi cho Na l n lư t vào các dung d ch sau ñây: a) dung d ch CuSO4 ; b) dung d ch Al2(SO4)3 ; c) dung d ch Ca(OH)2 d) dung d ch Ca(HCO3)2 ; e) dung d ch NaHSO4 ; g) dung d ch NH4Cl Hư ng d n: a) có s i b t khí và xu t hi n k t t a xanh lơ. Na + H2O → NaOH + ½ H2 ↑ CuSO4 + 2NaOH→ Cu(OH)2 ↓ + Na2SO4 b) ñ u tiên có s i b t khí, xu t hi n k t t a, sau ñó k t t a tan ra ( n u NaOH có dư ). Ba + 2H2O → Ba(OH)2 + H2 ↑ 6NaOH + Al2(SO4)3 → 2Al(OH)3 ↓ + 3Na2SO4 Al(OH)3 + NaOH → NaAlO2 + 2H2O c) Natri tan ra, dung d ch s i b t: Na + H2O → NaOH + ½ H2 ↑ d) Natri tan ra, dung d ch s i b t khí, xu t hi n k t t a. 2NaOH + Ca(HCO3)2 → CaCO3 ↓ + Na2CO3 + 2H2O e) Natri tan ra, dung d ch s i b t khí , n vì pư r t mãnh li t. NaHSO4 + Na → Na2SO4 + ½ H2 ↑
- Bài t p ñ nh tính Nguy n ðình Hành 20 g) ban ñ u xu t hi n khí không mùi, sau ñó có khí mùi khai. NH4Cl + NaOH → NaCl + NH3 ↑ + H2O ( do NH4OH không b n ) 2) Nêu hi n tư ng x y ra và vi t PTHH cho các thí nghi m sau: a) Cho t t Na2CO3 vào dung d ch HCl. b) Cho t t dd HCl vào Na2CO3 . c) Cho AlCl3 vào dung d ch NaOH dư. d) Cho dung d ch NaOH vào dd AlCl3 dư. e) Cho Zn vào dung d ch Fe2(SO4)3 dư. g) S c t t CO2 vào dung d ch Ca(OH)2 ñ n khi k t thúc r i ñun nóng dung d ch thu ñư c. Hư ng d n : * Câu a,b: k t qu 2 TN là khác nhau: - N u cho Na2CO3 vào HCl thì ban ñ u HCl dư → có khí thoát ra ngay: Na2CO3 + 2HCl → 2NaCl + H2O + CO2 ↑ ( HCl không h p th ñư c CO2) Khi Na2CO3 có dư thì trong dung d ch không có ch t nào pư v i nó. - N u cho HCl vào Na2CO3 thì ban ñ u Na2CO3 dư → nên không có khí thoát ra: Na2CO3 + HCl → NaCl + NaHCO3 ( Na2CO3 h p th ñư c CO2 → NaHCO3) Khi HCl c dư thì m i có CO2 thoát ra : NaHCO3 + HCl → NaCl + H2O + CO2 ↑ * Câu c,d: k t qu 2 TN là khác nhau: - N u cho AlCl3 vào NaOH : ñ u tiên NaOH dư, nên k t t a t o ra b tan ngay ( dư AlCl3 s có KT) AlCl3 + NaOH → NaCl + NaAlO2 + H2O ( Al(OH)3 chuy n thành NaAlO2 + H2O ) - N u cho NaOH vào AlCl3 thì ñ u tiên AlCl3 dư nên k t t a t o ra liên t c ñ n c c ñ i. AlCl3 + 3NaOH → 3NaCl + Al(OH)3 ↓ ( Al(OH)3 không tan trong AlCl3 dư ). Khi NaOH dư thì k t t a b t ñ u tan ñ n h t: Al(OH)3 + NaOH → NaAlO2 + 2H2O 3) Cho a (mol) Mg vào dung d ch ch a ñ ng th i b (mol) CuCl2 và c (mol) FeCl2. a) Hãy vi t các phương trình ph n ng x y ra theo trình t . b) Hãy thi t l p m i liên h gi a a,b,c ñ sau khi k t thúc thí nghi m thu ñư c m t dung d ch có ch a: ba mu i, hai mu i ; m t mu i . Hư ng d n: Vì ñ ho t ñ ng c a các kim lo i là : Mg > Fe > Cu nên th t các ph n ng x y ra: Mg + CuCl2 → MgCl2 + Cu ↓ (1) b b (mol) Mg + FeCl2 → MgCl2 + Fe ↓ (2) c c (mol) -N u sau pư thu ñư c 3 mu i : MgCl2, CuCl2, FeCl2 ⇒ sau pư (1) còn dư CuCl2 : a < b. -N u sau pư thu ñư c 2 mu i: MgCl2, FeCl2 ⇒ sau pư (2) còn dư FeCl2 : b ≤ a < b + c . -N u sau pư thu ñư c 1 mu i : MgCl2 ⇒ CuCl2 và FeCl2 pư h t: a ≥ b + c. 4) Hãy nêu hi n tư ng và vi t phương trình hóa h c x y ra khi cho KHSO4 l n lư t vào các c c ñ ng s n : dd Na2CO3 , dd (NH4)2CO3, dd BaCl2, dd Ba(HCO3)2, Al, Fe2O3. 5) TN1: Khi cho dung d ch Na2CO3 vào dung d ch FeCl3 th y có k t t a nâu ñ và bay ra m t khí làm ñ c nư c vôi. Nhi t phân k t t a này thì t o ra m t ch t r n màu ñ nâu và không sinh ra khí nói trên. TN2: Cho Ba(HCO3)2 vào dung d ch ZnCl2 thì thu ñư c k t t a, khí thoát ra cũng làm ñ c nư c vôi trong. Hãy gi i thích các thí nghi m b ng các phương trình ph n ng. Hư ng d n : * TN1: Fe2(CO3)3 b nư c phân tích ( coi như phân h y ra axit và bazơ ) nên ta có pư: 2FeCl3 + 3Na2CO3 + 3H2O → 6NaCl + 2Fe(OH)3 ↓ + 3CO2 ↑ 2Fe(OH)3 Fe2O3 + 3H2O → 0 t
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Bài tập về tính chất sóng ánh sáng
13 p |
2809 |
969
-
Phân loại bài tập về chất lưỡng tính-Bùi Quang Chính
4 p |
731 |
352
-
Phương pháp giải bài tập hoá học Hữu
62 p |
924 |
287
-
Bài tập phần: Tĩnh điện học
53 p |
366 |
106
-
Những câu hỏi về định tính thường gặp trong vật lý
104 p |
312 |
101
-
HƯỚNG DẪN HỌC SINH THCS GIẢI BÀI TẬP ĐỊNH LƯỢNG MÔN VẬT LÝ.
10 p |
209 |
55
-
Bài tập định lượng - Vật lý
4 p |
243 |
54
-
Bài tập trắc nghiệm phần tính chất sóng - hạt của ánh sáng.
14 p |
140 |
45
-
bản chất vật lí trong các bài tập định tính
6 p |
137 |
38
-
BÀI TẬP VỀ TÍNH TƯƠNG ĐỐI CỦA CHUYỂN ĐỘNG. CÔNG THỨC CÔNG VẬN TỐC
8 p |
285 |
28
-
Bài 51- BÀI TẬP QUANG HÌNH HỌC
7 p |
238 |
22
-
74 Câu hỏi bài tập trắc nghiệm về các định luật bảo toàn lớp 11 kèm đáp án
17 p |
61 |
15
-
Bài tập về tính tương tối của chuyển động. Công thức vận tốc
4 p |
138 |
13
-
Phương pháp giải bài tập định lượng phần thấu kính
9 p |
53 |
12
-
Bài tập Các định luật bảo toàn
2 p |
19 |
7
-
Bài 30: BÀI TẬP VẬN DỤNG QUY TẮC NẮM TAY PHẢI VÀ QUY TẮC BÀN TAY TRÁI
4 p |
229 |
6
-
Ebook Hướng dẫn giải bài tập Vật lí 10 (Chương trình nâng cao - Tái bản lần thứ hai): Phần 2
107 p |
13 |
6

Set-Cookie: TLDEVNamespace=va55ch5tv1ht65nhh8is1n1ju2; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly

Server: Apache/2.2.31 (CentOS)

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache