text:
Khởi đầu của mọi thành tựu chính là khát vọng. (The starting point of all achievement is desire.)Napoleon Hill
Người thành công là người có thể xây dựng một nền tảng vững chắc bằng chính những viên gạch người khác đã ném vào anh ta. (A successful man is one who can lay a firm foundation with the bricks others have thrown at him.)David Brinkley
Hãy học cách vui thích với những gì bạn có trong khi theo đuổi tất cả những gì bạn muốn. (Learn how to be happy with what you have while you pursue all that you want. )Jim Rohn
Hoàn cảnh không quyết định nơi bạn đi đến mà chỉ xác định nơi bạn khởi đầu. (Your present circumstances don't determine where you can go; they merely determine where you start.)Nido Qubein
Người có trí luôn thận trọng trong cả ý nghĩ, lời nói cũng như việc làm. Kinh Pháp cú
Vết thương thân thể sẽ lành nhưng thương tổn trong tâm hồn sẽ còn mãi suốt đời. (Stab the body and it heals, but injure the heart and the wound lasts a lifetime.)Mineko Iwasaki
Sự nguy hại của nóng giận còn hơn cả lửa dữ. Kinh Lời dạy cuối cùng
Ngủ dậy muộn là hoang phí một ngày;tuổi trẻ không nỗ lực học tập là hoang phí một đời.Sưu tầm
Những khách hàng khó tính nhất là người dạy cho bạn nhiều điều nhất. (Your most unhappy customers are your greatest source of learning.)Bill Gates
Sự hiểu biết là chưa đủ, chúng ta cần phải biết ứng dụng. Sự nhiệt tình là chưa đủ, chúng ta cần phải bắt tay vào việc. (Knowing is not enough; we must apply. Willing is not enough; we must do.)Johann Wolfgang von Goethe
Chúng ta không thể giải quyết các vấn đề bất ổn của mình với cùng những suy nghĩ giống như khi ta đã tạo ra chúng. (We cannot solve our problems with the same thinking we used when we created them.)Albert Einstein
Trang chủ »» Danh mục »» Đại từ điển Hán Việt »» Đang xem mục từ: chẩm - 怎 »»
Chú ý: Nếu quý vị copy chữ Hán dán (paste) vào đây để tra thì kết quả sẽ chính xác hơn rất nhiều.
Quý vị cũng có thể bôi đen (select) những chữ Hán đã hiển thị trên màn hình rồi dùng chuột kéo thả vào khung để tra.
① Tiếng trợ ngữ, nghĩa là thế nào, như chẩm dạng 怎樣 nhường nào?, chẩm ma 怎麼 thế nào?, v.v. (Từ điển Thiều Chửu)
Quý vị đang truy cập từ IP 54.211.191.72 và chưa ghi danh hoặc đăng nhập trên máy tính này. Nếu là thành viên, quý vị chỉ cần đăng nhập một lần duy nhất trên thiết bị truy cập, bằng email và mật khẩu đã chọn.
Chúng tôi khuyến khích việc ghi danh thành viên để thuận tiện trong việc chia sẻ thông tin, chia sẻ kinh nghiệm sống giữa các thành viên, đồng thời quý vị cũng sẽ nhận được sự hỗ trợ kỹ thuật từ Ban Quản Trị trong quá trình sử dụng website này.
Việc ghi danh là hoàn toàn miễn phí và tự nguyện.
Ghi danh hoặc đăng nhập

markdown:
Khởi đầu của mọi thành tựu chính là khát vọng. (The starting point of all achievement is desire.)Napoleon Hill
Người thành công là người có thể xây dựng một nền tảng vững chắc bằng chính những viên gạch người khác đã ném vào anh ta. (A successful man is one who can lay a firm foundation with the bricks others have thrown at him.)David Brinkley
Hãy học cách vui thích với những gì bạn có trong khi theo đuổi tất cả những gì bạn muốn. (Learn how to be happy with what you have while you pursue all that you want. )Jim Rohn
Hoàn cảnh không quyết định nơi bạn đi đến mà chỉ xác định nơi bạn khởi đầu. (Your present circumstances don't determine where you can go; they merely determine where you start.)Nido Qubein
Người có trí luôn thận trọng trong cả ý nghĩ, lời nói cũng như việc làm. Kinh Pháp cú
Vết thương thân thể sẽ lành nhưng thương tổn trong tâm hồn sẽ còn mãi suốt đời. (Stab the body and it heals, but injure the heart and the wound lasts a lifetime.)Mineko Iwasaki
Sự nguy hại của nóng giận còn hơn cả lửa dữ. Kinh Lời dạy cuối cùng
Ngủ dậy muộn là hoang phí một ngày;tuổi trẻ không nỗ lực học tập là hoang phí một đời.Sưu tầm
Những khách hàng khó tính nhất là người dạy cho bạn nhiều điều nhất. (Your most unhappy customers are your greatest source of learning.)Bill Gates
Sự hiểu biết là chưa đủ, chúng ta cần phải biết ứng dụng. Sự nhiệt tình là chưa đủ, chúng ta cần phải bắt tay vào việc. (Knowing is not enough; we must apply. Willing is not enough; we must do.)Johann Wolfgang von Goethe
Chúng ta không thể giải quyết các vấn đề bất ổn của mình với cùng những suy nghĩ giống như khi ta đã tạo ra chúng. (We cannot solve our problems with the same thinking we used when we created them.)Albert Einstein
[Trang chủ](Home.html) »»
[Danh mục](danh-muc_thu-vien_tongquat_rong-mo-tam-hon.html) »»
[Đại từ điển Hán Việt](tu-dien_han-viet_none_rong-mo-tam-hon.html) »»
Đang xem mục từ: chẩm - 怎 »»
**Chú ý**: Nếu quý vị copy chữ Hán dán (paste) vào đây để tra thì kết quả sẽ chính xác hơn rất nhiều.
Quý vị cũng có thể bôi đen (select) những chữ Hán đã hiển thị trên màn hình rồi dùng chuột kéo thả vào khung để tra.
① Tiếng trợ ngữ, nghĩa là thế nào, như chẩm dạng 怎樣 nhường nào?, chẩm ma 怎麼 thế nào?, v.v. (
*Từ điển Thiều Chửu*) **Quý vị đang truy cập từ IP 54.211.191.72 và chưa ghi danh hoặc đăng nhập trên máy tính này. **Nếu là thành viên, quý vị chỉ cần đăng nhập một lần duy nhất trên thiết bị truy cập, bằng email và mật khẩu đã chọn.
Chúng tôi khuyến khích việc
**ghi danh thành viên **để thuận tiện trong việc chia sẻ thông tin, chia sẻ kinh nghiệm sống giữa các thành viên, đồng thời quý vị cũng sẽ nhận được sự hỗ trợ kỹ thuật từ Ban Quản Trị trong quá trình sử dụng website này.
** Việc ghi danh là hoàn toàn miễn phí và tự nguyện**.
Ghi danh hoặc đăng nhập


text: • Tìm sim có số 633332 bạn hãy gõ 633332 • Tìm sim có đầu 098 đuôi 633332 hãy gõ 098*633332 • Tìm sim bắt đầu bằng 0912 đuôi bất kỳ, bạn hãy gõ: 0912* Sim đuôi 633332 - Sim Số Đẹp Sim 633332 13 sim 10/11 số 10 số 11 số Mọi mức giá Dưới 1 triệu 1 - 2 triệu 2 - 3 triệu 3 - 5 triệu 5 - 8 triệu 8 - 10 triệu 10 - 15 triệu 15 - 20 triệu 20 - 50 triệu 50 - 100 triệu Trên 100 triệu Mọi mạng Viettel Vinaphone Mobifone Vietnamobile Gmobile Sfone Máy bàn Sắp xếp Giá thấp đến cao Giá cao đến thấp STT Số Sim Giá bán Mạng di động Loại sim Mua sim 1 09016.3333.2 3.500.000₫ Sim Tứ Quý Giữa Mua sim 2 0907633332 1.600.000₫ Sim Tứ Quý Giữa Mua sim 3 0934633332 1.600.000₫ Sim Tứ Quý Giữa Mua sim 4 0915633332 1.300.000₫ Sim Tứ Quý Giữa Mua sim 5 0997633332 1.900.000₫ Sim Tứ Quý Giữa Mua sim 6 0994633332 1.900.000₫ Sim Tứ Quý Giữa Mua sim 7 0993633332 1.900.000₫ Sim Tứ Quý Giữa Mua sim 8 0995633332 1.900.000₫ Sim Tứ Quý Giữa Mua sim 9 01225.633332. 500.000₫ Sim Tứ Quý Giữa Mua sim 10 01234.633.332 500.000₫ Sim Tứ Quý Giữa Mua sim 11 012.186.33332 550.000₫ Sim Tứ Quý Giữa Mua sim 12 012326.33332 600.000₫ Sim Tứ Quý Giữa Mua sim 13 01668633332 1.000.000₫ Sim Tứ Quý Giữa Mua sim 1 2 3 Tiếp » Tim so dep 633332, tìm sim đuôi 633332, sim so đuôi 633332, ban sim 633332 gia re

markdown:
|
|
## Sim đuôi 633332 - Sim Số Đẹp Sim 633332
|
|13 sim
|STT||Số Sim||Giá bán||Mạng di động||Loại sim||Mua sim|
|1||
|**3.500.000₫** ![ mobifone](images/mobifone.gif)
![ mobifone](images/mobifone.gif)
[Sim Tứ Quý Giữa](103/sim-tu-quy-giua.html) ![ Bán sim 0901633332](images/buy.png)
[0907633332](0907633332) **1.600.000₫** ![ mobifone](images/mobifone.gif)
![ mobifone](images/mobifone.gif)
[Sim Tứ Quý Giữa](103/sim-tu-quy-giua.html) ![ Bán sim 0907633332](images/buy.png)
[0934633332](0934633332) **1.600.000₫** ![ mobifone](images/mobifone.gif)
![ mobifone](images/mobifone.gif)
[Sim Tứ Quý Giữa](103/sim-tu-quy-giua.html) ![ Bán sim 0934633332](images/buy.png)
[0915633332](0915633332) **1.300.000₫** ![ vinaphone](images/vinaphone.gif)
![ vinaphone](images/vinaphone.gif)
[Sim Tứ Quý Giữa](103/sim-tu-quy-giua.html) ![ Bán sim 0915633332](images/buy.png)
[0997633332](0997633332) **1.900.000₫** ![ gmobile](images/gmobile.gif)
![ gmobile](images/gmobile.gif)
[Sim Tứ Quý Giữa](103/sim-tu-quy-giua.html) ![ Bán sim 0997633332](images/buy.png)
[0994633332](0994633332) **1.900.000₫** ![ gmobile](images/gmobile.gif)
![ gmobile](images/gmobile.gif)
[Sim Tứ Quý Giữa](103/sim-tu-quy-giua.html) ![ Bán sim 0994633332](images/buy.png)
[0993633332](0993633332) **1.900.000₫** ![ gmobile](images/gmobile.gif)
![ gmobile](images/gmobile.gif)
[Sim Tứ Quý Giữa](103/sim-tu-quy-giua.html) ![ Bán sim 0993633332](images/buy.png)
[0995633332](0995633332) **1.900.000₫** ![ gmobile](images/gmobile.gif)
![ gmobile](images/gmobile.gif)
[Sim Tứ Quý Giữa](103/sim-tu-quy-giua.html) ![ Bán sim 0995633332](images/buy.png)
[01225.633332.](01225633332) **500.000₫** ![ mobifone](images/mobifone.gif)
![ mobifone](images/mobifone.gif)
[Sim Tứ Quý Giữa](103/sim-tu-quy-giua.html) ![ Bán sim 01225633332](images/buy.png)
[01234.633.332](01234633332) **500.000₫** ![ vinaphone](images/vinaphone.gif)
![ vinaphone](images/vinaphone.gif)
[Sim Tứ Quý Giữa](103/sim-tu-quy-giua.html) ![ Bán sim 01234633332](images/buy.png)
[012.186.33332](01218633332) **550.000₫** ![ mobifone](images/mobifone.gif)
![ mobifone](images/mobifone.gif)
[Sim Tứ Quý Giữa](103/sim-tu-quy-giua.html) ![ Bán sim 01218633332](images/buy.png)
[012326.33332](01232633332) **600.000₫** ![ vinaphone](images/vinaphone.gif)
![ vinaphone](images/vinaphone.gif)
[Sim Tứ Quý Giữa](103/sim-tu-quy-giua.html) ![ Bán sim 01232633332](images/buy.png)
[01668633332](01668633332) **1.000.000₫** ![ viettel](images/viettel.gif)
![ viettel](images/viettel.gif)
[Sim Tứ Quý Giữa](103/sim-tu-quy-giua.html) ![ Bán sim 01668633332](images/buy.png)
![ sim đẹp, sim giá rẻ, bán sim](images/chucmayman.gif)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Connection: close

Server: nginx

Pragma: public

Cache-Control: max-age=1, private, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
14
Dec
Posted 14/12/2011 by Dr.Thang Q.Ngai in Khác. Để lại phản hồi
Dưới đây là trường hợp lâm sàng trên CT scan xương thái dương:
Please log in using one of these methods to post your comment:
Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com ( Log Out / Thay đổi )
Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter ( Log Out / Thay đổi )
Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook ( Log Out / Thay đổi )
Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ ( Log Out / Thay đổi )
Connecting to %s
Notify me of new comments via email.
Nhắc tôi khi có bài mới qua email.
Tạo một website miễn phí hoặc 1 blog với WordPress.com.

WARC-Truncated: length

X-ac: 1.dca _dca

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

Link: <http://wp.me/pwkrj-MH>; rel=shortlink

Vary: Cookie


text:
-MÁU VÀ HOA-
Giới thiệu: Hai tập Ra trận (1962-1971), Máu và Hoa (1972-1977) là chặng đường thơ Tố Hữu trong những năm kháng chiến chống Mỹ quyết liệt và hào hùng của cả dân tộc cho tới ngày toàn thắng. Thơ Tố Hữu lúc này là khúc ca ra trận, là mệnh lệnh tiến công và lời kêu gọi, cổ vũ hào hùng của cả dân tộc trong cuộc chiến đấu ở cả hai miền Nam, Bắc. Khẳng định ý nghĩa to lớn, cao cả của cuộc kháng chiến chống Mỹ đối với lịch sử dân tộc và thời đại, thơ Tố Hữu cũng thể hiện những suy nghĩ, phát hiện của nhà thơ về dân tộc và con người Việt Nam mà tác giả luôn ngợi ca với niềm tự hào và cảm phục.
—–
BÀI CA QUÊ HƯƠNG
29 năm dằng dặc xa quê
Nay mới về thăm, mừng tái tê…
Mới được nghe giọng hờn dịu ngọt
“Huế giải phóng nhanh, mà anh lại muộn về!”
Ôi, cơ chi anh được về với Huế
Không đợi trưa nay phượng nở với cờ
Về với phá Tam Giang, như con trích con chuồn dưới bể
Về với rừng lá bến Tuần, lợp nón bài thơ…
Cơ chi anh sớm được về bên nội
Hóa nỗi đau tan nát Phù Lài
Như quê bạn, Niệm Phò trơ trụi
Đạn bom cày cả nương sắn, đồng khoai!
Cơ chi anh sớm được về bên ngoại
Giữ bờ tre, bến nước Thanh Lương
Thương các cậu, các dì chịu khảo tra, không nói
Đào hầm nuôi cán bộ tháng năm trường!
Quê hương ơi, sao mà da diết thế
Giọng đò đưa… lòng Huế đó chăng?
Ví dù đèn tắt, đã có trăng
Khổ em thì em chịu, biết làm răng đặng chừ…
Câu hò xưa mối tương tư
Thiết tha đôi lứa, mà như đôi miền
Bây giờ, nước lớn, thuyền lên
Bắc Nam mình lại nối liền thịt da.
Bây giờ hết nỗi gần xa
Anh vào Hương Thủy, anh ra Phong Điền
Đường làng, lạ mấy cũng quen
Bước chân cứ nhớ, chẳng quên lối nào.
Ngày đi lòng vẫn tự hào
Nay về càng ngẩng đầu cao với trời
Thừa Thiên, đẹp cảnh, đẹp người
Nút xanh khí phách, biển ngời sức xuân
Núi này Bạch Mã, Hải Vân
Mây đưa Anh Giải phóng quân lên đèo
Biển này, Cửa Thuận sóng reo
Thanh thanh vành mũ tai bèo là em.
Hương Giang ơi… dòng sông êm
Qủa tim ta, vẫn ngày đêm tự tình
Vẫn là duyên đó, quê anh
Gió mưa tan, lại trong lành mặt gương.
*
Bến nghèo, xưa chuyến đò ngang
Nay cầu chống Mỹ, xe sang dập dìu
Tràng Tiền, biết mấy là yêu!
Tuổi thơ áo trắng, sớm chiều bướm bay.
Ngự Bình, thông lại xanh cây
Bên kia Vọng Cảnh, bên này Thiên Thai.
Bức tranh non nước tuyệt vời
Bàn tay ta lại xây đời ta đây!
Hoàng cung, thôi đã rêu dày
Ngẩn ngơ thần tượng còn say thủa nào ?
Tươi rồi cuộc sống thanh tao
Bát cơm hến cũng ngọt ngào lòng ta.
*
Huế ơi, đẹp lắm quê nhà
Câu Nam ai hoá bài ca anh hùng.
Ai đi qua đó miền Trung
Xin mời ghé lại, vui cùng Huế tôi!
(Kỷ niệm tháng 5-1975)
CÂY HỒNG
Nhà anh có một cây hồng
Quả son nhún nhẩy đèn lồng cành tơ
Cây hồng như thực như mơ
Khách qua đường những ngẩn ngơ… ghé nhìn.
Ai tri âm, hãy đến tìm
Quả hồng như thể trái tim giữa đời
Cây hồng đất nước, em ơi
Càng sương giá lạnh, càng ngời sắc xuân!
(12-1971)
GẶP ANH HỒ GIÁO
Lần trước gặp anh
Chăn bò trên Tam Đảo
Sáng nay lại gặp anh Hồ Giáo
Chăn bò ở Ba Vì
Hỏi anh: Có thú vui gì?
Anh cười: Vui thú đời đi chăn bò…
Cách mạng cần, việc nhỏ việc to
Đánh Mỹ, nuôi bò, việc gì cũng quý.
Đó anh coi… Giống bò này, Hà Lan, Thụy Sĩ
Trại mới xây, hiện đại nhất đời.
Cái nghề này cũng không dễ, anh ơi!
Để tôi kể anh nghe chuyện nhỏ:
Chuyện thằng Cu
Tên một con bò đó.
Khi mới về, tính nó rất hung
Đã có lần nó dám hất tung
Mấy y sĩ, kỹ sư suýt chết!
Có gì đâu? Buổi đầu chưa quen nết
Tính con bò không chỉ biết ăn ngon
Những trứng gà, rau giá, cỏ non
Nó còn thích thương yêu, đùa nghịch
Nên rất ghét những mũi giày, dây xích.
Sớm chiều tôi với nó chơi thân
Thiệt lòng tôi cũng thương nó nhiều phần
Đất nước mình đang cần thịt sữa
Nó sang ta cũng là ra tuyến lửa
Tôi gãi đầu, tôi vuốt cái chân
Nên thằng Cu cũng ngoan nết dần dần
Ôi cũng chẳng khó gì đâu, anh nhỉ!
Anh làm thơ, chắc có nhiều thú vị?
Hồ Giáo ơi, con mắt đẹp như sao…
Cầm tay anh, lòng những xôn xao
Câu chuyện ngắn, nghĩa tình vô hạn:
Cuộc đời không chỉ thiết miếng ngon
Cần vui có tâm hồn bè bạn
Con người không chỉ biết trí khôn
Còn phải đẹp tấm lòng cộng sản.
(1-1972)
GỬI MIỀN NAM
Tôi lại làm thơ, như mỗi lần
Nghe ấm trời lất phất mưa xuân
Con chim chích nhớ mùa táo chín
Rúc rích về ăn trái ngoài sân
Con chim reo… con chim reo, rộn rã
Những niềm vui vừa lạ vừa thân
Đất nước cả hai miền giục giã
Một mùa hoa trái mới tới gần…
Lúa bông nhớ mình xuân, hớn hở
Trải xanh đồng màu mỡ phù sa
Con sông Hồng lại về xuôi, êm ả
Thắng lũ rồi, ta thêm vững tin ta.
Vui biết bao bài ca năm tấn
Ấm rừng hoang ánh lửa công trường
Tuổi xuân hát bài ca ra trận
Mỗi chàng trai, một Lê Mã Lương.
Những cô gái thương Lê Hồng Gấm
Tải đạn về giải phóng quê hương.
Tổ quốc ơi! Nguồn vui vô tận
Hồ Chí Minh, đẹp nhất con đường!
Ôi! Cái vui đồng chí, đồng bào
Giữa ngày xuân, tiền tuyến xôn xao…
Phải bao máu thấm trong lòng đất
Mới ánh hồng lên sắc tự hào!
Tình bạn, thêm nồng qua lửa đạn
Đường xa càng vững chí anh hùng
Tự do, không phải hàng mua bán
Sẽ đến ngày mai, trận cuối cùng!
Xin gửi miền Nam, khúc hát xuân
Đứa con xa mơ được về gần
Như trong vườn táo, con chim chích
Ríu rít mừng theo lịch tiến quân…
(30-1-1972)
NƯỚC NON NGÀN DẶM
Nước non ngàn dặm
Ra đi
Cái tình chi…
(Câu ca Nam Bình)
Nửa đời tóc ngả màu sương
Nhớ quê, anh lại tìm đường thăm quê
Đường vào như tỉnh như mê
Đường ra phía trước, đường về tuổi xuân
Đã đi muôn dặm xa gần
Nay về Nam cũng bước chân bồi hồi!
Sông Bến Hải bên bồi bên lở
Cầu Hiền Lương bên nhớ bên thương
Cách ngăn mười tám năm trường
Khi mô mới được nối đường vô ra?
Bây giờ cầu lại bắc qua
Ván thơm gỗ mới cho ta gặp mình…
Anh về Quảng Trị… Gio Linh
Trèo lên dốc Miếu, lặng nhìn Quán Ngang
Bời bời cỏ lút đồng hoang
Chim kêu cành cụt, chang chang nắng cồn
Tả tơi mấy ấp khu khu dồn
Mái tôn, rào kẽm, tháp đồn chơ vơ!
Thương em chín đợi mười chờ
Con thuyền nay đã đỏ cờ sang sông
Em vui em mặc áo hồng
Máy reo máy đẩy, mênh mông biển trời
Thuyền về Cửa Việt ra khơi
Thuyền lên Ái Tử, thuyền bơi Đông Hà…
Anh còn lặn lội đường xa
Sông Hương đành nhớ, chưa qua sông Bồ
Phù lai ba bến con đò
Thanh Lương quê ngoại câu hò còn chăng?
Êm dòng Thạch Hãn đêm trăng
Những lo ngược gió Tan Giang nặng chèo!
Xe lên đường 9 treo leo
Hố bom đỏ mắt, trắng đèo bông lau
Cây khô, chết chẳng nghiêng đầu
Nghìn tay than cháy rạch màu trời xanh
Trưa nồng, gà gáy Khe Sanh
Tà Cơn dứa mật, hoa chanh ngát đồi.
Chợt nghe… từ tuổi hai mươi
Tiếng xiềng Lao Bảo gọi người bạn xưa
Ngỡ ngàng rẽ lối le thưa
Vông đồng mấy cội, xác xơ lá cành
Hoang tàn hầm đá, đồn canh
Bâng khuâng nhớ bóng các anh những ngày!
Nhìn quanh, núi đứng mây bay
Võng anh giải phóng, rừng lay nắng chiều…
Thương nhau, đừng khóc, em yêu
Tự do, phải trả bao nhiêu máu này!
Có qua những bước đi đày
Càng thêm ấm những bàn tay giữa đời.
Sáng hè đẹp lắm, em ơi
Đầu non cỏ lục, mặt trời vừa lên
Da trời xanh ngát, thần tiên
Đỏ au đường lớn mang tên Bác Hồ
Trường Sơn mây núi lô xô
Quân đi, sóng lượn nhấp nhô, bụi hồng…
Ai trông, lên đó mà trông
Cha Ki oanh liệt, Bản Đông anh hùng
Mỹ thua, nguỵ chạy đường cùng
Xác tăng như xác bọ hung đen bờ
Mấy chàng lính trẻ măng tơ
Nghêu ngao gõ bát hát chờ cơm sôi.
*
Xe lao qua dốc qua đồi
Gió tây giội lửa ồi ồi sau lưng
Bụi bay, bụi đỏ lá rừng
Mịt mù lối kín, cát bưng đường hầm
Nóng nung vạt áo ướt đầm
Thương con bướm trắng quạt ngầm suối khô.
Con sông Xê Noong ai dò
Mà dòng nước mát hẹn hò cùng ta?
Tới đây, tre nứa là nhà
Giỏ phong lan nở nhành hoa nhuỵ vàng
Trưa nằm đưa võng, thoảng sang
Một làn hương mỏng, mênh mang nghĩa tình.
Lán đêm, ghé tạm trạm binh
Giường cây lót lá cho mình đỡ đau
Nghĩ người, thăm thẳm rừng sâu
mười năm bom đạn, măng rau, sốt ngàn.
Xê Công, Xê Nọi, Chà Vàn
Mở đường, bao nỗi gian nan với đường!
Trường Sơn, xẻ dọc, rọc ngang.
Xẻng tat mà viết nên trang sử hồng.
Trường Sơn, vượt núi, băng sông
Xe đi trăm ngả, chiến công bốn mùa.
Trường Sơn, đông nắng, tây mưa
Ai chưa đến đó, như chưa rõ mình.
Vui sao buổi bình minh, gặp cháu
Nhớ ngày nào cháu mới lên ba
Gác canh cho chú trong nhà…
Nay giữa Phi Hà, D trưởng công binh
Trên đường lớn Hồ Chí Minh
Gác ba biên giới… mối tình Đông Dương!
*
Tả Ngâu, trong vắt mắt gương
Xốn xang trông lửa chiến trường, mà cay
Xê Xan, tan nát đạn cày
Trống trơ rừng khộp, khô gầy rừng le
Bằng lăng bạc nắng trưa hè
Nghe như cưa xẻ, tiếng cưa rít dài.
Cỏ vàng lạc bước hươu nai
Sóc buôn thấp thoáng bóng xoài đu đưa
Vườn ai, cháy trụi ngọn dừa
Mái chùa cong, gãy nét xưa diệu huyền
Voi đi lững thững, bình yên
Bỗng ngơ ngác đứng, Bom rền xa xa…
Anh vào tuyến lửa, đêm qua
Bất ngờ một trận như là bão rơi
Lại đi… “phấn khởi tơi bời”
Còn non, còn nước, còn người, cứ đi!
Rừng khuya, không ngủ, mơ gì
Sao hôm lấp lánh cũng vì miền Nam…
Chào anh du kích đất Cam
Đẹp như pho tượng Đam San thuở nào
Ngực anh đỏ tựa đồng thau
Vui tình đồng chí, trắng phau răng cười
AK nòng thép xanh ngời
Hôn anh một cái, hỡi người bạn thân!
Đường qua biên giới tới gần
Nghe lòng rạo rực, nghe chân bồn chồn.
Đơn xơ một khúc cầu con
Một khe suối nhỏ, cũng hồn quê ta.
Ôi, gò đất mịn son pha
Thắm tươi dòng máu ông cha bao đời…
Bình Long, Nam Bộ ta ơi!
Buổi đầu mới gặp mặt Người sáng nay.
Cầm hòn đất đỏ trong tay
Trái tim bỗng nghẹn như say rượu nồng
Ôm anh Giải phóng vào lòng
Đã mơ chạy khắp cánh đồng Cà Mau…
Chú lái trước, anh ngồi sau
Rừng cao su mát một màu lá xanh
Xe bay, nghiêng gió dạt cành
Đã quen lối tắt đường quanh hiểm nghèo
Đến đâu, anh cũng dám theo
Áo bà ba, mũ tai bèo chú em!
Câu thơ cũ,ai đem tới đó?
“Anh chạy vào đất đỏ làm phu
Bán thân đổi mấy đồng xu
Thịt xương vùi gốc cao su mấy từng!”
Nao nao nhìn mỗi góc rừng
Cuối hàng cây thẳng, sáng bừng trời cao.
Hầm tăng, ụ pháo, chiến hào
Dấu răng vuốt Mỹ cắn cào, còn đau!
Chị em tù những nơi đâu
Côn Lôn, Phú Quốc, dìu nhau trở về
Lá buông trắng vách lều tre
Bài ca hy vọng hát nghe ấm lòng.
Lộc Ninh xinh một cụm hồng
Ai hay đất lửa, máu nồng đơm hoa!
Cái vui sinh nở chan hoà
Nghe rừng căng sữa, nhựa ra đầu mùa
Lao xao phố thợ, chợ trưa
Sầu riêng, măng cụt cũng vừa ngọt thanh
Lá cờ nửa đỏ nửa xanh
Màu đỏ của đất, màu xanh của trời
Ngôi sao, chân lý của đời
Việt Nam, vàng của lòng người hôm nay.
Càng nhìn ta, lại càng say
Biển Đông lồng lộng gió lay ngọn cờ…
Ôi, bà mẹ tóc bạc phơ
Vườn riêng, mẹ hái trái dừa cho con
Má già với trái dừa non
Bởi thơm lòng má, nên ngon lòng dừa
Dẫu còn cay đắng, nắng mưa
Miền Nam mát ngọt, hồn ta vẫn đầy
Trăng còn che nửa bóng mây
Mà rừng lá nón đêm nay ngời ngời
Gặp nhau, đồng chí đây rồi!
Xôn xao hết đứng lại ngồi bên nhau
Chuyện nhà, Nam Bắc, trước sau
Mừng ra nước mắt, nên đau lại cười
Phải chi còn Bác vô chơi!
Bỗng nghe cháu nói… đất trời lặng thinh
Trông vời Đồng Tháp mông mênh
Mấy con thuyền ngược dòng kênh, nặng hàng
Sóng Tiền Giang gọi Hậu Giang
Có ai về đó, ta sang cùng về!
Hỡi người chị của Bến Tre
Cửu Long đồng khởi bốn bề đó chăng?
Miền Nam gan dạ ai bằng
Đội quân đầu tóc, khăn rằn vắt vai
Khăn rằn ai dệt cho ai
Sợ chi súng đạn, rào gai quân thù!
Ánh đèn soi giữa chiến khu
Mái đầu tóc bạc, võng dù hoa râm
Nhà anh lợp mái trung quân
Quan thềm sương nắng, đêm xuân ngày hè
Ngoài vườn reo một tiếng xe
Tiếng reo se sẽ, mà nghe rộn ràng…
Chân nhanh qua ấp qua làng
Đất còn nóng lửa Tràng Bàng, Củ Chi
Dang tay một với, xa gì
Sài Gòn ơi, lại phải đi bao ngày?
Lưới nào vây nổi chim bay
Chắc trong ấy nhớ ngoài này, chẳng yên!
Chia tay lưu luyến mắt nhìn
Sầu riêng bịn rịn nhớ miền Nam xa
Ta về mở rộng đường ta
Cho Nam với Bắc vào ra thêm gần
Hành quân nhẹ bước sang xuân
Chè xanh hoa nở trắng ngần đường xe…
Vượt Bù-gia-mập, Cao Lê
Qua Xê-rê-pôk, lại về Tây Nguyên
Tây Nguyên ơi! Bước truân chuyên
Tuổi trai ta đã từng quen chốn này
Ban-mê ngục sắt những ngày
Cũng con đường máu đi đầy năm nao!
“Đường lên Đak Sút, Đak Pao…”
Ngẩng trông núi dựng trời cao lạ lùng
Bao la đất mới một vùng
Dọc ngang thế trận, quân hùng là đây!
Thác Gia-ly trắng tầng mây
Ào ào, tưởng máy điện quay tưng bừng…
Gặp anh, mừng thiệt là mừng
Chào anh Núp của núi rừng tự do!
Rằng: Qua gió lớn mưa to
Lòng dân như nước Pa-cô càng đầy
Tây Nguyên gan góc, dạn dày
Như cây lim đứng, chẳng lay giữa ngàn.
Hỏi đâu giặc đóng, giặc càn?
– Nó như kiến lửa, kiến đàn chạy quanh
Nó leo lên ngon lên cành
Mình ôm lấy gốc, nó giành thử coi!
Một lời, nghe vút tiếng roi
Nghe sông gọi suối, nghe voi gọi bầy…
“Đường lên đỉnh núi Đak Lay
Heo heo gió lạnh, sương dày vắng chim”
Biết ai mà hỏi mà tìm
Con đường xưa của trái tim, đường này
Đường đi từ tuổi thơ ngây
Nửa vòng thế kỷ, hôm nay đường về…
Hương đâu thơm lựng rừng hè
Nhặt cành lá quế mà tê tái lòng
Trà My đấy, hỡi Trà Bồng
Có hay cây quế đợi trông tháng ngày?
Nâng cành quế héo trên tay
Càng thương quế ngọt quế cay cùng người!
Hội An, Đà Nẵng xa khơi
Ấy nơi mẹ ắm, ấy nơi mẹ nằm
Nhớ cồn cát trắng giăng giăng
Nhớ thuyền Bàn Thạch, nhớ trăng biển Hàn
Hẳn còn sóng gió gian nan
Bên vui rồi lại Đại An. Sơn Trà.
Sông Trà, sông Lại, sông Ba
Khu Năm dằng dặc lòng ta mọi miền
Vạn ngày, có buổi nào yên?
Cá ăn phải máu, chim quên lối vườn
Con người, như dãy Trường Sơn
Vững chân bám trụ, chẳng sờn óc gan.
Đạn bom, bão lụt, cơ hàn
Chết đi lại sống, hết tàn lại tươi
Thuỷ chung, vẫn đậm tình người
Cắn đôi hạt muối, chung đời cháo rau
Uống cùng viên thuốc chia đau
Quên mình chia lửa, cứu nhau chia hầm.
Hỡi em, dũng sĩ mười lăm
Trẻ thơ mà đã ngang tầm nước non
Hỡi ông, tuổi tám mươi tròn
Ngực phanh mĩ súng, tra đòn chẳng nao
Sống hiên ngang, sống thanh cao
Quê hương, biết mấy tự hào lòng ta!
*
Đường đi, như sự tình cờ
Con sông My, lại bây giờ lần theo
Vượt từ xưa, bước gieo neo
Cùng dòng thác ấy, ngủ treo đầu cành
Đọt lau, rau má vả xanh
Đói lòng, hát khúc quân hành vẫn vui.
Nhớ thương bạn, lại bùi ngùi
Nhớ làng Rô, nhớ người nuôi năm nào
Ghé thăm, lòng xót xa sao!
Bến sông lửa cháy, bom đào bãi lau
Hỏi Già, Già mất, còn đâu
Hỏi em, em đã từ lâu chết rồi!
Ôi! Làng Rô nhỏ của tôi
Cao cao ngọn núi, chiếc nôi đại bàng
Trăm năm ta nhớ ơn làng
Cánh tay che chở bước đường gian nguy
Thương em, cô gái sông My
Nắm xôi đưa tiễn anh đi qua rừng.
Anh đi, làng hỏi thăm chừng
Làng xưa, anh vẫn nhớ từng người xa
Hôm nay như trở lại nhà
Bữa cơm dưa muối cũng là liên hoan
Non cao rực rỡ ánh vàng
Đêm rằm vằng vặc bến Giàng trăng lên…
Con thuyền rời bến sang Hiên
Xuôi dòng sông Cái, ngược triền sông Bung
Chập chùng thác Lửa, thác Chông
Thác Đài, thác Khó, thác Ông, thác Bà
Thác bao nhiêu thác, cũng qua
Thênh thênh là chiếc thuyền ta trên đời.
Nỗi niềm chi rứa, Huế ơi!
Mà mưa xối xả trắng trời Thừa Thiên
Mưa từ biển nhớ mưa lên
Hay mưa từ núi vui trên A Sầu?
Nặng lòng xưa giọt mưa đau
Mát lòng nay trận mưa mau quê nhà
Mưa rào cho đất tươi da
Hố bom lấp loáng như là gương soi
Bãi sim, tà áo tím phơi
Con sông A Sá, tóc dài làm duyên
Rộn ràng tiếng hát thanh niên
Mải mê xếp đá mà quên ướt mình…
Hỡi anh lái trẻ vô tình
Dừng chân một chút mà nhìn quê tôi!
Có đâu đẹp vậy tuyệt vời
Trường Sơn lượn xuống hàng đồi thông reo
Dòng Hương nước biếc, trong veo
Gió khơi Bạch Mã, sóng đèo Hải Vân
Huế mình đẹp nhất lòng dân
Mùa Thu khởi nghĩa, mùa Xuân dậy thành
Ngày đi tóc hãy còn xanh
Mai về, dù bạc tóc anh cũng về
Nhớ ai khắc khoải chiều hè
Con chim cu gáy dốc Chè, nôn nao
*
Bàng hoàng… như giữa chiêm bao
Trắng mây Tam Đảo tuôn vào Trường Sơn
Dốc quanh sườn núi mưa trơn
Tưởng miền Nam đó, chập chờn hôm mai.
Đường đi… hay giấc mơ dài ?
Nước non ngàn dặm nên bài thơ quê.
(Tam Đảo, hè 1973)
ROMA HÒANG HÔN
(Tặng Augusto và những người bạn Ý)
Tôi đến thăm anh một buổi chiều
Chân thành Rome của những người yêu
Mừng bạn xa anh nâng chén rượu
Mời xem tranh, không muốn nói nhiều
Một bà mẹ Việt Nam nức nở
Tay ôm con, tay đỡ bom rơi
Một David cầm ngang ngọn giáo
Đánh một con thú dữ mặt người.
Và tỏa sáng phòng anh yên ả
Gương mặt bác Hồ suy tưởng trầm ngâm
Điếu thuốc trên môi làn khói bay thong thả
Với đóa hoa hồng tươi thắm lương tâm
Anh hôn tôi, ôi cái hôn của Ý
Đôi mắt anh chan chứa nhân tình
Biết nói sao hỡi người nghệ sĩ
Tôi ôm anh bằng trái tim mình
Italia!
Vệ nữ từ biển xanh hiện hình lên say đắm
Người là tranh là nhạc là thơ
Là cái đẹp những nghìn năm sâu thẳm
Cái đẹp của người mà người cũng ngẩn ngơ
Ở Firenze hay ở thành Rome
Tôi đã đi vơ vẫn những chiều hôm
Trong giấc mơ của muôn màu cẩm thạch
Đá hóa thần tiên nhảy múa giữa cung đền thành quách
Tôi thương Michealangero mười năm treo mình trên trần vẽ
Bao nét buồn vui hờn giận yêu đương
Của Adam thoát cõi thiên đường
Đến nhắm mắt buông tay người vẫn tác chưa xong nỗi đau trần thế
Tôi yêu Leona bạc đầu nghĩ suy sáng tạo
Nụ cười Jocon huyền bí thanh cao
Tôi mê Rafael duyên dáng ngọt ngào
Tôi chờ đợi với Tintore “Buổi cuối cùng phán xét”
Con thuyền cong dáng mộng thiên nga
Lặng lẽ trôi giữa nước trời ngọc bích
Đi về đâu! Hỡi Venezia nàng công chúa vàng xõa tóc dài xanh biếc
Cảnh đào nguyên lạc lối vào ra!
Day dứt lòng ta nỗi buồn như đấm mạnh
Titien ơi, tôi lại gặp anh
Người họa sĩ nghèo trên bến bán tranh
Ôi cái đẹp bán mình cho miếng bánh!
Tôi đã đến Raven cổ kính
Buổi hoàng hôn, nghe tiếng chuông đưa
Bên mộ Dante hỡi người xưa bạc mệnh
Kiếp tài hoa đày đọa đến bao giờ
Có phải chăng cùng nỗi xót thương Bairon đến giam mình trong ngục sắt
Để lại cho mai sau những câu thơ ai oán căm thù
Italia!
Người là ai? Là tiên nga hay một thân tù
Mòn mỏi ngày đêm dưới thủy chiều lạnh ngắt.
Đức giáo hoàng trên khung vàng cửa sổ
Sáng chúa nhật ban phước lành cho con chiên dưới phố
Ngài có biết bao nhiêu nước mắt chúng sinh
Đã đông thành những lầu cao lóng lánh thủy tinh?
Tất cả đồi nho không làm nên một cốc rượu vui
Máu đổ nghìn năm chưa được tự do một buổi
Lẽ nào nhạc cầu kinh mang phép lạ cho đời
Và lũ vua thép, vua hơi không phải một lần rửa tội?
Tôi muốn hôn những đôi mắt u buồn
Đẹp hơn những đôi mắt sơn xanh quên màu xanh của da trời nước Ý
Tôi muốn hôn những chàng trai đi làm thuê bên Thụy Sĩ
Tối tối trở về quê, tìm lại linh hồn
Lắng nghe, lắng nghe trên Coloseum gạch nát điêu tàn
Spactaquayn lại trở về trong gió
Vùng lên hỡi các nô lệ trên thế giới
Và trước cổng thành Rome vó ngựa của Garibaldi cùng đoàn quân áo đỏ
Tiếng đàn Vivandi muôn lần huyền diệu
Không làm tôi say bằng một giọng trầm hùng
Của Lodi hay Vensenli hát bài ca du kích giữa rừng thông
Và tiếng Bolognarosa tiếng hò đồng điệu Hồ, Hồ, Hồ Chí Minh, Việt Nam Libero!
Tôi đã đến Milan quán ấy
Phòng xưa ghế cũ dạ xôn xao
Hỏi thăm ông quán còn cô cháu
Nhớ bác Hồ qua những độ nào
Xin uống cùng anh chén rượu đào
Hoàng hôn đang xuống sáng đêm sao
Ngày mai tôi lại ra tiền tuyến
Tạm biệt anh trong một tiếng “Ciao”!
TÒAN THẮNG VỀ TA
Ôi, nỗi mừng dâng mọi nỗi mừng
Trào vui nước mắt cứ rưng rưng
Cả Việt Nam tiến công, cả miền Nam nổi dậy
Dồn dập tim ta, trăm trận thắng bừng bừng.
*
Không, không phải thiên thần
Bước chân hài bảy dặm
Vẫn là Anh, anh Giải phóng quân
Vẫn đôi dép cao su, đánh giặc suốt ba mươi năm,
lội khắp sông sâu rừng thẳm.
Thuở Anh đi, sắc nhọn ngọn tầm vông
Giản dị như chàng trai làng Gióng
Vũ khí, chính là Anh, lòng yêu thương mênh mông.
Vũ khí, chính là Anh, lửa căm hờn nóng bỏng.
Tổ quốc cho Anh dòng sữa tự hào
Thời đại cho Anh ánh sao trí tuệ
Không có gì qúy hơn Độc lập tự do.
hí phách Anh là
Trường Sơn thanh cao.
Rất mãnh liệt và cũng rất dịu dàng,
tâm hồn Anh là muôn trùng sóng bể.
Giặc Mỹ kiêu căng, tưởng có thể ngủ yên trên giường vàng,
đầu gối lên bom.
Nghe chúng ngáy đủ run – đã có dã man làm luật
Bông choàng dậy, bàng hoàng… Sắp tắt hoàng hôn
Người chôn chúng là Anh, anh Giải phóng quân Việt Nam,
mũ tai bèo, chân đất
Xử phạt chúng là anh nhân danh tình thương và lẽ phải.
Có lẽ nào cuộc sống hết tuổi xanh ?
Hãy cứu những em thơ đang quằn quại ngày đêm trong sợ hãi.
Hãy cứu tiếng chim ca và trái chín trên cành.
*
Lịch sử sang xuân. Anh vào trận cuối cùng
Đại lộ Hồ Chí Minh, thác réo, quân đi cuồn cuộn.
Anh đánh như sét nổ, trời rung
Anh chuyển như lũ dông, bão cuốn.
Chặt Buôn Mê Thuật, rụng cả Tây Nguyên
Quét Huế – Thùa Thiên, đổ nhào Đà Nẵng.
Và Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên
Và Phan Thiết, Phan Rang, Đà Lạt, Nha Trang, lũ ngụy cuống cuồng,
rũ rượi một màu tang cờ trắng.
Đường tiến quân ào ào chiến thắng.
Phía trước chờ Anh, người mẹ mong con.
Pháo hãy gầm lên, đỏ nòng bắn thẳng
Rộn rực xe tăng chồm tới Sài Gòn!
Ôi, buổi trưa nay, tuyệt trần nắng đẹp
Bác Hồ ơi! Toàn thắng về ta
Chúng con đến, xanh ngời ánh thép
Thành phố tên Người lộng lẫy cờ hoa
Cho chúng con giữa vui này được khóc
Hôn mỗi đứa em, ôm mỗi mẹ già
Như lòng Bác, mỗi khi Bác đọc
Đồng bào miền Nam, mắt kính bỗng nhoà.
*
Chúng con sẽ gấp trăm lần mạnh
Đứng gác biển trời tươi mát màu lam.
Bởi có Bác, từ nơi đây ra đi tìm đường kách mệnh.
Cho chúng con nay được trở về, vĩnh viễn Việt Nam!
(1-5-1975)
VỚI ĐẢNG, MÙA XUÂN
Thơ ơi thơ sẽ hát bài ca gì
Tôi muốn dắt thơ đi
Tôi muốn cùng thơ bay
Mùa xuân nay
Đến tận cùng đất nước.
Ôi! Mùa xuân bốn nghìn năm mơ ước
Hơn nửa đường đi, tôi đã biết đâu
Tổ quốc tôi rất đẹp, rất giàu
đẹp từ mái tóc xanh đầu nguồn Pắc Bó
Đẹp đến gót chân hồng đất mũi Cà Mau.
Xưa quê cha mà tôi nào được biết
Có Trường Sơn cao, có biển Đông sâu
Tuổi thơ ùa trong mưa dầm da diết
Cát truông dài nắng bỏng lưng trâu…
Đảng dạy tôi biết ngẩng đầu, đứng dậy
Vững hai chân, đứng thẳng, làm người
Tôi đi tới, với bạn đời, từ ấy
Đến hôm nay, mới thấy trọn vùng trời!
*
Đâu phải đường xanh. Đường qua máu chảy
Năm mươi năm, máu đỏ thành hoa
Cuộc sinh nở nào đau đớn vậy ?
Rất tự hào, mà xót tận trong da.
Giặc đã diệt. Còn ta, vĩnh viễn
Cả những người vắng bóng hôm nay
Ôi, nếu Bác…
Không, Bác vẫn đời đời hiển hiện
Người vẫn hằng dìu dắt chúng con đây!
Vĩnh viễn cùng ta, những gì còn, mất
Những yêu thương, căm giận. buồn lo
Những tiếng hát và những dòng nước mắt
Cho núi sông này độc lập, tự do.
Việt Nam!
Người là ta, mà ta chưa bao giờ hiểu hết
Người là ai ? Mà sức mạnh thần kỳ
Giữa cái chết, không phút nào chịu chết
Lửa quanh mình, một tấc cũng không đi!
Sống cho ta, sống cả cho người
Là trái tim, cũng là lẽ phải.
Việt Nam ơi!
Người là ai ? Mà trở thành nhân loại.
*
Không chỉ hôm qua
Hôm nay, mãi mãi
Đất nước này vạn đại tươi xanh
Như rừng đước, cháy rồi, lại mọc
Tràm lại ra hoa cho ong mật đu cành.
Ngút mắt trông
Biển lúa mênh mông
Sông nước Cửu Long dào dạt
Dừa nghiêng bóng mát
Thơm ngọt xoài ngon.
Tươi rói đất son
Rừng cao su xanh thẳng tắp
Bắp mẩy, mía giòn.
Bát ngát Tây Nguyên vẫy gọi
Nào trai tài gái giỏi
Lại đây!
Khai phá, dựng xây
Trên trận địa năm xưa, rạch những đường cày mới
Thời gian không đợi
Cả trời đất vào xuân, cùng ta đồng khởi
Cho những mùa gặt lớn mai sau
Phải nhanh chân từ những bước đầu.
Tổ quốc ta phải giàu, phải mạnh
Ta sẽ đi, như lao vào trận đánh.
Đường Hồ Chí Minh rộng mở, thênh thang
Ta phải thắng thiên nhiên, và thắng cả chính mình
Cho chủ nghĩa xã hội hoàn toàn thắng lợi.
*
Hãy bước tới.
Từ đỉnh cao này vời vợi
Đến những chân trời xa…
Hạnh phúc ở mỗi bàn tay vun xới
Mỗi nụ mầm nở tự lòng ta.
*
Xứ sở mình có đủ nắng quanh năm
Cuộc sống ấm ân tình, với Đảng
Lớn khôn chung, một sẽ hoá thành trăm
Đời rạng rỡ, mỗi con người tự sáng.
Phải thế chăng, hỡi mùa xuân hùng tráng
Mà tuyến đường Thống Nhất nổi còi vang
Mà Nam Bắc hoà sắc màu duyên dáng
Đầu mạ non xanh, đầu lúa chín vàng.
Lịch sử sang trang.
Đại hội Đảng mở mùa vui. Phơi phới
Từ chiến trường ra, ta xốc tới công trường
Người chiến thắng là người xây dựng mới
Anh em ơi
Tất cả lên đường.
(1-1977)
VIỆT NAM MÁU VÀ HOA
Khao khát trăm năm, mãi đợi chờ
Hôm nay vui đến, ngỡ trong mơ
Một trời êm ả, xanh không tưởng
Mặt đất bình yên giấc trẻ thơ
Đây cuộc hồi sinh, buổi hoá thân
Mùa đông thế kỷ chuyển sang xuân
Ôi Việt Nam! Từ trong biển máu
Người vươn lên, như một thiên thần!
Thế này chăng ? Thuở xưa hoang dã
Chàng Sơn Tinh thắng giặc Thuỷ Tinh
Càng dâng nước, càng cao ngọn núi
Chân Trường Sơn, đạp sóng Thái Bình,
Chúng muốn đốt ta thành tro bụi
Ta hoá vàng nhân phẩm, lương tâm
Chúng muốn ta bán mình ô nhục
Ta làm sen thơm ngát giữa đầm.
Ta sẵn sàng xé trái tim ta
Cho Tổ quốc, và cho tất cả
Lá cờ này là máu là da
Của ta, của con người, vô giá.
Trắng khăn tang, em chẳng khóc đâu
Hỡi em gái mất cha mất mẹ
Nước mắt rơi, làm nhoà mặt quân thù
Em phải bắn, trúng đầu giặc Mỹ.
Tình thương lớn, mạnh hơn lửa thép
Trận địa đây xây giữa lòng người
Dầu mưa nắng, trái đất tròn vẫn đẹp
Đời yêu ta, ta phải thắng cho Đời.
*
Cút sạch đi, bầy sói hôi tanh!
Đã đến buổi cuối cùng phán quyết
Trả về ta đất rộng trời xanh
Cho bay, những hố bom làm huyệt.
Lịch sử muốn bay cúi đầu tội lỗi
Dưới gươm thiêng hùng khí Thủ đô
Cả bốn biển hoan hô Hà Nội
Pháo đài bay rụng đỏ mặt hồ.
Ngọc Hà em! Lộng lẫy hoa tươi
Xin thơm khắp miền Nam, miền Bắc
Chắc Bác Hồ vui, xin kính dâng Người
Và tặng cả anh em cùng ta đánh giặc.
Không nỗi đau nào của riêng ai
Của chung nhân loại chiến công này.
Việt Nam ơi, máu và hoa ấy
Có đủ mai sau, thắm những ngày ?
*
Chưa dễ lành đâu, những vết thương
Nửa mình còn nhức, hỡi quê hương!
Song mùa vui đã mang xuân tới
Đã tắt hôm nay lửa chiến trường.
Rừng núi đá xanh màu giải phóng
Hãy trào lên, ơi sóng Cửu Long
Quét phăng những rác bùn ứ đọng
Những thép gai ngăn mặt, cắt lòng.
Ta lại về ta, những đứa con
Máu hoa trong máu, đỏ như son
Sài Gòn ơi, Huế ơi! Xin đợi
Tái hợp, huy hoàng, cả Nước non!
(28-1-1973)
VUI THẾ HÔM NAY…
Ba mươi năm, trường kỳ kháng chiến
Ta đã đi. Và ta đã đến.
Thật đây rồi, hạnh phúc cầm tay
Độc lập-Tự do, từ nay vĩnh viễn.
*
Tôi nhìn lại, như đôi mắt trẻ thơ
Tổ quốc tôi, Chưa đẹp thế bao giờ!
Xanh núi, xanh sông, xanh đồng, xanh biển
Xanh trời, xanh của những giấc mơ…
Tôi bay giữa màu xanh giải phóng
Tầng thấp, tầng cao, chiều dài, chiều rộng
Ôi Việt Nam! Yêu suốt một đời
Nay mới đước ôm Người trọn vẹn, Người ơi!
Hùng vĩ thay toàn thân đất nước
Tựa Trường Sơn, vươn tới Trường Sa
Từ Trà Cổ rừng dương đến Cà Mau rừng đước.
Đỏ bình minh mặt sóng khơi xa.
Đã qua, thuở âm u bóng giặc
Trắng khăn tang, tàn lụi cỏ cây
Đã qua, nỗi đêm Nam ngày Bắc
Giữa quê hương mà như kiếp đi đày!
Ta đã thắng. Hãy thẳng đường đi tới
Lấp những hố bom, xóa mọi đau buồn
Từ tro bụi, ta lại xây dựng mới
Phố làng ta, và cả những linh hồn
Tôi lại mơ… Trên Thái Bình Dương
Tổ quốc ta như một thiên đường
Của muôn triệu anh hùng làm nên cuộc sống
Của tự do, hy vọng, tình thương…
*
Vui thế, hôm nay ngày mở hội
Bốn phương đưa bạn tới cùng ta
Tự hào thay, trái tim Hà Nội
Phải đây đường lịch sử ghé qua ?
Xin dâng lên Bác một mùa hoa
Cả nước, anh em đẹp một nhà
Như khối hoa cương và cẩm thạch
Ngàn năm quanh Bác, bản hoà ca…
XTA-LIN-GRÁT, MỘT NGÀY XUÂN
(Tặng C. Xi-mô-nốp, tác giả Ngày và đêm Xta-lin-grát)
Trên đường bay Mạc-Tư-Khoa – Hà Nội
Nhớ về quê, tôi lại nhớ lạ lùng
Một ngày xuân với Xta-lin-grát anh hùng.
Nê-ben-ri-a
Khi bạn dẫn tôi đi, hồ hởi
Chỉ những công trường, nhà máy, vườn hoa
Bạn biết không ? Tôi giống như anh A-pha-nê-xi-ép mắt loà
Có cháu cầm tay dắt qua từng phố mới
Người chiến sĩ suốt hai mươi năm lắng nghe và tưởng tượng
Cảnh đời vui, trong đó có mình
Bỗng một hôm được trả đôi mắt sáng
Ngẩn ngơ nhìn… Rạng rỡ bình minh!
Như chuyện thần linh, con chim phượng hoàng trên tro tàn lại sống
Bay lên cao mở rộng chân trời
Xta-lin-grát! Từ đất này cháy bỏng
Đôi bàn tay Anh cứu cả loài người.
Sáng xuân nay gió đồng thổi mát.
Rừng thông xanh reo hát bên sông
Diệu kỳ thay! Hai trăm ngày Xta-li-grát
Nở muôn năm một thế giới hồng.
Nhớ cụ già Cô-dắc giữa đêm thu
Nghe giặc đến, cùng con nhảy lên mình ngựa
Vượt băng giá, phi qua biển lửa
Một tay gươm chém mấy trăm thù.
Pháo đài đây, ngôi nhà Pav-lốp
Năm mươi tám ngày bão sắt, chẳng rung.
Anh lính trẻ vào Bá-linh cùng tướng quân Chu – cốp
Chẳng biết đâu mình cũng anh hùng!
Và chị nữa, Đu-xi-a dũng cảm
Cất cánh bay không thẹn cùng chồng
Giữa đêm tối bập bùng lửa đạn
Mái tóc vàng toả sáng chiến công!
Ôi, tôi biết kể tên ai ? Tất cả!
Mỗi trái tim là một trái mìn.
Đá cũng bắn, như con người gan dạ
Ở đất này cái chết hoá lòng tin.
Mẹ Tổ quốc trên đỉnh đồi Ma-ma-ép
Tay giương gươm, tay chỉ trời tây,
Tự hào thay, tâm hồn mạnh hơn gang thép
Ngày hôm qua nhắc ngày hôm nay…
Nê-hen-zi-a
Dưới chân ta, đã cúi đầu Pao-lút
Cái “hầm chết” kia đã dọn sạch thành kho
Đã im bặt, tiếng giặc kêu “ka-pút”
Bát ngát trời xanh màu tự do.
Mênh mông Vôn-ga bài ca chiến thắng
Trôi xa rồi, điệu hát kéo thuyền xưa
Lòng đập rì rầm giọng trầm thuỷ điện
Trắng chim bay mặt biển nắng trưa…
Ơi con chim của Xta-lin-grát anh hùng
Mang ánh “lửa vinh quang” của tinh thần quyết chiến
Hãy cùng ta bay lên, bay lên tiền tuyến
Về Việt Nam quê ta!
Với Việt Nam quê ta
đến trận cuối cùng.
(6-4-1972)
06/09/2010 at 22:50
Cảm ơn tác giả bài này nhiều nha! Nghe mấy bài của nhà thơ Tố Hữu hay k cưỡng lại đc ^^
28/11/2010 at 00:44
to huu lam tho rat hay.hay lam?tuyet voi
15/07/2011 at 22:26
Cảm ơn bác Tố Hữu nhé. Bác Tố Hữu làm thơ hay thật. thế mà có kẻ nói là Văn nô cho cộng sản. Bọn chúng rỗi hơi lắm chuyện không an phận nơi đó lại còn nói năng lung tung đến giờ mình vẫn còn tức
10/09/2011 at 20:31
hay lam
05/01/2012 at 23:27
những vần thơ đầy nhiệt huyết,mạnh mẽ ý chí một quan điểm nhưng đầy xúc cảm
18/01/2012 at 21:17
Con có thể copy các tập thơ của tố hữu được không bác?
24/04/2012 at 23:47
Tài tình chi lắm cho trời đất ghen (cho người khác ghen) thì đúng hơn..
Ngày nay nhiều người trẻ tuổi làm thơ không ai đọc (thậm chí họ không thuộc chính bài thơ của họ- mà đòi người khác thuộc thơ của mình)
rồi họ nỗi cáu, chửi thề, vu cáo, lăng mạ những nhà thơ cách mạng đi trước !
Nhưng như vậy thì ló cái đuôi du côn của các “nhà thơ” bất đắc chí đấy mà thôi…

markdown:
**-MÁU VÀ HOA-** ** Hai tập Giới thiệu:** *Ra trận*(1962-1971), *Máu và Hoa*(1972-1977) là chặng đường thơ Tố Hữu trong những năm kháng chiến chống Mỹ quyết liệt và hào hùng của cả dân tộc cho tới ngày toàn thắng. Thơ Tố Hữu lúc này là khúc ca ra trận, là mệnh lệnh tiến công và lời kêu gọi, cổ vũ hào hùng của cả dân tộc trong cuộc chiến đấu ở cả hai miền Nam, Bắc. Khẳng định ý nghĩa to lớn, cao cả của cuộc kháng chiến chống Mỹ đối với lịch sử dân tộc và thời đại, thơ Tố Hữu cũng thể hiện những suy nghĩ, phát hiện của nhà thơ về dân tộc và con người Việt Nam mà tác giả luôn ngợi ca với niềm tự hào và cảm phục.
—–
**BÀI CA QUÊ HƯƠNG**
29 năm dằng dặc xa quê
Nay mới về thăm, mừng tái tê…
Mới được nghe giọng hờn dịu ngọt
“Huế giải phóng nhanh, mà anh lại muộn về!”
Ôi, cơ chi anh được về với Huế
Không đợi trưa nay phượng nở với cờ
Về với phá Tam Giang, như con trích con chuồn dưới bể
Về với rừng lá bến Tuần, lợp nón bài thơ…
Cơ chi anh sớm được về bên nội
Hóa nỗi đau tan nát Phù Lài
Như quê bạn, Niệm Phò trơ trụi
Đạn bom cày cả nương sắn, đồng khoai!
Cơ chi anh sớm được về bên ngoại
Giữ bờ tre, bến nước Thanh Lương
Thương các cậu, các dì chịu khảo tra, không nói
Đào hầm nuôi cán bộ tháng năm trường!
Quê hương ơi, sao mà da diết thế
Giọng đò đưa… lòng Huế đó chăng?
Ví dù đèn tắt, đã có trăng
Khổ em thì em chịu, biết làm răng đặng chừ…
Câu hò xưa mối tương tư
Thiết tha đôi lứa, mà như đôi miền
Bây giờ, nước lớn, thuyền lên
Bắc Nam mình lại nối liền thịt da.
Bây giờ hết nỗi gần xa
Anh vào Hương Thủy, anh ra Phong Điền
Đường làng, lạ mấy cũng quen
Bước chân cứ nhớ, chẳng quên lối nào.
Ngày đi lòng vẫn tự hào
Nay về càng ngẩng đầu cao với trời
Thừa Thiên, đẹp cảnh, đẹp người
Nút xanh khí phách, biển ngời sức xuân
Núi này Bạch Mã, Hải Vân
Mây đưa Anh Giải phóng quân lên đèo
Biển này, Cửa Thuận sóng reo
Thanh thanh vành mũ tai bèo là em.
Hương Giang ơi… dòng sông êm
Qủa tim ta, vẫn ngày đêm tự tình
Vẫn là duyên đó, quê anh
Gió mưa tan, lại trong lành mặt gương.
*
Bến nghèo, xưa chuyến đò ngang
Nay cầu chống Mỹ, xe sang dập dìu
Tràng Tiền, biết mấy là yêu!
Tuổi thơ áo trắng, sớm chiều bướm bay.
Ngự Bình, thông lại xanh cây
Bên kia Vọng Cảnh, bên này Thiên Thai.
Bức tranh non nước tuyệt vời
Bàn tay ta lại xây đời ta đây!
Hoàng cung, thôi đã rêu dày
Ngẩn ngơ thần tượng còn say thủa nào ?
Tươi rồi cuộc sống thanh tao
Bát cơm hến cũng ngọt ngào lòng ta.
*
Huế ơi, đẹp lắm quê nhà
Câu Nam ai hoá bài ca anh hùng.
Ai đi qua đó miền Trung
Xin mời ghé lại, vui cùng Huế tôi!
(Kỷ niệm tháng 5-1975)
**CÂY HỒNG**
Nhà anh có một cây hồng
Quả son nhún nhẩy đèn lồng cành tơ
Cây hồng như thực như mơ
Khách qua đường những ngẩn ngơ… ghé nhìn.
Ai tri âm, hãy đến tìm
Quả hồng như thể trái tim giữa đời
Cây hồng đất nước, em ơi
Càng sương giá lạnh, càng ngời sắc xuân!
(12-1971)
**GẶP ANH HỒ GIÁO**
Lần trước gặp anh
Chăn bò trên Tam Đảo
Sáng nay lại gặp anh Hồ Giáo
Chăn bò ở Ba Vì
Hỏi anh: Có thú vui gì?
Anh cười: Vui thú đời đi chăn bò…
Cách mạng cần, việc nhỏ việc to
Đánh Mỹ, nuôi bò, việc gì cũng quý.
Đó anh coi… Giống bò này, Hà Lan, Thụy Sĩ
Trại mới xây, hiện đại nhất đời.
Cái nghề này cũng không dễ, anh ơi!
Để tôi kể anh nghe chuyện nhỏ:
Chuyện thằng Cu
Tên một con bò đó.
Khi mới về, tính nó rất hung
Đã có lần nó dám hất tung
Mấy y sĩ, kỹ sư suýt chết!
Có gì đâu? Buổi đầu chưa quen nết
Tính con bò không chỉ biết ăn ngon
Những trứng gà, rau giá, cỏ non
Nó còn thích thương yêu, đùa nghịch
Nên rất ghét những mũi giày, dây xích.
Sớm chiều tôi với nó chơi thân
Thiệt lòng tôi cũng thương nó nhiều phần
Đất nước mình đang cần thịt sữa
Nó sang ta cũng là ra tuyến lửa
Tôi gãi đầu, tôi vuốt cái chân
Nên thằng Cu cũng ngoan nết dần dần
Ôi cũng chẳng khó gì đâu, anh nhỉ!
Anh làm thơ, chắc có nhiều thú vị?
Hồ Giáo ơi, con mắt đẹp như sao…
Cầm tay anh, lòng những xôn xao
Câu chuyện ngắn, nghĩa tình vô hạn:
Cuộc đời không chỉ thiết miếng ngon
Cần vui có tâm hồn bè bạn
Con người không chỉ biết trí khôn
Còn phải đẹp tấm lòng cộng sản.
(1-1972)
**GỬI MIỀN NAM**
Tôi lại làm thơ, như mỗi lần
Nghe ấm trời lất phất mưa xuân
Con chim chích nhớ mùa táo chín
Rúc rích về ăn trái ngoài sân
Con chim reo… con chim reo, rộn rã
Những niềm vui vừa lạ vừa thân
Đất nước cả hai miền giục giã
Một mùa hoa trái mới tới gần…
Lúa bông nhớ mình xuân, hớn hở
Trải xanh đồng màu mỡ phù sa
Con sông Hồng lại về xuôi, êm ả
Thắng lũ rồi, ta thêm vững tin ta.
Vui biết bao bài ca năm tấn
Ấm rừng hoang ánh lửa công trường
Tuổi xuân hát bài ca ra trận
Mỗi chàng trai, một Lê Mã Lương.
Những cô gái thương Lê Hồng Gấm
Tải đạn về giải phóng quê hương.
Tổ quốc ơi! Nguồn vui vô tận
Hồ Chí Minh, đẹp nhất con đường!
Ôi! Cái vui đồng chí, đồng bào
Giữa ngày xuân, tiền tuyến xôn xao…
Phải bao máu thấm trong lòng đất
Mới ánh hồng lên sắc tự hào!
Tình bạn, thêm nồng qua lửa đạn
Đường xa càng vững chí anh hùng
Tự do, không phải hàng mua bán
Sẽ đến ngày mai, trận cuối cùng!
Xin gửi miền Nam, khúc hát xuân
Đứa con xa mơ được về gần
Như trong vườn táo, con chim chích
Ríu rít mừng theo lịch tiến quân…
(30-1-1972)
**NƯỚC NON NGÀN DẶM**
*Nước non ngàn dặm* *Ra đi* *Cái tình chi…*
(Câu ca Nam Bình)
Nửa đời tóc ngả màu sương
Nhớ quê, anh lại tìm đường thăm quê
Đường vào như tỉnh như mê
Đường ra phía trước, đường về tuổi xuân
Đã đi muôn dặm xa gần
Nay về Nam cũng bước chân bồi hồi!
Sông Bến Hải bên bồi bên lở
Cầu Hiền Lương bên nhớ bên thương
Cách ngăn mười tám năm trường
Khi mô mới được nối đường vô ra?
Bây giờ cầu lại bắc qua
Ván thơm gỗ mới cho ta gặp mình…
Anh về Quảng Trị… Gio Linh
Trèo lên dốc Miếu, lặng nhìn Quán Ngang
Bời bời cỏ lút đồng hoang
Chim kêu cành cụt, chang chang nắng cồn
Tả tơi mấy ấp khu khu dồn
Mái tôn, rào kẽm, tháp đồn chơ vơ!
Thương em chín đợi mười chờ
Con thuyền nay đã đỏ cờ sang sông
Em vui em mặc áo hồng
Máy reo máy đẩy, mênh mông biển trời
Thuyền về Cửa Việt ra khơi
Thuyền lên Ái Tử, thuyền bơi Đông Hà…
Anh còn lặn lội đường xa
Sông Hương đành nhớ, chưa qua sông Bồ
Phù lai ba bến con đò
Thanh Lương quê ngoại câu hò còn chăng?
Êm dòng Thạch Hãn đêm trăng
Những lo ngược gió Tan Giang nặng chèo!
Xe lên đường 9 treo leo
Hố bom đỏ mắt, trắng đèo bông lau
Cây khô, chết chẳng nghiêng đầu
Nghìn tay than cháy rạch màu trời xanh
Trưa nồng, gà gáy Khe Sanh
Tà Cơn dứa mật, hoa chanh ngát đồi.
Chợt nghe… từ tuổi hai mươi
Tiếng xiềng Lao Bảo gọi người bạn xưa
Ngỡ ngàng rẽ lối le thưa
Vông đồng mấy cội, xác xơ lá cành
Hoang tàn hầm đá, đồn canh
Bâng khuâng nhớ bóng các anh những ngày!
Nhìn quanh, núi đứng mây bay
Võng anh giải phóng, rừng lay nắng chiều…
Thương nhau, đừng khóc, em yêu
Tự do, phải trả bao nhiêu máu này!
Có qua những bước đi đày
Càng thêm ấm những bàn tay giữa đời.
Sáng hè đẹp lắm, em ơi
Đầu non cỏ lục, mặt trời vừa lên
Da trời xanh ngát, thần tiên
Đỏ au đường lớn mang tên Bác Hồ
Trường Sơn mây núi lô xô
Quân đi, sóng lượn nhấp nhô, bụi hồng…
Ai trông, lên đó mà trông
Cha Ki oanh liệt, Bản Đông anh hùng
Mỹ thua, nguỵ chạy đường cùng
Xác tăng như xác bọ hung đen bờ
Mấy chàng lính trẻ măng tơ
Nghêu ngao gõ bát hát chờ cơm sôi.
*
Xe lao qua dốc qua đồi
Gió tây giội lửa ồi ồi sau lưng
Bụi bay, bụi đỏ lá rừng
Mịt mù lối kín, cát bưng đường hầm
Nóng nung vạt áo ướt đầm
Thương con bướm trắng quạt ngầm suối khô.
Con sông Xê Noong ai dò
Mà dòng nước mát hẹn hò cùng ta?
Tới đây, tre nứa là nhà
Giỏ phong lan nở nhành hoa nhuỵ vàng
Trưa nằm đưa võng, thoảng sang
Một làn hương mỏng, mênh mang nghĩa tình.
Lán đêm, ghé tạm trạm binh
Giường cây lót lá cho mình đỡ đau
Nghĩ người, thăm thẳm rừng sâu
mười năm bom đạn, măng rau, sốt ngàn.
Xê Công, Xê Nọi, Chà Vàn
Mở đường, bao nỗi gian nan với đường!
Trường Sơn, xẻ dọc, rọc ngang.
Xẻng tat mà viết nên trang sử hồng.
Trường Sơn, vượt núi, băng sông
Xe đi trăm ngả, chiến công bốn mùa.
Trường Sơn, đông nắng, tây mưa
Ai chưa đến đó, như chưa rõ mình.
Vui sao buổi bình minh, gặp cháu
Nhớ ngày nào cháu mới lên ba
Gác canh cho chú trong nhà…
Nay giữa Phi Hà, D trưởng công binh
Trên đường lớn Hồ Chí Minh
Gác ba biên giới… mối tình Đông Dương!
*
Tả Ngâu, trong vắt mắt gương
Xốn xang trông lửa chiến trường, mà cay
Xê Xan, tan nát đạn cày
Trống trơ rừng khộp, khô gầy rừng le
Bằng lăng bạc nắng trưa hè
Nghe như cưa xẻ, tiếng cưa rít dài.
Cỏ vàng lạc bước hươu nai
Sóc buôn thấp thoáng bóng xoài đu đưa
Vườn ai, cháy trụi ngọn dừa
Mái chùa cong, gãy nét xưa diệu huyền
Voi đi lững thững, bình yên
Bỗng ngơ ngác đứng, Bom rền xa xa…
Anh vào tuyến lửa, đêm qua
Bất ngờ một trận như là bão rơi
Lại đi… “phấn khởi tơi bời”
Còn non, còn nước, còn người, cứ đi!
Rừng khuya, không ngủ, mơ gì
Sao hôm lấp lánh cũng vì miền Nam…
Chào anh du kích đất Cam
Đẹp như pho tượng Đam San thuở nào
Ngực anh đỏ tựa đồng thau
Vui tình đồng chí, trắng phau răng cười
AK nòng thép xanh ngời
Hôn anh một cái, hỡi người bạn thân!
Đường qua biên giới tới gần
Nghe lòng rạo rực, nghe chân bồn chồn.
Đơn xơ một khúc cầu con
Một khe suối nhỏ, cũng hồn quê ta.
Ôi, gò đất mịn son pha
Thắm tươi dòng máu ông cha bao đời…
Bình Long, Nam Bộ ta ơi!
Buổi đầu mới gặp mặt Người sáng nay.
Cầm hòn đất đỏ trong tay
Trái tim bỗng nghẹn như say rượu nồng
Ôm anh Giải phóng vào lòng
Đã mơ chạy khắp cánh đồng Cà Mau…
Chú lái trước, anh ngồi sau
Rừng cao su mát một màu lá xanh
Xe bay, nghiêng gió dạt cành
Đã quen lối tắt đường quanh hiểm nghèo
Đến đâu, anh cũng dám theo
Áo bà ba, mũ tai bèo chú em!
Câu thơ cũ,ai đem tới đó?
“Anh chạy vào đất đỏ làm phu
Bán thân đổi mấy đồng xu
Thịt xương vùi gốc cao su mấy từng!”
Nao nao nhìn mỗi góc rừng
Cuối hàng cây thẳng, sáng bừng trời cao.
Hầm tăng, ụ pháo, chiến hào
Dấu răng vuốt Mỹ cắn cào, còn đau!
Chị em tù những nơi đâu
Côn Lôn, Phú Quốc, dìu nhau trở về
Lá buông trắng vách lều tre
Bài ca hy vọng hát nghe ấm lòng.
Lộc Ninh xinh một cụm hồng
Ai hay đất lửa, máu nồng đơm hoa!
Cái vui sinh nở chan hoà
Nghe rừng căng sữa, nhựa ra đầu mùa
Lao xao phố thợ, chợ trưa
Sầu riêng, măng cụt cũng vừa ngọt thanh
Lá cờ nửa đỏ nửa xanh
Màu đỏ của đất, màu xanh của trời
Ngôi sao, chân lý của đời
Việt Nam, vàng của lòng người hôm nay.
Càng nhìn ta, lại càng say
Biển Đông lồng lộng gió lay ngọn cờ…
Ôi, bà mẹ tóc bạc phơ
Vườn riêng, mẹ hái trái dừa cho con
Má già với trái dừa non
Bởi thơm lòng má, nên ngon lòng dừa
Dẫu còn cay đắng, nắng mưa
Miền Nam mát ngọt, hồn ta vẫn đầy
Trăng còn che nửa bóng mây
Mà rừng lá nón đêm nay ngời ngời
Gặp nhau, đồng chí đây rồi!
Xôn xao hết đứng lại ngồi bên nhau
Chuyện nhà, Nam Bắc, trước sau
Mừng ra nước mắt, nên đau lại cười
Phải chi còn Bác vô chơi!
Bỗng nghe cháu nói… đất trời lặng thinh
Trông vời Đồng Tháp mông mênh
Mấy con thuyền ngược dòng kênh, nặng hàng
Sóng Tiền Giang gọi Hậu Giang
Có ai về đó, ta sang cùng về!
Hỡi người chị của Bến Tre
Cửu Long đồng khởi bốn bề đó chăng?
Miền Nam gan dạ ai bằng
Đội quân đầu tóc, khăn rằn vắt vai
Khăn rằn ai dệt cho ai
Sợ chi súng đạn, rào gai quân thù!
Ánh đèn soi giữa chiến khu
Mái đầu tóc bạc, võng dù hoa râm
Nhà anh lợp mái trung quân
Quan thềm sương nắng, đêm xuân ngày hè
Ngoài vườn reo một tiếng xe
Tiếng reo se sẽ, mà nghe rộn ràng…
Chân nhanh qua ấp qua làng
Đất còn nóng lửa Tràng Bàng, Củ Chi
Dang tay một với, xa gì
Sài Gòn ơi, lại phải đi bao ngày?
Lưới nào vây nổi chim bay
Chắc trong ấy nhớ ngoài này, chẳng yên!
Chia tay lưu luyến mắt nhìn
Sầu riêng bịn rịn nhớ miền Nam xa
Ta về mở rộng đường ta
Cho Nam với Bắc vào ra thêm gần
Hành quân nhẹ bước sang xuân
Chè xanh hoa nở trắng ngần đường xe…
Vượt Bù-gia-mập, Cao Lê
Qua Xê-rê-pôk, lại về Tây Nguyên
Tây Nguyên ơi! Bước truân chuyên
Tuổi trai ta đã từng quen chốn này
Ban-mê ngục sắt những ngày
Cũng con đường máu đi đầy năm nao!
“Đường lên Đak Sút, Đak Pao…”
Ngẩng trông núi dựng trời cao lạ lùng
Bao la đất mới một vùng
Dọc ngang thế trận, quân hùng là đây!
Thác Gia-ly trắng tầng mây
Ào ào, tưởng máy điện quay tưng bừng…
Gặp anh, mừng thiệt là mừng
Chào anh Núp của núi rừng tự do!
Rằng: Qua gió lớn mưa to
Lòng dân như nước Pa-cô càng đầy
Tây Nguyên gan góc, dạn dày
Như cây lim đứng, chẳng lay giữa ngàn.
Hỏi đâu giặc đóng, giặc càn?
– Nó như kiến lửa, kiến đàn chạy quanh
Nó leo lên ngon lên cành
Mình ôm lấy gốc, nó giành thử coi!
Một lời, nghe vút tiếng roi
Nghe sông gọi suối, nghe voi gọi bầy…
“Đường lên đỉnh núi Đak Lay
Heo heo gió lạnh, sương dày vắng chim”
Biết ai mà hỏi mà tìm
Con đường xưa của trái tim, đường này
Đường đi từ tuổi thơ ngây
Nửa vòng thế kỷ, hôm nay đường về…
Hương đâu thơm lựng rừng hè
Nhặt cành lá quế mà tê tái lòng
Trà My đấy, hỡi Trà Bồng
Có hay cây quế đợi trông tháng ngày?
Nâng cành quế héo trên tay
Càng thương quế ngọt quế cay cùng người!
Hội An, Đà Nẵng xa khơi
Ấy nơi mẹ ắm, ấy nơi mẹ nằm
Nhớ cồn cát trắng giăng giăng
Nhớ thuyền Bàn Thạch, nhớ trăng biển Hàn
Hẳn còn sóng gió gian nan
Bên vui rồi lại Đại An. Sơn Trà.
Sông Trà, sông Lại, sông Ba
Khu Năm dằng dặc lòng ta mọi miền
Vạn ngày, có buổi nào yên?
Cá ăn phải máu, chim quên lối vườn
Con người, như dãy Trường Sơn
Vững chân bám trụ, chẳng sờn óc gan.
Đạn bom, bão lụt, cơ hàn
Chết đi lại sống, hết tàn lại tươi
Thuỷ chung, vẫn đậm tình người
Cắn đôi hạt muối, chung đời cháo rau
Uống cùng viên thuốc chia đau
Quên mình chia lửa, cứu nhau chia hầm.
Hỡi em, dũng sĩ mười lăm
Trẻ thơ mà đã ngang tầm nước non
Hỡi ông, tuổi tám mươi tròn
Ngực phanh mĩ súng, tra đòn chẳng nao
Sống hiên ngang, sống thanh cao
Quê hương, biết mấy tự hào lòng ta!
*
Đường đi, như sự tình cờ
Con sông My, lại bây giờ lần theo
Vượt từ xưa, bước gieo neo
Cùng dòng thác ấy, ngủ treo đầu cành
Đọt lau, rau má vả xanh
Đói lòng, hát khúc quân hành vẫn vui.
Nhớ thương bạn, lại bùi ngùi
Nhớ làng Rô, nhớ người nuôi năm nào
Ghé thăm, lòng xót xa sao!
Bến sông lửa cháy, bom đào bãi lau
Hỏi Già, Già mất, còn đâu
Hỏi em, em đã từ lâu chết rồi!
Ôi! Làng Rô nhỏ của tôi
Cao cao ngọn núi, chiếc nôi đại bàng
Trăm năm ta nhớ ơn làng
Cánh tay che chở bước đường gian nguy
Thương em, cô gái sông My
Nắm xôi đưa tiễn anh đi qua rừng.
Anh đi, làng hỏi thăm chừng
Làng xưa, anh vẫn nhớ từng người xa
Hôm nay như trở lại nhà
Bữa cơm dưa muối cũng là liên hoan
Non cao rực rỡ ánh vàng
Đêm rằm vằng vặc bến Giàng trăng lên…
Con thuyền rời bến sang Hiên
Xuôi dòng sông Cái, ngược triền sông Bung
Chập chùng thác Lửa, thác Chông
Thác Đài, thác Khó, thác Ông, thác Bà
Thác bao nhiêu thác, cũng qua
Thênh thênh là chiếc thuyền ta trên đời.
Nỗi niềm chi rứa, Huế ơi!
Mà mưa xối xả trắng trời Thừa Thiên
Mưa từ biển nhớ mưa lên
Hay mưa từ núi vui trên A Sầu?
Nặng lòng xưa giọt mưa đau
Mát lòng nay trận mưa mau quê nhà
Mưa rào cho đất tươi da
Hố bom lấp loáng như là gương soi
Bãi sim, tà áo tím phơi
Con sông A Sá, tóc dài làm duyên
Rộn ràng tiếng hát thanh niên
Mải mê xếp đá mà quên ướt mình…
Hỡi anh lái trẻ vô tình
Dừng chân một chút mà nhìn quê tôi!
Có đâu đẹp vậy tuyệt vời
Trường Sơn lượn xuống hàng đồi thông reo
Dòng Hương nước biếc, trong veo
Gió khơi Bạch Mã, sóng đèo Hải Vân
Huế mình đẹp nhất lòng dân
Mùa Thu khởi nghĩa, mùa Xuân dậy thành
Ngày đi tóc hãy còn xanh
Mai về, dù bạc tóc anh cũng về
Nhớ ai khắc khoải chiều hè
Con chim cu gáy dốc Chè, nôn nao
*
Bàng hoàng… như giữa chiêm bao
Trắng mây Tam Đảo tuôn vào Trường Sơn
Dốc quanh sườn núi mưa trơn
Tưởng miền Nam đó, chập chờn hôm mai.
Đường đi… hay giấc mơ dài ?
Nước non ngàn dặm nên bài thơ quê.
(Tam Đảo, hè 1973)
**ROMA HÒANG HÔN**
(Tặng Augusto và những người bạn Ý)
Tôi đến thăm anh một buổi chiều
Chân thành Rome của những người yêu
Mừng bạn xa anh nâng chén rượu
Mời xem tranh, không muốn nói nhiều
Một bà mẹ Việt Nam nức nở
Tay ôm con, tay đỡ bom rơi
Một David cầm ngang ngọn giáo
Đánh một con thú dữ mặt người.
Và tỏa sáng phòng anh yên ả
Gương mặt bác Hồ suy tưởng trầm ngâm
Điếu thuốc trên môi làn khói bay thong thả
Với đóa hoa hồng tươi thắm lương tâm
Anh hôn tôi, ôi cái hôn của Ý
Đôi mắt anh chan chứa nhân tình
Biết nói sao hỡi người nghệ sĩ
Tôi ôm anh bằng trái tim mình
Italia!
Vệ nữ từ biển xanh hiện hình lên say đắm
Người là tranh là nhạc là thơ
Là cái đẹp những nghìn năm sâu thẳm
Cái đẹp của người mà người cũng ngẩn ngơ
Ở Firenze hay ở thành Rome
Tôi đã đi vơ vẫn những chiều hôm
Trong giấc mơ của muôn màu cẩm thạch
Đá hóa thần tiên nhảy múa giữa cung đền thành quách
Tôi thương Michealangero mười năm treo mình trên trần vẽ
Bao nét buồn vui hờn giận yêu đương
Của Adam thoát cõi thiên đường
Đến nhắm mắt buông tay người vẫn tác chưa xong nỗi đau trần thế
Tôi yêu Leona bạc đầu nghĩ suy sáng tạo
Nụ cười Jocon huyền bí thanh cao
Tôi mê Rafael duyên dáng ngọt ngào
Tôi chờ đợi với Tintore “Buổi cuối cùng phán xét”
Con thuyền cong dáng mộng thiên nga
Lặng lẽ trôi giữa nước trời ngọc bích
Đi về đâu! Hỡi Venezia nàng công chúa vàng xõa tóc dài xanh biếc
Cảnh đào nguyên lạc lối vào ra!
Day dứt lòng ta nỗi buồn như đấm mạnh
Titien ơi, tôi lại gặp anh
Người họa sĩ nghèo trên bến bán tranh
Ôi cái đẹp bán mình cho miếng bánh!
Tôi đã đến Raven cổ kính
Buổi hoàng hôn, nghe tiếng chuông đưa
Bên mộ Dante hỡi người xưa bạc mệnh
Kiếp tài hoa đày đọa đến bao giờ
Có phải chăng cùng nỗi xót thương Bairon đến giam mình trong ngục sắt
Để lại cho mai sau những câu thơ ai oán căm thù
Italia!
Người là ai? Là tiên nga hay một thân tù
Mòn mỏi ngày đêm dưới thủy chiều lạnh ngắt.
Đức giáo hoàng trên khung vàng cửa sổ
Sáng chúa nhật ban phước lành cho con chiên dưới phố
Ngài có biết bao nhiêu nước mắt chúng sinh
Đã đông thành những lầu cao lóng lánh thủy tinh?
Tất cả đồi nho không làm nên một cốc rượu vui
Máu đổ nghìn năm chưa được tự do một buổi
Lẽ nào nhạc cầu kinh mang phép lạ cho đời
Và lũ vua thép, vua hơi không phải một lần rửa tội?
Tôi muốn hôn những đôi mắt u buồn
Đẹp hơn những đôi mắt sơn xanh quên màu xanh của da trời nước Ý
Tôi muốn hôn những chàng trai đi làm thuê bên Thụy Sĩ
Tối tối trở về quê, tìm lại linh hồn
Lắng nghe, lắng nghe trên Coloseum gạch nát điêu tàn
Spactaquayn lại trở về trong gió
Vùng lên hỡi các nô lệ trên thế giới
Và trước cổng thành Rome vó ngựa của Garibaldi cùng đoàn quân áo đỏ
Tiếng đàn Vivandi muôn lần huyền diệu
Không làm tôi say bằng một giọng trầm hùng
Của Lodi hay Vensenli hát bài ca du kích giữa rừng thông
Và tiếng Bolognarosa tiếng hò đồng điệu Hồ, Hồ, Hồ Chí Minh, Việt Nam Libero!
Tôi đã đến Milan quán ấy
Phòng xưa ghế cũ dạ xôn xao
Hỏi thăm ông quán còn cô cháu
Nhớ bác Hồ qua những độ nào
Xin uống cùng anh chén rượu đào
Hoàng hôn đang xuống sáng đêm sao
Ngày mai tôi lại ra tiền tuyến
Tạm biệt anh trong một tiếng “Ciao”!
**TÒAN THẮNG VỀ TA**
Ôi, nỗi mừng dâng mọi nỗi mừng
Trào vui nước mắt cứ rưng rưng
Cả Việt Nam tiến công, cả miền Nam nổi dậy
Dồn dập tim ta, trăm trận thắng bừng bừng.
*
Không, không phải thiên thần
Bước chân hài bảy dặm
Vẫn là Anh, anh Giải phóng quân
Vẫn đôi dép cao su, đánh giặc suốt ba mươi năm,
lội khắp sông sâu rừng thẳm.
Thuở Anh đi, sắc nhọn ngọn tầm vông
Giản dị như chàng trai làng Gióng
Vũ khí, chính là Anh, lòng yêu thương mênh mông.
Vũ khí, chính là Anh, lửa căm hờn nóng bỏng.
Tổ quốc cho Anh dòng sữa tự hào
Thời đại cho Anh ánh sao trí tuệ
Không có gì qúy hơn Độc lập tự do.
hí phách Anh là
Trường Sơn thanh cao.
Rất mãnh liệt và cũng rất dịu dàng,
tâm hồn Anh là muôn trùng sóng bể.
Giặc Mỹ kiêu căng, tưởng có thể ngủ yên trên giường vàng,
đầu gối lên bom.
Nghe chúng ngáy đủ run – đã có dã man làm luật
Bông choàng dậy, bàng hoàng… Sắp tắt hoàng hôn
Người chôn chúng là Anh, anh Giải phóng quân Việt Nam,
mũ tai bèo, chân đất
Xử phạt chúng là anh nhân danh tình thương và lẽ phải.
Có lẽ nào cuộc sống hết tuổi xanh ?
Hãy cứu những em thơ đang quằn quại ngày đêm trong sợ hãi.
Hãy cứu tiếng chim ca và trái chín trên cành.
*
Lịch sử sang xuân. Anh vào trận cuối cùng
Đại lộ Hồ Chí Minh, thác réo, quân đi cuồn cuộn.
Anh đánh như sét nổ, trời rung
Anh chuyển như lũ dông, bão cuốn.
Chặt Buôn Mê Thuật, rụng cả Tây Nguyên
Quét Huế – Thùa Thiên, đổ nhào Đà Nẵng.
Và Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên
Và Phan Thiết, Phan Rang, Đà Lạt, Nha Trang, lũ ngụy cuống cuồng,
rũ rượi một màu tang cờ trắng.
Đường tiến quân ào ào chiến thắng.
Phía trước chờ Anh, người mẹ mong con.
Pháo hãy gầm lên, đỏ nòng bắn thẳng
Rộn rực xe tăng chồm tới Sài Gòn!
Ôi, buổi trưa nay, tuyệt trần nắng đẹp
Bác Hồ ơi! Toàn thắng về ta
Chúng con đến, xanh ngời ánh thép
Thành phố tên Người lộng lẫy cờ hoa
Cho chúng con giữa vui này được khóc
Hôn mỗi đứa em, ôm mỗi mẹ già
Như lòng Bác, mỗi khi Bác đọc
Đồng bào miền Nam, mắt kính bỗng nhoà.
*
Chúng con sẽ gấp trăm lần mạnh
Đứng gác biển trời tươi mát màu lam.
Bởi có Bác, từ nơi đây ra đi tìm đường kách mệnh.
Cho chúng con nay được trở về, vĩnh viễn Việt Nam!
(1-5-1975)
**VỚI ĐẢNG, MÙA XUÂN**
Thơ ơi thơ sẽ hát bài ca gì
Tôi muốn dắt thơ đi
Tôi muốn cùng thơ bay
Mùa xuân nay
Đến tận cùng đất nước.
Ôi! Mùa xuân bốn nghìn năm mơ ước
Hơn nửa đường đi, tôi đã biết đâu
Tổ quốc tôi rất đẹp, rất giàu
đẹp từ mái tóc xanh đầu nguồn Pắc Bó
Đẹp đến gót chân hồng đất mũi Cà Mau.
Xưa quê cha mà tôi nào được biết
Có Trường Sơn cao, có biển Đông sâu
Tuổi thơ ùa trong mưa dầm da diết
Cát truông dài nắng bỏng lưng trâu…
Đảng dạy tôi biết ngẩng đầu, đứng dậy
Vững hai chân, đứng thẳng, làm người
Tôi đi tới, với bạn đời, từ ấy
Đến hôm nay, mới thấy trọn vùng trời!
*
Đâu phải đường xanh. Đường qua máu chảy
Năm mươi năm, máu đỏ thành hoa
Cuộc sinh nở nào đau đớn vậy ?
Rất tự hào, mà xót tận trong da.
Giặc đã diệt. Còn ta, vĩnh viễn
Cả những người vắng bóng hôm nay
Ôi, nếu Bác…
Không, Bác vẫn đời đời hiển hiện
Người vẫn hằng dìu dắt chúng con đây!
Vĩnh viễn cùng ta, những gì còn, mất
Những yêu thương, căm giận. buồn lo
Những tiếng hát và những dòng nước mắt
Cho núi sông này độc lập, tự do.
Việt Nam!
Người là ta, mà ta chưa bao giờ hiểu hết
Người là ai ? Mà sức mạnh thần kỳ
Giữa cái chết, không phút nào chịu chết
Lửa quanh mình, một tấc cũng không đi!
Sống cho ta, sống cả cho người
Là trái tim, cũng là lẽ phải.
Việt Nam ơi!
Người là ai ? Mà trở thành nhân loại.
*
Không chỉ hôm qua
Hôm nay, mãi mãi
Đất nước này vạn đại tươi xanh
Như rừng đước, cháy rồi, lại mọc
Tràm lại ra hoa cho ong mật đu cành.
Ngút mắt trông
Biển lúa mênh mông
Sông nước Cửu Long dào dạt
Dừa nghiêng bóng mát
Thơm ngọt xoài ngon.
Tươi rói đất son
Rừng cao su xanh thẳng tắp
Bắp mẩy, mía giòn.
Bát ngát Tây Nguyên vẫy gọi
Nào trai tài gái giỏi
Lại đây!
Khai phá, dựng xây
Trên trận địa năm xưa, rạch những đường cày mới
Thời gian không đợi
Cả trời đất vào xuân, cùng ta đồng khởi
Cho những mùa gặt lớn mai sau
Phải nhanh chân từ những bước đầu.
Tổ quốc ta phải giàu, phải mạnh
Ta sẽ đi, như lao vào trận đánh.
Đường Hồ Chí Minh rộng mở, thênh thang
Ta phải thắng thiên nhiên, và thắng cả chính mình
Cho chủ nghĩa xã hội hoàn toàn thắng lợi.
*
Hãy bước tới.
Từ đỉnh cao này vời vợi
Đến những chân trời xa…
Hạnh phúc ở mỗi bàn tay vun xới
Mỗi nụ mầm nở tự lòng ta.
*
Xứ sở mình có đủ nắng quanh năm
Cuộc sống ấm ân tình, với Đảng
Lớn khôn chung, một sẽ hoá thành trăm
Đời rạng rỡ, mỗi con người tự sáng.
Phải thế chăng, hỡi mùa xuân hùng tráng
Mà tuyến đường Thống Nhất nổi còi vang
Mà Nam Bắc hoà sắc màu duyên dáng
Đầu mạ non xanh, đầu lúa chín vàng.
Lịch sử sang trang.
Đại hội Đảng mở mùa vui. Phơi phới
Từ chiến trường ra, ta xốc tới công trường
Người chiến thắng là người xây dựng mới
Anh em ơi
Tất cả lên đường.
(1-1977)
**VIỆT NAM MÁU VÀ HOA**
Khao khát trăm năm, mãi đợi chờ
Hôm nay vui đến, ngỡ trong mơ
Một trời êm ả, xanh không tưởng
Mặt đất bình yên giấc trẻ thơ
Đây cuộc hồi sinh, buổi hoá thân
Mùa đông thế kỷ chuyển sang xuân
Ôi Việt Nam! Từ trong biển máu
Người vươn lên, như một thiên thần!
Thế này chăng ? Thuở xưa hoang dã
Chàng Sơn Tinh thắng giặc Thuỷ Tinh
Càng dâng nước, càng cao ngọn núi
Chân Trường Sơn, đạp sóng Thái Bình,
Chúng muốn đốt ta thành tro bụi
Ta hoá vàng nhân phẩm, lương tâm
Chúng muốn ta bán mình ô nhục
Ta làm sen thơm ngát giữa đầm.
Ta sẵn sàng xé trái tim ta
Cho Tổ quốc, và cho tất cả
Lá cờ này là máu là da
Của ta, của con người, vô giá.
Trắng khăn tang, em chẳng khóc đâu
Hỡi em gái mất cha mất mẹ
Nước mắt rơi, làm nhoà mặt quân thù
Em phải bắn, trúng đầu giặc Mỹ.
Tình thương lớn, mạnh hơn lửa thép
Trận địa đây xây giữa lòng người
Dầu mưa nắng, trái đất tròn vẫn đẹp
Đời yêu ta, ta phải thắng cho Đời.
*
Cút sạch đi, bầy sói hôi tanh!
Đã đến buổi cuối cùng phán quyết
Trả về ta đất rộng trời xanh
Cho bay, những hố bom làm huyệt.
Lịch sử muốn bay cúi đầu tội lỗi
Dưới gươm thiêng hùng khí Thủ đô
Cả bốn biển hoan hô Hà Nội
Pháo đài bay rụng đỏ mặt hồ.
Ngọc Hà em! Lộng lẫy hoa tươi
Xin thơm khắp miền Nam, miền Bắc
Chắc Bác Hồ vui, xin kính dâng Người
Và tặng cả anh em cùng ta đánh giặc.
Không nỗi đau nào của riêng ai
Của chung nhân loại chiến công này.
Việt Nam ơi, máu và hoa ấy
Có đủ mai sau, thắm những ngày ?
*
Chưa dễ lành đâu, những vết thương
Nửa mình còn nhức, hỡi quê hương!
Song mùa vui đã mang xuân tới
Đã tắt hôm nay lửa chiến trường.
Rừng núi đá xanh màu giải phóng
Hãy trào lên, ơi sóng Cửu Long
Quét phăng những rác bùn ứ đọng
Những thép gai ngăn mặt, cắt lòng.
Ta lại về ta, những đứa con
Máu hoa trong máu, đỏ như son
Sài Gòn ơi, Huế ơi! Xin đợi
Tái hợp, huy hoàng, cả Nước non!
(28-1-1973)
**VUI THẾ HÔM NAY…**
Ba mươi năm, trường kỳ kháng chiến
Ta đã đi. Và ta đã đến.
Thật đây rồi, hạnh phúc cầm tay
Độc lập-Tự do, từ nay vĩnh viễn.
*
Tôi nhìn lại, như đôi mắt trẻ thơ
Tổ quốc tôi, Chưa đẹp thế bao giờ!
Xanh núi, xanh sông, xanh đồng, xanh biển
Xanh trời, xanh của những giấc mơ…
Tôi bay giữa màu xanh giải phóng
Tầng thấp, tầng cao, chiều dài, chiều rộng
Ôi Việt Nam! Yêu suốt một đời
Nay mới đước ôm Người trọn vẹn, Người ơi!
Hùng vĩ thay toàn thân đất nước
Tựa Trường Sơn, vươn tới Trường Sa
Từ Trà Cổ rừng dương đến Cà Mau rừng đước.
Đỏ bình minh mặt sóng khơi xa.
Đã qua, thuở âm u bóng giặc
Trắng khăn tang, tàn lụi cỏ cây
Đã qua, nỗi đêm Nam ngày Bắc
Giữa quê hương mà như kiếp đi đày!
Ta đã thắng. Hãy thẳng đường đi tới
Lấp những hố bom, xóa mọi đau buồn
Từ tro bụi, ta lại xây dựng mới
Phố làng ta, và cả những linh hồn
Tôi lại mơ… Trên Thái Bình Dương
Tổ quốc ta như một thiên đường
Của muôn triệu anh hùng làm nên cuộc sống
Của tự do, hy vọng, tình thương…
*
Vui thế, hôm nay ngày mở hội
Bốn phương đưa bạn tới cùng ta
Tự hào thay, trái tim Hà Nội
Phải đây đường lịch sử ghé qua ?
Xin dâng lên Bác một mùa hoa
Cả nước, anh em đẹp một nhà
Như khối hoa cương và cẩm thạch
Ngàn năm quanh Bác, bản hoà ca…
**XTA-LIN-GRÁT, MỘT NGÀY XUÂN**
(Tặng C. Xi-mô-nốp, tác giả Ngày và đêm Xta-lin-grát)
Trên đường bay Mạc-Tư-Khoa – Hà Nội
Nhớ về quê, tôi lại nhớ lạ lùng
Một ngày xuân với Xta-lin-grát anh hùng.
Nê-ben-ri-a
Khi bạn dẫn tôi đi, hồ hởi
Chỉ những công trường, nhà máy, vườn hoa
Bạn biết không ? Tôi giống như anh A-pha-nê-xi-ép mắt loà
Có cháu cầm tay dắt qua từng phố mới
Người chiến sĩ suốt hai mươi năm lắng nghe và tưởng tượng
Cảnh đời vui, trong đó có mình
Bỗng một hôm được trả đôi mắt sáng
Ngẩn ngơ nhìn… Rạng rỡ bình minh!
Như chuyện thần linh, con chim phượng hoàng trên tro tàn lại sống
Bay lên cao mở rộng chân trời
Xta-lin-grát! Từ đất này cháy bỏng
Đôi bàn tay Anh cứu cả loài người.
Sáng xuân nay gió đồng thổi mát.
Rừng thông xanh reo hát bên sông
Diệu kỳ thay! Hai trăm ngày Xta-li-grát
Nở muôn năm một thế giới hồng.
Nhớ cụ già Cô-dắc giữa đêm thu
Nghe giặc đến, cùng con nhảy lên mình ngựa
Vượt băng giá, phi qua biển lửa
Một tay gươm chém mấy trăm thù.
Pháo đài đây, ngôi nhà Pav-lốp
Năm mươi tám ngày bão sắt, chẳng rung.
Anh lính trẻ vào Bá-linh cùng tướng quân Chu – cốp
Chẳng biết đâu mình cũng anh hùng!
Và chị nữa, Đu-xi-a dũng cảm
Cất cánh bay không thẹn cùng chồng
Giữa đêm tối bập bùng lửa đạn
Mái tóc vàng toả sáng chiến công!
Ôi, tôi biết kể tên ai ? Tất cả!
Mỗi trái tim là một trái mìn.
Đá cũng bắn, như con người gan dạ
Ở đất này cái chết hoá lòng tin.
Mẹ Tổ quốc trên đỉnh đồi Ma-ma-ép
Tay giương gươm, tay chỉ trời tây,
Tự hào thay, tâm hồn mạnh hơn gang thép
Ngày hôm qua nhắc ngày hôm nay…
Nê-hen-zi-a
Dưới chân ta, đã cúi đầu Pao-lút
Cái “hầm chết” kia đã dọn sạch thành kho
Đã im bặt, tiếng giặc kêu “ka-pút”
Bát ngát trời xanh màu tự do.
Mênh mông Vôn-ga bài ca chiến thắng
Trôi xa rồi, điệu hát kéo thuyền xưa
Lòng đập rì rầm giọng trầm thuỷ điện
Trắng chim bay mặt biển nắng trưa…
Ơi con chim của Xta-lin-grát anh hùng
Mang ánh “lửa vinh quang” của tinh thần quyết chiến
Hãy cùng ta bay lên, bay lên tiền tuyến
Về Việt Nam quê ta!
Với Việt Nam quê ta
đến trận cuối cùng.
(6-4-1972)
06/09/2010 at 22:50
Cảm ơn tác giả bài này nhiều nha! Nghe mấy bài của nhà thơ Tố Hữu hay k cưỡng lại đc ^^
28/11/2010 at 00:44
to huu lam tho rat hay.hay lam?tuyet voi
15/07/2011 at 22:26
Cảm ơn bác Tố Hữu nhé. Bác Tố Hữu làm thơ hay thật. thế mà có kẻ nói là Văn nô cho cộng sản. Bọn chúng rỗi hơi lắm chuyện không an phận nơi đó lại còn nói năng lung tung đến giờ mình vẫn còn tức
10/09/2011 at 20:31
hay lam
05/01/2012 at 23:27
những vần thơ đầy nhiệt huyết,mạnh mẽ ý chí một quan điểm nhưng đầy xúc cảm
18/01/2012 at 21:17
Con có thể copy các tập thơ của tố hữu được không bác?
24/04/2012 at 23:47
Tài tình chi lắm cho trời đất ghen (cho người khác ghen) thì đúng hơn..
Ngày nay nhiều người trẻ tuổi làm thơ không ai đọc (thậm chí họ không thuộc chính bài thơ của họ- mà đòi người khác thuộc thơ của mình)
rồi họ nỗi cáu, chửi thề, vu cáo, lăng mạ những nhà thơ cách mạng đi trước !
Nhưng như vậy thì ló cái đuôi du côn của các “nhà thơ” bất đắc chí đấy mà thôi…

Link: <http://wp.me/pceyU-f>; rel=shortlink


text:
Họ Nham mân khôi
Họ Nham mân khôi hay họ Hoa hồng đá (danh pháp khoa học: Cistaceae), là một họ nhỏ trong thực vật có hoa, được biết đến vì các cây bụi khá đẹp của chúng, phần lớn được phủ đầy hoa vào thời gian ra hoa. Họ này bao gồm khoảng 170-200 loài trong 8 chi, phân bố chủ yếu trong khu vực ôn đới của châu Âu và ven Địa Trung Hải, nhưng cũng có ở Bắc Mỹ; ngoài ra còn có một vài loài ở Nam Mỹ. Phần lớn các loài trong họ Cistaceae là các cây bụi nhỏ và thấp, một vài loài là cây thân thảo. Chúng ưa thích các môi trường sống khô và nhiều nắng, đồng thời sống tốt trên các loại đất nghèo dinh dưỡng. Nhiều loài được trồng làm cây cảnh trong vườn.
Chúng thông thường có hoa màu vàng, hồng hay trắng, nói chung là tồn tại trong thời gian không lâu (nên mới có tên gọi là bán nhật hoa, nghĩa là hoa nửa ngày). Các hoa lưỡng tính, mọc đơn độc hay thành cụm dạng xim; nói chung có 5 (đôi khi 3) cánh hoa (ví dụ chi Lechea). Các cánh hoa rời, thông thường xoăn khi ở dạng chồi, và đôi khi trong các hoa đã nở (như ở Cistus incanus). Chúng có 5 lá đài, trong đó 3 lá đài bên trong rộng hơn còn 2 lá đài bên ngoài hẹp và đôi khi được xem như là các lá bắc nhỏ. Sự sắp xếp lá đài như vậy là đặc trưng điển hình của họ này.
Nhị hoa nhiều, với chiều dài không cố định và tạo thành một đĩa với các chỉ nhị rời. Bầu nhụy thượng, thường với 3 lá noãn; sinh thực giá noãn ở thành vách với 2 (hoặc nhiều hơn) noãn trên mỗi thực giá noãn. Quả là dạng quả nang, thường có 5 (10) mảnh vỏ (3 ở chi Helianthemum). Các hạt nhỏ, với lớp vỏ cứng không thấm nước, nặng khoảng 1 mg[1][2][3][4][5].
Mục lục
Các chi[sửa | sửa mã nguồn]
- Cistus L.: Nham mân khôi, hồng đá
- Fumana (Dunal) Spach
- X Halimiocistus Janch.:
- Halimium (Dunal) Spach (bao gồm cả Crocanthemum): Bán nhật hoa châu Âu
- Helianthemum Mill. (bao gồm cả Atlanthemum): Bán nhật hoa
- Hudsonia L.
- Lechea L.
- Tuberaria (Dunal) Spach (bao gồm cả Therocistus)
Sinh thái[sửa | sửa mã nguồn]
Khả năng của họ Cistaceae trong việc phát triển tốt trong nhiều môi trường sống ven Địa Trung Hải tuân theo 2 tính chất sinh thái học quan trọng: khả năng cộng sinh với nấm và khả năng phục hồi nhanh sau cháy rừng.
Phần lớn các loài trong họ Cistaceae có khả năng cộng sinh với nấm rễ của chi Tuber[6][7]. Trong quan hệ này, nấm bổ sung cho hệ rễ trong nhiệm vụ hấp thụ nước và khoáng chất từ đất, và vì thế cho phép cây chủ sinh sống tốt trên đất nghèo dinh dưỡng. Ngoài ra, một khả năng đáng lưu ý của T. melanosporum là việc nó có thể giết chết mọi loại thực vật khác, ngoại trừ cây chủ, trong phạm vi mà hệ sợi của nó vươn tới, và vì thế tạo cho cây chủ của nó một dạng "đặc quyền" trong vùng đất cận kề [7].
Cistaceae cũng có sự thích ứng tối ưu với cháy rừng. Chúng gieo rắc hạt vào đất trong thời kỳ phát triển, nhưng các hạt này không nảy mầm trong mùa sau. Lớp vỏ cứng, không thấm nước làm cho các hạt ở trạng thái ngủ trong một khoảng thời gian dài. Với kích thước nhỏ, chúng có thể tạo thành một lớp hạt dày nằm sâu dưới mặt đất. Khi lửa cháy làm thảm thực vật bề mặt bị tiêu hủy, lớp vỏ của các hạt này cũng bị mềm đi hay tách ra do nhiệt, và các hạt còn sống sót sẽ nảy mầm rất nhanh sau khi cháy. Cơ chế này cho phép các loài của họ Cistaceae sinh ra một lượng lớn các cây non đồng thời vào đúng thời điểm, và vì vậy chiếm ưu thế quan trọng so với các loài thực vật khác trong quá trình tái phổ biến tại khu vực[1][8].
Gieo trồng, sử dụng[sửa | sửa mã nguồn]
Các chi Cistus, Halimium và Helianthemum được trồng khá rộng rãi làm cây cảnh. Các yêu cầu về đất của chúng là khá khiêm tốn, và khả năng chịu lạnh tốt của chúng cho phép chúng có thể sinh tồn tốt ngay cả trong điều kiện mùa đông nhiều tuyết của Bắc Âu và Anh.
Một vài loài trong chi Cistus, chủ yếu là C. ladanifer được sử dụng để sản xuất một loại nhựa thơm, có công dụng trong công nghiệp sản xuất nước hoa.
Khả năng của họ Cistaceae trong việc tạo ra quan hệ cộng sinh với nấm cục (chi Tuber) đã khơi dậy các nghiên cứu về việc sử dụng chúng làm cây chủ trong việc nuôi trồng nấm cục. Kích thước nhỏ của các cây bụi chi Cistus có thể là có triển vọng hơn, do chúng chiếm ít không gian hơn so với các dạng cây chủ khác như sồi (Quercus spp.) hay thông (Pinus spp.), và vì thế có thể dẫn tới sản lượng cao hơn trên một đơn vị diện tích. Tuy nhiên, cho tới thời điểm năm 2007 vẫn chưa có việc sử dụng ở quy mô thương mại nào theo hướng này.
Đồng nghĩa[sửa | sửa mã nguồn]
Các tên gọi khác cho các chi trong phạm vi họ Cistaceae cũng được định nghĩa trong các ấn phẩm khác nhau, như trong IPNI (2004), nhưng các thành viên trong các chi này chỉ là từ đồng nghĩa của các loài trong 8 chi đã được công nhận nhờ các nghiên cứu sau này. Các danh pháp đó bao gồm:
- Anthelis, Aphananthemum, Atlanthemum, Crocanthemum, Fumanopsis, Gaura, Helianthemon, Hemiptelea, Heteromeris, Horanthes, Horanthus, Ladanium, Ladanum, Lecheoides, Lechidium, Ledonia, Libanotis, Planera, Platonia, Pomelina, Psistina, Psistus, Rhodax, Rhodocistus, Stegitris, Stephanocarpus, Strobon, Taeniostema, Therocistus, Trichasterophyllum, Xolantha, Xolanthes.
Biểu tượng[sửa | sửa mã nguồn]
Trong ngôn ngữ hoa thời kỳ Victoria ở Anh, nhựa gôm của các loài trong họ Cistaceae là biểu tượng cho cái chết sắp xảy ra. Một cách văn vẻ thì nó nghĩa là "Tôi sẽ chết vào ngày mai".
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă Thanos C. A., K. Georghiou, C. Kadis, C. Pantazi (1992). Cistaceae: a plant family with hard seeds. Israel Journal of Botany 41 (4-6): 251-263. (Có sẵn trực tuyến: Tóm tắt, Toàn văn (pdf))
- ^ Heywood V. H. (chủ biên) (1993). Flowering plants of the world, trang 108-109. London: Batsford. ISBN 0-19-521037-9.
- ^ Hutchinson J. (1973). The families of flowering plants: arranged according to a new system based on their probable phylogeny (ấn bản lần thứ 3), trang 254-255. Oxford: Clarendon. ISBN 0-19-854377-8.
- ^ Judd W. S., C. S. Campbell, E. A. Kellogg, P. F. Stevens, M. J. Donoghue (2002). Plant Systematics: A Phylogenetic Approach, ấn bản lần thứ 2, trang 409-410 (Cistaceae). Sunderland, Massachusetts: Sinauer Associates. ISBN 0-87893-403-0.
- ^ Mabberley D. J. (1997). The plant-book: a portable dictionary of the vascular plants (ấn bản lần thứ 2), trang 160. New York: Nhà in Đại học Cambridge. ISBN 0-521-41421-0.
- ^ Chevalier G., D. Mousain, Y. Couteaudier (1975). Associations ectomycorhiziennes entre Tubéracées et Cistacées. Annales de Phytopathologie 7(4), 355-356.
- ^ a ă Giovannetti G., A. Fontana (1982). Mycorrhizal synthesis between Cistaceae and Tuberaceae. New Phytologist, 92, 533-537.
- ^ Ferrandis P., J. M. Herrantz, J. J. Martínez-Sánchez (1999). Effect of fire on hard-coated Cistaceae seed banks and its influence on techniques for quantifying seed banks. Plant Ecology 144 (1): 103-114. (Có sẵn trực tuyến: DOI, Tóm tắt, Toàn văn (pdf))
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- IPNI (2004). The International Plant Names Index - Họ Cistaceae. Truy cập ngày 15-11-2004.
- Jussieu, Antoine Laurent de (1789). Genera Plantarum: 294. Paris.
- Kew (2004). Danh sách các chi trong họ Cistaceae trong Cơ sở dữ liệu các họ và chi thực vật của Vườn Thực vật Hoàng gia Anh, Kew. Truy cập ngày 15-11-2004.
- Page R. J. The Cistus & Halimium Website - Thư mục chứa nhiều dẫn chiếu tới họ Cistaceae.
- Stevens P.F. (2001 trở đi). Website của Angiosperm Phylogeny (Cistaceae). Phiên bản ngày 5-5-2004.
- Cistaceae trong L. Watson và M.J. Dallwitz (1992 trở đi). Các họ thực vật có hoa: Miêu tả, minh họa, nhận dạng, thông tin tra cứu. http://delta-intkey.com

markdown:
# Họ Nham mân khôi
|Họ Nham mân khôi|
|
|![]()
*Cistus incanus* [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Eudicots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_hai_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m_th%E1%BA%ADt_s%E1%BB%B1) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Malvales](/wiki/B%E1%BB%99_C%E1%BA%A9m_qu%E1%BB%B3) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) **Cistaceae** [Juss.](/wiki/Antoine_Laurent_de_Jussieu), 1789 [Chi điển hình](/wiki/Sinh_v%E1%BA%ADt_%C4%91i%E1%BB%83n_h%C3%ACnh) [Cistus](/w/index.php?title=Chi_Nham_m%C3%A2n_kh%C3%B4i&action=edit&redlink=1) [L.](/wiki/Carl_von_Linn%C3%A9), 1753 **Họ Nham mân khôi** hay **họ Hoa hồng đá** ( [danh pháp khoa học](/wiki/Danh_ph%C3%A1p): **Cistaceae**), là một họ nhỏ trong [thực vật có hoa](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa), được biết đến vì các cây bụi khá đẹp của chúng, phần lớn được phủ đầy hoa vào thời gian ra hoa. Họ này bao gồm khoảng 170-200 loài trong 8 chi, phân bố chủ yếu trong khu vực ôn đới của [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u) và ven [Địa Trung Hải](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_Trung_H%E1%BA%A3i), nhưng cũng có ở [Bắc Mỹ](/wiki/B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9); ngoài ra còn có một vài loài ở [Nam Mỹ](/wiki/Nam_M%E1%BB%B9). Phần lớn các loài trong họ Cistaceae là các cây bụi nhỏ và thấp, một vài loài là cây thân thảo. Chúng ưa thích các môi trường sống khô và nhiều nắng, đồng thời sống tốt trên các loại đất nghèo dinh dưỡng. Nhiều loài được trồng làm cây cảnh trong vườn.
Chúng thông thường có hoa màu vàng, hồng hay trắng, nói chung là tồn tại trong thời gian không lâu (nên mới có tên gọi là bán nhật hoa, nghĩa là hoa nửa ngày). Các hoa lưỡng tính, mọc đơn độc hay thành cụm dạng xim; nói chung có 5 (đôi khi 3) cánh hoa (ví dụ chi
*Lechea*). Các cánh hoa rời, thông thường xoăn khi ở dạng chồi, và đôi khi trong các hoa đã nở (như ở *Cistus incanus*). Chúng có 5 lá đài, trong đó 3 lá đài bên trong rộng hơn còn 2 lá đài bên ngoài hẹp và đôi khi được xem như là các lá bắc nhỏ. Sự sắp xếp lá đài như vậy là đặc trưng điển hình của họ này.
Nhị hoa nhiều, với chiều dài không cố định và tạo thành một đĩa với các chỉ nhị rời. Bầu nhụy thượng, thường với 3 lá noãn; sinh thực giá noãn ở thành vách với 2 (hoặc nhiều hơn) noãn trên mỗi thực giá noãn. Quả là dạng quả nang, thường có 5 (10) mảnh vỏ (3 ở chi
*Helianthemum*). Các hạt nhỏ, với lớp vỏ cứng không thấm nước, nặng khoảng 1 mg [[1]](#cite_note-Thanos-1) [[2]](#cite_note-2) [[3]](#cite_note-3) [[4]](#cite_note-4) . [5]
## Mục lục
## Các chi[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_Nham_m%C3%A2n_kh%C3%B4i&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_Nham_m%C3%A2n_kh%C3%B4i&action=edit§ion=1)] *L.: Nham mân khôi, hồng đá* [Cistus](/w/index.php?title=Cistus&action=edit&redlink=1) *(Dunal) Spach* [Fumana](/w/index.php?title=Fumana&action=edit&redlink=1) *Janch.:* [X Halimiocistus](/w/index.php?title=Halimiocistus&action=edit&redlink=1) *(Dunal) Spach (bao gồm cả* [Halimium](/w/index.php?title=Halimium&action=edit&redlink=1) *Crocanthemum*): Bán nhật hoa châu Âu *Mill. (bao gồm cả* [Helianthemum](/w/index.php?title=Helianthemum&action=edit&redlink=1) *Atlanthemum*): Bán nhật hoa *L.* [Hudsonia](/w/index.php?title=Hudsonia&action=edit&redlink=1) *L.* [Lechea](/w/index.php?title=Lechea&action=edit&redlink=1) *(Dunal) Spach (bao gồm cả* [Tuberaria](/w/index.php?title=Tuberaria&action=edit&redlink=1) *Therocistus*)
## Sinh thái[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_Nham_m%C3%A2n_kh%C3%B4i&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_Nham_m%C3%A2n_kh%C3%B4i&action=edit§ion=2)]
Khả năng của họ Cistaceae trong việc phát triển tốt trong nhiều môi trường sống ven Địa Trung Hải tuân theo 2 tính chất sinh thái học quan trọng: khả năng cộng sinh với nấm và khả năng phục hồi nhanh sau cháy rừng.
Phần lớn các loài trong họ Cistaceae có khả năng cộng sinh với nấm rễ của chi
[Tuber](/w/index.php?title=Chi_N%E1%BA%A5m_c%E1%BB%A5c&action=edit&redlink=1) [[6]](#cite_note-6) . Trong quan hệ này, nấm bổ sung cho hệ rễ trong nhiệm vụ hấp thụ nước và khoáng chất từ đất, và vì thế cho phép cây chủ sinh sống tốt trên đất nghèo dinh dưỡng. Ngoài ra, một khả năng đáng lưu ý của [7] *T. melanosporum*là việc nó có thể giết chết mọi loại thực vật khác, ngoại trừ cây chủ, trong phạm vi mà hệ sợi của nó vươn tới, và vì thế tạo cho cây chủ của nó một dạng "đặc quyền" trong vùng đất cận kề . [[7]](#cite_note-Giovannetti-7)
Cistaceae cũng có sự thích ứng tối ưu với cháy rừng. Chúng gieo rắc hạt vào đất trong thời kỳ phát triển, nhưng các hạt này không nảy mầm trong mùa sau. Lớp vỏ cứng, không thấm nước làm cho các hạt ở trạng thái ngủ trong một khoảng thời gian dài. Với kích thước nhỏ, chúng có thể tạo thành một lớp hạt dày nằm sâu dưới mặt đất. Khi lửa cháy làm thảm thực vật bề mặt bị tiêu hủy, lớp vỏ của các hạt này cũng bị mềm đi hay tách ra do nhiệt, và các hạt còn sống sót sẽ nảy mầm rất nhanh sau khi cháy. Cơ chế này cho phép các loài của họ Cistaceae sinh ra một lượng lớn các cây non đồng thời vào đúng thời điểm, và vì vậy chiếm ưu thế quan trọng so với các loài thực vật khác trong quá trình tái phổ biến tại khu vực
[[1]](#cite_note-Thanos-1) . [8]
## Gieo trồng, sử dụng[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_Nham_m%C3%A2n_kh%C3%B4i&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_Nham_m%C3%A2n_kh%C3%B4i&action=edit§ion=3)]
Các chi
*Cistus*, *Halimium* và *Helianthemum* được trồng khá rộng rãi làm cây cảnh. Các yêu cầu về đất của chúng là khá khiêm tốn, và khả năng chịu lạnh tốt của chúng cho phép chúng có thể sinh tồn tốt ngay cả trong điều kiện mùa đông nhiều tuyết của Bắc Âu và [Anh](/wiki/Anh).
Một vài loài trong chi
*Cistus*, chủ yếu là *C. ladanifer* được sử dụng để sản xuất một loại nhựa thơm, có công dụng trong công nghiệp sản xuất [nước hoa](/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc_hoa).
Khả năng của họ Cistaceae trong việc tạo ra quan hệ cộng sinh với
[nấm cục](/wiki/N%E1%BA%A5m_c%E1%BB%A5c) (chi *Tuber*) đã khơi dậy các nghiên cứu về việc sử dụng chúng làm cây chủ trong việc nuôi trồng nấm cục. Kích thước nhỏ của các cây bụi chi *Cistus* có thể là có triển vọng hơn, do chúng chiếm ít không gian hơn so với các dạng cây chủ khác như [sồi](/wiki/Chi_S%E1%BB%93i) ( *Quercus* spp.) hay [thông](/wiki/Chi_Th%C3%B4ng) ( *Pinus* spp.), và vì thế có thể dẫn tới sản lượng cao hơn trên một đơn vị diện tích. Tuy nhiên, cho tới thời điểm năm 2007 vẫn chưa có việc sử dụng ở quy mô thương mại nào theo hướng này.
## Đồng nghĩa[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_Nham_m%C3%A2n_kh%C3%B4i&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_Nham_m%C3%A2n_kh%C3%B4i&action=edit§ion=4)]
Các tên gọi khác cho các chi trong phạm vi họ Cistaceae cũng được định nghĩa trong các ấn phẩm khác nhau, như trong IPNI (2004), nhưng các thành viên trong các chi này chỉ là từ đồng nghĩa của các loài trong 8 chi đã được công nhận nhờ các nghiên cứu sau này. Các danh pháp đó bao gồm:
*Anthelis, Aphananthemum, Atlanthemum, Crocanthemum, Fumanopsis, Gaura, Helianthemon, Hemiptelea, Heteromeris, Horanthes, Horanthus, Ladanium, Ladanum, Lecheoides, Lechidium, Ledonia, Libanotis, Planera, Platonia, Pomelina, Psistina, Psistus, Rhodax, Rhodocistus, Stegitris, Stephanocarpus, Strobon, Taeniostema, Therocistus, Trichasterophyllum, Xolantha, Xolanthes*.
## Biểu tượng[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_Nham_m%C3%A2n_kh%C3%B4i&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_Nham_m%C3%A2n_kh%C3%B4i&action=edit§ion=5)]
Trong ngôn ngữ hoa thời kỳ
[Victoria](/wiki/Victoria_c%E1%BB%A7a_Anh) ở Anh, nhựa gôm của các loài trong họ Cistaceae là biểu tượng cho cái chết sắp xảy ra. Một cách văn vẻ thì nó nghĩa là "Tôi sẽ chết vào ngày mai".
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_Nham_m%C3%A2n_kh%C3%B4i&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_Nham_m%C3%A2n_kh%C3%B4i&action=edit§ion=6)]
- ^
**a** [Thanos C. A., K. Georghiou, C. Kadis, C. Pantazi (1992). Cistaceae: a plant family with hard seeds.](#cite_ref-Thanos_1-1) **ă** *Israel Journal of Botany*41 (4-6): 251-263. (Có sẵn trực tuyến: [Tóm tắt](http://www.biology.uoa.gr/~cthanos/Papers/Abstracts/Cistaceae.htm), [Toàn văn (pdf)](http://www.biology.uoa.gr/~cthanos/Papers/Cistaceae.pdf)) **Heywood V. H. (chủ biên) (1993).** [^](#cite_ref-2) *Flowering plants of the world*, trang 108-109. London: Batsford. [ISBN 0-19-521037-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0195210379). **Hutchinson J. (1973).** [^](#cite_ref-3) *The families of flowering plants: arranged according to a new system based on their probable phylogeny*(ấn bản lần thứ 3), trang 254-255. Oxford: Clarendon. [ISBN 0-19-854377-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0198543778). **Judd W. S., C. S. Campbell, E. A. Kellogg, P. F. Stevens, M. J. Donoghue (2002).** [^](#cite_ref-4) *Plant Systematics: A Phylogenetic Approach*, ấn bản lần thứ 2, trang 409-410 (Cistaceae). Sunderland, Massachusetts: Sinauer Associates. [ISBN 0-87893-403-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0878934030). **Mabberley D. J. (1997).** [^](#cite_ref-5) *The plant-book: a portable dictionary of the vascular plants*(ấn bản lần thứ 2), trang 160. New York: Nhà in Đại học Cambridge. [ISBN 0-521-41421-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0521414210). **Chevalier G., D. Mousain, Y. Couteaudier (1975). Associations ectomycorhiziennes entre Tubéracées et Cistacées.** [^](#cite_ref-6) *Annales de Phytopathologie* **7**(4), 355-356.
- ^
**a** [Giovannetti G., A. Fontana (1982). Mycorrhizal synthesis between Cistaceae and Tuberaceae.](#cite_ref-Giovannetti_7-1) **ă** *New Phytologist*, **92**, 533-537. **Ferrandis P., J. M. Herrantz, J. J. Martínez-Sánchez (1999). Effect of fire on hard-coated Cistaceae seed banks and its influence on techniques for quantifying seed banks.** [^](#cite_ref-8) *Plant Ecology*144 (1): 103-114. (Có sẵn trực tuyến: [DOI](http://dx.doi.org/10.1023/A:1009816309061), [Tóm tắt](http://ipsapp007.kluweronline.com/IPS/content/ext/x/J/5220/I/27/A/4/abstract.htm), [Toàn văn (pdf)](http://ipsapp007.kluweronline.com/content/getfile/5220/27/4/fulltext.pdf))
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_Nham_m%C3%A2n_kh%C3%B4i&veaction=edit§ion=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_Nham_m%C3%A2n_kh%C3%B4i&action=edit§ion=7)]
- IPNI (2004). The International Plant Names Index -
[Họ Cistaceae](http://www.ipni.org/ipni/plantsearch?find_family=Cistaceae&find_isAPNIRecord=on&find_isGCIRecord=on&find_isIKRecord=on&output_format=normal&query_type=by_query). Truy cập ngày 15-11-2004. [Jussieu, Antoine Laurent de](/wiki/Antoine_Laurent_de_Jussieu)(1789). *Genera Plantarum*: 294. Paris.
- Kew (2004).
[Danh sách các chi trong họ Cistaceae](http://www.kew.org/cgi-bin/web.dbs/genlist.pl?CISTACEAE)trong [Cơ sở dữ liệu các họ và chi thực vật](http://www.rbgkew.org.uk/data/genlist.html)của Vườn Thực vật Hoàng gia Anh, Kew. Truy cập ngày 15-11-2004.
- Page R. J.
[The Cistus & Halimium Website](http://www.cistuspage.org.uk/)- [Thư mục](http://www.cistuspage.org.uk/BIBLIOG-Alphabetical.htm)chứa nhiều dẫn chiếu tới họ Cistaceae.
- Stevens P.F. (2001 trở đi).
[Website của Angiosperm Phylogeny](http://www.mobot.org/MOBOT/research/APweb/)( [Cistaceae](http://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/orders/malvalesweb.htm#Cistaceae)). Phiên bản ngày 5-5-2004. [Cistaceae](http://delta-intkey.com/angio/www/cistacea.htm)trong [L. Watson và M.J. Dallwitz (1992 trở đi). Các họ thực vật có hoa: Miêu tả, minh họa, nhận dạng, thông tin tra cứu.](http://delta-intkey.com/angio/) [http://delta-intkey.com](http://delta-intkey.com)
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.05:-77.47:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

X-Cache-Status: miss

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish-v4, 1.1 varnish-v4

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1065 miss, cp1053 miss

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Accept-Ranges: bytes