text:
Danh sách các quận của Wisconsin
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Danh sách này liệt kê 72 quận của tiểu bang Wisconsin, Hoa Kỳ. Tiểu bang Wisconsin được thành lập từ vùng lãnh thổ Wisconsin ngày 29 tháng 5 năm 1848, với 28 quận.
Danh sách các quận[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “EPA County FIPS Code Listing”. US Environmental Protection Agency. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2008.
- ^ a ă â b “NACo - Find a county”. National Association of Counties. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2008.
- ^ a ă â “WCA: County Directory”. Wisconsin Counties Association. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2008.
- ^ a ă “Wisconsin QuickFacts”. U.S. Census Bureau. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2008. (2000 Census)
- ^ Elkins, Winston (1985). Trempealeau and the Mississippi River Dam. Trempealeau County, WI: Trempealeau County Historical Society.

markdown:
# Danh sách các quận của Wisconsin
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Danh sách này liệt kê 72
[quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Hoa_K%E1%BB%B3) của tiểu bang [Wisconsin](/wiki/Wisconsin), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Tiểu bang Wisconsin được thành lập từ vùng lãnh thổ Wisconsin ngày 29 tháng 5 năm 1848, với 28 quận.
## Danh sách các quận[
[sửa](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Wisconsin&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Wisconsin&action=edit§ion=1)]
|Quận
||Mã FIPS
| |Quận lỵ
| |Thành lập
| |Thành lập từ
| |Từ nguyên
||Dân số
||Diện tích
||Bản đồ
|
|
|[001](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55001.html) [Friendship](/wiki/Friendship,_Wisconsin) [John Quincy Adams](/wiki/John_Quincy_Adams)(1767-1848), [President of the United States](/w/index.php?title=President_of_the_United_States&action=edit&redlink=1)1825-1829
( 1.678 km
2) ![ State map highlighting Adams County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/06/Map_of_Wisconsin_highlighting_Adams_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Adams_County.svg.png)
![ State map highlighting Adams County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/06/Map_of_Wisconsin_highlighting_Adams_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Adams_County.svg.png)
[Ashland County](/w/index.php?title=Ashland_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [003](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55003.html) [Ashland](/wiki/Ashland,_Wisconsin) [Ashland](/w/index.php?title=Ashland,_The_Henry_Clay_Estate&action=edit&redlink=1), [Henry Clay](/wiki/Henry_Clay)'s estate in [Kentucky](/wiki/Kentucky)
( 2.704 km
2) ![ State map highlighting Ashland County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/68/Map_of_Wisconsin_highlighting_Ashland_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Ashland_County.svg.png)
![ State map highlighting Ashland County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/68/Map_of_Wisconsin_highlighting_Ashland_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Ashland_County.svg.png)
[Barron County](/w/index.php?title=Barron_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [005](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55005.html) [Barron](/wiki/Barron,_Wisconsin) [Henry D. Barron](/w/index.php?title=Henry_D._Barron&action=edit&redlink=1), state senator and circuit court judge.
( 2.235 km
2) ![ State map highlighting Barron County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/61/Map_of_Wisconsin_highlighting_Barron_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Barron_County.svg.png)
![ State map highlighting Barron County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/61/Map_of_Wisconsin_highlighting_Barron_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Barron_County.svg.png)
[Bayfield County](/w/index.php?title=Bayfield_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [007](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55007.html) [Washburn](/wiki/Washburn,_Wisconsin) [Henry Bayfield](/w/index.php?title=Henry_Bayfield&action=edit&redlink=1), [Royal naval](/w/index.php?title=Royal_Navy&action=edit&redlink=1)officer and first to survey the [Great Lakes](/wiki/Ng%C5%A9_%C4%90%E1%BA%A1i_H%E1%BB%93)area
( 3.823 km
2) ![ State map highlighting Bayfield County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cc/Map_of_Wisconsin_highlighting_Bayfield_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Bayfield_County.svg.png)
![ State map highlighting Bayfield County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cc/Map_of_Wisconsin_highlighting_Bayfield_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Bayfield_County.svg.png)
[Brown County](/w/index.php?title=Brown_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [009](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55009.html) [Green Bay](/wiki/Green_Bay,_Wisconsin) [Jacob Brown](/w/index.php?title=Jacob_Brown&action=edit&redlink=1)(1775-1828), a commanding general of the [United States Army](/w/index.php?title=United_States_Army&action=edit&redlink=1)during the [War of 1812](/w/index.php?title=War_of_1812&action=edit&redlink=1)
( 1.370 km
2) ![ State map highlighting Brown County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/72/Map_of_Wisconsin_highlighting_Brown_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Brown_County.svg.png)
![ State map highlighting Brown County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/72/Map_of_Wisconsin_highlighting_Brown_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Brown_County.svg.png)
[Buffalo County](/w/index.php?title=Buffalo_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [011](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55011.html) [Alma](/wiki/Alma,_Wisconsin) [Buffalo River](/w/index.php?title=Buffalo_River_(Wisconsin)&action=edit&redlink=1), which flows through the county.
( 1.772 km
2) ![ State map highlighting Buffalo County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5d/Map_of_Wisconsin_highlighting_Buffalo_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Buffalo_County.svg.png)
![ State map highlighting Buffalo County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5d/Map_of_Wisconsin_highlighting_Buffalo_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Buffalo_County.svg.png)
[Burnett County](/w/index.php?title=Burnett_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [013](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55013.html) [Siren](/w/index.php?title=Siren,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [Thomas P. Burnett](/w/index.php?title=Thomas_P._Burnett&action=edit&redlink=1), [state legislator](/w/index.php?title=Wisconsin_Legislature&action=edit&redlink=1)
( 2.129 km
2) ![ State map highlighting Burnett County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6f/Map_of_Wisconsin_highlighting_Burnett_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Burnett_County.svg.png)
![ State map highlighting Burnett County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6f/Map_of_Wisconsin_highlighting_Burnett_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Burnett_County.svg.png)
[Calumet County](/w/index.php?title=Calumet_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [015](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55015.html) [Chilton](/wiki/Chilton,_Wisconsin) [Menominee](/w/index.php?title=Menominee&action=edit&redlink=1)peace pipe.
( 829 km
2) ![ State map highlighting Calumet County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/76/Map_of_Wisconsin_highlighting_Calumet_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Calumet_County.svg.png)
![ State map highlighting Calumet County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/76/Map_of_Wisconsin_highlighting_Calumet_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Calumet_County.svg.png)
[Chippewa County](/w/index.php?title=Chippewa_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [017](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55017.html) [Chippewa Falls](/wiki/Chippewa_Falls,_Wisconsin) [Ojibwe](/w/index.php?title=Ojibwe&action=edit&redlink=1)nation of [Native Americans](/w/index.php?title=Native_Americans_in_the_United_States&action=edit&redlink=1)(historically referred to as Chippewa)
( 2.616 km
2) ![ State map highlighting Chippewa County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/57/Map_of_Wisconsin_highlighting_Chippewa_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Chippewa_County.svg.png)
![ State map highlighting Chippewa County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/57/Map_of_Wisconsin_highlighting_Chippewa_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Chippewa_County.svg.png)
[Clark County](/w/index.php?title=Clark_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [019](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55019.html) [Neillsville](/wiki/Neillsville,_Wisconsin) [George Rogers Clark](/w/index.php?title=George_Rogers_Clark&action=edit&redlink=1)(1752-1812), [Revolutionary War](/w/index.php?title=American_Revolutionary_War&action=edit&redlink=1)general
( 3.149 km
2) ![ State map highlighting Clark County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/35/Map_of_Wisconsin_highlighting_Clark_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Clark_County.svg.png)
![ State map highlighting Clark County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/35/Map_of_Wisconsin_highlighting_Clark_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Clark_County.svg.png)
[Columbia County](/w/index.php?title=Columbia_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [021](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55021.html) [Portage](/wiki/Portage,_Wisconsin) [Christopher Columbus](/wiki/Cristoforo_Colombo)(1451-1506), navigator and explorer
( 2.005 km
2) ![ State map highlighting Columbia County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/24/Map_of_Wisconsin_highlighting_Columbia_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Columbia_County.svg.png)
![ State map highlighting Columbia County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/24/Map_of_Wisconsin_highlighting_Columbia_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Columbia_County.svg.png)
[Crawford County](/w/index.php?title=Crawford_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [023](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55023.html) [Prairie du Chien](/wiki/Prairie_du_Chien,_Wisconsin) [William Harris Crawford](/w/index.php?title=William_Harris_Crawford&action=edit&redlink=1)(1772-1834), [United States Senator from Georgia](/w/index.php?title=United_States_Congressional_Delegations_from_Georgia&action=edit&redlink=1)1807-1813 and [Secretary of the Treasury](/w/index.php?title=United_States_Secretary_of_the_Treasury&action=edit&redlink=1)1816-1825
( 1.484 km
2) ![ State map highlighting Crawford County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Map_of_Wisconsin_highlighting_Crawford_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Crawford_County.svg.png)
![ State map highlighting Crawford County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Map_of_Wisconsin_highlighting_Crawford_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Crawford_County.svg.png)
[Dane County](/w/index.php?title=Dane_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [025](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55025.html) [Madison](/wiki/Madison,_Wisconsin) [Nathan Dane](/w/index.php?title=Nathan_Dane&action=edit&redlink=1)(1752-1835), delegate to the [First Continental Congress](/w/index.php?title=First_Continental_Congress&action=edit&redlink=1)1785-1788
( 3.113 km
2) ![ State map highlighting Dane County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/45/Map_of_Wisconsin_highlighting_Dane_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Dane_County.svg.png)
![ State map highlighting Dane County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/45/Map_of_Wisconsin_highlighting_Dane_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Dane_County.svg.png)
[Dodge County](/w/index.php?title=Dodge_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [027](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55027.html) [Juneau](/wiki/Juneau,_Wisconsin) [Henry Dodge](/w/index.php?title=Henry_Dodge&action=edit&redlink=1)(1782-1867), [Territorial Governor of Wisconsin](/w/index.php?title=List_of_Governors_of_Wisconsin&action=edit&redlink=1)1848-1857
( 2.284 km
2) ![ State map highlighting Dodge County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Map_of_Wisconsin_highlighting_Dodge_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Dodge_County.svg.png)
![ State map highlighting Dodge County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Map_of_Wisconsin_highlighting_Dodge_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Dodge_County.svg.png)
[Door County](/w/index.php?title=Door_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [029](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55029.html) [Sturgeon Bay](/wiki/Sturgeon_Bay,_Wisconsin) [Door Peninsula](/w/index.php?title=Door_Peninsula&action=edit&redlink=1)known as *porte des morts*, or "door of the dead" in [Tiếng Pháp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ph%C3%A1p)
( 1.251 km
2) ![ State map highlighting Door County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/18/Map_of_Wisconsin_highlighting_Door_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Door_County.svg.png)
![ State map highlighting Door County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/18/Map_of_Wisconsin_highlighting_Door_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Door_County.svg.png)
[Douglas County](/w/index.php?title=Douglas_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [031](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55031.html) [Superior](/wiki/Superior,_Wisconsin) [Stephen Douglas](/w/index.php?title=Stephen_Douglas&action=edit&redlink=1)(1813-1861), [United States Senator](/w/index.php?title=United_States_Senator&action=edit&redlink=1)1847-1861
( 3.390 km
2) ![ State map highlighting Douglas County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/84/Map_of_Wisconsin_highlighting_Douglas_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Douglas_County.svg.png)
![ State map highlighting Douglas County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/84/Map_of_Wisconsin_highlighting_Douglas_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Douglas_County.svg.png)
[Dunn County](/w/index.php?title=Dunn_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [033](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55033.html) [Menomonie](/wiki/Menomonie,_Wisconsin) [Charles Dunn](/w/index.php?title=Charles_Dunn&action=edit&redlink=1), [state senator](/w/index.php?title=Wisconsin_Senate&action=edit&redlink=1)và [chief justice](/w/index.php?title=Chief_justice&action=edit&redlink=1)of Wisconsin Territory
( 2.207 km
2) ![ State map highlighting Dunn County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/50/Map_of_Wisconsin_highlighting_Dunn_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Dunn_County.svg.png)
![ State map highlighting Dunn County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/50/Map_of_Wisconsin_highlighting_Dunn_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Dunn_County.svg.png)
[Eau Claire County](/w/index.php?title=Eau_Claire_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [035](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55035.html) [Eau Claire](/wiki/Eau_Claire,_Wisconsin) [City of Eau Claire](/wiki/Eau_Claire,_Wisconsin), itself French for "clear water"
( 1.652 km
2) ![ State map highlighting Eau Claire County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a8/Map_of_Wisconsin_highlighting_Eau_Claire_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Eau_Claire_County.svg.png)
![ State map highlighting Eau Claire County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a8/Map_of_Wisconsin_highlighting_Eau_Claire_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Eau_Claire_County.svg.png)
[Florence County](/w/index.php?title=Florence_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [037](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55037.html) [Florence (CDP)](/w/index.php?title=Florence_(CDP),_Wisconsin&action=edit&redlink=1)
( 1.264 km
2) ![ State map highlighting Florence County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dc/Map_of_Wisconsin_highlighting_Florence_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Florence_County.svg.png)
![ State map highlighting Florence County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dc/Map_of_Wisconsin_highlighting_Florence_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Florence_County.svg.png)
[Fond du Lac County](/w/index.php?title=Fond_du_Lac_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [039](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55039.html) [Fond du Lac](/wiki/Fond_du_Lac,_Wisconsin)
( 1.873 km
2) ![ State map highlighting Fond du Lac County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2e/Map_of_Wisconsin_highlighting_Fond_du_Lac_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Fond_du_Lac_County.svg.png)
![ State map highlighting Fond du Lac County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2e/Map_of_Wisconsin_highlighting_Fond_du_Lac_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Fond_du_Lac_County.svg.png)
[Forest County](/w/index.php?title=Forest_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [041](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55041.html) [Crandon](/wiki/Crandon,_Wisconsin)
( 2.626 km
2) ![ State map highlighting Forest County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/26/Map_of_Wisconsin_highlighting_Forest_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Forest_County.svg.png)
![ State map highlighting Forest County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/26/Map_of_Wisconsin_highlighting_Forest_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Forest_County.svg.png)
[Grant County](/w/index.php?title=Grant_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [043](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55043.html) [Lancaster](/wiki/Lancaster,_Wisconsin)
( 2.973 km
2) ![ State map highlighting Grant County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/26/Map_of_Wisconsin_highlighting_Grant_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Grant_County.svg.png)
![ State map highlighting Grant County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/26/Map_of_Wisconsin_highlighting_Grant_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Grant_County.svg.png)
[Green County](/w/index.php?title=Green_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [045](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55045.html) [Monroe](/wiki/Monroe,_Wisconsin) [Nathanael Greene](/wiki/Nathanael_Greene)(1742-1786), [quartermaster general](/w/index.php?title=Quartermaster_general&action=edit&redlink=1)during the [American Revolutionary War](/w/index.php?title=American_Revolutionary_War&action=edit&redlink=1)
( 1.513 km
2) ![ State map highlighting Green County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/be/Map_of_Wisconsin_highlighting_Green_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Green_County.svg.png)
![ State map highlighting Green County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/be/Map_of_Wisconsin_highlighting_Green_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Green_County.svg.png)
[Green Lake County](/w/index.php?title=Green_Lake_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [047](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55047.html) [Green Lake](/wiki/Green_Lake,_Wisconsin) [Green Lake](/w/index.php?title=Green_Lake_(Wisconsin)&action=edit&redlink=1), located within the county
( 917 km
2) ![ State map highlighting Green Lake County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/28/Map_of_Wisconsin_highlighting_Green_Lake_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Green_Lake_County.svg.png)
![ State map highlighting Green Lake County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/28/Map_of_Wisconsin_highlighting_Green_Lake_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Green_Lake_County.svg.png)
[Iowa County](/w/index.php?title=Iowa_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [049](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55049.html) [Dodgeville](/wiki/Dodgeville,_Wisconsin) [Iowa tribe](/w/index.php?title=Iowa_tribe&action=edit&redlink=1)of Native Americans
( 1.976 km
2) ![ State map highlighting Iowa County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ee/Map_of_Wisconsin_highlighting_Iowa_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Iowa_County.svg.png)
![ State map highlighting Iowa County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ee/Map_of_Wisconsin_highlighting_Iowa_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Iowa_County.svg.png)
[Iron County](/w/index.php?title=Iron_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [051](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55051.html) [Hurley](/wiki/Hurley,_Wisconsin) [iron](/wiki/Iron)deposits
( 1.961 km
2) ![ State map highlighting Iron County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Map_of_Wisconsin_highlighting_Iron_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Iron_County.svg.png)
![ State map highlighting Iron County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Map_of_Wisconsin_highlighting_Iron_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Iron_County.svg.png)
[Jackson County](/w/index.php?title=Jackson_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [053](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55053.html) [Black River Falls](/wiki/Black_River_Falls,_Wisconsin) [Andrew Jackson](/wiki/Andrew_Jackson)(1767-1845), President of the United States 1829–1837
( 2.556 km
2) ![ State map highlighting Jackson County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/52/Map_of_Wisconsin_highlighting_Jackson_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Jackson_County.svg.png)
![ State map highlighting Jackson County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/52/Map_of_Wisconsin_highlighting_Jackson_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Jackson_County.svg.png)
[Jefferson County](/w/index.php?title=Jefferson_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [055](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55055.html) [Jefferson](/wiki/Jefferson,_Wisconsin) [Thomas Jefferson](/wiki/Thomas_Jefferson)(1743-1826), President of the United States (1801-1809)
( 1.443 km
2) ![ State map highlighting Jefferson County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Map_of_Wisconsin_highlighting_Jefferson_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Jefferson_County.svg.png)
![ State map highlighting Jefferson County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Map_of_Wisconsin_highlighting_Jefferson_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Jefferson_County.svg.png)
[Juneau County](/w/index.php?title=Juneau_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [057](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55057.html) [Mauston](/wiki/Mauston,_Wisconsin) [Solomon Juneau](/w/index.php?title=Solomon_Juneau&action=edit&redlink=1)(1793-1856), founder of what would become [Milwaukee](/wiki/Milwaukee)
( 1.989 km
2) ![ State map highlighting Juneau County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/05/Map_of_Wisconsin_highlighting_Juneau_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Juneau_County.svg.png)
![ State map highlighting Juneau County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/05/Map_of_Wisconsin_highlighting_Juneau_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Juneau_County.svg.png)
[Kenosha County](/w/index.php?title=Kenosha_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [059](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55059.html) [Kenosha](/wiki/Kenosha,_Wisconsin)
( 707 km
2) ![ State map highlighting Kenosha County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/10/Map_of_Wisconsin_highlighting_Kenosha_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Kenosha_County.svg.png)
![ State map highlighting Kenosha County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/10/Map_of_Wisconsin_highlighting_Kenosha_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Kenosha_County.svg.png)
[Kewaunee County](/w/index.php?title=Kewaunee_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [061](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55061.html) [Kewaunee](/wiki/Kewaunee,_Wisconsin) [Potawatomi](/w/index.php?title=Potawatomi_language&action=edit&redlink=1)word meaning "river of the lost" or an [Ojibwe](/w/index.php?title=Ojibwe_language&action=edit&redlink=1)word meaning "prairie hen", "wild duck" or "to go around"
( 888 km
2) ![ State map highlighting Kewaunee County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4e/Map_of_Wisconsin_highlighting_Kewaunee_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Kewaunee_County.svg.png)
![ State map highlighting Kewaunee County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4e/Map_of_Wisconsin_highlighting_Kewaunee_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Kewaunee_County.svg.png)
[La Crosse County](/w/index.php?title=La_Crosse_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [063](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55063.html) [La Crosse](/wiki/La_Crosse,_Wisconsin) [lacrosse](/wiki/Lacrosse)
( 1.173 km
2) ![ State map highlighting La Crosse County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5d/Map_of_Wisconsin_highlighting_La_Crosse_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_La_Crosse_County.svg.png)
![ State map highlighting La Crosse County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5d/Map_of_Wisconsin_highlighting_La_Crosse_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_La_Crosse_County.svg.png)
[Lafayette County](/w/index.php?title=Lafayette_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [065](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55065.html) [Darlington](/wiki/Darlington,_Wisconsin) [marquis de La Fayette](/wiki/Gilbert_du_Motier_de_La_Fayette)(1757-1834), a French general in the [American Revolutionary War](/w/index.php?title=American_Revolutionary_War&action=edit&redlink=1)
( 1.642 km
2) ![ State map highlighting Lafayette County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6f/Map_of_Wisconsin_highlighting_Lafayette_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Lafayette_County.svg.png)
![ State map highlighting Lafayette County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6f/Map_of_Wisconsin_highlighting_Lafayette_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Lafayette_County.svg.png)
[Langlade County](/w/index.php?title=Langlade_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [067](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55067.html) [Antigo](/wiki/Antigo,_Wisconsin) [Charles de Langlade](/w/index.php?title=Charles_de_Langlade&action=edit&redlink=1)(1729 – c.1800), [American Revolutionary War](/w/index.php?title=American_Revolutionary_War&action=edit&redlink=1)veteran and [United States Indian Agent](/w/index.php?title=United_States_Indian_Agent&action=edit&redlink=1)in Green Bay
( 2.261 km
2) ![ State map highlighting Langlade County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c7/Map_of_Wisconsin_highlighting_Langlade_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Langlade_County.svg.png)
![ State map highlighting Langlade County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c7/Map_of_Wisconsin_highlighting_Langlade_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Langlade_County.svg.png)
[Lincoln County](/w/index.php?title=Lincoln_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [069](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55069.html) [Merrill](/wiki/Merrill,_Wisconsin) [Abraham Lincoln](/wiki/Abraham_Lincoln)(1809-1865), President of the United States 1861-1865
( 2.287 km
2) ![ State map highlighting Lincoln County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a7/Map_of_Wisconsin_highlighting_Lincoln_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Lincoln_County.svg.png)
![ State map highlighting Lincoln County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a7/Map_of_Wisconsin_highlighting_Lincoln_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Lincoln_County.svg.png)
[Manitowoc County](/w/index.php?title=Manitowoc_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [071](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55071.html) [Manitowoc](/wiki/Manitowoc,_Wisconsin) *Munedoo-owk*, a Ojibwe word meaning "the place of the good spirit"
( 1.533 km
2) ![ State map highlighting Manitowoc County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c9/Map_of_Wisconsin_highlighting_Manitowoc_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Manitowoc_County.svg.png)
![ State map highlighting Manitowoc County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c9/Map_of_Wisconsin_highlighting_Manitowoc_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Manitowoc_County.svg.png)
[Marathon County](/w/index.php?title=Marathon_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [073](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55073.html) [Wausau](/wiki/Wausau,_Wisconsin) [Marathon, Greece](/w/index.php?title=Marathon,_Greece&action=edit&redlink=1)
( 4.002 km
2) ![ State map highlighting Marathon County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/db/Map_of_Wisconsin_highlighting_Marathon_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Marathon_County.svg.png)
![ State map highlighting Marathon County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/db/Map_of_Wisconsin_highlighting_Marathon_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Marathon_County.svg.png)
[Marinette County](/w/index.php?title=Marinette_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [075](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55075.html) [Marinette](/wiki/Marinette,_Wisconsin)
( 3.631 km
2) ![ State map highlighting Marinette County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3f/Map_of_Wisconsin_highlighting_Marinette_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Marinette_County.svg.png)
![ State map highlighting Marinette County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3f/Map_of_Wisconsin_highlighting_Marinette_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Marinette_County.svg.png)
[Marquette County](/w/index.php?title=Marquette_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [077](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55077.html) [Montello](/wiki/Montello,_Wisconsin) [Father](/w/index.php?title=Priest_(Catholic_Church)&action=edit&redlink=1) [Pere Jacques Marquette](/w/index.php?title=Pere_Jacques_Marquette&action=edit&redlink=1), missionary and explorer
( 1.181 km
2) ![ State map highlighting Marquette County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/Map_of_Wisconsin_highlighting_Marquette_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Marquette_County.svg.png)
![ State map highlighting Marquette County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/Map_of_Wisconsin_highlighting_Marquette_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Marquette_County.svg.png)
[Menominee County](/w/index.php?title=Menominee_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [078](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55078.html) [Keshena](/w/index.php?title=Keshena,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [Menominee Indian Reservation](/w/index.php?title=Menominee_Indian_Reservation&action=edit&redlink=1),Shawano, and Oconto Counties [Menominee](/w/index.php?title=Menominee&action=edit&redlink=1)nation of Native Americans
( 927 km
2) ![ State map highlighting Menominee County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Map_of_Wisconsin_highlighting_Menominee_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Menominee_County.svg.png)
![ State map highlighting Menominee County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Map_of_Wisconsin_highlighting_Menominee_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Menominee_County.svg.png)
[Milwaukee County](/w/index.php?title=Milwaukee_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [079](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55079.html) [Milwaukee](/wiki/Milwaukee,_Wisconsin) *Mahnawaukee-Seepe*, a Native American word meaning "gathering place by the river"
( 627 km
2) ![ State map highlighting Milwaukee County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/34/Map_of_Wisconsin_highlighting_Milwaukee_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Milwaukee_County.svg.png)
![ State map highlighting Milwaukee County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/34/Map_of_Wisconsin_highlighting_Milwaukee_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Milwaukee_County.svg.png)
[Monroe County](/w/index.php?title=Monroe_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [081](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55081.html) [Sparta](/wiki/Sparta,_Wisconsin) [James Monroe](/wiki/James_Monroe)(1758-1831), President of the United States 1817-1825
( 2.334 km
2) ![ State map highlighting Monroe County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fc/Map_of_Wisconsin_highlighting_Monroe_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Monroe_County.svg.png)
![ State map highlighting Monroe County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fc/Map_of_Wisconsin_highlighting_Monroe_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Monroe_County.svg.png)
[Oconto County](/w/index.php?title=Oconto_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [083](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55083.html) [Oconto](/wiki/Oconto,_Wisconsin) [Oconto River](/w/index.php?title=Oconto_River&action=edit&redlink=1), whose name means "plentiful with fish"
( 2.585 km
2) ![ State map highlighting Oconto County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/72/Map_of_Wisconsin_highlighting_Oconto_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Oconto_County.svg.png)
![ State map highlighting Oconto County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/72/Map_of_Wisconsin_highlighting_Oconto_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Oconto_County.svg.png)
[Oneida County](/w/index.php?title=Oneida_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [085](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55085.html) [Rhinelander](/wiki/Rhinelander,_Wisconsin) [Oneida](/w/index.php?title=Oneida_tribe&action=edit&redlink=1)nation of Native Americans
( 2.914 km
2) ![ State map highlighting Oneida County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b3/Map_of_Wisconsin_highlighting_Oneida_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Oneida_County.svg.png)
![ State map highlighting Oneida County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b3/Map_of_Wisconsin_highlighting_Oneida_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Oneida_County.svg.png)
[Outagamie County](/w/index.php?title=Outagamie_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [087](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55087.html) [Appleton](/wiki/Appleton,_Wisconsin) [Outagamie](/w/index.php?title=Outagamie&action=edit&redlink=1)nation of Native Americans
( 1.658 km
2) ![ State map highlighting Outagamie County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/45/Map_of_Wisconsin_highlighting_Outagamie_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Outagamie_County.svg.png)
![ State map highlighting Outagamie County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/45/Map_of_Wisconsin_highlighting_Outagamie_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Outagamie_County.svg.png)
[Ozaukee County](/w/index.php?title=Ozaukee_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [089](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55089.html) [Port Washington](/wiki/Port_Washington,_Wisconsin) [Sauk](/w/index.php?title=Sauk_people&action=edit&redlink=1)nation
( 601 km
2) ![ State map highlighting Ozaukee County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9e/Map_of_Wisconsin_highlighting_Ozaukee_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Ozaukee_County.svg.png)
![ State map highlighting Ozaukee County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9e/Map_of_Wisconsin_highlighting_Ozaukee_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Ozaukee_County.svg.png)
[Pepin County](/w/index.php?title=Pepin_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [091](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55091.html) [Durand](/wiki/Durand,_Wisconsin)
( 601 km
2) ![ State map highlighting Pepin County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d1/Map_of_Wisconsin_highlighting_Pepin_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Pepin_County.svg.png)
![ State map highlighting Pepin County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d1/Map_of_Wisconsin_highlighting_Pepin_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Pepin_County.svg.png)
[Pierce County](/w/index.php?title=Pierce_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [093](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55093.html) [Ellsworth](/w/index.php?title=Ellsworth,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [Franklin Pierce](/wiki/Franklin_Pierce)(1804-1869), President of the United States 1853-1857
( 1.492 km
2) ![ State map highlighting Pierce County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c8/Map_of_Wisconsin_highlighting_Pierce_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Pierce_County.svg.png)
![ State map highlighting Pierce County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c8/Map_of_Wisconsin_highlighting_Pierce_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Pierce_County.svg.png)
[Polk County](/w/index.php?title=Polk_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [095](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55095.html) [Balsam Lake](/w/index.php?title=Balsam_Lake,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [James Polk](/wiki/James_Knox_Polk)(1795-1849), President of the United States (1845-1849)
( 2.375 km
2) ![ State map highlighting Polk County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8e/Map_of_Wisconsin_highlighting_Polk_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Polk_County.svg.png)
![ State map highlighting Polk County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8e/Map_of_Wisconsin_highlighting_Polk_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Polk_County.svg.png)
[Portage County](/w/index.php?title=Portage_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [097](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55097.html) [Stevens Point](/wiki/Stevens_Point,_Wisconsin)
( 2.088 km
2) ![ State map highlighting Portage County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d1/Map_of_Wisconsin_highlighting_Portage_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Portage_County.svg.png)
![ State map highlighting Portage County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d1/Map_of_Wisconsin_highlighting_Portage_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Portage_County.svg.png)
[Price County](/w/index.php?title=Price_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [099](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55099.html) [Phillips](/wiki/Phillips,_Wisconsin) [William T. Price](/w/index.php?title=William_T._Price&action=edit&redlink=1), president of the Wisconsin Senate
( 3.245 km
2) ![ State map highlighting Price County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6d/Map_of_Wisconsin_highlighting_Price_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Price_County.svg.png)
![ State map highlighting Price County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6d/Map_of_Wisconsin_highlighting_Price_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Price_County.svg.png)
[Racine County](/w/index.php?title=Racine_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [101](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55101.html) [Racine](/wiki/Racine,_Wisconsin) *Racine*, the French word for "root", after the [Root River](/w/index.php?title=Root_River_(Wisconsin)&action=edit&redlink=1), which flows through the county
( 862 km
2) ![ State map highlighting Racine County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6c/Map_of_Wisconsin_highlighting_Racine_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Racine_County.svg.png)
![ State map highlighting Racine County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6c/Map_of_Wisconsin_highlighting_Racine_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Racine_County.svg.png)
[Richland County](/w/index.php?title=Richland_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [103](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55103.html) [Richland Center](/wiki/Richland_Center,_Wisconsin) [soil](/w/index.php?title=Soil&action=edit&redlink=1)of the area
( 1.518 km
2) ![ State map highlighting Richland County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cc/Map_of_Wisconsin_highlighting_Richland_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Richland_County.svg.png)
![ State map highlighting Richland County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cc/Map_of_Wisconsin_highlighting_Richland_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Richland_County.svg.png)
[Rock County](/w/index.php?title=Rock_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [105](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55105.html) [Janesville](/wiki/Janesville,_Wisconsin) [Rock River](/w/index.php?title=Rock_River_(Mississippi_River)&action=edit&redlink=1), which flows through the county
( 1.865 km
2) ![ State map highlighting Rock County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bd/Map_of_Wisconsin_highlighting_Rock_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Rock_County.svg.png)
![ State map highlighting Rock County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bd/Map_of_Wisconsin_highlighting_Rock_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Rock_County.svg.png)
[Rusk County](/w/index.php?title=Rusk_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [107](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55107.html) [Ladysmith](/wiki/Ladysmith,_Wisconsin) [Jeremiah McLain Rusk](/w/index.php?title=Jeremiah_McLain_Rusk&action=edit&redlink=1)(1830-1893), [Governor of Wisconsin](/w/index.php?title=Governor_of_Wisconsin&action=edit&redlink=1)1882-1889
( 2.365 km
2) ![ State map highlighting Rusk County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/da/Map_of_Wisconsin_highlighting_Rusk_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Rusk_County.svg.png)
![ State map highlighting Rusk County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/da/Map_of_Wisconsin_highlighting_Rusk_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Rusk_County.svg.png)
[Sauk County](/w/index.php?title=Sauk_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [111](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55111.html) [Baraboo](/wiki/Baraboo,_Wisconsin) [Sauk](/w/index.php?title=Sauk_people&action=edit&redlink=1)nation of Native Americans
( 2.170 km
2) ![ State map highlighting Sauk County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/92/Map_of_Wisconsin_highlighting_Sauk_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Sauk_County.svg.png)
![ State map highlighting Sauk County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/92/Map_of_Wisconsin_highlighting_Sauk_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Sauk_County.svg.png)
[Sawyer County](/w/index.php?title=Sawyer_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [113](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55113.html) [Hayward](/wiki/Hayward,_Wisconsin) [Philetus Sawyer](/w/index.php?title=Philetus_Sawyer&action=edit&redlink=1)(1816-1900), [United States Representative](/w/index.php?title=United_States_Congressional_Delegations_from_Wisconsin&action=edit&redlink=1)(1865-1875) and [Senator](/w/index.php?title=United_States_Congressional_Delegations_from_Wisconsin&action=edit&redlink=1)(1881-1893) from Wisconsin
( 3.253 km
2) ![ State map highlighting Sawyer County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b3/Map_of_Wisconsin_highlighting_Sawyer_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Sawyer_County.svg.png)
![ State map highlighting Sawyer County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b3/Map_of_Wisconsin_highlighting_Sawyer_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Sawyer_County.svg.png)
[Shawano County](/w/index.php?title=Shawano_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [115](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55115.html) [Shawano](/wiki/Shawano,_Wisconsin)
( 2.313 km
2) ![ State map highlighting Shawano County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7a/Map_of_Wisconsin_highlighting_Shawano_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Shawano_County.svg.png)
![ State map highlighting Shawano County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7a/Map_of_Wisconsin_highlighting_Shawano_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Shawano_County.svg.png)
[Sheboygan County](/w/index.php?title=Sheboygan_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [117](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55117.html) [Sheboygan](/wiki/Sheboygan,_Wisconsin) *Shawb-wa-way-kun*, a Native American word meaning "great noise underground"
( 1.331 km
2) ![ State map highlighting Sheboygan County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/72/Map_of_Wisconsin_highlighting_Sheboygan_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Sheboygan_County.svg.png)
![ State map highlighting Sheboygan County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/72/Map_of_Wisconsin_highlighting_Sheboygan_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Sheboygan_County.svg.png)
[Saint Croix County](/w/index.php?title=Saint_Croix_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [109](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55109.html) [Hudson](/wiki/Hudson,_Wisconsin)
( 1.870 km
2) ![ State map highlighting Saint Croix County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/eb/Map_of_Wisconsin_highlighting_Saint_Croix_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Saint_Croix_County.svg.png)
![ State map highlighting Saint Croix County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/eb/Map_of_Wisconsin_highlighting_Saint_Croix_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Saint_Croix_County.svg.png)
[Taylor County](/w/index.php?title=Taylor_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [119](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55119.html) [Medford](/wiki/Medford,_Wisconsin) [William Robert Taylor](/w/index.php?title=William_Robert_Taylor&action=edit&redlink=1)(1820-1909), Governor of Wisconsin 1874-1876
( 2.525 km
2) ![ State map highlighting Taylor County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7c/Map_of_Wisconsin_highlighting_Taylor_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Taylor_County.svg.png)
![ State map highlighting Taylor County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7c/Map_of_Wisconsin_highlighting_Taylor_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Taylor_County.svg.png)
[Trempealeau County](/w/index.php?title=Trempealeau_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [121](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55121.html) [Whitehall](/wiki/Whitehall,_Wisconsin) [bluff](/wiki/Hill)located in a bend of the [Trempealeau River](/w/index.php?title=Trempealeau_River&action=edit&redlink=1), which flows through the county [[5]](#cite_note-5) [[3]](#cite_note-WCA-3)
( 1.901 km
2) ![ State map highlighting Trempealeau County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ab/Map_of_Wisconsin_highlighting_Trempealeau_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Trempealeau_County.svg.png)
![ State map highlighting Trempealeau County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ab/Map_of_Wisconsin_highlighting_Trempealeau_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Trempealeau_County.svg.png)
[Vernon County](/w/index.php?title=Vernon_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [123](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55123.html) [Viroqua](/wiki/Viroqua,_Wisconsin) [Mount Vernon](/wiki/Mount_Vernon), home of [George Washington](/wiki/George_Washington)
( 2.059 km
2) ![ State map highlighting Vernon County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/47/Map_of_Wisconsin_highlighting_Vernon_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Vernon_County.svg.png)
![ State map highlighting Vernon County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/47/Map_of_Wisconsin_highlighting_Vernon_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Vernon_County.svg.png)
[Vilas County](/w/index.php?title=Vilas_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [125](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55125.html) [Eagle River](/wiki/Eagle_River,_Wisconsin) [William Vilas](/w/index.php?title=William_Vilas&action=edit&redlink=1)(1840-1908), officer in the [Civil War](/w/index.php?title=American_Civil_War&action=edit&redlink=1), [United States Postmaster General](/w/index.php?title=United_States_Postmaster_General&action=edit&redlink=1)(1885-1888), [United States Secretary of the Interior](/w/index.php?title=United_States_Secretary_of_the_Interior&action=edit&redlink=1)(1888-1889), and [Senator from Wisconsin](/w/index.php?title=List_of_United_States_Senators_from_Wisconsin&action=edit&redlink=1)(1891-1897)
( 2.264 km
2) ![ State map highlighting Vilas County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c7/Map_of_Wisconsin_highlighting_Vilas_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Vilas_County.svg.png)
![ State map highlighting Vilas County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c7/Map_of_Wisconsin_highlighting_Vilas_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Vilas_County.svg.png)
[Walworth County](/w/index.php?title=Walworth_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [127](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55127.html) [Elkhorn](/wiki/Elkhorn,_Wisconsin) [Reuben Hyde Walworth](/w/index.php?title=Reuben_Hyde_Walworth&action=edit&redlink=1)(1788-1867), [jurist](/w/index.php?title=Jurist&action=edit&redlink=1)from New York
( 1.437 km
2) ![ State map highlighting Walworth County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Map_of_Wisconsin_highlighting_Walworth_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Walworth_County.svg.png)
![ State map highlighting Walworth County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Map_of_Wisconsin_highlighting_Walworth_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Walworth_County.svg.png)
[Washburn County](/w/index.php?title=Washburn_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [129](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55129.html) [Shell Lake](/wiki/Shell_Lake,_Wisconsin) [Cadwallader Washburn](/w/index.php?title=Cadwallader_Washburn&action=edit&redlink=1)(1818-1882), [Governor of Wisconsin](/w/index.php?title=Governor_of_Wisconsin&action=edit&redlink=1)1872–1874 and [Representative from Wisconsin](/w/index.php?title=United_States_congressional_delegations_from_Wisconsin&action=edit&redlink=1)1867–1871
( 2.098 km
2) ![ State map highlighting Washburn County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Map_of_Wisconsin_highlighting_Washburn_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Washburn_County.svg.png)
![ State map highlighting Washburn County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Map_of_Wisconsin_highlighting_Washburn_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Washburn_County.svg.png)
[Washington County](/w/index.php?title=Washington_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [131](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55131.html) [West Bend](/wiki/West_Bend,_Wisconsin) [George Washington](/wiki/George_Washington)(1732-1799), [American Revolutionary War](/w/index.php?title=American_Revolutionary_War&action=edit&redlink=1)leader (1775–1783), and first President of the United States (1789–1797)
( 1.116 km
2) ![ State map highlighting Washington County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/89/Map_of_Wisconsin_highlighting_Washington_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Washington_County.svg.png)
![ State map highlighting Washington County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/89/Map_of_Wisconsin_highlighting_Washington_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Washington_County.svg.png)
[Waukesha County](/w/index.php?title=Waukesha_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [133](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55133.html) [Waukesha](/wiki/Waukesha,_Wisconsin) *Waugooshance*, a Pottawatomi word meaning "little foxes"
( 1.440 km
2) ![ State map highlighting Waukesha County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6e/Map_of_Wisconsin_highlighting_Waukesha_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Waukesha_County.svg.png)
![ State map highlighting Waukesha County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6e/Map_of_Wisconsin_highlighting_Waukesha_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Waukesha_County.svg.png)
[Waupaca County](/w/index.php?title=Waupaca_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [135](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55135.html) [Waupaca](/wiki/Waupaca,_Wisconsin) *wau-pa-ka-ho-nak*, a [Menominee](/w/index.php?title=Menominee_language&action=edit&redlink=1)word meaning "white sand bottom" or "brave young hero"
( 1.945 km
2) ![ State map highlighting Waupaca County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Map_of_Wisconsin_highlighting_Waupaca_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Waupaca_County.svg.png)
![ State map highlighting Waupaca County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Map_of_Wisconsin_highlighting_Waupaca_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Waupaca_County.svg.png)
[Waushara County](/w/index.php?title=Waushara_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [137](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55137.html) [Wautoma](/wiki/Wautoma,_Wisconsin)
( 1.621 km
2) ![ State map highlighting Waushara County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6b/Map_of_Wisconsin_highlighting_Waushara_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Waushara_County.svg.png)
![ State map highlighting Waushara County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6b/Map_of_Wisconsin_highlighting_Waushara_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Waushara_County.svg.png)
[Winnebago County](/w/index.php?title=Winnebago_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [139](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55139.html) [Oshkosh](/wiki/Oshkosh,_Wisconsin) [Winnebago](/w/index.php?title=Ho-Chunk&action=edit&redlink=1)nation of Native Americans
( 1.137 km
2) ![ State map highlighting Winnebago County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/01/Map_of_Wisconsin_highlighting_Winnebago_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Winnebago_County.svg.png)
![ State map highlighting Winnebago County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/01/Map_of_Wisconsin_highlighting_Winnebago_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Winnebago_County.svg.png)
[Wood County](/w/index.php?title=Wood_County,_Wisconsin&action=edit&redlink=1) [141](http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55141.html) [Wisconsin Rapids](/wiki/Wisconsin_Rapids,_Wisconsin) [Joseph Wood](/w/index.php?title=Joseph_Wood_(Wisconsin)&action=edit&redlink=1)(1809-1890), state legislator (1856-1858)
( 2.054 km
2) ![ State map highlighting Wood County](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/61/Map_of_Wisconsin_highlighting_Wood_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Wood_County.svg.png)
![ State map highlighting Wood County](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/61/Map_of_Wisconsin_highlighting_Wood_County.svg/100px-Map_of_Wisconsin_highlighting_Wood_County.svg.png)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Wisconsin&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Wisconsin&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-epa_1-0) [“EPA County FIPS Code Listing”](http://www.epa.gov/enviro/html/codes/wi.html). *US Environmental Protection Agency*. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2008.
- ^
**a** **ă** **â** **b** [“NACo - Find a county”](http://www.naco.org/Template.cfm?Section=Find_a_County&Template=/cffiles/counties/state.cfm&state.cfm&statecode=WI). National Association of Counties. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2008.
- ^
**a** **ă** **â** [“WCA: County Directory”](http://www.wicounties.org/WS_County_Directory.asp). Wisconsin Counties Association. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2008.
- ^
**a** **ă** [“Wisconsin QuickFacts”](http://quickfacts.census.gov/qfd/maps/wisconsin_map.html). *U.S. Census Bureau*. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2008. (2000 Census) **Elkins, Winston (1985).** [^](#cite_ref-5) *Trempealeau and the Mississippi River Dam*. Trempealeau County, WI: Trempealeau County Historical Society.

X-Cache: cp1068 miss, cp1053 miss


text:
Panicale
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Panicale là một đô thị ở Tỉnh Perugia trong vùng Umbria, có khoảng cách khoảng 25 km về phía tây nam của Perugia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 5.623 người và diện tích là 78,8 km².[1]
Đô thị Panicale có các frazioni (các đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) Tavernelle, Colle San Paolo, Missiano, Casalini, Colle Calzolaro, Macereto, Mongiovino, Montale, Colgiordano, Gioveto, và Migliaiolo.
Panicale giáp các đô thị: Castiglione del Lago, Magione, Paciano, Perugia, Piegaro.

markdown:
# Panicale
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|
Thị trưởng Độ cao |441 m
|Diện tích |78,8 km²
|Dân số | - Tổng số (Tháng 12 năm 2004)
||5623
|| - Mật độ
||71/km²
|Múi giờ Tọa độ |panicalesi
||075
|Mã bưu điện |06064 per Panicale, 06068 per Tavernelle
||Tavernelle, Colle San Paolo, Missiano, Casalini, Colle Calzolaro, Macereto, Mongiovino, Montale, Colgiordano, Gioveto, Migliaiolo
|Website: **Panicale** là một đô thị ở [Tỉnh Perugia](/wiki/Perugia_(t%E1%BB%89nh)) trong vùng [Umbria](/wiki/Umbria), có khoảng cách khoảng 25 km về phía tây nam của [Perugia](/wiki/Perugia). Tại thời điểm ngày [31 tháng 12](/wiki/31_th%C3%A1ng_12) năm [2004](/wiki/2004), đô thị này có dân số 5.623 người và diện tích là 78,8 km². [[1]](#cite_note-istat-1)
Đô thị Panicale có các
* (các đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) Tavernelle, Colle San Paolo, Missiano, Casalini, Colle Calzolaro, Macereto, Mongiovino, Montale, Colgiordano, Gioveto, và Migliaiolo. frazioni*
Panicale giáp các đô thị:
[Castiglione del Lago](/w/index.php?title=Castiglione_del_Lago&action=edit&redlink=1), [Magione](/wiki/Magione), [Paciano](/wiki/Paciano), [Perugia](/wiki/Perugia), [Piegaro](/wiki/Piegaro).
## Quá trình thay đổi dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Panicale&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Panicale&action=edit§ion=1)] ![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/timeline/ef2ebe1f376e850b95952a84a1239640.png)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.05:-77.47:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

X-Cache-Status: miss

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish-v4, 1.1 varnish-v4

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1054 miss, cp1053 miss

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Accept-Ranges: bytes


text:
Paulistânia
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Paulistânia là một đô thị ở bang São Paulo của Brasil. Đô thị này nằm ở vĩ độ 22º34'42" độ vĩ nam và kinh độ 49º24'10" độ vĩ tây, trên khu vực có độ cao 645 m. Dân số năm 2004 ước tính là 1.910 người. Đô thị này có diện tích 257,22 km².
Thông tin nhân khẩu[sửa | sửa mã nguồn]
Dữ liệu dân số theo điều tra dân số năm 2000
Tổng dân số: 1.779
- Thành thị: 999
- Nông thôn: 780
- Nam giới: 941
- Nữ giới: 838
Mật độ dân số (người/km²): 6,93
Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi (trên một triệu người): 7,65
Tuổi thọ bình quân (tuổi): 76,37
Tỷ lệ sinh (số trẻ trên mỗi bà mẹ): 2,56
Tỷ lệ biết đọc biết viết: 85,14%
Chỉ số phát triển con người (HDI-M): 0,774
- Chỉ số phát triển con người - Thu nhập: 0,667
- Chỉ số phát triển con người - Tuổi thọ: 0,856
- Chỉ số phát triển con người - Giáo dục: 0,800
(Nguồn: IPEADATA)
Sông ngòi[sửa | sửa mã nguồn]
Các xa lộ[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Estimativas da população para 1º de julho de 2008” (PDF). Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística (IBGE). 29 tháng 8 năm 2008. Truy cập 5 tháng 9 năm 2008.

markdown:
# Paulistânia
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Município de Paulistânia|
|[[Image:|250px|none|]]|
|
|""
|
|
|
|[Ngày kỉ niệm](/w/index.php?title=Ng%C3%A0y_k%E1%BB%89_ni%E1%BB%87m&action=edit&redlink=1) [Thành lập](/w/index.php?title=Th%C3%A0nh_l%E1%BA%ADp&action=edit&redlink=1) [27 tháng 12](/wiki/27_th%C3%A1ng_12)năm [1995](/wiki/1995) [Nhân xưng](/w/index.php?title=Nh%C3%A2n_x%C6%B0ng&action=edit&redlink=1) *Không có thông tin* [Khẩu hiệu](/wiki/Kh%E1%BA%A9u_hi%E1%BB%87u) [Prefeito(a)](/w/index.php?title=Prefeitura_(Brasil)&action=edit&redlink=1) [Bang](/wiki/Bang_Brasil) ![ Bandeira do estado de São Paulo.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2b/Bandeira_do_estado_de_S%C3%A3o_Paulo.svg/20px-Bandeira_do_estado_de_S%C3%A3o_Paulo.svg.png)
![ Bandeira do estado de São Paulo.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2b/Bandeira_do_estado_de_S%C3%A3o_Paulo.svg/20px-Bandeira_do_estado_de_S%C3%A3o_Paulo.svg.png)
[Bang São Paulo](/wiki/Bang_S%C3%A3o_Paulo) [Mesorregião](/w/index.php?title=Mesorregi%C3%A3o&action=edit&redlink=1) [Bauru](/w/index.php?title=Mesorregi%C3%A3o_de_Bauru&action=edit&redlink=1) [Microrregião](/w/index.php?title=Microrregi%C3%A3o&action=edit&redlink=1) [Bauru](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%83u_v%C3%B9ng_Bauru&action=edit&redlink=1) [Khu vực đô thị](/wiki/Khu_v%E1%BB%B1c_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B) *Không có thông tin* *Không có thông tin* [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [km²](/wiki/Km%C2%B2) [Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) *est.* [IBGE](/w/index.php?title=IBGE&action=edit&redlink=1)/ [2008](/wiki/2008) [[1]](#cite_note-IBGE_Pop_2008-1) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) [km²](/wiki/Km%C2%B2) [Cao độ](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) [mét](/wiki/M%C3%A9t) [Khí hậu](/wiki/Kh%C3%AD_h%E1%BA%ADu) *Không có thông tin* [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [UTC-3](/wiki/UTC-3) [HDI](/wiki/Ch%E1%BB%89_s%E1%BB%91_ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n_con_ng%C6%B0%E1%BB%9Di) [PNUD](/w/index.php?title=PNUD&action=edit&redlink=1)/ [2000](/wiki/2000) [GDP](/wiki/GDP) [R$](/wiki/R$)37.473.233,00 [IBGE](/w/index.php?title=IBGE&action=edit&redlink=1)/ [2003](/wiki/2003) [GDP đầu người](/wiki/GDP_%C4%91%E1%BA%A7u_ng%C6%B0%E1%BB%9Di) [R$](/wiki/R$)19.921,97 [IBGE](/w/index.php?title=IBGE&action=edit&redlink=1)/ [2003](/wiki/2003) **Paulistânia** là một đô thị ở [bang](/wiki/Bang_c%E1%BB%A7a_Brasil) [São Paulo](/wiki/S%C3%A3o_Paulo_(bang)) của [Brasil](/wiki/Brasil). Đô thị này nằm ở [vĩ độ](/wiki/V%C4%A9_%C4%91%E1%BB%99) 22º34'42" độ vĩ nam và [kinh độ](/wiki/Kinh_%C4%91%E1%BB%99) 49º24'10" độ vĩ tây, trên khu vực có độ cao 645 m. Dân số năm [2004](/wiki/2004) ước tính là 1.910 người. Đô thị này có diện tích 257,22 km².
## Thông tin nhân khẩu[
[sửa](/w/index.php?title=Paulist%C3%A2nia&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Paulist%C3%A2nia&action=edit§ion=1)] **Dữ liệu dân số theo điều tra dân số năm 2000** [Tổng dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91): 1.779
- Thành thị: 999
- Nông thôn: 780
- Nam giới: 941
- Nữ giới: 838
[Mật độ dân số](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) (người/km²): 6,93 [Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh](/w/index.php?title=T%E1%BB%B7_l%E1%BB%87_t%E1%BB%AD_vong_tr%E1%BA%BB_s%C6%A1_sinh&action=edit&redlink=1) dưới 1 tuổi (trên một triệu người): 7,65 [Tuổi thọ bình quân](/w/index.php?title=Tu%E1%BB%95i_th%E1%BB%8D_b%C3%ACnh_qu%C3%A2n&action=edit&redlink=1) (tuổi): 76,37 [Tỷ lệ sinh](/w/index.php?title=T%E1%BB%B7_l%E1%BB%87_sinh&action=edit&redlink=1) (số trẻ trên mỗi bà mẹ): 2,56 [Tỷ lệ biết đọc biết viết](/wiki/Bi%E1%BA%BFt_ch%E1%BB%AF): 85,14% [Chỉ số phát triển con người](/wiki/Ch%E1%BB%89_s%E1%BB%91_ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n_con_ng%C6%B0%E1%BB%9Di) (HDI-M): 0,774
- Chỉ số phát triển con người - Thu nhập: 0,667
- Chỉ số phát triển con người - Tuổi thọ: 0,856
- Chỉ số phát triển con người - Giáo dục: 0,800
(Nguồn:
[IPEA](/w/index.php?title=IPEA&action=edit&redlink=1)DATA)
### Sông ngòi[
[sửa](/w/index.php?title=Paulist%C3%A2nia&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Paulist%C3%A2nia&action=edit§ion=2)]
### Các xa lộ[
[sửa](/w/index.php?title=Paulist%C3%A2nia&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Paulist%C3%A2nia&action=edit§ion=3)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Paulist%C3%A2nia&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Paulist%C3%A2nia&action=edit§ion=4)] [^](#cite_ref-IBGE_Pop_2008_1-0) [“Estimativas da população para 1º de julho de 2008”](http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2008/POP2008_DOU.pdf)(
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Paulist%C3%A2nia&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Paulist%C3%A2nia&action=edit§ion=5)]
|
|
và

X-Cache-Status: hit

X-Cache: cp1053 hit/1, cp1053 miss


text:
Trợ giúp
Thể loại:Xung đột năm 1708
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
Thể loại này hiện không có trang hay tập tin nào.
Lấy từ “
https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thể_loại:Xung_đột_năm_1708&oldid=23831697
”
Thể loại
:
Năm 1708
Xung đột thập niên 1700
Xung đột thế kỷ 18
Quan hệ quốc tế 1708
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận cho địa chỉ IP này
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Thể loại
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Bài viết chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Phản hồi lỗi
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Liên hệ
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Ngôn ngữ khác
Беларуская
Deutsch
English
Euskara
فارسی
Français
한국어
Italiano
日本語
Norsk bokmål
Norsk nynorsk
Русский
Svenska
Türkçe
اردو
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 12:24 ngày 22 tháng 6 năm 2016.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Với việc sử dụng trang web này, bạn chấp nhận
Điều khoản Sử dụng
và
Quy định quyền riêng tư
.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động

X-Cache: cp1067 miss, cp1053 miss


text:
Giai thoại Trạng Trình
Nguyễn Quý Đại
Trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491 bis 1585) sinh năm Tân hợi đời vua Lê Thánh Tông Hồng Ðức thứ 22 tại làng Trung Am, huyện Vĩnh Lại, phủ Hạ Hồng, trấn Hải Dương (nay thuộc xã Lý Học, huyện Vĩnh Bảo, Hải Phòng) Thân phụ của ông là giám sinh Nguyễn Văn Định, nổi tiếng hay chữ nhưng chưa hiển đạt trong đường khoa cử. Thân mẫu là bà Nhữ Thị Thục, con gái út của Thượng thư bộ hộ Nhữ Văn Lan triều Lê Thánh Tông. Quê ông ở làng An Tử Hạ, huyện Tiên Minh, phủ Nam Sách, trấn Hải Dương (nay là thôn Nam Tử, xã Kiến Thiết, huyện Tiên Lãng, Hải Phòng.
Theo tài liệu để lại bà Nhữ Thị Thục là bậc nữ lưu tài hoa giỏi văn chương và tài học về lý số. Biết trước những gì có thể xảy ra và mộng lớn con cái nên danh phận. Nguyễn Bỉnh Khiêm lúc trẻ học với Lương Ðắc Bằng từng là đại thần giữ chức Thượng thư dưới triều Lê sơ, ông dâng những điều trần nhằm ổn định triều chính không được vua Lê thi hành, Lương Đắc Bằng cáo quan về quê sống đời dạy học (1509). Nguyễn Bỉnh Khiêm thông minh chăm chỉ trở thành học trò xuất sắc. Bởi vậy trước khi qua đời, Bảng nhãn Lương Đắc Bằng trao cho Nguyễn Bỉnh Khiêm bộ sách quý về Dịch học (Chu Dịch) là Thái Ất thần kinh, từ đó ông tinh thông về lý học và tướng số, nghiên cứu về lý số với thiên tài “thần thông” có khả năng siêu quần, quán chúng về thấu thị, thần giao cách cảm, Nguyễn Bỉnh Khiêm bỏ qua 9 kỳ đại khoa (trong đó có 6 khoa thi dưới triều Lê sơ). Ngay cả khi nhà Mạc lên thay nhà Lê sơ (1527), xã hội dần đi vào ổn định nhưng Nguyễn Bỉnh Khiêm cũng không vội vã ra ứng thí (ông không tham dự 2 khoa thi đầu tiên dưới triều Mạc). Tới năm Đại Chính thứ sáu (1535) đời Mạc Thái Tông (Mạc Đăng Doanh) thịnh trị vương đạo nhất triều Mạc (1527-1592), ông quyết định đi thi và đậu ngay Trạng Nguyên. Năm ấy ông đã 45 tuổi. được bổ nhiệm làm Đông Các hiệu thư rồi sau giữ nhiều chức vụ khác nhau như Tả Thị Lang Bộ Hình, Tả Thị Lang Bộ Lại, kiêm Đông Các Đại Học, làm quan được 8 năm, ông dâng sớ hạch tội 18 lộng thần vua không nghe. Ông cáo quan năm 1542 về vườn, lập Bạch Vân Am và hiệu Bạch Vân Cư Sĩ mở trường dạy học cạnh sông Hàn Giang còn có tên Tuyết Giang, các môn sinh tôn ông là “Tuyết Giang phu tử”. môn sinh của ông có nhiều người hiển đạt sau này như Phùng Khắc Khoan, Lương Hữu Khánh, Trương Thời Cử, Đinh Thời Trung, Hàn Giang cư sĩ Nguyễn Văn Chính (con trai cả của ông)… thơ Trạng Trình với triết lý của Thái Ất là nguồn tri thức hữu thể, về đời sống nhân sinh với càng khôn trong vũ trụ. Thái Ất còn gọi là Lý Thiên, Lý Địa và Lý Nhân
Ngư ông bất ngộ Ðào Nguyên khách
Khởi thức hưng vong thế cổ kim
Nhàn trung hoa thảo túc Cung xuân
Tà dương độc lập đô vô sự
Ta dại ta tìm nơi vắng vẻ
Người khôn người đến chốn lao xao
Thu ăn măng trúc, đông ăn giá
Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao…
Dù Nguyễn Bỉnh Khiên không còn làm quan, nhưng vua Mạc Phúc Hải phong cho ông tước Trình Nguyên Hầu vào năm Giáp thìn (1544), ngụ ý đề cao ông có công khơi nguồn ngành lý học, sau đó được thăng chức Thượng Thư Bộ Lại, tước hiệu Trình Quốc Công. Từ đó người đời gọi ông là Trạng Trình. Nhờ học phương pháp tính theo Thái Ất, tiên đoán được biến cố trước và sau 500 năm. Người Trung Hoa khen Trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm “An Nam lý học hữu Trình Tuyền”. Tục truyền rằng Năm Bính ngọ (1546) Mạc Phúc Hải mất truyền ngôi lại cho con Mạc Phúc Nguyên mãi đến năm mậu thân (1548) vua Trang Tông mất, Trịnh Kiểm lập Thái tử tên Duy Huyên lên ngôi tức Trung Tông được 8 năm thì mất không có con nối nghiệp. Trịnh Kiểm muốn làm vua nhưng còn sợ dư luận, nên sai người đến Hải Dương hỏi ý khiến Trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm. ông không chỉ bảo người giúp việc ngụ ý: “năm nay mất mùa, thóc giống không tốt, chúng mày nên tìm giống cũ mà gieo mạ, gữi chùa thờ Phật thì ăn oản.. “ Sau đó Trịnh Kiểm tìm con cháu họ Lê lên làm vua.
Dù Trạng Trình ở ẩn, vua Mạc cũng như các chúa Trịnh, chúa Nguyễn có việc hệ trọng vẫn cho người đến hỏi ý ông. Ông thường kín đáo khuyên Vua cố gắng tránh chiến tranh để nhân dân khỏi chết chóc. Trong năm Quang Thiêu (Lê Chiêu Tôn) có việc biến loạn, Nguyễn Bỉnh Khiêm không muốn tiếng tăm với đời lúc bấy giờ Trịnh Tuy, Mạc Ðăng Dung cũng cố ý muốn tranh quyền, đánh nhau mấy năm dài. Ông tính số Thái Ất, biết nhà Lê lại khôi phục được và làm bài thơ:
Non sông nào phải buổi bình thời
Thú đánh nhau chi khéo nực cười
Cá vực, chim rừng, ai khiến đuổỉ
Núi xương sông tuyết, thảm đầy vơi
Ngựa phi chắc có hồi quay cổ (1)
Thú dữ nên phòng lúc cắn người (2)
Ngán ngẫm việc đời chi nói nữa
Bên đầm say hát, nhởn nhơ chơi
Sau khi nhà Lê bị Mạc Đăng Dung (1483-1541) chiếm ngôi, con của vị tướng triều Lê là Nguyễn Hoàng Dụ trốn sang Lào, được vua Lào cho nương náu ở xứ Cẩm Châu, trấn Nam Phủ, tỉnh Thanh Hóa. Năm Quý Tỵ (1532) Nguyễn Kim lập con út vua Chiêu Tông lên làm vua, gọi là Trang Tông. Để mưu đồ đại sự, Nguyễn Kim (1467-1545) thu nạp kiện tướng ở tỉnh Thanh Hóa là Trịnh Kiểm, sau là rể của Nguyễn Kim. Năm Canh Tý (1540), Nguyễn Kim đem quân đánh chiếm Nghệ An và thu phục luôn cả Thanh Hóa. Nhưng bỗng dưng Nguyễn Kim chết vì ngộ độc (1545), mọi bình quyền về tay Trịnh Kiểm. Việt Nam lúc bấy giờ bị chia đôi: từ Sơn Nam trở ra thuộc nhà Mạc, gọi là Bắc Triều. Từ Thanh Hóa trở vào là khu vực của nhà Lê hay gọi là Nam Triều.
Nguyễn Kim mất, để lại hai người con trai là Nguyễn Uông và Nguyễn Hoàng (1525-1613) cả hai tuy còn ít tuổi nhưng đã bộc lộ tài năng xuất sắc hơn người. Trịnh Kiểm lo sợ cả hai sau này có thể tranh giành địa vị với mình, nên ngấm ngầm ngăn trở dù Nguyễn Uông chỉ mắc một lỗi nhỏ, Trịnh Kiểm cũng buộc Nguyễn Uông phải chịu phép gia hình. Nguyễn Hoàng thấy anh bị hại, sợ đến lượt mình, liền cử người kín đáo lên hỏi Trạng Trình. Trạng không trả lời cụ thể, chỉ đứng ngắm đàn kiến bò trên hòn non bộ trước sân nhà và nói một câu:
Hoành sơn nhất đái, vạn đại dung thân.
Nghĩa là từ núi đèo ngang ở Quảng Bình kia có thể yên thân được muôn đời. Từ câu nói đó, Nguyễn Hoàng nghiệm ra rằng trạng Trình bày cho kế đi vào phương Nam lập nghiệp. Từ năm 1558 Nguyễn Hoàng vội vàng đến nói riêng với chị là bà Ngọc Bảo xin Trịnh Kiểm cho vào trấn phiá Nam, năm Mậu ngọ (1558) đời vua Anh Tông Trịnh Kiểm tâu vua cho Nguyễn Hoàng vào trấn đất Thuận Hóa, phía Nam dãy Hoành Sơn. Nhờ thế mà lập nên cơ nghiệp của họ Nguyễn ở Đàng Trong, truyền nối lâu dài.
Nguyễn Hoàng là người khôn ngoan, có lòng nhân đức thu dụng hào kiệt giúp dân cho nên được lòng dân kính phục. Trấn giữ đất Thuận Hóa, mở đầu cho triều đình nhà Nguyễn từ từ khai phá cho đến vùng đồng bằng sông Cửu Long ngày nay. Ngoài ra rất nhiều lời sấm được lưu truyền qua dân gian nhiều lời bàn diễn giải khác nhau như câu: ” Cẩu vĩ trư đầu, xuất thánh nhân ” ứng nghiệm vào việc vua Gia Long lên ngôi từ (1802-1819) thống nhất sơn hà vào năm Nhâm tuất ngày 02-05-1802. trải qua 13 triều đại. Hoàng đế cuối cùng Bảo Ðại trị vì từ 1929 và thoái vị năm 1945.
Tương truyền Trạng Trình nói trước nhà Mạc suy vong, ông đọc hai câu thơ: “Cao Bằng tàng tại- tam đại tồn cô” (nghĩa rằng rút về đất Cao Bằng thì sẽ sống thêm được ba đời nữa) con cháu họ Mạc về đất Cao bằng tuy nhỏ nhưng được 3 đời là Mạc Kính Cung, Mạc Kinh Khoan và Mạc Kinh Vũ. Dòng dõi họ Mạc bị bắt, bị giết nhiều người đổi họ lưu lạc khắp nơi để mưu cầu sự sống.
Trạng Trình có 3 người vợ và 12 người con (7 trai 5 gái) các con trai đều có chức tước sau nầy. Ông mất ngày 28 tháng 11 năm Đinh dậu, niên hiệu Diên Thành thứ 8 nhà Mạc (1585) hưởng thọ 94 tuổi. Theo sử sách Trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm là người có công lớn đối với triều đình nhà Mạc nên sau khi mất (1585) vua Mạc Mậu Hợp ứng cử Ứng Vương Mạc Đôn Nhượng, phụ chính triều đình làm khâm sai cùng với văn võ bá quan về dự lễ tang. Tháng Giêng năm sau (1586), vua Mạc ban cho làng Trung Am 3.000 quan tiền để lập đền thờ ông và cấp 100 mẫu ruộng để lấy hoa lợi dùng vào việc thờ cúng. Đền thờ được dựng trên nền Giảng học – Am Bạch Vân và tự tay nhà vua đề biển ngạch: “Mạc Triều Trạng Nguyên Tể Tướng Từ” (Đền thờ Tể tướng Trạng nguyên Triều Mạc). Trải qua những biến cố lịch sử ngôi đền được trùng tu, xây dựng lại nhiều lần vào các năm: Vĩnh Hựu nguyên niên (Ất Mão 1735, đời vua Lê Ý Tông); Minh Mạng thập tứ (1833). Ngôi đền hiện nay được dựng lại vào năm Mậu Thìn (1928) đời vua Bảo Đại. Đến năm 1985, nhân kỷ niệm 400 năm ngày mất của ông, một lần nữa đền lại được trùng tu làm thêm nhà khách, hồ nước, cổng đền, tường bao, đường vào đền…
Trước khi qua đời, Trạng trình có ghi vào gia phả và dặn con cháu rằng: Bình sinh ta có tấm bia đá sẵn và đã sơn kia. Khi ta mất rồi, hễ hạ quan tài xuống phải để tấm bia đá ấy lên nắp rồi lấp đất. Chờ khi nào có khách tới viếng mộ và nói rằng: “Thánh nhân mắt mù” thì phải lập tức mời người ấy vào nhà, yêu cầu họ đổi hướng lại ngôi mộ cho ta. Nếu trái lời ta, dòng dõi về sau sẽ suy đồi lụn bại đấy. Con cháu nghe lời, làm y như đã dặn. Nhưng chờ mãi đến năm mươi năm sau, mới có người khách đến nhìn mộ cụ một lúc rồi nói: Cái huyệt ở đằng chân sờ sờ thế kia mà không biết, lại tự đem để mả thế này. Vậy mà thánh nhân gì chớ, hoạ chăng là thánh nhân mắt mù. Người trong họ nghe được, chạy về báo với trưởng tộc. Ông này vội vàng ra đón người khách Tàu kia về nhà, xin để xoay ngôi mộ kia lại. Ra đó là một nhà phong thuỷ (Feng Shui) trứ danh ở phương Bắc. Ông ta sang là để đi tìm xem di tích của Trạng, bấy lâu ông ta đã nghe tiếng đồn. Khi nghe vị trưởng tộc nói, ông ta sẵn lòng làm ngay, và tự đắc cho rằng mình giỏi hơn Trạng Trình. Ông ta bảo: Không cần phải đem đi đâu xa cả, chỉ đào lên rồi xoay lại, nhích đi một chút là được. Ông trưởng tộc bèn tụ họp con cháu lại, đưa thầy địa lý Tàu ra đổi lại ngôi mộ. Lúc đào đến tấm bia đá, ông ta làm lạ bảo đem rửa sạch xem những gì trên đó. Khi tấm bia được rửa sạch, mới thấy mấy câu thơ hiện ra, tạm dịch nghĩa:
Ngày nay mạch lộn xuống chân
Năm mươi năm trước mạch dâng đằng đầu.
Biết gì những kẻ sinh sau?
Thánh nhân mắt có mù đâu bao giờ?
Đọc tới đâu vị khách Tàu phải khâm phục Trạng Trình mà ông ta nghe đồn là giỏi thật. Năm 1930 Việt Nam Quốc Dân Ðảng lãnh tụ Nguyễn Thái Học (1901-1930) lãnh đạo cuộc tổng khởi nghiã ngày 10.2.1930 đánh Tây ở các tỉnh: Yên Bái, Hưng Hóa, Lâm Thao, Hải Dương, Kiến An. Thất bại bị Pháp điên cuồng ném bom tàn phá làng Bảo An để trả thù. Có lời đồn Trạng Trình đã tiên đoán:
Kìa kìa gió thổi lá rung cây
Rung Bắc rung Nam rung tới Tây
Tan tác kiến kiều an đất nước
Xác xơ cổ thụ sạch am cây
Lâm giang nổi gió mù thao cát
Hưng địa tràn dâng hóa nước đầy
Một ngựa một yên ai sùng bái
Nhắn tin nhà vĩnh bảo cho hay „
Thoát nạn sập nhà
Trạng Trình giao cho con cháu một ống tre sơn son thếp vàng, bịt kín hai đầu, và dặn đúng năm tháng ấy, ngày giờ ấy, phải để cái ống ấy vào kiệu rước lên dinh Thống đốc Hải Dương, trao cái ống này cho quan thì sẽ cứu được tình thế gia đình. Khi Trạng mất, hằng trăm năm sau, con cháu Trạng lâm vào cảnh đói nghèo, sa sút, nhưng tuyệt đối không được mở ống ra xem trước thời hạn. Trạng còn dặn kỹ trừ quan Tổng đốc ra, không ai được mở ống, vì thế ống vẫn giữ nguyên vẹn. Trải qua bảy đời, cái ống tre ấy mới được rước lên dinh quan Tổng đốc, đúng ngày giờ đã ghi trong gia phả. Đang nằm nghỉ, nghe tin con cháu cụ Trạng mang thư đến gặp, quan Tổng đốc rất ngạc nhiên, không biết vì cớ gì, nên truyền cho vào, đồng thời quan ngồi dậy để đi ra cửa.
Quan Tổng đốc vừa bước khỏi giường nằm được mấy bước thì bỗng rầm một cái, chiếc sà nhà không biết bị mọt ăn hỏng từ bao giờ, rơi ngay xuống chỗ giường vừa nằm. Thật là một phen hú vía! Nếu ông không kịp ngồi dậy nhận thư Trạng, thì mạng ông đã khó mà sinh tồn. Quan Tổng đốc mở ống tre ra xem, thấy bên trong có một cuộn giấy, đề hai câu thơ:
Ngã giải nhĩ thượng lương chi ách,
Nhĩ cứu ngã tử tôn chi bần
Nghiã là
Cứu người thoát nạn đổ nhà,
Ngươi nên cứu cháu con ta khỏi nghèo
Chưa hết kinh hoàng vì chuyện chiếc sà nhà vừa rơi xuống, ông thoát nạn nhờ ra lấy lá thư. Quan Tổng đốc biết rằng Trạng Trình cứu ông thoát chết, nên ông ta ân cần mời cháu Trạng Trình về tư thất đãi hậu hỹ, sau đó đưa ra rất nhiều tiền giúp khỏi cảnh nghèo đói.
Nguyễn Công Trứ (1778-1858) phá đền
Năm Minh Mạng (1791-1840) năm thứ 14, Nguyễn Công Trứ được vua điều đi khẩn hoang ở vùng Hải Dương, Nguyễn Công Trứ thấy địa thế cần phải đào con sông, đào sông thì phải phá đền thờ Trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, ông ra lệnh cho dân phu phá đền để khai phá công trường. Khi sai người đào mang bát hương ra, Nguyễn Công Trứ chợt thấy dưới bát hương có một tấm bia đá nhỏ phủ vải điều. Nguyễn Công Trứ lau sạch đọc được các câu đã ghi:
Minh Mạng thập tứ
Thằng Trứ phá đền
Phá đền phải làm đền
Nào ai đụng đến doanh điền nhà bay
Nguyễn Công Trứ lập tức viết sớ về kinh, xin bãi bỏ lệnh phá đền. Ông còn cho người sửa sang lại đền Trạng Trình khang trang hơn. Từ đó ông không còn nghĩ đến việc phá đền để đào sông nữa.
Cha con thằng Khả
Tục truyền trong làng có cha con ông Khả đi bắt dế (chuột) kiếm sống. Khi đến bên mộ Trạng, hai cha con vướng víu thế nào lại làm đổ tấm bia trên mộ. Dân làng rất sùng kính Trạng Trình, nên khi thấy bia mộ bị đổ, họ nổi giận bắt cả hai cha con, kêu nộp phạt ba quan tiền mới tha, vì khi tấm bia đổ xuống thấy có hàng chữ ở sau:
Cha con thằng Khả.
Đánh ngã bia tao
Làng xóm xôn xao
Bắt đền quan tám
Cha con ông Khả chịu nộp phạt, nhưng dân làng phải tha cha con về nhà chạy tiền. chỉ tìm được có một quan tám, dân làng không chịu, cha con ông Khả ngẫm nghĩ phải nói với dân làng: Cha con tôi bị Trạng Trình bắt phạt có quan tám, “Tam quán” nói lái lại thành quan tám.
Thời gian và thế sự xoay vần
Chuột sa chỉnh gạo nằm chơi
Trâu cày ngốc lại chào đời bước ra
Hùm gầm khắp nẽo gần xa
Mèo kêu rợn tiếng quỷ ma tơi bời
Rồng bay năm vẽ sáng ngời
Rắn qua sửa soạn hết đời sa tăng
Ngựa hồng qủy mới nhăn răng.
Những điều tiên đoán trên, liên quan với hiện tình đất nước Việt Nam. Hy vọng năm 2013 Qúy Tỵ cầm tinh con rắn Việt Nam bước vào giai đoạn lịch sử mới mẻ hơn, người dân biết những gì xảy ra tại các nước khác, giới trẻ ra nước ngoài học và trở về. Tôi hy vọng toàn dân cùng đoàn kết hổ trợ và tiếp tay với những người yêu nước để canh tân đất nước đem lại tự do, dân chủ đưa đất nước đến phú cường và thịnh vượng. Đảng cộng sản Việt Nam hãy thức dậy! mở to đôi mắt nhìn xa hơn, bài học lớn nhất trong lịch sử, Thiên đường cộng sản Liên Sô (Soviet Union) sụp đổ kéo theo các nước trong các nước Đông Âu: Poland, Romania, Hungary, Bulgaria, Czechoslovakia (Slovakia/ Slovenia) bỏ chế độ cộng sản để có tự do, độc lập và nhân quyền được tôn trọng . Noi gương nước láng giềng Miến Điện cởi mở, trả tự do cho những tù nhân chính trị, chấm dứt chính sách đàn áp, kiểm duyệt truyền thông báo chí, cho bầu cử tự do… Những người cầm quyền đã quá giàu rồi nên thức tỉnh để hưởng phúc, đừng tham quyền cố vị, không có khả năng đưa đất nước phục hưng về kinh tế, chính trị giữ vững bờ cõi nên từ chức cho người tài giỏi hơn lãnh đạo. Những nhà độc tài giàu sang hàng trăm tỷ USD như Saddam Hussein, (Iraq) Gadhafi, (Lybia) N. Ceausescu (Romania) người đời nguyền rủa và bị giết kéo xác trên đường phố như một con chó, con cháu họ cũng bị giết hay bị tù tội, gia đình ly tán tài sản bị tịch thu.
Thơ văn của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Kiêm còn lại hơn 100 bài trong bộ Bạch Vân Thi Tập, được dịch ra chữ quốc ngữ, thơ mang nặng tình người, khuyên người đời biết điều nhân nghĩa, ngoài ra còn một số giai thoại truyền tụng trong nhân gian…và những lời sấm ký có giá trị. Đời sống của tiên sinh thật xứng đáng với câu đối ở đền thờ tại Bạch Vân Am: “Kế tuyệt, phù suy Chư Cát Lượng – Tri lai, tàng vãng Thiệu Nghiên Phu” (Nối được cái đã đứt, đỡ được cái đã suy như Chư Cát Lượng. Tìm hiểu việc đã qua, dự đoán việc mai sau như Thiệu Nghiên Phu). Nhà thờ ở huyện Vĩnh Bảo, Hải Phòng, có bức hoành phi đại tự ở chính giữa có 4 chữ “An Nam lý học” từ câu “An Nam lý học hữu trình tuyền” có nghĩa là am hiểu về lý học ở nước An Nam có Trình tuyền hầu (tước vị của Nguyễn Bỉnh Khiêm), Đặc biệt có một số câu đối nói rõ chính kiến của ông về thế sự và hậu thế ca ngợi công đức của ông.
Nguyễn Quý Đại
www.hoamunich.wordpress.com
1/ ứng nghiệm về sau nhà Lê khôi phục
2/ ứng nghiệm nhà Trịnh giữ nhà Lê
Tài liệu tham khảo
Việt Nam Sử lược: Trần Trọng Kim
Tự Ðiển nhân vật lịch sử: Nguyễn Quyết Thắng
Những câu chuyện lịch sử tập 3: Trần Gia Phụng
Thái Ất Thần Kinh nhà xuất bàn văn Hóa
Trang Wikipedia. hình trên Internet

markdown:
# Giai thoại Trạng Trình
**Nguyễn Quý Đại**
Trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491 bis 1585) sinh năm Tân hợi đời vua Lê Thánh Tông Hồng Ðức thứ 22 tại làng Trung Am, huyện Vĩnh Lại, phủ Hạ Hồng, trấn Hải Dương (nay thuộc xã Lý Học, huyện Vĩnh Bảo, Hải Phòng) Thân phụ của ông là giám sinh Nguyễn Văn Định, nổi tiếng hay chữ nhưng chưa hiển đạt trong đường khoa cử. Thân mẫu là bà Nhữ Thị Thục, con gái út của Thượng thư bộ hộ Nhữ Văn Lan triều Lê Thánh Tông. Quê ông ở làng An Tử Hạ, huyện Tiên Minh, phủ Nam Sách, trấn Hải Dương (nay là thôn Nam Tử, xã Kiến Thiết, huyện Tiên Lãng, Hải Phòng.
Theo tài liệu để lại bà Nhữ Thị Thục là bậc nữ lưu tài hoa giỏi văn chương và tài học về lý số. Biết trước những gì có thể xảy ra và mộng lớn con cái nên danh phận. Nguyễn Bỉnh Khiêm lúc trẻ học với Lương Ðắc Bằng từng là đại thần giữ chức Thượng thư dưới triều Lê sơ, ông dâng những điều trần nhằm ổn định triều chính không được vua Lê thi hành, Lương Đắc Bằng cáo quan về quê sống đời dạy học (1509). Nguyễn Bỉnh Khiêm thông minh chăm chỉ trở thành học trò xuất sắc. Bởi vậy trước khi qua đời, Bảng nhãn Lương Đắc Bằng trao cho Nguyễn Bỉnh Khiêm bộ sách quý về Dịch học (Chu Dịch) là Thái Ất thần kinh, từ đó ông tinh thông về lý học và tướng số, nghiên cứu về lý số với thiên tài “thần thông” có khả năng siêu quần, quán chúng về thấu thị, thần giao cách cảm, Nguyễn Bỉnh Khiêm bỏ qua 9 kỳ đại khoa (trong đó có 6 khoa thi dưới triều Lê sơ). Ngay cả khi nhà Mạc lên thay nhà Lê sơ (1527), xã hội dần đi vào ổn định nhưng Nguyễn Bỉnh Khiêm cũng không vội vã ra ứng thí (ông không tham dự 2 khoa thi đầu tiên dưới triều Mạc). Tới năm Đại Chính thứ sáu (1535) đời Mạc Thái Tông (Mạc Đăng Doanh) thịnh trị vương đạo nhất triều Mạc (1527-1592), ông quyết định đi thi và đậu ngay Trạng Nguyên. Năm ấy ông đã 45 tuổi. được bổ nhiệm làm Đông Các hiệu thư rồi sau giữ nhiều chức vụ khác nhau như Tả Thị Lang Bộ Hình, Tả Thị Lang Bộ Lại, kiêm Đông Các Đại Học, làm quan được 8 năm, ông dâng sớ hạch tội 18 lộng thần vua không nghe. Ông cáo quan năm 1542 về vườn, lập Bạch Vân Am và hiệu Bạch Vân Cư Sĩ mở trường dạy học cạnh sông Hàn Giang còn có tên Tuyết Giang, các môn sinh tôn ông là “Tuyết Giang phu tử”. môn sinh của ông có nhiều người hiển đạt sau này như Phùng Khắc Khoan, Lương Hữu Khánh, Trương Thời Cử, Đinh Thời Trung, Hàn Giang cư sĩ Nguyễn Văn Chính (con trai cả của ông)… thơ Trạng Trình với triết lý của Thái Ất là nguồn tri thức hữu thể, về đời sống nhân sinh với càng khôn trong vũ trụ. Thái Ất còn gọi là Lý Thiên, Lý Địa và Lý Nhân
*Ngư ông bất ngộ Ðào Nguyên khách* *Khởi thức hưng vong thế cổ kim* *Nhàn trung hoa thảo túc Cung xuân* *Tà dương độc lập đô vô sự* *Ta dại ta tìm nơi vắng vẻ* *Người khôn người đến chốn lao xao* *Thu ăn măng trúc, đông ăn giá* *Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao…*
Dù Nguyễn Bỉnh Khiên không còn làm quan, nhưng vua Mạc Phúc Hải phong cho ông tước Trình Nguyên Hầu vào năm Giáp thìn (1544), ngụ ý đề cao ông có công khơi nguồn ngành lý học, sau đó được thăng chức Thượng Thư Bộ Lại, tước hiệu Trình Quốc Công. Từ đó người đời gọi ông là Trạng Trình. Nhờ học phương pháp tính theo Thái Ất, tiên đoán được biến cố trước và sau 500 năm. Người Trung Hoa khen Trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm “
*An Nam lý học hữu Trình Tuyền*”. Tục truyền rằng Năm Bính ngọ (1546) Mạc Phúc Hải mất truyền ngôi lại cho con Mạc Phúc Nguyên mãi đến năm mậu thân (1548) vua Trang Tông mất, Trịnh Kiểm lập Thái tử tên Duy Huyên lên ngôi tức Trung Tông được 8 năm thì mất không có con nối nghiệp. Trịnh Kiểm muốn làm vua nhưng còn sợ dư luận, nên sai người đến Hải Dương hỏi ý khiến Trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm. ông không chỉ bảo người giúp việc ngụ ý: “ *năm nay mất mùa, thóc giống không tốt, chúng mày nên tìm giống cũ mà gieo mạ, gữi chùa thờ Phật thì ăn oản*.. “ Sau đó Trịnh Kiểm tìm con cháu họ Lê lên làm vua.
Dù Trạng Trình ở ẩn, vua Mạc cũng như các chúa Trịnh, chúa Nguyễn có việc hệ trọng vẫn cho người đến hỏi ý ông. Ông thường kín đáo khuyên Vua cố gắng tránh chiến tranh để nhân dân khỏi chết chóc. Trong năm Quang Thiêu (Lê Chiêu Tôn) có việc biến loạn, Nguyễn Bỉnh Khiêm không muốn tiếng tăm với đời lúc bấy giờ Trịnh Tuy, Mạc Ðăng Dung cũng cố ý muốn tranh quyền, đánh nhau mấy năm dài. Ông tính số Thái Ất, biết nhà Lê lại khôi phục được và làm bài thơ:
*Non sông nào phải buổi bình thời* *Thú đánh nhau chi khéo nực cười* *Cá vực, chim rừng, ai khiến đuổỉ* *Núi xương sông tuyết, thảm đầy vơi* *Ngựa phi chắc có hồi quay cổ (1)* *Thú dữ nên phòng lúc cắn người (2)* *Ngán ngẫm việc đời chi nói nữa* *Bên đầm say hát, nhởn nhơ chơi*
Sau khi nhà Lê bị Mạc Đăng Dung (1483-1541) chiếm ngôi, con của vị tướng triều Lê là Nguyễn Hoàng Dụ trốn sang Lào, được vua Lào cho nương náu ở xứ Cẩm Châu, trấn Nam Phủ, tỉnh Thanh Hóa. Năm Quý Tỵ (1532) Nguyễn Kim lập con út vua Chiêu Tông lên làm vua, gọi là Trang Tông. Để mưu đồ đại sự, Nguyễn Kim (1467-1545) thu nạp kiện tướng ở tỉnh Thanh Hóa là Trịnh Kiểm, sau là rể của Nguyễn Kim. Năm Canh Tý (1540), Nguyễn Kim đem quân đánh chiếm Nghệ An và thu phục luôn cả Thanh Hóa. Nhưng bỗng dưng Nguyễn Kim chết vì ngộ độc (1545), mọi bình quyền về tay Trịnh Kiểm. Việt Nam lúc bấy giờ bị chia đôi: từ Sơn Nam trở ra thuộc nhà Mạc, gọi là Bắc Triều. Từ Thanh Hóa trở vào là khu vực của nhà Lê hay gọi là Nam Triều.
Nguyễn Kim mất, để lại hai người con trai là Nguyễn Uông và Nguyễn Hoàng (1525-1613) cả hai tuy còn ít tuổi nhưng đã bộc lộ tài năng xuất sắc hơn người. Trịnh Kiểm lo sợ cả hai sau này có thể tranh giành địa vị với mình, nên ngấm ngầm ngăn trở dù Nguyễn Uông chỉ mắc một lỗi nhỏ, Trịnh Kiểm cũng buộc Nguyễn Uông phải chịu phép gia hình. Nguyễn Hoàng thấy anh bị hại, sợ đến lượt mình, liền cử người kín đáo lên hỏi Trạng Trình. Trạng không trả lời cụ thể, chỉ đứng ngắm đàn kiến bò trên hòn non bộ trước sân nhà và nói một câu:
*Hoành sơn nhất đái, vạn đại dung thân.*
Nghĩa là từ núi đèo ngang ở Quảng Bình kia có thể yên thân được muôn đời. Từ câu nói đó, Nguyễn Hoàng nghiệm ra rằng trạng Trình bày cho kế đi vào phương Nam lập nghiệp. Từ năm 1558 Nguyễn Hoàng vội vàng đến nói riêng với chị là bà Ngọc Bảo xin Trịnh Kiểm cho vào trấn phiá Nam, năm Mậu ngọ (1558) đời vua Anh Tông Trịnh Kiểm tâu vua cho Nguyễn Hoàng vào trấn đất Thuận Hóa, phía Nam dãy Hoành Sơn. Nhờ thế mà lập nên cơ nghiệp của họ Nguyễn ở Đàng Trong, truyền nối lâu dài.
Nguyễn Hoàng là người khôn ngoan, có lòng nhân đức thu dụng hào kiệt giúp dân cho nên được lòng dân kính phục. Trấn giữ đất Thuận Hóa, mở đầu cho triều đình nhà Nguyễn từ từ khai phá cho đến vùng đồng bằng sông Cửu Long ngày nay. Ngoài ra rất nhiều lời sấm được lưu truyền qua dân gian nhiều lời bàn diễn giải khác nhau như câu:
*” Cẩu vĩ* *trư đầu, xuất thánh nhân*” ứng nghiệm vào việc vua Gia Long lên ngôi từ (1802-1819) thống nhất sơn hà vào năm Nhâm tuất ngày 02-05-1802. trải qua 13 triều đại. Hoàng đế cuối cùng Bảo Ðại trị vì từ 1929 và thoái vị năm 1945. [Tương truyền Trạng Trình nói trước nhà Mạc suy vong, ông đọc hai câu thơ:](http://khoahocnet.files.wordpress.com/2013/01/image0027.jpg) ![ Nguyễn Bỉnh Khiêm002](https://lh5.googleusercontent.com/proxy/hpJof53WOykOcXzZ8rsAN3YqQB45ecAHA6PifeDkXE-Qz6HHMBW8XYaJiDpqnym2favGdFG30WQ4QfowAR44Uz1ZH-0MO12BkWM_ia2dehefmNYm_A=s0-d)
*“Cao Bằng tàng tại- tam đại tồn cô*” (nghĩa rằng rút về đất Cao Bằng thì sẽ sống thêm được ba đời nữa) con cháu họ Mạc về đất Cao bằng tuy nhỏ nhưng được 3 đời là Mạc Kính Cung, Mạc Kinh Khoan và Mạc Kinh Vũ. Dòng dõi họ Mạc bị bắt, bị giết nhiều người đổi họ lưu lạc khắp nơi để mưu cầu sự sống.
Trạng Trình có 3 người vợ và 12 người con (7 trai 5 gái) các con trai đều có chức tước sau nầy. Ông mất ngày 28 tháng 11 năm Đinh dậu, niên hiệu Diên Thành thứ 8 nhà Mạc (1585) hưởng thọ 94 tuổi. Theo sử sách Trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm là người có công lớn đối với triều đình nhà Mạc nên sau khi mất (1585) vua Mạc Mậu Hợp ứng cử Ứng Vương Mạc Đôn Nhượng, phụ chính triều đình làm khâm sai cùng với văn võ bá quan về dự lễ tang. Tháng Giêng năm sau (1586), vua Mạc ban cho làng Trung Am 3.000 quan tiền để lập đền thờ ông và cấp 100 mẫu ruộng để lấy hoa lợi dùng vào việc thờ cúng. Đền thờ được dựng trên nền Giảng học – Am Bạch Vân và tự tay nhà vua đề biển ngạch:
*“Mạc Triều Trạng Nguyên Tể Tướng Từ”*(Đền thờ Tể tướng Trạng nguyên Triều Mạc). Trải qua những biến cố lịch sử ngôi đền được trùng tu, xây dựng lại nhiều lần vào các năm: Vĩnh Hựu nguyên niên (Ất Mão 1735, đời vua Lê Ý Tông); Minh Mạng thập tứ (1833). Ngôi đền hiện nay được dựng lại vào năm Mậu Thìn (1928) đời vua Bảo Đại. Đến năm 1985, nhân kỷ niệm 400 năm ngày mất của ông, một lần nữa đền lại được trùng tu làm thêm nhà khách, hồ nước, cổng đền, tường bao, đường vào đền…
Trước khi qua đời, Trạng trình có ghi vào gia phả và dặn con cháu rằng: Bình sinh ta có tấm bia đá sẵn và đã sơn kia. Khi ta mất rồi, hễ hạ quan tài xuống phải để tấm bia đá ấy lên nắp rồi lấp đất. Chờ khi nào có khách tới viếng mộ và nói rằng:
*“Thánh nhân mắt mù”*thì phải lập tức mời người ấy vào nhà, yêu cầu họ đổi hướng lại ngôi mộ cho ta. Nếu trái lời ta, dòng dõi về sau sẽ suy đồi lụn bại đấy. Con cháu nghe lời, làm y như đã dặn. Nhưng chờ mãi đến năm mươi năm sau, mới có người khách đến nhìn mộ cụ một lúc rồi nói: Cái huyệt ở đằng chân sờ sờ thế kia mà không biết, lại tự đem để mả thế này. Vậy mà thánh nhân gì chớ, hoạ chăng là thánh nhân mắt mù. Người trong họ nghe được, chạy về báo với trưởng tộc. Ông này vội vàng ra đón người khách Tàu kia về nhà, xin để xoay ngôi mộ kia lại. Ra đó là một nhà phong thuỷ (Feng Shui) trứ danh ở phương Bắc. Ông ta sang là để đi tìm xem di tích của Trạng, bấy lâu ông ta đã nghe tiếng đồn. Khi nghe vị trưởng tộc nói, ông ta sẵn lòng làm ngay, và tự đắc cho rằng mình giỏi hơn Trạng Trình. Ông ta bảo: Không cần phải đem đi đâu xa cả, chỉ đào lên rồi xoay lại, nhích đi một chút là được. Ông trưởng tộc bèn tụ họp con cháu lại, đưa thầy địa lý Tàu ra đổi lại ngôi mộ. Lúc đào đến tấm bia đá, ông ta làm lạ bảo đem rửa sạch xem những gì trên đó. Khi tấm bia được rửa sạch, mới thấy mấy câu thơ hiện ra, tạm dịch nghĩa: *Ngày nay mạch lộn xuống chân* *Năm mươi năm trước mạch dâng đằng đầu.* *Biết gì những kẻ sinh sau?* *Thánh nhân mắt có mù đâu bao giờ?* **
Đọc tới đâu vị khách Tàu phải khâm phục Trạng Trình mà ông ta nghe đồn là giỏi thật. Năm 1930 Việt Nam Quốc Dân Ðảng lãnh tụ Nguyễn Thái Học (1901-1930) lãnh đạo cuộc tổng khởi nghiã ngày 10.2.1930 đánh Tây ở các tỉnh: Yên Bái, Hưng Hóa, Lâm Thao, Hải Dương, Kiến An. Thất bại bị Pháp điên cuồng ném bom tàn phá làng Bảo An để trả thù. Có lời đồn Trạng Trình đã tiên đoán:
*Kìa kìa gió thổi lá rung cây* *Rung Bắc rung Nam rung tới Tây* *Tan tác* __kiến__kiều __an__đất nước *Xác xơ* __cổ__thụ sạch __am__cây __Lâm__ *giang nổi gió mù* __thao__cát __Hưng__ *địa tràn dâng* __hóa__nước đầy *Một ngựa một* __yên__ai sùng __bái__ *Nhắn tin nhà* __vĩnh bảo__cho hay „ __Thoát nạn sập nhà__
Trạng Trình giao cho con cháu một ống tre sơn son thếp vàng, bịt kín hai đầu, và dặn đúng năm tháng ấy, ngày giờ ấy, phải để cái ống ấy vào kiệu rước lên dinh Thống đốc Hải Dương, trao cái ống này cho quan thì sẽ cứu được tình thế gia đình. Khi Trạng mất, hằng trăm năm sau, con cháu Trạng lâm vào cảnh đói nghèo, sa sút, nhưng tuyệt đối không được mở ống ra xem trước thời hạn. Trạng còn dặn kỹ trừ quan Tổng đốc ra, không ai được mở ống, vì thế ống vẫn giữ nguyên vẹn. Trải qua bảy đời, cái ống tre ấy mới được rước lên dinh quan Tổng đốc, đúng ngày giờ đã ghi trong gia phả. Đang nằm nghỉ, nghe tin con cháu cụ Trạng mang thư đến gặp, quan Tổng đốc rất ngạc nhiên, không biết vì cớ gì, nên truyền cho vào, đồng thời quan ngồi dậy để đi ra cửa.
Quan Tổng đốc vừa bước khỏi giường nằm được mấy bước thì bỗng rầm một cái, chiếc sà nhà không biết bị mọt ăn hỏng từ bao giờ, rơi ngay xuống chỗ giường vừa nằm. Thật là một phen hú vía! Nếu ông không kịp ngồi dậy nhận thư Trạng, thì mạng ông đã khó mà sinh tồn. Quan Tổng đốc mở ống tre ra xem, thấy bên trong có một cuộn giấy, đề hai câu thơ:
*Ngã giải nhĩ thượng lương chi ách,* *Nhĩ cứu ngã tử tôn chi bần*
Nghiã là
*Cứu người thoát nạn đổ nhà,* *Ngươi nên cứu cháu con ta khỏi nghèo*
Chưa hết kinh hoàng vì chuyện chiếc sà nhà vừa rơi xuống, ông thoát nạn nhờ ra lấy lá thư. Quan Tổng đốc biết rằng Trạng Trình cứu ông thoát chết, nên ông ta ân cần mời cháu Trạng Trình về tư thất đãi hậu hỹ, sau đó đưa ra rất nhiều tiền giúp khỏi cảnh nghèo đói.
__Nguyễn Công Trứ (1778-1858) phá đền__
Năm Minh Mạng (1791-1840) năm thứ 14, Nguyễn Công Trứ được vua điều đi khẩn hoang ở vùng Hải Dương, Nguyễn Công Trứ thấy địa thế cần phải đào con sông, đào sông thì phải phá đền thờ Trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, ông ra lệnh cho dân phu phá đền để khai phá công trường. Khi sai người đào mang bát hương ra, Nguyễn Công Trứ chợt thấy dưới bát hương có một tấm bia đá nhỏ phủ vải điều. Nguyễn Công Trứ lau sạch đọc được các câu đã ghi:
*Minh Mạng thập tứ* *Thằng Trứ phá đền* *Phá đền phải làm đền* *Nào ai đụng đến doanh điền nhà bay*
Nguyễn Công Trứ lập tức viết sớ về kinh, xin bãi bỏ lệnh phá đền. Ông còn cho người sửa sang lại đền Trạng Trình khang trang hơn. Từ đó ông không còn nghĩ đến việc phá đền để đào sông nữa.
__Cha con thằng Khả__
Tục truyền trong làng có cha con ông Khả đi bắt dế (chuột) kiếm sống. Khi đến bên mộ Trạng, hai cha con vướng víu thế nào lại làm đổ tấm bia trên mộ. Dân làng rất sùng kính Trạng Trình, nên khi thấy bia mộ bị đổ, họ nổi giận bắt cả hai cha con, kêu nộp phạt ba quan tiền mới tha, vì khi tấm bia đổ xuống thấy có hàng chữ ở sau:
*Cha con thằng Khả.* *Đánh ngã bia tao* *Làng xóm xôn xao* *Bắt đền quan tám*
Cha con ông Khả chịu nộp phạt, nhưng dân làng phải tha cha con về nhà chạy tiền. chỉ tìm được có một quan tám, dân làng không chịu, cha con ông Khả ngẫm nghĩ phải nói với dân làng: Cha con tôi bị Trạng Trình bắt phạt có quan tám, “Tam quán” nói lái lại thành quan tám.
__Thời gian và thế sự xoay vần__ *Chuột sa chỉnh gạo nằm chơi* *Trâu cày ngốc lại chào đời bước ra* *Hùm gầm khắp nẽo gần xa* *Mèo kêu rợn tiếng quỷ ma tơi bời* *Rồng bay năm vẽ sáng ngời* *Rắn qua sửa soạn hết đời sa tăng* *Ngựa hồng qủy mới nhăn răng.*
Những điều tiên đoán trên, liên quan với hiện tình đất nước Việt Nam. Hy vọng năm 2013 Qúy Tỵ cầm tinh con rắn Việt Nam bước vào giai đoạn lịch sử mới mẻ hơn, người dân biết những gì xảy ra tại các nước khác, giới trẻ ra nước ngoài học và trở về. Tôi hy vọng toàn dân cùng đoàn kết hổ trợ và tiếp tay với những người yêu nước để canh tân đất nước đem lại tự do, dân chủ đưa đất nước đến phú cường và thịnh vượng. Đảng cộng sản Việt Nam hãy thức dậy! mở to đôi mắt nhìn xa hơn, bài học lớn nhất trong lịch sử, Thiên đường cộng sản Liên Sô (Soviet Union) sụp đổ kéo theo các nước trong các nước Đông Âu: Poland, Romania, Hungary, Bulgaria, Czechoslovakia (Slovakia/ Slovenia) bỏ chế độ cộng sản để có tự do, độc lập và nhân quyền được tôn trọng . Noi gương nước láng giềng Miến Điện cởi mở, trả tự do cho những tù nhân chính trị, chấm dứt chính sách đàn áp, kiểm duyệt truyền thông báo chí, cho bầu cử tự do… Những người cầm quyền đã quá giàu rồi nên thức tỉnh để hưởng phúc, đừng tham quyền cố vị, không có khả năng đưa đất nước phục hưng về kinh tế, chính trị giữ vững bờ cõi nên từ chức cho người tài giỏi hơn lãnh đạo. Những nhà độc tài giàu sang hàng trăm tỷ USD như Saddam Hussein, (Iraq) Gadhafi, (Lybia) N. Ceausescu (Romania) người đời nguyền rủa và bị giết kéo xác trên đường phố như một con chó, con cháu họ cũng bị giết hay bị tù tội, gia đình ly tán tài sản bị tịch thu.
Thơ văn của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Kiêm còn lại hơn 100 bài trong bộ Bạch Vân Thi Tập, được dịch ra chữ quốc ngữ, thơ mang nặng tình người, khuyên người đời biết điều nhân nghĩa, ngoài ra còn một số giai thoại truyền tụng trong nhân gian…và những lời sấm ký có giá trị. Đời sống của tiên sinh thật xứng đáng với câu đối ở đền thờ tại Bạch Vân Am:
*“Kế tuyệt, phù suy Chư Cát Lượng – Tri lai, tàng vãng Thiệu Nghiên Phu”*(Nối được cái đã đứt, đỡ được cái đã suy như Chư Cát Lượng. Tìm hiểu việc đã qua, dự đoán việc mai sau như Thiệu Nghiên Phu). Nhà thờ ở huyện Vĩnh Bảo, Hải Phòng, có bức hoành phi đại tự ở chính giữa có 4 chữ “ *An Nam lý học*” từ câu “ *An Nam lý học hữu trình tuyền*” có nghĩa là am hiểu về lý học ở nước An Nam có Trình tuyền hầu (tước vị của Nguyễn Bỉnh Khiêm), Đặc biệt có một số câu đối nói rõ chính kiến của ông về thế sự và hậu thế ca ngợi công đức của ông. **Nguyễn Quý Đại** [www.hoamunich.wordpress.com](http://www.hoamunich.wordpress.com/)
1/ ứng nghiệm về sau nhà Lê khôi phục
2/ ứng nghiệm nhà Trịnh giữ nhà Lê
__Tài liệu tham khảo__
Việt Nam Sử lược: Trần Trọng Kim
Tự Ðiển nhân vật lịch sử: Nguyễn Quyết Thắng
Những câu chuyện lịch sử tập 3: Trần Gia Phụng
Thái Ất Thần Kinh nhà xuất bàn văn Hóa
Trang Wikipedia. hình trên Internet

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Server: GSE

Cache-Control: private, max-age=0