text:
Hôn Mê ( Coma)
Hôn mê là một trạng thái bệnh lý mà bệnh nhân mất hẳn liên hệ với ngoại giới và đời sống thực vật ít nhiều bị rối loạn.
Thường gặp trong đơn vị hồi sức cấp cứu, khoảng 30% số bệnh nhân vào cấp cứu có rối loạn ý thức hoặc hôn mê thật sự. Nói đến hôn mê là nói đến rối loạn ý thức.
Cơ sở giải phẫu của ý thức là vỏ não, nói cách khác ý thức là một chức năng của vỏ não được biểu hiện bằng khả năng tự nhận biết và nhận biết thế giới khách quan. Khả năng đó nhờ trạng thái thức tỉnh. Trạng thái này phụ thuộc vào sự kích thích các bán cầu não bởi hệ thống lưới phát động lên (ascending reticular activating system: ARAS). Vậy, muốn có trạng thái ý thức bình thường các bán cầu não, hệ thống lưới và các bó nối của chúng phải bình thường.
Ngoài cấu trúc bình thường, hoạt động của não phụ thuộc vào cung lượng máu lên não và sự cung cấp O2 và glucose.
Khi cung lượng máu giảm xuống còn 25ml (bình thường 75ml/100g chất xám) thì điện não có nhiều sóng chậm, khi còn 15ml thì điện não là đường thẳng.
Mỗi phút tổ chức não cần 3,5ml O2 cho 100g não, 5mg glucose. Dự trữ glucose ở não tiếp tục cung cấp cho não trong 2 phút sau khi ngưng tuần hoàn nhưng ý thức mất ngay sau 8-10 giây.
Chẩn Đoán Hôn Mê
1. Chẩn đoán xác định:
Mất tri giác (không thể tiếp xúc với bệnh nhân qua lời nói hoặc tiếng động).
Rối loạn thần kinh thực vật (hô hấp, tuần hoàn, nhiệt, ...).
2. Chẩn đoán phân biệt:
Ngất: giống hôn mê là mất hẳn liên hệ với ngoại giới, nhưng khác là mất luôn đời sống thực vật nên người bệnh ngừng thở, ngừng tim tạm thời; thường sau vài phút người bệnh tỉnh lại hoặc tử vong.
Hysterie: có khi giống hôn mê là mất liên hệ với ngoại giới, gọi hỏi, kích thích bệnh nhân không biết. Nhưng khi giơ tay bệnh nhân lên trước mặt rồi thả ra thì không bao giờ rơi đập xuống mặt hoặc từ từ bỏ ra ngoài hay lấy tay chống lại. Bao giờ cũng tránh gây thương tích cho chính bản thân mình. Khi vạch mi mắt ra thì bệnh nhân cưỡng lại (cố nhắm) hoặc quan sát thấy bệnh nhân chớp mắt. Thường gặp ở bệnh nhân trẻ, nữ, được chiều chuộng.
Lặng thinh bất động: (mutisme akinétique) không nói, không cử động ngay cả khi kích thích đau nhưng bệnh nhân mở mắt, nhãn cầu còn định hướng và nhắm khi bị đe dọa. Gặp trong tổn thương thùy trán hai bên.
Lú lẫn tâm thần: mất định hướng trong không gian và thời gian, trí nhớ giảm, hành vi chần chừ, mộng thức (onirisme).
Hội chứng khóa trong (locked in syndrome) do tổn thương bó vận động (gối và tháp) còn hệ thống lưới thì nguyên vẹn. Nên liệt tứ chi, liệt mặt 2 bên, môi, lưỡi, họng, thanh môn, vận nhãn ngang; còn vận nhãn lên xuống, còn mở mắt. Vẫn còn tiếp xúc được (còn tỉnh, còn ý thức).
Ngủ nhiều:
Hội chứng Gélineau: ngủ rũ từng cơn do xúc cảm kéo dài 10-15 phút xen lẫn cơn mất trương lực nên làm bệnh nhân ngã nhưng tỉnh khi kích thích.
Hội chứng Pickwick: béo phì, luôn buồn ngủ ở mọi nơi nếu không được đánh thức, suy hô hấp do giảm thông khí phế nang gây tím, tăng thở.
Hội chứng Kleine - Leving: ngủ kéo dài rồi tự tỉnh và có những hành vi như đòi hỏi một cách khác thường, ăn không biết no
Khám Bệnh Nhân Hôn Mê
Cách xuất hiện:
Hôn mê có thể xảy ra từ từ hay đột ngột. Ðột ngột thường gặp trong tai biến mạch máu não.
Còn từ từ gặp trong suy thận mạn hoặc trong tổn thương choán chỗ. Hôn mê sau những cơn động kinh, hôn mê do hạ glucoza máu bởi u tụy, hôn mê gan là những hôn mê có thể tái phát nhiều lần.
Hoàn cảnh xuất hiện hôn mê:
Sau một thời gian sốt là hôn mê do viêm màng não, viêm não, sốt rét ác tính. Sốt không những gợi ý nguyên nhân mà còn là một yếu tố tiên lượng xấu trong ngộ độc thuốc ngủ, trong xuất huyết não ...
Sau chấn thương sọ não.
Sau khi dùng thuốc ngủ, thuốc phiện, insuline.
Bệnh nhân không ăn gây hạ glucose máu.
Trên có địa xơ gan, viêm thận mạn, đái tháo đường, tăng huyết áp, xơ vữa động mạch.
Ðánh giá chức năng sống:
Quan trọng vì nó không những cho biết mức độ hôn mê mà cần phải xử trí kịp thời nếu không nguy kịch đến tính mạng bệnh nhân.
Tình trạng hô hấp:
Hơi thở: có mùi axeton trong hôn mê do đái tháo đường, mùi chua chua trong hôn mê gan, mùi rượu trong ngộ độc rượu, mùi thuốc rầy trong ngộ độc thuốc trừ sâu...
Nhịp thở: kiểu Cheyne - Stokes trong hôn mê do ure máu cao, tổn thương não bán cầu 2 bên, gian não, phần trên thân não thường hôn mê do chuyển hóa.
Thở Kussmaul trong hôn mê do nhiễm toan hoặc tổn thương cầu não- trung não (ponto- mésencephale).
Hô hấp tăng dần sau khi loại trừ toan, kiềm máu thiếu O2, sốt cao thì chỉ có tổn thương cầu não cao hoặc cuống não.
Co thắt kéo dài các cơ hô hấp kèm ngừng thở mỗi khi hít vào đó là hô hấp không phổi (apneustique) là tổn thương cầu não.
Nhịp thở không đều gọi là thất điều hô hấp gặp trong tổn thương hành tủy.
Thở khò khè do tăng tiết đờm dãi, phổi có ran ẩm do bị bội nhiễm.
Rối loạn hô hấp kèm mất phản xạ ho là hôn mê sâu.
Tình trạng tuần hoàn: nếu mạch và huyết áp thay đổi luôn (không ổn định) gặp trong tổn thương thân não, có cơn nhịp nhanh tự phát hoặc sau kích thích. Tìm xem có tăng huyết áp, loạn nhịp, bệnh tim, tắc mạch cảnh không.
Các rối loạn chức năng sống dẫn tới ngạt thở cấp (khó hít vào), suy tim và tuần hoàn cấp, thiếu O2 não.
Tình trạng nước: mất nước, phù, chú ý lượng nước tiểu qua sonde.
Tình trạng da: tìm các chấm, mảng xuất huyết hay gặp trong nhiễm trùng huyết (não mô cầu), bệnh máu giảm tiểu cầu. Nếu có máu chảy ra từ tai phải nghĩ tới vỡ đáy sọ. Loét mục vùng thấp như ở vùng cùng cụt gây mất huyết tương và dễ bị bội nhiễm.
Khám thần kinh:
Rối loạn tâm thần (mê sảng) nếu xảy ra trước hôn mê thường gặp trong sốt rét ác tính thể não, hôn mê gan, ...
Hội chứng màng não: viêm màng não, xuất huyết màng não.
Vận động:
Cơ lực: phát hiện liệt nửa người, liệt các dây sọ (III, VII ...) bàn chân bên liệt đổ ra ngoài, nghiệm pháp Pierre - Marie - Foix (liệt dây VII), tìm dấu Babinski, hoặc mất cân đối về phản xạ phân xương, phản xạ da bụng, da bìu hai bên. Liệt gặp trong viêm não, u não, áp xe não, tai biến mạch máu não...
Trương lực cơ: giảm toàn thân trong hôn mê nhiễm độc, rối loạn chuyển hóa và lúc hôn mê sâu. Tăng trương lực kiểu ngoại tháp trong ngộ độc CO, thuốc an thần kinh.
Co cứng mất vỏ 2 tay gấp, 2 chân duỗi; mất não thì tứ chi duỗi, lưng ưỡn ra trước, hàm nghiến chặt khi tổn thương thân não từ nhân đỏ xuống.
Các vận động bất thường:
Tay bắt chuồn chuồn trong hôn mê do sốt rét ác tính.
Cơn co giật xảy ra trước hôn mê có thể đó là động kinh, hạ đường máu, sản giật, phù não và một số viêm não màng não.
Về vận nhãn (nói rộng hơn đó là khám mắt):
Nếu mắt không nhắm được ngoài liệt dây VII ngoại biên còn gặp trong hôn mê sâu.
Tìm dấu hiệu chớp mắt: nếu trong hôn mê còn chợp mắt tự nhiên có nghĩa là vùng nền não thất, ở vùng não giữa và não trung gian còn nguyên vẹn. Hoặc bằng cách kích thích tìm phản xạ mũi mi (gõ vào sống mũi) còn trong hôn mê nông, từ độ II trở đi phản xạ này mất. Phản xạ tai - mi đáp ứng với tiếng động, phản xạ ánh sáng - mi mắt bằng cách chiếu một luồng ánh sáng mạnh qua mi bình thường nhíu mắt, phản xạ giác mạc mất trong hôn mê sâu hoặc tổn thương cầu não.
Ðồng tử:
Giãn đồng tử một bên và mất phản xạ ánh sáng là do tổn thương dây III thường do tụt kẹt thùy thái dương hay tổn thương nhân dây III.
Mất phản xạ ánh sáng 2 bên kèm giãn đồng tử là do tổn thương cuống não.
Ðồng tử co nhỏ (hình chấm) là do tổn thương cầu não, còn đồng tử co nhỏ nhưng còn đáp ứng với ánh sáng gặp trong bệnh não chuyển hóa hoặc do chèn p gian não trong tăng áp lực nội sọ.
Vận động nhãn cầu:
Ðược thực hiện dưới sự chỉ huy của vỏ não và chịu ảnh hưởng của các phản xạ. So sánh vị trí hai nhãn cầu có ý nghĩa xác định mức độ hôn mê.
Hai nhãn cầu đưa ra ngoài gặp trong hôn mê sâu vì trương lực cơ giạng mạnh hơn cơ khép.
Hai nhãn cầu cố định hướng theo trục là hôn mê rất sâu.
Nhãn cầu quả lắc, nhãn cầu thơ thẩn (đưa đi đưa lại không nhịp nhàng) là tổn thương thân não.
Nhãn cầu cúi chào (ocular bobing) đưa mạnh xuống dưới rồi đưa lên từ từ do tổn thương cầu não.
Nhãn cầu quay về bên tổn thương nói lên tổn thương bán cầu, còn lệch về bên đối diện là tổn thương thân não (định luật Landousy - Prevost).
Phản xạ mắt - đầu (hiện tượng mắt búp bê) ở người hôn mê tùy mức độ mà hiện tượng này còn hoặc mất. Không nên làm khi có tăng áp lực nội sọ hay khi có tổn thương đốt sống cổ.
Giật nhãn cầu dọc trong tổn thương cuống tiểu não trên, giật ngang tổn thương cuống tiểu não giữa, giật vòng là tổn thương cuống tiểu não dưới, còn mắt giật khắp mọi phía là do tổn thương não thất III.
Soi đáy mắt: Tìm tổn thương võng mạc và đáy mắt.
Xét nghiệm máu, chất thải và chẩn đoán hình ảnh:
Công thức máu, ký sinh trùng sốt rét, cấy máu.
Glucose máu, ure máu, ion đồ, dự trữ kiềm, nếu tốt thì đo khí máu (PaCO2, PaO2), protid máu, pH máu, ceton niệu, NH3...
Tìm chất độc...
Chọc dịch não tủy khi nghi viêm màng não hay xuất huyết màng não.
Ðiện não đồ, điện tim, chụp phổi.
Chụp phim sọ.
Chụp não cắt lớp vi tính hay cộng hưởng từ sọ não.
Ðánh giá mức độ hôn mê
Trong thực tế lâm sàng nay thường sử dụng thang điểm Glasgow để đánh giá mức độ rối loạn ý thức như sau:
Bảng: Mức độ rối loạn ý thức theo thang điểm Glasgow
Bộ phận khám
Mức độ
Ðiểm
Mắt
Mở mắt tự nhiên
Mở mắt khi ra lệnh
Mở mắt khi gây đau
Không mở
4
3
2
1
Lời nói
Nói trả lời đúng
Trả lời hạn chế
Trả lời lộn xộn
Không rõ nói gì
Không nói
5
Vận động
Ðáp ứng đúng khi ra lệnh
Ðáp ứng đúng chỉ khi gây đau
Co chi lại, cử động không tự chủ
Co cứng mất vỏ
Co cứng mất não
Nằm yên không đáp ứng
6
Trên 10 điểm tình trạng tinh thần tốt, 3-4 điểm hôn mê quá sâu, 5-6 điểm hôn mê sâu, 7-8 điểm hôn mê nông.
Ngoài ra còn có thang điểm của Liège, tác giả đưa thêm 5 phản xạ vùng thân não: Khi phản xạ mũi mi còn là 5 điểm, quay mắt đầu hay mắt - tai dọc còn là 4 điểm, phản xạ ánh sáng còn là 3 điểm, phản xạ mắt - tai ngang còn là 2 điểm, chỉ còn phản xạ mắt - tim là 1 điểm.
Nguyên nhân:
Thông thường chia làm hai nhóm: có dấu thần kinh khi trú và nhóm ít hoặc không có dấu khu trú rõ.
* Có triệu chứng khu trú như:
Chấn thương sọ não: khoảng tỉnh sau đó mới hôn mê (tụ máu ngoài màng cứng hoặc dưới màng cứng). Ðau khu trú khi gõ vào hộp sọ, chụp phim sọ (vết gãy xương, bóng khí), chụp động mạch não, chụp não cắt lớp vi tính não. Lưu ý bệnh nhân già, uống rượu dùng thuốc chống đông thường bỏ qua chấn thương sọ.
Tai biến mạch máu não (xuất huyết não, nhồi máu não, xuất huyết màng não) hôn mê đột ngột kèm liệt nửa người ở người lớn tuổi, tăng huyết áp nên chụp não cắt lớp vi tính não, cộng hưởng từ não.
U não: thường xảy ra dần dần sau một thời gian có triệu chứng tăng áp lực nội sọ (đau đầu, nôn, giảm thị lực, phù gai thị) kèm dấu khu trú nên chụp động mạch não, chụp não cắt lớp vi tính não hay cộng hưởng từ não.
Nhiễm khuẩn: viêm màng não, viêm não màng não (herpers), viêm não Nhật Bản B, áp xe não, sốt rét ác tính...
Ðộng kinh: hôn mê sau cơn thông thường kéo dài vài ba phút đến 5-10 phút, nếu hôn mê kéo dài quá 20-30 phút cần phải tìm tổn thương đi kèm (máu tụ, chấn thương sọ não, tai biến mạch máu não, tăng áp lực nội sọ, viêm màng não, rối loạn chuyển hóa...), trạng thái động kinh, sản giật.
Hạ glucose máu.
Phù não trong tăng huyết áp ác tính.
Hai nguyên nhân sau thường kèm theo co giật.
* Không có triệu chứng thần kinh chỉ điểm:
Ðái tháo đường (nhiễm toan xeton, hạ glucose máu, tăng thẩm thấu, tăng axít lactic).
Ure máu cao.
Hôn mê gan: viêm gan tối cấp, xơ gan mất bù nặng.
Nhiễm độc: rượu thường kèm hạ glucose máu và thiếu vitamin B1.
Ngộ độc thuốc an thần, bình thản, barbituric gây hôn mê im lặng; chống trầm cảm 3 vòng gây hôn mê kích động, có nguy cơ rối loạn nhịp tim (kiềm hóa máu, ngất) còn theophyline, atropine gây hôn mê kích động.
Ngộ độc CO, ma túy.
* Chuyển hóa và nội tiết:
Thiếu vitamine B1 nhất là ở người nghiện rượu, phụ nữ có thai nôn nhiều, bệnh Gayet Wernicke (lú lẫn, tăng trương lực đối kháng, rối loạn vận nhãn không hằng định).
Thiếu O2 (thiếu O2 và tăng CO2, thiếu máu não), trong suy hô hấp cấp, suy tim cấp.
Suy thượng thận, suy giáp, suy tuyến yên.
Rối loạn ion như hạ Na+ máu (ngộ độc nước) hoặc tăng Na+, tăng Ca++, hạ phospho máu.
Tiên lượng hôn mê
Tùy thuộc vào tổn thương lớn hay nhỏ, mức độ hôn mê (chỉ trừ hôn mê do thuốc ngủ an thần). Khi thang điểm Glasgow 3-4 điểm 85% tử vong hoặc còn đời sống thực vật; ngược lại trên 11 điểm chỉ chết 5-10%, 85% khỏi hoàn toàn hoặc dị chứng nhẹ. Hôn mê càng kéo dài thì tiên lượng càng nặng.
Mất phản xạ đồng tử với ánh sáng và phản xạ giác mạc 6 giờ sau hôn mê thì 95% tử vong. Mất phản xạ đồng tử trong 24 giờ thì 91% tử vong. Nếu ít nhất 2 trong 3 phản xạ sau: phản xạ ánh sáng của đồng tử, phản xạ giác mạc và phản xạ mắt - tai thì 97% bệnh nhân không hồi phục.
Nguyên nhân có vai trò trong tiên lượng đối với hôn mê do thuốc ngủ, an thần thì tử vong luôn thấp dưới 5%; bệnh não do chuyển hóa, chấn thương sọ và viêm não màng não tử vong 40-60% còn bệnh não do thiếu O2 và tai biến mạch máu não tử vong đến 60-90 %.
Cơ địa: người lớn tuổi và tổn thương nội tạng đều tiên lượng nặng.
Ðiều Trị Hôn Mê
Ngoài các chỉ định phẫu thuật thần kinh (máu tụ, áp xe, u não) các hôn mê đều phải điều trị nội khoa.
Hồi sức nhằm giải quyết các rối loạn đó.
Hồi sức hô hấp:
Có tầm quan trọng hàng đầu đó là khai thông đường dẫn khí bằng cách cho bệnh nhân nằm tư thế nghiêng an toàn, cung cấp O2, hỗ trợ hô hấp, đặt nội khí quản nếu hồi sức lâu. Thở máy áp lực dương cuối thì kỳ thở ra làm tăng áp lực nội sọ, ngoài ra còn có thể do bệnh nhân gây giụa nên phải cho an thần.
Hồi sức tuần hoàn:
Việc cung cấp O2 cho não lệ thuộc cung lượng lên não. Tùy theo nguyên nhân gây rối loạn huyết động có thể bù dịch hoặc trợ tim. Các thuốc giãn mạch não chỉ có tác dụng ở chỗ tế bào còn nguyên vẹn và mạch não tự điều chỉnh được, chúng có thể làm nặng thêm thiếu máu não ở vùng tổn thương.
Trong trường hợp THA ác tính thì phải hạ nhanh huyết áp; còn trong xuất huyết dưới nhện thì phải cho thuốc chẹn Ca++ như nimodipine.
Cung cấp Glucose:
Hôn mê do hạ glucose máu nếu không được điều trị thì gây tổn thương không hồi phục. Nếu khi có hôn mê không rõ căn nguyên cần tiêm ngay glucose 30-50% 50ml sau khi lấy máu thử glucoza máu. Ở người nghiện rượu hoặc nôn mửa không ăn được lâu ngày phải cho vitamine B1 để tránh bệnh não do thiếu vitamine B1 (Gayet - Wernicke) từ 200 đến 1000 mg.
Cân bằng nước điện giải và thẩm thấu:
Những thay đổi thẩm thấu là yếu tố quan trọng gây tổn thương não.
Cân bằng nước và natri là cơ bản nhất nhưng tránh hồi phục quá nhanh. Thí dụ trong hôn mê tăng thẩm thấu, truyền quá nhanh dung dịch nhược trương kèm insulin sẽ gây phù não. Nhiều yếu tố liên quan đến bệnh và điều trị làm cho rối loạn nước và điện giải (suy thận, tăng ADH, lợi tiểu,...) nên phải điều chỉnh hàng ngày, theo dõi bilan nước hàng ngày.
Cân bằng toan kiềm:
Nếu điều chỉnh toan chuyển hóa quá nhanh bằng dung dịch kiềm có thể ức chế hô hấp và tạm thời làm nặng toan trong dịch não tủy; toan dịch não tủy xuất hiện nhanh do ức chế hô hấp nên làm tăng PaCO2 và khó cân bằng ngay bằng bicacbonat.
Chống phù não:
Do bất kỳ cơ chế nào, nếu thấy dấu thần kinh nặng dần thì phải nghĩ tới phù não. Nằm đầu cao khoảng 10-30°. Mannitol 20% 0,25-0,5 mg/kg mỗi 3-5 giờ, không kéo dài quá 5 ngày vì gây suy thận, gan và mất nước điện giải.
Chống co giật: Thường sử dụng valium.
Ðiều trị nguyên nhân: Tùy theo bệnh nguyên mà điều trị tương ứng.
Các biện pháp chung:
Chống loét bằng cách trăn trở mỗi 1-2 giờ kèm xoa bóp hay cho nằm đệm nước.
Bảo vệ mắt bằng nhỏ thuốc mắt và trong hôn mê sâu dùng băng dính gắn mi mắt lại tránh khô gây loét giác mạc; săn sóc miệng.
Kháng sinh chống bội nhiễm khi có loét cùng cụt, bội nhiễm phổi.
Chống ứ đọng tĩnh mạch gây huyết khối bằng cách vận động, kê chân cao 5-10° hoặc heparin liều thấp.
Chống tăng hoặc giảm thân nhiệt.
Nuôi dưỡng qua sonde dạ dày.
Xông tiểu: súc bàng quang khi có nhiễm trùng.
Theo dõi mạch, huyết áp, nhiệt độ, hơi thở mỗi hai giờ, các phản xạ thân não, viêm tĩnh mạch do tiêm truyền,...
Bản quyền & copy thuộc về yduochoc.vn
E-mail liên hệ: nguyentrungxin@gmail.com
Website: http://www.yduochoc.vn/ Hoặc http://yduochoc.vn

Set-Cookie: SVID=adc2sh2; path=/

Server: LiNEX WCache


text:
- Joining ‘BLACK WEEK’ – SĂN HÀNG ĐẸP CHỈ 29K
- “Black Week” – Sự kết hợp hoàn hảo giữa Black Friday & Online Friday
- Thu tàn rồi các nàng mặc gì để đón đông?
- Denim trang phục tưởng chừng chỉ dành cho các cô nàng ngổ ngáo
- Duyên dáng như những bóng hồng Pháp
- JEANS – Bản tình ca không bao giờ dứt!
- Quần âu – item diện hoài không chán của những cô nàng công sở
- 20.11 - MÓN QUÀ NHỎ GỬI ĐẾN THẦY CÔ
- Khi thời trang không “phân biệt” giới tính
- “Đại tiệc FA – Giảm ngay nửa giá” – Đời vẫn vui dù ta có “ế nhẹ”
Mắt Kính Nữ Ở Thanh Hoá
-
Mắt kính cận TF gọng tròn thời trang - Đen315.000 ₫ 229.000 ₫27%
-
Mắt kính nữ gọng vuông đính hạt - Nâu350.000 ₫ 220.000 ₫37%
-
Kính bảo vệ mắt Double Shield 9844A unisex - B149.000 ₫ 109.000 ₫27%
-
Mắt kính Unisex thời trang Korea - Nâu514.000 ₫ 365.000 ₫29%
-
Kính mát Jubilant unisex J45073L GOLD-BL - Xanh dương862.000 ₫ 732.500 ₫15%
-
Mắt kính nam nữ cách điệu thời trang - Đen518.000 ₫ 337.000 ₫35%
-
Mắt kính Unisex cách điệu Hàn Quốc - Vàng514.000 ₫ 365.000 ₫29%
-
Mắt kính cận nữ TF gọng vuông sành điệu - Đen315.000 ₫ 225.000 ₫29%
-
Mắt kính nữ khắc sọc 3D thời trang - Nâu đỏ350.000 ₫ 220.000 ₫37%
-
Mắt kính Unisex gọng tròn cách tân - Đen514.000 ₫ 365.000 ₫29%
-
Mắt kính nam nữ gọng tròn 108 - Vàng300.000 ₫ 180.000 ₫40%
-
Kính bảo vệ mắt ngày đêm Double Shield D401-unisex - Xám314.000 ₫ 245.000 ₫22%
-
Mắt kính nữ kim cương sang chảnh - Đen425.000 ₫ 308.000 ₫28%
-
Kính bảo vệ mắt ngày đêm Double Shield D401-unisex - Nâu314.000 ₫ 245.000 ₫22%
-
Mắt kính chuồn chuồn nữ thời trang - Nâu đỏ350.000 ₫ 220.000 ₫37%
-
Mắt kính nam nữ tráng gương Hàn Quốc - Xanh dương450.000 ₫ 270.000 ₫40%
-
Kính bảo vệ mắt Double Shield 9844A unisex - A149.000 ₫ 109.000 ₫27%
-
Kính bảo vệ mắt Double Shield 9844A unisex - E149.000 ₫ 109.000 ₫27%
-
Mắt kính Unisex gọng tròn Hàn Quốc xanh - Xanh lá514.000 ₫ 365.000 ₫29%
-
Kính mát Jubilant unisex J45073M GOLD-GN - Xanh862.000 ₫ 732.500 ₫15%
-
Mắt kính Unisex gọng tròn tím - Tím514.000 ₫ 365.000 ₫29%
-
Mắt kính nam nữ gọng dẻo thời trang - Đen300.000 ₫ 160.000 ₫47%
-
Kính bảo vệ mắt Double Shield 9844A unisex - C149.000 ₫ 109.000 ₫27%
-
Kính bảo vệ mắt Double Shield 9844A unisex - D149.000 ₫ 109.000 ₫27%

markdown:
-
[Joining ‘BLACK WEEK’ – SĂN HÀNG ĐẸP CHỈ 29K](http://zanado.com/tin-tuc/joining-black-week-san-hang-dep-chi-29k-aid991.html)
-
[“Black Week” – Sự kết hợp hoàn hảo giữa Black Friday & Online Friday](http://zanado.com/tin-tuc/black-week-su-ket-hop-hoan-hao-giua-black-friday-online-friday-aid998.html)
-
[Thu tàn rồi các nàng mặc gì để đón đông?](http://zanado.com/tin-tuc/thu-tan-roi-cac-nang-mac-gi-de-don-dong-aid986.html)
-
[Denim trang phục tưởng chừng chỉ dành cho các cô nàng ngổ ngáo](http://zanado.com/tin-tuc/denim-trang-phuc-tuong-chung-chi-danh-cho-cac-co-nang-ngo-ngao-aid990.html)
-
[Duyên dáng như những bóng hồng Pháp](http://zanado.com/tin-tuc/duyen-dang-nhu-nhung-bong-hong-phap-aid987.html)
-
[JEANS – Bản tình ca không bao giờ dứt!](http://zanado.com/tin-tuc/jeans-ban-tinh-ca-khong-bao-gio-dut-aid988.html)
-
[Quần âu – item diện hoài không chán của những cô nàng công sở](http://zanado.com/tin-tuc/quan-au-item-dien-hoai-khong-chan-cua-nhung-co-nang-cong-so-aid996.html)
-
[20.11 - MÓN QUÀ NHỎ GỬI ĐẾN THẦY CÔ](http://zanado.com/tin-tuc/2011-mon-qua-nho-gui-den-thay-co-aid994.html)
-
[Khi thời trang không “phân biệt” giới tính](http://zanado.com/tin-tuc/khi-thoi-trang-khong-phan-biet-gioi-tinh-aid992.html)
-
[“Đại tiệc FA – Giảm ngay nửa giá” – Đời vẫn vui dù ta có “ế nhẹ”](http://zanado.com/tin-tuc/dai-tiec-fa-giam-ngay-nua-gia-doi-van-vui-du-ta-co-e-nhe-aid985.html)
# Mắt Kính Nữ Ở Thanh Hoá
[thời trang và cartier ở Thanh Hoá. Mắt kính nữ giá rẻ là một vật bất ly thân chủ yếu trong bộ sưu tập](http://zanado.com/mat-kinh-nu-60.html) **mắt kính nữ** [làm đẹp của chị em. Vì vậy việc chọn lựa một mẫu mắt kính nữ thời trang có sắc màu, kiểu dáng hợp với vẻ mặt và trang phục sẽ giúp quý cô ăn điểm trong tầm mắt người nhìn. Hơn thế, nếu quý cô chọn được một dạng mắt kính nữ thời trang vừa mắt thì nó sẽ là món đồ đắc lực để thể hiện gu thời trang nổi bật, giúp các nàng che điểm khuyết, tăng vẻ đẹp cho gương mặt, đặc biệt trong thời buổi hiện đại việc lựa chọn cho chính mình một mẫu mắt kính nữ giá rẻ ưa thích đang là nhu cầu trọng yếu của mỗi chị em phụ nữ. Chị em là những tín đồ nhanh nhạy trong việc update xu hướng mới nhất để làm dày cho bộ mắt kính nữ thời trang của bản thân và thể hiện cá tính đẳng cấp thời trang . Bạn hãy lướt qua Zanado để tham khảo một vài mẫu mắt kính nữ thời trang thông dụng: kính chuồn chuồn, kính mát, kính aviator, kiểu mắt mèo...Các xu hướng mới rộng rãi không kém là mắt kính nữ thời trang tinh nghịch và phong cách với style tươi trẻ, nắng nổ như kiểu không gọng kính, kiểu nobita... Zanado luôn update những kiểu mắt kính nữ giá rẻ tốt nhất, mới nhất phù hợp với thẩm mĩ người mua với giá ưu đãi nhất. Hiện nay, Zanado có dịch vụ giao hàng cho quý khách có nhu cầu ở Thanh Hoá. Khách hàng có thể mua mắt kính nữ hàn quốc ở Thanh Hoá.](http://zanado.com/phu-kien-nam-66.html) **phụ kiện**
-
## Mắt kính cận TF gọng tròn thời trang - Đen315.000 ₫ 229.000 ₫27%
-
## Mắt kính nữ gọng vuông đính hạt - Nâu350.000 ₫ 220.000 ₫37%
-
## Kính bảo vệ mắt Double Shield 9844A unisex - B149.000 ₫ 109.000 ₫27%
-
## Mắt kính Unisex thời trang Korea - Nâu514.000 ₫ 365.000 ₫29%
-
## Kính mát Jubilant unisex J45073L GOLD-BL - Xanh dương862.000 ₫ 732.500 ₫15%
-
## Mắt kính nam nữ cách điệu thời trang - Đen518.000 ₫ 337.000 ₫35%
-
## Mắt kính Unisex cách điệu Hàn Quốc - Vàng514.000 ₫ 365.000 ₫29%
-
## Mắt kính cận nữ TF gọng vuông sành điệu - Đen315.000 ₫ 225.000 ₫29%
-
## Mắt kính nữ khắc sọc 3D thời trang - Nâu đỏ350.000 ₫ 220.000 ₫37%
-
## Mắt kính Unisex gọng tròn cách tân - Đen514.000 ₫ 365.000 ₫29%
-
## Mắt kính nam nữ gọng tròn 108 - Vàng300.000 ₫ 180.000 ₫40%
-
## Kính bảo vệ mắt ngày đêm Double Shield D401-unisex - Xám314.000 ₫ 245.000 ₫22%
-
## Mắt kính nữ kim cương sang chảnh - Đen425.000 ₫ 308.000 ₫28%
-
## Kính bảo vệ mắt ngày đêm Double Shield D401-unisex - Nâu314.000 ₫ 245.000 ₫22%
-
## Mắt kính chuồn chuồn nữ thời trang - Nâu đỏ350.000 ₫ 220.000 ₫37%
-
## Mắt kính nam nữ tráng gương Hàn Quốc - Xanh dương450.000 ₫ 270.000 ₫40%
-
## Kính bảo vệ mắt Double Shield 9844A unisex - A149.000 ₫ 109.000 ₫27%
-
## Kính bảo vệ mắt Double Shield 9844A unisex - E149.000 ₫ 109.000 ₫27%
-
## Mắt kính Unisex gọng tròn Hàn Quốc xanh - Xanh lá514.000 ₫ 365.000 ₫29%
-
## Kính mát Jubilant unisex J45073M GOLD-GN - Xanh862.000 ₫ 732.500 ₫15%
-
## Mắt kính Unisex gọng tròn tím - Tím514.000 ₫ 365.000 ₫29%
-
## Mắt kính nam nữ gọng dẻo thời trang - Đen300.000 ₫ 160.000 ₫47%
-
## Kính bảo vệ mắt Double Shield 9844A unisex - C149.000 ₫ 109.000 ₫27%
-
## Kính bảo vệ mắt Double Shield 9844A unisex - D149.000 ₫ 109.000 ₫27%

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Connection: close

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
- Joining ‘BLACK WEEK’ – SĂN HÀNG ĐẸP CHỈ 29K
- “Black Week” – Sự kết hợp hoàn hảo giữa Black Friday & Online Friday
- Thu tàn rồi các nàng mặc gì để đón đông?
- Denim trang phục tưởng chừng chỉ dành cho các cô nàng ngổ ngáo
- Duyên dáng như những bóng hồng Pháp
- JEANS – Bản tình ca không bao giờ dứt!
- Quần âu – item diện hoài không chán của những cô nàng công sở
- 20.11 - MÓN QUÀ NHỎ GỬI ĐẾN THẦY CÔ
- Khi thời trang không “phân biệt” giới tính
- “Đại tiệc FA – Giảm ngay nửa giá” – Đời vẫn vui dù ta có “ế nhẹ”
Quần Thun Nữ Tại Bình Phước
-
Quần short jean rách cá tính - Xanh220.000 ₫ 155.000 ₫30%
-
Quần lửng nữ caro sắc màu - Xanh dương206.000 ₫ 130.000 ₫37%
-
Quần short jean nữ chỉ nổi sành điệu - Xanh đen225.000 ₫ 155.000 ₫31%
-
Quần Jean nữ ECOJEANS phối viền túi 024M1-M2 - Xanh đen332.000 ₫ 309.000 ₫7%
-
Quần Jean nữ IMGINE U fashion 014-1,2,3 - Xanh đen374.000 ₫ 299.000 ₫20%
-
Quần skinny nữ trẻ trung - Trắng306.000 ₫ 205.000 ₫33%
-
Quần short jean nữ 2 line Eco J-012A-M1 - Xanh đen230.000 ₫ 205.000 ₫11%
-
Quần nữ công sở Sơn Nguyễn thanh lịch 1330-123 - Xanh đen340.000 ₫ 340.000 ₫0%
-
Quần jean nữ Jessie Ex wash thêu 94/5009 - Xanh dương310.000 ₫ 310.000 ₫0%
-
Quần jean nữ Jessie Ex wash thêu 94/5009 - Xanh đen310.000 ₫ 310.000 ₫0%
-
Quần Jean nữ IMGINE U fashion 014-1,2,3 - Xanh374.000 ₫ 299.000 ₫20%
-
Quần Jean nữ ECOJEANS phối viền túi 024M1-M2 - Xanh332.000 ₫ 309.000 ₫7%
-
Quần lửng jean nữ Eco JL-001-M1 - Xanh đen262.000 ₫ 236.000 ₫10%
-
Quần thun đôi hoạ tiết năng động - Đen300.000 ₫ 190.000 ₫37%
-
Quần skinny jeans lửng nữ AAA JEANS AR26 - Xanh đen370.000 ₫ 370.000 ₫0%
-
Quần Jean nữ ECOJEANS lửng cá tính JL006M1 - Xanh đen294.000 ₫ 209.000 ₫29%
-
Quần jean Nữ JESSIE EX/025 thêu chữ da - Xanh395.000 ₫ 395.000 ₫0%
-
Quần nữ công sở Sơn Nguyễn thanh lịch 1330-123 - Hồng340.000 ₫ 340.000 ₫0%
-
Quần baggy nữ ca rô bo lai - Nâu250.000 ₫ 140.000 ₫44%
-
Quần skinny nữ trẻ trung - Đen306.000 ₫ 205.000 ₫33%
-
Quần nữ công sở Sơn Nguyễn thanh lịch 1330-123 - Trắng340.000 ₫ 340.000 ₫0%
-
Quần Jean nữ IMGINE U fashion 014-1,2,3 - Xanh dương374.000 ₫ 299.000 ₫20%
-
Quần short nữ rách năng động - Xanh220.000 ₫ 155.000 ₫30%
-
Quần skinny nữ trẻ trung - Hồng306.000 ₫ 205.000 ₫33%
Quần Jean nữ ECOJEANS phối viền túi 024M1-M2332.000 ₫309.000 ₫7%
Quần skinny nữ trẻ trung306.000 ₫205.000 ₫33%
Quần lửng nữ Basic thanh lịch397.000 ₫246.000 ₫38%
Quần skinny nữ dây kéo năng động263.000 ₫205.000 ₫22%
Quần culottes dập ly thời trang380.000 ₫264.000 ₫31%
Quần nữ công sở Sơn Nguyễn thanh lịch 1330-123340.000 ₫340.000 ₫0%
Quần jean nữ Jessie Ex wash thêu 94/5009310.000 ₫310.000 ₫0%
Quần Jean Nữ Ống Đứng JESSIE EX /015415.000 ₫415.000 ₫0%
Quần jean nữ thun 2 da 122 trẻ trung313.000 ₫219.000 ₫30%
Quần short jean nữ ECOJEANS J003M1-M2-M3311.000 ₫205.000 ₫34%
Quần Jean nữ IMGINE U fashion 014-1,2,3374.000 ₫299.000 ₫20%
Quần jean nữ big size AAA JEANS XD32370.000 ₫370.000 ₫0%

markdown:
-
[Joining ‘BLACK WEEK’ – SĂN HÀNG ĐẸP CHỈ 29K](http://zanado.com/tin-tuc/joining-black-week-san-hang-dep-chi-29k-aid991.html)
-
[“Black Week” – Sự kết hợp hoàn hảo giữa Black Friday & Online Friday](http://zanado.com/tin-tuc/black-week-su-ket-hop-hoan-hao-giua-black-friday-online-friday-aid998.html)
-
[Thu tàn rồi các nàng mặc gì để đón đông?](http://zanado.com/tin-tuc/thu-tan-roi-cac-nang-mac-gi-de-don-dong-aid986.html)
-
[Denim trang phục tưởng chừng chỉ dành cho các cô nàng ngổ ngáo](http://zanado.com/tin-tuc/denim-trang-phuc-tuong-chung-chi-danh-cho-cac-co-nang-ngo-ngao-aid990.html)
-
[Duyên dáng như những bóng hồng Pháp](http://zanado.com/tin-tuc/duyen-dang-nhu-nhung-bong-hong-phap-aid987.html)
-
[JEANS – Bản tình ca không bao giờ dứt!](http://zanado.com/tin-tuc/jeans-ban-tinh-ca-khong-bao-gio-dut-aid988.html)
-
[Quần âu – item diện hoài không chán của những cô nàng công sở](http://zanado.com/tin-tuc/quan-au-item-dien-hoai-khong-chan-cua-nhung-co-nang-cong-so-aid996.html)
-
[20.11 - MÓN QUÀ NHỎ GỬI ĐẾN THẦY CÔ](http://zanado.com/tin-tuc/2011-mon-qua-nho-gui-den-thay-co-aid994.html)
-
[Khi thời trang không “phân biệt” giới tính](http://zanado.com/tin-tuc/khi-thoi-trang-khong-phan-biet-gioi-tinh-aid992.html)
-
[“Đại tiệc FA – Giảm ngay nửa giá” – Đời vẫn vui dù ta có “ế nhẹ”](http://zanado.com/tin-tuc/dai-tiec-fa-giam-ngay-nua-gia-doi-van-vui-du-ta-co-e-nhe-aid985.html)
# Quần Thun Nữ Tại Bình Phước
**quần thun nữ tại bình phước**đảm bảo tin cậy cho quý khách. **quần thun nữ tại bình phước**có thiết kế bó dáng xinh xắn, thắt lưng thun dễ chịu, hoa văn chi tiết và vừa mắt trên nền vải làm cá cô gái thỏa thích thể hiện style ăn mặc và khả năng mix trang phục của mình. Quý cô có thể mix dạng quần thun nữ đang có bán tại cửa hàng cùng với mỗi phục trang và bộ sưu tập thời trang khác như: áo thun form rộng cá tính cùng với giày thể thao và ba lô năng động, áo form dài, đôi giày đen cao gót và đồng hồ cá tính, hoặc sandal cá tính, áo voan sát nách giản tiện và vòng tay xinh xắn hay đồng hồ đen bụi... làm quý cô thêm phần thu hút, năng động. Mặt khác, từng bạn nữ cá tính và thích hoạt động tha hồ thể hiện phong cách riêng trong từng cuộc vui chơi, hoạt động hay cá tính trong mỗi chuyến du lịch đã ngoại. Cùng đặc điểm là bó sát lưng khoe đôi chân thon thả, các đường chỉ may cẩn thận, tinh tế có độ co giãn cao đưa đến sự dễ chịu. Được xem là phục trang quan trọng trong tủ đồ của các cô nàng, quần thun nữ khiến bạn thêm yên tâm và hài lòng trong mọi hoạt động di chuyển tôn lên nét dịu dàng, nhẹ nhàng của cô nàng. Shop bán hàng online Zanado luôn luôn update các dạng **quần thun nữ tại bình phước**cùng giá cả tốt bảo đảm về chất lượng và dịch vụ. Hiện, chúng tôi áp dụng dịch vụ giao hàng toàn quốc cho khách hàng có nhu cầu. Quý khách hàng có thể mua **quần thun nữ tại bình phước**trực tiếp tại cửa hàng cùng từng ưu đãi tốt, chúng tôi chấp nhận đổi trả sản phẩm nếu quý khách hàng không hài lòng về chất lượng và dịch vụ.
-
## Quần short jean rách cá tính - Xanh220.000 ₫ 155.000 ₫30%
-
## Quần lửng nữ caro sắc màu - Xanh dương206.000 ₫ 130.000 ₫37%
-
## Quần short jean nữ chỉ nổi sành điệu - Xanh đen225.000 ₫ 155.000 ₫31%
-
## Quần Jean nữ ECOJEANS phối viền túi 024M1-M2 - Xanh đen332.000 ₫ 309.000 ₫7%
-
## Quần Jean nữ IMGINE U fashion 014-1,2,3 - Xanh đen374.000 ₫ 299.000 ₫20%
-
## Quần skinny nữ trẻ trung - Trắng306.000 ₫ 205.000 ₫33%
-
## Quần short jean nữ 2 line Eco J-012A-M1 - Xanh đen230.000 ₫ 205.000 ₫11%
-
## Quần nữ công sở Sơn Nguyễn thanh lịch 1330-123 - Xanh đen340.000 ₫ 340.000 ₫0%
-
## Quần jean nữ Jessie Ex wash thêu 94/5009 - Xanh dương310.000 ₫ 310.000 ₫0%
-
## Quần jean nữ Jessie Ex wash thêu 94/5009 - Xanh đen310.000 ₫ 310.000 ₫0%
-
## Quần Jean nữ IMGINE U fashion 014-1,2,3 - Xanh374.000 ₫ 299.000 ₫20%
-
## Quần Jean nữ ECOJEANS phối viền túi 024M1-M2 - Xanh332.000 ₫ 309.000 ₫7%
-
## Quần lửng jean nữ Eco JL-001-M1 - Xanh đen262.000 ₫ 236.000 ₫10%
-
## Quần thun đôi hoạ tiết năng động - Đen300.000 ₫ 190.000 ₫37%
-
## Quần skinny jeans lửng nữ AAA JEANS AR26 - Xanh đen370.000 ₫ 370.000 ₫0%
-
## Quần Jean nữ ECOJEANS lửng cá tính JL006M1 - Xanh đen294.000 ₫ 209.000 ₫29%
-
## Quần jean Nữ JESSIE EX/025 thêu chữ da - Xanh395.000 ₫ 395.000 ₫0%
-
## Quần nữ công sở Sơn Nguyễn thanh lịch 1330-123 - Hồng340.000 ₫ 340.000 ₫0%
-
## Quần baggy nữ ca rô bo lai - Nâu250.000 ₫ 140.000 ₫44%
-
## Quần skinny nữ trẻ trung - Đen306.000 ₫ 205.000 ₫33%
-
## Quần nữ công sở Sơn Nguyễn thanh lịch 1330-123 - Trắng340.000 ₫ 340.000 ₫0%
-
## Quần Jean nữ IMGINE U fashion 014-1,2,3 - Xanh dương374.000 ₫ 299.000 ₫20%
-
## Quần short nữ rách năng động - Xanh220.000 ₫ 155.000 ₫30%
-
## Quần skinny nữ trẻ trung - Hồng306.000 ₫ 205.000 ₫33%
### Quần Jean nữ ECOJEANS phối viền túi 024M1-M2332.000 ₫309.000 ₫7%
### Quần skinny nữ trẻ trung306.000 ₫205.000 ₫33%
### Quần lửng nữ Basic thanh lịch397.000 ₫246.000 ₫38%
### Quần skinny nữ dây kéo năng động263.000 ₫205.000 ₫22%
### Quần culottes dập ly thời trang380.000 ₫264.000 ₫31%
### Quần nữ công sở Sơn Nguyễn thanh lịch 1330-123340.000 ₫340.000 ₫0%
### Quần jean nữ Jessie Ex wash thêu 94/5009310.000 ₫310.000 ₫0%
### Quần Jean Nữ Ống Đứng JESSIE EX /015415.000 ₫415.000 ₫0%
### Quần jean nữ thun 2 da 122 trẻ trung313.000 ₫219.000 ₫30%
### Quần short jean nữ ECOJEANS J003M1-M2-M3311.000 ₫205.000 ₫34%
### Quần Jean nữ IMGINE U fashion 014-1,2,3374.000 ₫299.000 ₫20%
### Quần jean nữ big size AAA JEANS XD32370.000 ₫370.000 ₫0%


text:
làm trên phần mềm TNCN 2.5, kết xuất ra file excel rồi gởi lên trang tncnonline, 2 đến 3 ngày sau xem kết quả trên trang đó luôn, rất đơn giản
làm trên phần mềm TNCN 2.5, kết xuất ra file excel rồi gởi lên trang tncnonline, 2 đến 3 ngày sau xem kết quả trên trang đó luôn, rất đơn giản
Gửi phản hồi

markdown:
làm trên phần mềm TNCN 2.5, kết xuất ra file excel rồi gởi lên trang tncnonline, 2 đến 3 ngày sau xem kết quả trên trang đó luôn, rất đơn giản
làm trên phần mềm TNCN 2.5, kết xuất ra file excel rồi gởi lên trang tncnonline, 2 đến 3 ngày sau xem kết quả trên trang đó luôn, rất đơn giản
## Gửi phản hồi Hủy trả lời

WARC-Truncated: length

X-ac: 1.dca _dca

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

Server: nginx

Link: <http://wp.me/pWlRd-1cU>; rel=shortlink

Vary: Cookie


text:
Bố trí căn hộ chung cư theo khoa học phong thủy
Hướng nhà gặp Thái Tuế và cách hoá giải
Bố trí không gian giải trí trong nhà hợp phong thủy
Góc phong thủy: Thiết kế bếp cho căn hộ chung cư
Nếu trước cửa có bồn hoa, đất bằng phẳng, có bãi đỗ xe…thì cửa mở ở chính giữa là tốt nhất - Ảnh minh họa.
Cửa chính ra vào là dấu hiệu ngăn cách không gian bên trong và bên ngoài và là nơi tập trung hội tụ của sinh khí. Vì vậy, cửa ra vào của ngôi nhà đặc biệt là những ngôi biệt thự được lắp đặt như thế nào là một điều rất quan trọng.
Theo quan niệm xưa, bốn hướng Đông, Tây, Nam, Bắc được trấn giữ bởi 4 con vật được xem là tứ linh: Thanh Long, Bạch Hổ, Chu Tước, Huyền Vũ. Khẩu quyết của phương hướng như sau: tiền Thanh Long, hậu Huyền Vũ, tả Thanh Long, hữu Bạch Hổ.
Cửa lớn (chính) của ngôi nhà thông thường có 4 cách chọn phương hướng để mở, đó là: mở cửa hướng Nam (cổng Chu tước), mở cửa bên trái (cổng Thanh Long), mở cửa bên phải (cổng Bạch Hổ), mở cửa hướng Bắc (cổng Huyền Vũ).
Trước cửa nhà có minh đường là đại cát, nếu trước cửa có bồn hoa, đất bằng phẳng, có bãi đỗ xe…thì cửa mở ở chính giữa là tốt nhất. Nếu trước mặt không có minh đường, xây cửa lệch về phía bên trái là hợp lý hơn cả vì bên trái là hướng của Thanh Long, một biểu tượng được coi là đem đến sự cát lành.
Phía bên phải là vị trí của Bạch Hổ, theo quan niệm hướng Bạch Hổ là vị trí hung, nếu xây cửa hướng này sẽ không đẹp. Nếu xây cửa ở hướng của Huyền Vũ (hướng Bắc) lại càng không tốt. Người xưa cho rằng đó là hướng của Quỷ môn (có nghĩa là “bại Bắc”). Do đó, khi thiết kế cửa chính cho biệt thự nhất định không được xây ở hướng này.
Tọa hướng của cổng chính được xác định bởi phương hướng mà cổng quay mặt ra. Khi đứng trong nhà, mặt quay ra cổng chính, vị trí mà chúng ta nhìn thấy được gọi là “hướng”, ngược lại với “hướng” gọi là “tọa”.
Lưu ý khi thiết kế kích thước cửa phải phù hợp với quy mô, diện tích, kiểu dáng của ngôi nhà. Nguyên tắc chung là nhà nhỏ thì không nên làm cửa quá lớn và ngược lại, đó là sự bất cân xứng, không hài hòa.
-
Màu sắc cửa chính nói lên điều gì về bạn và ngôi nhà?Ngoại thất - 03/11/2016 8:23 AM
CafeLand – Cửa chính có ý nghĩa nhiều hơn vai rò chỉ là nơi “đi ra đi vào” như một số người quan niệm. Đó là bộ mặt của ngôi nhà và thể hiện một phần cá tính của chủ nhà. Do đó, cần biết lựa chọn màu sắc cửa làm toát lên phong cách của bạn và gia đình.

markdown:
[Cách chọn hướng tốt nhất cho mỗi người](https://cafeland.vn/xu-huong/cach-chon-huong-tot-nhat-cho-moi-nguoi-52969.html) [Bố trí căn hộ chung cư theo khoa học phong thủy](https://cafeland.vn/xu-huong/bo-tri-can-ho-chung-cu-theo-khoa-hoc-phong-thuy-52946.html) [Hướng nhà gặp Thái Tuế và cách hoá giải](https://cafeland.vn/xu-huong/huong-nha-gap-thai-tue-va-cach-hoa-giai-53096.html) [Bố trí không gian giải trí trong nhà hợp phong thủy](https://cafeland.vn/xu-huong/bo-tri-khong-gian-giai-tri-trong-nha-hop-phong-thuy-53141.html) [Góc phong thủy: Thiết kế bếp cho căn hộ chung cư](https://cafeland.vn/xu-huong/goc-phong-thuy-thiet-ke-bep-cho-can-ho-chung-cu-53260.html) *Nếu trước cửa có bồn hoa, đất bằng phẳng, có bãi đỗ xe…thì cửa mở ở chính giữa là tốt nhất - Ảnh minh họa.*
Cửa chính ra vào là dấu hiệu ngăn cách không gian bên trong và bên ngoài và là nơi tập trung hội tụ của sinh khí. Vì vậy, cửa ra vào của ngôi nhà đặc biệt là những ngôi biệt thự được lắp đặt như thế nào là một điều rất quan trọng.
Theo quan niệm xưa, bốn hướng Đông, Tây, Nam, Bắc được trấn giữ bởi 4 con vật được xem là tứ linh: Thanh Long, Bạch Hổ, Chu Tước, Huyền Vũ. Khẩu quyết của phương hướng như sau: tiền Thanh Long, hậu Huyền Vũ, tả Thanh Long, hữu Bạch Hổ.
Cửa lớn (chính) của ngôi nhà thông thường có 4 cách chọn phương hướng để mở, đó là: mở cửa hướng Nam (cổng Chu tước), mở cửa bên trái (cổng Thanh Long), mở cửa bên phải (cổng Bạch Hổ), mở cửa hướng Bắc (cổng Huyền Vũ).
Trước cửa nhà có minh đường là đại cát, nếu trước cửa có bồn hoa, đất bằng phẳng, có bãi đỗ xe…thì cửa mở ở chính giữa là tốt nhất. Nếu trước mặt không có minh đường, xây cửa lệch về phía bên trái là hợp lý hơn cả vì bên trái là hướng của Thanh Long, một biểu tượng được coi là đem đến sự cát lành.
Phía bên phải là vị trí của Bạch Hổ, theo quan niệm hướng Bạch Hổ là vị trí hung, nếu xây cửa hướng này sẽ không đẹp. Nếu xây cửa ở hướng của Huyền Vũ (hướng Bắc) lại càng không tốt. Người xưa cho rằng đó là hướng của Quỷ môn (có nghĩa là “bại Bắc”). Do đó, khi thiết kế cửa chính cho biệt thự nhất định không được xây ở hướng này.
Tọa hướng của cổng chính được xác định bởi phương hướng mà cổng quay mặt ra. Khi đứng trong nhà, mặt quay ra cổng chính, vị trí mà chúng ta nhìn thấy được gọi là “hướng”, ngược lại với “hướng” gọi là “tọa”.
Lưu ý khi thiết kế kích thước cửa phải phù hợp với quy mô, diện tích, kiểu dáng của ngôi nhà. Nguyên tắc chung là nhà nhỏ thì không nên làm cửa quá lớn và ngược lại, đó là sự bất cân xứng, không hài hòa.
-
[Màu sắc cửa chính nói lên điều gì về bạn và ngôi nhà?](https://cafeland.vn/xu-huong/mau-sac-cua-chinh-noi-len-dieu-gi-ve-ban-va-ngoi-nha-62944.html) [Ngoại thất](https://cafeland.vn/xu-huong/ngoai-that/14/)- 03/11/2016 8:23 AM
CafeLand – Cửa chính có ý nghĩa nhiều hơn vai rò chỉ là nơi “đi ra đi vào” như một số người quan niệm. Đó là bộ mặt của ngôi nhà và thể hiện một phần cá tính của chủ nhà. Do đó, cần biết lựa chọn màu sắc cửa làm toát lên phong cách của bạn và gia đình.
[cửa chính](https://cafeland.vn/tags/cửa-chính/), [thiết kế cửa](https://cafeland.vn/tags/thiết-kế-cửa/), [biệt thự](https://cafeland.vn/tags/biệt-thự/)


text: Làm chủ dữ liệu – Làm chủ thế giới Làm chủ dữ liệu, làm chủ thế giới. Đó chẳng phải là cách mà google, yahoo vẫn đang làm đó hay sao. Làm chủ dữ liệu, làm chủ thế giới. Đây là điểm bắt đầu thực sự của tôi chăng. Share this:GoogleFacebookRedditThêmLinkedInPrintLike this:Like Đang tải... Related

Link: <http://wp.me/prxV6-1H>; rel=shortlink


text:
Theo năm tháng và tuổi tác, mái tóc bạc dần là một quy luật khó tránh khỏi. Thông thường, ở vào tầm tuổi trên dưới 50, hiện tượng này bắt đầu xuất hiện và tiệm tiến dần cho đến khi mái đầu trở nên bạc trắng hoàn toàn.
Thế nhưng, vì nhiều lí do khác nhau, có người tóc bạc xuất hiện quá sớm hoặc quá nhanh khiến cho, dù muốn hay không, người ta cũng khó tránh khỏi tâm trạng buồn phiền. Đó là chưa nói đến hiện tượng bạc tóc có thể còn kèm theo các chứng trạng bệnh lí hoặc lão suy khác đang diễn ra âm thầm trong nhân thể…
Y học cổ truyền cho rằng tóc là phần dư của huyết, thận tàng tinh, tinh sinh huyết, cho nên tóc là phần tươi tốt biểu hiện ra bên ngoài của thận. Khi thận hư, huyết thiếu thì tóc sớm bạc, khô gãy và dễ rụng. Để phòng chống hiện tượng bạc tóc, y học cổ truyền sử dụng rất nhiều biện pháp khác nhau nhằm mục đích bổ dưỡng tinh huyết, nhu nhuận lông tóc, trong đó có một liệu pháp khá độc đáo là dùng các món ăn, bài thuốc.
Bài 1: Mỗi ngày dùng 50g đậu đen hầm với xương lợn làm canh ăn. Hoặc dùng đậu đen 250g, vừng đen 100g, bạch quả 30 hạt, hà thủ ô 150g, tất cả sao chín, tán thành bột mịn, đựng trong lọ kín dùng dần, mỗi ngày ăn 30g. Hoặc dùng đậu đen đồ chín, phơi khô, sao thơm, đựng trong lọ kín dùng dần, mỗi ngày ăn 2 lần, mỗi lần 6g, nhai kĩ rồi chiêu với nước muối nhạt.
Bài 2: Hà thủ ô chế 300g, thỏ ti tử 400g, phá cố chỉ 250g. Các vị sấy khô tán vụn, mỗi ngày dùng 40g hãm với nước sôi trong bình kín, sau chừng 30 phút thì dùng được, uống thay trà trong ngày. Công dụng: Tư bổ can thận, cường thân kiện thể, dùng cho người bị bạc tóc sớm có kèm theo các triệu chứng đầu choáng mắt hoa, lưng đau gối mỏi, tinh thần mỏi mệt, ăn kém, đại tiện lỏng loãng.
Bài 3: Hà thủ ô chế 12g, nữ trinh tử 12g, tang tầm (quả dâu chín) 12g, hạn liên thảo (cỏ nhọ nồi) 10g. Tất cả sấy khô, tán vụn, hãm với nước sôi trong bình kín, sau chừng 20 phút thì dùng được, uống thay trà trong ngày. Công dụng: Dưỡng âm, tư bổ can thận, dùng cho người bị bạc tóc sớm có kèm theo các triệu chứng mệt mỏi, hay đau đầu chóng mặt, thị lực giảm sút, lưng gối đau mỏi, hay quên, ngủ kém…
Bài 4: Hà thủ ô 20g, gan lợn 250g, mộc nhĩ 30g, cải bắp 50g, dầu thực vật và gia vị vừa đủ. Sắc kĩ hà thủ ô lấy nước bỏ bã; gan lợn rửa thật sạch, thái miếng, ướp gia vị rồi dùng lửa to rán qua; cải bắp và mộc nhĩ rửa sạch thái chỉ. Cho gan lợn vào đun với nước sắc hà thủ ô một lát, kế đó cho cải bắp và mộc nhĩ vào, tiếp tục đun sôi vài phút là được, chế đủ gia vị, dùng làm canh ăn hàng ngày.
Bài 5: Mạch môn (bỏ lõi) 120g, thiên môn 30g, nhân sâm 15g, sinh địa 60g, thục địa 30g, kỉ tử 30g, hà thủ ô 60g, ngưu tất 15g, đương quy 30g. Tất cả sấy khô, thái vụn, đem ngâm với 5000 ml rượu trắng, sau 30 ngày thì dùng được, uống mỗi ngày 2 lần, mỗi lần 20 ml. Công dụng: bổ khí dưỡng huyết, ích thọ diên niên, dùng cho người bị bạc tóc sớm, rụng tóc nhiều kèm theo các triệu chứng như cơ thể suy nhược, da nhợt, chán ăn, mất ngủ, hay hồi hộp, dễ đổ mồ hôi, suy giảm khả năng tình dục…
Bài 6: Kỉ tử 120g, đương quy 60g, hà thủ ô 120g, đẳng sâm 20g, ngưu tất 90g, sinh địa 60g, thỏ ti tử 20g, thiên môn 60g, phá cố chỉ 20g, sơn thù 20g, mật ong 120g, rượu trắng 3000 ml. Các vị thuốc sấy khô, thái vụn, đem ngâm với rượu, sau 7 -10 ngày thì dùng được, uống đều đặn mỗi ngày 2 lần, mỗi lần 20 ml. Công dụng : bổ can thận, dưỡng tinh huyết, dùng cho người bị bạc tóc sớm có kèm theo các triệu chứng lưng đau gối mỏi, đầu choáng mắt hoa, ăn kém, tinh thần mỏi mệt, dương sự suy yếu, răng rụng, tai ù tai điếc.
Bài 7: Hà thủ ô 180g, ngưu tất 240g, kỉ tử 120g, thục địa 60g, sinh địa 60g, thiên môn 60g, mạch môn 60g, đương quy 60g, nhân sâm 60g, nhục quế 30g, bạch khúc (men rượu) 500g, gạo nếp 7000g. Các vị thuốc sấy khô, thái vụn; bạch khúc tán mịn; gạo nếp đồ thành xôi rồi trộn đều với bột thuốc và bạch khúc, cho vào hũ, bịt kín miệng, ủ ở nơi ấm áp, sau 14 ngày thì bỏ bã lấy nước, uống mỗi ngày 3 lần, mỗi lần 10 -30 ml. Công dụng: Bổ can thận, dưỡng khí huyết, tăng tinh, dùng cho người bị bạc tóc sớm có kèm theo các triệu chứng phiền táo mất ngủ, lưng đau gối mỏi, ăn kem, hay hoa mắt chóng mặt…
ThS. Hoàng Khánh Toàn
http://khoahocvadoisong.wordpress.com/2011/04/20/mon-an-bai-thu%E1%BB%91c-phong-ch%E1%BB%91ng-b%E1%BA%A1c-toc/

markdown:
Theo năm tháng và tuổi tác, mái tóc bạc dần là một quy luật khó tránh khỏi. Thông thường, ở vào tầm tuổi trên dưới 50, hiện tượng này bắt đầu xuất hiện và tiệm tiến dần cho đến khi mái đầu trở nên bạc trắng hoàn toàn.
Thế nhưng, vì nhiều lí do khác nhau, có người tóc bạc xuất hiện quá sớm hoặc quá nhanh khiến cho, dù muốn hay không, người ta cũng khó tránh khỏi tâm trạng buồn phiền. Đó là chưa nói đến hiện tượng bạc tóc có thể còn kèm theo các chứng trạng bệnh lí hoặc lão suy khác đang diễn ra âm thầm trong nhân thể…
Y học cổ truyền cho rằng tóc là phần dư của huyết, thận tàng tinh, tinh sinh huyết, cho nên tóc là phần tươi tốt biểu hiện ra bên ngoài của thận. Khi thận hư, huyết thiếu thì tóc sớm bạc, khô gãy và dễ rụng. Để phòng chống hiện tượng bạc tóc, y học cổ truyền sử dụng rất nhiều biện pháp khác nhau nhằm mục đích bổ dưỡng tinh huyết, nhu nhuận lông tóc, trong đó có một liệu pháp khá độc đáo là dùng các món ăn, bài thuốc.
Bài 1: Mỗi ngày dùng 50g đậu đen hầm với xương lợn làm canh ăn. Hoặc dùng đậu đen 250g, vừng đen 100g, bạch quả 30 hạt, hà thủ ô 150g, tất cả sao chín, tán thành bột mịn, đựng trong lọ kín dùng dần, mỗi ngày ăn 30g. Hoặc dùng đậu đen đồ chín, phơi khô, sao thơm, đựng trong lọ kín dùng dần, mỗi ngày ăn 2 lần, mỗi lần 6g, nhai kĩ rồi chiêu với nước muối nhạt.
Bài 2: Hà thủ ô chế 300g, thỏ ti tử 400g, phá cố chỉ 250g. Các vị sấy khô tán vụn, mỗi ngày dùng 40g hãm với nước sôi trong bình kín, sau chừng 30 phút thì dùng được, uống thay trà trong ngày. Công dụng: Tư bổ can thận, cường thân kiện thể, dùng cho người bị bạc tóc sớm có kèm theo các triệu chứng đầu choáng mắt hoa, lưng đau gối mỏi, tinh thần mỏi mệt, ăn kém, đại tiện lỏng loãng.
Bài 3: Hà thủ ô chế 12g, nữ trinh tử 12g, tang tầm (quả dâu chín) 12g, hạn liên thảo (cỏ nhọ nồi) 10g. Tất cả sấy khô, tán vụn, hãm với nước sôi trong bình kín, sau chừng 20 phút thì dùng được, uống thay trà trong ngày. Công dụng: Dưỡng âm, tư bổ can thận, dùng cho người bị bạc tóc sớm có kèm theo các triệu chứng mệt mỏi, hay đau đầu chóng mặt, thị lực giảm sút, lưng gối đau mỏi, hay quên, ngủ kém…
Bài 4: Hà thủ ô 20g, gan lợn 250g, mộc nhĩ 30g, cải bắp 50g, dầu thực vật và gia vị vừa đủ. Sắc kĩ hà thủ ô lấy nước bỏ bã; gan lợn rửa thật sạch, thái miếng, ướp gia vị rồi dùng lửa to rán qua; cải bắp và mộc nhĩ rửa sạch thái chỉ. Cho gan lợn vào đun với nước sắc hà thủ ô một lát, kế đó cho cải bắp và mộc nhĩ vào, tiếp tục đun sôi vài phút là được, chế đủ gia vị, dùng làm canh ăn hàng ngày.
Bài 5: Mạch môn (bỏ lõi) 120g, thiên môn 30g, nhân sâm 15g, sinh địa 60g, thục địa 30g, kỉ tử 30g, hà thủ ô 60g, ngưu tất 15g, đương quy 30g. Tất cả sấy khô, thái vụn, đem ngâm với 5000 ml rượu trắng, sau 30 ngày thì dùng được, uống mỗi ngày 2 lần, mỗi lần 20 ml. Công dụng: bổ khí dưỡng huyết, ích thọ diên niên, dùng cho người bị bạc tóc sớm, rụng tóc nhiều kèm theo các triệu chứng như cơ thể suy nhược, da nhợt, chán ăn, mất ngủ, hay hồi hộp, dễ đổ mồ hôi, suy giảm khả năng tình dục…
Bài 6: Kỉ tử 120g, đương quy 60g, hà thủ ô 120g, đẳng sâm 20g, ngưu tất 90g, sinh địa 60g, thỏ ti tử 20g, thiên môn 60g, phá cố chỉ 20g, sơn thù 20g, mật ong 120g, rượu trắng 3000 ml. Các vị thuốc sấy khô, thái vụn, đem ngâm với rượu, sau 7 -10 ngày thì dùng được, uống đều đặn mỗi ngày 2 lần, mỗi lần 20 ml. Công dụng : bổ can thận, dưỡng tinh huyết, dùng cho người bị bạc tóc sớm có kèm theo các triệu chứng lưng đau gối mỏi, đầu choáng mắt hoa, ăn kém, tinh thần mỏi mệt, dương sự suy yếu, răng rụng, tai ù tai điếc.
Bài 7: Hà thủ ô 180g, ngưu tất 240g, kỉ tử 120g, thục địa 60g, sinh địa 60g, thiên môn 60g, mạch môn 60g, đương quy 60g, nhân sâm 60g, nhục quế 30g, bạch khúc (men rượu) 500g, gạo nếp 7000g. Các vị thuốc sấy khô, thái vụn; bạch khúc tán mịn; gạo nếp đồ thành xôi rồi trộn đều với bột thuốc và bạch khúc, cho vào hũ, bịt kín miệng, ủ ở nơi ấm áp, sau 14 ngày thì bỏ bã lấy nước, uống mỗi ngày 3 lần, mỗi lần 10 -30 ml. Công dụng: Bổ can thận, dưỡng khí huyết, tăng tinh, dùng cho người bị bạc tóc sớm có kèm theo các triệu chứng phiền táo mất ngủ, lưng đau gối mỏi, ăn kem, hay hoa mắt chóng mặt…
ThS. Hoàng Khánh Toàn
[http://khoahocvadoisong.wordpress.com/2011/04/20/mon-an-bai-thu%E1%BB%91c-phong-ch%E1%BB%91ng-b%E1%BA%A1c-toc/](http://http://khoahocvadoisong.wordpress.com/2011/04/20/mon-an-bai-thu%E1%BB%91c-phong-ch%E1%BB%91ng-b%E1%BA%A1c-toc/)

Link: <http://wp.me/p1mwDW-59>; rel=shortlink


text:
Thông báo
Chưa có thông báo nào.
Chưa Chọn Sản Phẩm Nào
Đang Xử Lý...
Có lẽ ở thời kì mà người ta tin rằng Trái Đất là bằng phẳng thì những thị trấn chênh vênh bên bờ vực này sẽ được cho là nằm ở ngoài rìa của trái đất.
1. Thị trấn Ronda, Tây Ban Nha
Ronda là một đô thị trong tỉnh Málaga Tây Ban Nha, cách thành phố của Málaga 100km về phía tây bắc. Du khách có thể đến Ronda bằng xe hơi hoặc xe buýt (45 phút) từ Costa del Sol qua San Pedro de Alcántara. Ronda cũng được biết đến như là nơi khai sinh của những trận đấu bò hiện đại.
2. Manarola, Italy
Manarola là một thị trấn nhỏ của Riomaggiore, ở tỉnh La Spezia, vùng Liguria, phía Bắc Italia. Khách du lịch khi đến đây hoàn toàn bị ấn tượng bởi những ngôi nhà nhiều màu sắc xếp san sát nhau bấp bênh trên vách đá sát biển. Thị trấn này không thấy có viện bảo tàng hay nhà thờ tuy nhiên lại là một nơi tuyệt vời để thư giãn, ngắm cảnh, thưởng thức các món ăn và tìm hiểu văn hóa địa phương.
3. Santorini, Hy Lạp
Theo truyền thuyết, Santorini nằm trên miệng của một ngọn núi lửa cổ xưa, ngọn núi đã nhấn chìm cả lục địa Atlantis khoảng 3600 năm về trước. Hòn đảo này được bình chọn là hòn đảo đẹp nhất thế giới. Santorini đặc trưng bởi những ngôi nhà tường trắng, nóc nhà cũng màu trắng, còn cửa sổ thì ánh màu sơn xanh tuyệt đẹp như màu nước biển Địa Trung Hải.
4. Castellfolit de la Roca, Tây Ban Nha
Castellfolit de la Roca là một trong những thị trấn nhỏ nhất ở Tây Ban Nha. Thị trấn này nằm trên đỉnh vách đá cao 50 mét và kéo dài đến cả cây số.
5. Bonifacio, Corsica
Bonifacio là một thị trấn thuộc tỉnh Corse-du-Sud, nằm trên độ cao trung bình là 70 mét trên mực nước biển. Nếu bạn là người sợ độ cao, cõ lẽ bạn sẽ cảm thấy choáng khi đi vòng quanh thị trấn này mất.
Bài sưu tầm.
9%
9N8D
Du lịch Châu Âu tết nguyên đán 2017 Đức - Hà Lan - Bỉ - Pháp
Tour: 9 ngày 8 đêm Khởi hành: 28/01 (Mùng 1 Tết) 68900000đ 62900000đ
9%
10N9D
Du lịch Châu Âu tết âm lịch 2017 Đức - Hà Lan - Bỉ - Lux - Pháp
Tour: 10 ngày 9 đêm Khởi hành: 28/01 (Mùng 1 Tết) 68900000đ 62900000đ
9%
8N7D
Du lịch Châu Âu Pháp - Bỉ - Hà Lan - Đức 8 ngày tết âm lịch 2017
Tour: 8 ngày 7 đêm Khởi hành: 29/01/2017 (Mùng 2 tết âm lịch) 67900000đ 61900000đ
10N9D
Du lịch Châu Âu Pháp - Bỉ - Hà Lan - Đức Tết âm 2017 từ Hà Nội
Tour: 10 ngày 9 đêm Khởi hành: 22/12/2016 & 28/1/2017 63900000đ
10N9D
Du lịch Châu Âu Pháp - Bỉ - Hà Lan - Đức đón giáng sinh từ Hà Nội
Tour: 10 ngày 9 đêm Khởi hành: 22/ 12 63900000đ
7N6D
Du lịch Châu Âu Pháp - Bỉ - Hà Lan Tết nguyên đán 2017 từ Hà Nội
Tour: 7 ngày 6 đêm Khởi hành: 02/02/2017 (Mùng 6 tết nguyên đán) 44900000đ
Du lịch hè Miền Trung 3 ngày 2 đêm giá tốt nhất từ Sài Gòn (T8/2016)
Giá từ: 4699000đ
Du lịch miền Trung dịp hè 2016 giá tốt nhất 4 ngày từ Sài Gòn
Giá từ: 5399000đ
Du lịch Malaysia 4 ngày giá tốt dịp lễ 2/9 từ Sài Gòn (2016)
Giá từ: 5799000đ
Du lịch Sin - Mal giá tốt khuyến mãi dịp lễ 2/9 từ Tp.HCM
Giá từ: 11999000đ
Đăng ký
THÔNG BÁO

markdown:
Thông báo
Chưa có thông báo nào.
Chưa Chọn Sản Phẩm Nào
Đang Xử Lý...
Có lẽ ở thời kì mà người ta tin rằng Trái Đất là bằng phẳng thì những thị trấn chênh vênh bên bờ vực này sẽ được cho là nằm ở ngoài rìa của trái đất.
**1. Thị trấn Ronda, Tây Ban Nha**
Ronda là một đô thị trong tỉnh Málaga Tây Ban Nha, cách thành phố của Málaga 100km về phía tây bắc. Du khách có thể đến Ronda bằng xe hơi hoặc xe buýt (45 phút) từ Costa del Sol qua San Pedro de Alcántara. Ronda cũng được biết đến như là nơi khai sinh của những trận đấu bò hiện đại.
**2. Manarola, Italy**
Manarola là một thị trấn nhỏ của Riomaggiore, ở tỉnh La Spezia, vùng Liguria, phía Bắc Italia. Khách du lịch khi đến đây hoàn toàn bị ấn tượng bởi những ngôi nhà nhiều màu sắc xếp san sát nhau bấp bênh trên vách đá sát biển. Thị trấn này không thấy có viện bảo tàng hay nhà thờ tuy nhiên lại là một nơi tuyệt vời để thư giãn, ngắm cảnh, thưởng thức các món ăn và tìm hiểu văn hóa địa phương.
**3. Santorini, Hy Lạp**
Theo truyền thuyết, Santorini nằm trên miệng của một ngọn núi lửa cổ xưa, ngọn núi đã nhấn chìm cả lục địa Atlantis khoảng 3600 năm về trước. Hòn đảo này được bình chọn là hòn đảo đẹp nhất thế giới. Santorini đặc trưng bởi những ngôi nhà tường trắng, nóc nhà cũng màu trắng, còn cửa sổ thì ánh màu sơn xanh tuyệt đẹp như màu nước biển Địa Trung Hải.
**4. Castellfolit de la Roca, Tây Ban Nha**
Castellfolit de la Roca là một trong những thị trấn nhỏ nhất ở Tây Ban Nha. Thị trấn này nằm trên đỉnh vách đá cao 50 mét và kéo dài đến cả cây số.
**5. Bonifacio, Corsica**
Bonifacio là một thị trấn thuộc tỉnh Corse-du-Sud, nằm trên độ cao trung bình là 70 mét trên mực nước biển. Nếu bạn là người sợ độ cao, cõ lẽ bạn sẽ cảm thấy choáng khi đi vòng quanh thị trấn này mất.
Bài sưu tầm.
9%
9N8D
Du lịch Châu Âu tết nguyên đán 2017 Đức - Hà Lan - Bỉ - Pháp
Tour: 9 ngày 8 đêm Khởi hành: 28/01 (Mùng 1 Tết) 68900000đ 62900000đ
9%
10N9D
Du lịch Châu Âu tết âm lịch 2017 Đức - Hà Lan - Bỉ - Lux - Pháp
Tour: 10 ngày 9 đêm Khởi hành: 28/01 (Mùng 1 Tết) 68900000đ 62900000đ
9%
8N7D
Du lịch Châu Âu Pháp - Bỉ - Hà Lan - Đức 8 ngày tết âm lịch 2017
Tour: 8 ngày 7 đêm Khởi hành: 29/01/2017 (Mùng 2 tết âm lịch) 67900000đ 61900000đ
10N9D
Du lịch Châu Âu Pháp - Bỉ - Hà Lan - Đức Tết âm 2017 từ Hà Nội
Tour: 10 ngày 9 đêm Khởi hành: 22/12/2016 & 28/1/2017 63900000đ
10N9D
Du lịch Châu Âu Pháp - Bỉ - Hà Lan - Đức đón giáng sinh từ Hà Nội
Tour: 10 ngày 9 đêm Khởi hành: 22/ 12 63900000đ
7N6D
Du lịch Châu Âu Pháp - Bỉ - Hà Lan Tết nguyên đán 2017 từ Hà Nội
Tour: 7 ngày 6 đêm Khởi hành: 02/02/2017 (Mùng 6 tết nguyên đán) 44900000đ
[Du lịch hè Miền Trung 3 ngày 2 đêm giá tốt nhất từ Sài Gòn (T8/2016) ](https://dulichviet.com.vn/du-lich-trong-nuoc/du-lich-he-mien-trung-3-ngay-2-dem-gia-tot-nhat-tu-sai-gon-t82016)
Giá từ: 4699000đ
[Du lịch miền Trung dịp hè 2016 giá tốt nhất 4 ngày từ Sài Gòn ](https://dulichviet.com.vn/du-lich-trong-nuoc/du-lich-mien-trung-dip-he-2016-gia-tot-nhat-4-ngay-tu-sai-gon)
Giá từ: 5399000đ
[Du lịch Malaysia 4 ngày giá tốt dịp lễ 2/9 từ Sài Gòn (2016) ](https://dulichviet.com.vn/du-lich-nuoc-ngoai/du-lich-malaysia-4-ngay-gia-tot-dip-le-2-9-tu-sai-gon-2016)
Giá từ: 5799000đ
[Du lịch Sin - Mal giá tốt khuyến mãi dịp lễ 2/9 từ Tp.HCM ](https://dulichviet.com.vn/du-lich-nuoc-ngoai/du-lich-sin-mal-gia-tot-khuyen-mai-dip-le-2-9-tu-tp-hcm)
Giá từ: 11999000đ
Đăng ký
THÔNG BÁO

Cache-Control: private

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Set-Cookie: languageId=1; expires=Sun, 04-Dec-2016 04:35:51 GMT; path=/

Access-Control-Allow-Headers: Origin, X-Requested-With, Content-Type, Accept


text:
Lâm Chương
Từ trên đồi cao nhìn xuống, giữa đại ngàn mênh mông xanh ngắt, đám rẫy của anh Khan nhỏ như một chiếc chiếu, màu nhạt lá non. Tôi lặn lội tìm đến giang sơn biệt lập của anh khi mùa bắp đang rộ trái. Lọt thỏm giữa đám rẫy là lều tranh. Giữa lều, treo một chiếc võng làm bằng bao bố. Những ngày ở đây, tôi ngủ trên chiếc võng này. Cái sạp tre để sát vách, chỗ ngủ hàng đêm của anh Khan.Đối diện vách bên kia, anh kê những viên đá làm ba ông táo nấu ăn. Mọi thứ trong lều đều đơn giản. Phía ngoài, gần bên hông lều, một cái hố đang đào dở. Hố rộng bằng căn phòng nhỏ. Theo lời anh, còn phải đào sâu hơn nữa, khoảng hai thước.Lúc mới đến, tôi hỏi: “Đào hố để làm gì?”
Anh nói: “Bắt khỉ.”
Tôi ngạc nhiên: “Bắt khỉ?”
“Ừ , bắt khỉ.”
“Để ăn thịt?”
“Khỉ ốm, chỉ có da bọc xương. Thịt khỉ lại tanh, không ai ăn.”
“Không ăn thì bắt để làm gì?”
“Để đuổi khỉ.”
“Bắt khỉ để đuổi khỉ? Tôi không hiểu.”
“Cứ ở đây vài hôm thì hiểu.”
Anh Khan không giải thích. Có lẽ anh muốn dành cho tôi một lý thú bất ngờ.
Buổi sáng sớm, trời còn mát, và buổi chiều, khi mặt trời xuống lấp lửng trên đọt cây rừng, nắng cũng dịu bớt, tôi phụ anh Khan trong công việc đào hố. Anh xúc đất vào cái ki đan bằng nan trẹ Tôi kéo đất lên, đổ chung quanh hố. Anh gầy nhưng sức dẽo và bền, tôi không bì kịp. Làm việc với anh, tôi đuối, phải nghỉ từng chặp. Những lúc tôi nghỉ, anh một mình xúc từng xẻng đất quăng lên. Anh làm đều đặn, khoan thai như đang tập thể dục dưỡng sinh. Đối với anh, không có gì phải vội vàng. Anh quan niệm rằng con người lầm lẫn khi chạy đua với thời gian. Đời sống ngắn ngủi mà một lúc muốn chụp bắt nhiều thứ. Và sau cùng, cái thứ mà họ không muốn chụp bắt đến với họ. Đó là sự tử vong. Khi nằm ngắc ngoải, họ nghĩ lại và thấy rằng họ chưa kịp sống cho đúng nghĩa một người đã sống. Nghe anh bày tỏ cái quan niệm sống này, tôi rất chán, nhưng vẫn hỏi sống thế nào cho đúng nghĩa một người đang sống? Anh nói, không tham cầu, không chờ đợi, tận hưởng sự hiện hữu trong từng giây phút. Tôi hỏi tận hưởng luôn cả nghịch cảnh, và nỗi niềm đau khổ? Anh nói nghịch cảnh hay đau khổ là do tâm cảm. Tại sao không coi đó là sự thay đổi món ăn của tinh thần? Đã từng ăn những món dở, mới biết thế nào là món ngon. Tôi cười, rằng tư tưởng anh được chắp nối một phần triết Đông, một phần triết Tây. Anh nói, anh chẳng cần biết Đông hay Tây. Anh sống theo kiểu của anh. Và anh cũng nói, tôi đã đến đây rồi, nên bỏ quên sách vở, để cho cái đầu được nghỉ ngơi thư thái.
Buổi trưa, lúc trời bắt đầu nắng gắt, tạm ngừng công việc đào hố. Tôi theo anh Khan đi kiểm soát chung quanh rẫy. Có những chỗ bị chồn, sóc cắn phá làm bắp hư hại. Và, vài nơi trên những luống khoai lang bị heo rừng ủi. Anh lần theo những dấu chân, để biết lối nào heo thường vào rẫy. Phải trừ khử những con heo phá hoại này. Anh Khan nói thế.
Tôi thấy chung quanh rẫy có treo những cái thùng thiếc, buộc lòng thòng thêm vài viên đá, và nối sợi dây dài đến lều.
Tôi hỏi: “Để làm gì?”
Anh nói: “Chuyện đơn giản thế này cũng không biết. Mãi chạy theo máy móc tinh xảo, lo tìm hiểu những chuyện xa vời tận mặt trăng mặt trời, đến lúc quay trở lại với đời sống thiết thực cận kề thì loay hoay, bối rối.”
“Anh chưa trả lời câu hỏi của tôi.”
“Mùa bắp ra trái, thú rừng thường hay đến kiếm ăn. Nhất là khỉ, heo rừng, chồn, sóc phá hại mùa màng. Thú rừng rất sợ tiếng động. Lâu lâu, giựt sợi dây làm thùng thiếc khua động để thú rừng bỏ chạy.”
“Tôi coi trong sách vở, nói người ta làm những hình nộm, trông giống như người đang giữ vườn, để đánh lừa thú vật không dám đến gần.”
“Chẳng có sách vở nào nói hình nộm để đuổi thú. Hình nộm chỉ có tác dụng đuổi chim mà thôi. Trên những cánh đồng, mùa lúa chín, người ta làm hình nộm ở nơi trống trải, dễ nhìn thấy, để chim muông không dám đáp xuống ăn lúa. Còn đây là rẫy bắp giữa rừng, nhiều cây cối rậm rạp che khuất, làm hình nộm không có tác dụng với thú rừng.”
Tôi đến với anh Khan được ba ngày. Lòng đã chán. Anh ít nói đến độ lầm lì. Sau những bữa cơm chiều, anh thường ngồi bập thuốc rê, trầm tự Lưng anh hơi còng xuống. Trông giống một hình tượng cô đơn, im lặng ngồi chịu đựng với thời gian. Tôi nói với anh như thế. Anh chỉ mỉm cười, xa vắng. Tôi cố gợi chuyện, bằng cách hỏi tại sao anh tách rời vợ con, lên rừng một mình như người ở ẩn? Tại sao khi ra khỏi tù, anh vụt đổi thái độ và lối sống? Anh ngó mông ra rừng, nói chậm rãi, thỉnh thoảng dừng lại một lúc lâu để bập vài hơi thuốc. Mỗi lần nhìn lại chặng đường đã đi qua, thật kinh khủng. Chiến tranh như con quái vật khổng lồ, theo nó thì bị nó ăn nuốt, cưỡng lại thì bị nó chà đạp. Đàng nào cũng chết, chỉ có điều chết trước hay sau mà thôi. Anh may mắn chưa kịp chết thì chiến tranh chấm dứt, bước sang giai đoạn khác. Trong tình thế mới, anh bị đẫy vô tù. Ở tù đã khốn nạn, nhưng ở tù dưới chế độ được mệnh danh là ưu việt, lại càng khốn nạn hơn. Những con người của chết độ ưu việt này, đã phát triển đến cao độ cái tính nham hiểm và gian trá. Họ biến tù nhân thành những con ma đói, và hạ xuống ngang hàng với súc vật. Điếu thuốc đã tàn, anh Khan ngừng lại vấn thêm điếu khác. Lúc nào cũng có điếu thuốc đang cháy khi anh nói, và anh cứ bập hoài, như để trấn an một nỗi niềm, hay để suy nghĩ, gạn lọc từng câu. Ngày anh được thả ra khỏi nhà tù, có người bạn cùng chung cảnh ngộ, kể cho anh nghe hai câu chuyện ngụ ngôn, gọi là chút quà tiễn bạn, làm vốn sống khi ra khỏi địa ngục.
Truyện một: Có một thương gia giàu có, hay đi buôn bán nhiều nơi, gom góp những vật quý trong thiên hạ về làm của riêng. Trong số những vật quý này, có con sáo biết nói tiếng người. Một hôm, người thương gia nói với con sáo rằng: “Sáo ơi, ta có việc sắp đi ngang qua quê hương thuở trước của mày. Vậy, mày có gì nhắn cho bạn cũ ở đó, ta chuyển lời chọ” Con sáo nói: “Ông chủ làm ơn cho tôi gởi lời thăm các bạn, và hỏi chúng có nhắn gì cho tôi hay không.”
Khi đến quê hương của con sáo, người thương gia ngước nhìn lên vòm cây, nơi có đàn sáo đang đậu, ông nói: “Đàn sáo ơi, con sáo quý của nhà ta, gởi lời thăm chúng bây. Và hỏi chúng bây có nhắn lại lời gì cho nó hay không?” Đàn sáo im lặng. Người thương gia đứng chờ một lúc. Và lạ thay, từ trên cây, đàn sáo rớt xuống chết hàng loạt.
Người thương gia trở về, con sáo của ông hỏi: “Ông chủ ơi, các bạn tôi thế nào?” Người thương gia nói: “Ta đã chuyển lời thăm của mày, hỏi chúng có nhắn gì cho mày không, chúng chỉ im lặng. Và sau đó rớt xuống chết như bị lời trù rủa ghê gớm.”
Ngày hôm sau, người thương gia thấy con sáo quý của mình nằm chết trong chuồng. Ông xách con sáo vất ra ngoài như một thứ đồ bỏ. Bỗng, con sáo vỗ cánh bay đi mất, trước sự ngạc nhiên của người thương giạ
Dứt chuyện thứ nhất, anh Khan nhìn tôi chờ đợi một sự góp ý. Tôi hỏi ý nghĩa chỗ nào? Anh giải thích, con sáo bị nhốt trong lồng vì nó có giá trị. Giả chết là một cách đánh lừa người thương gia, rằng nó không còn giá trị nữa. Nhờ thế mà nó thoát được sự giam cầm. Trong chế độ ưu việt này, người nào tỏ ra có giá trị, sẽ bị theo dõi dòm ngó. Nếu không dùng được, họ tiêu diệt, chứ không cho sống. Tốt nhất là giả ngây khờ, chẳng ai thèm để ý, sẽ được yên thân. Tôi mừng vì anh Khan đã bắt đầu tỏ thái độ cởi mở, ít ra anh cũng không còn giữ thế thủ với tôi. Còn chuyện thứ hai, tôi hỏi.
Truyện hai: Trong một buổi lâm triều, sứ giả của một nước láng giềng, dâng tặng nhà vua ba bức tượng hình người, và xin cho biết bức tượng nào giá trị nhất. Nhà vua và cả đám quần thần cầm lên, săm soi hoài, thấy ba bức tượng đều giống nhau, trọng lượng cũng bằng nhau, khó mà phân định bức tượng nào giá trị nhất. Cuối cùng, vua cho truyền rao trong dân chúng, tìm người thông minh giúp vua giải quyết vấn đề ba bức tượng.
Khi nghe chuyện này, có một nông dân cầm theo ba cọng rơm, lên đường đến kinh đô, xin vào yết kiến nhà vua để tìm hiểu giá trị của ba bức tượng. Anh xỏ cọng rơm vào lỗ tai bức tượng thứ nhất, cọng rơm thông qua lỗ miệng. Anh xỏ cọng rơm vào lỗ tai bức tượng thứ hai, cọng rơm thông qua lỗ tai phía bên kiạ Anh xỏ cọng rơm vào lỗ tai bức tượng thứ ba, xỏ đến cuối cọng rơm, nhưng vẫn không thấy thông ra chỗ nào.
Anh nông dân cầm bức tượng thứ ba đưa cho nhà vua và nói, đây là bức tượng giá trị nhất.
Tôi lại hỏi ý nghĩa thế nào? Anh Khan cười, nụ cười ít thấy nơi một kẻ trầm tư, rằng nếu không có lời bình giải kiểu Mao Tôn Cương, thì tôi khó mà lãnh hội được cái thâm thuý của người xưa. Câu chuyện trên muốn nói, thứ nhất, tai nghe mà bép xép ra lỗ miệng, thì hoạ tòng khẩu xuất, nghĩa là tai hoạ theo cái miệng mà rạ Thứ hai, nghe tai này lọt qua tai kia, không nhớ gì cả, là thứ vô dụng. Cả hai loại người trên, chẳng giá trị gì. Thứ ba, nghe và cất kỷ trong lòng, không nói rạ Đây là loại người ý tứ kín đáo. Sống trong chế độ ưu việt, áp dụng Ba Không: không nghe, không thấy, không biết, có thể tránh được nhiều tai vạ. Tôi nói, tránh được tai vạ để giữ tính mệnh, nhưng sống mà buồn quá, cũng chán. Anh Khan ngước nhìn lên đám mây cao, nói trời lặng thinh, nhưng bốn mùa vẫn luân chuyển, vạn vật vẫn không ngừng sinh hoá. Không ai có thể biết được ngày mai sẽ xảy ra chuyện gì. Hãy chờ xem.
Một ngày, sau bữa cơm chiều, có hai gã người Thượng ghé rẫy của anh Khan. Anh giới thiệu, một người tên Y Nôm, người kia tên SõLum. Cả hai đều nước da ngăm đen, thân hình rắn rỏi. Họ dắt theo một con chó, loại chó săn, cao giò, bụng thon, tai vểnh, lông có vằn như cọp. Và mang theo những cái rế đan bằng mây rừng, giống cái rế lót nồi ở những vùng quệ Như đã hẹn trước, anh Khan đưa họ đi quan sát dấu chân heo rừng. Dài theo những lối heo thường ra vào phá rẫy, họ đặt những cái rế lật ngửa lên. Giữa rế để một miếng mồi bằng loại thịt đã có mùi hôi, được móc với một chùm lưỡi câu. Mỗi lưỡi câu cột dính với vành tròn phía trong của cái rế, bằng sợi cước dài khoảng gang taỵ
Tôi hỏi: ” Làm thế mà có thể bắt heo rừng được saỏ”
Y Nôm hỏi lại: “Chứ ông cán bộ nghĩ phải làm thế nào?”
“Tôi nghe người ta nói, dùng một thân cây níu quằn xuống làm cần bẫy, cột sợi dây làm thòng lọng, đặt trên mặt đất. Khi heo dẵm phải, cần bẫy bật, và cái thòng lọng siết giò heo treo lên.”
“Ông cán bộ chỉ nghe người ta nói, chứ ông không có để cái tay làm công việc. Làm cái bẫy như thế cũng được, nhưng không tốt và có hại cho con người.”
“Tại sao không tốt mà lại có hại cho người?”
Y Nôm cười, lắc đầu.
Anh Khan nói: “Nó không đủ lời giải thích đâu. Này nhé, trên đường heo đi, không dễ tìm được cây nào thích hợp để làm bẫy. Và khi đã làm bẫy rồi, không dễ gì con heo dẵm chân phải cái vòng thòng lọng. Giả dụ, heo đã dẵm vào thòng lọng, cần cây bật siết giò heo treo lên. Nó có thể cắn đứt dây, hoặc cắn đứt lìa một cái giò bỏ lại để thoát thân.”
“Trời đất! Nó dám tự cắn đứt cái giò à?” Tôi kêu lên kinh ngạc.
“Có nhìn thấy cái giò bỏ lại, mới biết loài heo rừng gan dạ phi thường. Làm cái bẫy như trên, đã khó lại tốn nhiều công, nhưng kết quả rất ít. Và chừng nào heo chưa mắc bẫy thì còn duy trì cái bẫy. Nếu lỡ có ai ngang qua, vô tình dụng phải, sức bật của cần bẫy có thể gây nguy hiểm.”
“Thế còn cái rế kia, bắt heo cách nào?”
“Cách nào thì chờ xem. Có thể ngày mai, ngày mốt. Không lâu đâu.”
“Nếu trong vài ngày, heo không đi qua lối đặt những cái rế, thì có cần phải thay mồi không?”
“Không cần. Heo là loài ăn tạp. Mồi càng bốc mùi càng hấp dẫn.”
Khi hai gã người Thượng đi khỏi, tôi hỏi anh Khan, tại sao Y Nôm gọi tôi là cán bộ? Anh nói, tất cả những ai đến với buôn bản vùng cao, mang cái dáng dấp phi lao động, chỉ biết đứng nhìn, hỏi những câu ngớ ngẩn, và chỉ trích phê bình, lý thuyết suông mà chẳng làm được gì , họ đều gọi là cán bộ. Anh nói tiếp, trong thời chiến tranh, người Thượng đã đóng góp tích cực một phần xương máu cho sự thành công chiếm đoạt miền Nam. Người ta hứa hẹn với họ, rằng họ sẽ được đền bù xứng đáng bằng cách cải thiện cho đời sống dân buôn bản tốt đẹp hơn. Nhưng chiến tranh chấm dứt đã lâu rồi, chế độ đã thành hình vững chắc, mà đời sống của họ vẫn thế, thậm chí còn khó khăn hơn. Họ không còn được làm ăn tự do nữa. Thỉnh thoảng, có những ông cán bộ từ miền xuôi lên đây, gọi sự tự do này là sự tuỳ tiện, thiếu tổ chức. Người ta đặt ra kế hoạch, bắt họ phải làm theo khuôn mẫu. Những kẻ không có một chút kinh nghiệm nào về đời sống giữa núi rừng, dạy khôn cho kẻ được sinh ra và lớn lên từ bao đời cha ông ở đây. Tóm lại, người ta nói về vấn đề cải thiện đời sống, mà không hề cung cấp phương tiện. Người ta chỉ muốn tổ chức lại mô hình xã hội, để dễ bề kiểm soát mà thôi. Trên đường trở lại căn lều, anh Khan nói từ ngày có tôi đến đây, anh đã phá lệ Ba Không: không nghe, không thấy, không biết.
Sáng hôm sau, anh Khan và tôi đang ăn khoai lang lót dạ, nghe có tiếng chó sủa, và tiếng kêu ơi ới ngoài rừng.
Anh Khan nói: “Y Nôm, SõLum gọi.”
Tôi theo anh ra nơi đặt bẫy. Hai gã người Thượng, mỗi người cầm một cây lao, đầu có bịt sắt nhọn, đứng vây một lùm cây rậm. Con chó sủa, nhiều lần dọm mình muốn chồm vô, nhưng không dám.
SõLum ngoắc tôi: “Ông cán bộ lại đây coị”
Theo ngón tay chỉ của SõLum, một con heo rừng lông xám, hai bên mép có nanh dài và cong. Loại heo độc chiếc, đủ khả năng tách bầy, đi kiếm ăn một mình riêng lẻ. Nhìn cái tư thế mắc bẫy của con heo, tôi hiểu được tất cả những gì hôm qua còn thắc mắc. Heo táp miếng mồi, nuốt tới cổ, không trôi được vì đã mắc phải những lưỡi câu, cột bởi những sợi cước dính vào lòng chiếc rế. Vì sợi cước ngắn nên cái rế áp sát vào mõm. Heo dùng chân trước đẫy chiếc rế ra, nhưng không dám đẫy mạnh vì sợ sợi cước căng, làm lưỡi câu móc đau cuống họng. Đẫy một hồi, chân trước vô tình lọt vào một cái lỗ của chiếc rế. Coi như một cái chân đã bị trói. Cái chân trước còn lại, sẽ tiếp tục đẫy nữa, rồi cũng sẽ lọt vô cái lỗ khác, không rút ra được. Thế là cái mỏm heo và hai chân trước hoàn toàn bị khoá bằng chiếc rế. Heo không dám làm động mạnh chiếc rế, sợ lưỡi câu móc đau cuống họng. Khi đã mắc bẫy, heo chỉ có thể lê lết xa nơi đặt bẫy một khoảng mười thước không hơn. Và, người thợ săn chỉ còn một việc phải làm sau cùng, là phóng lao đâm vào những chỗ nhược của con heo mà không sợ bị nó tấn công ngược lại.
Sau vụ bẫy heo rừng. Anh Khan nói, Y Nôm và SõLum cho biết đàn khỉ đã kéo về lảng vảng vùng này rồi. Nhưng chừng nào chúng đến tảo thanh rẫy bắp thì chưa biết. Một hôm, tôi thấy vài con khỉ nấp ló trên cây. Anh Khan nói, đó là những con tiền sát, đi dò địa bàn hoạt động. Khỉ là loài tinh khôn sau loài người. Chúng sống có đàn. Mỗi đàn có một con khỉ đầu đàn. Con này sẽ dẫn đàn đi kiếm ăn rày đây mai đó, như những bộ tộc du mục thời xưa. Chúng đến cái rẫy nào một lần, sẽ lẩn quẩn ở đó nhiều ngày, ăn cho tàn mạt rồi mới chịu đi nơi khác. Con khỉ đầu đàn, không vào rẫy. Nó ngồi trên ngọn cây cao để canh chừng, và xua con cháu vào mục tiêu, ăn cho no, còn độn hai bên má làm phần dự trữ. Trước khi rút lui, chúng còn mang theo một hoặc hai trái bắp làm chiến lợi phẩm, và đóng thuế cho con khỉ đầu đàn. Khi nào con khỉ đầu đàn la ré lên là báo hiệu có biến, đàn khỉ đang ăn sẽ bỏ chạy, mất trật tự còn hơn cuộc di tản chiến thuật từ cao nguyên về miền biển. Tôi hỏi thế những cái thùng thiếc khua động chung quanh rẫy, không có tác dụng làm chúng sợ hay saỏ Anh Khan nói, cũng có tác dụng trong những lần đầu, nhưng nhiều lần sau chúng quen, không sợ nữa. Khi ta ở trong lều, thì chúng phá ngoài rẫy. Khi ta ra rẫy, chúng kéo vô trong lều, lục phá tan hoang đồ đạc.
Một buổi trưa, nghe tiếng khọt khẹt ngoài rẫy, anh Khan giựt dây khua thùng báo động và chạy ra xem. Một vạt bắp bị phá. Nhiều cây gảy gục và trái bị cạp lem nhem dang dở.
Anh nói: “Chỉ mới đợt đầu mà thiệt hại như thế, thì đàn khỉ này có thể đông gần trăm con.”
Tôi ra bìa rẫy, nhìn lên những ngọn cây rừng, tất cả đều im lìm.
“Chúng đã chạy xa hết rồi.” Tôi nói.
“Chưa chắc. Có thể chúng nấp đâu đó trong những vòm lá. Thử ném mạnh một viên đá lên thì biết ngaỵ”
Tôi ném viên đá, không thấy động tĩnh gì. Anh Khan ném một khúc gỗ mục lên tàng cây khác. Bỗng nghe ào ào trên cây. Bầy khỉ hốt hoảng chuyền cành, đổi chỗ ẩn nấp. Chỉ trong vài giây ngắn ngủi, tất cả đều im lìm trở lại. Nhìn kỹ sẽ thấy vài con thu mình trong lá, hai mắt thao láo nhìn xuống.
Trở lại lều, anh Khan chuẩn bị bắt khỉ bằng cách đâm một chén muối ớt thật cay, trộn với cơm nguội, để xuống hố. Anh dựng thêm một cây tầm vông từ dưới lên miệng hố, và giải thích, cây tầm vông làm cái thang cho khỉ xuống hố. Gặp cơm trộn ớt đỏ, nó sẽ bốc ăn, cay quá chảy nước mắt, nó sẽ đưa tay dụi mắt. Tôi cười, bàn tay dính ớt mà dụi vào mắt, thì chỉ còn có cách làm hiệp sĩ mù nghe gió kiếm mà thôi.
Chuẩn bị xong, anh Khan kéo tôi ra một góc rẫy, nơi bìa rừng, ngồi dưới bóng cây tọ Anh nói, bỏ trống cái lều, nhường cho bầy khỉ. Nhưng suốt chiều hôm đó, không có con khỉ nào bén mảng vào lều.
Hai hôm saụ Trên đường từ nhà Y Nôm trở về, vừa đến rẫy đã nghe tiếng con khỉ đầu đàn trên ngọn cây ngoài rừng la ré lên, anh Khan chạy vội vào lều. Bầy khỉ tuôn ra, phóng chạy. Đồ đạc trong lều bị phá tung, vất bừa bãi. Dưới cái hố, bên hông lều, những con khỉ còn kẹt lại, tranh nhau leo lên bằng cây tầm vông. Cứ con này ôm cây tầm vông leo lên, thì con kia sợ hãi nắm đuôi kéo xuống, giành leo lên trước. Rốt cuộc, không con nào lên được miệng hố. Chúng quờ quạng, loi choi, bưng mặt, dụi mắt, và la chí choé. Anh Khan rút cây tầm vông lên. Thế là những con khỉ dưới hố đã hoàn toàn bị nhốt. Tôi đếm được bảy con.
Tôi hỏi: “Đã bắt khỉ rồi. Bây giờ, làm cách nào đuổi khỉ?”
“Đến giai đoạn này, mọi chuyện sau đều dễ dàng.”
Tất cả đồ nghề đã chuẩn bị từ trước. Anh Khan dùng thanh cây, một đầu có buộc thòng lọng, tròng vào cổ từng con, kéo lên, trói lại. Anh lấy kéo cắt lông trên đầu khỉ, như bị cạo trọc. Và lấy sơn màu đen đỏ trắng vàng, phết lem nhem lên đầu, lên mặt khỉ, trông rất khôi hài. Xong, anh mở trói, thả nó chạy vào rừng. Lại lôi con khác lên, hớt lông, sơn đầu…
Anh Khan giải thích, khỉ có khuynh hướng nhập bầy. Những con khỉ này, nó sẽ chạy đi tìm bầy để nhập. Nhưng những con khỉ khác không còn nhận ra bạn nữa, và tránh xa nó như con vật quái đản. Tự bản thân con vật bị sơn mặt, nó không biết nó quái đản, nên bầy khỉ càng chạy tránh, nó càng bám theo để nhập bầy. Cứ thế, một bên chạy, một bên bám riết, càng ngày càng đi xa, thật xạ
“Rồi nó sẽ về đâu?”
“Rừng núi bao la muôn trùng, ai biết sẽ về đâu.”
“Những con khỉ bị bôi sơn lên mặt, rồi sẽ ra saỏ”
“Cũng không ai biết sẽ ra saọ Nếu nó cứ bám riết theo bầy, có thể một ngày nào đó, con khỉ đầu đàn sẽ cắn nó chết.”
Sáng mai, tôi sẽ rời khỏi lều rẫy, bỏ lại núi rừng, từ giả anh Khan để đi một nơi thật xạ Trong đêm, tôi nằm thao thức trên chiếc võng, không ngủ được. Nhìn ánh trăng khuya lạnh lẽo soi vào căn lều trống trải, tôi nghĩ đến những ngày cô đơn của anh Khan giữa đám rẫy đìu hiụ Tôi lại nghĩ đến đàn khỉ cứ chạy mãi, chạy mãi, không biết giờ này chúng dừng lại hay chưa? Anh Khan cũng không ngủ được. Anh ngồi dậy vấn thuốc, bất ngờ anh hỏi tôi, nghĩ thế nào về những con khỉ bị sơn mặt? Tôi nói, nếu ở Âu Mỹ, Hội Bảo Vệ Súc Vật sẽ can thiệp cho nó. Anh bảo, khi tôi sang xứ người, nên tìm đến cái Hội Bảo Vệ Súc Vật, để nhờ họ che chở. Và nhớ hỏi họ, rằng giữa vùng rừng núi Việt Nam, có những “con khỉ người” đang bị sơn mặt, họ có bảo vệ không?
Lâm Chương
Người sơn mặt cho khỉ còn chấp nhận được.. người sơn mặt cho người để đuổi người khỏi đàn là khó chấp nhận !!!

markdown:
**Lâm Chương**
Từ trên đồi cao nhìn xuống, giữa đại ngàn mênh mông xanh ngắt, đám rẫy của anh Khan nhỏ như một chiếc chiếu, màu nhạt lá non. Tôi lặn lội tìm đến giang sơn biệt lập của anh khi mùa bắp đang rộ trái. Lọt thỏm giữa đám rẫy là lều tranh. Giữa lều, treo một chiếc võng làm bằng bao bố. Những ngày ở đây, tôi ngủ trên chiếc võng này. Cái sạp tre để sát vách, chỗ ngủ hàng đêm của anh Khan.Đối diện vách bên kia, anh kê những viên đá làm ba ông táo nấu ăn. Mọi thứ trong lều đều đơn giản. Phía ngoài, gần bên hông lều, một cái hố đang đào dở. Hố rộng bằng căn phòng nhỏ. Theo lời anh, còn phải đào sâu hơn nữa, khoảng hai thước.Lúc mới đến, tôi hỏi: “Đào hố để làm gì?”
Anh nói: “Bắt khỉ.”
Tôi ngạc nhiên: “Bắt khỉ?”
“Ừ , bắt khỉ.”
“Để ăn thịt?”
“Khỉ ốm, chỉ có da bọc xương. Thịt khỉ lại tanh, không ai ăn.”
“Không ăn thì bắt để làm gì?”
“Để đuổi khỉ.”
“Bắt khỉ để đuổi khỉ? Tôi không hiểu.”
“Cứ ở đây vài hôm thì hiểu.”
Anh Khan không giải thích. Có lẽ anh muốn dành cho tôi một lý thú bất ngờ.
Buổi sáng sớm, trời còn mát, và buổi chiều, khi mặt trời xuống lấp lửng trên đọt cây rừng, nắng cũng dịu bớt, tôi phụ anh Khan trong công việc đào hố. Anh xúc đất vào cái ki đan bằng nan trẹ Tôi kéo đất lên, đổ chung quanh hố. Anh gầy nhưng sức dẽo và bền, tôi không bì kịp. Làm việc với anh, tôi đuối, phải nghỉ từng chặp. Những lúc tôi nghỉ, anh một mình xúc từng xẻng đất quăng lên. Anh làm đều đặn, khoan thai như đang tập thể dục dưỡng sinh. Đối với anh, không có gì phải vội vàng. Anh quan niệm rằng con người lầm lẫn khi chạy đua với thời gian. Đời sống ngắn ngủi mà một lúc muốn chụp bắt nhiều thứ. Và sau cùng, cái thứ mà họ không muốn chụp bắt đến với họ. Đó là sự tử vong. Khi nằm ngắc ngoải, họ nghĩ lại và thấy rằng họ chưa kịp sống cho đúng nghĩa một người đã sống. Nghe anh bày tỏ cái quan niệm sống này, tôi rất chán, nhưng vẫn hỏi sống thế nào cho đúng nghĩa một người đang sống? Anh nói, không tham cầu, không chờ đợi, tận hưởng sự hiện hữu trong từng giây phút. Tôi hỏi tận hưởng luôn cả nghịch cảnh, và nỗi niềm đau khổ? Anh nói nghịch cảnh hay đau khổ là do tâm cảm. Tại sao không coi đó là sự thay đổi món ăn của tinh thần? Đã từng ăn những món dở, mới biết thế nào là món ngon. Tôi cười, rằng tư tưởng anh được chắp nối một phần triết Đông, một phần triết Tây. Anh nói, anh chẳng cần biết Đông hay Tây. Anh sống theo kiểu của anh. Và anh cũng nói, tôi đã đến đây rồi, nên bỏ quên sách vở, để cho cái đầu được nghỉ ngơi thư thái.
Buổi trưa, lúc trời bắt đầu nắng gắt, tạm ngừng công việc đào hố. Tôi theo anh Khan đi kiểm soát chung quanh rẫy. Có những chỗ bị chồn, sóc cắn phá làm bắp hư hại. Và, vài nơi trên những luống khoai lang bị heo rừng ủi. Anh lần theo những dấu chân, để biết lối nào heo thường vào rẫy. Phải trừ khử những con heo phá hoại này. Anh Khan nói thế.
Tôi thấy chung quanh rẫy có treo những cái thùng thiếc, buộc lòng thòng thêm vài viên đá, và nối sợi dây dài đến lều.
Tôi hỏi: “Để làm gì?”
Anh nói: “Chuyện đơn giản thế này cũng không biết. Mãi chạy theo máy móc tinh xảo, lo tìm hiểu những chuyện xa vời tận mặt trăng mặt trời, đến lúc quay trở lại với đời sống thiết thực cận kề thì loay hoay, bối rối.”
“Anh chưa trả lời câu hỏi của tôi.”
“Mùa bắp ra trái, thú rừng thường hay đến kiếm ăn. Nhất là khỉ, heo rừng, chồn, sóc phá hại mùa màng. Thú rừng rất sợ tiếng động. Lâu lâu, giựt sợi dây làm thùng thiếc khua động để thú rừng bỏ chạy.”
“Tôi coi trong sách vở, nói người ta làm những hình nộm, trông giống như người đang giữ vườn, để đánh lừa thú vật không dám đến gần.”
“Chẳng có sách vở nào nói hình nộm để đuổi thú. Hình nộm chỉ có tác dụng đuổi chim mà thôi. Trên những cánh đồng, mùa lúa chín, người ta làm hình nộm ở nơi trống trải, dễ nhìn thấy, để chim muông không dám đáp xuống ăn lúa. Còn đây là rẫy bắp giữa rừng, nhiều cây cối rậm rạp che khuất, làm hình nộm không có tác dụng với thú rừng.”
Tôi đến với anh Khan được ba ngày. Lòng đã chán. Anh ít nói đến độ lầm lì. Sau những bữa cơm chiều, anh thường ngồi bập thuốc rê, trầm tự Lưng anh hơi còng xuống. Trông giống một hình tượng cô đơn, im lặng ngồi chịu đựng với thời gian. Tôi nói với anh như thế. Anh chỉ mỉm cười, xa vắng. Tôi cố gợi chuyện, bằng cách hỏi tại sao anh tách rời vợ con, lên rừng một mình như người ở ẩn? Tại sao khi ra khỏi tù, anh vụt đổi thái độ và lối sống? Anh ngó mông ra rừng, nói chậm rãi, thỉnh thoảng dừng lại một lúc lâu để bập vài hơi thuốc. Mỗi lần nhìn lại chặng đường đã đi qua, thật kinh khủng. Chiến tranh như con quái vật khổng lồ, theo nó thì bị nó ăn nuốt, cưỡng lại thì bị nó chà đạp. Đàng nào cũng chết, chỉ có điều chết trước hay sau mà thôi. Anh may mắn chưa kịp chết thì chiến tranh chấm dứt, bước sang giai đoạn khác. Trong tình thế mới, anh bị đẫy vô tù. Ở tù đã khốn nạn, nhưng ở tù dưới chế độ được mệnh danh là ưu việt, lại càng khốn nạn hơn. Những con người của chết độ ưu việt này, đã phát triển đến cao độ cái tính nham hiểm và gian trá. Họ biến tù nhân thành những con ma đói, và hạ xuống ngang hàng với súc vật. Điếu thuốc đã tàn, anh Khan ngừng lại vấn thêm điếu khác. Lúc nào cũng có điếu thuốc đang cháy khi anh nói, và anh cứ bập hoài, như để trấn an một nỗi niềm, hay để suy nghĩ, gạn lọc từng câu. Ngày anh được thả ra khỏi nhà tù, có người bạn cùng chung cảnh ngộ, kể cho anh nghe hai câu chuyện ngụ ngôn, gọi là chút quà tiễn bạn, làm vốn sống khi ra khỏi địa ngục.
Truyện một: Có một thương gia giàu có, hay đi buôn bán nhiều nơi, gom góp những vật quý trong thiên hạ về làm của riêng. Trong số những vật quý này, có con sáo biết nói tiếng người. Một hôm, người thương gia nói với con sáo rằng: “Sáo ơi, ta có việc sắp đi ngang qua quê hương thuở trước của mày. Vậy, mày có gì nhắn cho bạn cũ ở đó, ta chuyển lời chọ” Con sáo nói: “Ông chủ làm ơn cho tôi gởi lời thăm các bạn, và hỏi chúng có nhắn gì cho tôi hay không.”
Khi đến quê hương của con sáo, người thương gia ngước nhìn lên vòm cây, nơi có đàn sáo đang đậu, ông nói: “Đàn sáo ơi, con sáo quý của nhà ta, gởi lời thăm chúng bây. Và hỏi chúng bây có nhắn lại lời gì cho nó hay không?” Đàn sáo im lặng. Người thương gia đứng chờ một lúc. Và lạ thay, từ trên cây, đàn sáo rớt xuống chết hàng loạt.
Người thương gia trở về, con sáo của ông hỏi: “Ông chủ ơi, các bạn tôi thế nào?” Người thương gia nói: “Ta đã chuyển lời thăm của mày, hỏi chúng có nhắn gì cho mày không, chúng chỉ im lặng. Và sau đó rớt xuống chết như bị lời trù rủa ghê gớm.”
Ngày hôm sau, người thương gia thấy con sáo quý của mình nằm chết trong chuồng. Ông xách con sáo vất ra ngoài như một thứ đồ bỏ. Bỗng, con sáo vỗ cánh bay đi mất, trước sự ngạc nhiên của người thương giạ
Dứt chuyện thứ nhất, anh Khan nhìn tôi chờ đợi một sự góp ý. Tôi hỏi ý nghĩa chỗ nào? Anh giải thích, con sáo bị nhốt trong lồng vì nó có giá trị. Giả chết là một cách đánh lừa người thương gia, rằng nó không còn giá trị nữa. Nhờ thế mà nó thoát được sự giam cầm. Trong chế độ ưu việt này, người nào tỏ ra có giá trị, sẽ bị theo dõi dòm ngó. Nếu không dùng được, họ tiêu diệt, chứ không cho sống. Tốt nhất là giả ngây khờ, chẳng ai thèm để ý, sẽ được yên thân. Tôi mừng vì anh Khan đã bắt đầu tỏ thái độ cởi mở, ít ra anh cũng không còn giữ thế thủ với tôi. Còn chuyện thứ hai, tôi hỏi.
Truyện hai: Trong một buổi lâm triều, sứ giả của một nước láng giềng, dâng tặng nhà vua ba bức tượng hình người, và xin cho biết bức tượng nào giá trị nhất. Nhà vua và cả đám quần thần cầm lên, săm soi hoài, thấy ba bức tượng đều giống nhau, trọng lượng cũng bằng nhau, khó mà phân định bức tượng nào giá trị nhất. Cuối cùng, vua cho truyền rao trong dân chúng, tìm người thông minh giúp vua giải quyết vấn đề ba bức tượng.
Khi nghe chuyện này, có một nông dân cầm theo ba cọng rơm, lên đường đến kinh đô, xin vào yết kiến nhà vua để tìm hiểu giá trị của ba bức tượng. Anh xỏ cọng rơm vào lỗ tai bức tượng thứ nhất, cọng rơm thông qua lỗ miệng. Anh xỏ cọng rơm vào lỗ tai bức tượng thứ hai, cọng rơm thông qua lỗ tai phía bên kiạ Anh xỏ cọng rơm vào lỗ tai bức tượng thứ ba, xỏ đến cuối cọng rơm, nhưng vẫn không thấy thông ra chỗ nào.
Anh nông dân cầm bức tượng thứ ba đưa cho nhà vua và nói, đây là bức tượng giá trị nhất.
Tôi lại hỏi ý nghĩa thế nào? Anh Khan cười, nụ cười ít thấy nơi một kẻ trầm tư, rằng nếu không có lời bình giải kiểu Mao Tôn Cương, thì tôi khó mà lãnh hội được cái thâm thuý của người xưa. Câu chuyện trên muốn nói, thứ nhất, tai nghe mà bép xép ra lỗ miệng, thì hoạ tòng khẩu xuất, nghĩa là tai hoạ theo cái miệng mà rạ Thứ hai, nghe tai này lọt qua tai kia, không nhớ gì cả, là thứ vô dụng. Cả hai loại người trên, chẳng giá trị gì. Thứ ba, nghe và cất kỷ trong lòng, không nói rạ Đây là loại người ý tứ kín đáo. Sống trong chế độ ưu việt, áp dụng Ba Không: không nghe, không thấy, không biết, có thể tránh được nhiều tai vạ. Tôi nói, tránh được tai vạ để giữ tính mệnh, nhưng sống mà buồn quá, cũng chán. Anh Khan ngước nhìn lên đám mây cao, nói trời lặng thinh, nhưng bốn mùa vẫn luân chuyển, vạn vật vẫn không ngừng sinh hoá. Không ai có thể biết được ngày mai sẽ xảy ra chuyện gì. Hãy chờ xem.
Một ngày, sau bữa cơm chiều, có hai gã người Thượng ghé rẫy của anh Khan. Anh giới thiệu, một người tên Y Nôm, người kia tên SõLum. Cả hai đều nước da ngăm đen, thân hình rắn rỏi. Họ dắt theo một con chó, loại chó săn, cao giò, bụng thon, tai vểnh, lông có vằn như cọp. Và mang theo những cái rế đan bằng mây rừng, giống cái rế lót nồi ở những vùng quệ Như đã hẹn trước, anh Khan đưa họ đi quan sát dấu chân heo rừng. Dài theo những lối heo thường ra vào phá rẫy, họ đặt những cái rế lật ngửa lên. Giữa rế để một miếng mồi bằng loại thịt đã có mùi hôi, được móc với một chùm lưỡi câu. Mỗi lưỡi câu cột dính với vành tròn phía trong của cái rế, bằng sợi cước dài khoảng gang taỵ
Tôi hỏi: ” Làm thế mà có thể bắt heo rừng được saỏ”
Y Nôm hỏi lại: “Chứ ông cán bộ nghĩ phải làm thế nào?”
“Tôi nghe người ta nói, dùng một thân cây níu quằn xuống làm cần bẫy, cột sợi dây làm thòng lọng, đặt trên mặt đất. Khi heo dẵm phải, cần bẫy bật, và cái thòng lọng siết giò heo treo lên.”
“Ông cán bộ chỉ nghe người ta nói, chứ ông không có để cái tay làm công việc. Làm cái bẫy như thế cũng được, nhưng không tốt và có hại cho con người.”
“Tại sao không tốt mà lại có hại cho người?”
Y Nôm cười, lắc đầu.
Anh Khan nói: “Nó không đủ lời giải thích đâu. Này nhé, trên đường heo đi, không dễ tìm được cây nào thích hợp để làm bẫy. Và khi đã làm bẫy rồi, không dễ gì con heo dẵm chân phải cái vòng thòng lọng. Giả dụ, heo đã dẵm vào thòng lọng, cần cây bật siết giò heo treo lên. Nó có thể cắn đứt dây, hoặc cắn đứt lìa một cái giò bỏ lại để thoát thân.”
“Trời đất! Nó dám tự cắn đứt cái giò à?” Tôi kêu lên kinh ngạc.
“Có nhìn thấy cái giò bỏ lại, mới biết loài heo rừng gan dạ phi thường. Làm cái bẫy như trên, đã khó lại tốn nhiều công, nhưng kết quả rất ít. Và chừng nào heo chưa mắc bẫy thì còn duy trì cái bẫy. Nếu lỡ có ai ngang qua, vô tình dụng phải, sức bật của cần bẫy có thể gây nguy hiểm.”
“Thế còn cái rế kia, bắt heo cách nào?”
“Cách nào thì chờ xem. Có thể ngày mai, ngày mốt. Không lâu đâu.”
“Nếu trong vài ngày, heo không đi qua lối đặt những cái rế, thì có cần phải thay mồi không?”
“Không cần. Heo là loài ăn tạp. Mồi càng bốc mùi càng hấp dẫn.”
Khi hai gã người Thượng đi khỏi, tôi hỏi anh Khan, tại sao Y Nôm gọi tôi là cán bộ? Anh nói, tất cả những ai đến với buôn bản vùng cao, mang cái dáng dấp phi lao động, chỉ biết đứng nhìn, hỏi những câu ngớ ngẩn, và chỉ trích phê bình, lý thuyết suông mà chẳng làm được gì , họ đều gọi là cán bộ. Anh nói tiếp, trong thời chiến tranh, người Thượng đã đóng góp tích cực một phần xương máu cho sự thành công chiếm đoạt miền Nam. Người ta hứa hẹn với họ, rằng họ sẽ được đền bù xứng đáng bằng cách cải thiện cho đời sống dân buôn bản tốt đẹp hơn. Nhưng chiến tranh chấm dứt đã lâu rồi, chế độ đã thành hình vững chắc, mà đời sống của họ vẫn thế, thậm chí còn khó khăn hơn. Họ không còn được làm ăn tự do nữa. Thỉnh thoảng, có những ông cán bộ từ miền xuôi lên đây, gọi sự tự do này là sự tuỳ tiện, thiếu tổ chức. Người ta đặt ra kế hoạch, bắt họ phải làm theo khuôn mẫu. Những kẻ không có một chút kinh nghiệm nào về đời sống giữa núi rừng, dạy khôn cho kẻ được sinh ra và lớn lên từ bao đời cha ông ở đây. Tóm lại, người ta nói về vấn đề cải thiện đời sống, mà không hề cung cấp phương tiện. Người ta chỉ muốn tổ chức lại mô hình xã hội, để dễ bề kiểm soát mà thôi. Trên đường trở lại căn lều, anh Khan nói từ ngày có tôi đến đây, anh đã phá lệ Ba Không: không nghe, không thấy, không biết.
Sáng hôm sau, anh Khan và tôi đang ăn khoai lang lót dạ, nghe có tiếng chó sủa, và tiếng kêu ơi ới ngoài rừng.
Anh Khan nói: “Y Nôm, SõLum gọi.”
Tôi theo anh ra nơi đặt bẫy. Hai gã người Thượng, mỗi người cầm một cây lao, đầu có bịt sắt nhọn, đứng vây một lùm cây rậm. Con chó sủa, nhiều lần dọm mình muốn chồm vô, nhưng không dám.
SõLum ngoắc tôi: “Ông cán bộ lại đây coị”
Theo ngón tay chỉ của SõLum, một con heo rừng lông xám, hai bên mép có nanh dài và cong. Loại heo độc chiếc, đủ khả năng tách bầy, đi kiếm ăn một mình riêng lẻ. Nhìn cái tư thế mắc bẫy của con heo, tôi hiểu được tất cả những gì hôm qua còn thắc mắc. Heo táp miếng mồi, nuốt tới cổ, không trôi được vì đã mắc phải những lưỡi câu, cột bởi những sợi cước dính vào lòng chiếc rế. Vì sợi cước ngắn nên cái rế áp sát vào mõm. Heo dùng chân trước đẫy chiếc rế ra, nhưng không dám đẫy mạnh vì sợ sợi cước căng, làm lưỡi câu móc đau cuống họng. Đẫy một hồi, chân trước vô tình lọt vào một cái lỗ của chiếc rế. Coi như một cái chân đã bị trói. Cái chân trước còn lại, sẽ tiếp tục đẫy nữa, rồi cũng sẽ lọt vô cái lỗ khác, không rút ra được. Thế là cái mỏm heo và hai chân trước hoàn toàn bị khoá bằng chiếc rế. Heo không dám làm động mạnh chiếc rế, sợ lưỡi câu móc đau cuống họng. Khi đã mắc bẫy, heo chỉ có thể lê lết xa nơi đặt bẫy một khoảng mười thước không hơn. Và, người thợ săn chỉ còn một việc phải làm sau cùng, là phóng lao đâm vào những chỗ nhược của con heo mà không sợ bị nó tấn công ngược lại.
Sau vụ bẫy heo rừng. Anh Khan nói, Y Nôm và SõLum cho biết đàn khỉ đã kéo về lảng vảng vùng này rồi. Nhưng chừng nào chúng đến tảo thanh rẫy bắp thì chưa biết. Một hôm, tôi thấy vài con khỉ nấp ló trên cây. Anh Khan nói, đó là những con tiền sát, đi dò địa bàn hoạt động. Khỉ là loài tinh khôn sau loài người. Chúng sống có đàn. Mỗi đàn có một con khỉ đầu đàn. Con này sẽ dẫn đàn đi kiếm ăn rày đây mai đó, như những bộ tộc du mục thời xưa. Chúng đến cái rẫy nào một lần, sẽ lẩn quẩn ở đó nhiều ngày, ăn cho tàn mạt rồi mới chịu đi nơi khác. Con khỉ đầu đàn, không vào rẫy. Nó ngồi trên ngọn cây cao để canh chừng, và xua con cháu vào mục tiêu, ăn cho no, còn độn hai bên má làm phần dự trữ. Trước khi rút lui, chúng còn mang theo một hoặc hai trái bắp làm chiến lợi phẩm, và đóng thuế cho con khỉ đầu đàn. Khi nào con khỉ đầu đàn la ré lên là báo hiệu có biến, đàn khỉ đang ăn sẽ bỏ chạy, mất trật tự còn hơn cuộc di tản chiến thuật từ cao nguyên về miền biển. Tôi hỏi thế những cái thùng thiếc khua động chung quanh rẫy, không có tác dụng làm chúng sợ hay saỏ Anh Khan nói, cũng có tác dụng trong những lần đầu, nhưng nhiều lần sau chúng quen, không sợ nữa. Khi ta ở trong lều, thì chúng phá ngoài rẫy. Khi ta ra rẫy, chúng kéo vô trong lều, lục phá tan hoang đồ đạc.
Một buổi trưa, nghe tiếng khọt khẹt ngoài rẫy, anh Khan giựt dây khua thùng báo động và chạy ra xem. Một vạt bắp bị phá. Nhiều cây gảy gục và trái bị cạp lem nhem dang dở.
Anh nói: “Chỉ mới đợt đầu mà thiệt hại như thế, thì đàn khỉ này có thể đông gần trăm con.”
Tôi ra bìa rẫy, nhìn lên những ngọn cây rừng, tất cả đều im lìm.
“Chúng đã chạy xa hết rồi.” Tôi nói.
“Chưa chắc. Có thể chúng nấp đâu đó trong những vòm lá. Thử ném mạnh một viên đá lên thì biết ngaỵ”
Tôi ném viên đá, không thấy động tĩnh gì. Anh Khan ném một khúc gỗ mục lên tàng cây khác. Bỗng nghe ào ào trên cây. Bầy khỉ hốt hoảng chuyền cành, đổi chỗ ẩn nấp. Chỉ trong vài giây ngắn ngủi, tất cả đều im lìm trở lại. Nhìn kỹ sẽ thấy vài con thu mình trong lá, hai mắt thao láo nhìn xuống.
Trở lại lều, anh Khan chuẩn bị bắt khỉ bằng cách đâm một chén muối ớt thật cay, trộn với cơm nguội, để xuống hố. Anh dựng thêm một cây tầm vông từ dưới lên miệng hố, và giải thích, cây tầm vông làm cái thang cho khỉ xuống hố. Gặp cơm trộn ớt đỏ, nó sẽ bốc ăn, cay quá chảy nước mắt, nó sẽ đưa tay dụi mắt. Tôi cười, bàn tay dính ớt mà dụi vào mắt, thì chỉ còn có cách làm hiệp sĩ mù nghe gió kiếm mà thôi.
Chuẩn bị xong, anh Khan kéo tôi ra một góc rẫy, nơi bìa rừng, ngồi dưới bóng cây tọ Anh nói, bỏ trống cái lều, nhường cho bầy khỉ. Nhưng suốt chiều hôm đó, không có con khỉ nào bén mảng vào lều.
Hai hôm saụ Trên đường từ nhà Y Nôm trở về, vừa đến rẫy đã nghe tiếng con khỉ đầu đàn trên ngọn cây ngoài rừng la ré lên, anh Khan chạy vội vào lều. Bầy khỉ tuôn ra, phóng chạy. Đồ đạc trong lều bị phá tung, vất bừa bãi. Dưới cái hố, bên hông lều, những con khỉ còn kẹt lại, tranh nhau leo lên bằng cây tầm vông. Cứ con này ôm cây tầm vông leo lên, thì con kia sợ hãi nắm đuôi kéo xuống, giành leo lên trước. Rốt cuộc, không con nào lên được miệng hố. Chúng quờ quạng, loi choi, bưng mặt, dụi mắt, và la chí choé. Anh Khan rút cây tầm vông lên. Thế là những con khỉ dưới hố đã hoàn toàn bị nhốt. Tôi đếm được bảy con.
Tôi hỏi: “Đã bắt khỉ rồi. Bây giờ, làm cách nào đuổi khỉ?”
“Đến giai đoạn này, mọi chuyện sau đều dễ dàng.”
Tất cả đồ nghề đã chuẩn bị từ trước. Anh Khan dùng thanh cây, một đầu có buộc thòng lọng, tròng vào cổ từng con, kéo lên, trói lại. Anh lấy kéo cắt lông trên đầu khỉ, như bị cạo trọc. Và lấy sơn màu đen đỏ trắng vàng, phết lem nhem lên đầu, lên mặt khỉ, trông rất khôi hài. Xong, anh mở trói, thả nó chạy vào rừng. Lại lôi con khác lên, hớt lông, sơn đầu…
Anh Khan giải thích, khỉ có khuynh hướng nhập bầy. Những con khỉ này, nó sẽ chạy đi tìm bầy để nhập. Nhưng những con khỉ khác không còn nhận ra bạn nữa, và tránh xa nó như con vật quái đản. Tự bản thân con vật bị sơn mặt, nó không biết nó quái đản, nên bầy khỉ càng chạy tránh, nó càng bám theo để nhập bầy. Cứ thế, một bên chạy, một bên bám riết, càng ngày càng đi xa, thật xạ
“Rồi nó sẽ về đâu?”
“Rừng núi bao la muôn trùng, ai biết sẽ về đâu.”
“Những con khỉ bị bôi sơn lên mặt, rồi sẽ ra saỏ”
“Cũng không ai biết sẽ ra saọ Nếu nó cứ bám riết theo bầy, có thể một ngày nào đó, con khỉ đầu đàn sẽ cắn nó chết.”
Sáng mai, tôi sẽ rời khỏi lều rẫy, bỏ lại núi rừng, từ giả anh Khan để đi một nơi thật xạ Trong đêm, tôi nằm thao thức trên chiếc võng, không ngủ được. Nhìn ánh trăng khuya lạnh lẽo soi vào căn lều trống trải, tôi nghĩ đến những ngày cô đơn của anh Khan giữa đám rẫy đìu hiụ Tôi lại nghĩ đến đàn khỉ cứ chạy mãi, chạy mãi, không biết giờ này chúng dừng lại hay chưa? Anh Khan cũng không ngủ được. Anh ngồi dậy vấn thuốc, bất ngờ anh hỏi tôi, nghĩ thế nào về những con khỉ bị sơn mặt? Tôi nói, nếu ở Âu Mỹ, Hội Bảo Vệ Súc Vật sẽ can thiệp cho nó. Anh bảo, khi tôi sang xứ người, nên tìm đến cái Hội Bảo Vệ Súc Vật, để nhờ họ che chở. Và nhớ hỏi họ, rằng giữa vùng rừng núi Việt Nam, có những “con khỉ người” đang bị sơn mặt, họ có bảo vệ không?
Lâm Chương
on 24/12/2011 lúc 00:27 | Trả lời
Người sơn mặt cho khỉ còn chấp nhận được.. người sơn mặt cho người để đuổi người khỏi đàn là khó chấp nhận !!!

Link: <http://wp.me/p1Hpzb-fJ>; rel=shortlink


text: Thêm sự lựa chọn cho ae belle lướt web. Link: http://www.sharebeast.com/g5puaj5iic34 Nguồn: Nokia Belle Vietnam

Cache-control: private, max-age=0

Set-Cookie: xf_session=28dbbc3070ab4369d6d80504eb5793d6; path=/; secure; httponly

X-Frame-Options: SAMEORIGIN