text:
Nghiên cứu và Trao đổi BÁO CÁO TỔNG KẾT HỘI THẢO
BÁO CÁO TỔNG KẾT HỘI THẢO
NHÀ MẠC TRONG LỊCH SỬ- VĂN HOÁ VIỆT NAM
( Thành tựu nghiên cứu và những nhận thức mới )
PGS.TSKH NGUYỄN HẢI KẾ
Do thời gian hạn chế của hội thảo, từ sáng đến giờ chúng ta mới chỉ được nghe trình bày 10 báo cáo- tức là chỉ chiếm 1/5 tổng số bài viết mà các nhà nghiên cứu đã gủi về cho BTC Hội thảo. ( Các vị có thể theo dõi những báo cáo còn lại trong tập tài liệu ). Vì thế, trước khi kết thúc hội nghị, cho phép tôi có đôi lời thưa với các vị :
1. Các vị đều biết rõ rồi, nhưng tôi vẫn muốn thưa lại :
Đây không phải là Hội thảo khoa học lần đầu tiên về Vương triều Mạc cũng như những vấn đề có liên quan đến nhà Mạc!
Cho đến thềm của Đại lễ 1000 năm Thăng Long – Hà Nội, tại Vịệt Nam, chỉ tính những hội thảo có liên quan trực tiếp đến nhà Mạc, từ hội thảo về Nguyễn Bỉnh Khiêm năm 1985 đã có ít nhất ¼ thế kỷ với 4 hội thảo chính thức quy mô toàn quốc [1] .
Cũng trong thời gian đó, bên cạnh những hội thảo liên quan trực tiếp đến chủ đề này, nhiều vấn đề của lịch sử văn hóa Việt Nam và thời nhà Mạc cũng đã được tiến hành ở nhiều góc độ trong những công trình nghiên cứu, khảo sát khác trong và ngoài nước.[2]
Nhưng,.. đây là Hội thảo khoa học về Vương triều Mạc lần đầu tiên tổ chức tại Thủ đô Hà Nội, tại kinh thành Thăng Long, nơi mà tháng 6, mùa hạ năm 1527, Mạc Đăng Dung từ Cổ Trai (Hải Phòng ) về Kinh sư, ngự nơi chính điện . trong không khí “ “Bấy giờ, thần dân trong Kinh đều đón Đăng Dung vào Kinh”.“Lúc này thần dân phần nhiều xu hướng về Đăng Dung, đều ra đón y về Kinh đô “ [3]
Và, cũng vì thế, xin nhắc lại là cho đến Hội thảo năm 1994 tại Hải Phòng Những nhận thức mới về nhà Mạc 1527-1592 của giới nghiên cứu Lịch sử, văn hóa Việt Nam đã được khẳng định :
Thứ nhất : Hoàn toàn nhất trí cần phải nghiên cứu đánh giá lại nhà Mạc. Xóa bỏ thành kiến, định kiến về nhà Mạc đối xử công băn khách quan với nhà Mạc như với mọi triều đại khác. Trước hết việc nhà Lê sụp đổ, nhà Mạc thay nhà Lê là một hiện tượng có ý nghĩa tiến bộ, được nhiều người ủng hộ.
Thứ hai : Trả lại nhà Mạc những đóng góp khách quạn : .
+ Khẳng định những đóng góp tích cực của nhà Mạc trên các lĩnh vực văn hóa, tư tưởng và kinh tế : Nhà Mạc vẫn sử dụng Nho học nhưng có thái độ cởi mở, không độc tôn Nho học như thời Lê.Chú trọng khoa cử, đào tạo nhiều trí thức Nho học cho đất nước, lần đầu tiên xuất hiện phụ nữ trong khoa cử ; ngôi đình đầu tiên trong lịch sử văn hoá Việt Nam xuất hiện ; nhà Mạc đã tạo được nền văn hóa dân tộc, nhất là về mỹ thuật, văn hóa dân gian..không bị ràng buộc bởi kinh tế tiểu nông và Nho học. Đó là chính sách rất tiến bộ của Nhà Mạc trong lĩnh vực tư tưởng .
+ Tuy chính sách nông nghiệp của thời Lê vẫn được áp dụng chính sách nhưng chú trọng nhiều đến khai hoang, lập làng; không theo đuổi chính sách ức thương năng nề như thời Lê sơ, cởi mở trong sản xuất gốm…
+ Còn có ý kiến khác nhau về chính sách đối ngoại với nhà Minh, triều đình Mạc có hạn chế ở góc độ nào đó, nhưng đó cũng là sự tính toán trong sách lược ứng phó trước tình thế cụ thể của tình thế Đại Việt giữa thế kỷ XVI.[4]:
2 .16 năm –xuyên qua hai thế kỷ ( thậm chí là hai thiên niên kỷ XX và XXI !) các nhà nghiên cứu, những người quan tâm đến lịch sử thời nhà Mạc lại có dịp hội tụ tại diễn đàn này với 50 báo cáo của 43 tác giả
Theo thời gian và nội dung đề cập, có thể tạm chia các báo cáo thành/ vào các vần đề sau:
I. Triều Mạc (1527-1592 )
I.1.Về Mạc Đăng Dung, sự thành lập nhà Mạc;
I.2.Về tổ chức chính quyền, quân đội, ngoại giao, kinh tế ;
I.3.Về văn hóa, giáo dục, nghệ thuật..:
II. Về nhà Mạc và hậu duệ sau 1592 .
I.Về vương triều Mạc (1527-1592) :.
Về Mạc Đăng Dung , sự thành lập triều Mạc, quá trình, chính trị, kinh tế, quân sự, ngoại giao của vương triều Mạc vẫn là chủ đề, quan tâm lớn của nhiều tác giả với 17 báo cáo ( bằng những bài viết cùng chủ đề này của hội thảo năm 1994) [5].
Về vai trò của Mạc Đăng Dung và sự ra đời của vương triều Mạc tiếp tục là chủ đề chiếm đến không chỉ các nhà nghiên cứu Lão thành như Vũ Khiêu, Văn Tạo, mà cả những người nghiên cứu trẻ ( như Trần thị Thanh Bình, Phan Đăng Thuận ) .
Giáo sư Vũ Khiêu khi nhận xét về Nghi Dương – đất phát tích nhà Mạc, nhắc lại : Từ 25 năm trước, với Hội thảo về Nguyễn Bỉnh Khiêm ( 1985 ) đã là dịp khẳng đinh tính chính thống của Nhà Mạc – một triều đại đã mở ra một định hướng phát triển mới của dân tộc .
Phân tích cuộc khủng hoảng cung đình trầm trọng cuối triều Lê sơ để thấy lich sử đòi hỏi có một nhân vât giải quyết khủng hoảng để yên dân, dựng nước. Giáo sư Văn Tạo đã đi đến nhận định: Lịch sử chọn Mạc Đăng Dung. Cũng theo hướng tiếp cận này, nhà nghiên cứu Hoàng Lê cũng đi đến kết luận: Việc thay thế triều Lê là một tất yếu lịch sử .
Tống Thanh Bình tiếp tục bàn về “Tính chính danh của nhà Mạc”, hai tác giả Trần Thị Thanh Vân- Phan Đăng Thuận tìm sự tương đồng hội ngộ giữa Lý Thái Tổ và Mạc Thái tổ .
Những đánh giá về Mạc Đăng Dung, về sự ra đời và cách giải quyết những vấn đề nội trị - ngoại giao, kinh tế- xã hội, quân sự, giáo dục ..của đất nước được đặt ra trong bối cảnh cụ thể của Đại Việt và thời đại thế kỷ XVI, và trong đối sánh với triều đình mà nó thay thế.
Cách nhìn biện chứng này, đòi hỏi phải có cái nhìn cụ thể, khách quan. Triều Mạc không phải so sánh với triều đại Lê sơ thời Lê Hồng Đức ( 1460-1497 ) mà là đặt ra trước đòi hỏi của giai đọan lịch sử đầu thế kỷ XVI, khi mà triều đình nhà Lê của những Lê Tương Dực, Lê Uy Mục mà chính Biên niên sử thời Lê- Trịnh cũng phải hạ bút là những “vua chó”, “vua lợn”, không đảm nhận được trách nhiệm quản lý đất nước, khi mà triều chính đã “chia năm xé bảy” vì quyền lợi phe nhóm . Mạc Đăng Dung thiết lập triều đình Mạc, và trong giai đoạn Mạc Đăng Dung, Mạc Đăng Doanh đã tiến hành nhiều công việc mang lại những ổn định, phát triển nhất định cho xã hội Đại Việt trong khu vực quản lý của mình.. Điều này cũng đã được chính các sử gia trí thức Nho học thời Lê - Trịnh ( từ các tác giả Đại Việt sử ký toàn thư đến Lê Quý Đôn trong Đại Việt thông sử ) thừa nhận một thực tế khách quan.
Dẫu đã quen nhắc nhiều đến Dương Kinh và Thăng Long – hai trung tâm không thể bỏ qua – vừa là vật thể hóa, vừa tạo lên cốt, hồn của Nhà Mạc nhưng đến hội thảo lần này lần đầu tiên xuất hiện 4 báo cáo có liên quan trực tiếp.
Những phác họa về Thành Thăng Long của Nguyễn Doãn Tuân, Nguyễn Tuyết Anh ( Ban quản lý di tích danh thắng Hà Nội ), Phạm Đức Anh ( Khoa Lich sử - Trường ĐHKHXH&NVHà Nội) cho thấy giai đoạn đầu tiên ồn định của triều Mạc, kinh thành nói chung, hoàng thành Thăng Long nói riêng tiếp tục như thời Lê. Vua Mạc Đăng Dung quan tâm đến hưng thịnh Văn Miếu, Nam Giao, .. Chỉ từ những năm 80 thế kỷ XVI do nội chiến Lê-Trịnh với Mạc lan đến thành Thăng Long nên thành Thăng Long liên tục phải mở rộng việc đắp lũy, đề phòng .
Hai báo cáo chuyên về Dương Kinh, quê hương nhà Mạc của TS Nguyễn Văn Sơn, TS Vũ Quốc Hiền, Nguyễn Văn Chất. Những kết quả khảo sát trên mặt đất ( các di tích) và trong lòng đất tại gò Gạo, gò chữ Công, Gò Quan Thiệu ở Kiến Thụy đã khúc triết không chỉ về dấu ấn các công trình kiến trúc của Dương Kinh như Phuc Ý, Tường Quang, Hưng Quốc (được nhắc đến trong Biên niên sử ) mà còn gợi ra những so sánh và mối liên hệ giữa Dương Kinh với các vùng xung quanh, với Thăng Long.
Qua gần hai thập niên, tiếp cận từ nguồn 165 văn bia, 3 minh chuông, 10 minh văn trên đồ gốm PGS,TS Đinh Khắc Thuân đã không chỉ nhận diện đặc điểm về niên đại, phân bố, nghệ thuật trang trí, người soạn, khắc văn bia thời Mạc, mà còn góp cải chính niên đại – cùng hướng với nhà nghiên cứu – chuyên gia lịch học PGS, TS Lê Thành Lân, đi đến những nhận xét về lịch sử thời Mạc nổi bật là những dựng xây, tu bổ, công đức chùa, quán của các thành viên hoàng tộc Mạc từ vùng Kiến Thụy đến một số địa phương khác; về sự khôi phục và pha trộn các hoạt động Phật giáo trong Đạo quán thời Mạc; về hiện tượng ngôi đình trở thành trung tâm của làng xã..
I.2.Về thể chế chính quyền nhà nước, kinh tế, quân sự, ngoại giao .
Có 5 báo cáo liên quan đến nội dung này. Nếu so với hội thảo 1994, thấy :
- Hội thảo lần trước có đến 6 báo cáo về ngoại giao và kinh tế nhà Mạc thì lần nay mỗi lĩnh vực chỉ còn 2/2 = 1 báo cáo
Báo cáo duy nhất về tình hình kinh tế thời Mạc tại hội thảo này, PGS.TS Nguyễn Văn Kim ( Khoa Lich Sử - Trường Đại học KHXH & NV Hà Nội ) đã đặt thời Mạc trong khung cảnh chuẩn bị cho cuộc gặp gỡ lớn và đối diện với thế giới phương Tây. Trong bối cảnh ấy nhận diện việc tìm chọn một con đường phát trển mới của nhà Mạc trên các hoạt động nội thương, ngoại thương, nhận ra sinh động cụ thể hơn một xã hội Mạc, cởi mở, năng động hơn. Bản thân Dương Kinh – quê hương nhà nhà Mạc là hiện hình hóa một cách nhìn ra biển/ hướng biển đầu tiên của Đại Việt đến thế kỷ đầu XVI .
. Nhà nghiên cứu Ngô Đăng Lợi (Hội Sử học Hải Phòng ) tiếp tục mạch tìm hiểu về chính sách ngoại giao triều Mạc/
- Đến hội thảo này các vấn đề về tổ chức chính quyển, tổ chức quân đội, Dương Kinh, Thăng Long ..đã được đề cập thành những báo cáo riêng (của Trần Thị Vinh, Nguyễn Văn Thục, Hoàng Thị Thảo, Hà Duy Biển,Vũ Quốc Hiến & Nguyễn Ngọc Chất, Nguyễn Doãn Tuân & Nguyễn Tuyết Anh ).
Do biên niên thời Lê-Trịnh không ghi chép cụ thể về chính quyền cũng như các cơ quan trong bộ máy nhà nước thời Mạc, nên trên cơ sở tập hợp, phân tich nguồn tài liệu văn bia, PGS.TS Trần Thị Vinh ( Viện Sử học ) đã phác thảo tô chức chính quyền từ trung ương đến địa phương và rút ra: Bộ máy chính quyền thời Mạc vẫn phỏng theo thời Lê sơ, nhưng sự kiểm soát giữa giữa các cấp không ngặt nghèo như thời Lê sơ.
Các tác giả thuộc Viện Lịch sử Quân sự tập trung vào tổ chức quân đội nhà Mạc.
Cùng nhất trí cách nhìn về tổ chức quân đội triều Mạc là mô hình thời Lê Thánh Tông, Đại tá,TS Nguyễn Huy Thục, cho đó là “khúc xạ” của quân đội triều Lê không chỉ về tổ chức, mà phần lớn võ quan cao cấp triều Mạc từng phục vụ trong quân đội triều Lê. Thượng úy Hà Duy Biển từ tìm hiểu 4 vệ quân triều Mạc gọi đó “ Tái cấu trúc” tổ chức quân sự thời Lê.
Thạc sĩ, Thượng tá Hoàng Thị Thảo nhận xét : thời Mạc không còn điều kiện thực tế để thực hiện chính sách “ngụ binh ư nông” như thời Lê trở về trước, quân số triều Mạc không vượt quá xa 10 vạn người; chế độ lộc điền cho binh lính vẫn được thực hiện.
I. 3.Về văn hóa ( tư tưởng, tôn giáo, giáo dục, văn học, nghệ thuật… )
Nếu hội thảo năm 1994 có 12 bài liên quan đến các vấn đề này [6], thì tại hội thảo lần này, những vấn đế văn hóa như giáo dục & khoa cử, tôn giáo, nghệ thuật … của thời Mạc vẫn tiếp tục chiếm một tỷ lệ lớn với 13 báo cáo.
Điều đáng chú ý là :
+ Những báo cáo về mỹ thuật thời Mạc được chú trọng nhiều hơn trên cơ sở những tư liệu mới được cập nhật qua gốm, sứ, hệ thống các di tích kiến trúc của các tác giả Trần Lâm Biền, Tống Trung Tín, Phạm Quốc Quân, Nguyễn Đình Chiến… Khi đặt kiến trúc, mỹ thuật với đời sống kinh tế và sinh hoạt tinh thần của cư dân thời Mạc, trong đó những mẫn cảm hay phác họa ban đầu từ cuối thế kỷ trước “về một nền mỹ thuật sống động thâm đẫm chất dân gian , bộ lộ “ các tính sáng tạo của người nghệ sĩ” đã được khằng định ngày càng vững chắc hơn qua những nghiên cứu cụ thể hơn về “Gốm Mạc có minh văn” (TS Nguyễn Đình Chiến- Bảo tàng Lich Sử ), những nhận định, hay cách định danh rõ ràng về mỹ thuật, văn hóa thời Mạc
+ Sự bùng nổ của nghệ thuật tạo hình dân dã (PGS.TS Trần Lâm- Cục Di sản Bộ VH- TT-DL )
+ “ Giai đoạn bản lề” ( Họa sĩ Phan Cẩm Thượng,)
+ “Xuất hiện loại chùa Tam giáo, sự xuất hiện của ngôi đình làng “ một bước đi mới trong lịch sử kiến trúc cổ truyền Việt Nam ( PGS.TS Tống Trung Tín. TS Lê Thị Chiêng ) hay có một “Phong cách mỹ thuật Mạc khác nhiều so với với các triều đại và sau nó”, “ Ẩn chứa thông điệp về sư hưng suy của đời sống tôn giáo, tín ngưỡng mà Đạo giáo tỏ ra hưng thịnh hơn ( TS Phạm Quốc Quân ),
Cũng lần đầu tiên văn hóa dân gian thời Mạc đươc đề cập đến trong việc phân tich hình tượng Mạc Đăng Dung qua truyền thuyết ở vùng Kiến Thụy ( NCS Phạm Thị Phương Anh- ĐH Sư phạm Hà Nội ) qua phân tich khúc nhôi về đăc điểm cơ bản của Văn hoá Dân gian thời Mạc của GS.TSKH Phan Đăng Nhật . .
Tiếp tục đề cập đến một số vấn đề về trí thức Nho học đã đặt ra từ hội thảo trước, những vấn đề về giáo dục & khoa cử đời Mạc như được tập trung hơn với loạt bài của PGS.TS Đỗ Thị Hảo,Tống Thanh Bình, Minh Thuận, Nguyễn Quang Hà, TS Đăng Kim Ngọc, Mạnh Hùng, PGS Mạc Văn Trang đã khằng định một lẫn nữa:Nhà Mạc chú trọng chính sách thi cử, đào tạo nhiều trí thức Nho học,có thái độ cởi mở lần đàu tiên quan tâm đến phụ nữ ..[7] gợi mở những kinh nghịệm lịch sử.
II. Về nhà Mạc và hậu duệ sau 1592
Tiếp tục là chủ để lôi cuốn đến 14 báo cáo, nhiều hơn số báo cáo cùng chủ đề tại hội thảo 1994. [8]
Chính ở những nội dung này, tập trung phản ảnh những tìm tòi phát hiện mới rất thú vị, hấp dẫn về nhà Mạc từ sau 1592.
Bên cạnh TS Nguyễn Minh Đức thông báo ngắn về phát hiện di tích Vũ An Hoàng đế, phần lớn các báo cáo tập trung vào hai mảng sau :
Thứ nhất đó là : 5 nghiên cứu trực tiếp liên quan đến Vùng kinh đô nhà Mạc ở Cao Bằng được phác họa sinh động, cụ thể với nghiên cứu điền dã của Th.s Nguyến Thị Hải ( Đại học Sư phạm Thái Nguyên) hay tham khảo các nguồn tư liệu Trung Quốc của Chu Xuân Giao (Viện nghiên cứu Văn hóa ) và của Cụ Nguyễn Xuân Toàn về Mạc Kính Vũ và thành Phục Hòa,
Những nghiên cứu này làm rõ:Trên nền tảng một trung tâm kinh tế văn hóa có từ lâu trong lich sử, nhà Mạc đã mang đến cho vùng đất này một gương sắc mới, làm thành đợt giao thoa văn hóa sâu đậm, rõ nét với sắc thái riêng ở vùng Na Lữ, Cao Bằng.
Điều thú vị là chính những tìm tòi này cộng hưởng và được minh chứng sâu sắc với những nghiên cứu của các nhà nghiên cứu văn hóa dân gian tại chỗ về hát Then của Nguyễn Thiện Tứ, Vương Hùng (Hội Văn nghệ dân gian Cao Bằng ). Thứ hai là : 7 báo cáo liên quan đến hậu duệ họ Mạc . Những ký ức về nhà Mạc, dòng ho Mạc được lưu giữ và ngày càng được chú ý bằng nỗ lực mạnh mẽ nhưng âm thầm xuyên thời gian không chỉ riêng của những hậu duệ họ Mạc .
Đại tá Thái Kế Toại cho biết di tích nhà Mạc và dòng họ Mạc có ở nhiều địa Hải Phòng, Hà Nội, Cao Bằng, Nghệ An,..
Những con số ấy được hiện lên cụ thể hơn qua những tìm hiểu, lý giải tình hình nhà Mạc thời kỷ ở Nà Lữ, Phục Hòa, chỉ ra các trường hợp không phải mai danh ẩn tích và phải mai danh ẩn tich của vương triều Mạc và hâu duệ Mạc thông qua các trương hợp cụ thể ở Bạch Hạc, Xuân Sơn (Vĩnh Tường- Vĩnh Phúc), Tiên Lữ ( Lập Thạch- Vĩnh Phúc); qua tập hợp các gia phả đặc biệt phong phú, cho biết học Mạc đổi ra hơn 50 họ, rải trên 25 tình thành ở Việt Nam ( TS Hoàng Lê và TS Nguyễn Minh Đức); về Hoàng hậu Mạc Thị Giai, Mạc Cảnh Huống (Nguyễn Phước Tương- Hội sử học Việt Nam ); Từ đường ho Phạm ở Xuân Kiên- Xuân trường Nam Định ( Th.s Vũ Đại An- Ban quản lý di tích, danh thắng Nam Đinh ) ; Pho tượng chùa Hưng Khánh và họ Khoa ở Đằng Lâm - Hải An; họ Mạc ở Nghệ An ( Phan Đăng Thuận- Đại học Vinh )
Qua nội dung nghiên cứu nhiều tác giả tiếp tục đặt ra những vấn đề, đề xuất những kiến nghị cụ thể :
Về khu di tích Dương Kinh, TS Vũ Quốc Hiền và Thạc sĩ Nguyễn Ngọc Chất cho rằng lòng đất Cổ Trai chắc chắn còn mang trong mình những bí ẩn của một Dương Kinh tráng lệ. Nếu tiếp tục được đầu tư nghiên cứu một cách quy mô, hệ thống sẽ làm sáng tỏ và toàn diện hơn về Dương Kinh,về nhà Mạc trên nhiều góc độ.
Qua tham khảo kết quả nghiên cứu của các nhà sử học Trung Quốc về các vị vua Mạc sau 1677 của Chu Xuân Diên hay về Kinh đô nhà Mạc ở Cao Bằng, Th,s Nguyễn Thị Hải đều nhận thấy việc nghiên cứu diền dã ở vùng Cao Bằng – dù đã được triển khai, nhưng mới chỉ ban đầu và cơ bản vẫn còn bị bỏ ngỏ, cần được triển khai liên ngành, sâu sắc hơn.
Khi nghiên cứu về các di sản, di tích nhà Mạc, Đại tá Thái Kế Toại đề xuất với Hội đồng Mạc tộc cần có kế hoạch phối hợp với các cơ quan chức năng, các nhà nghiên cứu hoàn thành hệ thống công trình này, có biện pháp giữ gìn, tu bổ v các di tích quan trọng đang bị xuống cấp, phát huy giá trị của hệ thống các di tich này.
Về biên soạn và giảng dạy giai đoạn lich sư nhà Mạc ở bâc trung học hiện này, hai báo cáo mới và đầy trách nhiệm của hai nhà giáo Phan Đăng Thuận và Th.s Nguyễn thị Bình Minh( Khoa Lich sử - Đại học Vinh ) đã kiến nghị cụ thể :
Cần có sự cập nhật những thành tựu nghiên cứu và khách quan về nhà Mạc, Chẳng hạn sách giáo khoa lớp 7 ( Nxb Giáo dục H.2007) vẫn viết “Mạc Đăng Dung cướp ngôi nhà Lê” hay sách hướng dẫn trả lời câu hỏi và bài tập lich sử lớp 10 ( Nxb ĐHQG- Tp Hồ Chí Minh .2006) vẫn viết :”Mạc Đăng Dung và 40 quan lại cởi trần, quỳ gối cửa ải Nam Quan dâng sổ sách cắt đất 5 động phía đông cho nhà Minh.
3. Bước phát triển mới trong Hội thảo lần này là :
3.1. Nhiều báo cáo được xây dựng trên những nguồn tại liệu thực tế, khảo sát tại chỗ.
Bằng tất cả những sốt ruột của mỗi nhà nghiên cứu, thì đến năm 1994, chúng ta cũng không thể nào có được những tài liệu khảo cổ cụ thể về Dương Kinh, về thành Thăng Long đời Mạc !
Cũng như vậy, ai cũng biết từ rất lâu là nhà Mạc sau 1592 đã lên Cao Bằng,… nhưng. chỉ đến hội thảo này [9] chúng ta mới có dịp được biết cụ thể và sinh động về qua những báo cáo Nguyễn Thị Hải, của các nhà sưu tầm văn hóa dân Cao Bằng…
Nếu chúng ta biết rằng, trong biên niên sử của chính quyền phong kiến Việt Nam từ thế kỷ XVI đến hết thế kỷ XIX đều là những trí thức Nho học, những ghi chép về Nhà Mạc đã ít ỏi ( Trong bộ Đại Việt Sử Ký toàn thư, do các sử thần triều Lê viết, thì giai đọan này,chủ yếu là ghi chép những sự kiện xung quanh tập đoàn Lê-Trịnh ở Thanh Hoá, từ điễn biến thời tiết đến những lần ra quân…) thì mới càng thấy trân trọng những cố gắng của các nghiên cứu đến nhường nào !
3.2. Nhận thức về Vương triều Mạc không chỉ được khẳng định một lần nữa những nhận thức đã được xác định từ hội thảo quốc gia trước mà đã được mở rộng hơn, sâu sắc hơn, rõ ràng, sinh động hơn. ,
Mở rộng hơn về không gian nghiên cứu : nhận thức của chúng ta về triều Mạc, không chỉ quanh vùng Dương Kinh, Thăng Long - hai trung tâm chính trị của thời Mạc ở châu thổ Bắc Bộ, mà được mở đến vùng Cao Bằng, mà ngay cả khu vực Dương Kinh, Thăng Long cũng đã trở nên cụ thể hơn.
Mở rộng hơn về khía cạnh tìm hiểu của đối tượng nghiên cứu (tổ chức chính quyền, quân đội, giáo dục, khoa cử..)
Sâu hơn về cách tiếp cận, rông hơn về biên độ liên ngành, giữa sử học với khảo cổ học, với văn hoá học, văn học dân gian,..
3.3. Quy tụ đội ngũ đông đảo các nhà quan tâm và nghiên cứu có thành tựu về lich sử văn hóa Việt Nam: có những chuyên gia đến từ nhiều trường Đại học,Viện nghiên cứu, nhiều Hội nghề nghiệp ở Hà Nội, Hải Phòng, Tây Bắc, Cao Bằng, Nam Định,Nghệ An, Huế,..
Có những cán bộ tiếp tục nghiên cứu của mình như Ngô Đăng Lợi,Đỗ Thị Haỏ, Hoàng Lê, Đinh Khắc Thuân, Trần Thị Vinh, Nguyễn Văn Sơn,
Có sự quan tâm của các nhà nghiên cứu, các bậc lão thành:Vũ Khiêu,Văn Tạo, Nguyễn Xuân Toàn…
Điều đặc biệt trân trọng với chúng tôi /chúng ta là trong đội ngũ những người quan tâm đến lịch sử văn hóa đó có nhiều hơn những nhà nghiên cứu cán bộ “Trẻ” (dưới 40 tuổi): Vũ Đại An, Nguyễn Quang Hà, Hà Duy Biển, Nguyễn Thị Hải, Nguyễn Ngọc Chất, Phạm Đức Anh, Phan Đăng Thuận, Trần Thị Thanh Vân.
Tôi nhớ lại phát biểu tổng kết của GS Phan Huy Lê trong hội thảo về Vương triều Mạc năm 1994 “Qua hội thảo, mỗi chung ta đều có nhận hức mới về nhà Mạc .. Những chúng ta không đóng cửa nghiên cứu, còn tiếp tục tìm hiểu để đánh giá về nhà Mạc ngày càng công minh hơn, càng sự thật hơn..”
Và hôm nay, khi đồng hồ chỉ ngày khai mạc Đại lễ Ngàn năm Thăng Long còn tròn tuần trăng thu nữa, hội thảo về Vương triều Mạc long trọng diễn ra tại Hà Nội- Thăng Long - mà hạt nhân của suốt ngàn năm lịch sử của mảnh đất hội tụ lắng hồn sông núi ấy là Trung tâm Hoàng thành Thăng Long vừa được công nhận là di sản văn hóa nhân loại … tự nó đã là minh chứng bằng hành động cho tinh thần khoa học, thái độ công tâm, công minh, khách quan đó .
Hà Nội 21.09.2010
[1] Năm 1985 : Hội thảo khoa học kỷ niệm 400 năm ngày Nguyễn Bỉnh Khiêm mất. ( Tp.Hải Phòng )
Năm 1991. Hội thảo 500 năm ngày sinh Nguyễn Bỉnh Khiêm ( tp Hồ Chí Minh)
Năm 1994 : Hội thảo Nhà Mạc và dòng họ Mạc trong lich sử ( Tp.Hải Phòng )
[2] Trong nước :
2.1 Các chuyên khảo của một tác giả xuất phát tử các luận án Tiến si như :
Nguyễn Văn Sơn . Di tich thời Mạc vùng Dương Kinh ( Hải Phòng ) , Nxb KHXH, H.1997:
Đinh Khắc Thuân. Văn bia thời Mạc . Nxb KHXH,H 1996 ; Lich sử vương triều Mạc qua thư tịch và văn bia ,Nxb KHXH, H, 2001.
2.2. Các chuyên khảo của nhiều tác giả :
Nguyễn Tiến Cảnh, Nguyễn Du Chi,Trần Lâm. Nguyễn Bá Vân : Mỹ thuật thời Mạc. Viên Mỹ thuật,H,1987
Trung tâm KHXH & NV.Viện Sử học, Vương triều Mạc 1527-1592, Nxb KHXH, H.1996
Vương triều Mạc và lich sử Việt Nam . Nxb Hải Phòng 1996
Góp phần đổi mới quan điểm đánh giá vương triều Mạc , Nxb Trẻ tp Hồ Chí Minh, 2003
2.3 Các bài đăng trên các tạp chí, các thông báo hàng năm như :
Nguyễn Du Chi .Mỹ thuật thời Mạc, mấy nét khái quát.Tạp chí Nghiên cứu Mỹ thuật, 1987. tr23-28
Chu Quang Trứ : Qua một số tượng mới phát hiện, hiểu thêm về mỹ thuật thời Mạc. Tc Khảo cổ học , 1993, số 4. tr 69-78
+ Những pho tượng đá thời Mạc ở chùa Thiên Phúc ( Hải Phòng ). Những phát hiện khảo cổ học 1993. Nxb KHXH, 1994. tr 198-199
Lê Thành Lân : Niên biểu nhà Mạc . Tạp chí Hán Nôm . số 1/1997
2.4 Trong các nghiên cứu về tiến trình lịch sử, văn hóa Việt Nam, địa chí các địa phương ; chẳng hạn :
Lich sử Việt Nam. Chương thế kỷ XVI
Lich sử Hà Nội . Chương Thăng Long thời Mạc ( Phan Huy Lê chủ biên. H2010)
Bùi Xuân Đính Giáo dục và khoa cử Nho học Thăng Long- Hà Nôi. Nxb Hà Nội 2010
Đia chí Cao Bằng ( 2000), Địa chí Quảng Ninh, Địa chí Vĩnh Phúc,…..
Hợp biên thế phả họ Mạc .Nxb KHXH. H.2006.
Ngoài nước như : Trung Quốc :
Viên Vân Phúc. Lược bàn bàn về triều Mạc trong lịch sử Việt Nam . Luận án Thạc sĩ 1998. Đại học Trịnh Châu ( Hà Nam- Trung Quốc )
+ Bàn về chiến tranh Lê Mạc và sự diệt vong của triểu Mạc ( 2004 )
+ Trần văn Nguyên, Lý Ninh Diễm. Sự kiện Mạc Đăng Dung và mô thức mới trong quan hệ Việt Trung thời Minh. ( 2010 )…
[3] Đại Việt sử ký toàn thư. Bản dịch và chú thích của Hoàng Văn Lâu, Ngô Thế Long, hiệu đính của Hà Văn Tấn. Nxb KHXH, H.1993., tập III. Tr.110. Lê Quý Đôn trong Đại Việt thông sử ( Bản dịch của Ngô Thế long. Hiệu đính của Văn Tân , Nxb KHXH. H. 1978, cũng viết “Lúc này thần dân phần nhiều xu hướng về Đăng Dung, đều ra đón Đăng Dung về Kinh đô “ tr .264
[4] Xem Bài phát biểu Tổng kết hội thảo năm 1994 của GS Phan Huy Lê. trong Nhà Mạc và dòng họ Mạc trong lich sử. Sđd H.1996. tr 508-514.
[5] Chủ đề này, trong hội thảo 1994 có :
Bài viết
Tác giả
1
Mấy vấn đề nhà Mạc
Trần Quốc Vượng
2
Nhà Mạc và vấn đề Ngụy triều trong lịch sử
Văn Tạo
3
Suy nghĩ về sự xuất hiện của Mạc Đăng Dung trên chính trường Đại Việt nửa đầu XVI
Nguyễn Danh Phiệt
4
Thế kỷ XVI và vai trò lich sử của Mạc Đăng Dung
Hải Đoan
5
Suy nghĩ về nhà Mạc
Nguyễn Duy Hinh
6
Nhìn lại một số việc làm của nhà Mạc
Trương Hữu Quýnh
7
Nhà Mạc qua lăng kính của sử thần Lê Quý Đôn
Đinh Công Vỹ
8
Một hiện tượng lich sử, hai quan điểm đánh giá nhà Mạc: “Ngụy” triều và phúc thần.
Phan Đăng Nhât
9
Suy nghĩ về nhà Mạc
Đỗ Văn Ninh
10
Phả hệ nhà Mạc
Trần Thị Mai
11
Chính sách dùng người của nhà Mạc
Ngô Đăng Lợi
12
Về quan hệ bang giao của triều Mạc và triều Minh thế kỷ XVI
Phạm Ái Phương
13
Thử tìm hiểu việc bang giao của vương triểu Mạc
Hoàng Lê
14
Việc nhà Mạc giao thiệp với nhà Minh ( qua cuốn sách cổ Thù vực chu tư lục của Nghiêm Tòng Giản đời Minh
Ngô Đăng Lợi
15
Vài nét về tình hình ruộng đất và kinh tế nông nghiệp thời Mạc
Đỗ Đức Hùng
16
Nhà Mạc với nền kinh tế công thương nghiệp XVI-XVII
Trần Thị Vinh
17
Chính sách kinh tế của nhà Mạc qua tài liệu điền dã
Mạc Hữu Hoa,
Mạc Văn Viên
[6] Tại hội thảo năm 1994 có :
Các bài viết
Tác giả
1
Suy nghĩ về đời sống tư tưởng triều Mạc
Nguyễn Minh Tường
2
Suy nghĩ về trí thức nhà Mạc
Lê Văn Lan
3
Vài suy nghĩ về thế ứng xử của trí thức thời Mạc qua một số tư liệu mới
Nguyễn Đức Nhuệ
4
Vương triều Mạc với văn chương thế kỷ XVI
Nguyễn Hữu Sơn
5
Bài văn thi đình đối khoa Tiến sĩ Quý Mùi 1583
Nguyễn Tuấn Thịnh
6
Thư tịch Hán Nôm viết về Nguyễn Thị Ngọc Toàn,bà tiến sĩ triều Mạc
Đỗ Thị Hảo
7
Hiểu về xã hội Mạc qua mấy phát hiện về Mỹ thuẩt Mạc ở xứ Đông
Chu Quang Trứ
8
Vài suy nghĩ về pho tượng Phật thời Mạc ở Hà Nội
9
Nghệ thuật tạo hình Việt ở thế kỷ XVI
Trần Lâm- Nguyễn Quang Trung
10
Chùa Sổ - Một kiến trúc độc đáo thời Mạc
Nhã Long
11
Trạng Trình với tên nước Việt Nam
Phong văn Tư
12
Nguyễn Bỉnh Khiêm và những tấm bia đời Mạc qua hai chữ Việt Nam
Nguyễn Phúc Giác Hải
[7] Xem phát biểu tổng kết hội thảo Nhà Mạc và vương triều Mạc năm 1994 .. sdd tr 511 .
[8] So với chủ đề này tại hội thảo năm 1994.;
Bài viết
Tác giả
1
Về gia phả dòng họ Mạc
Nguyến Hữu Tâm
2
Việc cải đổi tính danh họ Mạc
Hoàng Lê
3
Từ đường Nguyễn Như Quế
Lê Thế Loan
4
Một số công thấn Vương triều Mạc ở huyện Nghi Dương xưa
Hải Doan
5
Từ một pho tương Hoàng đế đến lai lich một dòng họ có liên quan đến triều Mạc
Nguyễn Hồng Hải- Ngô Thị Loan
6
Mối quan hệ giữa Tư Dương hầu Phạm Tử Nghi với vương triều Mãc
Trinh Minh Hiên
7
Vài tư liệu về dòng họ Mạc ở Hùng Khê trang
Mạc Văn Viên
8
Nguồn gốc họ Vũ Tiến – một chi họ Mạc
Vũ Tiến Liễu
Lưu ý là Hội thảo 1994 hoàn toàn không có một báo cáo nào về vấn đề có liên quan đến nhà Mạc và di ảnh nhà Mạc ở miền Cao bằng
Theo: mactoc.com
BÁO CÁO TỔNG KẾT HỘI THẢO
NHÀ MẠC TRONG LỊCH SỬ- VĂN HOÁ VIỆT NAM
( Thành tựu nghiên cứu và những nhận thức mới )
PGS.TSKH NGUYỄN HẢI KẾ
Do thời gian hạn chế của hội thảo, từ sáng đến giờ chúng ta mới chỉ được nghe trình bày 10 báo cáo- tức là chỉ chiếm 1/5 tổng số bài viết mà các nhà nghiên cứu đã gủi về cho BTC Hội thảo. ( Các vị có thể theo dõi những báo cáo còn lại trong tập tài liệu ). Vì thế, trước khi kết thúc hội nghị, cho phép tôi có đôi lời thưa với các vị :
1. Các vị đều biết rõ rồi, nhưng tôi vẫn muốn thưa lại :
Đây không phải là Hội thảo khoa học lần đầu tiên về Vương triều Mạc cũng như những vấn đề có liên quan đến nhà Mạc!
Cho đến thềm của Đại lễ 1000 năm Thăng Long – Hà Nội, tại Vịệt Nam, chỉ tính những hội thảo có liên quan trực tiếp đến nhà Mạc, từ hội thảo về Nguyễn Bỉnh Khiêm năm 1985 đã có ít nhất ¼ thế kỷ với 4 hội thảo chính thức quy mô toàn quốc [1] .
Cũng trong thời gian đó, bên cạnh những hội thảo liên quan trực tiếp đến chủ đề này, nhiều vấn đề của lịch sử văn hóa Việt Nam và thời nhà Mạc cũng đã được tiến hành ở nhiều góc độ trong những công trình nghiên cứu, khảo sát khác trong và ngoài nước.[2]
Nhưng,.. đây là Hội thảo khoa học về Vương triều Mạc lần đầu tiên tổ chức tại Thủ đô Hà Nội, tại kinh thành Thăng Long, nơi mà tháng 6, mùa hạ năm 1527, Mạc Đăng Dung từ Cổ Trai (Hải Phòng ) về Kinh sư, ngự nơi chính điện . trong không khí “ “Bấy giờ, thần dân trong Kinh đều đón Đăng Dung vào Kinh”.“Lúc này thần dân phần nhiều xu hướng về Đăng Dung, đều ra đón y về Kinh đô “ [3]
Và, cũng vì thế, xin nhắc lại là cho đến Hội thảo năm 1994 tại Hải Phòng Những nhận thức mới về nhà Mạc 1527-1592 của giới nghiên cứu Lịch sử, văn hóa Việt Nam đã được khẳng định :
Thứ nhất : Hoàn toàn nhất trí cần phải nghiên cứu đánh giá lại nhà Mạc. Xóa bỏ thành kiến, định kiến về nhà Mạc đối xử công băn khách quan với nhà Mạc như với mọi triều đại khác. Trước hết việc nhà Lê sụp đổ, nhà Mạc thay nhà Lê là một hiện tượng có ý nghĩa tiến bộ, được nhiều người ủng hộ.
Thứ hai : Trả lại nhà Mạc những đóng góp khách quạn : .
+ Khẳng định những đóng góp tích cực của nhà Mạc trên các lĩnh vực văn hóa, tư tưởng và kinh tế : Nhà Mạc vẫn sử dụng Nho học nhưng có thái độ cởi mở, không độc tôn Nho học như thời Lê.Chú trọng khoa cử, đào tạo nhiều trí thức Nho học cho đất nước, lần đầu tiên xuất hiện phụ nữ trong khoa cử ; ngôi đình đầu tiên trong lịch sử văn hoá Việt Nam xuất hiện ; nhà Mạc đã tạo được nền văn hóa dân tộc, nhất là về mỹ thuật, văn hóa dân gian..không bị ràng buộc bởi kinh tế tiểu nông và Nho học. Đó là chính sách rất tiến bộ của Nhà Mạc trong lĩnh vực tư tưởng .
+ Tuy chính sách nông nghiệp của thời Lê vẫn được áp dụng chính sách nhưng chú trọng nhiều đến khai hoang, lập làng; không theo đuổi chính sách ức thương năng nề như thời Lê sơ, cởi mở trong sản xuất gốm…
+ Còn có ý kiến khác nhau về chính sách đối ngoại với nhà Minh, triều đình Mạc có hạn chế ở góc độ nào đó, nhưng đó cũng là sự tính toán trong sách lược ứng phó trước tình thế cụ thể của tình thế Đại Việt giữa thế kỷ XVI.[4]:
2 .16 năm –xuyên qua hai thế kỷ ( thậm chí là hai thiên niên kỷ XX và XXI !) các nhà nghiên cứu, những người quan tâm đến lịch sử thời nhà Mạc lại có dịp hội tụ tại diễn đàn này với 50 báo cáo của 43 tác giả
Theo thời gian và nội dung đề cập, có thể tạm chia các báo cáo thành/ vào các vần đề sau:
I. Triều Mạc (1527-1592 )
I.1.Về Mạc Đăng Dung, sự thành lập nhà Mạc;
I.2.Về tổ chức chính quyền, quân đội, ngoại giao, kinh tế ;
I.3.Về văn hóa, giáo dục, nghệ thuật..:
II. Về nhà Mạc và hậu duệ sau 1592 .
I.Về vương triều Mạc (1527-1592) :.
Về Mạc Đăng Dung , sự thành lập triều Mạc, quá trình, chính trị, kinh tế, quân sự, ngoại giao của vương triều Mạc vẫn là chủ đề, quan tâm lớn của nhiều tác giả với 17 báo cáo ( bằng những bài viết cùng chủ đề này của hội thảo năm 1994) [5].
Về vai trò của Mạc Đăng Dung và sự ra đời của vương triều Mạc tiếp tục là chủ đề chiếm đến không chỉ các nhà nghiên cứu Lão thành như Vũ Khiêu, Văn Tạo, mà cả những người nghiên cứu trẻ ( như Trần thị Thanh Bình, Phan Đăng Thuận ) .
Giáo sư Vũ Khiêu khi nhận xét về Nghi Dương – đất phát tích nhà Mạc, nhắc lại : Từ 25 năm trước, với Hội thảo về Nguyễn Bỉnh Khiêm ( 1985 ) đã là dịp khẳng đinh tính chính thống của Nhà Mạc – một triều đại đã mở ra một định hướng phát triển mới của dân tộc .
Phân tích cuộc khủng hoảng cung đình trầm trọng cuối triều Lê sơ để thấy lich sử đòi hỏi có một nhân vât giải quyết khủng hoảng để yên dân, dựng nước. Giáo sư Văn Tạo đã đi đến nhận định: Lịch sử chọn Mạc Đăng Dung. Cũng theo hướng tiếp cận này, nhà nghiên cứu Hoàng Lê cũng đi đến kết luận: Việc thay thế triều Lê là một tất yếu lịch sử .
Tống Thanh Bình tiếp tục bàn về “Tính chính danh của nhà Mạc”, hai tác giả Trần Thị Thanh Vân- Phan Đăng Thuận tìm sự tương đồng hội ngộ giữa Lý Thái Tổ và Mạc Thái tổ .
Những đánh giá về Mạc Đăng Dung, về sự ra đời và cách giải quyết những vấn đề nội trị - ngoại giao, kinh tế- xã hội, quân sự, giáo dục ..của đất nước được đặt ra trong bối cảnh cụ thể của Đại Việt và thời đại thế kỷ XVI, và trong đối sánh với triều đình mà nó thay thế.
Cách nhìn biện chứng này, đòi hỏi phải có cái nhìn cụ thể, khách quan. Triều Mạc không phải so sánh với triều đại Lê sơ thời Lê Hồng Đức ( 1460-1497 ) mà là đặt ra trước đòi hỏi của giai đọan lịch sử đầu thế kỷ XVI, khi mà triều đình nhà Lê của những Lê Tương Dực, Lê Uy Mục mà chính Biên niên sử thời Lê- Trịnh cũng phải hạ bút là những “vua chó”, “vua lợn”, không đảm nhận được trách nhiệm quản lý đất nước, khi mà triều chính đã “chia năm xé bảy” vì quyền lợi phe nhóm . Mạc Đăng Dung thiết lập triều đình Mạc, và trong giai đoạn Mạc Đăng Dung, Mạc Đăng Doanh đã tiến hành nhiều công việc mang lại những ổn định, phát triển nhất định cho xã hội Đại Việt trong khu vực quản lý của mình.. Điều này cũng đã được chính các sử gia trí thức Nho học thời Lê - Trịnh ( từ các tác giả Đại Việt sử ký toàn thư đến Lê Quý Đôn trong Đại Việt thông sử ) thừa nhận một thực tế khách quan.
Dẫu đã quen nhắc nhiều đến Dương Kinh và Thăng Long – hai trung tâm không thể bỏ qua – vừa là vật thể hóa, vừa tạo lên cốt, hồn của Nhà Mạc nhưng đến hội thảo lần này lần đầu tiên xuất hiện 4 báo cáo có liên quan trực tiếp.
Những phác họa về Thành Thăng Long của Nguyễn Doãn Tuân, Nguyễn Tuyết Anh ( Ban quản lý di tích danh thắng Hà Nội ), Phạm Đức Anh ( Khoa Lich sử - Trường ĐHKHXH&NVHà Nội) cho thấy giai đoạn đầu tiên ồn định của triều Mạc, kinh thành nói chung, hoàng thành Thăng Long nói riêng tiếp tục như thời Lê. Vua Mạc Đăng Dung quan tâm đến hưng thịnh Văn Miếu, Nam Giao, .. Chỉ từ những năm 80 thế kỷ XVI do nội chiến Lê-Trịnh với Mạc lan đến thành Thăng Long nên thành Thăng Long liên tục phải mở rộng việc đắp lũy, đề phòng .
Hai báo cáo chuyên về Dương Kinh, quê hương nhà Mạc của TS Nguyễn Văn Sơn, TS Vũ Quốc Hiền, Nguyễn Văn Chất. Những kết quả khảo sát trên mặt đất ( các di tích) và trong lòng đất tại gò Gạo, gò chữ Công, Gò Quan Thiệu ở Kiến Thụy đã khúc triết không chỉ về dấu ấn các công trình kiến trúc của Dương Kinh như Phuc Ý, Tường Quang, Hưng Quốc (được nhắc đến trong Biên niên sử ) mà còn gợi ra những so sánh và mối liên hệ giữa Dương Kinh với các vùng xung quanh, với Thăng Long.
Qua gần hai thập niên, tiếp cận từ nguồn 165 văn bia, 3 minh chuông, 10 minh văn trên đồ gốm PGS,TS Đinh Khắc Thuân đã không chỉ nhận diện đặc điểm về niên đại, phân bố, nghệ thuật trang trí, người soạn, khắc văn bia thời Mạc, mà còn góp cải chính niên đại – cùng hướng với nhà nghiên cứu – chuyên gia lịch học PGS, TS Lê Thành Lân, đi đến những nhận xét về lịch sử thời Mạc nổi bật là những dựng xây, tu bổ, công đức chùa, quán của các thành viên hoàng tộc Mạc từ vùng Kiến Thụy đến một số địa phương khác; về sự khôi phục và pha trộn các hoạt động Phật giáo trong Đạo quán thời Mạc; về hiện tượng ngôi đình trở thành trung tâm của làng xã..
I.2.Về thể chế chính quyền nhà nước, kinh tế, quân sự, ngoại giao .
Có 5 báo cáo liên quan đến nội dung này. Nếu so với hội thảo 1994, thấy :
- Hội thảo lần trước có đến 6 báo cáo về ngoại giao và kinh tế nhà Mạc thì lần nay mỗi lĩnh vực chỉ còn 2/2 = 1 báo cáo
Báo cáo duy nhất về tình hình kinh tế thời Mạc tại hội thảo này, PGS.TS Nguyễn Văn Kim ( Khoa Lich Sử - Trường Đại học KHXH & NV Hà Nội ) đã đặt thời Mạc trong khung cảnh chuẩn bị cho cuộc gặp gỡ lớn và đối diện với thế giới phương Tây. Trong bối cảnh ấy nhận diện việc tìm chọn một con đường phát trển mới của nhà Mạc trên các hoạt động nội thương, ngoại thương, nhận ra sinh động cụ thể hơn một xã hội Mạc, cởi mở, năng động hơn. Bản thân Dương Kinh – quê hương nhà nhà Mạc là hiện hình hóa một cách nhìn ra biển/ hướng biển đầu tiên của Đại Việt đến thế kỷ đầu XVI .
. Nhà nghiên cứu Ngô Đăng Lợi (Hội Sử học Hải Phòng ) tiếp tục mạch tìm hiểu về chính sách ngoại giao triều Mạc/
- Đến hội thảo này các vấn đề về tổ chức chính quyển, tổ chức quân đội, Dương Kinh, Thăng Long ..đã được đề cập thành những báo cáo riêng (của Trần Thị Vinh, Nguyễn Văn Thục, Hoàng Thị Thảo, Hà Duy Biển,Vũ Quốc Hiến & Nguyễn Ngọc Chất, Nguyễn Doãn Tuân & Nguyễn Tuyết Anh ).
Do biên niên thời Lê-Trịnh không ghi chép cụ thể về chính quyền cũng như các cơ quan trong bộ máy nhà nước thời Mạc, nên trên cơ sở tập hợp, phân tich nguồn tài liệu văn bia, PGS.TS Trần Thị Vinh ( Viện Sử học ) đã phác thảo tô chức chính quyền từ trung ương đến địa phương và rút ra: Bộ máy chính quyền thời Mạc vẫn phỏng theo thời Lê sơ, nhưng sự kiểm soát giữa giữa các cấp không ngặt nghèo như thời Lê sơ.
Các tác giả thuộc Viện Lịch sử Quân sự tập trung vào tổ chức quân đội nhà Mạc.
Cùng nhất trí cách nhìn về tổ chức quân đội triều Mạc là mô hình thời Lê Thánh Tông, Đại tá,TS Nguyễn Huy Thục, cho đó là “khúc xạ” của quân đội triều Lê không chỉ về tổ chức, mà phần lớn võ quan cao cấp triều Mạc từng phục vụ trong quân đội triều Lê. Thượng úy Hà Duy Biển từ tìm hiểu 4 vệ quân triều Mạc gọi đó “ Tái cấu trúc” tổ chức quân sự thời Lê.
Thạc sĩ, Thượng tá Hoàng Thị Thảo nhận xét : thời Mạc không còn điều kiện thực tế để thực hiện chính sách “ngụ binh ư nông” như thời Lê trở về trước, quân số triều Mạc không vượt quá xa 10 vạn người; chế độ lộc điền cho binh lính vẫn được thực hiện.
I. 3.Về văn hóa ( tư tưởng, tôn giáo, giáo dục, văn học, nghệ thuật… )
Nếu hội thảo năm 1994 có 12 bài liên quan đến các vấn đề này [6], thì tại hội thảo lần này, những vấn đế văn hóa như giáo dục & khoa cử, tôn giáo, nghệ thuật … của thời Mạc vẫn tiếp tục chiếm một tỷ lệ lớn với 13 báo cáo.
Điều đáng chú ý là :
+ Những báo cáo về mỹ thuật thời Mạc được chú trọng nhiều hơn trên cơ sở những tư liệu mới được cập nhật qua gốm, sứ, hệ thống các di tích kiến trúc của các tác giả Trần Lâm Biền, Tống Trung Tín, Phạm Quốc Quân, Nguyễn Đình Chiến… Khi đặt kiến trúc, mỹ thuật với đời sống kinh tế và sinh hoạt tinh thần của cư dân thời Mạc, trong đó những mẫn cảm hay phác họa ban đầu từ cuối thế kỷ trước “về một nền mỹ thuật sống động thâm đẫm chất dân gian , bộ lộ “ các tính sáng tạo của người nghệ sĩ” đã được khằng định ngày càng vững chắc hơn qua những nghiên cứu cụ thể hơn về “Gốm Mạc có minh văn” (TS Nguyễn Đình Chiến- Bảo tàng Lich Sử ), những nhận định, hay cách định danh rõ ràng về mỹ thuật, văn hóa thời Mạc
+ Sự bùng nổ của nghệ thuật tạo hình dân dã (PGS.TS Trần Lâm- Cục Di sản Bộ VH- TT-DL )
+ “ Giai đoạn bản lề” ( Họa sĩ Phan Cẩm Thượng,)
+ “Xuất hiện loại chùa Tam giáo, sự xuất hiện của ngôi đình làng “ một bước đi mới trong lịch sử kiến trúc cổ truyền Việt Nam ( PGS.TS Tống Trung Tín. TS Lê Thị Chiêng ) hay có một “Phong cách mỹ thuật Mạc khác nhiều so với với các triều đại và sau nó”, “ Ẩn chứa thông điệp về sư hưng suy của đời sống tôn giáo, tín ngưỡng mà Đạo giáo tỏ ra hưng thịnh hơn ( TS Phạm Quốc Quân ),
Cũng lần đầu tiên văn hóa dân gian thời Mạc đươc đề cập đến trong việc phân tich hình tượng Mạc Đăng Dung qua truyền thuyết ở vùng Kiến Thụy ( NCS Phạm Thị Phương Anh- ĐH Sư phạm Hà Nội ) qua phân tich khúc nhôi về đăc điểm cơ bản của Văn hoá Dân gian thời Mạc của GS.TSKH Phan Đăng Nhật . .
Tiếp tục đề cập đến một số vấn đề về trí thức Nho học đã đặt ra từ hội thảo trước, những vấn đề về giáo dục & khoa cử đời Mạc như được tập trung hơn với loạt bài của PGS.TS Đỗ Thị Hảo,Tống Thanh Bình, Minh Thuận, Nguyễn Quang Hà, TS Đăng Kim Ngọc, Mạnh Hùng, PGS Mạc Văn Trang đã khằng định một lẫn nữa:Nhà Mạc chú trọng chính sách thi cử, đào tạo nhiều trí thức Nho học,có thái độ cởi mở lần đàu tiên quan tâm đến phụ nữ ..[7] gợi mở những kinh nghịệm lịch sử.
II. Về nhà Mạc và hậu duệ sau 1592
Tiếp tục là chủ để lôi cuốn đến 14 báo cáo, nhiều hơn số báo cáo cùng chủ đề tại hội thảo 1994. [8]
Chính ở những nội dung này, tập trung phản ảnh những tìm tòi phát hiện mới rất thú vị, hấp dẫn về nhà Mạc từ sau 1592.
Bên cạnh TS Nguyễn Minh Đức thông báo ngắn về phát hiện di tích Vũ An Hoàng đế, phần lớn các báo cáo tập trung vào hai mảng sau :
Thứ nhất đó là : 5 nghiên cứu trực tiếp liên quan đến Vùng kinh đô nhà Mạc ở Cao Bằng được phác họa sinh động, cụ thể với nghiên cứu điền dã của Th.s Nguyến Thị Hải ( Đại học Sư phạm Thái Nguyên) hay tham khảo các nguồn tư liệu Trung Quốc của Chu Xuân Giao (Viện nghiên cứu Văn hóa ) và của Cụ Nguyễn Xuân Toàn về Mạc Kính Vũ và thành Phục Hòa,
Những nghiên cứu này làm rõ:Trên nền tảng một trung tâm kinh tế văn hóa có từ lâu trong lich sử, nhà Mạc đã mang đến cho vùng đất này một gương sắc mới, làm thành đợt giao thoa văn hóa sâu đậm, rõ nét với sắc thái riêng ở vùng Na Lữ, Cao Bằng.
Điều thú vị là chính những tìm tòi này cộng hưởng và được minh chứng sâu sắc với những nghiên cứu của các nhà nghiên cứu văn hóa dân gian tại chỗ về hát Then của Nguyễn Thiện Tứ, Vương Hùng (Hội Văn nghệ dân gian Cao Bằng ). Thứ hai là : 7 báo cáo liên quan đến hậu duệ họ Mạc . Những ký ức về nhà Mạc, dòng ho Mạc được lưu giữ và ngày càng được chú ý bằng nỗ lực mạnh mẽ nhưng âm thầm xuyên thời gian không chỉ riêng của những hậu duệ họ Mạc .
Đại tá Thái Kế Toại cho biết di tích nhà Mạc và dòng họ Mạc có ở nhiều địa Hải Phòng, Hà Nội, Cao Bằng, Nghệ An,..
Những con số ấy được hiện lên cụ thể hơn qua những tìm hiểu, lý giải tình hình nhà Mạc thời kỷ ở Nà Lữ, Phục Hòa, chỉ ra các trường hợp không phải mai danh ẩn tích và phải mai danh ẩn tich của vương triều Mạc và hâu duệ Mạc thông qua các trương hợp cụ thể ở Bạch Hạc, Xuân Sơn (Vĩnh Tường- Vĩnh Phúc), Tiên Lữ ( Lập Thạch- Vĩnh Phúc); qua tập hợp các gia phả đặc biệt phong phú, cho biết học Mạc đổi ra hơn 50 họ, rải trên 25 tình thành ở Việt Nam ( TS Hoàng Lê và TS Nguyễn Minh Đức); về Hoàng hậu Mạc Thị Giai, Mạc Cảnh Huống (Nguyễn Phước Tương- Hội sử học Việt Nam ); Từ đường ho Phạm ở Xuân Kiên- Xuân trường Nam Định ( Th.s Vũ Đại An- Ban quản lý di tích, danh thắng Nam Đinh ) ; Pho tượng chùa Hưng Khánh và họ Khoa ở Đằng Lâm - Hải An; họ Mạc ở Nghệ An ( Phan Đăng Thuận- Đại học Vinh )
Qua nội dung nghiên cứu nhiều tác giả tiếp tục đặt ra những vấn đề, đề xuất những kiến nghị cụ thể :
Về khu di tích Dương Kinh, TS Vũ Quốc Hiền và Thạc sĩ Nguyễn Ngọc Chất cho rằng lòng đất Cổ Trai chắc chắn còn mang trong mình những bí ẩn của một Dương Kinh tráng lệ. Nếu tiếp tục được đầu tư nghiên cứu một cách quy mô, hệ thống sẽ làm sáng tỏ và toàn diện hơn về Dương Kinh,về nhà Mạc trên nhiều góc độ.
Qua tham khảo kết quả nghiên cứu của các nhà sử học Trung Quốc về các vị vua Mạc sau 1677 của Chu Xuân Diên hay về Kinh đô nhà Mạc ở Cao Bằng, Th,s Nguyễn Thị Hải đều nhận thấy việc nghiên cứu diền dã ở vùng Cao Bằng – dù đã được triển khai, nhưng mới chỉ ban đầu và cơ bản vẫn còn bị bỏ ngỏ, cần được triển khai liên ngành, sâu sắc hơn.
Khi nghiên cứu về các di sản, di tích nhà Mạc, Đại tá Thái Kế Toại đề xuất với Hội đồng Mạc tộc cần có kế hoạch phối hợp với các cơ quan chức năng, các nhà nghiên cứu hoàn thành hệ thống công trình này, có biện pháp giữ gìn, tu bổ v các di tích quan trọng đang bị xuống cấp, phát huy giá trị của hệ thống các di tich này.
Về biên soạn và giảng dạy giai đoạn lich sư nhà Mạc ở bâc trung học hiện này, hai báo cáo mới và đầy trách nhiệm của hai nhà giáo Phan Đăng Thuận và Th.s Nguyễn thị Bình Minh( Khoa Lich sử - Đại học Vinh ) đã kiến nghị cụ thể :
Cần có sự cập nhật những thành tựu nghiên cứu và khách quan về nhà Mạc, Chẳng hạn sách giáo khoa lớp 7 ( Nxb Giáo dục H.2007) vẫn viết “Mạc Đăng Dung cướp ngôi nhà Lê” hay sách hướng dẫn trả lời câu hỏi và bài tập lich sử lớp 10 ( Nxb ĐHQG- Tp Hồ Chí Minh .2006) vẫn viết :”Mạc Đăng Dung và 40 quan lại cởi trần, quỳ gối cửa ải Nam Quan dâng sổ sách cắt đất 5 động phía đông cho nhà Minh.
3. Bước phát triển mới trong Hội thảo lần này là :
3.1. Nhiều báo cáo được xây dựng trên những nguồn tại liệu thực tế, khảo sát tại chỗ.
Bằng tất cả những sốt ruột của mỗi nhà nghiên cứu, thì đến năm 1994, chúng ta cũng không thể nào có được những tài liệu khảo cổ cụ thể về Dương Kinh, về thành Thăng Long đời Mạc !
Cũng như vậy, ai cũng biết từ rất lâu là nhà Mạc sau 1592 đã lên Cao Bằng,… nhưng. chỉ đến hội thảo này [9] chúng ta mới có dịp được biết cụ thể và sinh động về qua những báo cáo Nguyễn Thị Hải, của các nhà sưu tầm văn hóa dân Cao Bằng…
Nếu chúng ta biết rằng, trong biên niên sử của chính quyền phong kiến Việt Nam từ thế kỷ XVI đến hết thế kỷ XIX đều là những trí thức Nho học, những ghi chép về Nhà Mạc đã ít ỏi ( Trong bộ Đại Việt Sử Ký toàn thư, do các sử thần triều Lê viết, thì giai đọan này,chủ yếu là ghi chép những sự kiện xung quanh tập đoàn Lê-Trịnh ở Thanh Hoá, từ điễn biến thời tiết đến những lần ra quân…) thì mới càng thấy trân trọng những cố gắng của các nghiên cứu đến nhường nào !
3.2. Nhận thức về Vương triều Mạc không chỉ được khẳng định một lần nữa những nhận thức đã được xác định từ hội thảo quốc gia trước mà đã được mở rộng hơn, sâu sắc hơn, rõ ràng, sinh động hơn. ,
Mở rộng hơn về không gian nghiên cứu : nhận thức của chúng ta về triều Mạc, không chỉ quanh vùng Dương Kinh, Thăng Long - hai trung tâm chính trị của thời Mạc ở châu thổ Bắc Bộ, mà được mở đến vùng Cao Bằng, mà ngay cả khu vực Dương Kinh, Thăng Long cũng đã trở nên cụ thể hơn.
Mở rộng hơn về khía cạnh tìm hiểu của đối tượng nghiên cứu (tổ chức chính quyền, quân đội, giáo dục, khoa cử..)
Sâu hơn về cách tiếp cận, rông hơn về biên độ liên ngành, giữa sử học với khảo cổ học, với văn hoá học, văn học dân gian,..
3.3. Quy tụ đội ngũ đông đảo các nhà quan tâm và nghiên cứu có thành tựu về lich sử văn hóa Việt Nam: có những chuyên gia đến từ nhiều trường Đại học,Viện nghiên cứu, nhiều Hội nghề nghiệp ở Hà Nội, Hải Phòng, Tây Bắc, Cao Bằng, Nam Định,Nghệ An, Huế,..
Có những cán bộ tiếp tục nghiên cứu của mình như Ngô Đăng Lợi,Đỗ Thị Haỏ, Hoàng Lê, Đinh Khắc Thuân, Trần Thị Vinh, Nguyễn Văn Sơn,
Có sự quan tâm của các nhà nghiên cứu, các bậc lão thành:Vũ Khiêu,Văn Tạo, Nguyễn Xuân Toàn…
Điều đặc biệt trân trọng với chúng tôi /chúng ta là trong đội ngũ những người quan tâm đến lịch sử văn hóa đó có nhiều hơn những nhà nghiên cứu cán bộ “Trẻ” (dưới 40 tuổi): Vũ Đại An, Nguyễn Quang Hà, Hà Duy Biển, Nguyễn Thị Hải, Nguyễn Ngọc Chất, Phạm Đức Anh, Phan Đăng Thuận, Trần Thị Thanh Vân.
Tôi nhớ lại phát biểu tổng kết của GS Phan Huy Lê trong hội thảo về Vương triều Mạc năm 1994 “Qua hội thảo, mỗi chung ta đều có nhận hức mới về nhà Mạc .. Những chúng ta không đóng cửa nghiên cứu, còn tiếp tục tìm hiểu để đánh giá về nhà Mạc ngày càng công minh hơn, càng sự thật hơn..”
Và hôm nay, khi đồng hồ chỉ ngày khai mạc Đại lễ Ngàn năm Thăng Long còn tròn tuần trăng thu nữa, hội thảo về Vương triều Mạc long trọng diễn ra tại Hà Nội- Thăng Long - mà hạt nhân của suốt ngàn năm lịch sử của mảnh đất hội tụ lắng hồn sông núi ấy là Trung tâm Hoàng thành Thăng Long vừa được công nhận là di sản văn hóa nhân loại … tự nó đã là minh chứng bằng hành động cho tinh thần khoa học, thái độ công tâm, công minh, khách quan đó .
Hà Nội 21.09.2010
[1] Năm 1985 : Hội thảo khoa học kỷ niệm 400 năm ngày Nguyễn Bỉnh Khiêm mất. ( Tp.Hải Phòng )
Năm 1991. Hội thảo 500 năm ngày sinh Nguyễn Bỉnh Khiêm ( tp Hồ Chí Minh)
Năm 1994 : Hội thảo Nhà Mạc và dòng họ Mạc trong lich sử ( Tp.Hải Phòng )
[2] Trong nước :
2.1 Các chuyên khảo của một tác giả xuất phát tử các luận án Tiến si như :
Nguyễn Văn Sơn . Di tich thời Mạc vùng Dương Kinh ( Hải Phòng ) , Nxb KHXH, H.1997:
Đinh Khắc Thuân. Văn bia thời Mạc . Nxb KHXH,H 1996 ; Lich sử vương triều Mạc qua thư tịch và văn bia ,Nxb KHXH, H, 2001.
2.2. Các chuyên khảo của nhiều tác giả :
Nguyễn Tiến Cảnh, Nguyễn Du Chi,Trần Lâm. Nguyễn Bá Vân : Mỹ thuật thời Mạc. Viên Mỹ thuật,H,1987
Trung tâm KHXH & NV.Viện Sử học, Vương triều Mạc 1527-1592, Nxb KHXH, H.1996
Vương triều Mạc và lich sử Việt Nam . Nxb Hải Phòng 1996
Góp phần đổi mới quan điểm đánh giá vương triều Mạc , Nxb Trẻ tp Hồ Chí Minh, 2003
2.3 Các bài đăng trên các tạp chí, các thông báo hàng năm như :
Nguyễn Du Chi .Mỹ thuật thời Mạc, mấy nét khái quát.Tạp chí Nghiên cứu Mỹ thuật, 1987. tr23-28
Chu Quang Trứ : Qua một số tượng mới phát hiện, hiểu thêm về mỹ thuật thời Mạc. Tc Khảo cổ học , 1993, số 4. tr 69-78
+ Những pho tượng đá thời Mạc ở chùa Thiên Phúc ( Hải Phòng ). Những phát hiện khảo cổ học 1993. Nxb KHXH, 1994. tr 198-199
Lê Thành Lân : Niên biểu nhà Mạc . Tạp chí Hán Nôm . số 1/1997
2.4 Trong các nghiên cứu về tiến trình lịch sử, văn hóa Việt Nam, địa chí các địa phương ; chẳng hạn :
Lich sử Việt Nam. Chương thế kỷ XVI
Lich sử Hà Nội . Chương Thăng Long thời Mạc ( Phan Huy Lê chủ biên. H2010)
Bùi Xuân Đính Giáo dục và khoa cử Nho học Thăng Long- Hà Nôi. Nxb Hà Nội 2010
Đia chí Cao Bằng ( 2000), Địa chí Quảng Ninh, Địa chí Vĩnh Phúc,…..
Hợp biên thế phả họ Mạc .Nxb KHXH. H.2006.
Ngoài nước như : Trung Quốc :
Viên Vân Phúc. Lược bàn bàn về triều Mạc trong lịch sử Việt Nam . Luận án Thạc sĩ 1998. Đại học Trịnh Châu ( Hà Nam- Trung Quốc )
+ Bàn về chiến tranh Lê Mạc và sự diệt vong của triểu Mạc ( 2004 )
+ Trần văn Nguyên, Lý Ninh Diễm. Sự kiện Mạc Đăng Dung và mô thức mới trong quan hệ Việt Trung thời Minh. ( 2010 )…
[3] Đại Việt sử ký toàn thư. Bản dịch và chú thích của Hoàng Văn Lâu, Ngô Thế Long, hiệu đính của Hà Văn Tấn. Nxb KHXH, H.1993., tập III. Tr.110. Lê Quý Đôn trong Đại Việt thông sử ( Bản dịch của Ngô Thế long. Hiệu đính của Văn Tân , Nxb KHXH. H. 1978, cũng viết “Lúc này thần dân phần nhiều xu hướng về Đăng Dung, đều ra đón Đăng Dung về Kinh đô “ tr .264
[4] Xem Bài phát biểu Tổng kết hội thảo năm 1994 của GS Phan Huy Lê. trong Nhà Mạc và dòng họ Mạc trong lich sử. Sđd H.1996. tr 508-514.
[5] Chủ đề này, trong hội thảo 1994 có :
Bài viết
Tác giả
1
Mấy vấn đề nhà Mạc
Trần Quốc Vượng
2
Nhà Mạc và vấn đề Ngụy triều trong lịch sử
Văn Tạo
3
Suy nghĩ về sự xuất hiện của Mạc Đăng Dung trên chính trường Đại Việt nửa đầu XVI
Nguyễn Danh Phiệt
4
Thế kỷ XVI và vai trò lich sử của Mạc Đăng Dung
Hải Đoan
5
Suy nghĩ về nhà Mạc
Nguyễn Duy Hinh
6
Nhìn lại một số việc làm của nhà Mạc
Trương Hữu Quýnh
7
Nhà Mạc qua lăng kính của sử thần Lê Quý Đôn
Đinh Công Vỹ
8
Một hiện tượng lich sử, hai quan điểm đánh giá nhà Mạc: “Ngụy” triều và phúc thần.
Phan Đăng Nhât
9
Đỗ Văn Ninh
10
Phả hệ nhà Mạc
Trần Thị Mai
11
Chính sách dùng người của nhà Mạc
Ngô Đăng Lợi
12
Về quan hệ bang giao của triều Mạc và triều Minh thế kỷ XVI
Phạm Ái Phương
13
Thử tìm hiểu việc bang giao của vương triểu Mạc
Hoàng Lê
14
Việc nhà Mạc giao thiệp với nhà Minh ( qua cuốn sách cổ Thù vực chu tư lục của Nghiêm Tòng Giản đời Minh
15
Vài nét về tình hình ruộng đất và kinh tế nông nghiệp thời Mạc
Đỗ Đức Hùng
16
Nhà Mạc với nền kinh tế công thương nghiệp XVI-XVII
Trần Thị Vinh
17
Chính sách kinh tế của nhà Mạc qua tài liệu điền dã
Mạc Hữu Hoa,
Mạc Văn Viên
[6] Tại hội thảo năm 1994 có :
Các bài viết
Tác giả
Suy nghĩ về đời sống tư tưởng triều Mạc
Nguyễn Minh Tường
Suy nghĩ về trí thức nhà Mạc
Lê Văn Lan
Vài suy nghĩ về thế ứng xử của trí thức thời Mạc qua một số tư liệu mới
Nguyễn Đức Nhuệ
Vương triều Mạc với văn chương thế kỷ XVI
Nguyễn Hữu Sơn
Bài văn thi đình đối khoa Tiến sĩ Quý Mùi 1583
Nguyễn Tuấn Thịnh
Thư tịch Hán Nôm viết về Nguyễn Thị Ngọc Toàn,bà tiến sĩ triều Mạc
Đỗ Thị Hảo
Hiểu về xã hội Mạc qua mấy phát hiện về Mỹ thuẩt Mạc ở xứ Đông
Chu Quang Trứ
Vài suy nghĩ về pho tượng Phật thời Mạc ở Hà Nội
Nghệ thuật tạo hình Việt ở thế kỷ XVI
Trần Lâm- Nguyễn Quang Trung
Chùa Sổ - Một kiến trúc độc đáo thời Mạc
Nhã Long
Trạng Trình với tên nước Việt Nam
Phong văn Tư
Nguyễn Bỉnh Khiêm và những tấm bia đời Mạc qua hai chữ Việt Nam
Nguyễn Phúc Giác Hải
[7] Xem phát biểu tổng kết hội thảo Nhà Mạc và vương triều Mạc năm 1994 .. sdd tr 511 .
[8] So với chủ đề này tại hội thảo năm 1994.;
Bài viết
Về gia phả dòng họ Mạc
Nguyến Hữu Tâm
Việc cải đổi tính danh họ Mạc
Từ đường Nguyễn Như Quế
Lê Thế Loan
Một số công thấn Vương triều Mạc ở huyện Nghi Dương xưa
Hải Doan
Từ một pho tương Hoàng đế đến lai lich một dòng họ có liên quan đến triều Mạc
Nguyễn Hồng Hải- Ngô Thị Loan
Mối quan hệ giữa Tư Dương hầu Phạm Tử Nghi với vương triều Mãc
Trinh Minh Hiên
Vài tư liệu về dòng họ Mạc ở Hùng Khê trang
Nguồn gốc họ Vũ Tiến – một chi họ Mạc
Vũ Tiến Liễu
Lưu ý là Hội thảo 1994 hoàn toàn không có một báo cáo nào về vấn đề có liên quan đến nhà Mạc và di ảnh nhà Mạc ở miền Cao bằng
Theo: mactoc.com
Có phải bạn đang tìm kiếm ?
Khoá học Thực hành báo cáo thuế tại TPHCM _ Lh - 0946094761
Thông báo tuyển sinh Trung cấp, Cao đẳng năm 2014
Pin sạc dự phòng cao cấp Romoss bảo hành
Thông báo tuyển sinh cao đẳng công lập chính quy 2012
Máy sưởi dầu Delonghi dòng cao cấp bảo vệ sức khỏe gia đình
Bao da HTC Sensation XE G14 cao cấp chính hãng ROCK Big City
kế toán trưởng quận 2 tìm việc báo cáo thuế
Ban May Tinh Thanh Ly Cau Hinh Cao Gia Re Bao Hanh dai
Cách lấy báo cáo trong máy tính tiền casio
Dịch vụ kế toán, báo cáo thuế tại Quận 12. Tel 0909.989.676
Giá: 8.400.0008.900.000
Giá: 2.300.0003.700.000
Giá: 2.400.0003.500.000

Cache-Control: private

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
10:32 | Thứ tư 12/03/2008 (GMT+7)
Uỷ ban kỹ thuật (TC) được uỷ quyền bởi toà án liên bang Mỹ chịu trách nhiệm bảo đảm Microsoft tuân thủ đầy đủ phán quyết chống độc quyền 2002 đã bắt đầu kiểm tra Windows 7 nhằm bảo đảm phiên bản kế tiếp hệ điều hành Windows không vi phạm phán quyết. Trong một báo cáo gửi toà án liên bang mới đây, TC cho biết quy trình kiểm tra chống độc quyền trên đây sẽ được áp dụng với mọi phiên bản Windows 7 được phát hành trong tiến trình phát triển hệ điều hành này. Quy..
09:01 | Thứ năm 08/06/2006 (GMT+7)
Để được lăn bánh trên đường phố VN, những chiếc xe ô tô cũ nhập khẩu phải trải qua một quy trình kiểm tra nghiêm ngặt của các cơ quan chức năng. Quy trình này bao gồm những vấn đề gì? Báo chí đã có cuộc trao đổi với ông Trịnh Đức Chinh- Cục phó Cục Đăng kiểm VN. Ông cho biết:
08:12 | Thứ ba 13/03/2007 (GMT+7)
Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản VN (VASEP) cho biết, từ ngày 13 đến 18/3, đoàn thanh tra của Cục Kiểm dịch động thực vật Liên bang Nga gồm 3 thành viên đã đến VN để kiểm tra việc tuân thủ các tiêu chuẩn vệ sinh trong chế biến sản phẩm thủy sản xuất khẩu sang thị trường Nga của VN. Đoàn thanh tra sẽ tiến hành kiểm tra đối với cảng cá, chợ cá, các cơ sở nuôi trồng thủy sản, và các nhà máy, phân xưởng chế biến thủy sản của VN. Công tác thanh tra sẽ bao gồm..
09:55 | Thứ sáu 14/03/2008 (GMT+7)
Các chuyên gia bảo mật cảnh báo hiểm hoạ mã độc giờ đây không chỉ đến từ website độc hại, website khiêu dâm, email… mà còn từ chính những thiết bị kỹ thuật số còn mới cứng nằm trên giá bán tại các cửa hàng. Apple iPods, máy nghe nhạc MP3, khung ảnh kỹ thuật số, thiết bị định vị toàn cầu … đều có thể mang “những món quà khuyến mại không mong muốn” từ chính nhà sản xuất ra chúng. Đáng chú ý trong số này không hề thiếu loại mã độc có chức năng ăn cắp thông..
15:20 | Thứ ba 23/05/2006 (GMT+7)
Trông dáng dấp, cung cách làm việc của ông chủ công ty kinh doanh vàng bạc lớn nhất miền Bắc vẫn có bóng dáng của một anh bộ đội Trung đoàn 47 (Bộ Tư lệnh Thủ đô), hay ông chủ của một xưởng sản xuất xe lam ở Hà Nội những năm 80. Hành trang xuôi ngược của ông luôn có bóng dáng của những cuốn sách. Ông nói: “Sau 20 năm làm nhiều nghề, tôi đúc kết được công thức để có sự thành công. Đó là sức khoẻ, kiến thức chuyên môn, đối nhân xử thế, kiến thức về quản trị kinh..
01:41 | Thứ bảy 29/09/2007 (GMT+7)
Sự cố sập nhịp cầu dẫn thuộc gói thầu số 2 của dự án cầu Cần Thơ đã đặt ra nhiều vấn đề về phương pháp thi công cũng như quy trình kiểm tra, giám sát và trách nhiệm của các bên có liên quan. Đối với dự án cầu Cần Thơ, gói thầu số 2 chỉ dành riêng cho các nhà thầu Nhật Bản tham gia đấu thầu, lý do vì nguồn kinh phí chính của dự án là từ vốn vay ODA của Chính phủ Nhật Bản (theo thông lệ quốc tế, nước nào cho vay thì các nhà thầu nước đó được tham dự đấu thầu gói..
10:18 | Thứ ba 30/05/2006 (GMT+7)
Hoạt động chính xác, hiệu quả và linh động là ưu điểm của hệ thống phun nhiên liệu điện tử. Gần như tất cả các xe hiện đại đều sử dụng hệ thống phun nhiên liệu tiên tiến này tuy giá của nó cao hơn và quy trình kiểm tra, bảo dưỡng cũng phức tạp hơn.
09:16 | Thứ hai 17/04/2006 (GMT+7)
Tổng cục Hải quan vừa ban hành quy trình kiểm tra, xác định trị giá tính thuế đối với hàng hóa xuất nhập khẩu. Theo đó, giao toàn quyền cho các chi cục hải quan các cửa khẩu kiểm tra xác định giá tính thuế đối với hàng hóa xuất nhập khẩu.
11:59 | Thứ hai 08/05/2006 (GMT+7)
Sáng nay 8/5, Tổng giám đốc Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines) Nguyễn Xuân Hiển cho biết đã hoàn tất quy trình kiểm tra an ninh đối với chiếc máy bay Boeing 777 bị hai hành khách dọa đặt bom. Chiếc máy bay này đã hoạt động trở lại bình thường.
11:59 | Thứ hai 08/05/2006 (GMT+7)
Sáng nay 8/5, Tổng giám đốc Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines) Nguyễn Xuân Hiển cho biết đã hoàn tất quy trình kiểm tra an ninh đối với chiếc máy bay Boeing 777 bị
19:08 | Thứ hai 08/12/2003 (GMT+7)
Microsoft đang chuẩn bị thử nghiệm quy trình kiểm tra chất lượng các miếng vá bảo mật, dự kiến sẽ được gói gọn trong một chiếc đĩa CD, dành cho các hệ điều hành Windows 98, Windows 98 SE và Windows ME. Đây là một trong những nỗ lực mới nhất của Microsoft nhằm khắc phục nguy cơ đột nhập vào hệ thống máy tính Windows thông qua lỗ hổng bảo mật ngày càng tăng trong thời gian vừa qua.
14:36 | Thứ hai 08/10/2001 (GMT+7)
Hành khách không được mang theo người tất cả những vật kim loại sắc nhọn có khả năng uy hiếp đến an ninh. Toàn bộ đồ dùng phục vụ bữa ăn bằng kim loại có thể sẽ được thay thế bằng đồ nhựa. Vietnam Airlines đã đề xuất các phương án trang bị vũ khí cho tổ lái; thành lập đội cảnh vệ trong các chuyến bay; cách ly buồng lái với khoang hành khách.
Những lần “trảm tướng” nhanh như chớp của Bộ trưởng Thăng; Hành trình vây bắt đối tượng có lệnh truy nã đặc biệt nguy hiểm; Hành lý của khách bị rạch ở sân bay: Thanh tra Bộ GTVT vào cuộc; Phá trọng án trong những ngày Tết nguyên đán đã cận kề;Câu chuyện giảm nghèo chưa bao giờ dừng lại;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 04/02/2016.
Sửa tàu Cát Linh-Hà Đông, Trung Quốc chưa nghe: Tội hình thức; “Ngáo đá” khống chế hai cháu bé, dọa dội nước sôi; "Choáng" với quy trình sản xuất chè Đinh 3 triệu đồng/kg; Sự thật sau lời đồn về cái chết bí ẩn của nam sinh trên cầu; Liên tiếp có nhiều trẻ em nhập viện vì ngộ độc chì trong thuốc cam;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 03/02/2016.
3/14 mẫu thực phẩm phục vụ Tết không đạt chất lượng; 102 người đi bộ bị xử phạt trong ngày đầu: "Cần nhưng chưa đủ"?; Bị phát hiện bột ngọt từ nguyên liệu TQ, chốt cửa tẩu tán; WHO ban bố tình trạng khẩn cấp toàn cầu về virus Zika;
Kẻ gian đào mộ mới chôn, trộm đi một phần cơ thể; Đã tháo dỡ hết biển báo dưới 50km/h sau 10 ngày; CSGT trưng dụng tài sản cá nhân, tổ chức: Luật quy định thế nào?; "Người dân đừng trộm hoa ven hồ Gươm nữa"; Đã có kết quả xét nghiệm gạo từ thiện gây ngộ độc;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 01/02/2016.
Nghi “ăn gạo từ thiện… ngộ độc”: Hội nạn nhân chất độc da cam lên tiếng; Hành trình phá đường dây ma túy hội quý tử con nhà giàu; Việt Nam lên phương án đối phó với virus Zika gây teo não; Sân bay Nội Bài lên tiếng vụ "vòi vĩnh": Người tố trên Facebook nói gì?; Coi chừng lỡ chuyến tàu Tết vì... vé không hợp lệ!;... là những tin tức thời sự nổi bật
Người Việt có thói quen quan tâm tới cuộc sống cá nhân của nhau. Nhưng điều này không phải phù hợp, thậm chí thành khiếm nhã. Tết là dịp điều này thể hiện rõ nhất.
Tai nạn giao thông chết người do người đi bộ gây ra ở TP.HCM và Hà Nội đáng báo động.
Showbiz Việt hôm qua (3/2) dậy sóng sau khi hình ảnh MC đắt show bậc nhất hiện nay "khóa môi", cõng người yêu cũ Đinh Tiến Đạt xuất hiện trên mạng.
Mỹ vừa ghi nhận ca lây nhiễm virus Zika gây bệnh teo não đầu tiên không phải do muỗi đốt mà dường như từ quan hệ tình dục.
Lợi dùng lòng tham và sự nhẹ dạ cả tin của người dân, một số đối tượng đã dùng thủ đoạn đổi tiền thật lấy tiền giả để chiếm đoạt tài sản. ------------ Xem thêm: Tiền giả công khai rao bán trên facebook, http://vietbao.vn/tp/Tien-gia-cong-khai-rao-ban-tren-facebook/13583762/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn
Đang giũa chìa khóa cho khách, anh bỏ ngang, cúi xuống góc tủ cầm lấy tấm biển, bước nhanh về phía một bà cụ, cẩn thận dắt bà qua đường.
Người dân phường Kim Mã, quận Ba Đình, TP. Hà Nội gọi ông Nguyễn Viết Vân với biệt danh là ông Vân 'ma túy'.
Đến huyện Duy Xuyên (tỉnh Quảng Nam) hỏi ông Tráng xây cầu hầu như ai cũng biết.
'Nước sâm lạnh ngon, bạn cứ lấy uống nhé. Cảm ơn! Miễn phí'.
Từ vỏ chai, gốm hỏng, đất cát ven sông… đều được chàng trai trẻ thu gom để bán nhằm gây quỹ từ thiện ủng hộ người dân vùng cao.
Lệnh Hoàn Thành tiết lộ cho tình báo Mỹ bí mật thâm cung của Bắc Kinh; Hoà đàm Syria tạm ngừng do giao tranh khốc liệt trên chiến trường; Bà Clinton chính thức giành chiến thắng 'sít sao nhất lịch sử'; Viễn cảnh nước Anh rời khỏi Liên minh châu Âu đã cận kề.... là những tin chính trong tuần qua.
Ngày 2/2/2016 diễn ra buổi họp báo Công bố giá thành sản xuất kinh doanh điện năm 2014, ông Đinh Quang Tri – Phó tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) khẳng định chưa có kế hoạch tăng giá điện, tuy nhiên tới mùa cao điểm, doanh nghiệp 'chưa nói trước được điều gì'. Cũng trong buổi họp này, tổng kết hoạt động kinh doanh của tập đoàn này, EVN lãi hơn
Xử phạt người đi bộ vi phạm giao thông ở HN; CSGT trưng dụng tài sản của dân gây tranh cãi; Đề xuất mua tàu Trung Quốc cũ; Hoa trang trí ở hồ Gươm bị ăn trộm; Các điểm bắn pháo hoa giao thừa Tết Bính Thân 2016 tại 64 tỉnh, thành... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.
Cảnh báo nạn trộm cắp, cướp giật dịp Tết; Phận tù 'mồ côi', Tết về rưng rưng nước mắt; Tiền giả công khai rao bán trên facebook; Rượu bia ngày Tết và những hệ lụy: Từ rượu giả đến tai nạn giao thông; Hành trình cảm động của người cha qua 15 tỉnh, thành đi tìm con; Phá án là trách nhiệm chứ không phải chiến công;.....là những tin đáng chú ý.
Thái Lan phát hiện virus Zika, Bộ Y tế Việt Nam họp khẩn; Ăn tiết canh ngày Tết, dễ chết như chơi; Trẻ nhập viện liên tiếp vì ngộ độc chì từ thuốc cam; Không biết bị lạc nội mạc tử cung: Nhiều phụ nữ vô sinh;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

markdown:
10:32 | Thứ tư 12/03/2008 (GMT+7)
Uỷ ban kỹ thuật (TC) được uỷ quyền bởi toà án liên bang Mỹ chịu trách nhiệm bảo đảm Microsoft tuân thủ đầy đủ phán quyết chống độc quyền 2002 đã bắt đầu kiểm tra Windows 7 nhằm bảo đảm phiên bản kế tiếp hệ điều hành Windows không vi phạm phán quyết. Trong một báo cáo gửi toà án liên bang mới đây, TC cho biết
** chống độc quyền trên đây sẽ được áp dụng với mọi phiên bản Windows 7 được phát hành trong tiến trình phát triển hệ điều hành này. Quy.. quy trình kiểm tra**
09:01 | Thứ năm 08/06/2006 (GMT+7)
Để được lăn bánh trên đường phố VN, những chiếc xe ô tô cũ nhập khẩu phải trải qua một
** nghiêm ngặt của các cơ quan chức năng. Quy trình này bao gồm những vấn đề gì? Báo chí đã có cuộc trao đổi với ông Trịnh Đức Chinh- Cục phó Cục Đăng kiểm VN. Ông cho biết: quy trình kiểm tra**
08:12 | Thứ ba 13/03/2007 (GMT+7)
Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản VN (VASEP) cho biết, từ ngày 13 đến 18/3, đoàn thanh tra của Cục Kiểm dịch động thực vật Liên bang Nga gồm 3 thành viên đã đến VN để kiểm tra việc tuân thủ các tiêu chuẩn vệ sinh trong chế biến sản phẩm thủy sản xuất khẩu sang thị trường Nga của VN. Đoàn thanh tra sẽ tiến hành kiểm tra đối với cảng cá, chợ cá, các cơ sở nuôi trồng thủy sản, và các nhà máy, phân xưởng chế biến thủy sản của VN. Công tác thanh tra sẽ bao gồm..
09:55 | Thứ sáu 14/03/2008 (GMT+7)
Các chuyên gia bảo mật cảnh báo hiểm hoạ mã độc giờ đây không chỉ đến từ website độc hại, website khiêu dâm, email… mà còn từ chính những thiết bị kỹ thuật số còn mới cứng nằm trên giá bán tại các cửa hàng. Apple iPods, máy nghe nhạc MP3, khung ảnh kỹ thuật số, thiết bị định vị toàn cầu … đều có thể mang “những món quà khuyến mại không mong muốn” từ chính nhà sản xuất ra chúng. Đáng chú ý trong số này không hề thiếu loại mã độc có chức năng ăn cắp thông..
15:20 | Thứ ba 23/05/2006 (GMT+7)
Trông dáng dấp, cung cách làm việc của ông chủ công ty kinh doanh vàng bạc lớn nhất miền Bắc vẫn có bóng dáng của một anh bộ đội Trung đoàn 47 (Bộ Tư lệnh Thủ đô), hay ông chủ của một xưởng sản xuất xe lam ở Hà Nội những năm 80. Hành trang xuôi ngược của ông luôn có bóng dáng của những cuốn sách. Ông nói: “Sau 20 năm làm nhiều nghề, tôi đúc kết được công thức để có sự thành công. Đó là sức khoẻ, kiến thức chuyên môn, đối nhân xử thế, kiến thức về quản trị kinh..
01:41 | Thứ bảy 29/09/2007 (GMT+7)
Sự cố sập nhịp cầu dẫn thuộc gói thầu số 2 của dự án cầu Cần Thơ đã đặt ra nhiều vấn đề về phương pháp thi công cũng như
**, giám sát và trách nhiệm của các bên có liên quan. Đối với dự án cầu Cần Thơ, gói thầu số 2 chỉ dành riêng cho các nhà thầu Nhật Bản tham gia đấu thầu, lý do vì nguồn kinh phí chính của dự án là từ vốn vay ODA của Chính phủ Nhật Bản (theo thông lệ quốc tế, nước nào cho vay thì các nhà thầu nước đó được tham dự đấu thầu gói.. quy trình kiểm tra**
10:18 | Thứ ba 30/05/2006 (GMT+7)
Hoạt động chính xác, hiệu quả và linh động là ưu điểm của hệ thống phun nhiên liệu điện tử. Gần như tất cả các xe hiện đại đều sử dụng hệ thống phun nhiên liệu tiên tiến này tuy giá của nó cao hơn và
**, bảo dưỡng cũng phức tạp hơn. quy trình kiểm tra**
09:16 | Thứ hai 17/04/2006 (GMT+7)
Tổng cục Hải quan vừa ban hành
**, xác định trị giá tính thuế đối với hàng hóa xuất nhập khẩu. Theo đó, giao toàn quyền cho các chi cục hải quan các cửa khẩu kiểm tra xác định giá tính thuế đối với hàng hóa xuất nhập khẩu. quy trình kiểm tra**
11:59 | Thứ hai 08/05/2006 (GMT+7)
Sáng nay 8/5, Tổng giám đốc Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines) Nguyễn Xuân Hiển cho biết đã hoàn tất
** an ninh đối với chiếc máy bay Boeing 777 bị hai hành khách dọa đặt bom. Chiếc máy bay này đã hoạt động trở lại bình thường. quy trình kiểm tra**
11:59 | Thứ hai 08/05/2006 (GMT+7)
Sáng nay 8/5, Tổng giám đốc Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines) Nguyễn Xuân Hiển cho biết đã hoàn tất
** an ninh đối với chiếc máy bay Boeing 777 bị quy trình kiểm tra**
19:08 | Thứ hai 08/12/2003 (GMT+7)
Microsoft đang chuẩn bị thử nghiệm
** chất lượng các miếng vá bảo mật, dự kiến sẽ được gói gọn trong một chiếc đĩa CD, dành cho các hệ điều hành Windows 98, Windows 98 SE và Windows ME. Đây là một trong những nỗ lực mới nhất của Microsoft nhằm khắc phục nguy cơ đột nhập vào hệ thống máy tính Windows thông qua lỗ hổng bảo mật ngày càng tăng trong thời gian vừa qua. quy trình kiểm tra**
14:36 | Thứ hai 08/10/2001 (GMT+7)
Hành khách không được mang theo người tất cả những vật kim loại sắc nhọn có khả năng uy hiếp đến an ninh. Toàn bộ đồ dùng phục vụ bữa ăn bằng kim loại có thể sẽ được thay thế bằng đồ nhựa. Vietnam Airlines đã đề xuất các phương án trang bị vũ khí cho tổ lái; thành lập đội cảnh vệ trong các chuyến bay; cách ly buồng lái với khoang hành khách.
Những lần “trảm tướng” nhanh như chớp của Bộ trưởng Thăng; Hành trình vây bắt đối tượng có lệnh truy nã đặc biệt nguy hiểm; Hành lý của khách bị rạch ở sân bay: Thanh tra Bộ GTVT vào cuộc; Phá trọng án trong những ngày Tết nguyên đán đã cận kề;Câu chuyện giảm nghèo chưa bao giờ dừng lại;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 04/02/2016.
Sửa tàu Cát Linh-Hà Đông, Trung Quốc chưa nghe: Tội hình thức; “Ngáo đá” khống chế hai cháu bé, dọa dội nước sôi; "Choáng" với quy trình sản xuất chè Đinh 3 triệu đồng/kg; Sự thật sau lời đồn về cái chết bí ẩn của nam sinh trên cầu; Liên tiếp có nhiều trẻ em nhập viện vì ngộ độc chì trong thuốc cam;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 03/02/2016.
3/14 mẫu thực phẩm phục vụ Tết không đạt chất lượng; 102 người đi bộ bị xử phạt trong ngày đầu: "Cần nhưng chưa đủ"?; Bị phát hiện bột ngọt từ nguyên liệu TQ, chốt cửa tẩu tán; WHO ban bố tình trạng khẩn cấp toàn cầu về virus Zika;
Kẻ gian đào mộ mới chôn, trộm đi một phần cơ thể; Đã tháo dỡ hết biển báo dưới 50km/h sau 10 ngày; CSGT trưng dụng tài sản cá nhân, tổ chức: Luật quy định thế nào?; "Người dân đừng trộm hoa ven hồ Gươm nữa"; Đã có kết quả xét nghiệm gạo từ thiện gây ngộ độc;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 01/02/2016.
Nghi “ăn gạo từ thiện… ngộ độc”: Hội nạn nhân chất độc da cam lên tiếng; Hành trình phá đường dây ma túy hội quý tử con nhà giàu; Việt Nam lên phương án đối phó với virus Zika gây teo não; Sân bay Nội Bài lên tiếng vụ "vòi vĩnh": Người tố trên Facebook nói gì?; Coi chừng lỡ chuyến tàu Tết vì... vé không hợp lệ!;... là những tin tức thời sự nổi bật
Người Việt có thói quen quan tâm tới cuộc sống cá nhân của nhau. Nhưng điều này không phải phù hợp, thậm chí thành khiếm nhã. Tết là dịp điều này thể hiện rõ nhất.
Tai nạn giao thông chết người do người đi bộ gây ra ở TP.HCM và Hà Nội đáng báo động.
Showbiz Việt hôm qua (3/2) dậy sóng sau khi hình ảnh MC đắt show bậc nhất hiện nay "khóa môi", cõng người yêu cũ Đinh Tiến Đạt xuất hiện trên mạng.
Mỹ vừa ghi nhận ca lây nhiễm virus Zika gây bệnh teo não đầu tiên không phải do muỗi đốt mà dường như từ quan hệ tình dục.
Lợi dùng lòng tham và sự nhẹ dạ cả tin của người dân, một số đối tượng đã dùng thủ đoạn đổi tiền thật lấy tiền giả để chiếm đoạt tài sản. ------------ Xem thêm: Tiền giả công khai rao bán trên facebook, http://vietbao.vn/tp/Tien-gia-cong-khai-rao-ban-tren-facebook/13583762/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn
Đang giũa chìa khóa cho khách, anh bỏ ngang, cúi xuống góc tủ cầm lấy tấm biển, bước nhanh về phía một bà cụ, cẩn thận dắt bà qua đường.
Người dân phường Kim Mã, quận Ba Đình, TP. Hà Nội gọi ông Nguyễn Viết Vân với biệt danh là ông Vân 'ma túy'.
Đến huyện Duy Xuyên (tỉnh Quảng Nam) hỏi ông Tráng xây cầu hầu như ai cũng biết.
'Nước sâm lạnh ngon, bạn cứ lấy uống nhé. Cảm ơn! Miễn phí'.
Từ vỏ chai, gốm hỏng, đất cát ven sông… đều được chàng trai trẻ thu gom để bán nhằm gây quỹ từ thiện ủng hộ người dân vùng cao.
Lệnh Hoàn Thành tiết lộ cho tình báo Mỹ bí mật thâm cung của Bắc Kinh; Hoà đàm Syria tạm ngừng do giao tranh khốc liệt trên chiến trường; Bà Clinton chính thức giành chiến thắng 'sít sao nhất lịch sử'; Viễn cảnh nước Anh rời khỏi Liên minh châu Âu đã cận kề.... là những tin chính trong tuần qua.
Ngày 2/2/2016 diễn ra buổi họp báo Công bố giá thành sản xuất kinh doanh điện năm 2014, ông Đinh Quang Tri – Phó tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) khẳng định chưa có kế hoạch tăng giá điện, tuy nhiên tới mùa cao điểm, doanh nghiệp 'chưa nói trước được điều gì'. Cũng trong buổi họp này, tổng kết hoạt động kinh doanh của tập đoàn này, EVN lãi hơn
Xử phạt người đi bộ vi phạm giao thông ở HN; CSGT trưng dụng tài sản của dân gây tranh cãi; Đề xuất mua tàu Trung Quốc cũ; Hoa trang trí ở hồ Gươm bị ăn trộm; Các điểm bắn pháo hoa giao thừa Tết Bính Thân 2016 tại 64 tỉnh, thành... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.
Cảnh báo nạn trộm cắp, cướp giật dịp Tết; Phận tù 'mồ côi', Tết về rưng rưng nước mắt; Tiền giả công khai rao bán trên facebook; Rượu bia ngày Tết và những hệ lụy: Từ rượu giả đến tai nạn giao thông; Hành trình cảm động của người cha qua 15 tỉnh, thành đi tìm con; Phá án là trách nhiệm chứ không phải chiến công;.....là những tin đáng chú ý.
Thái Lan phát hiện virus Zika, Bộ Y tế Việt Nam họp khẩn; Ăn tiết canh ngày Tết, dễ chết như chơi; Trẻ nhập viện liên tiếp vì ngộ độc chì từ thuốc cam; Không biết bị lạc nội mạc tử cung: Nhiều phụ nữ vô sinh;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

Connection: close


text:
Thực tình, đọc báo QĐND là một kinh nghiệm không dễ dàng và thoải mái. Những lí giải trong tờ báo đó cùng với những giọng văn đặc thù làm cho người đọc cảm thấy như bị tăng huyết áp. Lại có những lí giải quan trọng mang tính khẳng định nhưng chứng cứ thì chưa được rõ ràng. Tiêu biểu cho tình trạng này là một bài phản ứng trước lời kêu gọi lập đảng chính trị mới của ông Lê Hiếu Đằng, tác giả Trọng Đức viết trên QĐND như sau:
“Thực tế, với tuổi đời như ông Đằng, chắc ông cũng thừa hiểu, trong thế giới hiện nay, hầu như chẳng có nước nào, kể cả những nước đang tự vỗ ngực là dân chủ và muốn áp đặt kiểu dân chủ của mình làm ‘khuôn vàng, thước ngọc’ cho toàn thế giới, cho phép tù nhân đang thụ án ra tù để đi thi đại học. Ở Việt Nam cũng vậy.”
Tôi e rằng phán xét của tác giả là một sai lầm nghiêm trọng. Ở các nước như Úc, Anh và Mĩ (những nơi tôi có chút kinh nghiệm), tù nhân có quyền ghi danh theo học tại các trường cao đẳng dạy nghề và đại học. Dĩ nhiên, họ chỉ theo học các chương trình hàm thụ. Mấy năm trước đây, báo chí Úc đưa tin về một tù nhân thuộc nhóm “tù nhân nguy hiểm” sau khi ra tù lấy liền một lượt 2 bằng đại học! Ở Anh cũng có khá nhiều tù nhân vừa thụ án vừa theo học đại học từ xa. Những chương trình học tù nhân hay theo đuổi là … luật. Ngoài luật khoa, các tù nhân còn thích theo học các chương trình về kinh tế và khoa học xã hội.
Chẳng những tù nhân được theo học đại học, mà Nhà nước và các đại học còn chủ động đem giáo dục đến cho họ. Chẳng hạn như ở bang Nam Úc, Đại học Flinders còn có chương trình dự bị đại học cho những tù nhân chưa có bằng trung học, để trong thời gian thụ án, họ có thể tiếp tục học đại học. Theo chương trình này thì giảng viên của trường đến tận nhà tù để giảng dạy. Họ nói đó là một chương trình độc đáo chỉ có ở Úc, nhưng tôi không rõ có thật sự Úc đi tiên phong trong việc đem giáo dục đại học đến tù nhân hay không.
Những nước đó (Úc, Anh, Mĩ) không “tự vỗ ngực là dân chủ”. Họ thậm chí còn không có những tiêu đề như “Độc lập, tự do, hạnh phúc” dưới quốc danh. Nhưng họ xem đem giáo dục đến tù nhân (không phải “giáo dục tù nhân” hay “cải tạo tù nhân”) là một vấn đề nhân quyền. Nói cách khác, dù trong môi trường mất tự do, nhưng tù nhân có quyền tự do được theo học. Còn phía nhà cầm quyền thì họ xem việc đem giáo dục đến tù nhân là một cách giúp cho họ nhận thức được cái đúng và cái sao, hay cũng là một hình thức giúp cho tù nhân hòa nhập với xã hội khi họ xong án tù phạt.
Báo chí và chính phủ các nước đó cũng chẳng phùng mang trợn mắt khi công dân họ có ý kiến khác chính phủ. Có thể các nước đó chưa biết đến câu nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh (“Dân chủ là để cho dân mở mồm ra nói. Dân chủ là đừng bịt miệng dân”) nhưng những gì xảy ra trong thực tế tại các nước đó đúng như câu nói nổi tiếng đó.
Bài báo còn có đoạn viết về dân chủ mà tôi nghĩ sẽ làm cho người đọc, kể cả người viết cái note này, lúng túng vì không biết logic đằng sau ra sao. Ví dụ như cách giải thích “Trên thực tế, dân chủ không phụ thuộc vào chế độ độc đảng hay đa đảng mà nó phụ thuộc vào bản chất chế độ cầm quyền phục vụ giai cấp nào.” Giải thích thế nào là dân chủ thì chắc đòi hỏi cả một bài luận văn dài, và trong thực tế đã có nhiều học giả giải thích về câu hỏi này. Cá nhân tôi thì nghĩ đơn giản là dân chủ cũng phụ thuộc vào thể chế đa đảng. Theo cách hiểu của tôi (và chắc nhiều người khác nữa), dân chủ là một hệ thống chính trị mà trong đó sự cạnh tranh quyền lực được diễn ra một cách công minh, là hệ thống chính trị mà người dân cho quyền chọn và truất phế người lãnh đạo và lãnh đạo phải có trách nhiệm với xã hội và người dân. Bởi vì bản chất là cạnh tranh, nên đa đảng là điều tất yếu. Còn nếu chỉ có một đảng thì cạnh tranh chỉ xảy ra trong nội bộ chứ không thể xảy ra ngoài đảng được, và rất khó xem đó là “dân chủ”.
Sẵn dịp, tôi tò mò tìm hiểu xem các Bách khoa từ điển VN định nghĩa dân chủ là gì, và phát hiện một vài khác biệt thú vị. Bách khoa toàn thư định nghĩa về dân chủ như sau: “hình thức tổ chức thiết chế chính trị của xã hội dựa trên việc thừa nhận nhân dân là nguồn gốc của quyền lực, thừa nhận nguyên tắc bình đẳng và tự do.” Sau đó, trang này còn định nghĩa/giải thích dân chủ xã hội chủ nghĩa như sau: “ […]DC xã hội chủ nghĩa là DC của đại đa số nhân dân, gắn với công bằng xã hội, chống áp bức bất công; được thực hiện trong thực tế trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, được thể chế hoá bằng pháp luật và được pháp luật bảo đảm. Đảng cộng sản là người lãnh đạo trong nền DC đó.” Định nghĩa này không dễ hiểu chút nào! Từ điển wikipedia định nghĩa dân chủ là một hình thức chính phủ mà tất cả công dân hợp pháp tham dự - qua người đại diện hay trực tiếp – một cách bình đẳng vào việc để nghị, phát triển và tạo ra luật pháp. Một thể chế dân chủ, theo wikipedia, là bao gồm các điều kiện xã hội, kinh tế và văn hóa cho phép người dân tham gia một cách bình đẳng và tự do vào việc tự lập chính trị. Còn Karl Popper, một triết gia về khoa học, định nghĩa dân chủ là đối nghịch với độc tài, chuyên chế; dân chủ là tạo cơ hội của người dân kiểm soát lãnh đạo của họ và truất phế lãnh đạo mà không cần đến một cuộc cách mạng. So sánh như thế thì thấy định nghĩa dân chủ của sách báo Việt Nam còn rất khác so với cách hiểu chung trên thế giới.
Nói đến tự do, tôi thấy thật là đáng ngại khi tác giả kết thúc bài viết bằng một câu văn so sánh con người với súc vật về tự do: “Con người không thể đòi quyền tự do cắn xé đồng loại như con vật, nói rộng ra, không thể ‘thích làm gì thì làm’ như con vật.” Tôi e rằng tác giả đã [cố tình?] hiểu sai ý nghĩa của hai chữ “tự do” trong bài của ông Lê Hiếu Đằng. Không một người có học nghiêm túc nào lại nói đến quyền “tự do thích làm gì thì làm như con vật”. Một xã hội tự do cho phép các thành viên trong xã hội quyền tự do làm những gì họ thích nhưng phải tôn trọng quyền tự do của người khác và tôn trọng đạo lí xã hội. Một cá nhân có thể tự do mạt sát người khác là súc vật nhưng sự mạt sát đó vi phạm đạo lí làm người trong một xã hội văn minh.
Theo tôi hiểu, ông Lê Hiếu Đằng đề cập đến tự do như là một ý tưởng chính trị, như tự do tư tưởng, tự do ngôn luận, tự do tín ngưỡng, v.v. (Đâu có ai thấp đến độ nói đến tự do giết người!) Tự do tư tưởng và ngôn luận là môi trường tốt nhất để đi đến sự đồng thuận trong điều kiện bất đồng chính kiến. Không ai có thể nói đúng 100% và cũng chẳng ai nói sai 100%, nhưng trong một xã hội tự do báo chí, những ý kiến sẽ hoàn hảo hơn và hi vọng sẽ đạt đến chân lí. Chính vì thế mà trước đây Nguyễn Ái Quốc đã than rằng “Mãi tới bây giờ chưa có một người Việt Nam nào được phép xuất bản một tờ báo nào cả. Tôi gọi báo là một tờ báo về chính trị, về kinh tế hay văn học như ta thấy ở Châu Âu và các nước Châu Á khác chứ không phải một tờ báo do chính quyền thành lập.” Ông cụ mà sống lại chắc cũng không hài lòng với tình trạng hiện nay.
Nói tóm lại, ở vài nước phương Tây (và tôi tin là các nước khác ở châu Á), những nơi mà người ta không tự xưng là tự do và dân chủ, tù nhân có quyền tự do theo học đại học. Theo như ông Lê Hiếu Đằng thuật lại thì ngày xưa VNCH cũng cho phép tù nhân được ghi danh học hành một cách chính thống. Không có lí do gì một thể chế văn minh với tiêu chí “độc lập, tự do, hạnh phúc” mà không cho phép tù nhân quyền theo học đại học.
6 comments:
Tôi nghĩ đối với những cái đầu đất, lưỡi gỗ hay bút bồi trên trên cái tờ báo...hại qđnd thì không đáng để GS Tuấn phí công bình luận. Tuy nhiên đọc bài viết của NVT thì luôn thấy thú vị và bổ ích do tính chất giàu thông tin của bài viết. Xin cám ơn.
Cho mình ké chút
http://bloganhvu.blogspot.com/2013/08/oi-ieu-voi-tac-gia-cua-oi-ieu-voi-tac.html
Ở Mỹ các nhà tù đều có chương trình dậy học. Có hai chương trình, một là Academic Education hai là Vocational Training.
Các trại tù dành cho thanh thiếu niên bắt buộc tù nhân phải đạt được bằng GED (General Educational Development) trước khi mãn hạn tù và bằng GED cũng là một phần để xét giảm án. Các lớp trung học này hoàn toàn miễn phí. Sau khi đậu GED, tù nhân có thể lấy lớp để có bằng cử nhân. tại Mỹ, muốn học để lấy cử nhân, người tù phải bỏ tiền túi, hoặc được cấp tiền bởi các tổ chức từ thiện hay tư nhân và học online. Ở nhiều nước châu Âu, chính phủ có tài trợ một phần học phí cho các tù nhân theo học các lớp đại học.
Thông tin rất quý, tuy nhiên muốn rõ hơn thì ở Mỹ có những đạo luật nào chi phối cho việc trên (việc học hành của tù nhân)
Anhk.pecc4@evn.com.vn
Có một bài phản biện rất hay của tác giả Trung Nghĩa đối với bọn bồi bút đó thầy. Văn phong của bài này em đọc qua cũng biết tác giả là ai rồi. Nói chung báo nhân dân với quân đội nhân dân chẳng ai thèm đọc cả, nhưng 2 tờ báo này vẫn sống khỏe, chúng sống bằng cơ chế.
Vì quan tâm đến chủ đề này nên đã search google rồi bị lạc đến đây. Thật mừng vì có nhiều người quan tâm đến vấn đề này. Tuy nhiên, hình như "Tù nhân và sự tự do học hành" chỉ là cái cớ tốt để tác giả lái đến vấn đề "dân chủ" thôi.
Post a Comment

markdown:
Thực tình, đọc báo QĐND là một kinh nghiệm không dễ dàng và thoải mái. Những lí giải trong tờ báo đó cùng với những giọng văn đặc thù làm cho người đọc cảm thấy như bị tăng huyết áp. Lại có những lí giải quan trọng mang tính khẳng định nhưng chứng cứ thì chưa được rõ ràng. Tiêu biểu cho tình trạng này là một bài phản ứng trước lời kêu gọi lập đảng chính trị mới của ông Lê Hiếu Đằng, tác giả Trọng Đức viết trên
[QĐND](http://www.qdnd.vn/qdndsite/vi-VN/61/43/5/5/5/257875/Default.aspx)như sau:
“
*Thực tế, với tuổi đời như ông Đằng, chắc ông cũng thừa hiểu, trong thế giới hiện nay, hầu như chẳng có nước nào, kể cả những nước đang tự vỗ ngực là dân chủ và muốn áp đặt kiểu dân chủ của mình làm ‘khuôn vàng, thước ngọc’ cho toàn thế giới, cho phép tù nhân đang thụ án ra tù để đi thi đại học. Ở Việt Nam cũng vậy*.”
Tôi e rằng phán xét của tác giả là một sai lầm nghiêm trọng. Ở các nước như Úc, Anh và Mĩ (những nơi tôi có chút kinh nghiệm), tù nhân có quyền ghi danh theo học tại các trường cao đẳng dạy nghề và đại học. Dĩ nhiên, họ chỉ theo học các chương trình hàm thụ. Mấy năm trước đây, báo chí Úc đưa tin về một tù nhân thuộc nhóm “tù nhân nguy hiểm” sau khi ra tù lấy liền một lượt 2 bằng đại học! Ở Anh cũng có khá nhiều tù nhân vừa thụ án vừa theo học đại học từ xa. Những chương trình học tù nhân hay theo đuổi là … luật. Ngoài luật khoa, các tù nhân còn thích theo học các chương trình về kinh tế và khoa học xã hội.
Chẳng những tù nhân được theo học đại học, mà Nhà nước và các đại học còn chủ động đem giáo dục đến cho họ. Chẳng hạn như ở bang Nam Úc, Đại học Flinders còn có chương trình dự bị đại học cho những tù nhân chưa có bằng trung học, để trong thời gian thụ án, họ có thể tiếp tục học đại học. Theo chương trình này thì giảng viên của trường đến tận nhà tù để giảng dạy. Họ nói đó là một chương trình độc đáo chỉ có ở Úc, nhưng tôi không rõ có thật sự Úc đi tiên phong trong việc đem giáo dục đại học đến tù nhân hay không.
Những nước đó (Úc, Anh, Mĩ) không “tự vỗ ngực là dân chủ”. Họ thậm chí còn không có những tiêu đề như “Độc lập, tự do, hạnh phúc” dưới quốc danh. Nhưng họ xem đem giáo dục đến tù nhân (không phải “giáo dục tù nhân” hay “cải tạo tù nhân”) là một vấn đề nhân quyền. Nói cách khác, dù trong môi trường mất tự do, nhưng tù nhân có quyền tự do được theo học. Còn phía nhà cầm quyền thì họ xem việc đem giáo dục đến tù nhân là một cách giúp cho họ nhận thức được cái đúng và cái sao, hay cũng là một hình thức giúp cho tù nhân hòa nhập với xã hội khi họ xong án tù phạt.
Báo chí và chính phủ các nước đó cũng chẳng phùng mang trợn mắt khi công dân họ có ý kiến khác chính phủ. Có thể các nước đó chưa biết đến câu nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh (
*“Dân chủ là để cho dân mở mồm ra nói. Dân chủ là đừng bịt miệng dân”* *) nhưng những gì xảy ra trong thực tế tại các nước đó đúng như câu nói nổi tiếng đó.*
Bài báo còn có đoạn viết về dân chủ mà tôi nghĩ sẽ làm cho người đọc, kể cả người viết cái note này, lúng túng vì không biết logic đằng sau ra sao. Ví dụ như cách giải thích “
*Trên thực tế, dân chủ không phụ thuộc vào chế độ độc đảng hay đa đảng mà nó phụ thuộc vào bản chất chế độ cầm quyền phục vụ giai cấp nào*.” Giải thích thế nào là dân chủ thì chắc đòi hỏi cả một bài luận văn dài, và trong thực tế đã có nhiều học giả giải thích về câu hỏi này. Cá nhân tôi thì nghĩ đơn giản là dân chủ cũng phụ thuộc vào thể chế đa đảng. Theo cách hiểu của tôi (và chắc nhiều người khác nữa), dân chủ là một hệ thống chính trị mà trong đó sự cạnh tranh quyền lực được diễn ra một cách công minh, là hệ thống chính trị mà người dân cho quyền chọn và truất phế người lãnh đạo và lãnh đạo phải có trách nhiệm với xã hội và người dân. Bởi vì bản chất là cạnh tranh, nên đa đảng là điều tất yếu. Còn nếu chỉ có một đảng thì cạnh tranh chỉ xảy ra trong nội bộ chứ không thể xảy ra ngoài đảng được, và rất khó xem đó là “dân chủ”.
Sẵn dịp, tôi tò mò tìm hiểu xem các Bách khoa từ điển VN định nghĩa dân chủ là gì, và phát hiện một vài khác biệt thú vị.
[Bách khoa toàn thư](http://bachkhoatoanthu.vass.gov.vn/noidung/tudien/Lists/GiaiNghia/View_Detail.aspx?TuKhoa=d%C3%A2n%20ch%E1%BB%A7&ChuyenNganh=0&DiaLy=0&ItemID=33988)định nghĩa về dân chủ như sau: “ *hình thức tổ chức thiết chế chính trị của xã hội dựa trên việc thừa nhận nhân dân là nguồn gốc của quyền lực, thừa nhận nguyên tắc bình đẳng và tự do.”*Sau đó, trang này còn định nghĩa/giải thích dân chủ xã hội chủ nghĩa như sau: “ ** *[…]* *DC xã hội chủ nghĩa là DC của đại đa số nhân dân, gắn với công bằng xã hội, chống áp bức bất công; được thực hiện trong thực tế trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, được thể chế hoá bằng pháp luật và được pháp luật bảo đảm. Đảng cộng sản là người lãnh đạo trong nền DC đó*.” Định nghĩa này không dễ hiểu chút nào! Từ điển wikipedia định nghĩa dân chủ là một hình thức chính phủ mà tất cả công dân hợp pháp tham dự - qua người đại diện hay trực tiếp – một cách bình đẳng vào việc để nghị, phát triển và tạo ra luật pháp. Một thể chế dân chủ, theo wikipedia, là bao gồm các điều kiện xã hội, kinh tế và văn hóa cho phép người dân tham gia một cách bình đẳng và tự do vào việc tự lập chính trị. Còn Karl Popper, một triết gia về khoa học, định nghĩa dân chủ là đối nghịch với độc tài, chuyên chế; dân chủ là tạo cơ hội của người dân kiểm soát lãnh đạo của họ và truất phế lãnh đạo mà không cần đến một cuộc cách mạng. So sánh như thế thì thấy định nghĩa dân chủ của sách báo Việt Nam còn rất khác so với cách hiểu chung trên thế giới.
Nói đến tự do, tôi thấy thật là đáng ngại khi tác giả kết thúc bài viết bằng một câu văn so sánh con người với súc vật về tự do: “
*Con người không thể đòi quyền tự do cắn xé đồng loại như con vật, nói rộng ra, không thể ‘thích làm gì thì làm’ như con vật*.” Tôi e rằng tác giả đã [cố tình?] hiểu sai ý nghĩa của hai chữ “tự do” trong bài của ông Lê Hiếu Đằng. Không một người có học nghiêm túc nào lại nói đến quyền “tự do thích làm gì thì làm như con vật”. Một xã hội tự do cho phép các thành viên trong xã hội quyền tự do làm những gì họ thích nhưng phải tôn trọng quyền tự do của người khác và tôn trọng đạo lí xã hội. Một cá nhân có thể tự do mạt sát người khác là súc vật nhưng sự mạt sát đó vi phạm đạo lí làm người trong một xã hội văn minh.
Theo tôi hiểu, ông Lê Hiếu Đằng đề cập đến
*tự do*như là một ý tưởng chính trị, như tự do tư tưởng, tự do ngôn luận, tự do tín ngưỡng, v.v. (Đâu có ai thấp đến độ nói đến tự do giết người!) Tự do tư tưởng và ngôn luận là môi trường tốt nhất để đi đến sự đồng thuận trong điều kiện bất đồng chính kiến. Không ai có thể nói đúng 100% và cũng chẳng ai nói sai 100%, nhưng trong một xã hội tự do báo chí, những ý kiến sẽ hoàn hảo hơn và hi vọng sẽ đạt đến chân lí. Chính vì thế mà trước đây Nguyễn Ái Quốc đã than rằng “ *Mãi tới bây giờ chưa có một người Việt Nam nào được phép xuất bản một tờ báo nào cả. Tôi gọi báo là một tờ báo về chính trị, về kinh tế hay văn học như ta thấy ở Châu Âu và các nước Châu Á khác chứ không phải một tờ báo do chính quyền thành lập.*” Ông cụ mà sống lại chắc cũng không hài lòng với tình trạng hiện nay.
Nói tóm lại, ở vài nước phương Tây (và tôi tin là các nước khác ở châu Á), những nơi mà người ta không tự xưng là tự do và dân chủ, tù nhân có quyền tự do theo học đại học. Theo như ông Lê Hiếu Đằng thuật lại thì ngày xưa VNCH cũng cho phép tù nhân được ghi danh học hành một cách chính thống. Không có lí do gì một thể chế văn minh với tiêu chí “độc lập, tự do, hạnh phúc” mà không cho phép tù nhân quyền theo học đại học.
## 6 comments:
Tôi nghĩ đối với những cái đầu đất, lưỡi gỗ hay bút bồi trên trên cái tờ báo...hại qđnd thì không đáng để GS Tuấn phí công bình luận. Tuy nhiên đọc bài viết của NVT thì luôn thấy thú vị và bổ ích do tính chất giàu thông tin của bài viết. Xin cám ơn.
Cho mình ké chút
http://bloganhvu.blogspot.com/2013/08/oi-ieu-voi-tac-gia-cua-oi-ieu-voi-tac.html
Ở Mỹ các nhà tù đều có chương trình dậy học. Có hai chương trình, một là Academic Education hai là Vocational Training.
Các trại tù dành cho thanh thiếu niên bắt buộc tù nhân phải đạt được bằng GED (General Educational Development) trước khi mãn hạn tù và bằng GED cũng là một phần để xét giảm án. Các lớp trung học này hoàn toàn miễn phí. Sau khi đậu GED, tù nhân có thể lấy lớp để có bằng cử nhân. tại Mỹ, muốn học để lấy cử nhân, người tù phải bỏ tiền túi, hoặc được cấp tiền bởi các tổ chức từ thiện hay tư nhân và học online. Ở nhiều nước châu Âu, chính phủ có tài trợ một phần học phí cho các tù nhân theo học các lớp đại học.
Thông tin rất quý, tuy nhiên muốn rõ hơn thì ở Mỹ có những đạo luật nào chi phối cho việc trên (việc học hành của tù nhân)
Anhk.pecc4@evn.com.vn
Có một bài phản biện rất hay của tác giả Trung Nghĩa đối với bọn bồi bút đó thầy. Văn phong của bài này em đọc qua cũng biết tác giả là ai rồi. Nói chung báo nhân dân với quân đội nhân dân chẳng ai thèm đọc cả, nhưng 2 tờ báo này vẫn sống khỏe, chúng sống bằng cơ chế.
Vì quan tâm đến chủ đề này nên đã search google rồi bị lạc đến đây. Thật mừng vì có nhiều người quan tâm đến vấn đề này. Tuy nhiên, hình như "Tù nhân và sự tự do học hành" chỉ là cái cớ tốt để tác giả lái đến vấn đề "dân chủ" thôi.
Post a Comment

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Server: GSE

Cache-Control: private, max-age=0

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận Từ vựng của Urban mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.

Cache-Control: max-age=3600, public

Via: 1.1 varnish

X-Cache: MISS

Server: Cowboy

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Vary: Accept-Encoding

Accept-Ranges: bytes


text:
¯\_(ツ)_/¯
There aren't any definitions for brodingo yet.
Can you define it?
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận Từ vựng của Urban mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.×

markdown:
¯\_(ツ)_/¯
There aren't any definitions for
*brodingo* yet.
Can you define it?
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận
**Từ vựng của Urban** mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.


text:
Sign in to post new definitions, images, and sounds and create lists of favorites.
Sign in to post new definitions, images, and sounds and create lists of favorites.
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận Từ vựng của Urban mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.×

markdown:
Sign in to
**post new definitions, images, and sounds** and create lists of favorites.
Sign in to
**post new definitions, images, and sounds** and create lists of favorites.
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận
**Từ vựng của Urban** mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.

Cache-Control: max-age=0, private, must-revalidate


text:
1. Gà 4 chân, 3 cánh, 2 phao câu ở Đăk Nông
Anh Nguyễn Quốc Việt ở tại tổ dân phố 1, phường Nghĩa Phú, thị xã Gia Nghĩa sở hữu một chú gà có 4 chân, 3 cánh và có đến 2 phao câu. Ban đầu, cả bốn chân của chú gà này đều bằng nhau nhưng càng lớn, 2 chân mọc sát phía dưới hậu môn teo lại và xếp chéo lại phía trên nên chú gà vẫn đi lại, chạy nhảy một cách dễ dàng. Còn chiếc cánh thứ 3 nhỏ hơn, mọc lệch gần chiếc cánh bên trái. 2 chiếc phao câu tương đối lớn và đều nhau.
Chú gà kỳ lạ.
2. Xuất hiện bê 2 cằm, 2 lưỡi và 4 lỗ mũi
Vào cuối tháng 6 năm nay, hàng trăm người dân đã kéo đến nhà bà Nguyễn Thị Phú (52 tuổi, ngụ khối phố 8, phường An Sơn, TP Tam Kỳ, Quảng Nam) để tận mắt chứng kiến con bê có hình thù kỳ lạ.
Người dân kéo đến nhà bà Nguyễn Thị Phú để xem con bê có hình thù kỳ lạ.
Theo bà Phú, vào khoảng 7h ngày 27/6, bò mẹ chuyển dạ và sinh ra một con bê có đến 2 cằm, 2 lưỡi và 4 lỗ mũi. Từ khi sinh ra đến nay, con bê này không thể bú sữa mẹ nên rất yếu ớt. Bà Phú phải nấu cháo lấy nước pha với sữa cho con bê uống.
3. Xôn xao vụ bê có cánh ở Tây Ninh
Con bê của gia đình anh Biện Văn Hưởng (26 tuổi, ngụ ấp Suối Dộp, xã Thái Bình, H.Châu Thành, Tây Ninh) sinh ra đã bị “khuyết” 2 chân trước và nó không thể đứng để bú sữa mẹ. Hàng trăm người đã kéo đến nhà anh Hưởng xem vì nghe đồn bê nhà anh còn... có cánh.
Bê 2 chân tại Tây Ninh.
Tuy nhiên, thông tin “bê có cánh” chỉ là sự thêu dệt của một số người; sau đó được đồn thổi, khiến nhiều người hiếu kỳ lũ lượt kéo đến nhà anh Hưởng. Tuy con bê to con, khá khỏe nhưng chỉ có 2 chân sau, “khuyết” 2 chân trước. Ở chỗ chân trái trước của bê lòi ra một cục thịt nhỏ nhìn tựa cánh gà. Có lẽ vì điều này mà có lời đồn bê có cánh?
4. Cá lạ cắn đứt dương vật 2 trẻ em
Đầu tháng 8 vừa qua, tại xã Tân Kiều, huyện Tháp Mười, Đồng Tháp, 2 em bé xuống sông Kênh Giữa (xã Tân Kiều) tắm thì bị cá lạ cắn vào dương vật. Theo hồ sơ bệnh án, Hảo bị cá cắn tét da, đứt khoảng nửa thân dương vật. Còn cháu Thiện bị cắn đứt gần lìa, chỉ còn dính miếng da nhỏ. Do đó, các bác sĩ tiến hành phẫu thuật, khâu lại. Sau đó, sức khỏe hai cháu đã dần hồi phục.
Vì chưa xác định danh tính loại cá tấn công cháu Hảo, cháu Thiện nên chính quyền địa phương chỉ cảnh báo tạm thời không cho trẻ nhỏ tắm sông.
Hiện tại, người dân địa phương vẫn chưa xác định được danh tính của loài cá “hung thủ” tấn công cháu Hảo và cháu Thiện nên tạm thời chính quyền địa phương cảnh báo với các phụ huynh không nên cho trẻ em xuống sông này tắm.
5. Bướm lạ tấn công ngư dân trên biển
Trung tuần tháng 8 vừa qua, ngư dân miền Trung lo lắng vì bị hàng triệu con bướm lạ tấn công khi đang đánh bắt trên biển. Ông Trần Ngọc Bảy, ngư dân tàu QNa 95 009 TS, ở thôn Tân An, xã Bình Minh, huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam cho biết, trong 1 lần đi ghe ra biển (vùng biển tỉnh Quảng Nam), ông chứng kiến 1 đàn bướm màu xanh, màu đen bay rợp trời.
Nhiều ngư dân khác ở xã Bình Minh cũng phản ánh tình trạng bị bướm đen tấn công trên biển nhưng không biết nó từ đâu tới với mật độ dày đặc. Theo ngư dân, trong hàng triệu con bướm lạ này, có con màu xanh khi bay tông vào người ngư dân là xịt ra nước màu xanh rất ngứa ngáy. Thường sau khi tiếp cận vào người ngư dân, bướm lạ chui vào tay áo, cổ áo, khiến họ phải gãi có khi đến “bật cả máu vẫn chưa hết ngứa”.
Lần lượt từ trái sang phải, hai ngư dân Đặng Đức và Trần Công Tĩnh kể chuyện bị bướm “quấy nhiễu”.
6. Bắt được chim lạ, nghi là đại bàng núi
Chiều 19/8, anh Trần Văn Hai, bảo vệ Trường mẫu giáo Trăng Non, phường 7, TP. Bạc Liêu phát hiện 1 con chim lạ hình giống cú mèo sà đậu phía sau hoa viên của trường. Qua khảo sát thì có thể đây là loại chim đại bàng núi thuộc loại quý hiếm vì có mào dựng trên chóp đầu trông rất lạ mắt. Chim nặng gần 2kg và 2 cánh xòe dài gần 0,5m.
Chim lạ nghi là đại bàng núi.
Có người trả 10 triệu đồng mua con chim này nhưng anh Hai không bán.
7. Phát hiện heo con có mũi voi
Con heo nái của ông Nguyễn Văn Út (Út Lớn, ở ấp Hòa Hưng, xã Hòa Bình Thạnh, huyện Châu Thành-An Giang) vừa đẻ ra bầy heo 10 con, trong đó, có một con giống như con… voi.
Heo con giống… voi. Ảnh chụp sáng ngày 11/7.
Ông Út Lớn cho biết, con heo nái khoảng 220kg đã đẻ 5 lứa, đàn con vẫn khỏe mạnh. Tuy nhiên, đến lứa thứ 6, heo mẹ chuyển dạ, ông nhờ một kỹ thuật viên thú y giúp đỡ đẻ, 9 con lọt lòng có hình dạng bình thường, đến con thứ 10 trông giống như con… voi, bởi trên trán có cái mũi dài thòng xuống tới miệng như cái vòi.
Viết phản hồi

markdown:
1.
[Gà 4 chân, 3 cánh, 2 phao câu ở Đăk Nông](http://vietbao.vn/Xa-hoi/Ga-4-chan-3-canh-2-phao-cau/75340616/157/)
Anh Nguyễn Quốc Việt ở tại tổ dân phố 1, phường Nghĩa Phú, thị xã Gia Nghĩa sở hữu một chú gà có 4 chân, 3 cánh và có đến 2 phao câu. Ban đầu, cả bốn chân của chú gà này đều bằng nhau nhưng càng lớn, 2 chân mọc sát phía dưới hậu môn teo lại và xếp chéo lại phía trên nên chú gà vẫn đi lại, chạy nhảy một cách dễ dàng. Còn chiếc cánh thứ 3 nhỏ hơn, mọc lệch gần chiếc cánh bên trái. 2 chiếc phao câu tương đối lớn và đều nhau.
Chú gà kỳ lạ.
2. Xuất hiện bê 2 cằm, 2 lưỡi và 4 lỗ mũi
Vào cuối tháng 6 năm nay, hàng trăm người dân đã kéo đến nhà bà Nguyễn Thị Phú (52 tuổi, ngụ khối phố 8, phường An Sơn, TP Tam Kỳ, Quảng Nam) để tận mắt chứng kiến con bê có hình thù kỳ lạ.
Người dân kéo đến nhà bà Nguyễn Thị Phú để xem con bê có hình thù kỳ lạ.
Theo bà Phú, vào khoảng 7h ngày 27/6, bò mẹ chuyển dạ và sinh ra một con bê có đến 2 cằm, 2 lưỡi và 4 lỗ mũi. Từ khi sinh ra đến nay, con bê này không thể bú sữa mẹ nên rất yếu ớt. Bà Phú phải nấu cháo lấy nước pha với sữa cho con bê uống.
3.
[Xôn xao vụ bê có cánh ở Tây Ninh](http://vietbao.vn/Xa-hoi/Be-co-canh-chi-la-be-bi-tat/2131506140/157/)
Con bê của gia đình anh Biện Văn Hưởng (26 tuổi, ngụ ấp Suối Dộp, xã Thái Bình, H.Châu Thành, Tây Ninh) sinh ra đã bị “khuyết” 2 chân trước và nó không thể đứng để bú sữa mẹ. Hàng trăm người đã kéo đến nhà anh Hưởng xem vì nghe đồn bê nhà anh còn... có cánh.
Bê 2 chân tại Tây Ninh.
Tuy nhiên, thông tin “bê có cánh” chỉ là sự thêu dệt của một số người; sau đó được đồn thổi, khiến nhiều người hiếu kỳ lũ lượt kéo đến nhà anh Hưởng. Tuy con bê to con, khá khỏe nhưng chỉ có 2 chân sau, “khuyết” 2 chân trước. Ở chỗ chân trái trước của bê lòi ra một cục thịt nhỏ nhìn tựa cánh gà. Có lẽ vì điều này mà có lời đồn bê có cánh?
4.
[Cá lạ cắn đứt dương vật 2 trẻ em](http://vietbao.vn/Xa-hoi/Ca-noc-mit-la-thu-pham-can-tre-em-tam-song/2131524932/157/)
Đầu tháng 8 vừa qua, tại xã Tân Kiều, huyện Tháp Mười, Đồng Tháp, 2 em bé xuống sông Kênh Giữa (xã Tân Kiều) tắm thì bị cá lạ cắn vào dương vật. Theo hồ sơ bệnh án, Hảo bị cá cắn tét da, đứt khoảng nửa thân dương vật. Còn cháu Thiện bị cắn đứt gần lìa, chỉ còn dính miếng da nhỏ. Do đó, các bác sĩ tiến hành phẫu thuật, khâu lại. Sau đó, sức khỏe hai cháu đã dần hồi phục.
Vì chưa xác định danh tính loại cá tấn công cháu Hảo, cháu Thiện nên chính quyền địa phương chỉ cảnh báo tạm thời không cho trẻ nhỏ tắm sông.
Hiện tại, người dân địa phương vẫn chưa xác định được danh tính của loài cá “hung thủ” tấn công cháu Hảo và cháu Thiện nên tạm thời chính quyền địa phương cảnh báo với các phụ huynh không nên cho trẻ em xuống sông này tắm.
5.
[Bướm lạ tấn công ngư dân trên biển](http://vietbao.vn/Xa-hoi/Ngu-dan-hoang-mang-vi-buom-la-tan-cong/22085252/157/)
Trung tuần tháng 8 vừa qua, ngư dân miền Trung lo lắng vì bị hàng triệu con bướm lạ tấn công khi đang đánh bắt trên biển. Ông Trần Ngọc Bảy, ngư dân tàu QNa 95 009 TS, ở thôn Tân An, xã Bình Minh, huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam cho biết, trong 1 lần đi ghe ra biển (vùng biển tỉnh Quảng Nam), ông chứng kiến 1 đàn bướm màu xanh, màu đen bay rợp trời.
Nhiều ngư dân khác ở xã Bình Minh cũng phản ánh tình trạng bị bướm đen tấn công trên biển nhưng không biết nó từ đâu tới với mật độ dày đặc. Theo ngư dân, trong hàng triệu con bướm lạ này, có con màu xanh khi bay tông vào người ngư dân là xịt ra nước màu xanh rất ngứa ngáy. Thường sau khi tiếp cận vào người ngư dân, bướm lạ chui vào tay áo, cổ áo, khiến họ phải gãi có khi đến “bật cả máu vẫn chưa hết ngứa”.
Lần lượt từ trái sang phải, hai ngư dân Đặng Đức và Trần Công Tĩnh kể chuyện bị bướm “quấy nhiễu”.
6.
[Bắt được chim lạ, nghi là đại bàng núi](http://vietbao.vn/Xa-hoi/Bac-Lieu-Bat-duoc-chim-la-nghi-la-dai-bang-nui/2131527131/157/)
Chiều 19/8, anh Trần Văn Hai, bảo vệ Trường mẫu giáo Trăng Non, phường 7, TP. Bạc Liêu phát hiện 1 con chim lạ hình giống cú mèo sà đậu phía sau hoa viên của trường. Qua khảo sát thì có thể đây là loại chim đại bàng núi thuộc loại quý hiếm vì có mào dựng trên chóp đầu trông rất lạ mắt. Chim nặng gần 2kg và 2 cánh xòe dài gần 0,5m.
Chim lạ nghi là đại bàng núi.
Có người trả 10 triệu đồng mua con chim này nhưng anh Hai không bán.
7.
[Phát hiện heo con có mũi voi](http://vietbao.vn/Xa-hoi/Ky-la-heo-nai-de-heo-con-giong-voi/75342131/157/)
Con heo nái của ông Nguyễn Văn Út (Út Lớn, ở ấp Hòa Hưng, xã Hòa Bình Thạnh, huyện Châu Thành-An Giang) vừa đẻ ra bầy heo 10 con, trong đó, có một con giống như con… voi.
Heo con giống… voi. Ảnh chụp sáng ngày 11/7.
Ông Út Lớn cho biết, con heo nái khoảng 220kg đã đẻ 5 lứa, đàn con vẫn khỏe mạnh. Tuy nhiên, đến lứa thứ 6, heo mẹ chuyển dạ, ông nhờ một kỹ thuật viên thú y giúp đỡ đẻ, 9 con lọt lòng có hình dạng bình thường, đến con thứ 10 trông giống như con… voi, bởi trên trán có cái mũi dài thòng xuống tới miệng như cái vòi.
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi

Cache-Control: max-age=280, public