markdown:
|
|![]()
|Nguyễn Quí Đức
|
Ảnh: KQED/Jenny Doll
Lưu vong, hai chữ ấy có ý nghĩa gì với Nguyễn Quí Đức, một trong những nhà văn Mĩ gốc Việt thành thạo cả hai thứ tiếng Việt và Anh, có những thành công được ghi nhận rộng rãi trong giới văn học và truyền thông ở Mĩ? Tác phẩm viết bằng tiếng Việt mới nhất của Nguyễn Quí Đức, truyện ngắn "Ngao du" trong talawas chủ nhật kì này, dẫn chúng ta vào cuộc hành trình lạ lùng của một người đàn ông Việt Nam đứng trước những câu hỏi của cuộc đời lưu vong trong một xã hội xa lạ và đi tìm câu trả lời bằng cách
*mất tích vào quá khứ u uất* của Việt Nam. Lưu vong, là đào thoát hay trở về? Từng cá nhân con người lẻ loi, dẫu đi hay ở, đứng ở đâu trong cái vòng xoay không hề báo trước của lịch sử? Mời bạn đọc cùng chia sẻ.
talawas chủ nhật
Nguyễn Quí Đức
# Ngao du
Cả tuần, ông Toàn lục đục thay dầu, xiết thắng, chỉnh lại máy xe. Chiếc Toyota màu vàng gụ, đời khá mới, thằng Dũng tặng cho ông lúc ông qua Mỹ được ba tháng. Nó là đứa con đầu.
Buổi chiều mấy đứa con đi làm, đi học về, trời cuối thu, năm sáu giờ đã tối đen. Thấy bố nhọc nhằn với chiếc xe, mấy đứa không nói gì. Chỉ một lần, thằng Cường, bây giờ đổi tên là Cowen, ú ớ mấy chữ xong rồi nói tiếng Anh, bảo ông đem xe đi tiệm cho khoẻ. Nó là đứa con út, sanh được ba tháng thì mẹ mang chạy tản cư sang Mỹ với hai đứa anh và con chị lớn. Lúc đó đóng đồn tại Quảng Trị, ông Toàn bị bắt giải lên Trường Sơn.
Cả đám con ông Toàn cứ nằm lì trong phòng. Nghe nhạc, coi ti-vi, nói chuyện điện thoại liên tu bất tận. Hay là ngồi hàng giờ trước cái máy điện toán. Giờ cơm thì ló đầu ra, nhồm nhoàm mấy món pizza, hamburger hay thịt gà chiên như bầy thú. Mẹ chúng hỏi gì thì chỉ ậm ừ mấy tiếng. Xong rồi chia nhau rửa chén, rồi lại rúc vào phòng. Ông Toàn sống bên cạnh chúng như một bóng ma. Ít nói, lại càng ít cười. Hôm qua thằng Cường thắc mắc tại sao ba sửa xe. Mẹ nó nói, ôi ba làm gì thì ba biết. Mẹ không hiểu được đâu. Bà trả lời tiếng Anh, ông Toàn nghe chữ được chữ không. Ông học tiếng Anh đã được chín tháng, từ ngày qua Mỹ. Nhưng ông đã già, tâm thần mệt nhọc. Học bao nhiêu quên bấy nhiêu. Bạn cũ hỏi, ông cứ cười. Thôi, tôi đi cắt cỏ mà sống. Tiếng Anh, tiếng Mỹ làm gì. Học nhiều quên nhiều, học ít quên ít. Không học không quên.
Cơm nước xong, ông Toàn bỏ xuống dưới phòng kho, giặt áo quần. Thường thì ông ngồi đọc mấy tờ báo xin trong chợ Việt Nam, áo quần chỉ giặt vào ngày cuối tuần. Bà vợ để mặc ông.
Cuối tuần, ông Toàn nấu một nồi phở. Thằng Dũng, bây giờ tên là Don, ăn hai bát. Mấy đứa kia chỉ lấy một tô nhỏ, ăn không hết lại bỏ mứa. Thằng Cường ôm điện thoại, rủ bạn đi ăn tiệm. Con Loan (Lou-Ann) và thằng Tuấn (Tony) cũng đi chơi đến khuya. Ông Toàn ở nhà, vào ra với vợ, nhưng hai người ít nói gì với nhau. Bà Toàn thời con gái tên là Vân, bây giờ đổi là Vanna. Bà Vanna bán địa ốc được tiền lắm, nhưng giờ giấc đòi hỏi. Sáng chúa nhật, bà rủ ông đi thăm bạn, luôn tiện đưa khách đi coi căn nhà. Ông Toàn nói thôi, không đi. Ông nói bà ở nhà với ông có chuyện. Bà trả lời, chuyện gì thì mai mốt hẳn tính, em đã hẹn, phải đi. Ông lại lục đục với chiếc xe. Ngày xưa ông là lính thiết giáp, xe tăng ông còn không ngán, huống gì chiếc Toyota này—trừ mấy bộ phận điện tử tối tân quá thì ông đành bó tay. Xong phần máy móc, ông khuân mấy thùng giấy cho vào thùng xe. Ðồ đạc trong thùng ông mua dần dà từ mấy tuần qua tại mấy cửa tiệm vừa Việt vừa Mỹ.
Tối chúa nhật ai cũng lo đi ngủ sớm. Không ai nói gì với ông, cũng không ai muốn nghe ông nói điều gì. Cuối tuần trôi qua như mọi cuối tuần thông thường.
Sáng thứ hai, mọi người máy móc ra khỏi nhà. Bà Toàn đi làm lúc tám giờ kém. Con Loan, thằng Dũng cũng thế. Một đứa đang tập sự làm bác sĩ, đứa kia vừa ra trường, kỹ sư điện tử. Thằng Cường đi học. Mỗi người một chiếc xe. Ông Toàn qua Mỹ, thấy con cái học hành thành đạt, cũng hả dạ, và biết ơn bà vợ.
Chín giờ sáng ông Toàn cũng lái xe đi. Như mọi hôm, ông rời nhà lúc chín giờ, đến trung tâm huấn luyện sinh ngữ và huấn nghệ lúc chín giờ mười lăm. Lớp học bắt đầu vào chín giờ rưỡi. Người dạy Anh văn đáng tuổi con gái ông, nhưng dầu gì cũng là bậc thầy cô. Còn người dạy ông về nghề điện tử là một anh Mỹ béo phì, vừa giảng bài vừa thở hổn hển như sắp lên cơn đau tim.
Nhưng hôm nay, ông Toàn không đến trường. Ông thảy một cái va-ly nhỏ vào ghế sau, cho xe chạy về phía xa lộ. Buổi chiều bà Toàn về đến nhà thì thằng Cường giao cho bà tờ giấy ông viết bằng tiếng Việt, nó đọc không hiểu. Ông Toàn nhắn là có chuyện cần phải đi xa, xa lắm, nhưng không nói là đi đâu. Ông nói đi không biết bao giờ về.
Lái xe được hơn ba tiếng, ông Toàn thấy buồn ngủ. Trưa mùa cuối thu có nắng dịu, ông quay kính xuống cho gió lạnh lùa vào, nhưng vẫn không thấy hết cơn buồn ngủ. Ông tấp vào một quán ăn bên đường, một loại nhà hàng nằm khắp nơi cạnh các xa lộ. Ông đậu xe, vào quán uống một ly cà phê. Sau đó ông gọi món ăn. Khi người bồi bàn dọn cho ông đĩa thịt chiên thì ông điềm đạm rút từ trong cái túi nhỏ ra một chai nước mắm, và một cái bao ny-lông đựng mấy trái ớt hiểm. Có ớt, có nước mắm, ông ăn uống ngon lành. Ăn xong, ông xin một ly nước sôi, tự pha cho mình một ly trà cỏ ngọt một người lính cũ của ông mang từ Ðà Lạt qua Mỹ tặng ông.
Ông Toàn lái xe hết một ngày, ở qua đêm tại một khách sạn loại rẻ tiền cạnh xa lộ. Nước Mỹ bát ngát, toàn là xa lộ. Có nơi là những cánh đồng có hàng chục ngàn con bò đủ màu. Ông nghĩ, ước gì mà Việt Nam mình được một phần sự giàu có của nước Mỹ, cho dân bớt đói, cho người ta bớt khổ. Nhưng rồi ông lại nghĩ, lịch sử thăng trầm của người Việt nó như là một thứ số phận kéo dài từ thế hệ này qua thế hệ khác, từ thế kỷ này qua thế kỷ khác, từ đời vua này qua đời vua khác. Giàu sang thật sự thay đổi được số phận con người là bao?
Buổi sáng, ông Toàn rời khách sạn, khởi hành sớm. Cứ vài tiếng lại ghé đâu đó, ăn uống qua loa. Lúc nào cũng một chai nước mắm, một hai trái ớt hiểm, và ly trà cỏ ngọt. Rồi lại lên đường. Tuyệt nhiên không nói chuyện với ai. Quang cảnh hai bên đường lúc đầu cũng làm ông chú ý. Nhưng được chỉ một ngày, còn qua ngày thứ nhì trở đi thì dường như mắt ông mở mà chỉ thấy những cuộn phim chạy bên trong trí óc. Ðôi khi ông âm ỉ một hai câu Kiều, có khi lắc đầu, mếu máo cười mỉm một mình.
Qua ngày thứ ba, ông đến một thành phố lớn. Những vùng đồi núi cây xanh bây giờ đã biến mất. Trước mặt ông và hai bên xa lộ là những toà nhà chọc trời. Xa xa, có một dòng sông. Ông Toàn quyết định ghé vào đây, nghỉ ngơi đôi chút.
Trước tiên, ông vào mướn phòng khách sạn. Áo quần ông vẫn để nguyên trong va-ly, trừ một bộ mặc vào người tươm tất sau khi tắm. Sau đó, ông xem niên giám điện thoại, tìm ra một quán cơm Việt Nam. Ông gọi hỏi đường và lái xe đến tiệm ăn.
Tiệm cơm thanh lịch nằm sát cạnh con sông. Ông Toàn đậu chiếc xe Toyota ở trên dốc đồi, hướng về con sông. Ông tấm tắc nhìn và nhớ đến những dòng sông quê cũ. Sông Hàn ở Ðà Nẵng, sông Thu Bồn ở Hội An, sông Bạch Ðằng ở Sài Gòn, sông Hương ở Huế. Cả con sông Hồng mà ông giữ trong ký ức của một chú bé trước ngày đất nước phân chia... Cơn gió lạnh thổi qua làm ông rùng mình. Ở thành phố này, mùa thu đang ra đi, mùa đông đang hiện hình. Nước sông ở đây chảy mạnh, cuốn xiết, chứ không có vẻ lặng lờ, thơ mộng của những con sông quê nhà. Sông nước thác lũ thế này thì làm sao có được câu hò, câu thơ về những chuyến đò ngược xuôi, đưa người qua bến, đưa tình sang sông... Mà ở Mỹ, có dòng sông nào mang nghĩa chia phôi, như con sông Bến Hải?
Hơn hai mươi năm quân ngũ, bước chân của ông đã lưu lạc ở khắp cùng quê hương. Ông đã từng đưa những đoàn thiết giáp đến nhiều bến, nhiều bờ, chỉ huy các đoàn quân, những trận pháo giày xéo cho quê hương thêm tiêu điều. Bây giờ ông bị cuốn trôi vào dòng đời lưu vong, một dòng đời thác lũ, xa lạ hẳn với cuộc sống ở nơi chôn nhau cắt rốn của mình. Bây giờ ông phải chống chọi với những dị biệt, những tính tình, thói quen và lối hành xử khó hiểu, khó cho ông chấp nhận, những thứ đã mọc rễ, đâm chồi trong bầy con và người vợ của ông.
Ông Toàn nghĩ ông phải đi quanh nước Mỹ, làm quen với xứ sở này. Một chuyến đi như thế này mới có thể giúp ông vượt qua những khó khăn hiện tại. May ra, ông sẽ còn có một cơ hội chung sống vui vẻ với vợ con.
Nhưng đã nhiều ngày qua, càng đi, ông lại càng cảm thấy lạc lõng, và trong thành phố này, bên cạnh con sông thác lũ này, ông đã phải tìm đến một quán cơm Việt Nam, tìm cái thân quen của mùi rau thơm, bát phở, hay một đĩa cơm sườn ướp sả.
Quán vắng khách, ông Toàn ngồi một mình ở góc, hỏi xin một tờ báo và gọi một tô phở tái. Ông vừa đọc báo vừa chậm rãi ăn phở. Ông không nhìn thấy người đàn ông vừa bước vào cửa.
Người ấy trạc chừng 75, 80 tuổi, tóc thưa và đã bạc hết. Mái tóc ấy vẫn ém sát vào đầu nhưng không còn cái màu đen láng bóng như thuở xưa nữa. Khuôn mặt cũng có vẻ thon gọn hơn.
Người đàn ông đảo hai con mắt đen láy một vòng quanh tiệm ăn và chợt nhận ra ông Toàn. Ủa, chú Toàn, người đàn ông nói. Ở đâu ra mà ngồi đây?
Ông Toàn ngẩng đầu, há hốc mồm.
Khi người đàn ông tiến đến phía ông Toàn, ông vội đứng dậy. Ông nói được hai chữ. Tổng thống.
Người đàn ông đưa hai tay chụp lấy bờ vai ông Toàn. Chú cũng qua đây hả? Qua đây hồi nào?
Dạ, thưa tổng thống, em mới qua.
Người đàn ông làm một cử chỉ gạt bỏ lời nói của ông Toàn. Ðừng nói vậy. Nguyễn Văn Thiệu có còn là tổng thống đâu? Cũng tị nạn như các anh em, như chú thôi. HO hả? Ngồi, ngồi đây.
Hai người cùng ngồi xuống. Ông Thiệu quay người nói với người chủ quán đứng sau quầy, mang thêm tô phở nữa đi. Trở lại với ông Toàn, ông Thiệu hỏi thăm sức khoẻ và chuyện định cư ở Mỹ, rồi lắc đầu nghe chuyện học tập cải tạo. Họ nhắc đến tên một số người cùng đi lính với họ thuở xa xưa. Lúc người chủ quán mang tô phở ra bàn, hai người bàn về thế sự, và tình hình Việt Nam. Hình như ông Thiệu nói nhiều hơn, còn ông Toàn chỉ trả lời những câu hỏi.
Ðến khi uống những ngụm trà cuối cùng thì ông Thiệu có vẻ mệt mỏi. Ông không còn phê phán đám cầm quyền hiện thời ở Việt Nam nữa. Ông trầm giọng, uổng quá. Hồi đó mà có chú ở Ban Mê Thuột. Thất lạc tin tức, tôi nghi là chú bị bắt ở Quảng Trị mất rồi. Bây giờ ai cũng phê phán là hồi đó tôi ra lịnh bậy bạ.
Ông Thiệu khua tay. Làm sao được? Hồi đó không có ai cáng đáng được chuyện gì hết. Cái gì cũng phải chờ đến tôi ra lịnh.
Ông Toàn cúi đầu, nhìn vào chén trà như thử ở trong đó chứa đựng một thứ ánh sáng soi rõ được chuyện thời xưa. Một lát, ông nói, em hỏi anh một câu. Bây giờ nhìn lại thì anh muốn thấy lịch sử ghi chép vai trò của anh như thế nào?
Thôi, ông Thiệu nói. Nói chuyện lịch sử làm gì, to lớn quá. Tôi đã làm hết sức rồi. Mất nước hay không cũng là số phận của cả nước, của toàn dân. Mà nói chú đừng nghĩ sai, chứ không có chuyện tháng Tư năm 75 thì làm gì có cả hàng triệu người Việt mình ở đây? Thôi, tôi đi về đây.
Hai người trả tiền cho người chủ quán rồi cùng nhau bước ra cửa quán ăn.
Ông Toàn lẩm bẩm, một triệu rưỡi người Việt ở Mỹ.
Ông Thiệu bật cười. Ừ, một triệu rưỡi người. Phải lo công ăn việc làm, không biết rồi có làm gì được cho đất nước hay không. Nhưng mà người mình giỏi lắm nghe. Ai cũng làm ăn lớn nhỏ, con cái học hành đỗ đạt.
Ông Toàn ngẫm nghĩ, còn bao nhiêu là người ở bên quê nhà, sống lầm than. Nhưng ông chỉ nuốt nước bọt, không nói gì với ông Thiệu. Ông theo ông Thiệu ra xe, một chiếc Jaguar màu xám đậm, đậu ngay sau lưng chiếc Toyota màu vàng của ông Toàn.
Ông Thiệu vào xe, đóng cửa. Rồi ông quay kính xuống. Ông nói, thôi mừng cho chú. Làm sao cố gắng đi. Nuôi cho con ăn học, mà đừng để tụi nó mang tài sức đóng góp cho cái xứ Mỹ này. Mình qua đây để còn có ngày lo cho đất nước, chứ có phải để góp công cho thằng Mỹ làm giàu đâu, phải không?
Ông Toàn cười không trả lời mà chỉ nói lời chào rồi cũng vào xe. Vừa đúng lúc đó thì ông Thiệu gài số, sẩy tay. Chiếc Jaguar màu tro lao vụt vào phía trước, tông nhằm chiếc xe ông Toàn.
Chiếc Toyota vừa được ông Toàn thả thắng tay, lao xuống con dốc ngắn.
Ý nghĩ duy nhất vụt thoáng qua trong đầu ông Toàn là câu nói của người tổng thống thời cũ. Nuôi cho con ăn học, mà đừng để tụi nó mang tài sức đóng góp cho cái xứ Mỹ này.
Ðó là ý nghĩ cuối cùng của ông Toàn trước khi chiếc xe của ông rơi ào xuống sông, chìm vào dòng nước cuồn cuộn.
Lúc ấy, thời tiết của Mỹ đã là thời tiết đầu mùa đông. Dòng nước dưới sông chảy xiết, chảy xiết như dòng thời gian vô tình không biết dừng chân.
*
Cả mùa đông năm đó, bà Vân – Vanna - và các con trông ngóng tin tức ông Toàn. Họ tìm đến các bạn bè thân quen, các trung tâm huấn nghệ, rồi các hội đoàn HO khắp nơi trên nước Mỹ. Họ ra vào các bót cảnh sát, nói chuyện hàng giờ với các nhân viên thông tin thuộc các bịnh viện. Có lúc họ cũng đã vào một nhà xác khi được báo tin về một người đàn ông Á đông chết không tông tích.
Có khi bà Vân tin rằng ông đã theo một cô gái nào, hay là một người vợ lẽ, dan díu từ Việt Nam trong những năm bà cực nhọc, tứ cố vô thân với bầy con dại ở xứ người. Có khi bà cũng nghĩ phải lập bàn thờ cúng tế cho ông, nhưng chọn ngày nào làm ngày giỗ? Rồi bà cũng nghĩ, phải nuôi hy vọng. Chắc rồi ông sẽ trở về. Ở Mỹ này thiếu gì người mang bịnh tâm thần, làm những điều không ai hiểu nổi. Ông Toàn lại là người lính chiến, bị tù bị tội bao nhiêu năm. Ðôi khi coi ti-vi có tin người nào nổi điên, nổ súng ở quán hàng, bưu điện, bà Vanna thấy hồi hộp, ớn lạnh trong lòng. Có khi điện thoại reng vào lúc hơi khuya, bà cũng thấy nhức tim.
Bà Vân và những đứa con phấp phỏng trông ngóng. Mùa đông trôi qua, mùa xuân sáng sủa quay về với những chùm hoa anh đào ở những con phố gần nhà. Nhưng ông Toàn vẫn bặt âm vô tín.
*
Người tổng thống cộng hoà cũ cũng trải qua một mùa đông khá ảm đạm.
Hôm đó, ông chưng hửng nhìn thấy chiếc xe ông Toàn tụt dốc, rơi xuống sông. Ông cũng hấp tấp xuống xe, chạy đến bên bờ sông. Dòng nước chảy xiết, bóng dáng chiếc Toyota biến tan mau chóng.
Ông Thiệu cuống quýt trong vài giây đồng hồ. Gọi cảnh sát cứu cấp hay không? Nên ở lại hay bỏ đi? Tâm trạng ông tương tự như thời xa xăm. Quảng Trị. Ban Mê Thuột. Trách nhiệm. Nha Trang. An Lộc. Trách nhiệm. Lịch sử.
Chỉ có điều lần này không ai bỏ rơi ông. Ông bỏ số xe lầm lỡ. Ðời người sao nhiều tai ương. Ðịnh mệnh và số phận của bao nhiêu người khác sao cứ nằm trong bàn tay của mình?
Cuối cùng thì ông Thiệu quay về chiếc xe của mình và rời con dốc.
Từ đó về sau, ông không hề đến ăn cơm ở tiệm ăn định mệnh đó nữa.
Và ông cũng không đến hội họp với các bạn bè, lính chiến cũ nữa.
Lúc nào có những người thân cận ngày xưa gọi điện thoại đến thăm, ông ậm ừ nói chuyện, nhưng tuyệt đối không đưa ra lời khuyên nhủ nào.
*
Ông Toàn ngồi bó tay trong chiếc Toyota. Bên ngoài là khối nước cuồn cuộn.
Chiếc Toyota nhào lộn. Ông Toàn chợt nghĩ, mình là lính thiết giáp, bây giờ lại bỏ thân xác dưới dòng sông, giống như một người thuỷ thủ.
Chiếc Toyota tiếp tục nhào lộn trong dòng nước. Ông Toàn nhắm nghiền mắt. Và trong đầu lại loé lên một ý nghĩ. Mình là HO. Qua Mỹ diện đoàn tụ, không phải lao đao như hàng trăm ngàn người vượt biên. Mà giờ đây lại phải nhào lộn với nước sông. Nhưng mà thôi, chỉ tiếc là làm tốn mất của thằng Dũng chiếc Toyota đời khá mới. Chứ còn ra đi như thế nào thì cũng là ra đi. Ra đi trong dòng thác lũ cũng chỉ là một sự ra đi.
Ðúng lúc đó, ông Toàn nghe thấy tiếng la lớn.
Cơn hồng thuỷ! Cơn thác lũ, cậu nghe chưa? Không có chi khác, ngoài cơn hồng thuỷ!
Tiếng la mỗi lúc mỗi lớn. Ông Toàn mở mắt, nhìn lờ mờ qua màn kính xe còn đầy nước đục. Trước mặt chiếc xe là bóng dáng một người có vẻ vuông vức, thấp người, nhưng lại mặc một bộ đồ com-lê Tây, màu trắng, rất uy nghi.
Người này dần dần hiện rõ ra trước đôi mắt ông Toàn. Ông Toàn lúc đó hành xử theo bản năng. Ông đạp thắng, đổi số và kéo thắng tay. Rồi ông mở cửa bước xuống xe. Chiếc Toyota đã được kéo khỏi dòng nước từ lúc nào.
Ông Toàn cúi nhìn những bướp chân chập chững của mình trên thảm cỏ. Rồi ông lại ngẩng đầu. Lại há hốc mồm.
Người đàn ông trong bộ đồ trắng giữ nguyên vị trí trên thềm nhà. Mà đây không phải là một căn nhà bình thường.
Ông Toàn kinh ngạc nhận thấy mình đang đứng ở ngưỡng cửa Dinh Gia Long, ngay giữa một ngày oi bức của Sài Gòn. Sau lưng ông, chiếc xe Toyota nằm trên bãi cỏ, những giọt nước sông đọng lại, lóng lánh dưới ánh mặt trời.
Người đàn ông mặc bộ đồ trắng giữ một tay sau lưng, một tay chỉ lên trời, vẻ dạy bảo. Ðôi mắt người đàn ông đầy giận dữ.
Ông lại la lớn. Cậu nghe rõ chưa?
Ông Toàn nói được bốn chữ. Dạ, kính tổng thống.
Người đàn ông quay người bước ba bước về phía trái, rồi lại quay lại bước ba bước về phía phải. Rồi lại la lớn. Ngô Ðình Diệm không bao giờ nói điều gì sai! Cậu nghe rõ chưa?
Ông Toàn đứng bất động trước cơn thịnh nộ của vị tổng thống đệ nhất cộng hoà.
Vị tổng thống vụt quay lại, nhìn thẳng vào mặt ông Toàn.
Ta nói cho cậu nghe: sau ta là cơn hồng thuỷ!
Ông Diệm nhấn mạnh từng chữ một. Cơn hồng thuỷ!
Sau ta là cơn hồng thuỷ! Après moi, le déluge! Cơn thác lũ! Một khi Ngô Ðình Diệm đã ra đi, chúng bây chỉ sẽ là dòng thác lũ, phá vỡ tất cả! Chúng bây sẽ cuốn trôi mọi điều ta đã gây dựng trong suốt cuộc đời. Chúng bây là bầy quỹ!
Ông Toàn vẫn bất động.
Ông Diệm chỉ một ngón tay vào mặt ông Toàn. Về mà nói lại cho bầy lũ tụi bây nghe. Ngô Ðình Diệm nói không sai! Sau ta là thác lũ, là đồ hại dân hại nước.
Vị tổng thống đệ nhất cộng hoà khoát tay. Thôi, đi đi! Mang quân lính và xe tăng thiết giáp mà bố trí chung quanh Dinh. Không có lịnh của ta thì chớ có rục rịch!
Ông Toàn không chủ động được trí óc mình. Ông có cảm tưởng mình đã thoát ra khỏi thể xác, đang tự mình nhìn vào con người của mình. Ông thấy mình đưa tay chào tổng thống theo kiểu nhà binh, dậm chân, rồi quay người bước lui.
Trời Sài Gòn oi bức, ánh nắng đổ xuống, chiếu rõ cái bóng đen của ông Toàn trên thảm cỏ xanh.
Ông Toàn thấy mình vẫy một cánh tay như một hiệu lịnh cho những binh lính vô hình đâu đó chung quanh. Rồi ông thấy mình lái chiếc Toyota ra khỏi Dinh Gia Long. Chiếc xe chạy chậm rãi một đoạn rồi dừng lại bên vệ đường.
Ông Toàn xuống xe, mở cửa sau. Ông kéo từ băng ghế sau ra một chiếc ghế xếp bằng vải bố nhà binh. Ông ngồi xuống đó, và đưa tay lên ngực. Ông cầm lấy cặp ống nhòm, đưa lên mắt, quan sát những khu vực chung quanh, con đường dài thẳng tắp, nhà thờ gạch đỏ ở phía xa xa.
Trong khu công viên hiện ra trong ống kính, có những thân cây, phân nửa dưới phết sơn trắng. Ở dưới bóng mát của mỗi gốc cây có dáng một người ngồi xếp bàng, đầu trọc, mắt nhắm lại, một bàn tay đạt trước ngực, bất động.
Một lát ông Toàn đặt ống nhòm xuống, dựa lưng vào chiếc xe Toyota và thiếp ngủ.
Trưa hè không có một ngọn gió. Trưa hè nóng như thiêu đốt. Bầy ve ve không buồn cất tiếng hát.
Ðộ chừng nửa tiếng sau khi thiếp ngủ, ông Toàn cảm thấy ai đó khều nhẹ vào vai. Ông bừng mắt, nhìn về phía bên trái, thấy có một cụ già hơi khòm lưng. Cụ già nhoẻn một nụ cười, vuốt nhẹ chòm râu dài, thưa, bạc trắng.
Cụ già nói, chào ông sĩ quan.
Ông Toàn nhìn cụ già, trông có vẻ quen quen nhưng không tài nào nhận dạng rõ rệt được là ai. Ông Toàn không nói gì.
Cụ già nói, trưa hè oi quá, và úp cả bàn tay lên phần đầu hói, làm như đang vuốt sạch mồ hôi. Ông sĩ quan này,... ừ, mà thế này nhé, quả bác cũng đã lớn tuổi, thôi thì ta cứ bác bác, cháu cháu, cho nó thân thiện nhé...
Ông Toàn vẫn giữ im lặng.
Bác nói thật đấy, bác ngồi đây chờ cháu cũng đã hai tháng rồi, mà cháu ngủ say quá, bác nóng lòng mới thức cháu dậy... Bác biết cháu phải mệt nhọc lắm, trưa hè oi bức như thế này, mà thật, thời buổi này, trai tráng, ai ai cũng phải mệt nhọc, bác nói có đúng không nào... bác xin cháu điếu thuốc thơm nào...
Cụ già chỉ tay vào túi áo ông Toàn. Ông cho tay sờ vào túi áo, thấy vật gì cộm cộm, móc ra thì quả thật là một bao thuốc lá Ruby đỏ. Ông Toàn sực nhớ mình đã bỏ thuốc từ sau khi bị đưa vào trại giam trên Trường Sơn, nay sao lại có bao thuốc quân tiếp vụ này. Ông rút một điếu trao cho cụ già rồi cho bao thuốc vào túi áo.
Không nói dối gì cháu, bác đang có ý nhờ cháu một tị. Cụ già đốt điếu thuốc với những ngón tay xương xẩu. Ông phì một làn khói. Quả là bác gặp lúc khó khăn. Giặc ta, giặc Tây, mấy thằng nó đánh nó đuổi, khổ sở hết sức.
Cụ già lại kéo một hơi thuốc. Thơm thật. Ngày trước bác còn được hút các thứ thuốc thơm như thế này, lúc mà bác ở bên Tây ấy. Này, bác biết cháu sắp mang xe, mang quân ra miền Trung. Ðừng buồn, chúng nó báo cho bác biết hết... Cháu cứ yên tâm, rồi cháu sẽ không hề hấn thế nào cả.
Ông Toàn nhìn quanh, không thấy bóng dáng những người lính của mình.
Chúng bỏ chạy hết cả rồi. Thằng tuỳ viên của cháu nó đi theo đám bên kia, nó mang đơn vị xuống Thủ Ðức đó. Bác biết. Mà thôi, không sao đâu. Bác cháu ta cứ lên đường.
Ông Toàn đưa mắt nhìn ông già.
Còn nhìn bác làm sao nữa? Bác không đi với cháu thì ai chỉ đường cho cháu? Mà bác đi loạng choạng một mình, có mà bị bắt vào tù. Bác sợ tù. Sợ lắm. Còn như bây giờ, bác nằm vùng như thế này, không đi nhờ với cháu thì còn gì là mưu mô xảo quyệt?
Cụ già lại cầm hờ những sợi râu thưa thớt. Bác nói cho cháu nghe, cháu không đi ngay bây giờ, không khéo chính cả cháu cũng vào tù đấy. Thời buổi này khó mà lường được. Biết tin ai bây giờ. Ta cứ lên đường, bác đi với cháu. Sau này còn thưởng công cho cháu. Công lớn lắm đấy.
Ông Toàn lại thấy dường như mình không chủ động được trí óc của mình. Hết người này đến người kia nói năng đủ điều, khuyên bảo, sai khiến, nhờ vả. Mọi thứ ông đều làm theo, đúng là một thân phận nổi trôi. Ông thấy thể xác mình đứng lên, mở cửa ngồi vào xe. Cụ già cũng nhanh chân vòng sang phía bên kia, mở cửa, ngồi vào ghế phụ lái phía trước.
Chiếc Toyota từ từ tiến khỏi khu vực dinh thự đúng lúc từ trên bầu trời chói nắng, tiếng gầm rú của một chiếc phản lực cơ làm át tiếng máy xe, tiếng cười sang sảng của cụ già.
Chiếc phản lực cơ bay thật thấp. Rồi đùng một cái, chiếc máy bay lao xuống Dinh Gia Long, phóng một trái phi tiêu nổ ầm. Lửa phực cháy đỏ rực, gây ấn tượng thiêu đốt nóng bỏng.
Ông Toàn nhìn quanh, thấy những bóng người lúc nãy ngồi dưới những gốc cây. Tất cả đều vùng dậy, chạy tán loạn. Những ông sư. Những ông sư chạy tán loạn, những chiếc áo cà sa bay bổng như những cánh bướm.
Cụ già nói gì bên tai, ông Toàn nghe chữ được, chữ mất. Bác đã dặn... quyết tâm... chúng... việc gì... bỏ chạy... lập trường... tư cách... xin cháu... thuốc thơm...
Cụ già khều tay vào vai ông Toàn. Ông máy móc rút thuốc, trao cả bao cho cụ già. Lúc đó chiếc máy bay đã bay xa. Ông Toàn nghe lời cụ già rõ chữ. Sau này có đứa sẽ làm lớn trong đảng. Sao cái gì bác cũng biết cả nhỉ?
Ông Toàn chưa hiểu hết câu nói của cụ già, lại phải hốt hoảng vì con đường trước mặt bỗng dưng tràn đầy những người là người. Người ta chạy tứ phía. Xe đạp, xích lô rần rần.
Một chiếc xe thiết giáp đột ngột từ một ngõ đường quẹo vào ngay trước mũi xe Toyota. Người lính thiết giáp tiến gần cúi khom người và chĩa nòng súng vào mặt ông Toàn. Cụ già hốt hoảng cúi đầu, co hai đầu gối lên tận trán.
Ðột dưng người lính nói một lời gì rồi đưa tay lên chào ông Toàn. Người lính phất tay, ra hiệu mọi người tránh đường cho ông Toàn đi. Ông quay xe, vòng ra phía trước ngôi nhà thờ gạch đỏ.
Người lính lại cúi khom người nhìn vào trong xe, chợt nhận thấy cụ già. Người lính thổi còi, bắn một tràng đạn chỉ thiên.
Ông Toàn đạp ga, chiếc xe lao tới trước mặt, leo lên một bờ lề. Chạy như thế được một đoạn, ông Toàn lấy lại được bình tĩnh, tiếp tục hướng về một khu phố ông cảm thấy thân quen, nhưng bây giờ con đường này lại mang tên Catinat.
Ông Toàn buột miệng, Tây nó về hả bác?
Cụ già gật đầu. Ừ, thì nó thua nó phải rút về ngay ấy chứ. Nó bị Giáp nó đánh cho một trận nhừ tử. Có thế chú Ðồng mới ăn mới nói hùng hổ đến thế ở Giơ Neo. Cháu có hút một điếu với bác không?
Ông Toàn lắc đầu, cắm cúi lái xe. Những đoàn người rời rạc vẫn dắt nhau chạy ngược xuôi trên con phố.
Cụ già lại cười mỉm. Thế mà cú ấy, các anh em trong này chơi khăm đấy. Không ký hiệp định thì làm gì bác nói chuyện bầu cử, trưng cầu dân ý được. Lại phải đánh nhau tơi bời. Nhưng ấy là mưu lược hay. Bác thích ai mưu lược hay. Chú Giáp cũng thế. Mưu mô lắm đấy. Thế nhưng chú ấy không biết tề gia.
Chiếc Toyota bỏ khu phố, chạy đến bến Chương Dương. Vừa trông thấy dòng sông, ông Toàn đã giật thót mình.
Cụ già nói, này cháu có yêu nước không? Bác yêu nước lắm. Bác lênh đênh trên chiếc thương thuyền ngày trước, sang đến tận bên Tây. Lúc nào bác cũng kiếm cớ ra đứng trên boong tàu, nhìn xuống dòng nước. Thích làm sao. Các anh em trong này sông ngòi nhiều, chắc cũng yêu nước như thế.
Ông Toàn giữ chặt tay lái chiếc Toyota, tránh những đám đông, tránh nhìn dòng nước. Ông quyết định không nghe thêm những lời vô bổ của người hành khách râu bạc.
Chiếc Toyota ra khỏi thành phố, chạy phăng phăng trên quốc lộ Một về hướng bắc.
Ðến ngày thứ ba thì hai người ra đến Quãng Ngãi. Họ không có ý dừng lại đây, nhưng đang chạy trên con đường hai bên là ruộng lúa, họ bỗng nghe súng ở đâu nổ vang trời. Ông Toàn dừng xe, và cụ già theo ông đi vào một ngôi làng.
Ở đó, họ thấy hàng trăm xác chết ngổn ngang. Xác nguời già. Xác con nít. Máu me be bét. Thi thể la liệt.
Ông Toàn nôn mửa. Cụ già lắc đầu. Ðây là Mỹ Lai đây. Rồi xem. Thằng Mỹ sẽ trả giá đắt về vụ này. Chết ngần ấy người thì không thấm vào đâu. Ngày trước bác cho cải cách ruộng đất, chết còn lắm người hơn thế này nhiều. Nhưng thằng Mỹ sẽ không ém nhẹm được vụ này. Nó sẽ là một đòn tâm lý nặng.
Ông Toàn sửng sốt nghe những lời nói lạnh như nhát dao của cụ già.
Ông quyết định lên xe, rời bỏ ngôi làng oan khiên, rời bỏ ông già.
Cụ già nói, thôi từ đây, bác lên đường mòn mà đi cũng được. Chỉ sợ bị trúng bom. Này, cho bác gởi ít tiền. Gọi là tiền xăng nhớt. Chứ cháu làm việc không công, đưa bác đi từ trong ấy ra đến đây như vậy lại bị đưa ra toà án quân sự đấy. Bác gởi ít tiền chứ chính sách không cho bác vay mượn công lao nhân dân đâu. Cháu không lấy, bác cứ bỏ vào xe như thế này nhé.
Ông già đặt lên ghế xe mấy đồng tiền lẻ, in hình Hồ Chí Minh.
Lúc đó là bốn giờ chiều. Trời đất nổi cơn giông bão. Mưa gió vụt lên ào ào, thổi bay những đồng tiền giấy.
Ông Toàn vừa lái đi được một đoạn thì gặp phải một khúc đường bùn lầy đất lở. Chiếc xe trượt bánh, lăn xuống một thửa ruộng, lật úp. Bốn bánh xe Toyota nằm chổng lên trời. Ông Toàn đập đầu vào tay lái, bất tỉnh.
Tiếng cuốc xẻng, hò reo càng lúc càng nghe rõ hơn. Chiếc xe lay động dưới những bàn tay của dân làng và binh lính.
Ông Toàn tỉnh dậy nhìn ra ngoài một lúc mới biết người ta đang cột những sợi dây thừng vào những bộ phận dưới gầm xe. Dường như không ai biết có ông nằm trong xe.
Ông Toàn vặn vẹo thân hình, nhìn quanh những cửa kính.
Voi. Một đàn voi. Vậy là dân làng đang dùng voi, kéo xe ông khỏi thửa ruộng.
Ðàn voi gầm lên những tiếng rú quái dị và kéo chiếc xe lăn lộn.
Ông Toàn nhào lộn trong xe, lại ngã ra bất tỉnh.
Lúc ông tỉnh dậy thì thấy mình đang nằm trên một chiếc chõng tre.
Một người đàn ông ăn mặc chiến bào như một vị quan võ trong phim bộ Hồng Kông nói lớn tiếng. A, nhà ngươi đã tỉnh dậy! Ta chờ đã ba năm mà ngươi cứ li bì. Cơ thể thế nào?
Ông Toàn cố gắng trả lời nhưng cổ họng ông khô đét. Ông không nói lên được một lời nào.
Người đàn ông mặc áo quan ra lịnh cho một người nào đó đổ nước vào miệng ông Toàn. Rồi ông nói, mau mau đi. Ngươi tỉnh dậy đúng lúc. Ðúng là Trời đã thuận ý cho ta tiến quân. Chúng ta sẽ khởi hành đúng vào giờ Tý hôm nay. Bổn phận của nhà ngươi sẽ là chuyên chở hoàng đế! Quản tượng, xà ích, ngươi muốn xưng danh thế nào thì xưng. Bắc tiến!
Chiếc Toyota hoá thành cỗ xe đưa hoàng đế Quang Trung ra Bắc trong cuộc viễn chinh đánh đuổi giặc Thanh. Tài xế của hoàng đế Quang Trung là cựu sĩ quan thiết giáp Trần Toàn. Xe khởi hành vào lúc nửa đêm ngày đầu tháng giêng năm Kỷ Dậu.
Ðêm hôm đó gần Tết, trời không có trăng. Ông Toàn bật đèn pha, phóng vùn vụt trên quốc lộ một, chỉ một ngày sau là đưa vị đại hoàng đế ra đến thành Thăng Long. Ngựa voi bám sát chiếc Toyota, đoàn quân đánh úp binh lính của giặc, chiến thắng vẻ vang.
Buồn thay cho ông Toàn. Người sĩ quan thiết giáp đầy kinh nghiệm chiến trường không được tham gia trận chiến lịch sử này. Ông cũng không chứng kiến được trận đánh đó.
Ông Toàn bị vua Quang Trung chém đứt đầu ngay phút đầu tiên khi chiếc xe Toyota vừa vào đến thành Thăng Long.
Khi đến nơi, ông Toàn ngẫm nghĩ trong đầu. Vậy mà lịch sử ghi công vị hoàng đế mở cuộc tiến quân chớp nhoáng và bất ngờ. Sự thật thì cái vận tốc Bắc tiến khốc thần này là nhờ ở chiếc xe Toyota.
Lúc đó, hoàng đế Quang Trung ngồi ở băng ghế sau, nhìn vào gáy ông Toàn. Vị hoàng đế đọc được ý nghĩ xúc phạm lịch sử của ông Toàn, mặc dù ông Toàn không nói nên lời.
Quang Trung rút kiếm, vung tay chém đứt đầu người tài xế về tội sai láo với lịch sử.
Thế nhưng lịch sử vẫn tốt lòng với người không thật sự có tà ý.
Sau khi trút hết cơn giận của mình, Quang Trung cho lính chôn cất ông Toàn với đầy đủ lễ nghi dành cho một vị quan có công lớn với triều đình.
Sau này khi cộng sản sụp đổ, người ta hay tưởng lầm bức tượng đồng của một người không có đầu là bức tượng của Lenin, bị dân chúng cột giây kéo sập.
Thật ra đó là bức tượng tưởng niệm nguời sĩ quan thiết giáp có công mà lại mất đầu với hoàng đế Quang Trung.
*
Hơn mười năm sau khi ông Toàn mất tích, bà Vân - Vanna Thi Nguyen - lúc này đã già, mang đàn con về thăm quê hương.
Thằng Dũng, hoặc là Don, thằng Cường, Cowen, con Loan, tức Lou-Ann và thằng Tuấn, Tony, nay đã là những người trung niên. Họ rủ nhau đưa mẹ, đưa vợ, chồng, con cái đi thăm chùa tháp, núi non, đền thờ, biển sông, hang động. Nói chung là họ thăm viếng rất nhiều danh lam thắng cảnh.
Riêng tại Hà Nội, thành Thăng Long ngày trước, họ có được đến xem một nơi rất đặc biệt, nhưng họ không biết đấy là một nơi có liên hệ mật thiết đến cuộc đời côi cút của họ, và đến cuộc đời nổi trôi của người bố trong gia đình.
Nơi họ đến xem là một phòng triển lãm, cửa kính rộng lớn bốn bề. Bên trong là những cỗ xe sáng loáng, mới tinh.
Bên ngoài là một bức tường đá đen, có hàng chữ bằng đồng: Toyota Central Dealership, Việt Nam.
Hàng ngày, một người công nhân vẫn dùng thuốc và giẻ sạch đánh bóng hàng chữ bằng đồng này.
Ở giữa sân, thằng Dũng đứng ngắm chiếc xe Toyota màu vàng gụ, quay tròn trên một bệ đá.
Chiếc xe đã cũ kỹ lắm, và thằng Dũng nay cũng đã là một người đàn ông trung niên. Ðôi mắt người đàn ông trung niên vẫn còn tốt, lơ đãng nhìn chiếc xe màu vàng gụ mà không nhận đấy chính là chiếc xe của mình thời trai trẻ ở Mỹ, chiếc xe đã mang người bố của mình trôi sông, mất tích vào quá khứ u uất của đất nước.
© 2006 talawas
# Cùng một tác giả
**Nguyễn Quí Đức **sinh tại Đà Lạt, tốt nghiệp đại học ngành truyền thông tại San Francisco. Sau thời gian dạy học tại Indonesia vào đầu thập niên 1980, anh làm việc 2 năm cho Vụ Viễn đông của đài BBC tại London, rồi về Mỹ sinh hoạt trong ngành truyền thông, cộng tác với đài phát thanh công cộng KALW và viết bài cho các báo *San Francisco Examiner*, *Asian Wall Street Journal Weekly*, *Los Angeles Times*, *San Jose Mercury News*, v.v… Anh cũng làm xã luận viên cho hệ thống phát thanh toàn quốc National Public Radio (NPR), được giải xuất sắc của Hiệp hội Báo chí Hải ngoại tại Hoa Kỳ (Overseas Press Club of America) sau khi về Việt Nam thực hiện các bài phóng sự năm 1989. Sau một thời gian cộng tác với nhiều cơ quan truyền thông phục vụ cho người Việt và các cộng đồng thiểu số tại New York, Texas và California, anh về San Francisco làm chủ biên và người dẫn tin trong [, một chương trình phát thanh toàn Hoa Kỳ chuyên về Á châu. Năm 2001 anh được cơ quan truyền thông “A Media” chọn vào danh sách “25 Người Mỹ gốc Á đáng chú ý nhất”.
chương trình Pacific Time](http://www.kqed.org/pacifictime)
Nguyễn Quí Đức là tác giả cuốn hồi ký
[(Addison-Wesley, 1994), ̣đồng chủ biên hai tuyển tập Vietnam:](http://www.amazon.com/gp/product/0201632020/002-5716195-8626459?v=glance&n=283155) *Where the Ashes Are* [(Whereabouts Press) và Once Upon A Dream (Andrew & McMeel). Anh là dịch giả cuốn](http://www.whereaboutspress.com/html/vietnam.html) *A Travelers’ Literary Companion* [̣(Hồ Anh Thái) và](http://www.nytimes.com/books/98/11/01/bib/981101.rv154952.html?_r=2&oref=slogin&oref=slogin) *Behind the Red Mist* [(Hữu Thỉnh), giải chung kết Dịch thuật năm 2003 của Hiệp hội Phê bình Văn học tiểu bang California. Các truyện và thơ anh dịch của nhiều nhà văn, thơ trong và ngoài nước như Phùng Nguyễn, Nguyễn Huy Thiệp, Lê Minh Khuê, Nguyễn Bá Trạc, Mai Kim Ngọc, Trịnh Công Sơn, v.v… được đăng tải trên nhiều tạp chí và tuyển tập văn nghệ như](http://www.curbstone.org/bookdetail.cfm?BookID=108) *The Time Tree* *Zyzzyva*, *Manoa Journal*, *Watermark*, v.v… Các sáng tác của anh đã được đăng tải trên *Hợp Lưu*, *Văn*, Văn Học, *Under Western Eyes*, *Vestiges of War*, *Manoa Journal*, *Salamander*… Đầu thập niên 1990 anh là sáng lập viên nhóm văn bút *Ink*& *Blood*, khuyến khích đối thoại trong và ngoài nước giữa các văn nghệ sĩ nhiều thế hệ, tổ chức nhiều buổi nói chuyện, trưng bày tranh, chiếu phim, giới thiệu sách và tác phẩm, và dựng vở kịch *A Soldier Named Tony*, soạn theo truyện ngắn của Lê Minh Khuê. Năm 1995, anh được mời làm nghệ sĩ thường trú tại Trung tâm Nghệ thuật Villa Montalvo. Gần đây nhất, năm 2005, phóng sự truyền hình [của anh, thực hiện cho FrontlineWorld/ thuộc hệ thống truyền thông Public Broadcasting Service (PBS), được chung giải Edward R. Murrow Award for Best TV Interpretation or Documentary on International Affairs cũng của Hiệp hội Báo chí Hải ngoại tại Hoa Kỳ, và anh được tặng giải chuyên nghiệp của phân khoa xã hội học trường đại học UC Berkeley và Quỹ Alexander Gerbode Foundation.](http://www.pbs.org/frontlineworld/stories/china/thestory.html) *China: Shanghai Nights*


markdown:
![](https://vtcdn.com/sites/default/files/imagecache/xw640/images/2010/8/30/img-1283154487-1.jpg)
![](https://vtcdn.com/sites/default/files/imagecache/xw640/images/2010/8/30/img-1283154487-1.jpg)
Ổ cứng là thành phần quan trọng của máy tính, không chỉ chứa dữ liệu người dùng, ổ cứng còn ảnh hưởng đến tốc độ và hiệu suất hoạt động của toàn hệ thống, do vậy cải thiện hiệu suất hoạt động của ổ cứng sẽ giúp cải thiện tốc độ và hiệu suất của toàn hệ thống.
#### Chấm điểm hiệu suất hoạt động ban đầu của hệ thống
Trước khi sử dụng các công cụ miễn phí để tối ưu hiệu suất hoạt động của ổ cứng, để thuận tiện hơn trong việc ghi nhận kết quả của công việc, chúng ta nên sử dụng một phần mềm có chức năng chấm điểm hiệu suất hoạt động của phần cứng để so sánh kết quả trước và sau khi thực hiện tối ưu.
NovaBench là phần mềm miễn phí, cho phép chấm điểm hiệu suất của hệ thống dựa trên những cuộc thử nghiệm tốc độ xử lí của các thiết bị phần cứng như CPU, bộ nhớ, card màn hình…
![ ](http://www.thongtincongnghe.com/sites/default/files/imagecache/thumbnail/software/novabench.png)
[Phần mềm: NovaBench](/software/19084?utm_source=attach) **Tác giả**: NovaTech Network **Phiên bản**: 3.0.1. **Giấy phép**: Miễn phí **HĐH**: Windows 2000/XP/Vista/7 **Trang chủ**: novabench.com
Để tiến hành thử nghiệm và chấm điểm hiệu suất của hệ thống, bạn nhấn nút Start Benchmark Test trên giao diện chính của phần mềm.
Lưu ý: bạn nên tắt hết các phần mềm đang hoạt động để có được kết quả kiểm tra chính xác nhất.
Chờ trong giây lát, NovaBench sẽ tiến hành các cuộc thử nghiệm về khả năng và tốc độ xử lí của máy tính để đưa ra kết quả cuối cùng.
Tại bảng kết quả bao gồm tốc độ xử lí của cpu, tốc độ đọc/ghi của ổ cứng, tốc độ của RAM… kèm theo là điểm đánh giá của NovaBench dành cho chúng. Tuy nhiên, tại đây chúng ta chỉ cần quan tâm đến tổng số điểm mà hệ thống đạt được. Điểm càng lớn, máy tính càng có tốc độ nhanh và hiệu suất mạnh.
Tuy nhiên, ở đây, chúng ta đang thực hiện các bước tối ưu nên chỉ quan tâm đến tốc độ đọc và ghi của ổ cứng.
Có thể dùng một số phần mềm benchmark miễn phí khác
[tại đây](/article/17458).
#### Chống phân mảnh đĩa cứng
Một trong những lí do chính khiến hiệu suất và tốc độ máy tính bị ảnh hưởng đó là tình trạng phân mảnh ổ cứng. Có khá nhiều công cụ miễn phí cho phép thực hiện chống phân mảnh ổ cứng một cách hiệu quả, nổi bật trong số đó có thể kể đến Ultimate Defrag.
![ ](http://www.thongtincongnghe.com/sites/default/files/imagecache/thumbnail/software/ultimatedefrag.jpg)
[Phần mềm: UltimateDefrag](/software/19086?utm_source=attach) **Tác giả**: Disktrix **Phiên bản**: 2.2. **Giấy phép**: Miễn phí, Thương mại **HĐH**: Windows 2000/XP/Vista/7 **Trang chủ**: disktrix.com
Ultimate Defrag không chỉ thực hiện chống phân mảnh đĩa cứng một cách toàn diện, mà còn sắp xếp các file, dữ liệu mà bạn thường sử dụng ở những vị trí dễ truy cập để có thể truy cập nhanh chóng và dễ dàng (về mặt lưu trữ vật lí trên ổ cứng).
Sau khi cài đặt và kích hoạt phần mềm, nhấn nút Analyze để Ultimate Defrag sẽ hiển thị mức độ phân mảnh của từng phân vùng. Để tiến hành chống phân mảnh, bạn chọn phân vùng cần thực hiện và nhấn nút Start trên giao diện chính.
Sau khi nhấn nút, phần mềm sẽ bắt đầu sắp xếp lại toàn bộ các file trên ổ cứng và di chuyển chúng một cách cẩn thận đến những vị trí liên tiếp nhau. Sau khi quá trình chống phân mảnh kết thúc, bạn sẽ thấy trên biểu đồ do phần mềm cung cấp một khu vực lớn màu đổ (các file bị phân mảnh) sẽ được chuyển thành màu xanh (các file đã được sắp xếp).
Phần mềm cung cấp 6 chế độ chống phân mảnh khác nhau, bạn có thể lần lượt thực hiện lần lượt các chế độ để có được kết quả tốt nhất.
Bây giờ, ổ cứng của bạn đã đạt được hiệu suất hoạt động ổn định.
Ngoài Ultimate Defrag, bạn cũng có thể sử dụng
[SmartDefrag](/article/7509) với chức năng và sức mạnh không hề thua kém.
#### Dọn dẹp rác trên ổ cứng
Các file rác sinh ra trong quá trình phần mềm hoạt động, duyệt web… làm dung lượng ổ cứng bị chiếm dụng và ảnh hưởng đến tốc độ hoạt động của máy tính.
Dân Trí đã từng giới thiệu nhiều công cụ khác nhau với chức năng dọn file rác trên ổ cứng, giúp cải thiện tốc độ hoạt động của hệ thống như
[PowerWash](/article/12952) hay [nCleaner](/article/5955). ![ ](http://www.thongtincongnghe.com/sites/default/files/imagecache/thumbnail/software/235_img.jpg)
[Phần mềm: nCleaner](/software/235?utm_source=attach) **Tác giả**: NKProds Software **Phiên bản**: 2.3.4. **Giấy phép**: Miễn phí **HĐH**: Windows 2000/XP/Vista **Trang chủ**: www.nkprods.com
Sử dụng một trong các công cụ trên để tìm và dọn sạch rác trên ổ cứng, vừa giúp thu hồi dung lượng lưu trữ, vừa giúp cải thiện tốc độ xử lí của toàn hệ thống.
#### Kiểm tra lại kết quả cuối cùng
Sau khi tiến hành các bước tối ưu ổ cứng, bạn hãy thử sử dụng NovaBench để kiểm tra và chấm điểm hiệu suất của hệ thống để xem có sự khác biệt nào xảy ra hay không.
Nếu tổng điểm của NovaBench có cao hơn so với lúc trước khi tiến hành các bước tối ưu, nghĩa là thủ thuật áp dụng đã thành công và có thể áp dụng trở lại vào những khoảng thời gian nhất định, sau khi ổ cứng đã bắt đầu bị phân mảnh trở lại và rác đã lại xuất hiện trên Windows.
Lưu ý: Đôi khi, tổng điểm cuối cùng sẽ thấp hơn đôi chút so với tổng số điểm ban đầu (do ảnh hưởng bởi các điểm thành phần trong quá trình kiểm tra), tuy nhiên, bạn chỉ cần quan tâm đến tốc độ đọc/ghi của ổ cứng là đủ.
Theo Dân Trí.
## Bình luận
sao ko thấy chạy nhanh hơn chi hết :-ss
## tốc độ
điều cốt lõi vẫn là cấu hình của máy bạn ra sao thui
Thực hiện xong bằng này thao tác nếu để ý kĩ có lẽ bạn sẽ nhận thấy nó tăng tốc thêm tí ti thui ah ^^
## ---
Ta không thể phủ nhận công hiệu của phần mềm này, nhưng thực chất nó chỉ làm cho máy tính nhanh lên 1 tí xíu tính ra thì không đáng kể.
Quan trọng nhất vẫn là cấu hình máy ra sao, cách sử dụng bảo quản của người dùng như thế nào !
## mdadm
Thua phần mềm mdadm của Ubuntu. Nó làm tốc độ đọc ghi tăng gần gấp đôi đấy. Khoảng 1.8 đến 1.9 lần.
Tốc độ đọc của máy mình giờ là 135MB/s. Ubuntu khởi động chưa đầy 15s đấy... Lúc trước mình xài XP phải mất 1 phút để khởi động.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Vary: Accept-Encoding

X-Drupal-Cache: MISS

Cache-Control: no-cache

X-Micro-Cache: MISS

Accept-Ranges: bytes

Via: 1.1 varnish

Connection: close


markdown:
Thời khóa biểu lần 3 học kỳ II (áp dụng từ 11-01-2016)
Kết quả thi HSG 11 Năm 2014-2015
Học sinh các lớp tải nhạc múa dân vũ tại đây
Kết quả thi HSG cấp tỉnh năm học 2014-2015 tải tại đây
Kết quả chọn đội tuyển thi quốc gia tải tại đây
Danh sách GV được cấp tài khoản ban đầu trường kết nối tại đây
Kết quả thi quốc gia của tỉnh binh định tải tại đây

Set-Cookie: language=vi-VN; path=/; HttpOnly

X-Compressed-By: DotNetNuke-Compression

Cache-Control: private


markdown:
Vì lý do nào đã thúc đẩy phong trào nghiên cứu âm nhạc truyền thống bác học và dân gian càng ngày càng mạnh như thế ? Tại sao các nhà dân tộc nhạc học (ethnomusicologist), dân tộc học (anthropologist), ngôn ngữ học (linguist), xã hội học (sociologist) "tranh dành" từng mãnh đất nghiên cứu, từng sắc tộc, từng loại nhạc, từng tiếng nói để ghi lại trên băng nhựa, trên phim ảnh, trên giấy trắng, trên khuôn nhạc, những bài hát cổ xưa do các cụ gần đất xa trời hát lại, những huyền thoại cổ tích bằng thổ ngữ sắp bị mất đi vì sắc tộc đó chỉ còn vài người sống só t trên thế gian. Sự hấp tất vội vàng này có lý do của nó, nhứt là từ lúc các cường quốc Âu Mỹ bắt đầu thôn tính các quốc gia nhược tiểu của mấy châu khác làm thuộc địa . Sự hiện diện của người da trắng với phong tục vàtôn giáo của họ đã
làm đảo lộn tất cả đời sống tinh thần, bóp méo một số phong tục nghìn xưa của các xứ bị trị . Sự phát sinh kỹ nghệ đã làm biến mất một số lớn bài hát và nhạc dính liền với việc cày cấy, gặt lúa, đạp nước, dệt vải, trong khi máy móc hóa đời sống nông quê, và biến nơi này thành những tỉnh lỵ nhỏ . Sự thay đổi này có ảnh hưỏng lớn đối với sự sống còn của âm nhạc và phong tụcd cổ truyền của những quốc gia bị thống trị .
Vấn đềnghiên cứu dân tộc nhạc học đòi hỏi rất nhiều hiểu biết vềdân tộc học (Ethnologie/Pháp, Cultural Anthropology /Anh Mỹ), ngôn ngữ học (linguistique/Pháp, linguistics/ Anh), nhạc học (musicologie/Pháp, musicology/Anh), sinh ngữ (langues vivantes/ Pháp, foreign languages/Anh), xã hội học (sociologie/Pháp, sociology/Anh), tâm lý học (psychologie/Pháp, psychology/Anh), khảo cổ học (archeologie/Pháp, archeology/Anh), âm thanh học (acoustique/Pháp, acoustics/Anh) và luôn cả tinh học (informatique/Pháp, information science/Anh) và dĩ nhiên phải biết nhạc pháp hay nhạc lý (solfège/ Pháp, solfeggio/Anh).
Đây chỉ là một bài sơ khảo về dân tộc nhạc học với mục đích giới thiệu bộ môn nghiên cứu mới mẻ này đến với các bạn, chứ không đi sâu vào chi tiết . Bài này gồm có ba phần: lịch trình quá khứ của dân tộc nhạc học sẽ đưa các bạn trở về quá khứ để tìm nguồn cội của ngành chuyên khoa âm nhạc cổ truyền này ; định nghĩa dân tộc nhạc học theo nhiều quan điểm khác nhau để cho thấy sự thay đổi đường lối nghiên cứu theo từng giai đoạn diễn tiến, cững như những trường phái Âu châu và Mỹ châu, và sau cùng lả sự phát triển của dân tộc nhạc học hiện nay .
**LỊCH TRÌNH QUÁ KHỨ CỦA DÂN TỘC NHẠC HỌC**
1. Giai đoạn 1 (1779-1850)
Những tài liệu đầu tiên được dùng sau này cho việc nghiên cứu dân tộc nhạc học bao gồm các bài du ký, hồi ký, hay ức ký của nhà văn du lịch, nhàthám hiểm, hay các ông cố đạo thiên chúa giáo . Những tác phẩm đầu tiên về "nhạc ngoài Âu châu" (musique extra-européenne - extra-european music) phải kể đến quyển "Le Mémoire sur la musique chinoise" (Tiểu luận về nhạc Trung quốc) do ông cố đạo Joseph Marie Amiot viết vào năm 1779 và tiếp đó là quyển "La description historique, technique et littéraire des instruments de musique des Orientaux" (Miêu tả lịch sử, kỹ thuật và văn chương những nhạc khí Đông Phương) được viết vào năm 1813. Ông Guillaume Villoteau, dưới thời Nã phá luân đệ nhất, đã đi khảo sát nền văn minh Ai cập để sau đó vào năm 1816, cho phát hành cuốn "Mémoire sur la musique de l'Antique Egypte" (Tiểu luận về âm nhạc Cổ Ai cập). Phải chờđến năm 1832, ông Francois Joseph Fétis, nhà nhạc học đầu tiên đã đưa những điểm mới mẻ vào trong hệ thống ý tưởng đại cương về âm nhạc trong một quyển sách "Résumé philosophique de l'histoire de la musique" (Khái niệm triết lý về lịch sử âm nhạc). Quyển "Histoire gérérale de la musique" (Lịch sử âm nhạc toàn thư) chưa viê’t xong thì ông Fétis từ trần . Quyển này trình bày quan điểm cho rằng nhạc Tây phương bác học không phải là nhạc duy nhất trên quả địa cầu này mà còn có nhiều nền văn minh âm nhạc khác trên thế giới cũng đáng kể lắm .
2. Giai đoạn 2 (1859-1914)
Trong giai đoạn này , một số lớn sách vở ghi chép nhạc dân gian ở Âu châu đã được xuất bản khá nhiều . Phong trào lãng mạn bên Âu châu đã chứng tỏ sự lưu ý đến nhạc dân gian Âu châu qua một số bài vở của vài văn sĩ Pháp như Th. Hersart de la Villemarque ở Bretagne (miền Tây xứ Pháp), bà George Sand ở vùng Berry (miền Trung Tây xứ Pháp). Trong khi đó, Frédéric Chopin (Ba Lan) và Franz Liszt (Hung Gia Lợi) , hai nhạc sĩ nổi tiếng thời đó, đã dùng nhạc cổ truyền của xứ họ làm nguồn hứng cho sáng tác của hai ông .
Động cơ quan trọng nhứt trong việc bảo vệ nhạc cổ truyền là máy hát (phonographe - phonograph) lại được phát minh vào thời kỳ này . Năm 1869, ông Charles Cros, người Pháp, đã sáng chế máy "paléophone" cùng nguyên tắc với máy "phonographe à cylindre " (máy hát ghi âm bằng ống dĩa) do ông Thomas Edison, người Mỹ, thực hiện năm 1878. Từ năm 1877 tới 1892, ông Emile Berliner đã tưởng tượng và thực hiện hệ thống dĩa hát thay vì ống dĩa nhưng phải đợi tới sau thế chiến thứ nhứt (1914-18) , dĩa hát 78 vòng mới được tung ra trên thị trường. Sự phát minh máy hát ống dĩa đã góp phần rất lớn trong việc tàng trữ nhạc dân tộc .
Năm 1890 nhànghiên cứu nhạc dân tộc Mỹ, Walter Fewkes, đã sử dụng máy hát ống dĩa để ghi một số bài hát của dân da đỏ Zuni . Nhờ vậy phần ghi nốt nhạc các bài hát này có phần chính xác hơn nhiều nhờnghe nhạc thu trên ống dĩa (cylindre - cylinder) nhiều lần để có đủ thời giở kiểm chứng và sửa đổi phần ký âm. Ở Âu châu, ông Bela Vikar, thuộc xứ Hung Gia Lợi, dùng máy hát để ghi lại các ca khúc vào năm 1894 .Những ống dĩa được đem trưng bày ở Paris nhân dịp hội chợ triển lãm hoàn vũ năm 1900 (Exposition Universelle - World Fair). Ở Đức, nhà bác học Carl Stumpf (1848-1936) đề xướng trong quyển "Tonpsychologie" (Âm thanh tâm lý học), xuất bản năm 1883, một phương pháp mới để nghiên cứu âm giai : khảo sát âm giai bằng đơn vị âm trình "savart". Một "savart" bằng 1/25 của đơn vị bán cung. Hai năm sau đó, bên Anh quốc, nhàbác học Alexander John Ellis (1814-1890) đã làm chấn động thế giới nhạc học trong một bài nghiên cứu "On the Musical Scales of Various Nations" (Về các thang âm của các quốc gia khác nhau) in vào năm 1885. Ông Ellis đã đặt ra một đơn vị đo âm trình mới lấy tên là CENT (một CENT bằng 1/100 của một bán cung). Với cách đo này, ông Alexander Ellis đã chia âm giai bát độ 12 bán cung làm 1200 cents. Với phương pháp này, có thể ghi chính xác khoảng cách giữa các quãng của bất cứ âm giai nào thuộc bất cứ truyền thống âm nhạc nào trên thế gian này . Giới nghiên cứu nhạc dân tộc xem ông Ellis như là nhà tiền phong trong ngành dân tộc nhạc học .
Những đóng góp đáng kể khác như hai cuộc triển lãm hoàn vũ 1889 và 1900 ở Paris (Pháp), và việc thành lập âm thanh viện sơ khai (archives de musique primitive - archives of primitive music) trước hết ở Mỹ, rồi ở Wien (Áo quốc) và ở Berlin (Đức). Âm thanh viện Berlin (Phonogrammarchiv) được hai ông Carl Stumpf và Erich Von Hornbostel sáng lập vào đầu thế kỷ 20 tàng trữ tài liệu âm thanh vô giá . Người ta tưởng tài liệu chứa trong âm thanh viện Berlin bị thiêu hủy trong kỳ đại chiến thứ hai vừa quạ Nhưng sau khi xứ Đức được thống nhứt, các nhà nghiên cứu nhạc học Đông Đức cũ đã tuyên bố rằng những tài liệu âm thanh của Phonogrammarchiv được rải rác khắp nơi ở cựu Đông Đức. Hiện nay kho tàng âm thanh này đang được chính quyền Đức giao cho một nhà nghiên cứu Đức, TS Susan Ziegler phân loại và làm thành phiếu điện tử để có thể phổ biến sau khi mang về Berlin để tái lập viện âm thanh như xưa vì Berlin được chọn làm thủ đô của xứ Đức thống nhứt (tháng 10, 1991). Năm 2000, vào tháng 9, Berlin đã tổ chức hội nghị quốc tế về âm thanh viện và một tài liệu gồm 4 CD và hơn 200 trang được xuất bản để đánh dấu một trăm năm lịch sử âm thanh và nhạc cổ truyền tàng trữ tại Berlin . Điều vui mừng là trong số tài liệu trong bộ dĩa lịch sử lại có một tài liệu về nhạc Việt Nam . Đó là tài liệu thu vào năm 1985 tại Viện bảo tàng Berlin với tiếng đàn tranh độc tấu của nhạc sĩ Trần Quang Hải qua bài Lưu thủy , Bình bán , Kim Tiền .
Ở Pháp, bác sĩ Azoulay đã thu thanh một số dĩa ống nhạc của các quốc gia như Pháp (vùng Bretagne), Nhựt Bổn, Trung Quốc, Việt Nam, Sénégal (Phi Châu) và Caucase (Nga). Dĩa ống này được tàng trữ trước kia tại một nơi gọi là Musée Phonographique de la Société d'Anthropologie (viện bảo tàng âm thanh của hội nhân chủng học) và hiện nay được bảo lưu tại Département d'ethnomusicologie, Musée de l'Homme, Paris (viện dân tộc nhạc học, viện bảo tàng Con Người) . Trong số tài liệu âm thanh này có một số dĩa ống về tiếng nói và nhạc điệu Việt Nam được thu thanh vào năm 1900. Chỉ hơi tiếc là tài liệu nghe rè quá, người hát lại không phải là nghệ sĩ chuyên nghiệp mà là những người nông dân được gởi sang Pháp nhân kỳ triển lãm hoàn vũ nên nghệ thuật hát không diễn tả được những luyến láy tinh vi của các điệu ngâm cũng như cách hát dân ca Quan Họ .
Năm 1911, Musée de la Parole et du Geste (Viện bảo tàng tiếng nói và động tác) được thành lập ở Paris .
2. Giai đoạn 3 (1914-1945)
Đại chiến thứ nhứt làm gián đoạn sự thu thập nhạc dân gian. Ở Anh quốc, Henry Balfour thu nhặt một số nhạc khí cổ truyền hiện được tàng trữ tại viện bảo tàng Pitt Rivers ở tỉnh Oxford . Tại Gia nã đại, Marius Barbeau thu vào dĩa ống hàng nghìn bài dân ca cu ?a người da đỏ, dân ca Pháp và Anh. Với tài liệu này, ông Marius Barbeau đã cùng nhà ngôn ngữ học Edward Sapir đồ ng viết quyển "Folksongs of French Canada" (Dân ca Gia nã đại vùng nói tiếng Pháp).
Cùng lúc đó, tại Pháp, M. và R. d'Harcourt xuất bản quyển "La musique des Incas et ses survivants" (Nhạc dân ca Anh-ca và sự tàn dư của âm nhạc sắc tộc này). Hai ông Lavignac và Lionel de La Laurencie đã tổng hợp những bài nghiên cứu nhạc ngoài Âu châu (musiques extra-européennes - extra european musics) trong quyển bách khoa tự điển âm nhạc (Encyclopédie de la musique et Dictionnaire du Conservatoire - 1912-1924).
Ở Hòa Lan, nhà dân tộc nhạc học trứ danh, cha đẻ của danh tử ETHNOMUSICOLOGY, Jaap Kunst, sưu tầm nhạc xứ Nam Dương từ nhiều năm qua . Trong khi đó, tại Anh quốc, ông Henry G. Farmer khởi sự công trình nghiên cứu nhạc Ả rạp . Tại Hung Gia Lợi, nhà soạn nhạc trứ danh Bela Bartok đã ký âm rất nhiều bản dân ca không những của Hung Gia Lợi mà còn luôn cả các xứ Lỗ Ma Ni, Thỗ Nhĩ Kỳ, và Algeria .
Giữa 1920 và1930, các ông George Herzog, Charles Seeger, và Marius Schneider đã ký âm trong một số dân ca phối hợp phương pháp nhân chủng học vànhạc học được Milton Metfessel phát hành năm 1928. Curt Sachs đã viết một số sách quan trọng có ảnh hưởng sâu đậm đối với lịch sử nhạc học . Năm 1928 ở Mỹ nhiều viện nhạc học mọc lên như nấm .
Ở xứ Lỗ Ma Ni (Roumanie - Rumania), nhà bác học trứ danh Constantin Brailoiu (1893-1958) bắt đầu nghiên cứu thu thập nhạc dân gian và thành lập Archives du Folklore (Sở lưu trữ văn học dân gian) vào năm 1928 tại Bucarest . Cùng một năm, ở Paris, tiếp đón sự chào đời của Département d'organologie musicale (viện nghiên cứu nhạc khí dân tộc) ở Musée d'ethnographie du Trocadéro (Musée de l'Homme bây giờ) được đổi tên lại là Département d' Ethnologie musicale vào năm 1937 khi ông André Schaeffner (1895-1980), tác giả quyển "Les Origines des Instruments de Musique" (Nguồn gốc các nhạc khí) xuất bản năm 1936 và là người đã khai sáng phương pháp xếp loại nhạc khí rất đặc biệt và lôgíc, đến nhậm chức . Tên sau cùng được đổi lại và được giữ luôn cho tới bây giờ là Département d' Ethomusicologie (viện dân tộc nhạc học) từ năm 1965 trở đi .
Năm 1931, hội chợ triển lãm thuộc địa (Exposition Coloniale / Colonial Fair) ở Paris đã được Musée de la Parole et du Geste ghi âm trên một số dĩa 78 vòng về nhạc cổ truyền của các quốc gia thuộc địa của Pháp thời đó . Trong số dĩa hát tôi códịp nghe những điệu cải lương, dân ca ba miền của Việt Nam tại Musée de l'Homme (nơi tôi làm việc từ năm 1968) . Ngoài ra Musée Guimet ở Paris cũng có một số dĩa hát quan trọng về nhạc Á châu và trong số đó có nhạc Việt Nam .
Từ năm 1931 tới 1933, dưới sự điều khiển của nhà dân tộc nhạc học tài ba của Pháp, André Schaeffner, trong một chuyến đi nghiên cứu ngữ học và nhạc học bên Phi châu đã mang về Pháp một tài liệu âm thanh rất phong phú và quí giá về nhạc Phi Châu .
Năm 1933, nhà bác học Đức Erich Von Hornbostel đã xuất bản bộ dĩa "Musik des Orients" (Nhạc Đông Phương) gồm hơn 10 dĩa hát 78 vòng về nhạc Á châu nói chung (sau này có tái bản bằng dĩa 33 vòng). Năm 1933, hội nghị về nhạc ả rạp ở Le Caire (thủ đô xứ Ai cập - Egypte/Egypt) đã được ghi trên dĩa hát 78 vòng với gần 200 dĩa . Tài liệu này hiện được tàng trữ tại Musée Guimet và tại Phonothèque Nationale (National Sound Library - Âm thanh viện quốc gia) ở Paris . Musée de l' Homme có một bản sao tài liệu nhạc ả rạp này trên băng nhựa . Một phần tài liệu này đã được Phonothèque Nationale xuất bản bằng dĩa laser (compact disc) vào năm 1988 tại Pháp .
Trong thời gian này , bên Nhựt Bổn, giáo sư Tanabe Hisiao đã nghiên cứu nhạc cổ truyền Nhựt Bổn . Bên Ấn độ cũng có một số nhạc học gia như Arnold Bake bắt đầu thâu trên dĩa các bài dân ca và nhạc cổ điển xứ Ấn độ . Năm 1939, chuyến đi nghiên cứu nhạc dân tộc vùng Basse Bretagne (Pháp) mang về một số tài liệu quan trọng đầu tiên về dân ca Pháp cho âm thanh viện ở Musée de l' Homme . Tài liệu này được chuyển giao lại cho Musée National des Arts et Traditions Populaires ở Paris (Viện bảo tàng quốc gia nghệ thuật và truyền thống dân gian ) .
Ở Việt Nam, khoảng từ 1925 tới 1938, có hãng dĩa Pathé và Beka của Pháp đã thâu nhiều dĩa hát 78 vòng các điệu hát tài tử miền Nam do các nghệ sĩ của gánh hát của Thầy Năm Tú ở Mỹ tho và một số dĩa thâu Ca Huế miền Trung .
Giai đoạn này biểu tượng sự hình thành của môn dân tộc nhạc học trên thế giới . Những âm thanh viện, những chuyến đi nghiên cứu dân tộc học, dân tộc nhạc học đã đặt nền tảng vững chắc cho giai đoạn sau thế chiến thứ hai .
4. Giai đoạn 4 (1945 trở đi)
Vừa khi chấ m dứt chiến tranh, sự tái thiết tình hữu nghị quốc tế, sự tiếp tục nghiên cứu khoa học , sự trao đổi nghiên cứu qua các hội nghị, các buổi tham luận quốc tế đã thúc đẩy một cách mãnh liệt sự phát triển nhanh chóng trong việc thu thập tài liệu âm nhạc của các quốc gia chậm tiến .
Giai đoạn quan trọng bắt đầu từ năm 1950 bằng sự phát triển việc khảo cứu tại chỗ qua sự tìm tòi nhạc cổ truyền thế giới của các nghiên cứu gia Tây phương, sự có mặt của những nhà nghiên cứu thuộc đệ tam thế giới , sự hình thành của nhiều viện nghiên cứu dân tộc nhạc học tại Âu Mỹ, và sự chào đời của hai tập san nghiên cứu nhạc dân tộc : "Journal of the International Folk Music Council (IFMC) năm 1949 tại Gia nã đại (từ năm 1981 đời về New York đổi thành "Yearbook of the International Council for Traditional Music - ICTM, và từ năm 2001, lại dời về trường đại học UCLA ở Los Angeles, California, Mỹ), và "Ethnomusicology" năm 1955 tại Mỹ . Nhiều sách về lý thuyết, phương pháp dân tộc nhạc học bắt đầu được xuất bản .
Từ năm 1970 trở đi, ảnh hưởng lớn mạnh của phương pháp các khoa nhân chủng học (anthropologie - anthropology), ngôn ngữ học (linguistique - linguistics), và tín hiệu học (sémiologie - semiotics), càng ngày càng thấy rõ đối với ngành dân tộc nhạc học . Phương pháp nghiên cứu được chia ra làm hai nhóm :
1. Nghiên cứu từ bên trong truyền thống (étude interne - internal study hay cultural insider) có nghĩ a là người đi nghiên cứu âm nhạc phải sống ở nơi phát sinh ra loại nhạc đó ít nhứt là một năm để có một cái nhìn toàn diện về sinh hoạt âm nhạc , biết hát hay biết đàn và nói được tiếng nói của dân tộc mình nghiên cứu .
2. Nghiên cứu từ bên ngoài truyền thống (étude externe - external study hay cultural outsider) nghĩa là nghiên cứu không cần phải biết nói tiếng của dân tộc mình nghiên cứu, không cần phải biết đàn hay hát và không cần phải lưu trú dài hạn . Những người này chỉ cần biết phương pháp nghiên cứu tận tường, biết ký âm , phân tích và làm việc nghiên cứu lý thuyết nhiều hơn và có tính cách đối chiếu .
Khoảng năm 1950 mở màn một kỷ nguyên mới trong lĩnh vực nghiên cứu: sự phát triển máy thu thanh (magnétophone / tape recorder) . Với máy thu thanh ngày càng nhẹ vềtrọng lượng, kỹ xảo về máy móc, hoàn hảo về âm thanh , với dĩa hát 33 vòng có thể nghe nửa giờ một mặt dĩa, rồi tới dĩa laser (disque compact / compact disc) có thể nghe trên một giờ đồng hồ, dĩa laser videodisque (laser videodisc) vừa xem hình, vừa nghe tiếng, và gần đây nhứt là CD Rom vừa có thể xem hình, nghe nhạc và đọc chữ . Một dĩa CDRom thay thế cho cả một cuốn sách, nhiễ CD và nhiều phim videọ Những máy thu thanh như DAT, hay Minidisc thâu âm thanh bằng số (enregistrement numérique hay digital / numeric hay digital recording), thay đổi hoàn toàn phương pháp đi nghiên cứu điền dã (recherche sur le terrain / field research). Máy quay phim từ phim 8mm câm , tới super 8, rồi phim 16 ly với số phút quay phim giới hạn vài phút cho tới các máy quay video (caméscope / camcorder) là loại máy thu hình video đủ loại (Umatic, Betamax, VHS, Super VHS, 8mm, Hi-8 Pro, DVC,vv...) với hình thật rõ theo hệ thống haute définition 400 đường và lên tới 700 đường (700 lignes - 700 lines), nhẹ cân, và âm thanh số (son numérique - numeric sound / enregistrement digital - digital recording), dân tộc nhạc học đã đi một bước rất dài .
Chỉ trong khoảng thời gian ngắn ngủi 50 năm (1951-2001), kết quả vàsố lượng sản xuất về sách vở , báo chí, dĩa hát băng nhựa, phim ảnh đã vượt xa cả trăm lần tổng số lượng sản xuất của gần 200 năm trước (1779-1950) . Bao nhiêu đó đủ cho thấy sự tiến bộ khoa học và kỹ thuật đã giúp đỡ rất nhiều trong công cuộc bảo vệ vốn cổ .
Giai đoạn thứ tư này có thể tóm tắt bằng bốn điểm quan trọng:
1. Dĩa hát nhạc cổ truyền được phổ biến rộng rãi, và từ năm 1983 trở đi đã có trên 15.000 dĩa laser về nhạc cổ truyền đã được phát hành trên thế giới . Đó là nhờ sự nổ lực của một số nhà sản xuất dĩa như Folkways Records (đã nhập vào Smithsonian Institute, Washington DC từ khi ông Moses Asch, sáng lập viên của Folkways từ trần vào giữa thập niên 80, Library of Congress, Lyrichord, Nonesuch bên Mỹ , Musée de l'Homme, Ocora, Le Chant du Monde, Playasound, Arion, Auvidis, Maison des Cultures du Monde, Buda bên Pháp, Philips bên Hòa Lan, Barenreiter Musicaphon, Museum Collection Berlin bên Đức, Topic, Argo, Leader , Tangent Records bên Anh, Victor, Columbia, Toshiba, JVC bên Nhựt, Albatros bên Ý, Melodia bên Nga, vv....
2. Thiết lập phương pháp mới trong cách làm việc khi đi nghiên cứu tại chỗ .
3. Những nguyên tắc làm việc trong phòng thí nghiệm, vì tài liệu thu vào băng nhựa sẽ được các nhà nghiên cứu ở các trung tâm nghiên cứu nghe và phân tách trong các căn phòng được trang bị đầy đủ máy móc tối tân hiện đại
4. Kỹ xảo hóa các bộ máy đo âm thanh, chẳng hạn như các máy hiện giờ được dùng tại Pháp như Sonagraph (máy cho ta hình ảnh của bất cứ âm thanh nào, vừa có màu sắc cho thấy rõ chỗ nào hát mạnh nhẹ ra sao ), Oscilloscope (máy ghi tất cả cao độ các nốt nhạc một cách tinh vi vã sẽ giúp ta biết thêm các quãng bất thường), melograph (máy ghi bằng các lằn về cao độ các làn điệu), stroboconn (máy đo chính xác cao độ các âm thanh mà lỗ tai con người đôi khi không nghe nỗi) spectograph (máy cho ta thấy bồi âm mà giọng hát có thể tạo ra được), và luôn cả máy vi tinh (micro-ordinateur PC computer), loại Macintosh và IBM mới nhứt hiện nay có thể giải quyết nhiều vấn đề về chép nhạc, chuyển thể, chuyển hệ, chuyển cung với các bộ ghi chép nhạc như ENCORE, NOTEWRITER, PROFESSIONAL COMPOSER, vv... Gần đây nhứt, có một vài chương trình đo âm thanh như Frequency analyzer, GRAM cho IBM, hay Soundsculpt cho Macintosh giúp cho các nhà nghiên cứu có thể tự phân tách các làn điệu , kỹ thuật giọng, tiết tấu một cách dễ dàng và ít lệ thuộc vào các máy đo khổng lồ tại các phòng thí nghiệm .
Sự tiến bộ vượt bực này đã đóng góp một phần rất lớn trong việc phân tách làn điệu và tiết tấu, giúp cho những nhà nghiên cứu nhạc học giải quyết nhanh chóng những khúc chiết trong nhạc ngữ cổ truyền dân tộc mà cách đây gần một thế kỷ phải mất nhiều thì giờ để ký âm, vận dụng trí nhớ và nhiều khi còn viết sai làn điệu khi ký âm .
**ĐỊNH NGHĨA DÂN TỘC NHẠC HỌC**
Những ai học về dân tộc nhạc học đều biết từ vựng này được dùng hiện nay ETHNOMUSICOLOGY (dân tộc nhạc học) là do nhà nhạc học Hòa Lan Jaap Kunst (từ trần năm 1958) đề nghị
Năm 1950, Jaap Kunst , trong một bài vềnhạc học, có đề nghị danh từ "ethno-musicology" (với dấu gạch nối ngang) để thay thế danh từ "comparative musicology" (đối chiếu nhạc học). Ông định nghĩa dân tộc nhạc học như sau : "nghiên cứu nhạc của các giống dân loài người ngoại trừnhạc cổ điển Tây phương và dân nhạc Âu châu " (study of the music of the races of man, except Western classical music and European folk music). Đến năm 1958, Jaap Kunst mới thêm vào định nghĩa trên phần nghiên cứu về khía cạnh xã hội trong âm nhạc .
Khoảng đầu thế kỷ thứ 20, các nhà nhạc học dùng chữ "musicologie comparée / Comparative Musicology" (đối chiếu nhạc học) do chữ Đức là "Vergleichende Musikwissenschaft" mà ra . Sau đó, một số từ vựng khác được thấy xuất hiện đầu tiên trên các bài nghiên cứu nhạc học . Tôi chỉ lựa hai sinh ngữ tiêu biểu nhứt cho môn nghiên cứu này là Pháp và Anh ngữ để giản tiện hóa trong phần trình bày . Chẳng hạn như :
- "musique populaire" (Pháp) / dân nhạc
- "musique folklorique" (Pháp)/ "folk music" (Anh) / dân nhạc
- "musique exotique" (Pháp) / exotic music" (Anh )/ nhạc nước ngoài
- "folklore musical" (Pháp )/ dân nhạc
- "ethnographie musicale" (Pháp) / dân tộc nhạc ký âm học
- "musique ethnique (Pháp/ ethnic music" (Anh) / nhạc sắc tộc
- " musique non-européenne (Pháp) / non european music" (Anh)/ nhạc không Âu châu
-" musique extra-européenne (Pháp) / extra european music" (Anh) / nhạc ngoại Âu châu
- "ethnologie musicale"(Pháp )/ dân tộc nhạc học
- "musique primitive (Pháp)/ primitive music" (Anh)/ nhạc sơ khai
Danh từ đối chiếu nhạc học sống tới năm 1950 rồi được thay thế bằng một danh từ khác "ethno-musicology" (với gạch ngang). Sau đó chữ "ethnomusicology" được ghép chung lại thành một chữ từ năm 1957 . Trong tương lai, trên đà phát triển có thể đi tới chỗ tách rời chữ này ra làm hai và có thể sẽ trở thành "ethnomusic-ology" không chừng ?
Dân tộc nhạc học, theo nghĩa rộng tối đa, gồm tất cả biểu lộ âm thanh có tổ chức (manifestation sonore organisée / organized sound manifestation) . Trong thực tế, vì sự cắt xén cần thiết của khoa học làm thành nhiều bộ môn khác nhau, nhạc cổ điển Tây phương được đưa sang lĩnh vực nhạc cổ điển (musicologie classique / classical musicology) . Tại sao chỉ "biểu lộ âm thanh" (manifestion sonore / sound manifestation) mà không là "âm nhạc" (musique / music) ? Khi nói tới "nhạc bác học" (musique savante / learned music) tức là có sự hiện hữu của "nhạc không bác học" (musique non savante / non learned music) . Thế nào là nhạc bác học và thế nào là nhạc không bác học ? Dựa trên quan điểm và cơ sở nào để chỉ định như thế ?
Nhạc bác học, theo định nghĩa chung, là loại nhạc có một truyền thống, một lý thuyết, một cách viết nhạc với tên nốt nhạc, một lịch sử . Tất cả loại nhạc nào không hội đủ những điều kiện trên sẽ thuộc vào loại nhạc không bác học và được gọi bằng nhiều từ vựng khác nhau : "musique populaire / folk music" (nhạc bình dân), "musique ethnique/ethnic music" (nhạc sắc tộc), "musique folklorique / folk music" (nhạc dân gian), "musique traditionnelle / traditional music" (nhạc truyền thống) .
Theo định nghĩa nhạc bình dân (musique populaire / folk music) rõ ràng là loại nhạc phát xuất từ dân chúng . Nhưng nhạc bình dân cũng có thể chỉ định một loại nhạc nổi tiếng trong quần chúng . Thí dụ những ca khúc của Ngô Thụy Miên hay của Phạm Duy là nhạc bình dân có nghĩa là nhạc được dân chúng ưa chuộng (les chansons de Ngô Thụy Miên ou celles de Phạm Duy sont "populaires" trong nghĩa popsongs / pop music) . Nghiên cứu các ca khúc tân nhạc có tác giả không thuộc phạm vi của dân tộc nhạc học . Nhạc sắc tộc (musique ethnique / ethnic music) là cách gọi có tính cách giới hạn . Chữ sắc tộc bị một số nhà nghiên cứu tranh cãi và không được nhất trí chấ p nhận . Nhạc dân gian (musique folklorique / folk music) chỉ định những loại nhạc được nghe trong dân gian . Danh từ "folklore" (khoa học dân gian ) và tĩnh từ "folklorique" đã được giới nghiên cứu nhạc dân gian ở Đông Âu (Hung gia lợi, Lỗ Ma Ni) dùng luôn cho tới ngày nay . Danh từ có thay đổi ý nghĩa sau thế chiến thứ hai . Nghĩa thứ nhứt là để chỉ định phong trào "musique folk / folk music" tức là loại nhạc dân gian do thế hệ trẻ ở thành thị học nhạc dân gian và hát lại với nhạc khí và hòa âm mới để phù hợp với tính cách trẻ trung của thế hệ mình đang sống . Nghĩa thứ hai là nhạc do những nhóm địa phương (groupes locaux / local groups) hay quốc gia (ensembles nationaux / national ensembles) muốn bảo lưu truyền thống ca vũ nhạc bằng cách tham gia những đại nhạc hội quốc tế qua những màn múa dân tộc hay ca nhạc dân gian . Vì lý do thiếu tính cách thuần túy và hay thích làm màu mè có vẻ "tài tử" hơn là chuyên nghiệp , cho nên trong tiếng Pháp, khi nói "c'est du folklore" để ám chỉ một chuyện không quan trọng, không thuần túy, hơi có ý khinh miệt .
Hiện nay danh từ "musique traditionnelle / traditional music" (nhạc truyền thống) được quãng bá rộng rãi hơn . Ở Pháp, năm 1987, bộ văn hóa Pháp có tạo một bằng cấp trình độ cao học để tuyển chọn giáo sư dạy nhạc truyền thống trong các trường quốc gia âm nhạc (professeur de musiques traditionnelles aux Conservatoires nationaux de musique / Professor of traditional music at National Conservatories of Music) . Ngay cả một cơ quan nghiên cứu nhạc dân gian quốc tế (IFMC - International Folk Music Council - Hội Đồng quốc tế nhạc dân gian) đã quyết định kể từ năm 1981 được đổi thành tên mới là ICTM - International Council for Traditional Music - Hội đồng quốc tế nhạc truyền thống . Năm 1988, ở Geneva bên Thụy Sĩ, Laurent Aubert chủ trương một tập san nghiên cứu nhạc dân tộc bằng tiếng Pháp mang tên là "Cahiers de Musiques Traditionnelles" (Tập san nhạc truyền thống) .
Gần đây hơn, có một số người sử dụng các từ vựng khác như "sociomusicologie / sociomusicology" (xã hội nhạc học) để chỉ định môn nghiên cứu âm nhạc đi liền với sự biến chuyển của xã hội, nói một cách khác là có thể xuyên qua nhạc ngữ của một thời đại nào đó, có thể đoán được một phần nào xã hội lúc đó ra sao : hòa bình, chiến tranh, hung bạo, thiền tịnh vv.... Có người dùng từ vựng "anthropomusicologie / anthropoloy of music" (nhân chủng nhạc học) để nghiên cứu nhạc thời cổ xưa của mỗi dân tộc, mỗi sắc tộc . Một danh từ khác là "archéomusicologie/ archeomusicology" (khảo cổ nhạc học) để nghiên cứu nhạc thời cổ xưa qua các nhạc khí tìm thấy trong các cuộc thám hiểm, khai quật những di tích lịch sử như trường hợp tìm thấy đàn đá, trống đồng ở Việt Nam thuộc lĩnh vực của môn nghiên cứu này . Đến môn "psychomusicologie / psychomusicology" (tâm lý nhạc học), "musicothérapie / music therapy" (âm nhạc điều trị học), "sémiologie de la musique / semioloy of music" (tín hiệu nhạc học - nghiên cứu dấ u và ký hiệu trong âm nhạc) , các nhà nghiên cứu càng ngày càng đi sâu vào chi tiết và tách rời nhiều lĩnh vực nghiên cứu ra khỏi dân tộc nhạc học để đi đến chỗ chuyên môn hóa .
Chỉ có danh từ"ethnomusicologie / ethnomusicology (dân tộc nhạc học) là được đa số các nhà dân tộc nhạc học thích dùng nhứt và đã được chánh thức hóa qua các quyển tự điển có tiếng trên thế giới như New Grove Dictionary of Music and Musicians (Anh), New Harvard Dictionary of Music (Mỹ), Garland Dictionary of Music (Mỹ), Dictionnaire de la musique/Larousse (Pháp), vv..
Tóm lại, dù dưới hình thức nào đi nữa, từ vựng "ethnomusicologie" (dân tộc nhạc học) có một định nghĩa ra sao ?
Bà Claudie Marcel-Dubois (từ trần vào tháng 2, 1989 tại Pháp ), người tiền phong của bộ môn dân tộc nhạc học ở Pháp, cho rằng " dân tộc nhạc học là bộ môn nghiên cứu theo truyền thống truyền khẩu tất cả những hiện tượng âm thanh liên quan đến đời sống xã hội và văn hóa và kỹ thuật của các nhóm sắc tộc khác nhau (étude selon la tradition orale des phénomènes sonores en relation avec la vie sociale, culturelle et technique de diverses ethnies).
Theo GS Mantle Hood, cựu giám đốc viện dân tộc nhạc học ở UCLA, University of Maryland (Mỹ), định nghĩa môn dân tộc nhạc học là "bộ môn nghiên cứu bất cứ loại nhạc nào có liên hệ tới môi trường văn hóa" (the study of any music in relation to its cultural context).
Theo GS Trần Văn Khê, giáo sư dân tộc nhạc học tại trường đại học Sorbonne (Paris, Pháp) từ 1960 tới 1987 và hiện về hưu nhưng vẫn tích cực hoạt động trong lĩnh vực nghiên cứu qua nhiều chuyến viễn du khắp năm châu, "một bộ môn nghiên cứu vô tư và khoa học những âm thanh thuộc truyền thống truyền khẩu của các sắc tộc trên thế giới qua nhiều điểm khác nhau về lịch sử, dân tộc học, xã hội học và nhạc học" .
GS Gilbert Rouget, chuyên gia vềnhạc Phi châu và tác giả cuốn sách giá trị "Musique et Transe" (Âm nhạc và Lên đồng), cho rằng "dân tộc nhạc học là nhạc học của những nền văn minh được cấu tạo bằng lình vực truyền thống của dân tộc học" (ethnomusicologie est musicologie des civilisations dont l'étude constitue le domaine traditionnel de l'ethnologie)
Nhà nhạc học Hòa Lan Jaap Kunst, cha đẻ của từ vựng "ethnomusicology" đề nghị rằng dân tộc nhạc học là "bộ môn nghiên cứu nhạc cổ truyền và nhạc khí của tất cả mọi tầng lớp văn hóa của nhân loại " (the traditional music and musical instruments of all cultural strata of mankind, from the so-called primitive peoples to the civilized nations) .
GS Bruno Nettl, một nhà nghiên cứu nhạc học đã viết rất nhiều sách vềlý thuyết dân tộc nhạc học, đã đưa ra một định nghĩa như sau : " nghiên cứu nhạc của các xã hội mù chữ, nhạc bác học Á châu và Bắc Phi, nhạc truyền khẩu của các vùng bị văn hóa bác học chế ngự và nhạc bình dân các xứ Âu Mỹ) (la musique des sociétés illettrées, les musiques de Haute Culture de l'Asie et de l'Afrique du Nord, la musique folklorique de tradition orale des régions qui sont dominées par les hautes cultures et la musique de tradition populaire des pays occidentaux).
Bà Monique Brandily (Pháp) chuyên môn về nhạc Phi Châu, đặc biệt xứ Tchad (Phi Châu), nhận định rằng dân tộc nhạc học là "nhạc học các xã hội thuộc thẩm quyền dân tộc học" (la musicologie des sociétés qui relèvent de l'ethnologie) .
Trong khi đó, nhà dân tộc nhạc học Pháp, Bernard Lortat-Jacob, nêu ra hai nhận định về vai trò của "nhạc học gia của sắc tộc" (musicologues de l'ethnique) và phân tách nhạc ngữ qua ký âm và vai trò của "dân tộc học gia của âm nhạc " (ethnologues du musical) là nghiên cứu truyền thống âm nhạc tại chỗ, đời sống âm nhạc dính liền với phong tục tập quán của sắc tộc được nghiên cứu .
Ngoài ra còn có Alan P. Merriam (từ trần trong một tai nạn phi cơ), Miewyslaw Kolinski, Willard Rhodes (từ trần 1992), David P. McAllester, George List, Ludwik Bielawski, Charles Seeger (từ trần năm 1979), Elisabeth Helser bên Mỹ, Jean Jacques Nattiez bên Gia nã đại, Kishibe Shigeo bên Nhựt bổn, Kwabena J.H. Nketia bên Ghana (Phi châu) cũng có đề cập tới định nghĩa danh từ "dân tộc nhạc học" .
Nă m1989, trong quyển "Âm nhạc Việt Nam" do tôi biên soạn, nơi trang 298, tôi có định nghĩa dân tộc nhạc học như sau :" dân tộc nhạc học là một bộ môn nghiên cứu tất cả những loại nhạc được nghe trong một quốc gia trong hiện tại (nhạc địa phương cũng như nhạc ngoại quốc, cổ nhạc cũng như tân nhạc) đồng thời nghiên cứu gia tài âm nhạc của lịch sử văn hóa âm nhạc từthời lập quốc đến trước giai đoạn hiện tại, và lịch trình tiến triển của lịch sử văn hóa âm nhạc trên thế giới từ thời thượng cổ tới ngày nay" . Nhưng bốn năm sau (1993) tôi có thay đổi chút ít về định nghĩa môn dân tộc nhạc học . Trước hết tôi thấy cần phải định nghĩa hai chữ "nhạc học" và "dân tộc học" .
Đối với người Việt Nam, và đối với ngành giảng dạy âm nhạc ở Việt Nam, theo thiển ý của tôi, môn nhạc học (musicologie/musicology) là bộ môn nghiên cứu có tính cách đối chiếu lịch sử âm nhạc Việt Nam qua các thể loại (nhạc triều đình, tôn giáo, nhạc thính phòng, nhạc tuồng, dân nhạc, tân nhạc , vv..), nhạc khí, nhạc ngữ, điệu thức, tiết tấu, cũng như lịch sử nhạc bác học Á châu ngang hàng với lịch sử nhạc cổ điển Tây phương .
Còn dân tộc nhạc học là "bộ môn nghiên cứu các thanh nhạc (son/sound), hay tiếng động (bruit/noise) có cấu trúc âm điệu hay tiết tấu của các xã hội không có chữ viết (sociétés sans écriture / societies without writing) hay theo truyền thống truyền miệng (tradition orale / oral tradition), và cũng là bộ môn nghiên cứu đối chiếu tất cả truyền thống âm nhạc thế giới (étude comparée des traditions de musiques du monde / comparative study of world musics' traditions) từ thời lập quốc đến giai đoạn hiện tại " .
Mặc dù có sự bất đồng về định nghĩa chính xác, việc hiển nhiên là hầu hết các nhà dân tộc nhạc học đều nghiên cứu nhạc ngoài thế giới nhạc cổ điển Tây Phương, chú trọng nhiều về dân nhạc thế giới, vai trò âm nhạc trong một văn hóa nào đó , tiếp xúc trực tiếp với âm nhạc xứ mình nghiên cứu bằng cách sống tại chỗ trong một thời gian ngắn hay dài tùy theo chủ đích nghiên cứu, và áp dụng những khái niệm từ nhân chủng học và ngôn ngữ học phát triển ra . Tài liệu nhạc được thu tại chỗ được đem ra phân tích, đối chiếu vì đa số nhà nghiên cứu đều không phát xuất từ văn hóa âm nhạc đó ra . Nói tóm lại, lĩnh vực nghiên cứu dân tộc nhạc học cho chúng ta thấy một viễn tượng khá đồng nhứt .
Dân tộc nhạc học có hai chiều hướng khác biệt : một là đi về mặt nghiên cứu để đưa đến lý thuyết qua những bài viết và công cụ ho’a lý thuyết trong ngành dạy học; hai là trình diễn cho thật đúng truyền thống, bổ túc bằng những kỹ thuật mới và phát triển thêm với óc sáng tạo . Trong khung cảnh lý thuyết, người nghiên cứu nhạc dân tộc phối hợp nhiều phương pháp nghiên cứu có liên hệ đến những khuôn mẫu (modèles - models), hệ biến hóa (paradigmes - paradigms), khoa học sắc tộc (ethnosciences - ethnosciences), quá trình nhận thức (processus cognitif - cognitive process), tín hiệu học (sémiotiques - semiotics), tín hiệu nhạc học (sémiomusicologie - semiomusicology).
(Hết phần 1)

Set-Cookie: unique_hit=set; expires=Mon, 07-Mar-2016 01:40:52 GMT; Max-Age=2419200

Server: nginx

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
Gian hàng bán
Rao vặt
Hỏi đáp
Đánh giá sản phẩm
Thêm
Danh sách gian hàng
Tin tức từ Vatgia.com
Để kinh doanh Online thành công
BaoKim.vn
Nhanh.vn
WebBNC.net
Ứng dụng
Thông báo
Hỗ trợ
Đăng ký
Đăng ký thành viên
Đăng ký gian hàng
Đăng nhập
Hoặc đăng nhập bằng
Nhớ mật khẩu
Quên mật khẩu?
Sản phẩm
Sản phẩm
Rao vặt
Hỏi đáp
Cửa hàng
Tìm trong danh mục
Amplifier
Amplifier Hi-End
Bộ giải mã DAC
Bộ trộn âm (Mixer)
Dàn âm thanh
Dàn karaoke
Dàn máy mini
Dây dẫn Hi-End
Dây dẫn Hi-Fi
Head Phone - Tai nghe
HeadAmp (Headphone amplifier)
Linh kiện loa
Linh kiện máy nghe nhạc
Loa Hi-End
Loa nghe nhạc
Loa ngoài cho laptop, máy nghe nhạc
Loa phóng thanh
Loa trang trí
Loa tranh
Máy ghi âm
Máy ghi âm băng từ
Máy nghe nhạc Mp3
Máy nghe nhạc Mp4
Máy nghe nhạc Trung Quốc
Máy trợ giảng
MD Player
Microphone
MP3 WATCH
Network Multimedia System
Phụ kiện thiết bị âm thanh
Phụ kiện, đồ chơi máy nghe nhạc
Portable Media Player (PMP)
Power Amplifier
Power Amplifiers Hi-end
Pre-main Amplifier
Pre-main Amplifier Hi-End
Radio Cassette
Receiver
Đầu đĩa than
Đầu đọc, ghi DVD dân dụng
Trang chủ
>
Hàng công nghệ
>
Điện tử, điện máy
>
Âm thanh
>
Amplifier
>
Âm ly California PRO-188A
Âm ly California PRO-188A
Thích sản phẩm này
0.0
/
0
đánh giá
Đánh giá
Lịch sử giá
4 sản phẩm mới từ
2.230.000₫
Hãng sản xuất:
CALIFORNIA
Tần số thu sóng tối đa:
1kHz
Công suất Amplifer :
250W
Sản phẩm cùng mức giá
Âm ly Arirang PA-203III
2.100.000₫
Âm ly Arirang SPA-203 III
2.100.000₫
Âm ly Arirang SPA-303XG
2.400.000₫
Âm ly Arirang SPA-203III
2.100.000₫
Âm ly Arirang SPA-203XG
2.350.000₫
Âm ly California Pro-468A
2.100.000₫
Âm ly Arirang PA - 203 III
2.100.000₫
Âm ly Nanomax PA-5000X
2.200.000₫
Âm ly Nanomax ST-568E
2.250.000₫
Âm ly Jarguar Suhyoung PA-203XG
2.300.000₫
Âm ly Arirang SPA-303N
2.350.000₫
Âm ly Nanomax Pro-900I
2.230.000₫
Gian hàng bán
Thông số kỹ thuật
Mô tả sản phẩm
Nhận xét
(2)
Đánh giá
Hỏi đáp
Hình ảnh
Thông số kĩ thuật trên Vatgia.com chỉ mang tính tham khảo, thông số có thể thay đổi mà không báo trước.
Nếu bạn phát hiện thông số sai xin hãy
Click vào đây
để thông báo cho chúng tôi. Xin trân trọng cảm ơn bạn!
Hãng sản xuất
CALIFORNIA
Trở kháng
4~16Ω
Tần số thu sóng tối đa
1kHz
Màu sắc
• Màu vàng
Nguồn điện
AC 220V / 50Hz
Công suất Amplifer
250W
Cùng Hãng sản xuất
Khoảng
3.800.000₫
5 gian hàng bán
Âm ly California PRO-888AR
Khoảng
5.200.000₫
3 gian hàng bán
Âm ly California PRO-888MW
Khoảng
2.100.000₫
2 gian hàng bán
Âm ly California Pro-468A
Khoảng
8.300.000₫
4 gian hàng bán
Âm ly California PRO 668R
Khoảng
6.200.000₫
8 gian hàng bán
Âm ly California PRO-568E
Khoảng
6.800.000₫
5 gian hàng bán
Âm ly Califonia PRO-828R
Khoảng
6.170.000₫
2 gian hàng bán
Âm ly California Number one III
Khoảng
5.800.000₫
7 gian hàng bán
Âm ly California Pro-128E
Khoảng
8.500.000₫
7 gian hàng bán
Âm ly California Pro-668E
Các sản phẩm khác
Âm ly KEDN KN-320 D
6.800.000₫
3 gian hàng bán
Âm ly Crown MA-12000i
113.526.000₫
3 gian hàng bán
Âm ly Boston PA-1200
5.200.000₫
2 gian hàng bán
Âm ly Boston Audio PA 1100 II
5.450.000₫
15 gian hàng bán
Âm ly Crown CDi 6000
55.150.000₫
5 gian hàng bán
Âm ly Crown CDi 2000
28.700.000₫
5 gian hàng bán
Âm ly Crown CDi 1000
21.850.000₫
7 gian hàng bán
Âm ly Paramax SA-500
2.950.000₫
5 gian hàng bán
Intergrated Amplifiers Denon PMA-720AE
10.981.000₫
8 gian hàng bán
Âm ly Pioneer VSX-LX53
24.700.000₫
4 gian hàng bán
Âm ly Nikochi NKC-A103
2.600.000₫
3 gian hàng bán
Intergrated Amplifiers Denon PMA-520AE
8.310.000₫
8 gian hàng bán
Có 3.604 sản phẩm cùng danh mục với “Âm ly California PRO-188A”
Tỉnh/ Thành phố
Hà Nội
(575)
Hồ Chí Minh
(1.149)
Hải Phòng
(7)
Đà Nẵng
(22)
Bà Rịa - Vũng Tàu
(21)
Bến Tre
(10)
Bình Dương
(24)
Hà Nội 2
(56)
Hải Dương
(7)
Hoà Bình
(7)
Hưng Yên
(7)
Lâm Đồng
(21)
Long An
(96)
Phú Thọ
(8)
Quảng Ninh
(88)
Tây Ninh
(2)
Thái Nguyên
(7)
Thanh Hoá
(7)
Vĩnh Phúc
(8)
Đồng Nai
(97)
Hãng sản xuất
ACCUPHASE
(67)
DENON
(129)
ITC AUDIO
(193)
MARANTZ
(111)
Montarbo
(145)
PIONEER
(103)
SANSUI
(83)
TOA
(123)
AAP
(11)
ACCUSTIC
(5)
ACNOS
(15)
ADCOM
(4)
ADD
(5)
ADVANCE ACOUSTIC
(16)
ALES
(14)
AMMY
(9)
AMPERES
(19)
ANA
(3)
ANTHEM
(2)
AODA
(2)
ARCAM
(5)
ARIRANG
(41)
ARMSTRONG
(1)
ARTDIO
(10)
ASK
(2)
AUDIO ANALOGUE
(4)
AUDIO NOTE
(8)
AUDIOENGINE
(1)
AUDIOMAX
(3)
AUREX
(1)
AURUM
(2)
AUVITECH
(1)
AVM
(2)
AYRE
(7)
AZUTON
(11)
B&K
(9)
B&W (BOWERS & WILKINS)
(2)
BALANCED AUDIO
(3)
BARDL
(4)
BAT
(1)
BAZOOKA
(1)
BBE
(3)
BEHRINGER
(28)
BEL CANTO
(1)
BELCO
(1)
BEOMASTER
(3)
BEPRO
(1)
BERENDSEN
(1)
BETA THREE
(3)
BIEMA
(6)
BIK
(7)
BLOCK
(10)
BMB
(19)
BONIC
(3)
BOSCH
(27)
BOSE
(2)
BOSTON
(38)
BOTTON
(5)
C-MARK
(6)
CALIBEST
(6)
CALIFOR
(1)
CALIFORNIA
(38)
CAMBRIDGE
(26)
CARVER
(6)
CAVD
(10)
CAVS
(6)
CAYIN
(18)
CDBO DAILY
(1)
CHERUB & NUX
(4)
CLASSE
(8)
CLEARAUDIO
(1)
COMBOMAX
(3)
CRATE
(6)
CREEK
(4)
CROWN
(52)
CYRUS
(2)
D.A.S AUDIO
(15)
DAEMAX
(5)
DALLAS
(1)
DALTON
(28)
DANMAX
(2)
DANNO
(4)
DANSMAX
(4)
DARTZEEL
(1)
DCX
(7)
DELTACO
(1)
DENONYS
(9)
DIATONE
(12)
DITTON
(1)
DKD
(18)
DOJIKAR
(2)
DOPOD
(1)
DSPPA
(48)
DULEX
(2)
DYNACORD
(5)
E.SOUND
(2)
EKARS
(32)
EKCO
(1)
ELECTRO VOICE
(34)
EMOTIVA
(4)
EQUILOG
(1)
EUROSHINE
(18)
EVAMAX
(6)
FANXIFANG
(10)
FANXIFANT
(4)
FINALE
(3)
FISHER
(7)
FUJIYAMA
(5)
GOLDSKY
(4)
GRF
(4)
GRUNDIG
(1)
GUINNESS
(12)
GUNNERS
(14)
H-PEC
(2)
HARMAN KARDON
(17)
HEATHKIT
(6)
HLA
(2)
HLOV Audio
(5)
INTEGRA
(3)
INTER-M
(45)
INXUS
(3)
IPA
(2)
JAGUAER
(6)
JAGWA
(16)
JAMMY
(1)
JANSOUNG
(2)
JARGUAER
(3)
JARGUAR
(30)
JARGUAR
(25)
JBL
(16)
JD-MEDIA
(27)
JEDIA
(10)
JIBEL
(19)
JL AUDIO
(15)
JOHNSON
(8)
JUNGWANG
(4)
JVC
(1)
KARAK
(10)
KBOX
(2)
KEDN
(6)
KENTECH
(1)
KENWOOD
(14)
KICKER
(2)
KINGREX
(2)
KINTER
(11)
KNIGHT
(2)
KORAH
(7)
KRELL
(2)
LEPAI
(4)
LINDEMANN
(1)
LINN
(4)
LO-D
(1)
LOTUSLINE
(1)
LUXMAN
(53)
LVAUDIO
(4)
MAGNAT
(20)
MAINGO
(14)
MASTER AUDIO
(6)
MAXIMAX
(1)
MAXKE
(1)
MCGREGOR
(7)
MCINTOSH
(19)
MEDELI
(1)
MEDIALINK
(1)
MERIDIAN
(1)
MITSUBISHI
(1)
MODWRIGHT
(1)
MUSIC HALL
(2)
Musical Fidelity
(12)
MYRYAD
(2)
NAD
(34)
NAGRA
(1)
NAIM
(5)
NAKAMICHI
(7)
NANOMAX
(42)
NAVISION AUDIO
(1)
NHT
(2)
NICHIYAMA
(1)
NIKOCHI
(25)
NISSIDO
(4)
NUFORCE
(2)
ODEON
(1)
OKYO
(2)
OMATON
(36)
OMNITRONIC
(1)
ONIX
(4)
ONKYO
(55)
OPERA
(21)
ORDER
(2)
ORIOLE
(1)
PA AUDIO
(4)
PANASONIC
(5)
PARAMAX
(17)
PARASOUND
(5)
PARTYHOUSE
(8)
PASO
(10)
PASSLABS
(1)
PATECH
(3)
PATHOS
(6)
PDCJ
(1)
PEAVEY
(40)
PHASE
(1)
PHILIPS
(1)
PHONIC
(20)
PIOTON
(10)
PLINIUS
(2)
PRIMARE
(1)
PRO-MAIN
(4)
PROCEED
(1)
PROTECH
(7)
PROVICE
(2)
PYLE PRO
(21)
QSC AUDIO
(49)
QUAD
(5)
RAMSA
(1)
REALISTIC
(4)
REGA
(7)
REVOX
(6)
RINES
(3)
RINTON
(8)
ROGERS
(3)
ROLAND
(26)
ROTEL
(37)
ROWLAND
(2)
ROYAL
(9)
RUBY
(12)
RUSSOUND
(7)
SABA
(7)
SAMMIX
(1)
SATO
(6)
SCANDYNA
(1)
SHERWOOD
(6)
SING
(1)
SINTEK
(7)
SƠN CA
(4)
SONRAW
(3)
SONY
(24)
SOUNDKING
(23)
SOUNDMAGIC
(1)
STK
(8)
STVDIO DUE
(1)
SUMICO
(4)
SUNMAX AUDIO
(12)
SUYANG
(18)
SYNTHESIS
(2)
T+A
(8)
TAC
(1)
TEAC
(16)
TECHNICS
(7)
TELEFUNKEN
(4)
TENSONIC
(1)
TEUFEL
(1)
TEXA AUDIO
(38)
THUNDER
(3)
TIẾN ĐẠT
(2)
TKD
(1)
TOPPPRO
(1)
TORIMY
(10)
TRACE ELLIOT
(10)
TRINTY
(5)
TRIO
(6)
TRIODE
(14)
UNISON RESEARCH
(5)
UNIX
(1)
USHER
(1)
VBO
(11)
VE
(1)
VICBOSS
(1)
VICTOR
(7)
VIET KTV
(1)
VIETTRONICS
(3)
VITEK
(13)
VOCOPRO
(10)
VOX
(15)
VTB
(13)
VTL
(1)
WAVEYOUNG
(1)
WESTERN
(4)
WHARFEDALE
(7)
WILESS
(1)
WOOD-II
(40)
XITE
(2)
YAHAMA
(17)
YAMACHI
(6)
ZENBOS
(3)
Số kênh
2.0
(194)
2.1
(50)
4
(42)
5.1
(14)
7.1
(14)
8
(2)
Tần số thu sóng tối đa
≥ 10kHz
(2.693)
≥ 50kHz
(428)
≥ 100kHz
(185)
≥ 200kHz
(32)
Công suất Amplifer
≥ 100W
(2.498)
≥ 300W
(1.457)
≥ 500W
(885)
≥ 800W
(469)
≥ 1000W
(348)
≥ 1500W
(202)
≥ 2000W
(133)
≥ 3000W
(68)
Thêm lựa chọn
Các từ khóa liên quan
amli paramax
,
ampli 12 so
,
denon pma
,
denon pma-200
,
điện trở kháng
,
jarguar pa-203n
,
am ly yamah
,
marantz pm 90
,
paramax 999
,
ampli guinness
,
amply so
,
ampli onkyo
,
arirang
,
ampli denon
,
crown ma-5000i
,
bass-1150
,
âm thanh bosch
,
ampli pa
,
california 168
,
ampli maran
vợt proace
,
ampli california
,
california pro-888mw
,
california pro-888n
,
california pro-88a
,
california pro
,
california pro-888ar
,
california pro-88
,
california pro-688mw
,
california pro 888
,
california pro 888ar
,
california pro-888
,
california pro-168b
,
california pro 828r
,
california pro-158
,
california pro-98a/98k
,
california pro-666ar
,
california pro-888a
,
ampli california pro 88
,
ampli california pro 88a
Sản phẩm mới
Tuner Sony ST-A3
Tuner Victor JT-V11
Tuner Trio KT-3300
Tuner Lo-D FT-320R
Tuner Aurex AM-FM
Tuner Pioneer 6600II
Ampli Kenwood KA-7090
Ampli Kenwood KA-990V
Ampli Kenwood KA-1100SD
Ampli Diatone
Sản phẩm nổi bật
Âm ly Arirang PA-203IIIEV
Âm ly Arirang PA-203III
Âm ly Jarguar Suhyoung PA-203XG
Âm ly Paramax SA-203V
Amply Sansui AU-607
Âm ly Arirang PA-203XG
Âm ly Accuphase M-6000
Integrated Amplifier Marantz PM-15S2 (PM15S2)
Âm ly Jarguar PA-203N
Âm ly Jarguar Suhyoung PA-506N
Sản phẩm xem nhiều
Âm ly Jarguar PA-203N
Âm ly Arirang PA-203XG
Âm ly Boston PA-3500
Âm ly Arirang PA-203III
Amply Sansui AU-607
Âm ly Sansui AU-D607X
Âm ly Jarguar Suhyoung PA-203XG
Âm ly Boston Audio PA999
Âm ly California 128b-II
Âm ly Arirang PA-203IIIEV
Nhiều gian hàng bán
Âm ly Jarguar Suhyoung PA-506N
Âm ly Arirang PA-203III
Âm ly Jarguar PA-203N
Âm ly Arirang SPA-303XG
Âm ly TOA A-1706
Âm ly Arirang SPA 909P
Âm ly Arirang PA-203IIIEV
Âm ly TOA VM-2120
Âm ly Toa A-2120 H
Âm ly Toa CA-130
Hàng công nghệ
>
Điện tử, điện máy
>
Âm thanh
>
Amplifier
>
Amplifier CALIFORNIA
(
Amplifier
,
âm ly
,
am li
,
am ly
)
Trang thông tin, giá cả, cửa hàng bán, bình chọn, hỏi đáp về
Âm ly California PRO-188A
trong mục
Amplifier
Hỗ trợ vận chuyển
Hỗ trợ thanh toán online
Chấp nhận thanh toán
Kết nối với chúng tôi
Điện thoại, viễn thông
Phụ kiện,thiết bị sửa chữa,...
Mobile
Thiết bị viễn thông
Dịch vụ viễn thông
Máy tính, linh kiện
Máy vi tính
Thiết bị cho máy tính
Máy văn phòng
Linh kiện, phụ kiện Laptop
Điện tử, điện máy
Thiết bị an ninh
Âm thanh
Đồ dùng trong bếp
Hình ảnh
Máy ảnh, máy quay
Thiết bị liên quan
Máy ảnh, máy quay
Dịch vụ chụp, rửa ảnh
Dịch vụ sửa chữa, thẩm định
Ô tô, xe máy, xe đạp
Ô tô (Xe hơi)
Xe máy, phụ tùng xe máy
Phụ tùng ô tô
Đồ chơi ô tô
Công nghiệp, Xây dựng
Thiết bị điện, nước
Xây dựng
Vật tư, thiết bị công nghiệp
Cơ khí chế tạo
Thời trang, phụ kiện
Thời trang nữ
Đồng hồ đeo tay
Thời trang nam
Thời trang đồ đôi, đồng phục
Mẹ & Bé
Đồ dùng cho trẻ
Đồ cho mẹ
Tắm gội, vệ sinh an toàn
Đồ cho bé khi ra ngoài
Sức khỏe, sắc đẹp
Y tế, sức khỏe
Chăm sóc da mặt
Nước hoa - Mỹ phẩm khác
Đồ trang điểm
Đồ dùng sinh hoạt
Đồ dùng nhà bếp, phòng ăn
Các loại đồ khác
Đồ dùng cá nhân
Đồ điện gia dụng
Nội thất, ngoại thất
Nội thất không gian, tổng hợp
Nội thất phòng ngủ
Nội thất văn phòng
Đèn trang trí, chiếu sáng
Sách, văn phòng, quà tặng
Hoa, quà tặng, đồ chơi
Sách
Thiết bị văn phòng
Thiết bị giáo dục
Thể thao
Golf (gôn)
Bóng đá
Tennis
Câu cá
Dịch vụ, giải trí, du lịch
Du lịch
Game, đồ chơi
Dịch vụ vận tải, vận chuyển
Băng đĩa phim, phụ kiện
Thực phẩm, đồ uống
Đồ uống
Bánh kẹo, mứt
Thực phẩm chín, qua chế biến
Thực phẩm tươi sống
Vatgia.com - Sàn giao dịch thương mại điện tử hàng đầu Việt Nam
Mua hàng trực tuyến mang lại sự tiện lợi, chủ động, lựa chọn đa dạng, với các dịch vụ hỗ trợ mua hàng, bán hàng, thanh toán an toàn, giao hàng chuyên nghiệp.
Với phương châm “Luôn đặt mình vào địa vị khách hàng và đối xử trên mong đợi của họ”, Vatgia.com không ngừng nỗ lực, cải tiến đáp ứng nhu cầu mua sắm cho người tiêu dùng.
Vatgia đảm bảo cung cấp đúng thông tin cho đúng người, đúng lúc, đảm bảo thanh toán trực tuyến bảo mật an toàn, áp dụng hình thức vận chuyển nhanh phù hợp.
Rao vặt
|
Hỏi đáp
|
Review - Đánh giá
|
Lưu trữ rao vặt
|
Quà tết
|
Việc làm
|
Dien thoai
|
Laptop
|
Mua ban oto
|
Xe may
|
iPhone 5
|
iPhone 5s
|
iPhone 6
|
iPhone 6 plus
|
iPhone 6s
|
iPhone 6s plus
|
iPhone 4
|
iPhone 4s
|
Điện thoại iphone
|
Galaxy s5
|
Galaxy s6
|
Áo khoác đẹp
|
Áo khoác da
|
Áo khoác nam
|
Giày nam
|
Vest nam
|
Đầm công sở
|
Áo khoác nữ
|
Giày cao gót
|
Bất động sản
|
Cho thue nha
|
Tìm việc
|
Máy lọc nước
|
Cách làm trắng da
|
Sim số đẹp
|
Khách sạn Ninh Bình
|
Thiết bị đọc thẻ cảm ứng
|
Hải sản tổng hợp
|
Máy hút bụi công nghiệp
|
Bình nóng lạnh
|
Trang điểm
|
Băng mực cho máy in Kim
|
Nồi hơi
|
Bộ nghịch lưu
|
Thiết kế thời trang
|
Bộ đồ chơi liên hợp
Giới thiệu
|
Hướng dẫn
|
Quy chế hoạt động
|
Chính sách bảo mật thông tin
Công ty Cổ phần Vật Giá Việt Nam. Số GCNDT: 011032001615, cấp ngày 21/06/2012, nơi cấp: UBND thành phố Hà Nội
Trụ sở chính: Lê Đại Hành, Hai Bà Trưng, Hà Nội - Chi nhánh Hồ Chí Minh: Đường Lữ Gia, Phường 15, Quận 11, Hồ Chí Minh
Tài khoản
Yêu thích
Giỏ hàng
Đã xem
Ứng dụng
×

Set-Cookie: history_product=852087%7C0; path=/

Server: Apache


markdown:
Gian hàng bán
Rao vặt
Hỏi đáp
Đánh giá sản phẩm
Thêm
Danh sách gian hàng
Tin tức từ Vatgia.com
Để kinh doanh Online thành công
BaoKim.vn
Nhanh.vn
WebBNC.net
Ứng dụng
Thông báo
Hỗ trợ
Đăng ký
Đăng ký thành viên
Đăng ký gian hàng
Đăng nhập
Hoặc đăng nhập bằng
Nhớ mật khẩu
Quên mật khẩu?
Sản phẩm
Sản phẩm
Rao vặt
Hỏi đáp
Cửa hàng
Tìm trong danh mục
Bộ chơi cờ
Bộ đồ chơi liên hợp
Búp bê
Cho bé sơ sinh
Robot lắp ráp
Thú nhồi bông
Đồ chơi bằng gỗ
Đồ chơi bằng vải
Đồ chơi bập bênh
Đồ chơi dân gian
Đồ chơi dùng pin
Đồ chơi ghép hình
Đồ chơi hóa trang
Đồ chơi mô hình
Đồ chơi nhạc cụ
Đồ chơi nhân vật
Đồ chơi sinh thái
Đồ chơi Thể thao cho trẻ
Đồ chơi thông minh, phát triển trí não
Đồ chơi xe Ôtô, xe máy
Đồ chơi điều khiển từ xa
Đồ chơi tổng hợp khác
Linh kiện, phụ kiện đồ chơi
Trang chủ
>
Mua sắm
>
Sách, văn phòng, quà tặng
>
Hoa, quà tặng, đồ chơi
>
Đồ chơi
>
Đồ chơi tổng hợp khác
Tỉnh/ Thành phố
Hà Nội
(618)
Hồ Chí Minh
(1.080)
Hải Phòng
(168)
Đà Nẵng
(1)
Bà Rịa - Vũng Tàu
(3)
Bắc Cạn
(1)
Bến Tre
(1)
Cần Thơ
(2)
Cao Bằng
(1)
Hà Nam
(3)
Hà Nội 2
(6)
Lạng Sơn
(17)
Long An
(1)
Nghệ An
(1)
Đồng Nai
(14)
Thêm lựa chọn
Đồ chơi tổng hợp khác, do choi tong hop khac
Mới đổi giá
Giá
Giá
-
Có tất cả 6.445 sản phẩm
800.000₫
Treo nôi Fisher-Price Ocean Wonders Gentle Waves Musical Mobile TNF1
shopmebill
·
Hồ Chí Minh
43 phút trước
• Loại đồ chơi: Treo nôi
Xem nhanh
1.700.000₫
Bộ bếp Playskool Sesame Street 'N chơi Cookie Monster Café Playset
shopmebill
·
Hồ Chí Minh
43 phút trước
• Loại đồ chơi: Đồ chơi nhà bếp
Xem nhanh
120.000₫
Bộ Đồ Chơi Đất Sét Angry Birds
mishop
·
Hồ Chí Minh
06/02/2016 - 11:23
Xem nhanh
520.000₫
Bộ Đồ Chơi Nhà Bếp Cao cấp Kitchen My World
mishop
·
Hồ Chí Minh
06/02/2016 - 11:23
Xem nhanh
520.000₫
Bộ Đồ Chơi Nhà Bếp Little Chef Cao cấp
mishop
·
Hồ Chí Minh
06/02/2016 - 11:23
Xem nhanh
390.000₫
Bộ Đồ Chơi Nhà Bếp Interest Kitchen Cao cấp
mishop
·
Hồ Chí Minh
06/02/2016 - 11:23
Xem nhanh
320.000₫
Bộ Đồ Chơi Tắm Baby (Không kèm Búp bê)
mishop
·
Hồ Chí Minh
06/02/2016 - 11:23
Xem nhanh
440.000₫
Bộ Đồ Chơi Shop Bánh Tráng Miệng Cao cấp
mishop
·
Hồ Chí Minh
06/02/2016 - 11:23
Xem nhanh
590.000₫
Bộ đồ chơi cake shop cao cấp (Cao hơn 90cm)
mishop
·
Hồ Chí Minh
06/02/2016 - 11:21
Xem nhanh
648.000₫
Ngạo Kiếm Vô Song + Cá Mập Thần Thú (Dòng Chiến Đấu Kép Auldey)
mishop
·
Hồ Chí Minh
06/02/2016 - 11:19
Xem nhanh
548.000₫
Ngạo Kiếm Vô Song Dòng Chuyên Nghiệp Auldey
mishop
·
Hồ Chí Minh
06/02/2016 - 11:19
Xem nhanh
390.000₫
Ván trượt siêu hạng dòng nâng cấp - AULDEY
mishop
·
Hồ Chí Minh
06/02/2016 - 11:19
Xem nhanh
240.000₫
Ván trượt siêu hạng dòng trình diễn - AULDEY
mishop
·
Hồ Chí Minh
06/02/2016 - 11:19
Xem nhanh
390.000₫
Ván trượt siêu tốc dòng độc chiêu - AULDEY
mishop
·
Hồ Chí Minh
06/02/2016 - 11:19
Xem nhanh
168.000₫
Ván trượt siêu hạng AULDEY - Dòng biến hình
mishop
·
Hồ Chí Minh
06/02/2016 - 11:19
Xem nhanh
250.000₫
Bộ mô hình nhựa Ice-Cream Shop
mishop
·
Hồ Chí Minh
06/02/2016 - 11:18
Xem nhanh
245.000₫
Bộ Đồ Chơi Nhà Nhựa Happy World (Nhựa Tốt)
mishop
·
Hồ Chí Minh
06/02/2016 - 11:18
Xem nhanh
345.000₫
Bộ bếp 4 gian cao cấp (hồng)
mishop
·
Hồ Chí Minh
06/02/2016 - 11:17
Xem nhanh
130.000₫
Bàn dá banh Soccer 30cm
mishop
·
Hồ Chí Minh
06/02/2016 - 11:17
• Hãng sản xuất: Đang cập nhật
Xem nhanh
140.000₫
Hộp Cứu Thương Bác Sĩ (2 mẫu)
mishop
·
Hồ Chí Minh
06/02/2016 - 11:17
• Loại đồ chơi: Đồ chơi bác sĩ
Xem nhanh
99.000₫
Xe đẩy siêu thị và trái cây
mishop
·
Hồ Chí Minh
06/02/2016 - 11:16
• Loại đồ chơi: Giải trí
Xem nhanh
90.000₫
Vĩ bơm bong bóng Big size
mishop
·
Hồ Chí Minh
06/02/2016 - 11:16
• Loại đồ chơi: Đang cập nhật
Xem nhanh
35.000₫
Bắn bong bóng Angry Birds
mishop
·
Hồ Chí Minh
06/02/2016 - 11:16
• Loại đồ chơi: Súng bắn bong bóng
Xem nhanh
125.000₫
Đĩa bay TOSY DB08
mishop
·
Hồ Chí Minh
06/02/2016 - 11:16
• Loại đồ chơi: Đĩa bay
Xem nhanh
889.000₫
Bộ đồ chơi dụng cụ nhà bếp cho bé (bộ lớn 38 dụng cụ) - KN 4081
NasaToys
·
Hồ Chí Minh
03/02/2016 - 18:05
Xem nhanh
749.000₫
Đồ chơi tổng hợp khác Bộ dụng cụ KidKraft Plastic Cookware Set - KN 4080 Pastel
NasaToys
·
Hồ Chí Minh
03/02/2016 - 18:05
Xem nhanh
499.000₫
Bộ nhà bếp My Sweet Home 12 món - KN 4157
NasaToys
·
Hồ Chí Minh
03/02/2016 - 18:05
Xem nhanh
439.000₫
Đồ chơi cát: Turtle sand set - VĐ 6042
NasaToys
·
Hồ Chí Minh
03/02/2016 - 18:04
Xem nhanh
3.500.000₫
Hầm chui vận động cho bé hình con sâu NK01
thietbikhuvuichoitreem
·
Hà Nội
03/02/2016 - 11:52
Xem nhanh
9.500.000₫
Bể phao xúc cát - đồ chơi xúc cát - hạt muồng muồng
thietbikhuvuichoitreem
·
Hà Nội
03/02/2016 - 11:51
Xem nhanh
799.000₫
TRÒ CHƠI BOUNCE - OFF - KN 4178
NasaToys
·
Hồ Chí Minh
31/01/2016 - 20:29
Xem nhanh
199.000₫
Bộ đồ chơi Lôtô (Bingo Lotto Game Set) QT367
shopquatangdocdao
·
Hồ Chí Minh
30/01/2016 - 18:18
Xem nhanh
200.000₫
Bác sỹ hồng
dochoembe
·
Hà Nội
29/01/2016 - 11:01
Xem nhanh
330.000₫
Đồ chơi hộp tủ 25298
dochoembe
·
Hà Nội
29/01/2016 - 10:22
• Loại đồ chơi: Đồ chơi phòng ngủ
Xem nhanh
11.000.000₫
Bể nhún BA1207
thietbikhuvuichoitreem
·
Hà Nội
03/02/2016 - 11:40
Xem nhanh
85.000₫
Vỉ xe đẩy siêu thị 8512 ( 22PCS )
khodochoitreem
·
Hà Nội
01/02/2016 - 09:19
Xem nhanh
105.000₫
Vỉ kìm búa 2332 ( 16PCS )
khodochoitreem
·
Hà Nội
01/02/2016 - 09:20
Xem nhanh
120.000₫
Đồ chơi tổng hợp khác Giỏ nội trợ 1233
khodochoitreem
·
Hà Nội
01/02/2016 - 09:20
Xem nhanh
529.000₫
Quạt thổi bóng Bubble Fan - VĐ 6012 Xanh dương
NasaToys
·
Hồ Chí Minh
30/01/2016 - 20:35
Xem nhanh
569.000₫
Bộ đồ chơi nhà bếp - Giá đựng bát đũa - KN 4088
NasaToys
·
Hồ Chí Minh
30/01/2016 - 20:35
Xem nhanh
<<
<
1
2
3
...
>
>>
Sản phẩm nổi bật
799.000₫
TRÒ CHƠI BOUNCE - OFF - KN 4178
NasaToys
·
Hồ Chí Minh
31/01/2016 - 20:29
Xem nhanh
9.500.000₫
Bể phao xúc cát - đồ chơi xúc cát - hạt muồng muồng
thietbikhuvuichoitreem
·
Hà Nội
03/02/2016 - 11:51
Xem nhanh
3.500.000₫
Hầm chui vận động cho bé hình con sâu NK01
thietbikhuvuichoitreem
·
Hà Nội
03/02/2016 - 11:52
Xem nhanh
439.000₫
Đồ chơi cát: Turtle sand set - VĐ 6042
NasaToys
·
Hồ Chí Minh
03/02/2016 - 18:04
Xem nhanh
330.000₫
Đồ chơi hộp tủ 25298
dochoembe
·
Hà Nội
29/01/2016 - 10:22
• Loại đồ chơi: Đồ chơi phòng ngủ
Xem nhanh
800.000₫
Treo nôi Fisher-Price Ocean Wonders Gentle Waves Musical Mobile TNF1
shopmebill
·
Hồ Chí Minh
43 phút trước
• Loại đồ chơi: Treo nôi
Xem nhanh
889.000₫
Bộ đồ chơi dụng cụ nhà bếp cho bé (bộ lớn 38 dụng cụ) - KN 4081
NasaToys
·
Hồ Chí Minh
03/02/2016 - 18:05
Xem nhanh
200.000₫
Bác sỹ hồng
dochoembe
·
Hà Nội
29/01/2016 - 11:01
Xem nhanh
499.000₫
Bộ nhà bếp My Sweet Home 12 món - KN 4157
NasaToys
·
Hồ Chí Minh
03/02/2016 - 18:05
Xem nhanh
1.700.000₫
Bộ bếp Playskool Sesame Street 'N chơi Cookie Monster Café Playset
shopmebill
·
Hồ Chí Minh
43 phút trước
• Loại đồ chơi: Đồ chơi nhà bếp
Xem nhanh
749.000₫
Đồ chơi tổng hợp khác Bộ dụng cụ KidKraft Plastic Cookware Set - KN 4080 Pastel
NasaToys
·
Hồ Chí Minh
03/02/2016 - 18:05
Xem nhanh
Từ khóa nổi bật trong tuần
kéo cho bé
,
ducati
,
robot toy
,
xe xu si bo cu
,
xe everest cu
,
xe kéo tay
,
đồ chơi yoyo
,
đồ chơi kitty
,
khoa hoc vu tru
,
hướng đối tượng
,
bàn pha chế
,
may choi dia
,
xe tô trẻ em
,
tủ nhựa đứng
,
do choi cho nu
,
lam po xe
,
xe be you
,
birthday
,
pack for
,
choi so xe
Sản phẩm mới
Kệ chữ A đồ chơi thả bóng nhạc Fisher Price
Đồ chơi vịt báo nóng Munchkin 31001
Đồ chơi vịt báo nóng Munchkin 31001
Bác sỹ hồng
Bộ phụ kiện nhà búp bê
Vỉ kìm búa 2332 ( 16PCS )
Vỉ xe đẩy siêu thị 8512 ( 22PCS )
Bộ Đồ Chơi Đất Sét Angry Birds
Bộ đồ chơi xe đẩy hàng siêu thị
Lật đật búp bê VN
Sản phẩm nổi bật
Bộ đồ chơi dụng cụ nhà bếp cho bé (bộ lớn 38 dụng cụ) - KN 4081
Đồ chơi cát: Turtle sand set - VĐ 6042
Đồ chơi tổng hợp khác Bộ dụng cụ KidKraft Plastic Cookware Set - KN 4080 Pastel
Bộ nhà bếp My Sweet Home 12 món - KN 4157
Hầm chui vận động cho bé hình con sâu NK01
Bể phao xúc cát - đồ chơi xúc cát - hạt muồng muồng
Sản phẩm xem nhiều
Đĩa bay TOSY DB08
Đồ chơi đồ hàng nhà bếp có nhạc đèn và búp bê
Xe đẩy siêu thị và trái cây
Bắn bong bóng Angry Birds
Đồ chơi bàn ủi cho bé 2888
Bộ bếp 4 gian cao cấp (hồng)
Hộp Cứu Thương Bác Sĩ (2 mẫu)
Tháp cầu vòng Fisher Price
Vĩ bơm bong bóng Big size
Đồ chơi bóp chíp hình quả bóng TOY
Nhiều gian hàng bán
Đĩa bay TOSY DB08
Đồ chơi bàn ủi cho bé 2888
Bắn bong bóng Angry Birds
Lục lạc thú bông Carter
Tháp cầu vòng Fisher Price
Đồ chơi Fisher Price Computer Cool School 3-6 years old -Mỹ
Treo nôi Fisher-Price Ocean Wonders Gentle Waves Musical Mobile TNF1
Đồ chơi bóp chíp hình quả bóng TOY
Xe đẩy siêu thị và trái cây
Đồ chơi Happy Stack 6634
Mua sắm
>
Sách, văn phòng, quà tặng
>
Hoa, quà tặng, đồ chơi
>
Đồ chơi
>
Đồ chơi tổng hợp khác
Hỗ trợ vận chuyển
Hỗ trợ thanh toán online
Chấp nhận thanh toán
Kết nối với chúng tôi
Điện thoại, viễn thông
Phụ kiện,thiết bị sửa chữa,...
Mobile
Thiết bị viễn thông
Dịch vụ viễn thông
Máy tính, linh kiện
Máy vi tính
Thiết bị cho máy tính
Máy văn phòng
Linh kiện, phụ kiện Laptop
Điện tử, điện máy
Thiết bị an ninh
Âm thanh
Đồ dùng trong bếp
Hình ảnh
Máy ảnh, máy quay
Thiết bị liên quan
Máy ảnh, máy quay
Dịch vụ chụp, rửa ảnh
Dịch vụ sửa chữa, thẩm định
Ô tô, xe máy, xe đạp
Ô tô (Xe hơi)
Xe máy, phụ tùng xe máy
Phụ tùng ô tô
Đồ chơi ô tô
Công nghiệp, Xây dựng
Thiết bị điện, nước
Xây dựng
Vật tư, thiết bị công nghiệp
Cơ khí chế tạo
Thời trang, phụ kiện
Thời trang nữ
Đồng hồ đeo tay
Thời trang nam
Thời trang đồ đôi, đồng phục
Mẹ & Bé
Đồ dùng cho trẻ
Đồ cho mẹ
Tắm gội, vệ sinh an toàn
Đồ cho bé khi ra ngoài
Sức khỏe, sắc đẹp
Y tế, sức khỏe
Chăm sóc da mặt
Nước hoa - Mỹ phẩm khác
Đồ trang điểm
Đồ dùng sinh hoạt
Đồ dùng nhà bếp, phòng ăn
Các loại đồ khác
Đồ dùng cá nhân
Đồ điện gia dụng
Nội thất, ngoại thất
Nội thất không gian, tổng hợp
Nội thất phòng ngủ
Nội thất văn phòng
Đèn trang trí, chiếu sáng
Sách, văn phòng, quà tặng
Hoa, quà tặng, đồ chơi
Sách
Thiết bị văn phòng
Thiết bị giáo dục
Thể thao
Golf (gôn)
Bóng đá
Tennis
Câu cá
Dịch vụ, giải trí, du lịch
Du lịch
Game, đồ chơi
Dịch vụ vận tải, vận chuyển
Băng đĩa phim, phụ kiện
Thực phẩm, đồ uống
Đồ uống
Bánh kẹo, mứt
Thực phẩm chín, qua chế biến
Thực phẩm tươi sống
Vatgia.com - Sàn giao dịch thương mại điện tử hàng đầu Việt Nam
Mua hàng trực tuyến mang lại sự tiện lợi, chủ động, lựa chọn đa dạng, với các dịch vụ hỗ trợ mua hàng, bán hàng, thanh toán an toàn, giao hàng chuyên nghiệp.
Với phương châm “Luôn đặt mình vào địa vị khách hàng và đối xử trên mong đợi của họ”, Vatgia.com không ngừng nỗ lực, cải tiến đáp ứng nhu cầu mua sắm cho người tiêu dùng.
Vatgia đảm bảo cung cấp đúng thông tin cho đúng người, đúng lúc, đảm bảo thanh toán trực tuyến bảo mật an toàn, áp dụng hình thức vận chuyển nhanh phù hợp.
Rao vặt
|
Hỏi đáp
|
Review - Đánh giá
|
Lưu trữ rao vặt
|
Quà tết
|
Việc làm
|
Dien thoai
|
Laptop
|
Mua ban oto
|
Xe may
|
iPhone 5
|
iPhone 5s
|
iPhone 6
|
iPhone 6 plus
|
iPhone 6s
|
iPhone 6s plus
|
iPhone 4
|
iPhone 4s
|
Điện thoại iphone
|
Galaxy s5
|
Galaxy s6
|
Áo khoác đẹp
|
Áo khoác da
|
Áo khoác nam
|
Giày nam
|
Vest nam
|
Đầm công sở
|
Áo khoác nữ
|
Giày cao gót
|
Bất động sản
|
Cho thue nha
|
Tìm việc
|
Máy lọc nước
|
Cách làm trắng da
|
Sim số đẹp
|
CPU Server
|
Waxing
|
Bông tẩy trang, giấy thấm dầu
|
Máy mài vô tâm
|
Bê tông, vữa
|
Thớt, rế, lót tay ...
|
Camera giám sát mặt khuôn
|
Khách sạn Bình Dương
|
Đồng hồ đo điện trở
|
Tinh dầu (Chăm sóc cơ thể)
|
Máy trộn bê tông
Giới thiệu
|
Hướng dẫn
|
Quy chế hoạt động
|
Chính sách bảo mật thông tin
Công ty Cổ phần Vật Giá Việt Nam. Số GCNDT: 011032001615, cấp ngày 21/06/2012, nơi cấp: UBND thành phố Hà Nội
Trụ sở chính: Lê Đại Hành, Hai Bà Trưng, Hà Nội - Chi nhánh Hồ Chí Minh: Đường Lữ Gia, Phường 15, Quận 11, Hồ Chí Minh
Tài khoản
Yêu thích
Giỏ hàng
Đã xem
Ứng dụng
×

Set-Cookie: u_nologin_id=2470679902; expires=Wed, 18-May-2016 02:13:10 GMT; path=/; httponly