text:
Đó là cá hồi vân (còn gọi là cá hồi ráng) giờ được nuôi ngay dưới chân "nóc nhà Đông Dương" - đỉnh Phanxipăng, tại thác Bạc, huyện Sa Pa (Lào Cai)...
Dưới chân thác Bạc (độ cao 1.700m), một dãy nhà mái tôn đơn sơ dựng lên. Gần chục chiếc bể nhỏ đường kính 2-5m được đặt trong dãy nhà. Ba bể lớn đường kính 10-15m phía ngoài và tiếp theo là ba cái “ao nhân tạo” (đào đất và lót nilông, mái lưới...) lớn hơn cứ nối tiếp nhau theo kiểu ruộng bậc thang. Rồi gần 1.000m đường ống dẫn nước từ thác Bạc về trại. Du khách thắc mắc, người Mông ở Sa Pa thì tò mò, ai cũng bảo đúng là ngược đời, ai lại đưa cá ở đâu đâu về nuôi trên núi đá...!
Thế nhưng vào những ngày đầu xuân 2006, đúng một năm sau khi dự án nuôi cá hồi được khởi động, Viện Nghiên cứu nuôi trồng thủy sản 1 (VNCNTTS1) Bộ Thủy sản, chính thức thông báo: dự án nuôi cá hồi tại VN đã thành công. Những con cá được nuôi trong nguồn nước lấy từ đỉnh những ngọn núi cao nhất VN.Ăn ngủ cùng cá hồi
Có lẽ thạc sĩ Nguyễn Văn Thìn - VNCNTTS1, phụ trách kỹ thuật của trại - đã “đắm say” với con cá hồi. Sau hơn một năm, anh vẫn nhớ như in tất cả những gì liên quan đến trại cá, quá trình ấp nở, lớn lên của con cá hồi. Không cần sổ sách, anh vanh vách kể: ngày 21-1-2005, lô hàng 25.000 trứng cá Hồi được nhập và chuyển đến Sa Pa. Trong vòng một tuần sau đó, trứng đã nở với tỉ lệ cao không ngờ, trên 90%. Ngày 8-2-2005, trại tiếp tục nhập thêm 25.000 trứng và tỉ lệ nở đạt 97%.
Thạc sĩ Thìn ví việc nuôi cá vất vả hơn nuôi con mọn. Gần chục chuyên gia, kỹ thuật viên, nhân viên trại cá như bà đỡ đã thật sự ăn ngủ và lúc nào cũng chỉ nghĩ đến cá hồi. Kỹ thuật viên Nguyễn Thị Trọng (kỹ sư công nghệ sinh học), phụ trách môi trường, cho biết cá hồi chỉ sống ở nước trong sạch, nhiệt độ không quá 150C, nước phải luôn “động”, oxy trong nước phải đạt đúng chỉ số cho phép.
Chỉ cần một trong các yếu tố trên thay đổi, cá sẽ “phơi bụng, lập lờ nổi hết”. Chính vì điều kiện nuôi ngặt nghèo như thế, gần chục kỹ thuật, nhân viên, thậm chí huy động cả bảo vệ, phải chia ca túc trực bên bể cá trong suốt một năm qua. Mọi người không có khái niệm nghỉ ca bởi sẽ được huy động “cứu cá” bất kể lúc nào. Hơn nữa tất cả đều là người dưới xuôi lên núi tình nguyện “ba cùng” với trại cá bằng tình yêu khoa học chứ không phải vì đồng lương...
Có những đêm mưa trời Sa Pa rét cắt da cắt thịt nhưng người canh cá vẫn phải thức, cứ nửa tiếng, một giờ lại vác đèn leo núi gần một cây số dọc đường ống, ngược lên thác để kiểm tra có rác, lá cây trôi vào đường ống hay không. “Chỉ cần rác làm tắc ống, không kịp khắc phục thì 15-20 phút là cá nguy to.
Đã bị một lần như thế, mưa làm tắc ống 15 phút làm hàng ngàn con cá con chết uổng”. Còn hằng ngày, nhất là khi nước trong bể “nóng” lên 160C, anh em ca trực liên tục đo nồng độ oxy trong bể, vận hành các máy sục khí, dàn mưa..., tất cả đều làm thủ công. Tết này Nguyễn Văn Thìn cùng một nửa quân số của trại sẽ phải lần thứ hai ăn tết ở trại cá...
Cá hồi sẽ bơi về... Đà Lạt
Hiện đã có một số nơi xin được chuyển giao và khá thành công trong việc nuôi cá hồi. Công ty TNHH Thiên Hà (Lào Cai) đã xây dựng trang trại gần thác Bạc và mua lại của trại 14.000 cá hồi con. Sau gần nửa năm nuôi, tỉ lệ cá sống khá cao, giờ Thiên Hà cũng đã có cá thương phẩm bán ra thị trường với giá 140.000 đồng/kg.
Trung tâm Nghiên cứu thủy sản Lai Châu cũng mua lại 500 con về nuôi thử. Đặc biệt, theo PGS-TS Lê Thanh Lựu, viện trưởng VNCNTTS1, UBND tỉnh Lâm Đồng đã đồng ý cấp đất, tạo mọi điều kiện “mời” viện xây dựng một số trại nuôi cá hồi ngay tại Đà Lạt.
Còn tại nơi sinh ra “cá hồi VN”, ông Hoàng Văn Long - phó giám đốc Sở Nông nghiệp & phát triển nông thôn Lào Cai - cho biết tỉnh đánh giá việc nuôi cá hồi sẽ mở ra hướng làm ăn mới cho địa phương. Tuy nhiên do kinh phí đầu tư khá lớn, kỹ thuật cao nên trước mắt tỉnh khuyến khích các doanh nghiệp phát triển nuôi cá hồi tại Lào Cai.
PGS-TS Lê Thanh Lựu cho biết hai ba năm tới “chi phí đầu tư nuôi cá hồi sẽ giảm”. Trại cá hồi đã chọn lựa được 2.000 cá bố mẹ để nuôi đẻ trứng và nếu không có gì thay đổi, cuối năm 2007 hoặc đầu 2008 “chúng ta sẽ chủ động được cá giống, không phải nhập nữa”. Ngay trong năm 2006 cũng sẽ nghiên cứu để sản xuất thức ăn cho cá ngay tại VN.
Trong tương lai không xa, người dân VN được thưởng thức món cá đặc sản xứ lạnh này. Đó cũng là tâm niệm của PGS-TS Lựu, Thìn, Thắng, Trọng... cùng các cộng sự của anh.
ĐỨC BÌNH
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Nuôi cá hồi ở Sa Pa bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Nuoi ca hoi o Sa Pa ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Nuôi cá hồi ở Sa Pa ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Kinh Tế.
salmon farming in Sapa
Sa Pa, Lao Cai, Finland, Ministry of Water, low temperatures, salmon, fish farming, fish farms, research, engineering, fisheries, water, years, the , European
A fish only in the Americas, Europe, living in the environment "of the" low temperature, usually upstream to spawn and then ... own death ..
Những lần “trảm tướng” nhanh như chớp của Bộ trưởng Thăng; Hành trình vây bắt đối tượng có lệnh truy nã đặc biệt nguy hiểm; Hành lý của khách bị rạch ở sân bay: Thanh tra Bộ GTVT vào cuộc; Phá trọng án trong những ngày Tết nguyên đán đã cận kề;Câu chuyện giảm nghèo chưa bao giờ dừng lại;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 04/02/2016.
Sửa tàu Cát Linh-Hà Đông, Trung Quốc chưa nghe: Tội hình thức; “Ngáo đá” khống chế hai cháu bé, dọa dội nước sôi; "Choáng" với quy trình sản xuất chè Đinh 3 triệu đồng/kg; Sự thật sau lời đồn về cái chết bí ẩn của nam sinh trên cầu; Liên tiếp có nhiều trẻ em nhập viện vì ngộ độc chì trong thuốc cam;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 03/02/2016.
3/14 mẫu thực phẩm phục vụ Tết không đạt chất lượng; 102 người đi bộ bị xử phạt trong ngày đầu: "Cần nhưng chưa đủ"?; Bị phát hiện bột ngọt từ nguyên liệu TQ, chốt cửa tẩu tán; WHO ban bố tình trạng khẩn cấp toàn cầu về virus Zika;
Kẻ gian đào mộ mới chôn, trộm đi một phần cơ thể; Đã tháo dỡ hết biển báo dưới 50km/h sau 10 ngày; CSGT trưng dụng tài sản cá nhân, tổ chức: Luật quy định thế nào?; "Người dân đừng trộm hoa ven hồ Gươm nữa"; Đã có kết quả xét nghiệm gạo từ thiện gây ngộ độc;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 01/02/2016.
Nghi “ăn gạo từ thiện… ngộ độc”: Hội nạn nhân chất độc da cam lên tiếng; Hành trình phá đường dây ma túy hội quý tử con nhà giàu; Việt Nam lên phương án đối phó với virus Zika gây teo não; Sân bay Nội Bài lên tiếng vụ "vòi vĩnh": Người tố trên Facebook nói gì?; Coi chừng lỡ chuyến tàu Tết vì... vé không hợp lệ!;... là những tin tức thời sự nổi bật
Người Việt có thói quen quan tâm tới cuộc sống cá nhân của nhau. Nhưng điều này không phải phù hợp, thậm chí thành khiếm nhã. Tết là dịp điều này thể hiện rõ nhất.
Tai nạn giao thông chết người do người đi bộ gây ra ở TP.HCM và Hà Nội đáng báo động.
Showbiz Việt hôm qua (3/2) dậy sóng sau khi hình ảnh MC đắt show bậc nhất hiện nay "khóa môi", cõng người yêu cũ Đinh Tiến Đạt xuất hiện trên mạng.
Mỹ vừa ghi nhận ca lây nhiễm virus Zika gây bệnh teo não đầu tiên không phải do muỗi đốt mà dường như từ quan hệ tình dục.
Lợi dùng lòng tham và sự nhẹ dạ cả tin của người dân, một số đối tượng đã dùng thủ đoạn đổi tiền thật lấy tiền giả để chiếm đoạt tài sản. ------------ Xem thêm: Tiền giả công khai rao bán trên facebook, http://vietbao.vn/tp/Tien-gia-cong-khai-rao-ban-tren-facebook/13583762/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn
Đang giũa chìa khóa cho khách, anh bỏ ngang, cúi xuống góc tủ cầm lấy tấm biển, bước nhanh về phía một bà cụ, cẩn thận dắt bà qua đường.
Người dân phường Kim Mã, quận Ba Đình, TP. Hà Nội gọi ông Nguyễn Viết Vân với biệt danh là ông Vân 'ma túy'.
Đến huyện Duy Xuyên (tỉnh Quảng Nam) hỏi ông Tráng xây cầu hầu như ai cũng biết.
'Nước sâm lạnh ngon, bạn cứ lấy uống nhé. Cảm ơn! Miễn phí'.
Từ vỏ chai, gốm hỏng, đất cát ven sông… đều được chàng trai trẻ thu gom để bán nhằm gây quỹ từ thiện ủng hộ người dân vùng cao.
Lệnh Hoàn Thành tiết lộ cho tình báo Mỹ bí mật thâm cung của Bắc Kinh; Hoà đàm Syria tạm ngừng do giao tranh khốc liệt trên chiến trường; Bà Clinton chính thức giành chiến thắng 'sít sao nhất lịch sử'; Viễn cảnh nước Anh rời khỏi Liên minh châu Âu đã cận kề.... là những tin chính trong tuần qua.
Ngày 2/2/2016 diễn ra buổi họp báo Công bố giá thành sản xuất kinh doanh điện năm 2014, ông Đinh Quang Tri – Phó tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) khẳng định chưa có kế hoạch tăng giá điện, tuy nhiên tới mùa cao điểm, doanh nghiệp 'chưa nói trước được điều gì'. Cũng trong buổi họp này, tổng kết hoạt động kinh doanh của tập đoàn này, EVN lãi hơn
Xử phạt người đi bộ vi phạm giao thông ở HN; CSGT trưng dụng tài sản của dân gây tranh cãi; Đề xuất mua tàu Trung Quốc cũ; Hoa trang trí ở hồ Gươm bị ăn trộm; Các điểm bắn pháo hoa giao thừa Tết Bính Thân 2016 tại 64 tỉnh, thành... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.
Cảnh báo nạn trộm cắp, cướp giật dịp Tết; Phận tù 'mồ côi', Tết về rưng rưng nước mắt; Tiền giả công khai rao bán trên facebook; Rượu bia ngày Tết và những hệ lụy: Từ rượu giả đến tai nạn giao thông; Hành trình cảm động của người cha qua 15 tỉnh, thành đi tìm con; Phá án là trách nhiệm chứ không phải chiến công;.....là những tin đáng chú ý.
Thái Lan phát hiện virus Zika, Bộ Y tế Việt Nam họp khẩn; Ăn tiết canh ngày Tết, dễ chết như chơi; Trẻ nhập viện liên tiếp vì ngộ độc chì từ thuốc cam; Không biết bị lạc nội mạc tử cung: Nhiều phụ nữ vô sinh;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.
Viết phản hồi

markdown:
|
|![]()
|Nước từ thác Bạc được đưa vào các bể lọc, sau đó chảy vào bể nuôi cá hồi - Ảnh: Đ.B.|
Đó là cá hồi vân (còn gọi là cá hồi ráng) giờ được nuôi ngay dưới chân "nóc nhà Đông Dương" - đỉnh Phanxipăng, tại thác Bạc, huyện Sa Pa (Lào Cai)...
Dưới chân thác Bạc (độ cao 1.700m), một dãy nhà mái tôn đơn sơ dựng lên. Gần chục chiếc bể nhỏ đường kính 2-5m được đặt trong dãy nhà. Ba bể lớn đường kính 10-15m phía ngoài và tiếp theo là ba cái “ao nhân tạo” (đào đất và lót nilông, mái lưới...) lớn hơn cứ nối tiếp nhau theo kiểu ruộng bậc thang. Rồi gần 1.000m đường ống dẫn nước từ thác Bạc về trại. Du khách thắc mắc, người Mông ở Sa Pa thì tò mò, ai cũng bảo đúng là ngược đời, ai lại đưa cá ở đâu đâu về nuôi trên núi đá...!
Thế nhưng vào những ngày đầu xuân 2006, đúng một năm sau khi dự án nuôi cá hồi được khởi động, Viện Nghiên cứu nuôi trồng thủy sản 1 (VNCNTTS1) Bộ Thủy sản, chính thức thông báo: dự án nuôi cá hồi tại VN đã thành công. Những con cá được nuôi trong nguồn nước lấy từ đỉnh những ngọn núi cao nhất VN.
|
|![]()
|Cá hồi vân Ảnh: Đ.Bình|
Có lẽ thạc sĩ Nguyễn Văn Thìn - VNCNTTS1, phụ trách kỹ thuật của trại - đã “đắm say” với con cá hồi. Sau hơn một năm, anh vẫn nhớ như in tất cả những gì liên quan đến trại cá, quá trình ấp nở, lớn lên của con cá hồi. Không cần sổ sách, anh vanh vách kể: ngày 21-1-2005, lô hàng 25.000 trứng cá Hồi được nhập và chuyển đến Sa Pa. Trong vòng một tuần sau đó, trứng đã nở với tỉ lệ cao không ngờ, trên 90%. Ngày 8-2-2005, trại tiếp tục nhập thêm 25.000 trứng và tỉ lệ nở đạt 97%.
Thạc sĩ Thìn ví việc nuôi cá vất vả hơn nuôi con mọn. Gần chục chuyên gia, kỹ thuật viên, nhân viên trại cá như bà đỡ đã thật sự ăn ngủ và lúc nào cũng chỉ nghĩ đến cá hồi. Kỹ thuật viên Nguyễn Thị Trọng (kỹ sư công nghệ sinh học), phụ trách môi trường, cho biết cá hồi chỉ sống ở nước trong sạch, nhiệt độ không quá 15
0C, nước phải luôn “động”, oxy trong nước phải đạt đúng chỉ số cho phép.
Chỉ cần một trong các yếu tố trên thay đổi, cá sẽ “phơi bụng, lập lờ nổi hết”. Chính vì điều kiện nuôi ngặt nghèo như thế, gần chục kỹ thuật, nhân viên, thậm chí huy động cả bảo vệ, phải chia ca túc trực bên bể cá trong suốt một năm qua. Mọi người không có khái niệm nghỉ ca bởi sẽ được huy động “cứu cá” bất kể lúc nào. Hơn nữa tất cả đều là người dưới xuôi lên núi tình nguyện “ba cùng” với trại cá bằng tình yêu khoa học chứ không phải vì đồng lương...
|
|
Tháng 8-2004, dự án nuôi cá hồi tại VN (tổng kinh phí 4 tỉ đồng) được khởi động với sự giúp đỡ của Đại sứ quán Phần Lan, tỉnh Lào Cai và Bộ Thủy sản.
Các chuyên gia thuộc Viện Nghiên cứu thủy sản Phần Lan và Trung tâm Đổi mới nghề cá Phần Lan ghi nhận “dự án nuôi cá hồi ở Sa Pa, VN đã tiến triển rất tốt, đạt mục tiêu”.
Bộ Thủy sản đã đồng ý cấp 8 tỉ đồng (năm 2006-2007) để nâng cấp trại cá hồi Sa Pa thành Trung tâm Nghiên cứu nuôi trồng cá nước lạnh.
Có những đêm mưa trời Sa Pa rét cắt da cắt thịt nhưng người canh cá vẫn phải thức, cứ nửa tiếng, một giờ lại vác đèn leo núi gần một cây số dọc đường ống, ngược lên thác để kiểm tra có rác, lá cây trôi vào đường ống hay không. “Chỉ cần rác làm tắc ống, không kịp khắc phục thì 15-20 phút là cá nguy to.
Đã bị một lần như thế, mưa làm tắc ống 15 phút làm hàng ngàn con cá con chết uổng”. Còn hằng ngày, nhất là khi nước trong bể “nóng” lên 16
0C, anh em ca trực liên tục đo nồng độ oxy trong bể, vận hành các máy sục khí, dàn mưa..., tất cả đều làm thủ công. Tết này Nguyễn Văn Thìn cùng một nửa quân số của trại sẽ phải lần thứ hai ăn tết ở trại cá...
Cá hồi sẽ bơi về... Đà Lạt
Hiện đã có một số nơi xin được chuyển giao và khá thành công trong việc nuôi cá hồi. Công ty TNHH Thiên Hà (Lào Cai) đã xây dựng trang trại gần thác Bạc và mua lại của trại 14.000 cá hồi con. Sau gần nửa năm nuôi, tỉ lệ cá sống khá cao, giờ Thiên Hà cũng đã có cá thương phẩm bán ra thị trường với giá 140.000 đồng/kg.
Trung tâm Nghiên cứu thủy sản Lai Châu cũng mua lại 500 con về nuôi thử. Đặc biệt, theo PGS-TS Lê Thanh Lựu, viện trưởng VNCNTTS1, UBND tỉnh Lâm Đồng đã đồng ý cấp đất, tạo mọi điều kiện “mời” viện xây dựng một số trại nuôi cá hồi ngay tại Đà Lạt.
Còn tại nơi sinh ra “cá hồi VN”, ông Hoàng Văn Long - phó giám đốc Sở Nông nghiệp & phát triển nông thôn Lào Cai - cho biết tỉnh đánh giá việc nuôi cá hồi sẽ mở ra hướng làm ăn mới cho địa phương. Tuy nhiên do kinh phí đầu tư khá lớn, kỹ thuật cao nên trước mắt tỉnh khuyến khích các doanh nghiệp phát triển nuôi cá hồi tại Lào Cai.
PGS-TS Lê Thanh Lựu cho biết hai ba năm tới “chi phí đầu tư nuôi cá hồi sẽ giảm”. Trại cá hồi đã chọn lựa được 2.000 cá bố mẹ để nuôi đẻ trứng và nếu không có gì thay đổi, cuối năm 2007 hoặc đầu 2008 “chúng ta sẽ chủ động được cá giống, không phải nhập nữa”. Ngay trong năm 2006 cũng sẽ nghiên cứu để sản xuất thức ăn cho cá ngay tại VN.
Trong tương lai không xa, người dân VN được thưởng thức món cá đặc sản xứ lạnh này. Đó cũng là tâm niệm của PGS-TS Lựu, Thìn, Thắng, Trọng... cùng các cộng sự của anh.
ĐỨC BÌNH
|
|
00:00 / --:--
|
|
|
|
TIN
![]()
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết
** bằng cách gửi thư điện tử tới Nuôi cá hồi ở Sa Pa**
Những lần “trảm tướng” nhanh như chớp của Bộ trưởng Thăng; Hành trình vây bắt đối tượng có lệnh truy nã đặc biệt nguy hiểm; Hành lý của khách bị rạch ở sân bay: Thanh tra Bộ GTVT vào cuộc; Phá trọng án trong những ngày Tết nguyên đán đã cận kề;Câu chuyện giảm nghèo chưa bao giờ dừng lại;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 04/02/2016.
Sửa tàu Cát Linh-Hà Đông, Trung Quốc chưa nghe: Tội hình thức; “Ngáo đá” khống chế hai cháu bé, dọa dội nước sôi; "Choáng" với quy trình sản xuất chè Đinh 3 triệu đồng/kg; Sự thật sau lời đồn về cái chết bí ẩn của nam sinh trên cầu; Liên tiếp có nhiều trẻ em nhập viện vì ngộ độc chì trong thuốc cam;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 03/02/2016.
3/14 mẫu thực phẩm phục vụ Tết không đạt chất lượng; 102 người đi bộ bị xử phạt trong ngày đầu: "Cần nhưng chưa đủ"?; Bị phát hiện bột ngọt từ nguyên liệu TQ, chốt cửa tẩu tán; WHO ban bố tình trạng khẩn cấp toàn cầu về virus Zika;
Kẻ gian đào mộ mới chôn, trộm đi một phần cơ thể; Đã tháo dỡ hết biển báo dưới 50km/h sau 10 ngày; CSGT trưng dụng tài sản cá nhân, tổ chức: Luật quy định thế nào?; "Người dân đừng trộm hoa ven hồ Gươm nữa"; Đã có kết quả xét nghiệm gạo từ thiện gây ngộ độc;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 01/02/2016.
Nghi “ăn gạo từ thiện… ngộ độc”: Hội nạn nhân chất độc da cam lên tiếng; Hành trình phá đường dây ma túy hội quý tử con nhà giàu; Việt Nam lên phương án đối phó với virus Zika gây teo não; Sân bay Nội Bài lên tiếng vụ "vòi vĩnh": Người tố trên Facebook nói gì?; Coi chừng lỡ chuyến tàu Tết vì... vé không hợp lệ!;... là những tin tức thời sự nổi bật
Người Việt có thói quen quan tâm tới cuộc sống cá nhân của nhau. Nhưng điều này không phải phù hợp, thậm chí thành khiếm nhã. Tết là dịp điều này thể hiện rõ nhất.
Tai nạn giao thông chết người do người đi bộ gây ra ở TP.HCM và Hà Nội đáng báo động.
Showbiz Việt hôm qua (3/2) dậy sóng sau khi hình ảnh MC đắt show bậc nhất hiện nay "khóa môi", cõng người yêu cũ Đinh Tiến Đạt xuất hiện trên mạng.
Mỹ vừa ghi nhận ca lây nhiễm virus Zika gây bệnh teo não đầu tiên không phải do muỗi đốt mà dường như từ quan hệ tình dục.
Lợi dùng lòng tham và sự nhẹ dạ cả tin của người dân, một số đối tượng đã dùng thủ đoạn đổi tiền thật lấy tiền giả để chiếm đoạt tài sản. ------------ Xem thêm: Tiền giả công khai rao bán trên facebook, http://vietbao.vn/tp/Tien-gia-cong-khai-rao-ban-tren-facebook/13583762/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn
Đang giũa chìa khóa cho khách, anh bỏ ngang, cúi xuống góc tủ cầm lấy tấm biển, bước nhanh về phía một bà cụ, cẩn thận dắt bà qua đường.
Người dân phường Kim Mã, quận Ba Đình, TP. Hà Nội gọi ông Nguyễn Viết Vân với biệt danh là ông Vân 'ma túy'.
Đến huyện Duy Xuyên (tỉnh Quảng Nam) hỏi ông Tráng xây cầu hầu như ai cũng biết.
'Nước sâm lạnh ngon, bạn cứ lấy uống nhé. Cảm ơn! Miễn phí'.
Từ vỏ chai, gốm hỏng, đất cát ven sông… đều được chàng trai trẻ thu gom để bán nhằm gây quỹ từ thiện ủng hộ người dân vùng cao.
Lệnh Hoàn Thành tiết lộ cho tình báo Mỹ bí mật thâm cung của Bắc Kinh; Hoà đàm Syria tạm ngừng do giao tranh khốc liệt trên chiến trường; Bà Clinton chính thức giành chiến thắng 'sít sao nhất lịch sử'; Viễn cảnh nước Anh rời khỏi Liên minh châu Âu đã cận kề.... là những tin chính trong tuần qua.
Ngày 2/2/2016 diễn ra buổi họp báo Công bố giá thành sản xuất kinh doanh điện năm 2014, ông Đinh Quang Tri – Phó tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) khẳng định chưa có kế hoạch tăng giá điện, tuy nhiên tới mùa cao điểm, doanh nghiệp 'chưa nói trước được điều gì'. Cũng trong buổi họp này, tổng kết hoạt động kinh doanh của tập đoàn này, EVN lãi hơn
Xử phạt người đi bộ vi phạm giao thông ở HN; CSGT trưng dụng tài sản của dân gây tranh cãi; Đề xuất mua tàu Trung Quốc cũ; Hoa trang trí ở hồ Gươm bị ăn trộm; Các điểm bắn pháo hoa giao thừa Tết Bính Thân 2016 tại 64 tỉnh, thành... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.
Cảnh báo nạn trộm cắp, cướp giật dịp Tết; Phận tù 'mồ côi', Tết về rưng rưng nước mắt; Tiền giả công khai rao bán trên facebook; Rượu bia ngày Tết và những hệ lụy: Từ rượu giả đến tai nạn giao thông; Hành trình cảm động của người cha qua 15 tỉnh, thành đi tìm con; Phá án là trách nhiệm chứ không phải chiến công;.....là những tin đáng chú ý.
Thái Lan phát hiện virus Zika, Bộ Y tế Việt Nam họp khẩn; Ăn tiết canh ngày Tết, dễ chết như chơi; Trẻ nhập viện liên tiếp vì ngộ độc chì từ thuốc cam; Không biết bị lạc nội mạc tử cung: Nhiều phụ nữ vô sinh;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi

Cache-Control: max-age=280, public


markdown:
Tinh yeu la ket qua tu buoc nhay vot cua duc tin, nhung trong tinh yeu cung co luc ban phai dat ra cau hoi de tu tim cho minh quyet dinh tot nhat. Neu ban dang tu hoi minh lieu rang anh chang hien tai co phai la nguoi se o ben canh minh mai mai. Nhung dau hieu sau day se cho ban thay ro dieu do.
1. Anh ay luon het long vi ban
Day thuc su la mot trong nhung dau hieu quan trong nhat de ban nhin nhan xem nguoi do co thuc su yeu minh khong. Neu anh mot anh chang yeu ban, anh ta se luon suy nghi ve ban mot cach tich cuc, vui ve va hanh phuc duong nhu luc nao cung vay quanh anh ay. Anh chang nay se coi ban nhu vang mat troi va moi thu xung quanh se khong hoan hao neu khong co su gop mat cua ban. Anh ay yeu ban va se luon het long lam nhung dieu tot nhat cho ban, de ban luon cam thay niem hanh phuc ve lau dai.
2. Luon tan huong cung nhau
Trong cuoc song khong tranh khoi nhung luc thang tram, neu mot anh chang sinh ra la de danh cho ban thi anh ay luon san sang cung ban trai qua tat ca moi thang tram, bien co cua cuoc song. Hai ban co the cuoi cung nhau, khoc cung nhau va tan huong nhung hanh phuc ngot ngao cung nhau bat ke la khoang thoi gian nao. Neu ban dang tim kiem su hien dien cua minh trong suy nghi cua mot ai do, hay tan huong mot co hoi de thuong xuyen co duoc khoang thoi gian tot trong khi hai ban dang cung nhau.
3. Anh ay luon ho tro, giup do ban
Cuoc song co rat nhieu thu thach, met moi va su phuc tap. Va ban luon can co su giup do cua nguoi minh yeu thuong. Neu nguoi dan ong dang ben canh ban thuc su la danh cho ban thi anh ay se luon khien cuoc song cua ban tro nen an toan nhat co the. Anh ay se khien moi dieu xung quanh ban tro nen tuyet voi hon. Ban hay tu hoi minh xem lieu anh chang hien tai cua minh co luon ho tro, giup do ban khi can thiet? Neu anh ay nhan thuc duoc nhu cau cua ban va co gang giup ban moi luc moi noi co the thi do la dau hieu chung to anh ay la nguoi dan ong ma ban dang mong doi
4. Doi xu cong bang va ton trong ban
Moi mot nguoi sinh ra se co mot tinh yeu khac nhau nhung quy luat chung cho moi quan he lau dai, hanh phuc va lanh manh duoc xay dung tren su ton trong lan nhau. Nen tang suc thu hut trong moi quan he cua ban phai xuat phat tu viec anh ay quy men, coi trong cam xuc cua ban, doi xu voi ban cong bang va danh gia cao ban. Khi da thuc long yeu thuong ban, anh ay se khien ban nhan thay rang anh ay lich su voi tat ca ban be, gia dinh va nguoi than cua ban cung nhu ton trong so thich ca nhan va ton trong cac linh vuc khac trong cuoc song cua ban, ngoai anh ay.
5. Anh ay san sang thuc hien moi loi hua voi ban
Hau het tat ca chung ta deu co luc nay luc khac. Va neu chua chac chan voi tinh cam cua minh se khong ai buong nhung loi hua hen. Mot anh chang neu da cam thay phu hop voi ban anh ay se san sang cam ket, hua hen voi ban ke ca dieu quan trong nhat. Dieu nay khong co nghia la moi nguoi dan ong den voi ban va khi anh ta buong loi hua hen thi ban da co mot cuoc tinh hoan hao, ma ban con can phai luu y den nhung yeu to khac. Neu nhu anh chang do thuc su yeu thuong va coi ban la nguoi duy nhat anh ta se cam ket het long voi ban, lam nhung gi ban muon. Va sau do tat ca moi loi hua phai duoc thuc hien tuan tu thong qua cac thoi diem kho khan va ban nhan thay anh chang muon chia se trai tim va cuoc song cua minh thi chac chan ban dang di dung huong.
6. Moi quan he cua ban co su can bang
Hiem khi co duoc su can bang chinh xac trong tinh yeu, tuy nhien moi ben phai lam the nao de thuc su mang lai su thanh cong chung cho moi quan he cua ca hai, de ban than moi nguoi tu cam thay nhu cau cua minh da duoc dap ung. Dieu nay rat quan trong khi ca hai nhin lai, xem xet nhung dong gop cua moi nguoi cho moi quan he chung. Chi can mot phia co suy nghi rang ban than minh dang co mot moi rang buoc dang ke khi suy nghi ve moi quan he do thi cho du do la tai chinh, cam xuc, tinh than hay ve loi song thuong co the dan den su oan gian lan nhau. Cho nen neu anh chang cua ban la mot trong nhung nguoi co kha nang luu y den su hai hoa giua viec cho va nhan cua ca hai thi chac chan ban khong con phai tim kiem nguoi dan ong nao khac cho minh.
7. Ban la su ghep noi cua cac muc tieu
Moi mot con nguoi deu co nhung hy vong ca nhan, nhung uoc mo va nhung phan dau cua rieng minh. Va trong tinh yeu muc tieu cot loi cua tuong lai, he thong cac gia tri loi song phu hop nhat… thuong phai duoc chia se trong tam nhin chung. Boi khi nguoi nay biet song va huong toi vi nguoi kia thi cuoc song moi thuc su hanh phuc va y nghia. Do do de biet duoc anh chang do co coi ban la duy nhat hay khong, ban chi can quan sat xem lieu minh da tro thanh tam diem, la muc tieu huong toi va tac dong vao su phan dau cua anh ay.
8. Anh ay luon trao doi voi ban
Giao tiep la vo cung quan trong cho su thanh cong cua mot moi quan he. Khi dan ong dac biet danh tinh cam cho nguoi phu nu, ho se tim moi cach de bay to cam xuc cua minh. Mot trong nhung cach quan trong nhat de biet mot anh chang co thuc long yeu minh khong la ban xem xet lieu anh ay co muon trao doi, giao tiep voi ban hay khong. Neu anh ay thuong xuyen va san sang chu dong noi ra suy nghi cua minh va lang nghe ban nhieu hon thi ban co the tinh den chuyen lau dai voi anh ay.
|
|
TIN
![]()
Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet
*Dấu hiệu chứng tỏ bạn là người duy nhất của chàng* bang cach nhan chuot vao duong dan tren.
Nhan xet, hay lien he ve tin
** co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Dau hieu chung to ban la nguoi duy nhat cua chang**

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

Connection: close

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
tình hình Ukraine - Các bài viết tin tức mới về tinh hinh Ukraine
Cập nhật thông tin , hình ảnh, video clip về tình hình Ukraine mới và nhanh nhất. Đón đọc và chia sẻ bài viết về tinh hinh Ukraine trên VietQ
Cập nhật thông tin , hình ảnh, video clip về tình hình Ukraine mới và nhanh nhất. Đón đọc và chia sẻ bài viết về tinh hinh Ukraine trên VietQ
Về đầu trang

markdown:
## tình hình Ukraine - Các bài viết tin tức mới về tinh hinh Ukraine
Cập nhật thông tin , hình ảnh, video clip về tình hình Ukraine mới và nhanh nhất. Đón đọc và chia sẻ bài viết về tinh hinh Ukraine trên VietQ
![ Tin tức mới nhất về Ukraine ngày 7/2: Ukraine điêu đứng khi hàng loạt Bộ trưởng từ chức](http://media.vietq.vn/thumb_x394x263/upload/2016/02/07/tinh-hinh-ukraine-moi-nhat-ukraine-dieu-dung-khi-hang-loat-bo-truong-tu-chuc8.jpg)
![ Tin tức mới nhất về Ukraine ngày 7/2: Ukraine điêu đứng khi hàng loạt Bộ trưởng từ chức](http://media.vietq.vn/thumb_x394x263/upload/2016/02/07/tinh-hinh-ukraine-moi-nhat-ukraine-dieu-dung-khi-hang-loat-bo-truong-tu-chuc8.jpg)
[Tin tức mới nhất về Ukraine ngày 7/2: Ukraine điêu đứng khi hàng loạt Bộ trưởng từ chức](http://vietq.vn/tinh-hinh-ukraine-moi-nhat-ukraine-dieu-dung-khi-hang-loat-bo-truong-tu-chuc-d82134.html)
(VietQ.vn) - Tình hình Ukraine mới nhất cho biết Ukraine tiếp tục thê thảm khi hàng loạt Bộ trưởng từ chức,các cuộc cải cách trước đó không đạt bất cứ thành quả nào.
![ Tình hình Ukraine mới nhất ngày 6/2: IMF hoãn hỗ trợ tài chính cho Ukraine](http://media.vietq.vn/thumb_x394x263/upload/2016/02/05/tinh-hinh-ukraine-moi-nhat-ngay-62-imf-hoan-ho-tro-tai-chinh-cho-ukraine4.jpg)
![ Tình hình Ukraine mới nhất ngày 6/2: IMF hoãn hỗ trợ tài chính cho Ukraine](http://media.vietq.vn/thumb_x394x263/upload/2016/02/05/tinh-hinh-ukraine-moi-nhat-ngay-62-imf-hoan-ho-tro-tai-chinh-cho-ukraine4.jpg)
[Tình hình Ukraine mới nhất ngày 6/2: IMF hoãn hỗ trợ tài chính cho Ukraine](http://vietq.vn/tinh-hinh-ukraine-moi-nhat-ngay-62-imf-hoan-ho-tro-tai-chinh-cho-ukraine-d82081.html)
(VietQ.vn) - Tình hình Ukraine mới nhất cho biết 'Ukraine muốn mời HĐBA LHQ thăm vùng chiến sự ở miền Đông'; ' IMF hoãn hỗ trợ tài chính cho Ukraine'; ...
![ Tin tức mới nhất về Ukraine ngày 5/2: Ukraine tiết lộ số lượng quân ly khai ở Donbass](http://media.vietq.vn/thumb_x394x263/upload/2016/02/04/tinh-hinh-ukraine-moi-nhat-ukraine-tiet-lo-so-luong-quan-ly-khai-o-donbass0.jpg)
![ Tin tức mới nhất về Ukraine ngày 5/2: Ukraine tiết lộ số lượng quân ly khai ở Donbass](http://media.vietq.vn/thumb_x394x263/upload/2016/02/04/tinh-hinh-ukraine-moi-nhat-ukraine-tiet-lo-so-luong-quan-ly-khai-o-donbass0.jpg)
[Tin tức mới nhất về Ukraine ngày 5/2: Ukraine tiết lộ số lượng quân ly khai ở Donbass](http://vietq.vn/tinh-hinh-ukraine-moi-nhat-ukraine-tiet-lo-so-luong-quan-ly-khai-o-donbass-d82010.html)
(VietQ.vn) - Tình hình Ukraine mới nhất cho biết Ukraine tiết lộ số lượng các chiến binh ly khai tham chiến ở miền Đông đã vượt qua con số 34.000 người.
![ Tin tức mới nhất về Ukraine ngày 4/2: Tổng thống Ukraine cảnh báo nguy cơ chiến tranh với Nga ](http://media.vietq.vn/thumb_x394x263/upload/2016/02/03/tinh-hinh-ukraine-moi-nhat-tong-thong-ukraine-canh-bao-nguy-co-chien-tranh-voi-nga7.jpg)
![ Tin tức mới nhất về Ukraine ngày 4/2: Tổng thống Ukraine cảnh báo nguy cơ chiến tranh với Nga ](http://media.vietq.vn/thumb_x394x263/upload/2016/02/03/tinh-hinh-ukraine-moi-nhat-tong-thong-ukraine-canh-bao-nguy-co-chien-tranh-voi-nga7.jpg)
[Tin tức mới nhất về Ukraine ngày 4/2: Tổng thống Ukraine cảnh báo nguy cơ chiến tranh với Nga ](http://vietq.vn/tinh-hinh-ukraine-moi-nhat-tong-thong-ukraine-canh-bao-nguy-co-chien-tranh-voi-nga-d81948.html)
(VietQ.vn) - Tình hình Ukraine cho biết Tổng thống Ukraine Poroshenko cho rằng nguy cơ xảy ra một cuộc chiến tranh công khai giữa Ukraine với Nga ngày càng lớn.
![ Tin tức mới nhất về Ukraine ngày 3/2: Đức kêu gọi Nga kiềm chế phe ly khai Ukraine](http://media.vietq.vn/thumb_x394x263/upload/2016/02/02/tinh-hinh-ukraine-moi-nhat-duc-keu-goi-nga-kiem-che-phe-ly-khi-ukraine9.jpg)
![ Tin tức mới nhất về Ukraine ngày 3/2: Đức kêu gọi Nga kiềm chế phe ly khai Ukraine](http://media.vietq.vn/thumb_x394x263/upload/2016/02/02/tinh-hinh-ukraine-moi-nhat-duc-keu-goi-nga-kiem-che-phe-ly-khi-ukraine9.jpg)
[Tin tức mới nhất về Ukraine ngày 3/2: Đức kêu gọi Nga kiềm chế phe ly khai Ukraine](http://vietq.vn/tinh-hinh-ukraine-moi-nhat-duc-keu-goi-nga-kiem-che-phe-ly-khi-ukraine-d81885.html)
(VietQ.vn) - Tình hình Ukraine mới nhất cho biết 'Đức kêu gọi Nga kiềm chế phe ly khai Ukraine'; 'Tổng thống Ukraine kêu gọi phương Tây tiếp tục trừng phạt Nga'; ...
![ Tin tức mới nhất về Ukraine ngày 2/2: Ukraine sẽ triển khai binh lính chống IS](http://media.vietq.vn/thumb_x394x263/upload/2016/02/01/tinh-hinh-ukraine-moi-nhat-ukraine-se-trien-khai-binh-linh-chong-is0.jpg)
![ Tin tức mới nhất về Ukraine ngày 2/2: Ukraine sẽ triển khai binh lính chống IS](http://media.vietq.vn/thumb_x394x263/upload/2016/02/01/tinh-hinh-ukraine-moi-nhat-ukraine-se-trien-khai-binh-linh-chong-is0.jpg)
[Tin tức mới nhất về Ukraine ngày 2/2: Ukraine sẽ triển khai binh lính chống IS](http://vietq.vn/tinh-hinh-ukraine-moi-nhat-ukraine-se-trien-khai-binh-linh-chong-is-d81803.html)
(VietQ.vn) - Tình hình Ukraine mới nhất cho biết Bộ Quốc phòng Ukraine đang cân nhắc triển khai binh lính tới Syria chống IS theo yêu cầu của Tổng thống Poroshenko.
![ Tin tức mới nhất về Ukraine ngày 1/2: Hơn 2.200 binh sỹ Kiev thiệt mạng tại miền Đông ](http://media.vietq.vn/thumb_x394x263/upload/2016/02/01/tinh-hinh-ukraine-moi-nhat-hon-2200-binh-sy-kiev-thiet-mang-tai-mien-dong8.jpg)
![ Tin tức mới nhất về Ukraine ngày 1/2: Hơn 2.200 binh sỹ Kiev thiệt mạng tại miền Đông ](http://media.vietq.vn/thumb_x394x263/upload/2016/02/01/tinh-hinh-ukraine-moi-nhat-hon-2200-binh-sy-kiev-thiet-mang-tai-mien-dong8.jpg)
[Tin tức mới nhất về Ukraine ngày 1/2: Hơn 2.200 binh sỹ Kiev thiệt mạng tại miền Đông ](http://vietq.vn/tinh-hinh-ukraine-moi-nhat-hon-2200-binh-sy-kiev-thiet-mang-tai-mien-dong-d81740.html)
(VietQ.vn) - Tình hình Ukraine cho biết Tân Hoa Xã dẫn lời Tổng thống Ukraine, ít nhất 2.269 binh sĩ chính phủ thiệt mạng kể từ cuộc xung đột ở miền Đông Ukraine.
![ Tin tức mới nhất về Ukraine ngày 31/1: 300 xe bọc thép và vũ khí Ukraine 'bốc hơi' bí ẩn ](http://media.vietq.vn/thumb_x394x263/upload/2016/01/31/tinh-hinh-ukraine-moi-nhat-300-xe-boc-thep-va-vu-khi-ukraine-boc-hoi-bi-an3.jpg)
![ Tin tức mới nhất về Ukraine ngày 31/1: 300 xe bọc thép và vũ khí Ukraine 'bốc hơi' bí ẩn ](http://media.vietq.vn/thumb_x394x263/upload/2016/01/31/tinh-hinh-ukraine-moi-nhat-300-xe-boc-thep-va-vu-khi-ukraine-boc-hoi-bi-an3.jpg)
[Tin tức mới nhất về Ukraine ngày 31/1: 300 xe bọc thép và vũ khí Ukraine 'bốc hơi' bí ẩn ](http://vietq.vn/tinh-hinh-ukraine-moi-nhat-300-xe-boc-thep-va-vu-khi-ukraine-boc-hoi-bi-an-d81685.html)
(VietQ.vn) - Tình hình Ukraine mới nhất cho biết 300 xe bọc thép và vũ khí hạng nặng đã “biến mất” khỏi các nhà kho của quân đội Ukraine trong vòng 2 tháng qua.
![ Tin tức mới nhất về Ukraine ngày 30/1: Ukraine không loại trừ khả năng cách chức Thủ tướng ](http://media.vietq.vn/thumb_x394x263/upload/2016/01/30/tinh-hinh-ukraine-moi-nhat-ukraine-khong-loai-tru-kha-nang-cach-chuc-thu-tuong6.jpg)
![ Tin tức mới nhất về Ukraine ngày 30/1: Ukraine không loại trừ khả năng cách chức Thủ tướng ](http://media.vietq.vn/thumb_x394x263/upload/2016/01/30/tinh-hinh-ukraine-moi-nhat-ukraine-khong-loai-tru-kha-nang-cach-chuc-thu-tuong6.jpg)
[Tin tức mới nhất về Ukraine ngày 30/1: Ukraine không loại trừ khả năng cách chức Thủ tướng ](http://vietq.vn/tinh-hinh-ukraine-moi-nhat-ukraine-khong-loai-tru-kha-nang-cach-chuc-thu-tuong-d81630.html)
(VietQ.vn) - Tình hình Ukraine mới nhất cho biết Ukraine không loại trừ khả năng cách chức Thủ tướng Arseniy Yatsenyuk, dù cho rằng điều này là "không mong muốn".
![ Tin tức mới nhất về Ukraine ngày 29/1: NATO muốn đàm phán với Nga sau khủng hoảng Ukraine](http://media.vietq.vn/thumb_x394x263/upload/2016/01/29/tinh-hinh-ukraine-moi-nhat-nato-lan-dau-muon-dam-phan-voi-nga-sau-khung-hoang-ukraine4.jpg)
![ Tin tức mới nhất về Ukraine ngày 29/1: NATO muốn đàm phán với Nga sau khủng hoảng Ukraine](http://media.vietq.vn/thumb_x394x263/upload/2016/01/29/tinh-hinh-ukraine-moi-nhat-nato-lan-dau-muon-dam-phan-voi-nga-sau-khung-hoang-ukraine4.jpg)
[Tin tức mới nhất về Ukraine ngày 29/1: NATO muốn đàm phán với Nga sau khủng hoảng Ukraine](http://vietq.vn/tinh-hinh-ukraine-moi-nhat-nato-lan-dau-muon-dam-phan-voi-nga-sau-khung-hoang-ukraine-d81539.html)
(VietQ.vn) - Tình hình Ukraine mới nhất cho biết 'NATO lần đầu muốn đàm phán với Nga sau khủng hoảng Ukraine'; ‘Ukraine quyết hồi sinh hạm đội tàu ngầm’; ...

Content-Type: text/html; charset: utf-8


text:
Những cách hiểu khác nhau trong những hoàn cảnh khác nhau
Hàng ngày chúng ta vẫn thường nghe nói đến hai tiếng hiện đại. Trên báo chí thời sự, trong các văn kiện chính trị cụm từ “quá trình công nghiệp hoá hiện đại hoá” hoặc “sự nghiệp công nghiệp hoá hiện đại hoá” thường được nhắc lại với một nội dung xác định. Hiện đại ở đây được hiểu là trình độ của những nước tiên tiến trên thế giới, và hiện đại hoá là đưa sự phát triển của xã hội ta lên một bước làm cho chúng ta không thua kém những nước đó.
Đây chính là nghĩa thông thường nhất của hai chữ hiện đại.
Một nghĩa khác của từ là nghĩa được dùng trong khoa sử học. Ở các trường cấp ba (nay gọi là phổ thông trung học) học sinh được giảng như sau: Không kể thời cổ đại thì từ Cách mạng tư sản Anh trở về trước là lịch sử trung đại; từ Cách mạng Anh tới Công xã Paris (1871) là lịch sử cận đại; sau Công xã Paris, lịch sử bước sang một trang mới là lịch sử hiện đại. (Gần đây, nhiều sách giáo khoa có sự điều chỉnh, coi lịch sử hiện đại bắt đầu từ sau Cách mạng tháng Mười Nga.) Đây là phác đồ chung của lịch sử thế giới. Còn trong từng nước, lại có sự xác định cụ thể. ở Trung Hoa lịch sử từ chiến tranh Nha phiến 1840 đến 1919 - phong trào Ngũ Tứ là lịch sử cận đại; 1919 đến 1949 là hiện đại, sau 1949 là đương đại. Riêng ở Việt Nam, lịch sử cận đại bắt đầu từ khi người Pháp đánh chiếm nước ta (1858) cho tới 1930, năm thành lập Đảng Cộng sản Đông dương. Từ sau 1930 là lịch sử hiện đại.
Những cái mốc để phân biệt lịch sử vừa nói cũng là mốc thường dùng để phân chia văn học, và trong nhiều trường hợp trở thành quy phạm có tính chất Nhà nước. Viện Văn học chia ra các Ban cổ-cận, Ban hiện đại theo tiêu chuẩn này. Khi làm mục lục các bài viết in ra hàng năm trên Tạp chí Văn học và Tổng mục lục 40 năm những người biên soạn cũng theo tiêu chuẩn này để sắp xếp bài vở.
Thế nhưng cũng có những cách hiểu khác, tồn tại từ rất sớm.
Khi Vũ Ngọc Phan viết Nhà văn hiện đại (1941) ông kể gộp vào sách những nhà văn mà sự nghiệp nổi lên từ đầu thế kỷ XX.1
Sau đó mấy năm, trong bài viết nhan đề Sự tiến triển của văn học Việt Nam hiện đại2, ông vẫn giữ nguyên cách hiểu như vậy.
Một tác giả khác, Đào Duy Anh, trong Việt Nam văn hoá sử cương cũng coi văn học hiện đại là phần văn học dùng chữ quốc ngữ mà đến thế kỷ XX mới trở nên phổ biến và phát triển mạnh. Hoặc khi làm Biểu liệt kê tác giả tác phẩm cho cuốn Việt Nam văn học sử yếu, Dương Quảng Hàm đã chia văn học Việt Nam theo các thế kỷ và kết thúc bằng mục Hiện đại (Thế kỷ XX).3
Ở đây, cũng nên lưu ý có những người không dùng tới mấy khái niệm như hiện đại, thế kỷ XX, song trong các bài viết của mình, vẫn làm toát ra một quan niệm như vậy. Đó là trường hợp của Lê Thanh hoặc Mộc Khuê, trong các tác phẩm đã in hoặc các bài đăng báo.
Một thời gian dài, ở ta quan niệm “văn học hiện đại, tức là văn học thế kỷ XX” này bị coi là sơ lược, không có triển vọng. Mãi tới gần đây, nhiều người mới quay lại với cách phân chia ấy chẳng hạn đó là trường hợp bộ Văn học Việt Nam giai đoạn giao thời 1900-1930 của Trần Đình Hượu và Lê Chí Dũng (bản in lần đầu 1988), hoặc công trình nghiên cứu Quá trình hiện đại hoá văn học Việt Nam 1900-1945 của nhóm Mã Giang Lân (in ra năm 2000). Cách phân chia này, cũng đã được áp dụng với bộ sách giáo khoa văn học dùng cho các trường Phổ thông trung học in ra năm 2000 (mới được chỉnh lý).
Theo ý chúng tôi trong nghiên cứu văn học đây là cách hiểu nên được thống nhất sử dụng. Nó hợp lý bởi lẽ nó không đặt văn học trong sự phụ thuộc một cách máy móc vào các sự kiện lịch sử mà có chú ý tới tính độc lập tương đối của văn học. Nói cách khác nó xem xét văn học dưới góc độ văn hoá, tức là những yếu tố có tính chất lặp đi lặp lại trong sáng tác và phổ biến bao gồm môi trường hoạt động, chủ thể, nguyên tắc chỉ đạo sáng tác (thi pháp), thể loại... - đây là những đặc điểm chúng tôi sẽ trở lại ở đoạn dưới. Và bởi lẽ, những đặc điểm của văn học Việt Nam từ đầu thế kỷ XX đã tồn tại liên tục, nên hai chữ hiện đại với nội dung xác định của nó đến nay vẫn dùng được. Đặt bên cạnh hàng chục thế kỷ của văn học trung đại, thì thời gian của văn học hiện đại chưa phải là dài, những quy luật chủ yếu của nó đang phát huy tác dụng.
Nhân đây xin giới thiệu một cách giải quyết tương tự. Trên tạp chí Thế giới mới số ra 8-3-1999 có đăng bài Vài thông tin mới về Hán tự và văn hoá Trung quốc. Bài báo cho biết trong nghiên cứu và giảng dạy văn học hiện đại Trung Quốc đang thấy có sự điều chỉnh. Về thời gian, trước đây lấy mấy cái mốc 1840-1919-1949, nay các công trình nghiên cứu thường nhìn chung cả văn học thế kỷ XX. Về không gian, trước chỉ khoanh tròn trong văn học đại lục, nay đưa vào cả văn học Hồng Công, văn học Đài Loan. Về quan niệm, coi văn học là một thành tố của văn hoá, muốn hiểu văn học, phải hiểu cả lịch sử phong tục, tôn giáo... Quả thật là những bước đột phá mà chúng ta nên tham khảo.
Nội dung của hiện đại hoá
Sau khi qui định thời gian tồn tại của văn học hiện đại như trên, điều quan trọng là cùng nhau xác định nội dung khái niệm hiện đại, và đi liền với nó là quá trình hiện đại hoá.
Thoạt nghe, ai cũng hiểu ngay rằng hiện đại là lối làm nghệ thuật một cách mới mẻ, khác hẳn so với lối cũ của ngày hôm qua. Nhưng trong thực tế nghiên cứu, từ này không có nghĩa chung chung như thế mà có nội dung cụ thể của nó. Chúng tôi không đủ trình độ để tìm hiểu hai chữ hiện đại dưới góc độ từ nguyên học, nhất là xác định được khởi điểm mà từ này lưu hành rộng rãi ở Trung Quốc, trước khi truyền sang Việt Nam, song có thể mạnh bạo dự đoán: Hiện đại chỉ được dùng nhiều từ cuối thế kỷ XIX, nó gắn liền với một giai đoạn bột phát của sự tiếp xúc Đông Tây, khi mà người châu á (mà gần với ta nhất là Trung Hoa) bắt đầu có ý thức được rằng dù bản thân từng có truyền thống văn hoá lâu đời, song hiện đang ở giai đoạn trì trệ, bế tắc, có nhiều phương diện có thể gọi là cổ hủ lạc hậu. Vậy cái lối làm kinh tế cũng như văn chương nghệ thuật mới mẻ, đáng gọi là xứng với thời buổi ngày nay (hiện đại) phải là gắn liền với phương Tây, và trở nên hiện đại (hiện đại hoá) là làm theo mẫu hình phương Tây. Từ đầu thế kỷ khi đề ra yêu cầu xây dựng nền văn hoá mới, các tác giả Văn minh tân học sách đã nghĩ như vậy. Mà khi làm công việc ghi nhận thành tựu những năm từ đầu thế kỷ XX trở đi, các tác giả Vũ Ngọc Phan, Đào Duy Anh, Dương Quảng Hàm... cũng nghĩ như vậy. Nếu xưa kia, cái để ông cha ta đối chiếu là văn học Trung Hoa, thì ngày nay, cái để con người đầu thế kỷ trông vào học tập là cách làm văn hoá, cách nghĩ của người phương Tây. Đây đó hai chữ Âu hoá có bị hiểu sai và việc này đã có người mang ra chế giễu, song nhìn chung nó được dùng rất nghiêm chỉnh, và giả định một sự học hỏi tích cực với tất cả bản lĩnh dân tộc vững chãi, chứ không phải là học đòi theo lối nô lệ.
Sau đây là cách hiểu hai chữ hiện đại ở một số nước gần gũi và có hoàn cảnh tương tự với Việt Nam.
Khi khái quát về tình hình văn học ở Lào, Campuchia, Thái Lan, Indonêxia, v.v... các tác giả cuốn Văn học Đông Nam Á nhất trí rằng: Nếu cuộc tiếp nhận văn hoá Trung Hoa và Ấn Độ là cuộc hội nhập văn hoá lần thứ nhất, xảy ra trong khu vực, thì cuộc tiếp xúc với văn hoá phương Tây là cuộc hội nhập văn hoá lần thứ hai, nó khiến cho văn học hiện đại ở các nước Đông Nam Á mang một màu sắc mới5.
Riêng với Trung Hoa, vì đó là một nền văn học luôn luôn có ảnh hưởng lớn đến văn học Việt Nam nên chúng tôi muốn dừng lại kỹ hơn một chút.
Ngay từ 1945, trong một bài viết mang tên Trên đường kiến thiết văn hoá mới ở Trung Quốc - vấn đề dân tộc hoá, nhà nghiên cứu Đặng Thai Mai đã khái quát “Vấn đề văn hoá ở Trung quốc khoảng 100 năm nay cũng là một vấn đề nhập cảng: thâu thái những kiến thức về kỹ nghệ, về khoa học để cải tạo nền văn hoá “ngàn xưa’ của nước Tàu”. ở một chỗ khác (cũng bài báo trên), ông viết “vấn đề Âu hoá, hiện đại hoá (modernisation) cũng là một vấn đề lựa chọn. Bất kỳ khoa học xã hội hay khoa học tự nhiên, bất kỳ về phương diện tri thức hay phương diện kỹ nghệ, văn hoá mới Trung Quốc sẽ phải góp nhặt trong văn hoá Âu Tây những thành phần tiến bộ cái tinh hoa có thể áp dụng vào trong tình thế Trung Quốc ngày nay".6 Trong cách hiểu của tác giả, hai quá trình Âu hoá và hiện đại hoá gần như đã được đồng nhất.
Thế còn cách hiểu về hiện đại hoá ở Trung Quốc hôm nay thì sao? May mắn là trong tay chúng tôi có cuốn Sử học Trung Quốc trước gạch nối của hai thế kỷ (mới in ra quý III-2000) trong đó có bài Sự hưng khởi và phát triển của hiện đại hoá ở Trung Quốc.7 Dưới đây là một số đoạn trích từ bài viết kèm theo số trang ở cuối sách trên.
- Những biến cách trong sự phát triển của Trung Quốc cũng như của thế giới, sự chuyển biến của xã hội từ chỗ lấy nông nghiệp truyền thống là chủ đạo, chuyển hướng tới một xã hội có nền công nghiệp hiện đại (...) xu thế lịch sử và tiến trình lịch sử này được gọi với một cái tên thông thường, đó là hiện đại hoá (tr.321)
- Khái niệm “hiện đại hoá” và “phương Tây hoá” được coi ngang nhau và điều này đã phản ánh trình độ nhận thức chung của trí thức Trung Quốc... (tr.325).
- Tuy việc hiện đại hoá của Trung Quốc lúc đầu là học tập phương Tây, song thực tế lại là giới thiệu và học tập Nhật Bản (tr.327).
- Từ sau chiến tranh Nha phiến 1840, người Trung Quốc đã có nhiều nỗ lực trong việc thực hiện hiện đại hoá... (tr.347)
Với các học giả Trung Quốc vậy là hiện đại hoá bắt đầu ngay từ thời kỳ mà lâu nay, theo sự quy định của môn lịch sử, vẫn gọi là thời cận đại.
Bây giờ, chúng ta hãy cùng trở lại với một số định nghĩa trong các từ điển. Như trên đã lưu ý, cách phân chia ở đây là dựa nhiều vào các yếu tố văn hoá, nên nguồn sách vở mà chúng tôi hướng tới cũng là các từ điển văn hoá học. Một cuốn từ điển loại ấy, bản tiếng Nga có viết như sau:
- Hiện đại hoá (tiếng Pháp moderniser). Thuật ngữ văn hoá học dùng để xác định quá trình vận động từ xã hội tiền công nghiệp dựa trên truyền thống tới một hệ thống kinh tế và chính trị, cũng như văn hoá tiêu biểu cho sự phát triển của các nước tư bản (...) Những yếu tố cơ bản của quá trình này là: khả năng sử dụng những kỹ thuật hiện đại trong những ngành then chốt của sản xuất được đẩy mạnh; hình thức tiêu thụ được mở rộng, những điều kiện mới (về xã hội, chính trị, văn hoá) được phát triển; nền sản xuất mới được hình thành. Quá trình hiện đại hoá bao gồm cả việc nắm vững những kiểu dạng mới của sinh hoạt tinh thần (kiểu tư duy mới)...
- Hiện đại hoá trong lĩnh vực đời sống văn hoá: Quá trình vận động phát triển, từ nền văn hoá tiền công nghiệp tới nền văn hoá đặc trưng cho các nước tư bản phát triển. Những nhân tố cơ bản của hiện đại hoá bao gồm: đa dạng hoá các hệ thống tinh thần và sự định hướng giá trị; thế tục hoá và đa cực hoá các ý thức xã hội và giáo dục; làm cho ngày càng có nhiều người biết chữ; hình thành văn hoá và ngôn ngữ dân tộc, đa dạng hoá các trào lưu tư tưởng; phát triển phương tiện thông tin đại chúng".8
Đây cũng là quan niệm thấy trình bày trong một số tài liệu tiếng Nga khác mà chúng tôi có điều kiện đọc, chẳng hạn cuốn Văn hoá học xã hội của B.S. Erasov (1996) hoặc Đại từ điển Collins về xã hội học (1999). Bản Collins nhấn mạnh “có một sự đối lập rõ rệt giữa xã hội trước và sau hiện đại hoá” “nhân tố quyết định của hiện đại hoá là vượt qua, thay thế những giá trị truyền thống vốn thù địch với mọi biến động”. Hiện đại hoá như vậy là “bao trùm lên cả công nghiệp hoá”.
Phân biệt với chủ nghĩa hiện đại
Ngoài mấy từ hiện đại, hiện đại hoá trên sách vở báo chí còn thấy có thuật ngữ chủ nghĩa hiện đại. Có lẽ cũng nên nói qua về khái niệm này, để tránh hiểu lầm, và lẫn lộn khi sử dụng.
Đặt trong lịch trình tiến hoá chung của lịch sử châu Âu thì thế kỷ XX là cả một giai đoạn đa đoan phức tạp chưa từng có. Trước tiên là những phát minh khoa học (như sinh học phân tử, thuyết di truyền, vật lý lượng tử và thuyết tương đối của Einstein; phân tâm học của Freud...) làm đảo lộn nhiều quan niệm cũ. Rồi đến những thay đổi xảy ra trên phạm vi rộng lớn, như cuộc đại chiến thế giới thứ nhất, khiến cho tâm lý nhiều người như bị chấn động. Ngày hôm qua thanh bình yên ả giống như một giấc mơ đã không còn nữa, thay vào đấy là thời của mù mờ và hỗn độn. Những điều tưởng không bao giờ có thể xảy ra, nay hiển hiện trước mặt. Những gì mà thế giới cổ điển coi là kỳ dị thì nay là chuyện thông thường hàng ngày. Sự hiểu biết của con người với thế giới không phải bao giờ cũng chắc chắn và đáng tin cậy, như bấy lâu người ta vẫn tưởng. Con người không làm chủ nổi mình, còn nói chi làm chủ hoàn cảnh! Từ ngạc nhiên đến hốt hoảng, từ náo nức say sưa đến bi quan tuyệt vọng, từ tự hào kiêu hãnh đến cay đắng bồn chồn - bảng màu tình cảm của con người nay thật đủ sắc thái, và mỗi loại tâm trạng này, khi được đẩy lên, tuyệt đối hoá, biến thành một định hướng trong nghệ thuật. Chủ nghĩa ấn tượng, chủ nghĩa biểu hiện, chủ nghĩa lập thể, chủ nghĩa trừu tượng v.v... một thời gian dài ở Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa trước đây, các loại chủ nghĩa này được một số người gộp chung lại là chủ nghĩa hiện đại với hàm ý suy đồi, tiêu cực, phản hiện thực và phản nhân đạo, gắn liền với giai đoạn đi xuống của chủ nghĩa tư bản. Nhưng ngay từ khi Liên Xô còn tồn tại, đã có một xu thế khác nảy sinh và ngày càng được đồng tình, ấy là xem nghệ thuật hiện đại là một hướng phát triển hợp lý của nghệ thuật ở các nước tư bản: từng “izm” kia có thể là thiên lệch, quá đáng, song nhìn một cách tổng hợp, lại có thể công nhận đấy là một bước tiến trong việc nhận thức đời sống.
Không phải là những biến dạng của chủ nghĩa hiện đại này hoàn toàn xa lạ với các nước phương Đông nói chung và Việt Nam nói riêng. Sự thực là trong quá trình vận động của mình, văn học Việt Nam vừa diễn lại nhiều bước đi của các thế kỷ trước, vừa đồng thời kín đáo tiếp nhận những vang vọng của châu Âu thế kỷ XX. Rất tự nhiên là ngay từ cuối những năm ba mươi ở nhiều người viết văn Việt Nam đã ngấm ngầm hình thành một khao khát chân chính: phải thay cách viết cho hợp với không khí thời đại. Theo họ, cách viết cũ (mặc dù là Âu hoá, nhưng lúc này đã cũ) dừng lại ở sự nghiêm túc, sự rõ ràng, cũng như sự hài hoà mạch lạc, trong khi đó thời đại mới yêu cầu sự trực tiếp của cảm hứng, sự bột phát của tư tưởng, và đôi khi vì thế mà có dẫn tới một thoáng phi lý thì cũng không có gì quản ngại.9 Nhưng theo chúng tôi tất cả những tìm tòi trên đây của các nhà văn nhà thơ Việt Nam chỉ dừng lại ở mức những yếu tố làm đậm đà thêm các sáng tác, mà không được đẩy lên thành các chủ nghĩa. Sự phân cách của văn học ta với văn học thế giới (trước tiên là phương Tây) thế kỷ XX vẫn còn nguyên vẹn, và khái niệm hiện đại sử dụng hôm nay ở Việt Nam trên đại thể chưa có dây dưa gì nhiều với những tìm tòi cực đoan thường thấy trong chủ nghĩa hiện đại.
Sự liên tục của thế kỷ
Cách mạng tháng Tám mang lại cho lịch sử Việt Nam một bước ngoặt rõ rệt. Sau gần nửa thế kỷ xây dựng, nền văn học Việt Nam lúc này đã cứng cáp trưởng thành. Giờ đây, nền văn học ấy tự đặt cho mình một mục đích khác trước, cách tác động tới xã hội khác trước. Riêng với những người cầm bút, thì từ chỗ là những người lao động tự do, nay các nhà văn đã trở thành “những chiến sĩ trên mặt trận văn nghệ”, và hoạt động theo một định hướng tư tưởng thống nhất do Đảng Cộng sản lãnh đạo.
Đó là một đặc điểm cơ bản mà khi nghiên cứu văn học Việt Nam nửa sau thế kỷ XX không thể bỏ qua.
Tuy nhiên, xét trên nhiều mặt, giữa văn học Việt Nam trước và sau 1945 vẫn có một sự liên tục, đến mức hoàn toàn có lý do chính đáng để xếp cả hai nằm trong một phạm trù chung là văn học hiện đại. Trong ngôn ngữ học, hai chữ đối lập được dùng với nghĩa thuần tuý hình thức, tức là lấy cái này đặt bên cái kia để làm nổi bật sự khác nhau. Mượn thuật ngữ đó của ngôn ngữ học, ở đây chúng tôi muốn nói chúng tôi không đối lập văn học Việt Nam trước và sau 1945 (đó là một việc khác ai đó sẽ làm trong một dịp khác), mà tìm cách đối lập toàn bộ văn học Việt Nam thế kỷ XX với nền văn học từ thế kỷ XIX trở về trước, đối lập văn học hiện đại với văn học trung đại. Đây cũng là một hướng nghiên cứu cần thiết và có thể nói là có hứa hẹn.
Thử áp dụng cái nhìn văn hoá học vào nghiên cứu văn học, sơ bộ có thể nhận ra những đặc trưng nhất quán sau đây của văn học Việt Nam hiện đại, chính nó cũng là những nhân tố tạo nên sự liên tục của thế kỷ.
1. Sự hình thành một môi trường văn học thống nhất trong cả nước. Sự sáng tác ở nước Việt Nam qua các triều đại phong kiến có trồi sụt khác nhau, nhưng nói chung có tính chất tự cấp tự túc, tác phẩm viết ra không trở thành một sản phẩm được lưu thông trong xã hội. Xuất bản lúc ấy mang tính cách một thứ hoạt động tiểu thủ công, manh mún, lặt vặt. Báo chí lại hoàn toàn không có. Tác phẩm sau khi viết ra sống âm thầm như trong bóng tối, may thì gặp người tri kỷ, không may thì xếp xó một chỗ. Bước sang thế kỷ XX, cả xã hội là một mặt bằng liền lặn, sự sáng tạo được đặt trong mặt bằng đó để luôn luôn lưu thông vận chuyển, từ người viết tới người đọc. Nhờ có máy in, sách được in ra rồi nhờ có hệ thống phát hành, sách được mang bán, nơi nào có nhu cầu là sách đi tới. Bước đầu có thể nói tới một lớp công chúng làm nên một luồng dư luận đa dạng tác động lại sự sangs tạo. Không phải chỉ trong điều kiện bình thường trước 1945, mà ngay trong hai cuộc chiến tranh chống Pháp và chống Mỹ, một môi trường văn chương thống nhất vẫn được duy trì và chính nó quyết định nhiều đến nội dung của các sáng tác.
2. Sự hình thành một lớp người làm nghề. Lắng nghe trong văn học đầu thế kỷ người ta bắt đầu nhận ra một tiếng kêu than hơi lạ: tiếng kêu của những người sống bằng nghề cầm bút, như Tản Đà, hoặc lớp sau, như Xuân Diệu, Vũ Trọng Phụng... Một thứ tiếng kêu như thế chưa hề thấy trong văn học Việt Nam từ thế kỷ XIX trở về trước, đơn giản là vì hồi ấy, những người viết văn làm thơ chẳng qua rỗi rãi nên thử viết để trình bày vài điều tâm huyết hoặc một ít xúc động, chứ không ai sống bằng nghề bao giờ. Có người e sợ việc hình thành lớp người có nghề khiến cho sự sáng tạo của họ trở nên nhàm chán rồi bị thui chột, song thực ra thì ngợc lại, do sự thúc bách của công việc mưu sinh sức sáng tạo của nhiều cây bút lại được giải phóng. Từ sau 1945, nghề cầm bút được quan niệm khác đi, song bộ phận chủ yếu của giới sáng tác thực tế vẫn là làm việc trong một guồng máy riêng do Nhà nước tổ chức, và bởi họ chỉ làm những việc có liên quan đến sáng tác nên vẫn có thể nói họ thuộc loại người viết chuyên nghiệp mà các thế kỷ trước không có.
3. Vai trò chỉ đạo của một nguyên tắc thi pháp khác trước. Bút pháp của văn học cổ điển về căn bản là sùng cổ và ước lệ, tức xa lạ với tinh thần thiết thực và chỉ có quan hệ xa xôi với thực tại đời sống đương thời. Cố nhiên, để văn chương cử tử sang một bên, cũng còn những áng văn chương cổ ở đó phập phồng những vui buồn đau khổ của con người. Nhưng nếu muốn tìm những tình cảnh con người được phác hoạ, những phong cảnh được miêu tả, những phong tục được khảo sát v.v... chỗ nào rõ chất Việt Nam thì ngay cả ở Truyện Kiều, hoặc Chinh phụ ngâm cũng không tìm thấy. Có điều đó không phải là lỗi của người viết, mà là do quy phạm của thời đại quy định. Về phần nhà văn thế kỷ XX, việc hướng về đời thực, dùng những phương cách biểu hiện vay mượn từ đời thực lại là những lề luật bắt buộc, và chính điều này mở ra cho ngòi bút của họ một trường hoạt động rộng rãi. Một khi các ngành nghệ thuật nghe nhìn dựa trên kỹ thuật hiện đại như điện ảnh truyền hình phát triển, việc ghi chép đời sống lại do chính văn chương đảm nhiệm.
4. Hệ thống thể loại gần với châu Âu. Văn, thơ phú lục là những thể chính trong sáng tác thời xưa. Chúng có một mục đích chung là cốt để giúp tác giả nói chí mình (ngôn chí) nói tình cảm mình (mạn hứng), chuyên chở tư tưởng (tải đạo). Điều đó phù hợp với thi pháp sùng cổ ước lệ như trên vừa nói. Còn trong văn chương thời nay, người ta thấy nổi lên những thể tài mới. Kịch nói là thể hoàn toàn ngoại nhập. Tiểu thuyết thì ngày xưa thấp thoáng cũng có, nhưng theo một quy phạm riêng và ngày nay ngả hẳn sang quy phạm của tiểu thuyết phương Tây. Nói chung, trong hệ thống thể loại mới, văn xuôi đóng vai trò chủ đạo, chính nó, với khả năng phong phú vốn có, sẽ diễn tả đầy đủ các sắc thái đa dạng của thực tại, kể cả cái “chất văn xuôi” tức là cái chất phàm tục của đời sống đương thời. Đây chính là một đặc điểm quán xuyến trong toàn bộ đời sống văn học thế kỷ XX, nó làm cho hệ thống thể loại có một trọng tâm khác hẳn trước.10
5. Ngôn ngữ văn học. Một bộ phận lớn của văn học từ thế kỷ XIX trở về trước được viết bằng chữ Hán. Việc sử dụng một thứ văn tự xa lạ với tiếng nói thông thường khiến cho các sáng tác lúc ấy chưa đóng góp được nhiều cho sự phát triển ngôn ngữ dân tộc như lễ ra có thể có. Đến các tác phẩm viết bằng chữ nôm cũng bị hạn chế, ngày nay đọc lại các tuyện nôm, chúng ta thấy ngoại trừ những kiệt tác như Truyện Kiều, Chinh phụ ngâm v.v... thì ở phần lớn trường hợp còn lại, ngôn ngữ văn học thường có phần thô thiển, khi nôm na, dông dài, khi lúng túng học đòi và không tiêu hoá tốt những ảnh hưởng của tiếng Hán. Bước sang thế kỷ XX, ngôn ngữ văn học nhờ tiếp thu được sự trong sáng và khúc chiết của tiếng Pháp, nên trở thành thanh thoát và linh hoạt hơn hẳn. Điều quan trọng nhất là từ đây, nó hướng về đời thực, muốn có được cái vẻ tự nhiên và đa dạng của ngôn ngữ hàng ngày. Xu hướng này của sự tìm tòi vốn đã có từ nửa đầu thế kỷ XX, đến thời kỳ kháng chiến chống Pháp, càng được thúc đẩy mạnh mẽ, nó làm cho tiếng Việt trở nên chắc khoẻ, mà cũng linh hoạt hơn bao giờ hết và đây chính là đóng góp của ngôn ngữ văn học đối với ngôn ngữ dân tộc nói chung.
Đến đây, có thể tóm tắt:
a) Khái niệm văn học hiện đại trong nghiên cứu văn học, theo chúng tôi nên dành để chỉ văn học Việt Nam thế kỷ XX.
b) Ở đâu kia, ở thời điểm nào kia, hiện đại có thể có nghĩa khác, nhưng xét chung trong vòng hơn một thế kỷ nay, một nền văn học hiện đại là một nền văn học xây dựng theo mẫu hình phương Tây. Cố nhiên ở mỗi dân tộc, việc này được làm theo một cách riêng, với sự sáng tạo riêng. Nói như Naguib Mahfouz, nhà văn Ai Cập được giải Nobel văn chương 1988: “Những trào lưu văn hoá phương Tây đã được chúng tôi tích nhập vào đất đai phong thổ của chúng tôi vào nền văn hoá của chúng tôi nhuần nhuyễn đến nỗi không phân biệt được nữa. Sự đồng hoá đạt đến nỗi tưởng như những trào lưu ấy vẫn có ở nước chúng tôi vậy".”11
c) Để chuyển dịch cả một nền văn học (và rộng hơn cả nền văn hoá) từ mô hình trung đại sang mô hình hiện đại, cần có cả một quá trình. Đó là quá trình hiện đại hoá văn học khởi động từ đầu thế kỷ, và đến 1945, coi như đã hoàn thành một chặng cơ bản (Còn như tới những năm tám mươi, chín mươi, một quá trình hiện đại hoá lại đang xảy ra, thì đó là một việc khác, có sắc thái khác).
d) Quá trình hiện đại hoá đồng thời cũng là quá trình trong đó các xu thế dân tộc hoá, và dân chủ hoá đóng vai trò những định hướng liên tục và ổn định. So với văn học trung đại, nền văn học Việt Nam hiện đại thực sự trở thành một nền văn học dân tộc, với nghĩa đầy đủ của từ này. Mặt khác cũng chỉ đến giai đoạn hiện đại, tinh thần dân chủ vốn sẵn có trong văn chương các thế kỷ trước, mới được hoàn thiện. Bề nào mà xét thì văn học hiện đại cũng là cả một bước tiến lớn lao và chúng ta chỉ hình dung ra một cách đầy đủ trong sự so sánh với quá khứ.
2001
Đã in Tạp chí Văn học 2002 , số 1
1 “Các nhà văn hiện đại mà tôi sẽ nói đến sau này là những nhà văn có những tác phẩm xuất bản trong khoảng ba mươi năm gần đây”. Vũ Ngọc Phan - Nhà văn hiện đại, Nxb Khoa học xã hội, H.1989, tr.11
2 Tạp chí Tiên phong số 3, 16-12-1945, tr. 25-27, in lại trong Sưu tập trọn bộ Tiên phong, Nxb Hội Nhà văn, 1996, tr.127
3 Bản của Nxb Bốn phương, S.1951, tr.275-278
5 Lưu Đức Trung chủ biên, Văn học Đông Nam Á Nxb Giáo dục, 1998, các trang 15-16.
6 Tạp chí Tiên phong, số 4-5 (Nguồn sống mới) tr.76-80, in lại trong Sưu tập trọn bộ Tiên phong tlđd, tr.225-227
7 Sách do Viện Thông tin khoa học xã hội, Trung tâm khoa học xã hội nhân văn quốc gia Việt Nam biên soạn và xuất bản. Bài Sự hưng khởi... lấy ở tạp chí Lịch sử nghiên cứu viết bằng chữ Hán, số 5, 1998, tr.150-171. Tác giả bài viết là một giáo sư và một phó giáo sư khoa Sử, Đại học Bắc Kinh
8 Khoruzhenko K.M. Văn hoá học Từ điển Bách khoa. ( tiếng Nga ) ,RostovnaDon, Feniks, 1997, tr.313.
9 Tham khảo thêm Trần Thị Mai Nhi Văn học hiện đại Văn học Việt Nam - giao lưu gặp gỡ, Nxb Văn học, 1994.
10 Xem thêm Trần Đình Hượu: Thực tại cái thực và vấn đề chủ nghĩa hiện thực trong văn học Việt Nam trung cận đại, in trong Nho giáo và văn học Việt Nam trung cận đại, Nxb Văn hoá thông tin, 1995.
11 Tạp chí Người đưa tin UNESCO, số 12,1989
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét

markdown:
Những cách hiểu khác nhau trong những hoàn cảnh khác nhau
Hàng ngày chúng ta vẫn thường nghe nói đến hai tiếng hiện đại. Trên báo chí thời sự, trong các văn kiện chính trị cụm từ “quá trình công nghiệp hoá hiện đại hoá” hoặc “sự nghiệp công nghiệp hoá hiện đại hoá” thường được nhắc lại với một nội dung xác định. Hiện đại ở đây được hiểu là trình độ của những nước tiên tiến trên thế giới, và hiện đại hoá là đưa sự phát triển của xã hội ta lên một bước làm cho chúng ta không thua kém những nước đó.
Đây chính là nghĩa thông thường nhất của hai chữ hiện đại.
Một nghĩa khác của từ là nghĩa được dùng trong khoa sử học. Ở các trường cấp ba (nay gọi là phổ thông trung học) học sinh được giảng như sau: Không kể thời cổ đại thì từ Cách mạng tư sản Anh trở về trước là lịch sử trung đại; từ Cách mạng Anh tới Công xã Paris (1871) là lịch sử cận đại; sau Công xã Paris, lịch sử bước sang một trang mới là lịch sử hiện đại. (Gần đây, nhiều sách giáo khoa có sự điều chỉnh, coi lịch sử hiện đại bắt đầu từ sau Cách mạng tháng Mười Nga.) Đây là phác đồ chung của lịch sử thế giới. Còn trong từng nước, lại có sự xác định cụ thể. ở Trung Hoa lịch sử từ chiến tranh Nha phiến 1840 đến 1919 - phong trào Ngũ Tứ là lịch sử cận đại; 1919 đến 1949 là hiện đại, sau 1949 là đương đại. Riêng ở Việt Nam, lịch sử cận đại bắt đầu từ khi người Pháp đánh chiếm nước ta (1858) cho tới 1930, năm thành lập Đảng Cộng sản Đông dương. Từ sau 1930 là lịch sử hiện đại.
Những cái mốc để phân biệt lịch sử vừa nói cũng là mốc thường dùng để phân chia văn học, và trong nhiều trường hợp trở thành quy phạm có tính chất Nhà nước. Viện Văn học chia ra các Ban cổ-cận, Ban hiện đại theo tiêu chuẩn này. Khi làm mục lục các bài viết in ra hàng năm trên Tạp chí Văn học và Tổng mục lục 40 năm những người biên soạn cũng theo tiêu chuẩn này để sắp xếp bài vở.
Thế nhưng cũng có những cách hiểu khác, tồn tại từ rất sớm.
Khi Vũ Ngọc Phan viết Nhà văn hiện đại (1941) ông kể gộp vào sách những nhà văn mà sự nghiệp nổi lên từ đầu thế kỷ XX.1
Sau đó mấy năm, trong bài viết nhan đề Sự tiến triển của văn học Việt Nam hiện đại2, ông vẫn giữ nguyên cách hiểu như vậy.
Một tác giả khác, Đào Duy Anh, trong Việt Nam văn hoá sử cương cũng coi văn học hiện đại là phần văn học dùng chữ quốc ngữ mà đến thế kỷ XX mới trở nên phổ biến và phát triển mạnh. Hoặc khi làm Biểu liệt kê tác giả tác phẩm cho cuốn Việt Nam văn học sử yếu, Dương Quảng Hàm đã chia văn học Việt Nam theo các thế kỷ và kết thúc bằng mục Hiện đại (Thế kỷ XX).3
Ở đây, cũng nên lưu ý có những người không dùng tới mấy khái niệm như hiện đại, thế kỷ XX, song trong các bài viết của mình, vẫn làm toát ra một quan niệm như vậy. Đó là trường hợp của Lê Thanh hoặc Mộc Khuê, trong các tác phẩm đã in hoặc các bài đăng báo.
Một thời gian dài, ở ta quan niệm “văn học hiện đại, tức là văn học thế kỷ XX” này bị coi là sơ lược, không có triển vọng. Mãi tới gần đây, nhiều người mới quay lại với cách phân chia ấy chẳng hạn đó là trường hợp bộ Văn học Việt Nam giai đoạn giao thời 1900-1930 của Trần Đình Hượu và Lê Chí Dũng (bản in lần đầu 1988), hoặc công trình nghiên cứu Quá trình hiện đại hoá văn học Việt Nam 1900-1945 của nhóm Mã Giang Lân (in ra năm 2000). Cách phân chia này, cũng đã được áp dụng với bộ sách giáo khoa văn học dùng cho các trường Phổ thông trung học in ra năm 2000 (mới được chỉnh lý).
Theo ý chúng tôi trong nghiên cứu văn học đây là cách hiểu nên được thống nhất sử dụng. Nó hợp lý bởi lẽ nó không đặt văn học trong sự phụ thuộc một cách máy móc vào các sự kiện lịch sử mà có chú ý tới tính độc lập tương đối của văn học. Nói cách khác nó xem xét văn học dưới góc độ văn hoá, tức là những yếu tố có tính chất lặp đi lặp lại trong sáng tác và phổ biến bao gồm môi trường hoạt động, chủ thể, nguyên tắc chỉ đạo sáng tác (thi pháp), thể loại... - đây là những đặc điểm chúng tôi sẽ trở lại ở đoạn dưới. Và bởi lẽ, những đặc điểm của văn học Việt Nam từ đầu thế kỷ XX đã tồn tại liên tục, nên hai chữ hiện đại với nội dung xác định của nó đến nay vẫn dùng được. Đặt bên cạnh hàng chục thế kỷ của văn học trung đại, thì thời gian của văn học hiện đại chưa phải là dài, những quy luật chủ yếu của nó đang phát huy tác dụng.
Nhân đây xin giới thiệu một cách giải quyết tương tự. Trên tạp chí Thế giới mới số ra 8-3-1999 có đăng bài Vài thông tin mới về Hán tự và văn hoá Trung quốc. Bài báo cho biết trong nghiên cứu và giảng dạy văn học hiện đại Trung Quốc đang thấy có sự điều chỉnh. Về thời gian, trước đây lấy mấy cái mốc 1840-1919-1949, nay các công trình nghiên cứu thường nhìn chung cả văn học thế kỷ XX. Về không gian, trước chỉ khoanh tròn trong văn học đại lục, nay đưa vào cả văn học Hồng Công, văn học Đài Loan. Về quan niệm, coi văn học là một thành tố của văn hoá, muốn hiểu văn học, phải hiểu cả lịch sử phong tục, tôn giáo... Quả thật là những bước đột phá mà chúng ta nên tham khảo.
Nội dung của hiện đại hoá
Sau khi qui định thời gian tồn tại của văn học hiện đại như trên, điều quan trọng là cùng nhau xác định nội dung khái niệm hiện đại, và đi liền với nó là quá trình hiện đại hoá.
Thoạt nghe, ai cũng hiểu ngay rằng hiện đại là lối làm nghệ thuật một cách mới mẻ, khác hẳn so với lối cũ của ngày hôm qua. Nhưng trong thực tế nghiên cứu, từ này không có nghĩa chung chung như thế mà có nội dung cụ thể của nó. Chúng tôi không đủ trình độ để tìm hiểu hai chữ hiện đại dưới góc độ từ nguyên học, nhất là xác định được khởi điểm mà từ này lưu hành rộng rãi ở Trung Quốc, trước khi truyền sang Việt Nam, song có thể mạnh bạo dự đoán: Hiện đại chỉ được dùng nhiều từ cuối thế kỷ XIX, nó gắn liền với một giai đoạn bột phát của sự tiếp xúc Đông Tây, khi mà người châu á (mà gần với ta nhất là Trung Hoa) bắt đầu có ý thức được rằng dù bản thân từng có truyền thống văn hoá lâu đời, song hiện đang ở giai đoạn trì trệ, bế tắc, có nhiều phương diện có thể gọi là cổ hủ lạc hậu. Vậy cái lối làm kinh tế cũng như văn chương nghệ thuật mới mẻ, đáng gọi là xứng với thời buổi ngày nay (hiện đại) phải là gắn liền với phương Tây, và trở nên hiện đại (hiện đại hoá) là làm theo mẫu hình phương Tây. Từ đầu thế kỷ khi đề ra yêu cầu xây dựng nền văn hoá mới, các tác giả Văn minh tân học sách đã nghĩ như vậy. Mà khi làm công việc ghi nhận thành tựu những năm từ đầu thế kỷ XX trở đi, các tác giả Vũ Ngọc Phan, Đào Duy Anh, Dương Quảng Hàm... cũng nghĩ như vậy. Nếu xưa kia, cái để ông cha ta đối chiếu là văn học Trung Hoa, thì ngày nay, cái để con người đầu thế kỷ trông vào học tập là cách làm văn hoá, cách nghĩ của người phương Tây. Đây đó hai chữ Âu hoá có bị hiểu sai và việc này đã có người mang ra chế giễu, song nhìn chung nó được dùng rất nghiêm chỉnh, và giả định một sự học hỏi tích cực với tất cả bản lĩnh dân tộc vững chãi, chứ không phải là học đòi theo lối nô lệ.
Sau đây là cách hiểu hai chữ hiện đại ở một số nước gần gũi và có hoàn cảnh tương tự với Việt Nam.
Khi khái quát về tình hình văn học ở Lào, Campuchia, Thái Lan, Indonêxia, v.v... các tác giả cuốn Văn học Đông Nam Á nhất trí rằng: Nếu cuộc tiếp nhận văn hoá Trung Hoa và Ấn Độ là cuộc hội nhập văn hoá lần thứ nhất, xảy ra trong khu vực, thì cuộc tiếp xúc với văn hoá phương Tây là cuộc hội nhập văn hoá lần thứ hai, nó khiến cho văn học hiện đại ở các nước Đông Nam Á mang một màu sắc mới5.
Riêng với Trung Hoa, vì đó là một nền văn học luôn luôn có ảnh hưởng lớn đến văn học Việt Nam nên chúng tôi muốn dừng lại kỹ hơn một chút.
Ngay từ 1945, trong một bài viết mang tên Trên đường kiến thiết văn hoá mới ở Trung Quốc - vấn đề dân tộc hoá, nhà nghiên cứu Đặng Thai Mai đã khái quát “Vấn đề văn hoá ở Trung quốc khoảng 100 năm nay cũng là một vấn đề nhập cảng: thâu thái những kiến thức về kỹ nghệ, về khoa học để cải tạo nền văn hoá “ngàn xưa’ của nước Tàu”. ở một chỗ khác (cũng bài báo trên), ông viết “vấn đề Âu hoá, hiện đại hoá (modernisation) cũng là một vấn đề lựa chọn. Bất kỳ khoa học xã hội hay khoa học tự nhiên, bất kỳ về phương diện tri thức hay phương diện kỹ nghệ, văn hoá mới Trung Quốc sẽ phải góp nhặt trong văn hoá Âu Tây những thành phần tiến bộ cái tinh hoa có thể áp dụng vào trong tình thế Trung Quốc ngày nay".6 Trong cách hiểu của tác giả, hai quá trình Âu hoá và hiện đại hoá gần như đã được đồng nhất.
Thế còn cách hiểu về hiện đại hoá ở Trung Quốc hôm nay thì sao? May mắn là trong tay chúng tôi có cuốn Sử học Trung Quốc trước gạch nối của hai thế kỷ (mới in ra quý III-2000) trong đó có bài Sự hưng khởi và phát triển của hiện đại hoá ở Trung Quốc.7 Dưới đây là một số đoạn trích từ bài viết kèm theo số trang ở cuối sách trên.
- Những biến cách trong sự phát triển của Trung Quốc cũng như của thế giới, sự chuyển biến của xã hội từ chỗ lấy nông nghiệp truyền thống là chủ đạo, chuyển hướng tới một xã hội có nền công nghiệp hiện đại (...) xu thế lịch sử và tiến trình lịch sử này được gọi với một cái tên thông thường, đó là hiện đại hoá (tr.321)
- Khái niệm “hiện đại hoá” và “phương Tây hoá” được coi ngang nhau và điều này đã phản ánh trình độ nhận thức chung của trí thức Trung Quốc... (tr.325).
- Tuy việc hiện đại hoá của Trung Quốc lúc đầu là học tập phương Tây, song thực tế lại là giới thiệu và học tập Nhật Bản (tr.327).
- Từ sau chiến tranh Nha phiến 1840, người Trung Quốc đã có nhiều nỗ lực trong việc thực hiện hiện đại hoá... (tr.347)
Với các học giả Trung Quốc vậy là hiện đại hoá bắt đầu ngay từ thời kỳ mà lâu nay, theo sự quy định của môn lịch sử, vẫn gọi là thời cận đại.
Bây giờ, chúng ta hãy cùng trở lại với một số định nghĩa trong các từ điển. Như trên đã lưu ý, cách phân chia ở đây là dựa nhiều vào các yếu tố văn hoá, nên nguồn sách vở mà chúng tôi hướng tới cũng là các từ điển văn hoá học. Một cuốn từ điển loại ấy, bản tiếng Nga có viết như sau:
- Hiện đại hoá (tiếng Pháp moderniser). Thuật ngữ văn hoá học dùng để xác định quá trình vận động từ xã hội tiền công nghiệp dựa trên truyền thống tới một hệ thống kinh tế và chính trị, cũng như văn hoá tiêu biểu cho sự phát triển của các nước tư bản (...) Những yếu tố cơ bản của quá trình này là: khả năng sử dụng những kỹ thuật hiện đại trong những ngành then chốt của sản xuất được đẩy mạnh; hình thức tiêu thụ được mở rộng, những điều kiện mới (về xã hội, chính trị, văn hoá) được phát triển; nền sản xuất mới được hình thành. Quá trình hiện đại hoá bao gồm cả việc nắm vững những kiểu dạng mới của sinh hoạt tinh thần (kiểu tư duy mới)...
- Hiện đại hoá trong lĩnh vực đời sống văn hoá: Quá trình vận động phát triển, từ nền văn hoá tiền công nghiệp tới nền văn hoá đặc trưng cho các nước tư bản phát triển. Những nhân tố cơ bản của hiện đại hoá bao gồm: đa dạng hoá các hệ thống tinh thần và sự định hướng giá trị; thế tục hoá và đa cực hoá các ý thức xã hội và giáo dục; làm cho ngày càng có nhiều người biết chữ; hình thành văn hoá và ngôn ngữ dân tộc, đa dạng hoá các trào lưu tư tưởng; phát triển phương tiện thông tin đại chúng".8
Đây cũng là quan niệm thấy trình bày trong một số tài liệu tiếng Nga khác mà chúng tôi có điều kiện đọc, chẳng hạn cuốn Văn hoá học xã hội của B.S. Erasov (1996) hoặc Đại từ điển Collins về xã hội học (1999). Bản Collins nhấn mạnh “có một sự đối lập rõ rệt giữa xã hội trước và sau hiện đại hoá” “nhân tố quyết định của hiện đại hoá là vượt qua, thay thế những giá trị truyền thống vốn thù địch với mọi biến động”. Hiện đại hoá như vậy là “bao trùm lên cả công nghiệp hoá”.
Phân biệt với chủ nghĩa hiện đại
Ngoài mấy từ hiện đại, hiện đại hoá trên sách vở báo chí còn thấy có thuật ngữ chủ nghĩa hiện đại. Có lẽ cũng nên nói qua về khái niệm này, để tránh hiểu lầm, và lẫn lộn khi sử dụng.
Đặt trong lịch trình tiến hoá chung của lịch sử châu Âu thì thế kỷ XX là cả một giai đoạn đa đoan phức tạp chưa từng có. Trước tiên là những phát minh khoa học (như sinh học phân tử, thuyết di truyền, vật lý lượng tử và thuyết tương đối của Einstein; phân tâm học của Freud...) làm đảo lộn nhiều quan niệm cũ. Rồi đến những thay đổi xảy ra trên phạm vi rộng lớn, như cuộc đại chiến thế giới thứ nhất, khiến cho tâm lý nhiều người như bị chấn động. Ngày hôm qua thanh bình yên ả giống như một giấc mơ đã không còn nữa, thay vào đấy là thời của mù mờ và hỗn độn. Những điều tưởng không bao giờ có thể xảy ra, nay hiển hiện trước mặt. Những gì mà thế giới cổ điển coi là kỳ dị thì nay là chuyện thông thường hàng ngày. Sự hiểu biết của con người với thế giới không phải bao giờ cũng chắc chắn và đáng tin cậy, như bấy lâu người ta vẫn tưởng. Con người không làm chủ nổi mình, còn nói chi làm chủ hoàn cảnh! Từ ngạc nhiên đến hốt hoảng, từ náo nức say sưa đến bi quan tuyệt vọng, từ tự hào kiêu hãnh đến cay đắng bồn chồn - bảng màu tình cảm của con người nay thật đủ sắc thái, và mỗi loại tâm trạng này, khi được đẩy lên, tuyệt đối hoá, biến thành một định hướng trong nghệ thuật. Chủ nghĩa ấn tượng, chủ nghĩa biểu hiện, chủ nghĩa lập thể, chủ nghĩa trừu tượng v.v... một thời gian dài ở Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa trước đây, các loại chủ nghĩa này được một số người gộp chung lại là chủ nghĩa hiện đại với hàm ý suy đồi, tiêu cực, phản hiện thực và phản nhân đạo, gắn liền với giai đoạn đi xuống của chủ nghĩa tư bản. Nhưng ngay từ khi Liên Xô còn tồn tại, đã có một xu thế khác nảy sinh và ngày càng được đồng tình, ấy là xem nghệ thuật hiện đại là một hướng phát triển hợp lý của nghệ thuật ở các nước tư bản: từng “izm” kia có thể là thiên lệch, quá đáng, song nhìn một cách tổng hợp, lại có thể công nhận đấy là một bước tiến trong việc nhận thức đời sống.
Không phải là những biến dạng của chủ nghĩa hiện đại này hoàn toàn xa lạ với các nước phương Đông nói chung và Việt Nam nói riêng. Sự thực là trong quá trình vận động của mình, văn học Việt Nam vừa diễn lại nhiều bước đi của các thế kỷ trước, vừa đồng thời kín đáo tiếp nhận những vang vọng của châu Âu thế kỷ XX. Rất tự nhiên là ngay từ cuối những năm ba mươi ở nhiều người viết văn Việt Nam đã ngấm ngầm hình thành một khao khát chân chính: phải thay cách viết cho hợp với không khí thời đại. Theo họ, cách viết cũ (mặc dù là Âu hoá, nhưng lúc này đã cũ) dừng lại ở sự nghiêm túc, sự rõ ràng, cũng như sự hài hoà mạch lạc, trong khi đó thời đại mới yêu cầu sự trực tiếp của cảm hứng, sự bột phát của tư tưởng, và đôi khi vì thế mà có dẫn tới một thoáng phi lý thì cũng không có gì quản ngại.9 Nhưng theo chúng tôi tất cả những tìm tòi trên đây của các nhà văn nhà thơ Việt Nam chỉ dừng lại ở mức những yếu tố làm đậm đà thêm các sáng tác, mà không được đẩy lên thành các chủ nghĩa. Sự phân cách của văn học ta với văn học thế giới (trước tiên là phương Tây) thế kỷ XX vẫn còn nguyên vẹn, và khái niệm hiện đại sử dụng hôm nay ở Việt Nam trên đại thể chưa có dây dưa gì nhiều với những tìm tòi cực đoan thường thấy trong chủ nghĩa hiện đại.
Sự liên tục của thế kỷ
Cách mạng tháng Tám mang lại cho lịch sử Việt Nam một bước ngoặt rõ rệt. Sau gần nửa thế kỷ xây dựng, nền văn học Việt Nam lúc này đã cứng cáp trưởng thành. Giờ đây, nền văn học ấy tự đặt cho mình một mục đích khác trước, cách tác động tới xã hội khác trước. Riêng với những người cầm bút, thì từ chỗ là những người lao động tự do, nay các nhà văn đã trở thành “những chiến sĩ trên mặt trận văn nghệ”, và hoạt động theo một định hướng tư tưởng thống nhất do Đảng Cộng sản lãnh đạo.
Đó là một đặc điểm cơ bản mà khi nghiên cứu văn học Việt Nam nửa sau thế kỷ XX không thể bỏ qua.
Tuy nhiên, xét trên nhiều mặt, giữa văn học Việt Nam trước và sau 1945 vẫn có một sự liên tục, đến mức hoàn toàn có lý do chính đáng để xếp cả hai nằm trong một phạm trù chung là văn học hiện đại. Trong ngôn ngữ học, hai chữ đối lập được dùng với nghĩa thuần tuý hình thức, tức là lấy cái này đặt bên cái kia để làm nổi bật sự khác nhau. Mượn thuật ngữ đó của ngôn ngữ học, ở đây chúng tôi muốn nói chúng tôi không đối lập văn học Việt Nam trước và sau 1945 (đó là một việc khác ai đó sẽ làm trong một dịp khác), mà tìm cách đối lập toàn bộ văn học Việt Nam thế kỷ XX với nền văn học từ thế kỷ XIX trở về trước, đối lập văn học hiện đại với văn học trung đại. Đây cũng là một hướng nghiên cứu cần thiết và có thể nói là có hứa hẹn.
Thử áp dụng cái nhìn văn hoá học vào nghiên cứu văn học, sơ bộ có thể nhận ra những đặc trưng nhất quán sau đây của văn học Việt Nam hiện đại, chính nó cũng là những nhân tố tạo nên sự liên tục của thế kỷ.
1. Sự hình thành một môi trường văn học thống nhất trong cả nước. Sự sáng tác ở nước Việt Nam qua các triều đại phong kiến có trồi sụt khác nhau, nhưng nói chung có tính chất tự cấp tự túc, tác phẩm viết ra không trở thành một sản phẩm được lưu thông trong xã hội. Xuất bản lúc ấy mang tính cách một thứ hoạt động tiểu thủ công, manh mún, lặt vặt. Báo chí lại hoàn toàn không có. Tác phẩm sau khi viết ra sống âm thầm như trong bóng tối, may thì gặp người tri kỷ, không may thì xếp xó một chỗ. Bước sang thế kỷ XX, cả xã hội là một mặt bằng liền lặn, sự sáng tạo được đặt trong mặt bằng đó để luôn luôn lưu thông vận chuyển, từ người viết tới người đọc. Nhờ có máy in, sách được in ra rồi nhờ có hệ thống phát hành, sách được mang bán, nơi nào có nhu cầu là sách đi tới. Bước đầu có thể nói tới một lớp công chúng làm nên một luồng dư luận đa dạng tác động lại sự sangs tạo. Không phải chỉ trong điều kiện bình thường trước 1945, mà ngay trong hai cuộc chiến tranh chống Pháp và chống Mỹ, một môi trường văn chương thống nhất vẫn được duy trì và chính nó quyết định nhiều đến nội dung của các sáng tác.
2. Sự hình thành một lớp người làm nghề. Lắng nghe trong văn học đầu thế kỷ người ta bắt đầu nhận ra một tiếng kêu than hơi lạ: tiếng kêu của những người sống bằng nghề cầm bút, như Tản Đà, hoặc lớp sau, như Xuân Diệu, Vũ Trọng Phụng... Một thứ tiếng kêu như thế chưa hề thấy trong văn học Việt Nam từ thế kỷ XIX trở về trước, đơn giản là vì hồi ấy, những người viết văn làm thơ chẳng qua rỗi rãi nên thử viết để trình bày vài điều tâm huyết hoặc một ít xúc động, chứ không ai sống bằng nghề bao giờ. Có người e sợ việc hình thành lớp người có nghề khiến cho sự sáng tạo của họ trở nên nhàm chán rồi bị thui chột, song thực ra thì ngợc lại, do sự thúc bách của công việc mưu sinh sức sáng tạo của nhiều cây bút lại được giải phóng. Từ sau 1945, nghề cầm bút được quan niệm khác đi, song bộ phận chủ yếu của giới sáng tác thực tế vẫn là làm việc trong một guồng máy riêng do Nhà nước tổ chức, và bởi họ chỉ làm những việc có liên quan đến sáng tác nên vẫn có thể nói họ thuộc loại người viết chuyên nghiệp mà các thế kỷ trước không có.
3. Vai trò chỉ đạo của một nguyên tắc thi pháp khác trước. Bút pháp của văn học cổ điển về căn bản là sùng cổ và ước lệ, tức xa lạ với tinh thần thiết thực và chỉ có quan hệ xa xôi với thực tại đời sống đương thời. Cố nhiên, để văn chương cử tử sang một bên, cũng còn những áng văn chương cổ ở đó phập phồng những vui buồn đau khổ của con người. Nhưng nếu muốn tìm những tình cảnh con người được phác hoạ, những phong cảnh được miêu tả, những phong tục được khảo sát v.v... chỗ nào rõ chất Việt Nam thì ngay cả ở Truyện Kiều, hoặc Chinh phụ ngâm cũng không tìm thấy. Có điều đó không phải là lỗi của người viết, mà là do quy phạm của thời đại quy định. Về phần nhà văn thế kỷ XX, việc hướng về đời thực, dùng những phương cách biểu hiện vay mượn từ đời thực lại là những lề luật bắt buộc, và chính điều này mở ra cho ngòi bút của họ một trường hoạt động rộng rãi. Một khi các ngành nghệ thuật nghe nhìn dựa trên kỹ thuật hiện đại như điện ảnh truyền hình phát triển, việc ghi chép đời sống lại do chính văn chương đảm nhiệm.
4. Hệ thống thể loại gần với châu Âu. Văn, thơ phú lục là những thể chính trong sáng tác thời xưa. Chúng có một mục đích chung là cốt để giúp tác giả nói chí mình (ngôn chí) nói tình cảm mình (mạn hứng), chuyên chở tư tưởng (tải đạo). Điều đó phù hợp với thi pháp sùng cổ ước lệ như trên vừa nói. Còn trong văn chương thời nay, người ta thấy nổi lên những thể tài mới. Kịch nói là thể hoàn toàn ngoại nhập. Tiểu thuyết thì ngày xưa thấp thoáng cũng có, nhưng theo một quy phạm riêng và ngày nay ngả hẳn sang quy phạm của tiểu thuyết phương Tây. Nói chung, trong hệ thống thể loại mới, văn xuôi đóng vai trò chủ đạo, chính nó, với khả năng phong phú vốn có, sẽ diễn tả đầy đủ các sắc thái đa dạng của thực tại, kể cả cái “chất văn xuôi” tức là cái chất phàm tục của đời sống đương thời. Đây chính là một đặc điểm quán xuyến trong toàn bộ đời sống văn học thế kỷ XX, nó làm cho hệ thống thể loại có một trọng tâm khác hẳn trước.10
5. Ngôn ngữ văn học. Một bộ phận lớn của văn học từ thế kỷ XIX trở về trước được viết bằng chữ Hán. Việc sử dụng một thứ văn tự xa lạ với tiếng nói thông thường khiến cho các sáng tác lúc ấy chưa đóng góp được nhiều cho sự phát triển ngôn ngữ dân tộc như lễ ra có thể có. Đến các tác phẩm viết bằng chữ nôm cũng bị hạn chế, ngày nay đọc lại các tuyện nôm, chúng ta thấy ngoại trừ những kiệt tác như Truyện Kiều, Chinh phụ ngâm v.v... thì ở phần lớn trường hợp còn lại, ngôn ngữ văn học thường có phần thô thiển, khi nôm na, dông dài, khi lúng túng học đòi và không tiêu hoá tốt những ảnh hưởng của tiếng Hán. Bước sang thế kỷ XX, ngôn ngữ văn học nhờ tiếp thu được sự trong sáng và khúc chiết của tiếng Pháp, nên trở thành thanh thoát và linh hoạt hơn hẳn. Điều quan trọng nhất là từ đây, nó hướng về đời thực, muốn có được cái vẻ tự nhiên và đa dạng của ngôn ngữ hàng ngày. Xu hướng này của sự tìm tòi vốn đã có từ nửa đầu thế kỷ XX, đến thời kỳ kháng chiến chống Pháp, càng được thúc đẩy mạnh mẽ, nó làm cho tiếng Việt trở nên chắc khoẻ, mà cũng linh hoạt hơn bao giờ hết và đây chính là đóng góp của ngôn ngữ văn học đối với ngôn ngữ dân tộc nói chung.
Đến đây, có thể tóm tắt:
a) Khái niệm văn học hiện đại trong nghiên cứu văn học, theo chúng tôi nên dành để chỉ văn học Việt Nam thế kỷ XX.
b) Ở đâu kia, ở thời điểm nào kia, hiện đại có thể có nghĩa khác, nhưng xét chung trong vòng hơn một thế kỷ nay, một nền văn học hiện đại là một nền văn học xây dựng theo mẫu hình phương Tây. Cố nhiên ở mỗi dân tộc, việc này được làm theo một cách riêng, với sự sáng tạo riêng. Nói như Naguib Mahfouz, nhà văn Ai Cập được giải Nobel văn chương 1988: “Những trào lưu văn hoá phương Tây đã được chúng tôi tích nhập vào đất đai phong thổ của chúng tôi vào nền văn hoá của chúng tôi nhuần nhuyễn đến nỗi không phân biệt được nữa. Sự đồng hoá đạt đến nỗi tưởng như những trào lưu ấy vẫn có ở nước chúng tôi vậy".”11
c) Để chuyển dịch cả một nền văn học (và rộng hơn cả nền văn hoá) từ mô hình trung đại sang mô hình hiện đại, cần có cả một quá trình. Đó là quá trình hiện đại hoá văn học khởi động từ đầu thế kỷ, và đến 1945, coi như đã hoàn thành một chặng cơ bản (Còn như tới những năm tám mươi, chín mươi, một quá trình hiện đại hoá lại đang xảy ra, thì đó là một việc khác, có sắc thái khác).
d) Quá trình hiện đại hoá đồng thời cũng là quá trình trong đó các xu thế dân tộc hoá, và dân chủ hoá đóng vai trò những định hướng liên tục và ổn định. So với văn học trung đại, nền văn học Việt Nam hiện đại thực sự trở thành một nền văn học dân tộc, với nghĩa đầy đủ của từ này. Mặt khác cũng chỉ đến giai đoạn hiện đại, tinh thần dân chủ vốn sẵn có trong văn chương các thế kỷ trước, mới được hoàn thiện. Bề nào mà xét thì văn học hiện đại cũng là cả một bước tiến lớn lao và chúng ta chỉ hình dung ra một cách đầy đủ trong sự so sánh với quá khứ.
2001
Đã in Tạp chí Văn học 2002 , số 1
1 “Các nhà văn hiện đại mà tôi sẽ nói đến sau này là những nhà văn có những tác phẩm xuất bản trong khoảng ba mươi năm gần đây”. Vũ Ngọc Phan - Nhà văn hiện đại, Nxb Khoa học xã hội, H.1989, tr.11
2 Tạp chí Tiên phong số 3, 16-12-1945, tr. 25-27, in lại trong Sưu tập trọn bộ Tiên phong, Nxb Hội Nhà văn, 1996, tr.127
3 Bản của Nxb Bốn phương, S.1951, tr.275-278
5 Lưu Đức Trung chủ biên, Văn học Đông Nam Á Nxb Giáo dục, 1998, các trang 15-16.
6 Tạp chí Tiên phong, số 4-5 (Nguồn sống mới) tr.76-80, in lại trong Sưu tập trọn bộ Tiên phong tlđd, tr.225-227
7 Sách do Viện Thông tin khoa học xã hội, Trung tâm khoa học xã hội nhân văn quốc gia Việt Nam biên soạn và xuất bản. Bài Sự hưng khởi... lấy ở tạp chí Lịch sử nghiên cứu viết bằng chữ Hán, số 5, 1998, tr.150-171. Tác giả bài viết là một giáo sư và một phó giáo sư khoa Sử, Đại học Bắc Kinh
8 Khoruzhenko K.M. Văn hoá học Từ điển Bách khoa. ( tiếng Nga ) ,RostovnaDon, Feniks, 1997, tr.313.
9 Tham khảo thêm Trần Thị Mai Nhi Văn học hiện đại Văn học Việt Nam - giao lưu gặp gỡ, Nxb Văn học, 1994.
10 Xem thêm Trần Đình Hượu: Thực tại cái thực và vấn đề chủ nghĩa hiện thực trong văn học Việt Nam trung cận đại, in trong Nho giáo và văn học Việt Nam trung cận đại, Nxb Văn hoá thông tin, 1995.
11 Tạp chí Người đưa tin UNESCO, số 12,1989
## Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Server: GSE

Cache-Control: private, max-age=0

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
/4
Báo cáo tài liệu này
Báo cáo tham luận công tác chủ nhiệm
Upload: VuongTheVinh.dokovn|Ngày: 09/11/2012|Lượt xem: 1238|Tải về: 12
Chuyên mục:
Cộng hoà xã hội chủ nghĩa việt nam Độc lập – Tự do – Hạnh phúc BÁO CÁO THAM LUẬN GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM LỚP TRONG CÔNG TÁC GD TOÀN DIỆN HỌC SINHI. Đặc điểm những thuân lợi, khó khăn của công tác giáo viên chủ nhiệm: 1. Thuận lợi:- Bản thân GVCN được sự quan tâm của ban giám hiệu nhà trường, được học hỏ

markdown:
/4
Báo cáo tài liệu này
# Báo cáo tham luận công tác chủ nhiệm
Upload:
[VuongTheVinh.dokovn](/user/VuongTheVinh.dokovn)|Ngày: 09/11/2012|Lượt
xem: 1238|Tải về: 12
Chuyên mục:
Cộng hoà xã hội chủ nghĩa việt nam Độc lập – Tự do – Hạnh phúc BÁO CÁO THAM LUẬN GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM LỚP TRONG CÔNG TÁC GD TOÀN DIỆN HỌC SINHI. Đặc điểm những thuân lợi, khó khăn của công tác giáo viên chủ nhiệm: 1. Thuận lợi:- Bản thân GVCN được sự quan tâm của ban giám hiệu nhà trường, được học hỏ

Cache-Control: private


text:
CHUYÊN CHO THUÊ JEEP TỰ LÁI “PHƯỢT” PHÚ QUỐC
Với những mẫu người cá tính, ưa cảm giác mạnh, thích khám phá, việc chọn xe Jeeb huyền thoại để “vi vu” trên các cung đường quanh đảo Phú Quốc sẽ cho bạn những trải nghiệm tuyệt vời, và cảm giác khó có thể thể diễn tả.
Phú Quốc, thiên đường du lịch, hội tụ núi, sông, biển... hiện nay hòn đảo bình yên ở phương nam này đang trở thành một hòn đảo đáng sống nhất Việt Nam.
Điều gì khiến Phú Quốc được ví như thiên đường ở hạ giới? Phải nói, Phú Quốc được thiên nhiên ưu đãi, với khí hậu lý tưởng, nắng, gió, mưa... rất ôn hòa. Con người chân chất, hiền hòa và đầy thân thiện. Nhưng điểm mạnh tuyệt đối ở Phú Quốc, là “sở hữu” nhiều cảnh quan tuyệt đẹp, hiện nay mỗi năm thu hút hàng ngàn đến hàng triệu lượt khách.
Dù là hòn đảo hiện đại bậc nhất Việt Nam, nhưng hiện nay Phú Quốc vẫn giữ được những nét hoang sơ ít nơi nào có được. Với địa hình đồi, núi, cao nguyên... hòn đảo này có tới 70 % là rừng nguyên sinh, những con đường xuyên rừng, xuyên làng mạc, nối dài men theo bờ biển tạo thành những cung đường lý tưởng dành cho những người ưa khám phá.
Phú Quốc có các trục đường nối từ Bắc- Nam đảo, từ Đông- Tây, đường vành đai bao quan đảo, cùng những con đường phụ kết nối với nhau tạo ra mạng lưới giao thông vô cùng tiện lợi. Điểm thú vị là, du khách đặt chân lên đảo, có thể tự lái xe mà không sợ bị lạc đường. Bởi, sau một hành trình dài khám phá, cuối cùng chiếc vô lăng cũng đưa bạn trở về điểm xuất phát.
Bạn sẽ đặt câu hỏi, nếu dân phượt bụi đến Phú Quốc, nếu tự lái xe thì nơi nào đáng đến? Tôi sẽ chỉ cho bạn. Đầu tiên, cung đường huyết mạch nối dài từ thị trấn An Thới lên phía Bắc Đảo hiện nay đã hoàn thành, sẽ cho bạn khám phá những làng mạc tuyệt đẹp. Bạn có thể bắt gặp những cảnh sống yên bình của xóm làng trên đảo. Khi đi qua những cánh đồng chàm bạt ngàn, bạn sẽ thấy Phú Quốc như một bức tranh lụa đầy mê hoặc. Hay chiếc xe của bạn vượt xuyên rừng, hai bên với những tán rừng nguyên thủy, cây cổ thụ rợp bóng mát rượi.
Phú Quốc hiện nay có những cung đường đẹp và sạch, đạt tiêu chuẩn của đường đua xe công thức một. Qua những đoạn đường này, dân phượt có thể “vít ga” thoải mái để đạt đến cảm xúc của tốc độ. Hay qua những đoạn đường dốc, đèo, nơi những con suối cắt qua, Phú Quốc lúc này oằn mình như những cung đường ở Tây Bắc, như thách thức bản lĩnh đầy cá tính của bạn.
Điều đáng nói, những cung đường phượt ở Phú Quốc luôn men theo những bờ biển dài, dân phượt có thể ngắm những bãi biển xanh ngăn ngắt, với những bờ cát trắng trải dài. Những điểm trên cung đường là các địa điểm du lịch tuyệt vời như suối Tranh, suối Đá Bàn, Gành Giau, Bãi Thơm, Vũng Bầu, Hàm Ninh, Cảng An Thới... những điểm này sẽ đưa bạn tới những cung bậc cảm xúc khó tả.
Ngoài những điểm tham quan tự nhiên, dân Phượt có thể tự tìm đến khám phá những điểm du lịch như đồi sim, các vườn tiêu, khu nuôi chó xoáy... và tất nhiên, bạn sẽ có thể mua một ít về làm quà. Đó là lý do vì sao, có một thực tế là hiện nay đa số người đến Phú Quốc du lịch đều chọn cách tự khám phá là vì, thay vì mua tua. Nhược điểm của các tua du lịch là mô phạm và công thức. Chưa kể, bạn phải ăn, chơi theo sự “sắp xếp” của các chủ tua du lịch. Với những chuyến du lịch như thế, bạn chỉ có thể cảm nhận được một góc rất nhỏ về Phú Quốc mà thôi. Trong khi đó, chọn du lịch khám phá, bạn sẽ tìm lại được chính mình, với những trải nghiệm tự do, thích ăn, chơi, ngủ, nghỉ tùy thích.
Trải nghiệm Phú Quốc bằng một tua được sắp đặt sẵn, điều đó quá hạn chế. Vậy tại sao bạn không đến Phú Quốc để trải nghiệm bằng chuyến du lịch tự thân? Điều đó thật dễ dàng phải không nào? Nếu bạn quan tâm, hãy gọi cho tôi. Tôi sẽ giúp bạn trải nghiệm Phú Quốc bằng chiếc xe Jeeb đầy cá tính như chính bạn. Với chiếc xe “dọc đường gió bụi” này, bạn sẽ đi đến bất cứ địa điểm nào bạn thích, Jeep thực sự là người bạn đường đáng tin cậy.
“Tôi từng đến Phú Quốc qua một chuyến du lịch công ty, nhưng kết quả không mấy hài lòng. Bởi, Phú Quốc quá sinh động, quá nhiều những nơi, những thứ cần khám phá và trải nghiệm. Chỉ có thuê xe tự lái là tuyệt vời nhất. Tôi quyết định cùng nhóm bạn thuê một chiếc xe hơi để tự lái, thích ăn chơi ngủ nghỉ ở đâu tùy thích. Tôi thường chọn dòng xe bụi bặm là Jeep để chinh phục hòn đảo này.Tất nhiên, chuyến du lịch cùng nhóm bạn của tôi đã tiết kiệm được ½ chi phí so với bình thường”, anh Lê Hải Nam (32 tuổi, Hà Nội) chia sẻ.
“Đi Phú Quốc bằng tua du lịch do công ty sắp đặt ư? Điều đó thật phí. Theo tôi, Phú Quốc có quá nhiều thứ để bạn trải nghiệm, do đó tôi khuyên bạn, hãy chọn cho mình chuyến du lịch tự túc. Bạn hãy thuê xe và tự “vi vu”, rồi bạn sẽ thấy lời khuyên của tôi tuyệt vời thế nào”, Nguyễn Văn Khoát (29 tuổi), một người thích du lịch nói.
“Tôi đã chinh phục Phú Quốc bằng chiếc Jeep. Qua những cánh rừng nguyên sinh bạt ngàn cổ thụ, điều mà tôi chưa từng thấy nơi nào có được. Tôi đã tự lái xe xuyên các đồng chàm đẹp như tranh, hay men theo những cung đường đất đỏ đầy gió bụi. Tôi đã đặt chân đến bất cứ nơi đâu trên đảo tùy thích. Với chiếc xe jeeb, đó là sự lựa chọn tuyệt vời nhất khi đến Phú Quốc”, anh Trần Văn Hà (34 tuổi, Quảng Ninh), một dân phượt nói.
Thủ tục thuê xe dễ dàng:
Bạn có bằng lái xe
Bạn cần đặt cọc trước 2 triệu đồng
Bạn để lại CMND
Quyền lợi:
Bạn có thể vi vu với thời gian tùy chọn
Bạn có thể xem như chiếc xe của bạn trong suốt thời gian thuê
Giá thuê:
Giá chỉ: 500 ngàn/1 ngày, qua đêm 150 ngàn/1 đêm
Lưu ý: Xăng xe tự túc, xe hỏng và trầy xước quý khách vui lòng bỏ chi phí.
Nếu quý khách có nhu cầu, hãy gọi cho tôi: 0917191489 (anh Kỳ) để được giao xe miễn phí.


text:
Hội tụ niềm tin
Menu
Xây dựng
Hà nội
Bất động sản
Dân chơi xe
Hồ Chí Minh
Rao vặt thiết bị công nghệ
Bạn đang ở đây
Hàng hóa | Trang chủ
»
ban phu tung honda cm 250
» ban phu tung honda cm 250
ban phu tung honda cm 250
Thông báo
Hiện tại chưa có bài nào được đăng tại mục này!
click vào đây để đăng bài
Chọn tựa đề cho bài đăng của bạn:
*
ban phu tung honda cm 250
Nội dung:
Thông tin thêm về định dạng văn bản
Định dạng văn bản
Định dạng mặc định
Plain text
Định dạng mặc định
Các thẻ HTML được chấp nhận:

Allowed Style properties: color, font
Plain text
Các thẻ HTML được chấp nhận:

Không được dùng mã HTML.
[ Different Image ]
Security code
Captcha
Copyright © 2016,
24

Server: Apache/2.2.15 (CentOS)

Cache-Control: no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Set-Cookie: SESS73af774c2c8f3b94015abf317a4330c0=tRR7sbBplFcZSd6heLIPBp7rAYjhMEvhVVgw01Pzz3Y; expires=Tue, 01-Mar-2016 13:44:38 GMT; path=/; domain=.gia24.com; HttpOnly

Content-Language: vi


text:
Hội tụ niềm tin
Menu
Xây dựng
Hà nội
Bất động sản
Dân chơi xe
Hồ Chí Minh
Rao vặt thiết bị công nghệ
Bạn đang ở đây
Hàng hóa | Trang chủ
»
phim mai yeu philipin tap 31
» phim mai yeu philipin tap 31
phim mai yeu philipin tap 31
Thông báo
Hiện tại chưa có bài nào được đăng tại mục này!
click vào đây để đăng bài
Chọn tựa đề cho bài đăng của bạn:
*
phim mai yeu philipin tap 31
Nội dung:
Thông tin thêm về định dạng văn bản
Định dạng văn bản
Định dạng mặc định
Plain text
Định dạng mặc định
Các thẻ HTML được chấp nhận:

Allowed Style properties: color, font
Plain text
Các thẻ HTML được chấp nhận:

Không được dùng mã HTML.
[ Different Image ]
Security code
Captcha
Copyright © 2016,
24

Set-Cookie: SESS73af774c2c8f3b94015abf317a4330c0=ZM5NRnH1PaWnOy49CJjqe_VDsRhStTOMGctQrl58YAA; expires=Tue, 01-Mar-2016 14:16:09 GMT; path=/; domain=.gia24.com; HttpOnly


text:
KD: 043 9949 535
KD: 0915 092 333
KD: 09 6669 5558
KD: 091357 1935
KD:043 99 35235
KD: 0983 080 222
KD:043998 6239
KD:043994 7608
KD:0983 021 222
Công ty cổ phần Thương Mại và Công Nghệ Thanh Xuân . Địa chỉ: 107-C3 Khuất Duy Tiến - Thanh Xuân (Ngã tư Khuất Duy Tiến- Nguyễn Trãi)
Giấy phép kinh doanh số:0103018875- Sở Kế hoạch và đầu tư TP Hà NộiSố Tài Khoản VND: 1020 10000 557775 Mở tại : Ngân Hàng Thương mại cổ phần Công thương Việt Nam - Chi nhánh Thanh Xuân ĐT: 043 9989 699 ~ Fax: 043 5544 608Hotline: 043 9949 535
ĐT: 043 9989 699 ~ Fax: 043 5544 608
Hotline: 043 9949 535

Server: Apache/2.4.10 (Unix) OpenSSL/1.0.1e-fips mod_bwlimited/1.4 mod_fcgid/2.3.9

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Content-Type: text/html


text: Vết rạn da đã lâu năm có trị đc ko?Minh sinh be duoc gan 4 nam roi, minh bi ran va nut o phan bung va dui. Minh muon hoi dung kem nay co het duoc khong? Thoi gian dieu tri trong bao lau? Phan bung cua minh bi nhan co cach nao lam cai thien duoc vung da do khong? Chi phi mat bao nhieu?

Set-Cookie: u_nologin_id=2469608268; expires=Tue, 17-May-2016 11:16:17 GMT; path=/; httponly

Server: Apache

Vary: Accept-Encoding


text:
Xem video phim sex dit ba beo
-
Không có phim này. Vui lòng tìm từ khóa khác. Hoặc xem video bên dưới
No results.
Kết quả tìm phim phim sex dit ba beo
Xin chờ...
-
Người Đàn Bà Cuồng Dâm
-
Lan Quế Phường 3
-
Bí Mật Một Gia Đình
-
Lie With me
-
Tình Thầy Trò
-
Cô Hàng Xóm
-
Người Hầu Gái
-
Mẹ kế 2
-
Vương Quốc Dục Cảm
-
Bà Mẹ Trẻ
-
Mùa hè rực cháy
-
Bí Ẩn Hình Xăm
-
Vũ Khí Siêu Hạng
-
Một Thời Hoàng Kim
-
Truy Sát Ông Trùm 2
-
Sắc giới
-
Phim cấp 3
-
Bậc Thầy Chia Tay
-
Kẻ Tống Tình
-
Vợ Chồng Dân Chơi
-
Hot Girl Siêu Quậy
-
Cô Hàng Xóm
-
Cô Nàng Bá Đạo
-
30 Vẫn Còn Xuân
-
Em Đẹp Nhất Đêm Nay
-
Đêm vui bất ngờ
-
Tuổi Nổi Loạn Phần 2
-
Truy Sát Ông Trùm 2

markdown:
[Xem video phim sex dit ba beo](http://phim-clip.com/phim-sex-dit-ba-beo)
-
Không có phim này. Vui lòng tìm từ khóa khác. Hoặc xem video bên dưới
No results.
#### Kết quả tìm phim phim sex dit ba beo
Xin chờ...
-
[Người Đàn Bà Cuồng Dâm](/movie/nguoi-dan-ba-cuong-dam)
-
[Lan Quế Phường 3](/movie/lan-que-phuong-3)
-
[Bí Mật Một Gia Đình](/movie/bi-mat-mot-gia-dinh)
-
[Lie With me](/movie/lie-with-me)
-
[Tình Thầy Trò](/movie/tinh-thay-tro)
-
[Cô Hàng Xóm](/movie/co-hang-xom-hq)
-
[Người Hầu Gái](/movie/nguoi-hau-gai)
-
[Mẹ kế 2](/movie/me-ke-2)
-
[Vương Quốc Dục Cảm](/movie/vuong-quoc-duc-cam)
-
[Bà Mẹ Trẻ](/movie/ba-me-tre)
-
[Mùa hè rực cháy](/movie/mua-he-nong-bong)
-
[Bí Ẩn Hình Xăm](/movie/bi-an-hinh-xam)
-
[Vũ Khí Siêu Hạng](/movie/vu-khi-sieu-hang)
-
[Một Thời Hoàng Kim](/movie/mot-thoi-hoang-kim)
-
[Truy Sát Ông Trùm 2](/movie/truy-sat-ong-trum-2)
-
[Sắc giới](/movie/sac-gioi)
-
[Phim cấp 3](/movie/phim-cap-3)
-
[Bậc Thầy Chia Tay](/movie/bac-thay-chia-tay)
-
[Kẻ Tống Tình](/movie/ke-tong-tinh)
-
[Vợ Chồng Dân Chơi](/movie/vo-chong-dan-choi)
-
[Hot Girl Siêu Quậy](/movie/hot-girl-sieu-quay)
-
[Cô Hàng Xóm](/movie/co-hang-xom-hq)
-
[Cô Nàng Bá Đạo](/movie/co-nang-ba-dao)
-
[30 Vẫn Còn Xuân](/movie/30-van-con-xuan)
-
[Em Đẹp Nhất Đêm Nay](/movie/em-dep-nhat-dem-nay)
-
[Đêm vui bất ngờ](/movie/mot-dem-vui-ve)
-
[Tuổi Nổi Loạn Phần 2](/movie/tuoi-noi-loan-2)
-
[Truy Sát Ông Trùm 2](/movie/truy-sat-ong-trum-2)

Server: cloudflare-nginx

Cache-Control: max-age=0, no-cache, no-store, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0


text:
TẤT CẢ DANH MỤC
Không có dữ liệu được tìm thấy
DANH MỤC KINH DOANH
GIỚI THIỆU ZSHOP.VN
LIÊN HỆ TRỰC TIẾP
Chi nhánh HCM: 122 Cao Thắng, P4, Q3, Tp.HCM. ĐT: (08) 22 605 605 - (08) 22 603 603. Fax: (08) 383 27973
Chi nhánh Cần Thơ: 85A Lý Tự Trọng, P.An Phú, Q.Ninh Kiều, Tp.Cần Thơ. ĐT: (0710) 3734 547 - 0945 567 039
Chi nhánh Đà Nẵng: 41 Nguyễn Văn Linh, P. Nam Dương, Q. Hải Châu, Tp.Đà Nẵng. ĐT: (0511) 263 4444 - 0979 717 515
Copyrights © 2009 zShop.vn All Rights Reserved

markdown:
TẤT CẢ DANH MỤC
Không có dữ liệu được tìm thấy
**DANH MỤC KINH DOANH** **GIỚI THIỆU ZSHOP.VN** **LIÊN HỆ TRỰC TIẾP** **Chi nhánh HCM:** 122 Cao Thắng, P4, Q3, Tp.HCM. ĐT: (08) 22 605 605 - (08) 22 603 603. Fax: (08) 383 27973 **Chi nhánh Cần Thơ:** 85A Lý Tự Trọng, P.An Phú, Q.Ninh Kiều, Tp.Cần Thơ. ĐT: (0710) 3734 547 - 0945 567 039 **Chi nhánh Đà Nẵng:** 41 Nguyễn Văn Linh, P. Nam Dương, Q. Hải Châu, Tp.Đà Nẵng. ĐT: (0511) 263 4444 - 0979 717 515
Copyrights
** © **2009 **zShop.vn **All Rights Reserved

Vary: Accept-Encoding,User-Agent