markdown:
Mẹ và bé
Em cho con bú hoàn toàn bằng sữa mẹ, cháu chỉ ăn thêm 1 tuần 2 hộp váng sữa, uống nước cam và ăn sữa chua hàng ngày. Mỗi ngày cháu ăn 3 bữa cháo với các thực đơn khác nhau và em có bổ sung cho cháu 2 giọt Aquadetrim. Xin hỏi bác sĩ liệu như vậy cháu có phải bị béo phì không, làm gì để cháu nhanh biết đi và mọc răng nhanh hơn? Em xin cảm ơn!
Mẹ bé Đậu (ha3rang@... - Hà Nội)
Trả lời:
Bé gái hơn 11 tháng mà đã nặng 11kg là đã thừa cân, còn chiều cao của cháu 72cm là bình thường.
Để kích thích cháu tập đi, gia đình cần hạn chế bế ẵm cháu. Cũng không để cháu cả ngày ở trong khung tập đi bởi vì khung tập đi có thể làm hạn chế sự phát triển cơ chân của trẻ. Có thể sự dụng xe tập đi bằng gỗ để hỗ trợ, giúp bé thích thú khi tập đi.
Để cháu đi chân không ở trong nhà, bởi vì việc tập đi sẽ dễ dàng hơn khi không mang giầy
Khi cháu tạp đi, mẹ chỉ giữ phần thân của bé chứ không phải chân hoặc tay của bé.
Bé gái yêu thích bánh Pudding mẹ làm
Em bé khóc thét cho đến khi nghe bài hát yêu thích
Những pha té ngã cực đáng yêu của bé
Afamily.vn
Email: info@afamily.vn | Điện thoại: 04.73077979, máy lẻ 62161
Hà Nội: Tầng 20, Tòa nhà Center Building - Hapulico Complex, Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
VPĐD tại TP.HCM: Tầng 6 Tòa nhà 123 Võ Văn Tần, phường 6, quận 3, Tp. HCM
Điện thoại: 08.73077979, máy lẻ 217
Công ty Cổ phần VCCorp
Tầng 17, 19, 20, 21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex, Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
Giấy phép số 1083/GP-STTTT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 16 tháng 4 năm 2014

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Connection: close

Cache-Control: private

Content-Encoding: gzip

Server: af-rp-us


markdown:
Trang Nhà
Nghe Nhạc
Nghệ Sĩ
Giới Thiệu Nhạc Hay
Phạm Duy
Trịnh Công Sơn
Từ Công Phụng
Ngô Thụy Miên
Lê Uyên Phương
Radio
Đọc Báo
Photo
Nhạc Mới
Blog
Hòa Trần
Thanh Viên
Cô Gái Đồ Long
Học Trò
Khổng Xuân Hiền
Ki
Lê Khắc Tưởng
Mai Xuân Vỹ
Ngọc Dung
Nguyễn Hoàng
Nguyễn Kim Tiến
Nguyễn Sĩ Hạnh
Sơn Phước
Thanh Quí
Vũ Ngọc Toàn
Nhiều Tác Giả
Diễn Đàn
Thư từ xin gởi về
bientap@amnhac.fm
Đăng Nhập
Trang Nhà
Nghe Nhạc
Nghe Nhạc
- Tạm thời xin các bạn
đăng ký
/ đăng nhập để nghe nhạc (
xin bấm vào đây để đăng ký
).
- Chỉ những album tên CHỮ IN mới có MP3 để nghe / tải.
Cám ơn các bạn.
A
B
C
D
E
F
G
H
I
J
K
L
M
N
O
P
Q
R
S
T
U
V
W
X
Y
Z
#
Mạng xã hội
Tweet
Review
Album Mới Tải Lên
TIẾNG HÁT LỆ THANH
TIẾNG HÁT LỆ THANH
NẾU VẮNG ANH
NẾU VẮNG ANH
PHẬT GIÁO VIỆT NAM
PHẬT GIÁO VIỆT NAM
KHÚC CA MUÔN ĐỜI
KHÚC CA MUÔN ĐỜI
ĐÊM THÁNH
ĐÊM THÁNH
GIÁNG SINH ĐẶC BIỆT - Mây Hồng 3
GIÁNG SINH ĐẶC BIỆT - Mây Hồng 3
Top Albums
Ca Khúc Da Vàng I
TÌNH KHÚC PHƯỢNG HOÀNG 2
SHOTGUNS 9 - TÌNH CA THỜI CHIẾN
TƠ VÀNG 4 - THÁI THANH TIẾNG HÁT VƯỢT THỜI GIAN
Tình Khúc Vũ Thành An - Ngô Thụy Miên
20 Bản Tình Ca Bất Tử
THANH THÚY 25 - TIẾNG HÁT THANH THÚY
SINH HOẠT NHẠC TRẺ 2
XUÂN CỎ MAY
MÀU TÍM HOA SIM
TAO ĐÀN - GIAO DUYÊN THƠ & NHẠC
TÌNH KHÚC NGÔ THỤY MIÊN
SHOTGUNS XUÂN 1975
70 NĂM TÌNH CA TRONG TÂN NHẠC VIỆT NAM (1930 - 2000) - PHẦN 5
TỤC CA
NHẬT THỰC
SHOTGUNS 1
THƠ NGUYỄN BÍNH, XUÂN DIỆU ...
100 CA KHÚC QUỐC DŨNG
70 NĂM TÌNH CA TRONG TÂN NHẠC VIỆT NAM (1930 - 2000) - PHẦN 1
Những Tình Khúc Tiền Chiến
Lời Bàn Mới (nhạc)
TIẾNG HÁT LỆ THANH
nguyễn thanh sơn
01.03.2015 13:03
cảm ơn
NGHỆ SĨ VÀ ĐỜI SỐNG - 2009
lehongviet
03.02.2015 23:13
Xin cho nghe bài Đường Xưa Lối Cũ do ca sĩ Sĩ Phú trình bày.
SHOTGUNS XUÂN 1973
Trần Ngọc Thoại
15.01.2015 10:04
Tuyệt với Anh Khoa!
TÂM CA
tran du
10.01.2015 23:47
10 bài Tâm ca là tiếng lòng của Phạm Duy. Đã 49 năm qua, trong hoàn cảnh mới của Việt Nam hôm nay ...
Đăng Nhập
Tên
Mật mã
Ghi nhớ
Quên tên/mật mã?
Đăng ký

WARC-Truncated: length

P3P: CP="NOI ADM DEV PSAi COM NAV OUR OTRo STP IND DEM"

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache


markdown:
Tư vấn bán hàng:
08.3813.0245
0909.324.824
-
**Khối lượng bao bì :** 0.05 kg
-
**Khối lượng bao bì :** 0.05 kg
-
**Khối lượng bao bì :** 0.05 kg
-
**Khối lượng bao bì :** 0.06 kg
-
**Khối lượng bao bì :** 0.06 kg
-
**Khối lượng bao bì :** 0.3 kg
-
**Khối lượng bao bì :** 0.3 kg **- Mã số: **TA019
- Kích cỡ:
**- Loại: **Tã quần.
**- Hạn sử dụng: **4 năm.
**- Nơi sản xuất:** Việt Nam.
-
**Phương thức giao hàng:** *- Hãy gọi Xem tại đây*
**- Mã số: **TA021
- Kích cỡ:
**- Loại: **Tã quần.
**- Hạn sử dụng: **4 năm.
**- Nơi sản xuất:** Việt Nam.
-
**Phương thức giao hàng:** *- Hãy gọi Xem tại đây* **- Mã số:** T027 **- Nơi sản xuất:** Việt Nam
- Hãy gọi
**08.3813.0245** để đặt hàng nếu bạn ngại đặt hàng online. **- Mã số:** BS026 **- Chất liệu:** nhựa Polyethersulfone (PES)
-
**Núm**: Silicone
**- Nơi sản xuất** **:** Israel.
**- Phương thức giao hàng: **Sản phẩm này được giao tận nơi **MIỄN PHÍ** trong nội thành TP.HCM.
**- Ghi chú:** Ty đi kèm theo bình sữa là ty level 2 cho bé 3 - 6 tháng.
- Hãy gọi
**08.3813.0245** để đặt hàng nếu bạn ngại đặt hàng online.
**Bình sữa Born Free nhựa PP 260ml set 6** **- Mã số:** BS006 **- Mã số: **C881
**- Kích thước:** 22 x 14 x 7 cm
**- Chất liệu:** Gỗ
**- Độ tuổi sử dụng:** 2 tuổi
**- Bộ sản phẩm bao gồm:** 14 chi tiết (5 loại trái cây) ** Việt Nam
- Nơi sản xuất:** **Máy hâm tiệt trùng Fatz Baby FB210 đa năng- Mã số:**
-
**Mã số:** X062
**- Nơi sx**: Việt Nam
**- Chất liệu**: Gỗ - cao su
**- Kích thước**: 380 x 290 x 440
**- Độ tuổi sử dụng**: trên 1 tuổi.
-
**Phương thức giao hàng:** *- Hãy gọi Xem tại đây.
*
-
**Mã số:** V536
**- Nơi sx**: Việt Nam
**- Chất liệu**: Gỗ - cao su
**- Kích thước**: 38 x 30 x 45 cm
**- Độ tuổi sử dụng**: trên 1 tuổi.
-
**Phương thức giao hàng:** *- Hãy gọi Xem tại đây.
*


markdown:
##
**Hưởng ứng cuộc thi báo chí: "Năm Du lịch Quốc gia Đồng bằng Sông Hồng - 2013"**
# Du lịch Hoành Bồ - tại sao không?
**Nằm ngay cạnh các trung tâm du lịch lớn, đêm ngày nhộn nhịp hoạt động đưa đón du khách, nhưng xem ra hoạt động du lịch ở Hoành Bồ vẫn cứ “bình chân như vại”... Vì sao vậy?**
Hoành Bồ là huyện rộng nhất tỉnh Quảng Ninh. Diện tích đất đai tự nhiên của huyện tới 90.229ha. Dân số trong huyện có khoảng trên 60 nghìn người, với các dân tộc Dao, Kinh, Tày, Sán Dìu và Hoa đang cùng chung sống tại 1 thị trấn và 12 xã trong huyện. Đây là một trong những thuận lợi của Hoành Bồ so với những nơi đang tiến hành các hoạt động du lịch, phải chống chọi với điều kiện đất chật, người đông.
Và đặc biệt nhất, Hoành Bồ ở vị trí rất đắc địa. Một phía Hoành Bồ giáp với TP Hạ Long, trung tâm du lịch lớn của tỉnh và quốc gia; một phía, giáp với TP Uông Bí và TX Quảng Yên đang nhộn nhịp dòng du khách đến chiêm bái Yên Tử, nơi khí thiêng của non sông hội tụ và Bãi cọc Bạch Đằng, ghi dấu chiến công oai hùng của tổ tiên xưa. Phía bên kia, Hoành Bồ giáp với huyện Sơn Động (tỉnh Bắc Giang), nơi cũng đang sôi nổi triển khai các hoạt động du lịch. Bờ biển giáp Vịnh Hạ Long của huyện dài tới 30km. Không chỉ có biển, Hoành Bồ còn có diện tích rừng và đất rừng đứng hàng đầu ở Quảng Ninh, chiếm trên 75% đất đai tự nhiên toàn huyện.
|
|![]()
|Làng hoa Hoành Bồ có thể trở thành những điểm đến tham quan hấp dẫn cho du khách.|
Trên đất vùng đất rừng của huyện, từ năm 1976 đã hình thành nên hồ chứa nước Yên Lập với diện tích 17.000ha, dung tích chứa tới trên 120 triệu m3 nước và là hồ chứa nước lớn nhất tỉnh Quảng Ninh. Khu vực Đồng Sơn của Hoành Bồ được công nhận và ghi danh là Khu Bảo tồn thiên nhiên thế giới. Gần đây, tại Hoành Bồ còn được xây dựng thêm hồ Cao Vân, dung tích 10 triệu m3 nước ở xã Hoà Bình. Những hồ chứa nước lớn này đã và đang mang sứ mệnh cung cấp nước để sản xuất và sinh hoạt của các đô thị Hạ Long, Cẩm Phả, Quảng Yên và Uông Bí, thậm chí còn cho một số đảo ở vùng biển Vân Đồn. Trên núi rừng của huyện Hoành Bồ có nhiều hang động đẹp. Đặc biệt huyện Hoành Bồ là địa phương có nhiều đèo (có lẽ là nhiều nhất tỉnh Quảng Ninh), như đèo Hạ Mi, đèo Mo, đèo Chũ, đèo Kênh, đèo Bút, đèo San… Đặc điểm chung nhất là các con đèo này là đều có sự uốn lượn, vươn lên đến độ cao trung bình 700m so với mực thuỷ bình. Hoành Bồ là một địa phương có cả hệ thống giao thông đường thuỷ và đường bộ. Với đường thuỷ, huyện có thể tổ chức các hoạt động giao thông đến các xã, như Hoà Bình, Thống Nhất, Vũ Oai và thị trấn Trới, trung tâm huyện. Theo tuyến đường bộ (đường 279) dài 40km, Hoành Bồ nối liền với Sơn Động (Bắc Giang). Hệ thống đường giao thông liên xã, liên thôn bản trong huyện đã khá hoàn chỉnh, xe ô tô có thể đến được hầu hết các xã trong huyện. Tuy là địa bàn rộng, nhiều nơi dân cư thưa thớt, nhưng gần như 100% các thôn, bản của huyện đã được sử dụng điện lưới quốc gia…
Cùng với tài nguyên thiên nhiên, Hoành Bồ còn có trầm tích văn hoá đa tầng đang đợi được “đánh thức”. Dấu vết của người Việt cổ thời kỳ đồ đá, đã từng cư trú trên dải đất này còn in nét tại các hang động Đồng Đặng, Hà Lùng, hang Dơi. Cạnh đó là dấu vết của người Việt cổ, niên đại được xác định từ thời đồ đá mới, tính ra đã trên dưới 10 nghìn năm. Bến Gạo Rang (ở xã Thống Nhất) được xem là bến thuyền của quân sĩ do Thái uý Lý Thường Kiệt chỉ huy, trên đường đi đánh giặc Tống xâm lược (đầu thế kỷ XI) đã neo đậu, nhận lương ăn (gạo rang). Sau này, Phó tướng Tổng quản Trần Khánh Dư cũng từng ẩn giấu quân ở đây, để bất ngờ xông ra tiêu diệt đội quân Nguyên Mông hung hãn, với hơn sáu trăm chiến thuyền chở đầy lương thảo, khí giới, khi chúng đến Lục Thuỷ (Cửa Lục), góp vào chiến thắng lẫy lừng của quân và dân Đại Việt năm 1288.
Một điều nữa cũng rất đáng nói, đó là Hoành Bồ - địa phương xưa kia có nhiều người đỗ đạt cao, được xếp vào hàng danh nhân đất nước. Ngoài ra còn có những di chỉ khảo cổ, những di vật được các nhà khảo cổ tìm thấy tại các di chỉ ở đây, qua phân tích khoa học đã đánh giá tương đồng với những hiện vật tìm được ở Thương cảng cổ Vân Đồn, cách nay ngót nghìn năm. Trong khu vực Làng Bang - Xích Thổ còn lưu dấu các thành trì, đường hào… Nhiều nhà khoa học dựa trên các cứ liệu và theo sử sách, cũng như dấu tích trên thực tế còn lại đã đi đến đoán định nơi đây chính là thủ phủ của trấn An Bang, Hải Đông (tỉnh Quảng Ninh ngày nay) trong các thời Lý, Trần, Lê... Một trong những minh chứng nữa được sử chép vào đầu thời Nguyễn, từ Làng Bang - Xích Thổ đã hình thành “đường thư”, với các trạm Vạn Yên, Quảng La (Hoành Bồ), qua đèo San sang Nam Mẫu (Uông Bí), đến Đông Triều và Chí Linh để về kinh thành Thăng Long. “Đường thư” ấy, sau này là cơ sở để làm nên đường Quốc lộ 18B - trục đường chính nối liền khu vực Đông Bắc với thủ đô Hà Nội. Đường 18A hiện nay đêm ngày nườm nượp xe cộ dựa trên cơ sở con đường đã có, mà chỉnh sửa, nắn bẻ, mở rộng, thêm các cầu cống, hoàn thiện thêm các bộ phận của đường mà thành.
Trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, Hoành Bồ là căn cứ của cách mạng. Nhiều cơ quan của tỉnh đặt tại đây. Đơn vị vũ trang đầu tiên của tỉnh (đại đội Hồ Chí Minh) cũng đã ra đời trên đất Hoành Bồ. Nhiều cơ quan, đoàn thể của khu Hồng Quảng trước đây và của tỉnh Quảng Ninh trong thời kỳ chống chiến tranh phá hoại của Mỹ đã chọn Hoành Bồ làm nơi đặt trụ sở…
|
|![]()
|Một góc khu bảo tồn thiên nhiên Đồng Sơn - Kỳ Thượng (Hoành Bồ).|
Có những “tài nguyên” phong phú như vậy, nhưng sao không “đánh thức” chúng dậy thành những sản phẩm du lịch? Đây là điều thật đáng tiếc! Trên thực tế, việc mở các tour du lịch sinh thái tại những vùng rừng cây gỗ quý, nhiều chim thú rừng, hay du lịch trải nghiệm tại các vườn rừng, vườn đồi quanh các hồ chứa nước rộng lớn trong huyện v.v. là hoàn toàn khả thi. Rồi du lịch nghỉ dưỡng tại các địa điểm hấp dẫn cạnh các hồ nước lớn hay du lịch mạo hiểm, khám phá với hệ thống đèo mà ở Quảng Ninh chỉ có Hoành Bồ mới có v.v. cũng là những sản phẩm du lịch độc đáo của địa phương. Ngoài ra, với 30km bờ biển, Hoành Bồ có hàng nghìn ha bãi triều rừng ngập mặn có thể mở những tuyến, điểm du lịch khám phá, đem lại sự hiểu biết về thiên nhiên biển Hoành Bồ và rộng ra là của vùng Đông Bắc cho du khách. Ấy là chưa kể, những sinh hoạt văn hoá của người Dao, cùng hội làng và các làng hoa v.v. có thể trở thành những điểm du lịch hấp dẫn…
Với rất nhiều tiềm năng như vậy, nhưng Hoành Bồ hiện vẫn là địa phương mà hoạt động dịch vụ du lịch còn quá khiêm tốn, nếu không nói là nhạt nhoà so với nhiều nơi trong tỉnh. Điều này rất cần được tỉnh và huyện xem xét, tìm ra giải pháp tốt nhất để phát triển, không thể để những tiềm năng thế mạnh về du lịch của mình mãi “ngủ yên”. Nếu Hoành Bồ sớm “đánh thức” được những tài nguyên du lịch, cả về tự nhiên, lẫn các tài nguyên nhân văn của huyện, không những làm cho không gian vùng trọng điểm du lịch Bãi Cháy - Hạ Long - Tuần Châu được mở rộng, mà còn tạo thêm các sản phẩm du lịch để thoả mãn nhu cầu của du khách.
**Hà Văn Phàn ** *(CTV)*

Server: Apache

Accept-Ranges: bytes

Content-Type: text/html


markdown:
|Thứ ba, Ngày 03 Tháng 3 Năm 2015||
|![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
Website thi KHKT:
[http://truongtructuyen.edu.vn/](http://truongtructuyen.edu.vn/)
Thời gian nộp bài dự thi: hạn chót nộp hồ sơ về phòng GDTrH là ngày 01/12/2014
**I. Văn bản của Bộ Giáo dục và Đào tạo:**
6.
[Thanh tra](http://bariavungtau.edu.vn/index.php?option=com_content&view=article&id=3833:4904bgdt-ttr&catid=110:thanh-tra-s&Itemid=459) **II. Văn bản của Sở Giáo dục và Đào tạo:**
1.
[Lịch công tác năm học 2014-2015](http://bariavungtau.edu.vn/index.php?option=com_content&view=article&id=3859:lch-cong-tac-nm-hc-2014-2015&catid=54:what-ails-you&Itemid=459)
2. Hướng dẫn nhiệm vụ năm học 2014-2015:
a. Giáo dục Mầm non
e. Giáo dục Chuyên nghiệp
f. Công nghệ Thông tin
g.
[Khảo thí Kiểm định Chất lượng](http://bariavungtau.edu.vn/index.php?option=com_content&view=article&id=3917:1239sgdt-ktkcl&catid=90:kho-thi-a-kim-nh&Itemid=459)
h.
[Công tác Học sinh - Sinh viên](http://bariavungtau.edu.vn/index.php?option=com_content&view=article&id=3826:1089sgdadt-hssv&catid=789:cong-tac-hc-sinh-sinh-vien&Itemid=459)
...
1. Thông tư, nghị định, bổ sung QĐ 1662:
[Download](/images/stories/2013_2014/Data/TT_ND_BS1662_13.rar)
2. Quyết định số 1662/QĐ-UBND:
[Download](/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=3346)
3. Công văn số 1248/SNV-CBCC:
[Download](/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=3403)
3. Quyết Định số 689/QĐ-SGDĐT:
[Download](/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=3381)
4. Các biểu mẫu, hồ sơ tuyển dụng: chưa cập nhật
|
||
||
||
|
|
|
|
||
|
-QĐ do Sở LĐTB-XH cấp ngày 19/5/2003.
|
|
- Số 4, đường Thống Nhất- Phường 1-TP Vũng Tàu.
- Số điện thoại: 8.52175
|
|
Ng. Đức Dương
0983.982.224
|
||
||
|
- Số 155, đường Nguyễn Thái học- Phường 7-TP Vũng Tàu. Lần 2 QĐ số: 219/QĐ-SGDĐT ngày 18/5/2009.
|
|
Đỗ Minh Quân
0903.979.238
|
||
|
|
|
- Số 58 , đường Trần Hưng Đạo – Phường 1-TP Vũng Tàu.
QĐ lần 2 số: 405/QĐ-SGDĐT ngày 06/7/2007.
|
|
Lê Minh Công
0903.312.899
|
||
|
|
|
- Trường THPT Vũng Tàu (cũ) và số 5K3 Trung tâm thương mại Vũng Tàu. QĐ lần 2 số: 334/QĐ-SGDĐT ngày 04/6/2007.
|
|
Ng.Thị Dương Chi
0903.831.355
|
||
|
|
|
-Số 374, đường Trương Công Định, Phường 7-TP Vũng Tàu.
-QĐ lần 2 số: 1032 ngày 17/12/2008.
|
|
Đỗ Việt Hồng
0903.905.758
|
||
||
|
-Số 177, Nguyễn Hữu Cảnh, Thắng Nhất, Vũng Tàu. Số QĐ lần 1: 177/QĐ-SGDĐT ngày 24/3/2008.
|
|
Trần Thanh Hoàng
|
||
||
|
-Số 34, đường Lê Hồng Phong, thị trấn Ngãi Giao, Châu Đức
- QĐ lần 2: 183/QĐ-SGDĐT ngày 03/4/2008.
|
|
Ng.Thị Kim Phượng
0903040459
|
||
||
|
-Số 33-Lê Quý Đôn-Phường Phước Trung-Bà Rịa. Số QĐ lần 2: 192/QĐ-SGDĐT ngày 24/4/2008.
|
|
Ngô Hoàng Bảo Phúc
0908.050.400
|
||
||
||
|
Hà Thị Thuỷ
|
||
||
|
Lầu I, nhà văn hoá thanh niên tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu.
Số QĐ lần 1: 77/QĐ-SGDĐT ngày 10/2/2009.
|
|
Trần Bảo Ngọc
DĐ:0903 625 241
|
||
||
|
-Trường THPT Châu Thành, thị xã Bà Rịa, QĐ lần 1: 401/QĐ-SGDĐT ngày 29/6/2007.
|
|
Lưu Đình Đệ
0903.304.089
|
||
||
|
-Trường THCS Phan C. Trinh, huyện Tân Thành. Lần2:833/QĐ-SGDĐT ngày 31/10/2008
|
|
Hồ Xuân Lưu
0908 197 012
|
||
||
|
-Trường THCS Châu Thành, Vũng Tàu. Lần 2: 768/QĐ-SGDĐT ngày 9/10/2008.
|
|
Ng. Thị Kim Yến
0919.889.776
|
||
||
|
Số: 12 P, đường Hùng Vương, phướng Phước Hưng, Bà Rịa.
Số QĐ lần 1: 85/QĐ-SGDĐT ngày 16/2/2009.
|
|
Nguyễn Thị Anh Thư.
DĐ: 0938 727 965
|
||
||
|
116, Nguyễn Đình Chiểu, Bà Rịa. QĐ số: 34/QĐ-SGDĐT ngày 03/2/2010.
|
|
Phạm T Phương Mai
0914 722 064
|
||
||
|
Tổ 10,KP 1, Phước Nguyên, Bà Rịa, lần 3, QĐ số: 568/QĐ-SGDĐT ngày 23/8/2010.
|
|
Lưu Lâm Tuấn
064.3725868
|
||
||
|
-15 Lê lợi, P 4, Vũng Tàu
-Trung cấp nghề Tân Thành
Lần 1, 04/7/2008
|
|
Nguyễn Xuân Thu
064. 923.197
|
||
||
|
395/10/7 Bình Giã , P10 V.Tàu, số QĐ: 145/QĐ-SGDĐT ngày 28/02/2007.
|
|
Lê T. Vĩnh Thanh
|
||
||
|
12K1-TT Thương mại,P7,VT
số QĐ: 237/QĐ-SGDĐT ngày 10/4/2007.
|
|
Lê Thị Hoài Xuân
0982.011.005
|
||
||
|
Tổ 8, Trảng lớn, Hắc dịch, Tân Thành. Số QĐ: 242/QĐ-SGDĐT ngày 20/4/2007.
|
|
Nguyễn Văn Bình
0918.635.692
|
||
||
|
Ngã tư Điện biên phủ, đường Tôn Đức Thắng, Bà Rịa, số QĐ: 132/QĐ-SGDĐT ngày 7/4/2010.
|
|
Nguyễn Văn
0909.937.387
|
||
||
|
64/2 Ấp Việt Kiều, xã Phước Tân, huyện Xuyên Mộc, số QĐ: 509/QĐ-SGDĐT ngày 13/8/2007.
|
|
Trần Kim Phường
0985.968.859
|
||
||
|
Tổ 5, Ấp Mỹ Tân, xã Mỹ Xuân, huyện Tân Thành. Số QĐ: 510/QĐ-SGDĐT ngày 13/8/2007.
|
|
Nguyễn Hường Hữu Huyết.
0988.246.502
|
||
||
|
Trường THCS Đất Đỏ, huyện Đất Đỏ. QĐ số: 661/QĐ-SGDĐT ngày 24/9/2007.
|
|
Võ Thanh Phong
0908 846 520
|
||
||
|
401 Hùng Vương, Ngãi Giao, Châu Đức. QĐ số: 74/QĐ-SGDĐT ngày 24/01/2008.
|
|
Nguyễn Hữu Thọ
|
||
||
|
Nguyễn Văn Linh, Phú Mỹ, Tân Thành. QĐ số: 175/QĐ-SGDĐT ngày 21/3/2008.
|
|
Dương Minh Ánh
0919 197 271
|
||
||
|
Trung tâm VH-HTCĐ Tân Hải, Tân Thành. QĐ số: 174/QĐ-SGDĐT ngày 21/3/2008
|
|
Vũ Quang Minh
0909 717 643
|
||
||
|
Số 8, Láng Sim, Xuyên Mộc, QĐ số: 194/QĐ-SGDĐT ngày 28/4/2008.
|
|
Tô Thị Phương
0985 518 749
|
||
||
|
Số 38, Nguyễn Trường Tộ, TP Vũng Tàu, QĐ số: 621/QĐ-SGDĐT ngày 25/8/2008.
|
|
Trung tâm Dịch vụ đối ngoại tỉnh
064.531.437
|
||
||
|
Số 28, Lê Quý Đôn, Bà Rịa, QĐ số: 641/QĐ-SGDĐT ngày 28/8/2008.
|
|
Tạ Thị Kim Trân
(0937936686)
|
||
||
|
Số 3, Lê Duẩn, Phước Nguyên, Bà Rịa. Lần 1: 767/QĐ-SGD&ĐT ngày 9/10/2008.
|
|
Bùi Hưng Đức (0903 826 299)
|
||
||
|
Số 126,
QĐ số: 988/QĐ-SGDĐT ngày 28/11/2008.
|
|
Bùi Thuỵ H. Uyên
0948 787 887 (Thuỵ)
|
||
||
|
64 A, Trần Đồng, Vũng Tàu
QĐ số: 1031 cấp ngày 17/12/2008
|
|
Nguyễn Công Dũng
0913 781 144
|
||
||
|
99, Lê Hồng Phong, Vũng Tàu, QĐ số: 642 b/QĐ-SGDĐT ngày 28/8/2008.
|
|
Trương VănPhước
0908 481 415
|
||
||
|
Trường Tiểu học Thắng Nhất QĐ số: 130/QĐ-SGDĐT ngày 07/4/2010.
|
|
Phạm Trần Nguyên Thảo
0948084175
|
||
||
|
90, Hai Bà Trưng, Bà Rịa, QĐ số: 134/QĐ-SGDĐT ngày 07/4/2010.
|
|
Nguyễn Thị Hồng Lan
0918429246
|
||
||
|
85, Phạm hồng Thái, Vũng Tàu QĐ số: 33/QĐ-SGDĐT ngày 03/2/2010.
|
|
Phạm Thế Thương
064.3579645
|
||
||
|
74/2, Lê Lợi, Vũng Tàu, QĐ số: 863/QĐ-SGDĐT ngày 03/12/2009.
|
|
Nguyễn Hạnh Minh
|
||
||
|
Số 5/13, Ng.Thái Học, vũng Tàu, QĐ số: 222/Q Đ-SGD&ĐT ngày 03/12/2009
|
|
Lương Trúc Quỳnh
|
||
||
|
Số 389, Ng. An Ninh, phường 9, Vũng Tàu. QĐ số: 493/Q Đ-SGD&ĐT ngày 22/7/2010
|
|
Nguyễn Thị Nga
0643.596060
|
||
||
|
66, Bạch Đằng, thị xã Bà Rịa, QĐ số: 751/QĐ-SGD&ĐT ngày 15/10/2009
|
|
Nguyễn Hữu Minh
0909933811
|
||
||
|
395 Nguyễn An ninh, Vũng Tàu, QĐ số: 788/QĐ-SGD&ĐT ngày 02/11/2009
|
|
Ng. Quang Tường
064. 3551.333
|
||
||
|
-274, đường 30/4, phường Rạch Dừa, thành phố Vũng Tàu
- 421, Tr.Công Định,P7,Vtàu
QĐ số: 866/Q Đ-SGD&ĐT ngày 04/12/2009.
|
|
Ng. Hữu Lâu
0903 861 673
|
||
||
|
17K1, Trịnh Hoài Đức, phường 7, Vũng Tàu. Số QĐ: 027/QĐ-SGDĐT ngày 26/1/2010.
|
|
Tr.Mỹ Hạnh
0983 793 788
|
||
||
|
-Trung tâm GDTX Bà Rịa
|
|
Mai Văn Nghĩa
0918 854 832
|
||
||
|
Trung tâm GDTX Tân Thành
|
|
Đinh Văn Dương
|
||
||
|
13, Trần Hưng Đạo, Bà Rịa
QĐ số: 92/Q Đ-SGD&ĐT ngày 16/3/2010
|
|
Nguyễn Ngọc Thuân
064.3721952
|
||
||
|
-Số 3H2 Cao Thắng
- 498, đường 30/4, Rạch Dừa, Vũng Tàu.
- 572, đường Trương Công Định, phường 8, Vũng Tàu
|
|
Ng. Phúc Thiện
0918.420.410
|
||
||
|
-54, đường Lê Quý Đôn, phường Phước Trung, Bà Rịa. QĐ số: 942/Q Đ-SGD&ĐT ngày 28/12/2009
|
|
Ngô Nguyệt Thu
064.3717836

Set-Cookie: jv_news_tpl=jv_news; expires=Sat, 20-Feb-2016 14:56:57 GMT; path=/

Content-Encoding: x-gzip

X-Content-Encoded-By: Joomla! 1.5


markdown:
20.09.2012
Nếu chính trị và văn hóa có quan hệ chặt chẽ với nhau, hệ luận đầu tiên có thể được rút ra là: muốn có một sinh hoạt chính trị đàng hoàng nghiêm túc, điều cần có, trước hết, là một văn hóa chính trị thích hợp. Cũng vậy, muốn có dân chủ, điều cần có đầu tiên chính là văn hóa dân chủ. Không có văn hóa làm nền tảng, những thay đổi, cho dù lớn lao đến mấy, như thay đổi giới lãnh đạo hay thậm chí, thể chế, chỉ có tính cách tạm thời. Và hời hợt. Rồi, cuối cùng đâu cũng lại hoàn đấy. Con quái vật độc tài, một lúc nào đó, sẽ ngoi đầu dậy trở lại, nuốt chửng nền dân chủ còn phôi thai và lại hãm hại những người dân đang ngây thơ ngỡ mình đã hoặc sẽ được giải phóng khỏi mọi kiềm kẹp.
Chính vì vậy, yếu tố văn hóa, cụ thể là văn hóa chính trị càng ngày càng được quan tâm nghiên cứu.
Nhưng văn hóa chính trị là gì?
Trước hết, xin nói một tí về văn hóa. Với mấy trăm định nghĩa khác nhau, “văn hóa” được xem là một trong những từ đa nghĩa và phức tạp nhất hiện nay. Có điều, ở Việt Nam, quan niệm về văn hóa vẫn còn rất đơn giản, ngay đối với những chuyên gia nổi tiếng nhất. Nói đến văn hóa, điều người ta thường nghĩ đến nhiều nhất là phong tục, tập quán và di tích lịch sử, bao gồm ngôn ngữ, tín ngưỡng, luật lệ, nghệ thuật, từ nghệ thuật bằng lời (ca dao, tục ngữ, cổ tích) đến nghệ thuật dựa trên nhịp điệu (dân ca và vũ điệu) và nghệ thuật không gian (chủ yếu là điêu khắc và kiến trúc) và hai khía cạnh quen thuộc khác: y phục và ẩm thực. Trong cách nghĩ như thế, người ta dễ tưởng, một, văn hóa là những gì ở bên ngoài chúng ta, hoặc chúng ta chỉ là những kẻ tiếp nhận và thực hành một cách thụ động; hai, trung tính (neutral), không gắn liền với một ý thức hệ, hay ít nhất, một quan điểm nào cả; và ba, ổn định từ đời này sang đời khác; với nó, chúng ta chỉ có một bổn phận duy nhất là bảo tồn.
Thật ra, tất cả những điều mới được đề cập chỉ là một phần của văn hóa. Đó là phần vật thể (với những lâu đài, đền miếu, tranh tượng, nhạc cụ, thực phẩm…) và một ít mang tính chất phi vật thể (với tín ngưỡng, văn học, âm nhạc, ngôn ngữ…). Đằng sau và bên dưới hai phần vật thể và phi vật thể ấy, còn một khía cạnh khác, càng ngày càng được chú ý vì nó chi phối gần như toàn bộ các mặt nổi kia: văn hóa được hiểu như một hệ thống ý nghĩa và niềm tin với những biểu tượng và những bảng giá trị đặc biệt được chia sẻ bởi các thành viên trong cộng đồng và cũng là yếu tố chính làm cho mỗi thành viên thực sự là thành viên của cộng đồng. Với hệ thống ý nghĩa và niềm tin ấy, mọi người sẽ có những tiêu chí và tiêu chuẩn giống nhau trong việc đánh giá người và vật, phân biệt cái đúng và cái sai, cái tốt và cái xấu, cái hay và cái dở, điều nên làm và điều không nên làm, v.v.
Nói cách khác, văn hóa, ở ý nghĩa căn bản nhất, là những gì nằm sâu tận trong tiềm thức và vô thức của mỗi người, định hướng cho các lựa chọn, cách suy nghĩ và cách hành xử của họ theo một chuẩn mực đã thành truyền thống mà mọi người được thụ đắc từ trong gia đình đến ngoài xã hội.
Hiểu theo nghĩa đó, văn hóa chính trị chỉ là một phần phụ của văn hóa (subculture). Nếu văn hóa là một hệ thống ý nghĩa và niềm tin, văn hóa chính trị sẽ là hệ thống ý nghĩa và niềm tin liên quan đến chính trị, nghĩa là đến quan hệ quyền lực giữa các cá nhân cũng như giữa các tập thể, từ gia đình đến giai cấp, trong một quốc gia cũng như giữa các quốc gia với nhau. Cái gọi là quyền lực ấy bao gồm nhiều yếu tố từ quyền (right) đến thẩm quyền (authority) và các thiết chế phân phối quyền lực (power), trong đó, quan trọng nhất là quyền lực đối với việc lựa chọn và quyết định những gì liên quan đến số phận của cả tập thể cũng như của từng cá nhân. Văn hóa chính trị, do đó, theo tôi, trước hết, là hệ thống niềm tin về quyền, thẩm quyền và quyền lực. Tất cả các yếu tố ấy đều gắn liền với, nếu không muốn nói là châu tuần chung quanh, một thiết chế chính: nhà nước.
Ý niệm văn hóa chính trị đã được manh nha từ thời cổ đại Hy Lạp, với Plato và Aristotle, nhưng chỉ thực sự phát triển, thành một đề tài nghiên cứu riêng và là một trong những vấn đề trung tâm của việc phân tích chính trị từ cuối thập niên 1950 đến nay. Người ta thường gắn liền sự ra đời của thuật ngữ này với các công trình nghiên cứu của Gabriel Almond, một nhà chính trị học người Mỹ, tác giả bài tiểu luận “Comparative Political Systems” đăng trên tờ
Thời gian ở giữa hai tác phẩm này, nhiều học giả khác cũng tham gia vào cuộc tranh luận. Kết quả là chúng ta có vô số những cách nhìn khác nhau về ý niệm văn hóa chính trị. Với Almond, văn hóa chính trị là những định hướng – thái độ chính trị đặc biệt đối với hệ thống chính trị cũng như đối với vai trò của bản thân mình trong hệ thống ấy. Với Sidney Verba, nó là “hệ thống những niềm tin về kiểu mẫu của các thiết chế và sự tương tác chính trị.” Với Samuel Beer, hai vấn đề lớn liên quan đến văn hóa chính trị là: một, chính quyền nên được điều hành như thế nào; và hai, nó nên làm những gì. Và đằng sau hai vấn đề này là một số nguyên tắc chính liên quan đến giá trị, niềm tin và thái độ cảm xúc (emotional attitudes) của mọi thành viên trong cộng đồng. Roy Macridis tóm tắt: đó là những niềm tin được san sẻ và những luật lệ được chấp nhận một cách phổ biến. (1)
Mặc dù các định nghĩa trên sử dụng khá nhiều thuật ngữ tâm lý học, từ niềm tin đến thái độ, định hướng… các lý thuyết gia không dừng lại ở phạm vi tâm lý cá nhân: Đối tượng của văn hóa chính trị là tâm lý tập thể. Trong ý nghĩa đó, Almond và Verba xem văn hóa chính trị như một hệ thống chính trị được nội tâm hóa trong nhận thức, tình cảm và sự đánh giá của quần chúng; Ronald Inglehart xem văn hóa chính trị chính là khía cạnh chủ quan của các thiết chế xã hội; Harrison và Hungtington nhấn mạnh thêm: đó là những khía cạnh thuần túy chủ quan nằm dưới và chi phối cách suy nghĩ và hành xử của mọi người trong xã hội. Trong cuốn
Có thể nói, trung tâm của văn hóa chính trị là vấn đề định hướng. Có ba cấp độ định hướng chính.
Một, về phương diện nhận thức, nó bao gồm những hiểu biết về hệ thống chính trị cũng như vai trò của các thành phần tham dự vào hệ thống chính trị ấy, từ giới cầm quyền đến các đại biểu cũng như cả vai trò của truyền thông.
Hai, về phương diện cảm xúc, nó phản ánh tình cảm của dân chúng đối với hệ thống chính trị, đối với những người tham gia vào hệ thống ấy cũng như đối với các hoạt động và các giá trị mà hệ thống ấy đại diện hoặc theo đuổi.
Ba, về phương diện đánh giá, nó bộc lộ quan hệ cá nhân của con người đối với hệ thống chính trị trong nước, từ đó, định hình mức độ tham gia, dưới hình thức này hoặc hình thức khác, vào cái hệ thống ấy.
Walter A. Rosenbaum, chi tiết hơn, chia sự định hướng ấy thành ba loại:
Chính vì vậy, yếu tố văn hóa, cụ thể là văn hóa chính trị càng ngày càng được quan tâm nghiên cứu.
Nhưng văn hóa chính trị là gì?
Trước hết, xin nói một tí về văn hóa. Với mấy trăm định nghĩa khác nhau, “văn hóa” được xem là một trong những từ đa nghĩa và phức tạp nhất hiện nay. Có điều, ở Việt Nam, quan niệm về văn hóa vẫn còn rất đơn giản, ngay đối với những chuyên gia nổi tiếng nhất. Nói đến văn hóa, điều người ta thường nghĩ đến nhiều nhất là phong tục, tập quán và di tích lịch sử, bao gồm ngôn ngữ, tín ngưỡng, luật lệ, nghệ thuật, từ nghệ thuật bằng lời (ca dao, tục ngữ, cổ tích) đến nghệ thuật dựa trên nhịp điệu (dân ca và vũ điệu) và nghệ thuật không gian (chủ yếu là điêu khắc và kiến trúc) và hai khía cạnh quen thuộc khác: y phục và ẩm thực. Trong cách nghĩ như thế, người ta dễ tưởng, một, văn hóa là những gì ở bên ngoài chúng ta, hoặc chúng ta chỉ là những kẻ tiếp nhận và thực hành một cách thụ động; hai, trung tính (neutral), không gắn liền với một ý thức hệ, hay ít nhất, một quan điểm nào cả; và ba, ổn định từ đời này sang đời khác; với nó, chúng ta chỉ có một bổn phận duy nhất là bảo tồn.
Thật ra, tất cả những điều mới được đề cập chỉ là một phần của văn hóa. Đó là phần vật thể (với những lâu đài, đền miếu, tranh tượng, nhạc cụ, thực phẩm…) và một ít mang tính chất phi vật thể (với tín ngưỡng, văn học, âm nhạc, ngôn ngữ…). Đằng sau và bên dưới hai phần vật thể và phi vật thể ấy, còn một khía cạnh khác, càng ngày càng được chú ý vì nó chi phối gần như toàn bộ các mặt nổi kia: văn hóa được hiểu như một hệ thống ý nghĩa và niềm tin với những biểu tượng và những bảng giá trị đặc biệt được chia sẻ bởi các thành viên trong cộng đồng và cũng là yếu tố chính làm cho mỗi thành viên thực sự là thành viên của cộng đồng. Với hệ thống ý nghĩa và niềm tin ấy, mọi người sẽ có những tiêu chí và tiêu chuẩn giống nhau trong việc đánh giá người và vật, phân biệt cái đúng và cái sai, cái tốt và cái xấu, cái hay và cái dở, điều nên làm và điều không nên làm, v.v.
Nói cách khác, văn hóa, ở ý nghĩa căn bản nhất, là những gì nằm sâu tận trong tiềm thức và vô thức của mỗi người, định hướng cho các lựa chọn, cách suy nghĩ và cách hành xử của họ theo một chuẩn mực đã thành truyền thống mà mọi người được thụ đắc từ trong gia đình đến ngoài xã hội.
Hiểu theo nghĩa đó, văn hóa chính trị chỉ là một phần phụ của văn hóa (subculture). Nếu văn hóa là một hệ thống ý nghĩa và niềm tin, văn hóa chính trị sẽ là hệ thống ý nghĩa và niềm tin liên quan đến chính trị, nghĩa là đến quan hệ quyền lực giữa các cá nhân cũng như giữa các tập thể, từ gia đình đến giai cấp, trong một quốc gia cũng như giữa các quốc gia với nhau. Cái gọi là quyền lực ấy bao gồm nhiều yếu tố từ quyền (right) đến thẩm quyền (authority) và các thiết chế phân phối quyền lực (power), trong đó, quan trọng nhất là quyền lực đối với việc lựa chọn và quyết định những gì liên quan đến số phận của cả tập thể cũng như của từng cá nhân. Văn hóa chính trị, do đó, theo tôi, trước hết, là hệ thống niềm tin về quyền, thẩm quyền và quyền lực. Tất cả các yếu tố ấy đều gắn liền với, nếu không muốn nói là châu tuần chung quanh, một thiết chế chính: nhà nước.
Ý niệm văn hóa chính trị đã được manh nha từ thời cổ đại Hy Lạp, với Plato và Aristotle, nhưng chỉ thực sự phát triển, thành một đề tài nghiên cứu riêng và là một trong những vấn đề trung tâm của việc phân tích chính trị từ cuối thập niên 1950 đến nay. Người ta thường gắn liền sự ra đời của thuật ngữ này với các công trình nghiên cứu của Gabriel Almond, một nhà chính trị học người Mỹ, tác giả bài tiểu luận “Comparative Political Systems” đăng trên tờ
*Journal of Politics*số 18 năm 1956 và đặc biệt, cuốn *The Civic Culture*xuất bản năm 1963.
Thời gian ở giữa hai tác phẩm này, nhiều học giả khác cũng tham gia vào cuộc tranh luận. Kết quả là chúng ta có vô số những cách nhìn khác nhau về ý niệm văn hóa chính trị. Với Almond, văn hóa chính trị là những định hướng – thái độ chính trị đặc biệt đối với hệ thống chính trị cũng như đối với vai trò của bản thân mình trong hệ thống ấy. Với Sidney Verba, nó là “hệ thống những niềm tin về kiểu mẫu của các thiết chế và sự tương tác chính trị.” Với Samuel Beer, hai vấn đề lớn liên quan đến văn hóa chính trị là: một, chính quyền nên được điều hành như thế nào; và hai, nó nên làm những gì. Và đằng sau hai vấn đề này là một số nguyên tắc chính liên quan đến giá trị, niềm tin và thái độ cảm xúc (emotional attitudes) của mọi thành viên trong cộng đồng. Roy Macridis tóm tắt: đó là những niềm tin được san sẻ và những luật lệ được chấp nhận một cách phổ biến. (1)
Mặc dù các định nghĩa trên sử dụng khá nhiều thuật ngữ tâm lý học, từ niềm tin đến thái độ, định hướng… các lý thuyết gia không dừng lại ở phạm vi tâm lý cá nhân: Đối tượng của văn hóa chính trị là tâm lý tập thể. Trong ý nghĩa đó, Almond và Verba xem văn hóa chính trị như một hệ thống chính trị được nội tâm hóa trong nhận thức, tình cảm và sự đánh giá của quần chúng; Ronald Inglehart xem văn hóa chính trị chính là khía cạnh chủ quan của các thiết chế xã hội; Harrison và Hungtington nhấn mạnh thêm: đó là những khía cạnh thuần túy chủ quan nằm dưới và chi phối cách suy nghĩ và hành xử của mọi người trong xã hội. Trong cuốn
*Political Culture*, Walter A. Rosenbaum chia văn hóa chính trị thành hai cấp độ: ở cấp độ cá nhân, nó tập trung ở khía cạnh tâm lý; và ở cấp độ hệ thống, nó tập trung vào sự định hướng tập thể (collective orientation). (2)
Có thể nói, trung tâm của văn hóa chính trị là vấn đề định hướng. Có ba cấp độ định hướng chính.
Một, về phương diện nhận thức, nó bao gồm những hiểu biết về hệ thống chính trị cũng như vai trò của các thành phần tham dự vào hệ thống chính trị ấy, từ giới cầm quyền đến các đại biểu cũng như cả vai trò của truyền thông.
Hai, về phương diện cảm xúc, nó phản ánh tình cảm của dân chúng đối với hệ thống chính trị, đối với những người tham gia vào hệ thống ấy cũng như đối với các hoạt động và các giá trị mà hệ thống ấy đại diện hoặc theo đuổi.
Ba, về phương diện đánh giá, nó bộc lộ quan hệ cá nhân của con người đối với hệ thống chính trị trong nước, từ đó, định hình mức độ tham gia, dưới hình thức này hoặc hình thức khác, vào cái hệ thống ấy.
Walter A. Rosenbaum, chi tiết hơn, chia sự định hướng ấy thành ba loại:
Định hướng về cấu trúc chính quyền, bao gồm hai khía cạnh: đối với thể chế và đối với các thành tựu của chính phủ.
Định hướng về các yếu tố khác trong hệ thống chính trị (ví dụ: bản sắc chính trị, sự tin tưởng trong lãnh vực chính trị và luật lệ trong sinh hoạt chính trị).
Định hướng về các hoạt động chính trị của bản thân mình (bao gồm thái độ và cách thức dấn thân cũng như ý thức về tính hiệu quả của sự dấn thân ấy) (3)
Cũng giống như văn hóa nói chung, ở tất cả các khía cạnh nêu trên, văn hóa chính trị đều có tính chất tập thể, đều được thụ đắc qua hệ thống giáo dục và tuyên truyền, và đều chịu ảnh hưởng của truyền thống. Dĩ nhiên văn hóa chính trị không phân bố đều đặn cho mọi người: mỗi cá nhân, bên cạnh những điểm chung, vẫn có thể khác biệt ở mức độ. Nhưng văn hóa chính trị vẫn là những gì, thứ nhất, chi phối cách suy nghĩ và những lựa chọn cũng như quyết định của mỗi người khi đối diện với các tình huống chính trị nào đó; và thứ hai, có thể nhìn thấy trong đời sống hàng ngày, ở các sinh hoạt chính trị bình thường hàng ngày.
Tìm hiểu về văn hóa chính trị Việt Nam hẳn chúng ta sẽ phát hiện ra lắm điều thú vị. Cho đến nay, đó vẫn còn là một đề tài mới. Một vùng đất còn hoang.
Chú thích:
Tìm hiểu về văn hóa chính trị Việt Nam hẳn chúng ta sẽ phát hiện ra lắm điều thú vị. Cho đến nay, đó vẫn còn là một đề tài mới. Một vùng đất còn hoang.
*******
Chú thích:
Xem luận án tiến sĩ của Kwang- Il Yoon, Political Culture of Individualism and Collectivism đệ trình tại The University of Michigan năm 2010. Đọc trên deepblue.lib.umich.edu/bitstream/2027.42/75827/1/kiyoon_1.pdf
Walter A. Rosenbaum (1975), Political Culture), London: Nelson, tr. 4.
Như trên, tr. 6-7.
**BÀI TRƯỚC :**
19.09.2012
Có hai câu hỏi những người quan tâm đến chính trị thế giới thường nêu lên: Tại sao có những nước giàu hoặc rất giàu, càng ngày càng giàu và có những nước khác lại cứ nghèo mãi, lúc nào cũng kham khổ và triền miên chịu đựng đói khát? Tại sao có những nước dân chủ, biết tôn trọng nhân quyền và có những nước cứ chìm đắm mãi trong họa độc tài?
Trả lời cho cả hai câu hỏi ấy, trước, giới nghiên cứu thường tập trung vào các khía cạnh như dân số (dân số phát triển quá nhanh trên một vùng đất nghèo nàn về tài nguyên); địa lý (đất đai cằn cỗi, tài nguyên thiên nhiên ít, khí hậu khắc nghiệt), kinh tế (không có vốn, việc phân phối tài sản không đồng đều, bao nhiêu tiền của đều bị giới lãnh đạo hoặc giàu có vơ vét hết) và xã hội (tình trạng mù chữ cao, thiếu các kỹ năng lao động cần thiết, hệ thống an sinh xã hội thấp), v.v. (1) Những cách giải thích ấy đều đúng. Nhưng lại bất cập. Gần đây, người ta chú ý đến một khía cạnh khác: văn hóa. Theo họ, chính văn hóa mới là yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến sự phát triển của mỗi quốc gia. Về vấn đề dân chủ, cũng vậy, trước, người ta giải thích bằng lý do kinh tế: dân chủ gắn liền với sự phát triển, như là kết quả của sự phát triển kinh tế; sau, người ta cũng lại chú ý đến yếu tố văn hóa: có những nền văn hóa thúc đẩy dân chủ, ngược lại, cũng có những nền văn hóa kiềm hãm hoặc loại trừ dân chủ.
Trong lời nói đầu cuốn
Cũng theo Huntington, vào đầu thập niên 1990, nhiều học giả khác, với những đề tài nghiên cứu khác nhau, cũng đi đến kết luận tương tự: tất cả đều tập trung vào văn hóa và xem văn hóa như một trong những yếu tố chính quyết định sự phát triển cả về phương diện kinh tế lẫn chính trị của các quốc gia trên thế giới.
Thật ra, không phải trước đây người ta không quan tâm đến văn hóa. Có. Ngay từ thập niên 1940 và 1950, nhiều học giả nổi tiếng như Margaret Mead, Ruth Benedict, David McClelland, Gabriel Almond, Sidney Verba, Lucian Pye và Martin Lipset đã xem văn hóa như một yếu tố nòng cốt để tìm hiểu xã hội và những sự phát triển về kinh tế cũng như về chính trị. Tuy nhiên, khuynh hướng này tự dưng nhạt và yếu hẳn trong mấy thập niên kế tiếp. Nó chỉ hồi sinh vào giữa thập niên 1980, chủ yếu với công trình nghiên cứu của Lawrence E. Harrison, “Kém phát triển là một tình trạng tâm thức – trường hợp châu Mỹ La Tinh” (Underdevelopment Is a State of Mind – The Latin American Case). Trong đó, ông chứng minh ở hầu hết các quốc gia châu Mỹ La Tinh, văn hóa là trở ngại đầu tiên của sự phát triển. Thoạt đầu, cuốn sách gây ra nhiều phản đối dữ dội. Tuy nhiên, về sau, dần dần người ta nhận ra cách phân tích của Harrison có nhiều sức thuyết phục. Từ đó, không những các nhà chính trị học mà rất nhiều học giả ở nhiều ngành khoa học xã hội khác nhau cũng đều quan tâm đến yếu tố văn hóa khi tìm cách giải thích các hiện tượng hiện đại hóa, dân chủ hóa, các chiến lược quân sự cũng như cách hành xử của các nhóm sắc tộc trên thế giới. Giới nghiên cứu gọi đó là “bước ngoặt văn hóa” (cultural turn) trong học thuật.
Trong bài “Sẽ có nhiều nước trở thành dân chủ?” (Will More Countries Become Democratic?) đăng trên tạp chí
Ở các nước theo Hồi giáo, dân chủ lại càng gặp khó khăn. Theo thống kê năm 1984, trong số 36 quốc gia Hồi giáo chiếm đa số, 21 quốc gia hoàn toàn không có tự do, 15 quốc gia tương đối tự do, và chỉ có một quốc gia duy nhất là thực sự tự do. Tương tự, phần lớn các quốc gia theo Nho giáo và Phật giáo đều độc tài, ngay cả ở những nơi kinh tế phát triển khá cao như Hàn Quốc, Đài Loan và Singapore. Tại sao có những sự khác biệt ấy? Theo Huntington, “cả hai khía cạnh học thuyết và cấu trúc của tôn giáo có thể có vai trò nhất định.”
Xin mở ngoặc ngay để nói thêm về nhận định trên của Huntington: Từ năm 1984, năm Huntington xuất bản bài báo trên, trên thế giới đã có một số thay đổi. Thứ nhất, số lượng các quốc gia Hồi giáo được dân chủ hóa không thay đổi mấy. Ngoài Thổ Nhĩ Kỳ (Turkey), chỉ có Indonesia là thực sự đang trong quá trình xây dựng dân chủ; còn ở các nước, ngay cả những quốc gia rất giàu có nhờ dầu lửa, dân chủ vẫn chỉ là một mơ ước. Thứ hai, ba quốc gia Nho giáo và Phật giáo được Huntington nhắc đến, Hàn Quốc, Đài Loan và Singapore, đều, với những mức độ khác nhau, đã được dân chủ hóa. Người ta giải thích hiện tượng này như sau: tiến trình dân chủ hóa ở đó xuất phát từ lý do kinh tế hơn là văn hóa. Nói cách khác, luận điểm chính của Huntington vẫn có giá trị: ảnh hưởng tiêu cực đối với dân chủ của Nho giáo ít hơn là Hồi giáo.
Vượt ra ngoài phạm vi tôn giáo, trong cuốn
Wolf Linder và Andre Bachtiger, trong bài “What drives democratisation in Asia and Africa”, sau khi so sánh tình hình chính trị ở nhiều quốc gia khác nhau, phần nào bác bỏ quan điểm ấy: Họ không tin là tính chất đa dạng về sắc tộc và ngôn ngữ cũng như vị thế nam quyền là những sự cản trở đối với tiến trình dân chủ hóa. Tuy nhiên, họ thừa nhận là tinh thần gia tộc là một trở ngại chính: nó đi ngược chiều với tinh thần dân chủ. Trong khi dân chủ dựa trên sự liên kết và tin cậy giữa các thành viên trong xã hội, tinh thần gia tộc lại muốn chỉ giới hạn điều đó trong phạm vi những người cùng máu mủ với nhau mà thôi (2).
Gần đây, nhiều nhà nghiên cứu cũng dùng văn hóa để giải thích con đường cách mạng dân chủ đầy gập ghềnh ở các nước Trung Đông và Bắc Phi trong năm 2011. Sau đó dân chúng ào ạt đổ xuống đường biểu tình làm sụp đổ hàng loạt các chế độ độc tài từng thống trị cả mấy chục năm, thoạt đầu, người ta ngỡ dân chủ đã xuất hiện và quyền tự do được tôn trọng. Nhưng một năm đã trôi qua, những biến động diễn ra tại các quốc gia ấy cho thấy dân chủ vẫn còn là một lý tưởng và một ước mơ xa vời.
Vời vợi.
***
Trả lời cho cả hai câu hỏi ấy, trước, giới nghiên cứu thường tập trung vào các khía cạnh như dân số (dân số phát triển quá nhanh trên một vùng đất nghèo nàn về tài nguyên); địa lý (đất đai cằn cỗi, tài nguyên thiên nhiên ít, khí hậu khắc nghiệt), kinh tế (không có vốn, việc phân phối tài sản không đồng đều, bao nhiêu tiền của đều bị giới lãnh đạo hoặc giàu có vơ vét hết) và xã hội (tình trạng mù chữ cao, thiếu các kỹ năng lao động cần thiết, hệ thống an sinh xã hội thấp), v.v. (1) Những cách giải thích ấy đều đúng. Nhưng lại bất cập. Gần đây, người ta chú ý đến một khía cạnh khác: văn hóa. Theo họ, chính văn hóa mới là yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến sự phát triển của mỗi quốc gia. Về vấn đề dân chủ, cũng vậy, trước, người ta giải thích bằng lý do kinh tế: dân chủ gắn liền với sự phát triển, như là kết quả của sự phát triển kinh tế; sau, người ta cũng lại chú ý đến yếu tố văn hóa: có những nền văn hóa thúc đẩy dân chủ, ngược lại, cũng có những nền văn hóa kiềm hãm hoặc loại trừ dân chủ.
Trong lời nói đầu cuốn
*Culture Matters: How Values Shape Human Progress*do Lawrence E. Harrison và Samuel P. Huntington biên tập (2000), Huntington kể, đầu thập niên 1990, ông tình cờ đọc được một số tài liệu về hai nước Ghana và Hàn Quốc. Trước đó mấy chục năm, vào thập niên 1960, hai quốc gia này giống nhau vô cùng. Cả hai đều có số tổng thu nhập trên đầu người ngang nhau, cơ cấu kinh tế với những ngành sản xuất và dịch vụ xã hội giống nhau. Cả hai cũng nhận được nguồn viện trợ từ nước ngoài như nhau. Vậy mà, ba mươi năm sau, Hàn Quốc trở thành quốc gia có nền kinh tế lớn hàng thứ 14 trên thế giới với những tổ hợp liên quốc gia, những ngành sản xuất đòi hỏi kỹ thuật cao cấp, có khả năng cạnh tranh với bất cứ một quốc gia tân tiến nào khác. Hơn nữa, về chính trị, Hàn Quốc cũng càng ngày càng dân chủ hóa, và tính chất dân chủ ấy cũng càng ngày càng ổn định, càng vững chắc. Trong khi đó, tình hình Ghana thì khác hẳn: thu nhập trên đầu người ở Ghana hiện nay chỉ bằng một phần mười lăm (1/15) của Hàn Quốc. Tại sao có sự khác biệt như vậy? Dĩ nhiên, có nhiều lý do, nhưng theo Huntington, lý do quan trọng nhất là văn hóa: Hàn Quốc đề cao sự cần cù, tinh thần kỷ luật, dám đầu tư, coi trọng giáo dục và tổ chức. Văn hóa Ghana, ngược lại, nhắm vào những giá trị khác.
Cũng theo Huntington, vào đầu thập niên 1990, nhiều học giả khác, với những đề tài nghiên cứu khác nhau, cũng đi đến kết luận tương tự: tất cả đều tập trung vào văn hóa và xem văn hóa như một trong những yếu tố chính quyết định sự phát triển cả về phương diện kinh tế lẫn chính trị của các quốc gia trên thế giới.
Thật ra, không phải trước đây người ta không quan tâm đến văn hóa. Có. Ngay từ thập niên 1940 và 1950, nhiều học giả nổi tiếng như Margaret Mead, Ruth Benedict, David McClelland, Gabriel Almond, Sidney Verba, Lucian Pye và Martin Lipset đã xem văn hóa như một yếu tố nòng cốt để tìm hiểu xã hội và những sự phát triển về kinh tế cũng như về chính trị. Tuy nhiên, khuynh hướng này tự dưng nhạt và yếu hẳn trong mấy thập niên kế tiếp. Nó chỉ hồi sinh vào giữa thập niên 1980, chủ yếu với công trình nghiên cứu của Lawrence E. Harrison, “Kém phát triển là một tình trạng tâm thức – trường hợp châu Mỹ La Tinh” (Underdevelopment Is a State of Mind – The Latin American Case). Trong đó, ông chứng minh ở hầu hết các quốc gia châu Mỹ La Tinh, văn hóa là trở ngại đầu tiên của sự phát triển. Thoạt đầu, cuốn sách gây ra nhiều phản đối dữ dội. Tuy nhiên, về sau, dần dần người ta nhận ra cách phân tích của Harrison có nhiều sức thuyết phục. Từ đó, không những các nhà chính trị học mà rất nhiều học giả ở nhiều ngành khoa học xã hội khác nhau cũng đều quan tâm đến yếu tố văn hóa khi tìm cách giải thích các hiện tượng hiện đại hóa, dân chủ hóa, các chiến lược quân sự cũng như cách hành xử của các nhóm sắc tộc trên thế giới. Giới nghiên cứu gọi đó là “bước ngoặt văn hóa” (cultural turn) trong học thuật.
Trong bài “Sẽ có nhiều nước trở thành dân chủ?” (Will More Countries Become Democratic?) đăng trên tạp chí
*Political Science Quarterly*, số 99, năm 1984, Huntington phân tích nhiều khía cạnh, trong đó có khía cạnh văn hóa như những tiền đề của dân chủ. Ông nhắc lại một nhận định đã được nhiều người nêu: tình hình dân chủ tương ứng với các tôn giáo lớn trên thế giới. Tất cả các quốc gia có nhiều người theo đạo Tin Lành (đặc biệt ở Mỹ và Âu châu, trừ Đông Đức) đều là nước dân chủ. Ở những nước theo đạo Công giáo, bức tranh dân chủ ít thuần nhất hơn: ở Âu châu, nói chung, những nước Công giáo dân chủ xuất hiện muộn hơn những nước theo đạo Tin Lành; ở châu Mỹ La Tinh, dân chủ càng xuất hiện muộn và thường đối diện với nhiều bất ổn.
Ở các nước theo Hồi giáo, dân chủ lại càng gặp khó khăn. Theo thống kê năm 1984, trong số 36 quốc gia Hồi giáo chiếm đa số, 21 quốc gia hoàn toàn không có tự do, 15 quốc gia tương đối tự do, và chỉ có một quốc gia duy nhất là thực sự tự do. Tương tự, phần lớn các quốc gia theo Nho giáo và Phật giáo đều độc tài, ngay cả ở những nơi kinh tế phát triển khá cao như Hàn Quốc, Đài Loan và Singapore. Tại sao có những sự khác biệt ấy? Theo Huntington, “cả hai khía cạnh học thuyết và cấu trúc của tôn giáo có thể có vai trò nhất định.”
Xin mở ngoặc ngay để nói thêm về nhận định trên của Huntington: Từ năm 1984, năm Huntington xuất bản bài báo trên, trên thế giới đã có một số thay đổi. Thứ nhất, số lượng các quốc gia Hồi giáo được dân chủ hóa không thay đổi mấy. Ngoài Thổ Nhĩ Kỳ (Turkey), chỉ có Indonesia là thực sự đang trong quá trình xây dựng dân chủ; còn ở các nước, ngay cả những quốc gia rất giàu có nhờ dầu lửa, dân chủ vẫn chỉ là một mơ ước. Thứ hai, ba quốc gia Nho giáo và Phật giáo được Huntington nhắc đến, Hàn Quốc, Đài Loan và Singapore, đều, với những mức độ khác nhau, đã được dân chủ hóa. Người ta giải thích hiện tượng này như sau: tiến trình dân chủ hóa ở đó xuất phát từ lý do kinh tế hơn là văn hóa. Nói cách khác, luận điểm chính của Huntington vẫn có giá trị: ảnh hưởng tiêu cực đối với dân chủ của Nho giáo ít hơn là Hồi giáo.
Vượt ra ngoài phạm vi tôn giáo, trong cuốn
*Atlas of Pre-colonial Society*(1999), Hans-Peter Muller nêu lên ba yếu tố văn hóa ảnh hưởng đến tiến trình dân chủ hóa: tính chất đa dạng về ngôn ngữ và sắc tộc, hệ thống gia đình và gia tộc, và ưu thế của nam quyền. Nói chung, quốc gia nào càng có nhiều sắc tộc và nhiều ngôn ngữ càng khó giao tiếp với nhau, do đó, những điểm chung trong quan niệm về giá trị giữa các công dân càng ít; hậu quả là nền pháp trị càng bấp bênh, cơ sở để xây dựng một xã hội dân sự và dân chủ càng hiếm hoi. Về vai trò của gia đình và gia tộc cũng vậy: ở quốc gia nào chế độ đại gia đình càng mạnh và càng phổ biến, sự liên kết và tin cậy giữa các thành viên ngoài gia đình và gia tộc càng trở thành khó khăn, sự phát triển của dân chủ, do đó, cũng sẽ càng chậm. Về vai trò của nam giới cũng vậy nữa: ở đâu nam quyền càng thống trị, người ta càng tìm cách củng cố cơ chế chính trị có lợi nhất cho họ, nghĩa là loại trừ phụ nữ và phản dân chủ.
Wolf Linder và Andre Bachtiger, trong bài “What drives democratisation in Asia and Africa”, sau khi so sánh tình hình chính trị ở nhiều quốc gia khác nhau, phần nào bác bỏ quan điểm ấy: Họ không tin là tính chất đa dạng về sắc tộc và ngôn ngữ cũng như vị thế nam quyền là những sự cản trở đối với tiến trình dân chủ hóa. Tuy nhiên, họ thừa nhận là tinh thần gia tộc là một trở ngại chính: nó đi ngược chiều với tinh thần dân chủ. Trong khi dân chủ dựa trên sự liên kết và tin cậy giữa các thành viên trong xã hội, tinh thần gia tộc lại muốn chỉ giới hạn điều đó trong phạm vi những người cùng máu mủ với nhau mà thôi (2).
Gần đây, nhiều nhà nghiên cứu cũng dùng văn hóa để giải thích con đường cách mạng dân chủ đầy gập ghềnh ở các nước Trung Đông và Bắc Phi trong năm 2011. Sau đó dân chúng ào ạt đổ xuống đường biểu tình làm sụp đổ hàng loạt các chế độ độc tài từng thống trị cả mấy chục năm, thoạt đầu, người ta ngỡ dân chủ đã xuất hiện và quyền tự do được tôn trọng. Nhưng một năm đã trôi qua, những biến động diễn ra tại các quốc gia ấy cho thấy dân chủ vẫn còn là một lý tưởng và một ước mơ xa vời.
Vời vợi.
***
Chú thích:
Lawrence E. Harrison (2006),
*Developing Cultures – Case Studies*, Hoboken: Routledge, tr. 253.
Đăng trên
*European Journal of Political Research*, số 44, năm 2005, tr. 861-880. ** Blog của Tiến sĩ Nguyễn Hưng Quốc là blog cá nhân. Các bài viết trên blog được đăng tải với sự đồng ý của Ðài VOA nhưng không phản ánh quan điểm hay lập trường của Chính phủ Hoa Kỳ.*
## No comments:
## Post a Comment

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Cache-Control: private, max-age=0

X-Content-Type-Options: nosniff

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Server: GSE

Vary: Accept-Encoding


markdown:
(Chỗ yếu kém và sức bật của các chế độ độc tài Trung Đông)
**Jack A. Goldstone**, *Foreign Affairs*, số tháng Năm/tháng Sáu, 2011 **Trần Ngọc Cư** dịch
| |
Cứ cho là việc điều hành quốc gia của các thủ lĩnh độc tài tại Trung Đông là khác hẳn với các chế độ “dân chủ ngàn lần hơn”. Nhưng những vấn đề kinh tế - xã hội mà họ đang đối phó sao lại thấy quen quen: vật giá leo thang phi mã, khoảng cách giàu nghèo mở rộng hoang hoác, nạn tham nhũng hoành hành thô bạo, số người trẻ thất nghiệp rất lớn, nền kinh tế không tạo đủ công ăn việc làm cho hàng hàng lớp lớp sinh viên tốt nghiệp đại học… Bài tiểu luận sau đây nêu bật những vấn đề này như là một thứ nhiên liệu nhen nhúm các cuộc cách mạng tại Trung Đông, đã và đang diễn ra. Nhưng tác giả, Giáo sư Jack A. Goldstone, đã thận trọng cảnh báo rằng các phản ứng cực đoan từ các cuộc cách mạng có thể làm tổn thương tiến trình dân chủ hoặc có thể đưa đến chiến tranh.
Thiết tưởng, những nỗ lực nhằm từng bước xây dựng một xã hội dân sự vững chắc là con đường dẫn đến dân chủ an toàn hơn.
Làn sóng cách mạng tràn qua Trung Đông có sự giống nhau rõ nét với các địa chấn chính trị quá khứ. Cũng như tại châu Âu năm 1848, giá thực phẩm gia tăng và tỉ lệ thất nghiệp quá cao đã thúc đẩy các cuộc biểu tình phản đối của dân chúng từ Morocco đến Oman. Cũng như tại Đông Âu và Liên Xô năm 1989, sự thất vọng đối với các chế độ chính trị khép kín, tham nhũng, và ù lì đã đưa đến sự đào ngũ của các giới tinh anh và sự sụp đổ của các chế độ đã một thời rất quyền lực tại Tunisia, Ai Cập, và có lẽ cả Lybia. Nhưng các cuộc cách mạng 1848 và 1989 không thực sự là trường hợp tương đồng với những biến cố chính trị tại Trung Đông trong mùa đông vừa qua. Các cuộc cách mạng năm 1848 tìm cách lật đổ các chế độ quân chủ lâu đời, và các cuộc cách mạng năm 1989 có mục đích lật đổ các chính phủ cộng sản. Các cuộc cách mạng năm 2011 đang chống lại một đối tượng hoàn toàn khác biệt: những chế độ độc tài “do cá nhân lãnh đạo” (sultanistic dictatorships). Bề ngoài, các chế độ này thường có vẻ không có gì lay chuyển được, nhưng thực chất là rất sơ hở, vì chính những sách lược mà chúng sử dụng để duy trì quyền lực làm cho chúng dễ vỡ vụn và thiếu sức bật. Mặc dù các cuộc biểu tình của dân chúng đã làm rung chuyển phần lớn Trung Đông, nhưng cho đến nay hai cuộc cách mạng thành công duy nhất, cách mạng Tunisia và cách mạng Ai Cập, đã nhắm vào các thủ lĩnh độc đài hiện đại (modern sultans) – điều này không phải là một sự trùng hợp tình cờ.
Để cho một cuộc cách mạng thành công, cần phải hội đủ một số yếu tố. Một là, Chính phủ phải tỏ ra bất công và bất lực hết phương cứu chữa, đến mức độ bị đa số dân chúng coi như là một mối nguy cho tiền đồ đất nước; hai là, các giới tinh anh (nhất là trong quân đội) phải bất mãn với Nhà nước và không còn thiết tha bảo vệ chế độ; ba là, một bộ phận dân chúng có cơ sở rộng lớn, bao gồm các nhóm sắc tộc và tôn giáo và các tầng lớp xã hội - kinh tế, phải được huy động; và bốn là, các thế lực quốc tế hoặc phải từ chối can thiệp để bảo vệ Chính phủ đang bị chống đối hoặc phải kềm hãm không cho nó sử dụng vũ lực tối đa để tự bảo vệ mình.
Các cuộc cách mạng ít khi thành công vì ít khi hội đủ những điều kiện nói trên. Đặc biệt, đây là trường hợp liên quan các chế độ quân chủ lâu đời và các Nhà nước độc đảng, nơi mà lãnh đạo của chế độ thường có thể duy trì sự hậu thuẫn của quần chúng (popular support) bằng cách kêu gọi phải tôn trọng truyền thống quân chủ hay chủ nghĩa dân tộc. Các giới tinh anh, tầng lớp thường trở nên giàu có nhờ ân sủng của các Chính phủ này, chỉ sẽ từ bỏ chế độ nếu hoàn cảnh của họ hoặc ý thức hệ của giới lãnh đạo thay đổi quyết liệt. Và gần như trong tất cả các trường hợp, việc huy động một lực lượng quần chúng có cơ sở rộng lớn là khó thực hiện vì việc này đòi hỏi phải liên kết các lợi ích khác biệt nhau của dân nghèo thành thị và nông thôn, của giai cấp trung lưu, sinh viên, giới chuyên gia, và các nhóm sắc tộc hay tôn giáo. Lịch sử có đầy dẫy những phong trào sinh viên, những cuộc đình công của công nhân, và những cuộc nổi dậy của nông dân bị dập tắt vì chúng vẫn chỉ là cuộc nổi dậy của một nhóm, chứ không phải là những liên minh rộng lớn. Rốt cuộc, các quốc gia bên ngoài thường can thiệp để hà hơi tiếp sức cho các nhà lãnh đạo đang lâm nguy với mục đích ổn định một hệ thống quốc tế [hệ thống này có thể chỉ là vùng ảnh hưởng của một bá quyền, ND].
Tuy nhiên một loại chế độ độc tài khác tỏ ra sơ hở hơn hai loại độc tài vừa nói; nó ít khi giữ được quyền lực kéo dài hơn một thế hệ: đó là chế độc độc tài cá nhân (the sultanistic regime). Những Chính phủ loại này ra đời khi một nhà lãnh đạo quốc gia bành trướng quyền lực cá nhân của mình bất chấp các định chế hình thức (formal institutions). Các nhà độc tài cá nhân [còn gọi là thủ lĩnh độc tài] không dựa vào một ý thức hệ nào cả và chỉ có một mục đích duy nhất là duy trì quyền lực cá nhân. Họ có thể duy trì một vài mặt hình thức của thể chế dân chủ – như bầu cử, chế độ đa đảng, một Quốc hội, hay một Hiến pháp – nhưng họ dẫm đạp lên các định chế này khi cai trị đất nước bằng cách đưa các người ủng hộ ngoan ngoãn vào các địa vị then chốt và đôi khi bằng cách tuyên bố tình trạng khẩn trương, một hành động mà họ biện minh bằng cách đánh thức nỗi sợ hãi của người dân về hiểm họa “thù trong giặc ngoài”.
Nhưng bên trong hậu trường, các lãnh tụ độc tài thường tích lũy những khối tài sản to lớn, mà họ có thể sử dụng để mua chuộc lòng trung thành của những người ủng hộ và trừng phạt những kẻ chống đối. Vì họ cần có nguồn lực để vận hành guồng máy bảo trợ hay chế độ ô dù (patronage machine) của mình, nên thông thường các nhà độc tài cũng chủ trương phát triển kinh tế, xuyên qua tiến trình công nghiệp hóa, xuất khẩu hàng hóa, và chương trình giáo dục. Họ cũng tìm cách thiết lập quan hệ với nước ngoài, hứa hẹn ổn định chính trị để đổi lấy ngoại viện và đầu tư. Dù tiền nước ngoài chảy vào trong nước bằng cách nào đi nữa, phần lớn của cải đó sẽ được chuyển thành tài sản của nhà độc tài và giới thân cận của ông ta.
Các thủ lĩnh độc tài hiện đại này kiểm soát các giới tinh anh trong quân đội quốc gia bằng cách chia rẽ họ. Thông thường, các lực lượng an ninh được đặt dưới nhiều bộ chỉ huy riêng biệt (bộ binh, không quân, cảnh sát, tình báo) – mỗi bộ chỉ huy phải báo cáo trực tiếp với thủ lĩnh quốc gia. Vị thủ lĩnh này nắm độc quyền việc giao tiếp giữa các bộ chỉ huy, giữa quân sự và dân sự, và với các Chính phủ nước ngoài, một lề lối khiến các thủ lĩnh độc tài trở thành thiết yếu cho việc phối hợp các lực lượng an ninh cũng như phân phối ngoại viện và đầu tư. Để gia tăng nỗi sợ hãi rằng ngoại viện và việc phối hợp các lực lượng chính trị sẽ biến mất nếu không có sự hiện diện của mình, các thủ lĩnh độc tài thường tránh chỉ định người kế vị trong tương lai.
Để làm cho quần chúng mất ý thức chính trị (depoliticized) và thiếu tổ chức, các thủ lĩnh độc tài kiểm soát các cuộc bầu cử và các đảng phái chính trị và mua chuộc dân chúng bằng chế độ bao cấp các nhu yếu phẩm như điện, xăng, và thực phẩm. Khi được kết hợp với các biện pháp như theo dõi hành vi của người dân, kiểm soát phương tiện truyền thông và hù dọa, những nỗ lực này thường đảm bảo được rằng người dân thiếu kết hợp và trở nên thụ động.
Bằng cách đi theo mô thức này, trên khắp thế giới, các thủ lĩnh độc tài khôn khéo về mặt chính trị đã có thể tích lũy những tài sản kếch xù và tập trung quyền lực cao độ. Những thủ lĩnh nổi tiếng nhất trong lịch sử gần đây là Porfirio Díaz tại Mexico, Mohammad Reza Shah Pahlavi tại Iran, triều đại Somoza tại Nicaragua, triều đại Duvalier tại Haiti, Ferdinand Marcos tại Philippines, và Suharto tại Indonesia.
Nhưng như tất cả thủ lĩnh độc tài kể trên đều biết, và như thế hệ độc tài hiện đại gồm các thủ lĩnh tại Trung Đông – như Bashar al-Assad tại Syria, Omar al-Bashir tại Sudan, Zine el-Abidine Ben Ali tại Tunisia, Hosni Mubarak tại Ai Cập, Muammar al-Qaddafi tại Libya, và Ali Abdullah Saleh tại Yemen – đã nhận thấy, quyền lực một khi được tập trung quá đáng thì có thể khó mà bám giữ trong tay.
**Những con hổ giấy**
Mặc dù có đủ thứ mưu mô nhằm củng cố quyền lực, các chế độ độc tài cá nhân có những sơ hở nội tại, và những yếu kém này chỉ gia tăng theo thời gian. Các thủ lĩnh độc tài phải cẩn trọng tạo ra một sự quân bình giữa việc làm giàu cho bản thân và việc tưởng thưởng cho giới tinh anh: nếu nhà lãnh đạo chỉ biết thụ hưởng một mình và bỏ quên giới tinh anh, thì động lực chủ yếu để giới tinh anh hậu thuẫn chế độ sẽ biến mất. Nhưng khi các thủ lĩnh độc tài cảm thấy quyền lực của mình là quá vững chắc và tự cho mình là không thể thiếu, sự tham ô của họ thường trở nên táo tợn hơn và tập trung vào một giới thân cận nhỏ bé. Khi thủ lĩnh độc tài chiếm độc quyền nhận viện trợ và đầu tư nước ngoài hoặc trở nên quá hữu hảo với các Chính phủ bị lên án, ông ta có thể gây thêm bất mãn cho giới tinh anh và dân chúng hơn nữa.
Đồng thời, khi nền kinh tế tăng trưởng và giáo dục được nới rộng dưới quyền cai trị của vị thủ lĩnh độc tài, số người có cao vọng và nhạy cảm đối với việc công an theo dõi đời tư và lạm dụng quyền hành cũng gia tăng. Và nếu dân số cả nước gia tăng nhanh chóng trong khi phần lớn thành quả kinh tế bị giới chức quyền ở chóp bu chiếm làm của riêng, thì tình trạng bất công và nạn thất nghiệp cũng gia tăng nhanh chóng. Khi những chi phí của việc bao cấp và những chương trình khác mà chế độ sử dụng để xoa dịu lòng dân tăng cao, thì chính việc ban phát ân huệ để làm dân chúng chúng mất ý thức chính trị lại gia tăng sức ép lên chế độ. Nếu các cuộc biểu tình chống đối bắt đầu nổi lên, các thủ lĩnh độc tài có thể đưa ra các cải cách hay nới rộng quyền lợi của chế độ bảo trợ – như Marcos đã làm tại Philippines năm 1984 để chặn đứng sự phẫn nộ của dân chúng đang gia tăng. Tuy nhiên, như Marcos đã nhận ra năm 1986, những hình thức dụ khị này thường trở nên vô hiệu một khi dân chúng đã bắt đầu đòi hỏi chấm dứt chế độ của vị thủ lĩnh độc tài.
Những yếu kém của các chế độ độc tài cá nhân được phóng lớn khi vị thủ lĩnh đến tuổi già và vấn đề kế vị trở nên gay gắt hơn. Các thủ lĩnh độc tài đôi khi chuyển giao được quyền lãnh đạo cho người trẻ tuổi hơn trong gia đình. Điều này chỉ có thể thực hiện khi Chính phủ còn hoạt động hữu hiệu và duy trì được hậu thuẫn của giới tinh anh (như tại Syria năm 2000, khi Tổng thống Hafez al-Assad trao quyền bính cho con trai mình là Bashar) hoặc khi một quốc gia khác yểm trợ cho chế độ (như tại Iran năm 1941, khi các Chính phủ phương Tây hậu thuẫn việc truyền ngôi của vua Reza Shah cho con trai là Mohammad Reza Pahlavi). Nếu sự tham ô của chế độ đã gây căm phẫn cho các tầng lớp tinh anh của đất nước, thì giới này có thể quay lại chống chế độ và cố gắng chặn đứng việc truyền ngôi, tìm cách giành lại quyền kiểm soát quốc gia (đây là những gì đã diễn ra tại Indonesia vào cuối thập niên 1990 khi cuộc khủng hoảng tài chính châu Á giáng một đòn nặng nề cho bộ máy bảo trợ của Suharto).
Chính việc vị thủ lĩnh tự coi mình là cực kỳ thiết yếu cho quốc gia (indispensability) cũng là một cản trở cho việc chuyển giao quyền hành êm đẹp. Hầu hết các Bộ trưởng và các quan chức cấp cao khác đã gắn liền với người đứng đầu Chính phủ quá sâu đậm nên không thể ở lại chức vụ sau khi vị thủ lĩnh bị lật đổ. Trường hợp điển hình là, vào năm 1978 vua Iran mưu toan tránh một cuộc cách mạng bằng cách thay thế vị Thủ tướng của mình, là Shahpur Bakhtiar, và đích thân lãnh đạo Chính phủ nhưng kế hoạch này không có hiệu quả. Toàn bộ chế độ bị sụp đổ vào năm sau. Rốt cuộc, những động thái như vậy vừa không thỏa mãn những đòi hỏi của các lực lượng quần chúng đã được huy động để tìm kiếm một sự thay đồi kinh tế và chính trị to lớn, vừa không thoả mãn nguyện vọng của tầng lớp chuyên gia thành thị đã xuống đường đòi tham dự vào việc kiểm soát Nhà nước.
Rồi phải xét đến đến các lực lượng an ninh. Bằng cách chia rẽ cơ cấu chỉ huy của họ, vị thủ lĩnh độc tài có thể giảm bớt mối đe dọa do các lực lượng này đặt ra. Nhưng chiến lược này cũng có thể làm cho các lực lượng an ninh dễ có khuynh hướng đào ngũ trong trường hợp có những cuộc biểu tình đông đảo. Sự thiếu thống nhất dẫn đến tình trạnh bè phái trong nội bộ các ngành an ninh; đồng thời, sự kiện chế độ không được củng cố bằng một ý thức hệ hợp lòng dân hoặc bằng các định chế độc lập nói lên một điều chắc chắn rằng quân đội sẽ thiếu động lực để đàn áp các cuộc biểu tình. Nhiều thành phần trong quân đội có thể đi đến quyết định là họ có thể phục vụ lợi ích quốc gia tốt hơn bằng cách thay đổi chế độ. Chỉ cần một phần của quân lực bỏ ngũ để theo cách mạng – như đã xảy ra dưới thời Díaz, quốc vương Iran, Marcos, và Suharto – là Chính phủ có thể rã rệu nhanh chóng đến độ gây sửng sốt cho mọi người. Cuối cùng, người thủ lĩnh ngớ ngẩn, vẫn còn tin vào vai trò thiết yếu và địa vị vững chắc của mình, bỗng nhiên thấy mình bị cô lập và mất hết quyền hành.
Người ta thường chỉ phát hiện được mức độ yếu kém của vị thủ lĩnh độc tài một thời gian sau khi ông đã bị lật đổ (in retrospect). Mặc dù thật là dễ dàng để nhận ra các quốc gia có mức độ cao về tham nhũng, thất nghiệp, và độc tài cá nhân, nhưng mức độ chống đối mà các giới tinh anh dành cho chế độ và khả năng quân đội sẽ theo phe cách mạng thường chỉ trở nên rõ nét vào thời điểm các cuộc biểu tình chống đối bắt đầu diễn ra trên qui mô lớn. Dẫu sao, giới tinh anh và các tướng tá trong quân đội có đủ mọi lý do để che giấu tình cảm đích thực của mình cho đến một giờ phút nghiêm trọng nào đó, và người ta không thể biết được sự khiêu khích nào sẽ dẫn đến việc huy động một lực lượng quần chúng rộng lớn, không còn mang tính địa phương. Do đó, sự sụp đổ nhanh chóng của các chế độ độc tài cá nhân thường diễn ra như một cú sốc.
Hẳn nhiên, trong vài trường hợp, quân đội không tức khắc bỏ ngũ để đi theo phe nổi dậy. Tại Nicaragua vào đầu thập niên 1970, chẳng hạn, Anastasio Somoza Debayle đã sử dụng được binh lính trung thành thuộc tổ chức Vệ binh Quốc gia Nicaragua để dập tắt cuộc nổi dậy chống ông ta. Nhưng thậm chí khi chế độ có thể dựa vào một số binh chủng trung thành trong quân đội, ít khi nó có thể tồn tại lâu dài. Nó chỉ rệu rã chậm hơn mà thôi, với sự đổ máu đáng kể hay thậm chí nội chiến diễn ra trong quá trình tan rã của chế độ. Thành công của Somoza năm 1975 không kéo dài; sự hung bạo ngày một gia tăng của ông và nạn tham nhũng đã đưa đến một cuộc nổi dậy thậm chí còn rộng lớn hơn vào những năm sau đó. Sau một vài trận giao tranh kịch liệt, ngay cả những binh lính trung thành trước đây cũng bỏ ngũ, Somoza trốn chạy ra nước ngoài năm 1979.
Sức ép quốc tế cũng có thể xoay chuyển tình thế. Ngọn đòn làm dứt điểm chế độ Marcos là việc Mỹ hoàn toàn rút lui hậu thuẫn sau khi Marcos tuyên bố đắc cử một cách đáng nghi ngờ trong cuộc bầu cử Tổng thống năm 1986. Một khi Mỹ đã dứt khoát từ bỏ chế độ Marcos, những người hậu thuẫn còn lại của ông liền chấm dứt chiến đấu, và cuộc cách mạng bất bạo động, mệnh danh là Sức mạnh Nhân dân, đã đẩy ông vào cuộc sống lưu vong.
**Làm rung chuyển thành trì độc tài**
Những cuộc cách mạng diễn ra khắp Trung Đông tiêu biểu cho sự suy sụp của các chế độ độc tài cá nhân ngày một tham nhũng. Mặc dù kinh tế khắp vùng đã tăng trưởng trong những năm vừa qua, nhưng thành quả không đến với đại đa số dân chúng, mà lại tích lũy trong tay một thiểu số giàu có. Có nguồn tin cho rằng Mubarak và gia đình của ông đã xây đắp được một gia tài trị giá từ 40 đến 70 tỉ đôla. Người ta tin rằng 39 quan chức Chính phủ và các doanh nhân thân cận với Gamal, con trai của Mubarak, đã tạo ra những gia tài trung bình hơn 1 tỉ đôla mỗi người. Tại Tunisia, một điện văn ngoại giao năm 2008 của Mỹ, bị tiết lộ bởi Web site báo động WikiLeaks, ghi nhận nạn tham nhũng tăng vọt, cảnh báo rằng gia đình Ben Ali đang trở nên những tay bóc lột khiến cho việc đầu tư và nỗ lực tạo công ăn việc làm bị bóp nghẹt và rằng sự phô trương của gia đình này đang gây phẫn nộ khắp nơi.
Những khối dân số đang gia tăng nhanh chóng và đang đổ dồn về các thành thị Trung Đông là nạn nhân của đồng lương rẻ mạt và giá thực phẩm gia tăng 32% nội trong năm ngoái, theo thống kê của Tổ chức Lương Nông LHQ. Không phải chỉ có vật giá leo thang, hay kinh tế thiếu tăng trưởng, đã nhen nhúm các cuộc cách mạng; mà chính là do sự dai dẳng kéo dài một tình trạng đói nghèo đều khắp và vô phương cứu chữa giữa cảnh giàu sang xa hoa ngày một gia tăng của một thiểu số.
Bất mãn xã hội cũng được nhen nhúm bởi nạn thất nghiệp tăng cao, một phần phát sinh từ sự gia tăng đột biến của dân số trẻ trong thế giới Á rập. Tỉ lệ bách phân của thanh niên – những người trong lứa tuổi 15-29 so với toàn thể dân số trên 15 tuổi – nằm trong khoảng 38% tại Bahrain và Tunisia đến trên 50% tại Yemen (so với 26% tại Mỹ). Không những tỉ lệ dân số trẻ tại Trung Đông là cực kỳ cao, nhưng dân số trẻ đã gia tăng nhanh chóng qua một quãng thời gian ngắn ngủi. Từ năm 1990, số thanh niên trong lứa tuổi 15-29 đã gia tăng 50% tại Libya và Tunisia, 65% tại Ai Cập, và 125% tại Yemen.
Nhờ những chính sách hiện đại hóa của các Chính phủ độc tài cá nhân này, nhiều thanh niên đã có thể tiếp tục lên đại học, đặc biệt trong những năm gần đây. Thật vậy, số sinh viên đăng ký vào đại học đã tăng vọt khắp vùng trong mấy thập kỷ qua, tăng hơn gấp ba tại Tunisia, tăng gấp bốn tại Ai Cập, và tăng gấp mười tại Libya.
Thật là khó khăn, nếu không nói là bất khả thi, cho bất cứ một Chính phủ nào muốn tạo đủ công ăn việc làm để theo kịp đà gia tăng sĩ số sinh viên nói trên. Đối với các chế độ độc tài cá nhân, vấn đề này là cực kỳ khó quản lý. Như một phần trong chiến lược bảo trợ của mình, Ben Ali và Mubarak từ lâu đã cung ứng trợ cấp Nhà nước cho công nhân và các gia đình qua những chương trình như Quĩ Nhân dụng Quốc gia Tunisia (National Employment Fund) – một cơ quan dạy nghề, tạo công việc, và cho vay vốn – và chính sách bảo đảm việc làm cho sinh viên tốt nghiệp tại Ai Cập. Nhưng những mạng lưới an toàn này bị tháo gỡ dần dần trong thập kỷ vừa qua vì mục đích giảm chi. Ngoài ra, chương trình dạy nghề thì yếu kém, mà việc tuyển dụng nhân viên vào các doanh nghiệp tư cũng như công sở đều bị kiểm soát chặt chẽ bởi những người có móc nối với chế độ. Tình trạng này dẫn đến nạn thất nghiệp rất nghiêm trọng khắp Trung Đông: tỉ lệ thất nghiệp toàn vùng lên đến 23%, hay gấp đôi tỉ lệ thất nghiệp trung bình toàn cầu vào năm 2009. Hơn thế nữa, nạn thất nghiệp giữa thành phần có học vấn thậm chí còn tồi tệ hơn nữa: tại Ai Cập những người tốt nghiệp đại học có khả năng thất nghiệp gấp 10 lần so với những người chỉ có trình độ tiểu học.
Trong nhiều nền kinh tế đang phát triển, khu vực kinh doanh không chính thức cung ứng một lối thoát cho người thất nghiệp. Tuy vậy, các thủ lĩnh độc tài tại Trung Đông cũng gây lắm khó khăn cho ngay cả loại sinh hoạt này. Dẫu sao, những cuộc biểu tình phản đối đã được châm ngòi bằng ngọn lửa tự thiêu của Mohamed Bouazizi, một thanh niên Tunisia 26 tuổi không kiếm được việc làm thích hợp với bằng cấp và chỉ có một quầy hàng bán trái cây trên xe đẩy mà cũng bị công an tịch thu. Qua bao nhiêu năm nay, thanh niên có học vấn và công nhân tại Tunisia và Ai Cập đã tổ chức nhiều cuộc biểu tình và đình công địa phương để kêu gọi lãnh đạo quan tâm đến nạn thất nhiệp cao, đồng lương thấp, công an sách nhiễu, và nạn tham nhũng Nhà nước. Lần này, các cuộc biểu tình của họ được kết hợp và lan sang các thành phần dân chúng khác.
Việc thu tóm của cải và tham nhũng trắng trợn của những chế độ này ngày càng xúc phạm giới quân nhân. Ben Ali và Mubarak xuất thân từ binh nghiệp; thật vậy, kể từ năm 1952 Ai Cập luôn được các cựu sĩ quan cai trị. Nhưng trong cả hai nước, giới quân nhân bắt đầu thấy tư thế của mình bị sa sút. Các vị chỉ huy quân đội Ai Cập dù có kiểm soát một số doanh nghiệp địa phương, nhưng họ rất căm ghét Gamal Mubarak, người được coi như là Thái tử của Hosni Mubarak. Là một Giám đốc ngân hàng, Gamal thích tạo thanh thế cho mình xuyên qua những người thân tín trong thương trường và chính trường hơn là dựa vào quân đội, và những người có móc nối với ông ta đã thu được những lợi nhuận kếch sù từ các công ty độc quyền của Chính phủ và các hợp đồng với những nhà đầu tư nước ngoài. Tại Tunisia, Ben Ali đã giữ khoảng cách với giới quân nhân để đảm bảo rằng họ không nuôi tham vọng chính trị. Nhưng ông ta lại để cho vợ và thân quyến của bà ta tống tiền các doanh nhân Tunisia và xây nhiều lâu đài trên bờ biển. Tại cả hai nước, sự căm phẫn của giới quân nhân đã khiến quân đội ít có khả năng đàn áp các cuộc biểu tình có đông đảo quần chúng tham dự; sĩ quan và binh lính không chịu giết hại đồng bào mình chỉ để bảo vệ quyền lực của những gia đình Ben Ali và Mubarak cùng những kẻ thân tín của họ.
Một sự đào ngũ tương tự của nhiều bộ phận trong quân đội Libya đã dẫn đến việc Qaddafi nhanh chóng mất nhiều vùng lãnh thổ to lớn. Tuy nhiên, vào lúc tôi viết bài này, việc Qaddafi dùng lính đánh thuê và lợi dụng lòng trung thành của một số bộ tộc đã ngăn chặn được sự sụp đổ của ông ta. Và tại Yemen, Saleh còn cầm cự được, dù khá mong manh, là nhờ ngoại viện Mỹ đã cung cấp để hỗ trợ ông trong nỗ lực chống quân khủng bố Hồi giáo. Tuy nhiên, nếu phe chống đối biết đoàn kết, như họ có vẻ đang làm điều này, và Hoa Kỳ đâm ra do dự trong việc hậu thuẫn chế độ đàn áp của ông, Saleh có thể là thủ lĩnh độc tài sẽ sụp đổ tiếp theo.
**Những giới hạn của cách mạng**
Vào thời điểm của bài viết này, Sudan và Syria, là hai nước cũng có thủ lĩnh độc tài tại Trung Đông, nhưng chưa kinh qua những cuộc biểu tình lớn của dân chúng. Tuy nhiên hành vi tham ô và thu tóm của cải của Tổng thống Bashir tại Khartoun đã trở nên táo tợn. Một trong những biện minh lịch sử của chế độ Bashir – duy trì sự thống nhất đất nước dưới quyền kiểm soát của miền Bắc – đã biến mất gần đây do kết quả của cuộc bầu phiếu tại Sudan vào tháng Giêng 2011 khi miền Nam đòi độc lập. Tại Syria, cho đến nay Assad vẫn giữ được sự hậu thuẫn mang tính dân tộc chủ nghĩa nhờ chính sách cứng rắn đối với Israel và Li-Băng. Assad vẫn duy trì các chương trình to lớn nhằm tạo công ăn việc làm, những chương trình làm cho người dân Syria trở nên thụ động trong mấy thập kỷ qua, nhưng ông không có một cơ sở hậu thuẫn quần chúng và phải lệ thuộc vào một nhóm thượng lưu nhỏ bé, mà sự tham ô của họ ngày càng gây nhiều tai tiếng. Mặc dù khó nói được hậu thuẫn của giới tinh anh và quân đội dành cho Bashir và Assad vững vàng như thế nào, nhưng cả hai chế độ chắc thậm chí yếu hơn bề nổi của chúng và có thể sụp đổ nhanh chóng khi đối đầu với những cuộc chống đối có cơ sở rộng lớn.
Các chế độ quân chủ trong vùng có khả năng giữ được quyền hành hơn. Chẳng phải vì những chế độ này không đối diện với những đòi hỏi đổi mới. Thật ra, Morocco, Jordan, Oman, và các vương quốc vùng Vịnh Ba Tư cũng đang đối phó với các vấn đề dân số, giáo dục, và kinh tế như các chế độ độc tài cá nhân gặp phải, và chúng cũng phải đổi mới để đáp ứng những đòi hỏi của dân. Nhưng các chế độ quân chủ có một lợi thế: các cơ cấu chính trị của chúng là khá uyển chuyển. Các chế độ quân chủ hiện đại có thể giữ lại quyền hành pháp đáng kể trong tay mình trong khi nhường quyền lập pháp cho Quốc hội dân cử. Vào những thời kỳ bất ổn, dân chúng thường biểu tình đòi cải tổ lập pháp hơn là đòi bãi bỏ chế độ quân chủ. Sự kiện này cho phép các vị vua rộng đường xoay xở để làm yên lòng dân. Đối diện với các cuộc biểu tình chống đối năm 1848, các chế độ quân chủ tại Đức và Ý, chẳng hạn, đã nới rộng Hiến pháp, giảm quyền hành tuyệt đối của nhà vua, và chấp nhận Quốc hội dân cử như là cái giá phải trả để khỏi phải đối đầu thêm các cuộc vận động cách mạng.
Hơn nữa, trong các chế độ quân chủ, sự kế vị thường mạng lại thay đổi và cải tổ, chứ không hũy diệt toàn bộ hệ thống. Sự kế vị trong một vương triều là chính danh và vì vậy thường được người dân hoan nghênh hơn là sợ hãi. Chẳng hạn, tại Morocco năm 1999, dân chúng đã chào mừng lễ lên ngôi của Mohammed IV với hi vọng có nhiều thay đổi. Và thực vậy, Mohammed IV đã cho điều tra một số vụ lạm dụng pháp luật trước đó của chế độ và đã có một số hành động để một phần nào tăng cường các quyền của nữ giới. Ông đã làm lắng dịu các cuộc biểu tình gần đây tại Morocco bằng cách hứa hẹn các cải tổ Hiến pháp quan trọng. Tại Bahrain, Jordan, Kuwait, Morocco, Oman, và Saudi Arabia, các vị vua có thể giữ được ngôi vị của mình nếu họ chịu chia sẻ quyền hành với các viên chức dân cử hoặc trao quyền bính cho một thân nhân trẻ tuổi hơn, một người muốn thực hiện những cải tổ quan trọng.
Chế độ có khả năng nhất để tránh các thay đổi quan trọng trong ngắn hạn là Chính phủ Iran. Mặc dù Iran được gọi là chế độ độc tài cá nhân, nhưng nó có nhiều khía cạnh khác biệt: khác với các chế độ khác ở trong khu vực, các vị Giáo sĩ (ayatollahs) đưa ra một ý thức hệ Si-ít chống phương Tây (an ideology of anti-Western Shiism) và chủ nghĩa dân tộc Ba Tư, một chủ nghĩa có sức thu hút hậu thuẫn đáng kể của người dân bình thường. Iran được lãnh đạo bởi một sự kết hợp gồm nhiều lãnh tụ có quyền lực, chứ không phải chỉ một: Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei, Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad, và Chủ tịch Quốc hội Ali Larijani. Vì thế, không có một thủ lĩnh tham nhũng hay bất lực duy nhất cho người dân tập trung sự bất đồng chính kiến. Sau hết, chế độ độc tài Iran nhận được hậu thuẫn của lực lượng Basij, một tổ chức bán quân sự rất trung kiên về ý thức hệ, và lực lượng Vệ binh Cách mạng, một tổ chức gắn liền với Chính phủ.
**Sau cách mạng**
Những ai nuôi hi vọng Tunisia và Ai Cập sẽ chuyển tiếp qua một thể chế dân chủ ổn định có lẽ sẽ thất vọng nhanh chóng. Các cuộc cách mạng chỉ là khởi đầu của một tiến trình lâu dài. Thậm chí sau một cuộc cách mạng bất bạo động, cũng thường phải mất cả nửa thập kỷ để cho bất cứ một loại chế độ ổn định nào được củng cố. Nếu một cuộc nội chiến hay một cuộc phản cách mạng diễn ra (như có vẻ đang xảy ra tại Libya), việc tái thiết quốc gia còn mất nhiều thời gian hơn nữa.
Nói chung, sau khi thời kỳ trăng mật hậu cách mạng (the post-revolutionary honeymoon) chấm dứt, sự phân hóa trong hàng ngũ phong trào tranh đấu mới bắt đầu xuất hiện. Mặc dù việc bầu lại chính quyền là một bước trông đơn giản, nhưng những vận động tranh cử rồi đến các quyết sách do tân quốc hội đề xuất sẽ mở ra những tranh cãi về thuế khóa và ngân sách quốc gia, về tham nhũng, chính sách đối ngoại, vai trò của quân đội, các quyền của Tổng thống, chính sách chính thức về giáo luật và việc hành đạo (religious law and practice), quyền của các nhóm thiểu số, vân vân… Khi các nhóm bảo thủ, nhóm dân túy (populists), lực lượng Hồi giáo, và phe đổi mới ráo riết tranh giành quyền lực tại Tunisia, Ai Cập, và có lẽ tại Libya, những quốc gia này có khả năng đối diện với những thời kỳ dai dẳng gồm những cuộc thay đổi Chính phủ và đảo ngược chính sách nhanh chóng – tương tự những diễn biến đã xảy ra tại Philippines và nhiều quốc gia khác sau cách mạng.
Một vài Chính phủ phương Tây, sau một thời gian dài hỗ trợ Ben Ali và Mubarak như những thành trì chống lại làn sóng Hồi giáo cực đoan, hiện nay đang lo sợ những nhóm Hồi giáo đang chuẩn bị giành chính quyền. Tổ chức Huynh Đệ Hồi giáo (the Muslim Brotherhood) tại Ai Cập là nhóm được tổ chức chặt chẽ nhất tại đó, và vì thế có nhiều cơ may giành thắng lợi trong các cuộc bầu cử công khai, nhất là nếu các cuộc bầu cử được tổ chức sớm, trước khi các đảng phái khác được thành lập. Tuy nhiên, sử liệu của các cuộc cách mạng trong các chế độ độc tài cá nhân chắc hẳn phần nào giảm bớt những mối lo ngại như thế. Không một chế độ độc tài cá nhân nào bị lật đổ trong vòng 30 năm qua – gồm có tại Haiti, Philippines, Romania, Zaire, Indonesia, Georgia, và Kyrgyzstan – được tiếp nối bởi một Chính phủ có động lực ý thức hệ hoặc có tính cách cực đoan. Nói đúng ra, trong mọi trường hợp, thành quả sau cùng là một thể chế dân chủ khuyết tật – hường là tham nhũng và dễ có khuynh hướng độc tài, nhưng không hiếu chiến hay cực đoan.
Sự kiện này đánh dấu một chuyển biến có ý nghĩa trong lịch sử thế giới. Giữa năm 1949 và 1979, mọi cuộc cách mạng chống lại chế độ độc tài cá nhân – tại Trung Quốc, Cuba, Việt Nam, Cambodia, Iran, và Nicaragua – đều đưa đến một Chính phủ cộng sản hay Hồi giáo. Vào thời kỳ đó, hầu hết trí thức trong thế giới đang phát triển (the developing world) có khuynh hướng đi theo mô hình cách mạng cộng sản để chống lại các nước tư bản. Và tại Iran, khát vọng muốn tránh né cả chủ nghĩa tư bản lẫn chủ nghĩa cộng sản và sự thịnh hành ngày một gia tăng của thẩm quyền giáo sĩ Shiite truyền thống đã đưa đến cuộc đảo chính để thành lập một chính phủ Hồi giáo. Nhưng kể từ thập niên 1980 về sau, cả mô hình cộng sản lẫn mô hình Hồi giáo không còn sức hấp dẫn. Cả hai mô hình này bị nhiều người coi là thất bại trong việc tạo ra tăng trưởng kinh tế và tinh thần trách nhiệm của chính quyền đối với người dân – hai mục đích chính của tất cả các cuộc cách chống độc tài cá nhân gần đây.
Nhận thấy rằng tỉ lệ thất nghiệp quá cao đã thúc đẩy người dân đòi hỏi thay đổi chế độ, một số người tại Mỹ đã kêu gọi một Kế hoạch Marshal cho Trung Đông để ổn định tình hình trong khu vực. Nhưng vào thời điểm 1945, châu Âu đã có sẵn một lịch sử các chế độ dân chủ và chỉ cần tái thiết cơ sở vật chất hạ tầng bị chiến tranh tàn phá là đủ. Tunisia và Ai Cập vẫn còn giữ nguyên nền kinh tế với thành tích tăng trưởng xuất sắc gần đây, nhưng hai nước này cần phải xây dựng lại các định chế dân chủ. Đổ tiền vào những nước này trước khi chúng tạo ra được các chính phủ có trách nhiệm trước người dân chỉ có nghĩa là nuôi dưỡng tham nhũng và phá hoại những tiến bộ hướng tới dân chủ.
Hơn nữa, Hoa Kỳ và các quốc gia phương Tây khác không còn lại bao nhiêu uy tín tại Trung Đông sau một thời gian dài hậu thuẫn các thủ lĩnh độc tài. Bất cứ một nỗ lực nào nhằm sử dụng viện trợ để ủng hộ một số tổ chức nhất định hay ảnh hưởng kết quả của các cuộc tuyển cử đều có thể gây ra ngờ vực. Điều mà các nhà cách mạng cần đến từ thế giới bên ngoài là sự cổ vũ mạnh mẽ cho tiến trình dân chủ, một sự sẵn sàng chấp nhận tất cả các tổ chức biết sinh hoạt theo luật lệ dân chủ, và một đáp ứng tích cực cho bất cứ yêu cầu hỗ trợ kỹ thuật nào trong việc xây dựng các định chế chính trị.
Rủi ro lớn nhất mà Tunisia và Ai Cập đang đối diện là một âm mưu phản cách mạng của giới quân sự bảo thủ, một nhóm [tướng tá] thường tìm cách giành lấy quyền hành sau khi một thủ lĩnh độc tài bị hạ bệ. Sự kiện này đã diễn ra tại Mexico sau khi Díaz bị lật đổ, tại Haiti sau khi Jean-Claude Duvalier ra đi, và tại Philippines sau khi Marcos sụp đổ. Và sau khi Suharto bị buộc phải từ bỏ quyền hành tại Indonesia, quân đội đã sử dụng sức mạnh của mình bằng cách đàn áp các phong trào độc lập tại Đông Timor, một lãnh thổ mà Indonesia chiếm đóng từ năm 1975.
Trong vài thập kỷ qua, những âm mưu phản cách mạng (như từng xảy ra tại Philippines năm 1987-88 và Haiti năm 2004) phần lớn đã thất bại. Chúng không thể đảo ngược các thành quả dân chủ hay đẩy các chế độ tiếp theo sau các thủ lĩnh độc tài vào vòng tay của các thành phần cực đoan – tôn giáo hay phi-tôn giáo.
Tuy nhiên, những âm mưu này thường làm suy yếu các thể chế dân chủ mới và cản trở chúng thi hành các cải tổ rất cần thiết. Những âm mưu này cũng có thể khiêu khích một phản ứng cực đoan. Nếu quân đội Tunisia hay quân đội Ai Cập mưu toan giành lấy quyền lực trong tay hay chặn đứng các nhân vật Hồi giáo tham gia chế độ mới, hoặc các chế độ quân chủ trong khu vực cố tìm cách tiếp tục khép kín xuyên qua đàn áp thay vì cởi mở xuyên qua các cải tổ chính trị, những hành động này sẽ chỉ gia tăng sức mạnh cho các lực lượng chính trị cực đoan mà thôi. Một trường hợp điển hình là, phe chống đối tại Bahrain, một phong trào từng kêu gọi cải tổ hiến pháp, đã phản ứng lại hành động đàn áp các cuộc biểu tình tại Bahrain của [quân can thiệp] Saudi bằng cách kêu gọi lật đổ luôn chế độ quân chủ Bahrain thay vì cải tổ nó. Mở rộng sinh hoạt chính trị cho mọi giới (inclusiveness) là yếu tố quan trọng nhất hiện nay.
Một đe dọa nghiêm trọng khác cho các thể chế dân chủ Trung Đông là chiến tranh. Theo kinh nghiệm lịch sử, các chế độ cách mạng thường trở nên cứng rắn và cực đoan khi đối đầu một cuộc xung đột quốc tế. Không phải việc phá ngục Bastille mà chính là cuộc chiến tranh với Áo đã giúp nhóm cực đoan Jacobins nắm được chính quyền trong Cách mạng Pháp. Một cách tương tự, chính cuộc chiến tranh với Iraq đã tạo cơ hội cho Ayotallah Ruhollah Khomeini khai trừ các chính khách thế tục ôn hòa tại Iran. Thật vậy, một sự kiện duy nhất có thể tạo cơ hội cho các nhóm cực đoan cưỡng đoạt các cuộc cách mạng Trung Đông là nếu sự sợ hãi của Israel hay những hành động khiêu khích của Palestine làm gia tăng mối thù nghịch giữa Ai Cập và Israel, dẫn đến một cuộc chiến tranh nữa giữa hai nước.
*Jack A. Godstone là giáo sư trong chương trình Virginia E. and John T. Hazel, Jr., thuộc Phân khoa Chính sách công (Public Policy) tại Đại học George Mason.* **T** **.N** **.C** **.**
Người dịch gửi trực tiếp cho
*BVN*.


markdown:
## Nhạc chờ Ô mê ly
## Lyric/ Lời bài hát Ô mê ly
**Sáng tác: nhạc sĩ**Chưa biết **Các ca sĩ:**Nhóm AC&M,AC&M,Harmony Band,Ánh Tuyết **Thời gian sáng tác:** **Ngôn ngữ chính của bài hát:**Việt Nam **Click để NGHE và CÀI bài này làm nhạc chờ** ![ Mới](http://s.tainhaccho.vn/images/xskt/new.gif)
[Viettel](/viettel/tim-kiem/?keyword=%C3%94+m%C3%AA+ly) [Mobifone](/mobifone/tim-kiem/?keyword=%C3%94+m%C3%AA+ly) [Vinaphone](/vinaphone/tim-kiem/?keyword=%C3%94+m%C3%AA+ly) [Vietnamobile](/vietnamobile/tim-kiem/?keyword=%C3%94+m%C3%AA+ly) [Gmobile](/gmobile/tim-kiem/?keyword=%C3%94+m%C3%AA+ly)
ô mê ly, mê ly đời ta.
ô mê ly đời sống với cây đàn
tình tinh tang dạo phím rồi ca vang
chiều êm êm nhìn phía xa mây vàng
giục lòng ta dao khúc ca với đàn.
gió sớm đã về cùng tiếng hát tiếng cười
thấp thoáng bóng người ngoài đám lúa cất lời
thấy tiếng hát cười là gió sớm đến mời người ơi đàn đi
ô mê ly, mê ly
ô mê ly, mê ly đời ta
ô mê ly đời sống bao duyên tình
trời về trưa ngồi dưới hàng cây xanh
nhìn bao la đồng lúa xa xa mờ
đàn hoà vang tựa sóng xô đến bờ.
đường về thôn em bé vui câu ca
giục hồn thơ tha thiết yêu quê nhà
đàn cùng ta reo khúc ca chơi vơi
nhạc còn vang nhịp nhàng đưa ngàn nơi.
ô mê ly đời sống với cây đàn
tình tinh tang dạo phím rồi ca vang
chiều êm êm nhìn phía xa mây vàng
giục lòng ta dao khúc ca với đàn.
ô mê ly đời sống với cây đàn
tình tinh tang dạo phím rồi ca vang
chiều êm êm nhìn phía xa mây vàng
giục lòng ta dao khúc ca với đàn.
gió sớm đã về cùng tiếng hát tiếng cười
thấp thoáng bóng người ngoài đám lúa cất lời
thấy tiếng hát cười là gió sớm đến mời người ơi đàn đi
ô mê ly, mê ly
ô mê ly, mê ly đời ta
đứng giữa cánh đồng nhìn ánh nắng phớt hồng
có tiếng hát chòng từ đám lúa lướt về
thoáng thấy tiếng nàng và thoáng có tiếng cười đàn ta hoà vang
ô mê ly, tơ duyên
ô mê ly, khúc ca triền miên
ô mê ly đời sống bao duyên tình
trời về trưa ngồi dưới hàng cây xanh
nhìn bao la đồng lúa xa xa mờ
đàn hoà vang tựa sóng xô đến bờ.
đường về thôn em bé vui câu ca
giục hồn thơ tha thiết yêu quê nhà
đàn cùng ta reo khúc ca chơi vơi
nhạc còn vang nhịp nhàng đưa ngàn nơi
**Ghi chú về lời bài hát Ô mê ly**
Lyric/ Lời bài hát Ô mê ly được cập nhật thường xuyên tại cainhaccho.net.
Nếu bạn tìm thấy lyric/ lời bài hát Ô mê ly và các thông tin về tên tác giả/ nhạc sĩ sáng tác, ảnh bản nhạc, ngôn ngữ/ thời gian sáng tác hay ca sĩ thể hiện bài hát Ô mê ly không chính xác hoặc thiếu, cainhaccho.net rất cảm ơn nếu bạn đóng góp, gửi lời bình hoặc liên hệ với ban quản trị website.
Để tìm bài hát nhạc chờ Ô mê ly theo mạng diện thoại của bạn, click liên kết từ menu bên trái hoặc tìm kiếm ở box phía trên theo từ khóa ("Ô mê ly")
**Khi bạn sử dụng thông tin về bài hát "Ô mê ly", vui lòng ghi rõ nguồn cainhaccho.net** **Từ khóa tìm kiếm:**
Lời bài hát Ô mê ly, Lời bài hát Ô mê ly Nhóm AC&M,AC&M,Harmony Band,Ánh Tuyết, Ô mê ly Lyric, thời gian/ năm sáng tác bài hát Ô mê ly, Ô mê ly lời bài hát - nhạc sĩ sáng tác khuyết danh, lyric Ô mê ly - composer khuyết danh
Loi bai hat O me ly, O me ly Lyric, thoi gian/ nam sang tac bai hat O me ly, O me ly loi bai hat - nhac si sang tac khuyết danh, lyric O me ly - composer khuyết danh
|Nhạc chờ Viettel hot nhất tháng|
|
|

Cache-Control: max-age=3600, public


markdown:
capheden9x
thích làm quen thì add yahoo: hailam_9x https://www.facebook.com/pages/Capheden9x
Tuesday, May 22, 2012
hot boy cu bự 1
anh này nứng cặc nhìn thèm quá
at
3:15 AM
Email This
BlogThis!
Share to Twitter
Share to Facebook
Share to Pinterest
Labels:
nứng cặc
bạn thấy thế nào ^^
No comments:
Post a Comment
Newer Post
Older Post
Home
Subscribe to:
Post Comments (Atom)
## No comments:
## Post a Comment


markdown: [Photo](http://chaobuoisang.net/photo/) [Tin qua ảnh](http://chaobuoisang.net/photo/tin-qua-anh/) [Phong cảnh - Thiên nhiên](http://chaobuoisang.net/photo/phong-canh-thien-nhien/) [Khoảnh khắc cuộc sống](http://chaobuoisang.net/photo/khoanh-khac-cuoc-song/) [Showbiz](http://chaobuoisang.net/photo/showbiz/) [Người đẹp - Nghệ thuật](http://chaobuoisang.net/photo/nguoi-dep-nghe-thuat/) [Thời trang](http://chaobuoisang.net/photo/thoi-trang/) [Nhà đẹp & Xe](http://chaobuoisang.net/photo/nha-dep-xe/) [Ảnh hài hước](http://chaobuoisang.net/photo/anh-hai-huoc/) [Video](http://chaobuoisang.net/video/) [Cuộc sống hàng ngày](http://chaobuoisang.net/video/cuoc-song-hang-ngay/) [Hot/shock](http://chaobuoisang.net/video/hotshock/) [Cười bể bụng](http://chaobuoisang.net/video/cuoi-be-bung/) [Công nghệ](http://chaobuoisang.net/video/cong-nghe/) [Xe và đời sống](http://chaobuoisang.net/video/xe-va-doi-song/) [Chuyển động sao](http://chaobuoisang.net/video/chuyen-dong-sao/) [Phim ảnh](http://chaobuoisang.net/video/phim-anh/) [Âm nhạc](http://chaobuoisang.net/video/am-nhac/) [Thời trang](http://chaobuoisang.net/video/thoi-trang/) [Kinh tế](http://chaobuoisang.net/kinh-te/) [360++](http://chaobuoisang.net/360/) [Pháp luật](http://chaobuoisang.net/phap-luat/) [Đời sống](http://chaobuoisang.net/doi-song/) [Thể thao](http://chaobuoisang.net/the-thao/) [Văn hóa](http://chaobuoisang.net/van-hoa/) [Công nghệ](http://chaobuoisang.net/cong-nghe/) [Ô tô xe máy](http://chaobuoisang.net/o-to-xe-may/) [Muôn màu](http://chaobuoisang.net/muon-mau/) [Truyện cười](http://chaobuoisang.net/truyen-cuoi/) [Blog](http://chaobuoisang.net/blog/) [Giải trí](http://muonmau.vn/)

Server: Apache/2.2.3 (CentOS)


markdown: Tong hop cac game gunn 24h online, Tai gunn 24h mien phi tren di dong, tro choi gunn 24h va cac game lien quan.


markdown:
|
|![]()
![ Start new topic](http://img.vietgiaitri.com/style_images/lam/t_new.gif)
![ Start new topic](http://img.vietgiaitri.com/style_images/lam/t_new.gif)
|
|![]()
Liệt sĩ trở về sau 40 năm: Mong một cái kết có hậu!
|
|![]()
![ Start new topic](http://img.vietgiaitri.com/style_images/lam/t_new.gif)
![ Start new topic](http://img.vietgiaitri.com/style_images/lam/t_new.gif)
**Chế độ hiển thị:** [Chuyển đến: Bình thường](/chu-de/liet-si-tro-ve-sau-40-nam-mong-mot-cai-ket-co-hau33-906550.vgt&mode=linear)· **·** [Mở rộng](/chu-de/liet-si-tro-ve-sau-40-nam-mong-mot-cai-ket-co-hau33-906550.vgt&mode=linearplus) [Chuyển đến: Thu gọn](/chu-de/liet-si-tro-ve-sau-40-nam-mong-mot-cai-ket-co-hau33-906550.vgt&mode=threaded)
Cùng thể thoại
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
Chủ đề sôi nổi
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
|
|Thêm nữa...
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
Chủ đề mới khác
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
Album hot nhất
Giới thiệu Games
|
|Siêu Mua [-](http://www.vietgiaitri.com/sitemap/) **Sitemap** [-](/lofiversion/index.php?t906550.html) **Bản rút gọn** [-](http://game.vietgiaitri.com/kho-game.vgt) **Kho Game** [-](http://www.vietgiaitri.com/show-hot-tags/) **Hot tags** [-](http://tofaco.com) **Tofaco** **Ongame mobi** [2](/lofiversion/index.php?f2.html), [3](/lofiversion/index.php?f3.html), [123](/lofiversion/index.php?f123.html), [5](/lofiversion/index.php?f5.html), [208](/lofiversion/index.php?f208.html), [8](/lofiversion/index.php?f8.html), [9](/lofiversion/index.php?f9.html), [10](/lofiversion/index.php?f10.html), [12](/lofiversion/index.php?f12.html), [14](/lofiversion/index.php?f14.html), [15](/lofiversion/index.php?f15.html), [16](/lofiversion/index.php?f16.html), [17](/lofiversion/index.php?f17.html), [18](/lofiversion/index.php?f18.html), [19](/lofiversion/index.php?f19.html), [20](/lofiversion/index.php?f20.html), [21](/lofiversion/index.php?f21.html), [22](/lofiversion/index.php?f22.html), [27](/lofiversion/index.php?f27.html), [28](/lofiversion/index.php?f28.html), [29](/lofiversion/index.php?f29.html), [30](/lofiversion/index.php?f30.html), [31](/lofiversion/index.php?f31.html), [32](/lofiversion/index.php?f32.html), [33](/lofiversion/index.php?f33.html), [34](/lofiversion/index.php?f34.html), [37](/lofiversion/index.php?f37.html), [38](/lofiversion/index.php?f38.html), [42](/lofiversion/index.php?f42.html), [43](/lofiversion/index.php?f43.html), [44](/lofiversion/index.php?f44.html), [45](/lofiversion/index.php?f45.html), [46](/lofiversion/index.php?f46.html), [47](/lofiversion/index.php?f47.html), [48](/lofiversion/index.php?f48.html), [243](/lofiversion/index.php?f243.html), [50](/lofiversion/index.php?f50.html), [251](/lofiversion/index.php?f251.html), [53](/lofiversion/index.php?f53.html), [54](/lofiversion/index.php?f54.html), [56](/lofiversion/index.php?f56.html), [57](/lofiversion/index.php?f57.html), [58](/lofiversion/index.php?f58.html), [192](/lofiversion/index.php?f192.html), [61](/lofiversion/index.php?f61.html), [62](/lofiversion/index.php?f62.html), [63](/lofiversion/index.php?f63.html), [64](/lofiversion/index.php?f64.html), [65](/lofiversion/index.php?f65.html), [229](/lofiversion/index.php?f229.html), [69](/lofiversion/index.php?f69.html), [70](/lofiversion/index.php?f70.html), [71](/lofiversion/index.php?f71.html), [246](/lofiversion/index.php?f246.html), [72](/lofiversion/index.php?f72.html), [73](/lofiversion/index.php?f73.html), [74](/lofiversion/index.php?f74.html), [75](/lofiversion/index.php?f75.html), [76](/lofiversion/index.php?f76.html), [77](/lofiversion/index.php?f77.html), [78](/lofiversion/index.php?f78.html), [79](/lofiversion/index.php?f79.html), [80](/lofiversion/index.php?f80.html), [81](/lofiversion/index.php?f81.html), [82](/lofiversion/index.php?f82.html), [83](/lofiversion/index.php?f83.html), [84](/lofiversion/index.php?f84.html), [85](/lofiversion/index.php?f85.html), [86](/lofiversion/index.php?f86.html), [88](/lofiversion/index.php?f88.html), [89](/lofiversion/index.php?f89.html), [90](/lofiversion/index.php?f90.html), [91](/lofiversion/index.php?f91.html), [92](/lofiversion/index.php?f92.html), [93](/lofiversion/index.php?f93.html), [94](/lofiversion/index.php?f94.html), [95](/lofiversion/index.php?f95.html), [96](/lofiversion/index.php?f96.html), [97](/lofiversion/index.php?f97.html), [98](/lofiversion/index.php?f98.html), [99](/lofiversion/index.php?f99.html), [101](/lofiversion/index.php?f101.html), [102](/lofiversion/index.php?f102.html), [103](/lofiversion/index.php?f103.html), [104](/lofiversion/index.php?f104.html), [105](/lofiversion/index.php?f105.html), [106](/lofiversion/index.php?f106.html), [107](/lofiversion/index.php?f107.html), [108](/lofiversion/index.php?f108.html), [213](/lofiversion/index.php?f213.html), [110](/lofiversion/index.php?f110.html), [111](/lofiversion/index.php?f111.html), [252](/lofiversion/index.php?f252.html), [114](/lofiversion/index.php?f114.html), [116](/lofiversion/index.php?f116.html), [117](/lofiversion/index.php?f117.html), [118](/lofiversion/index.php?f118.html), [119](/lofiversion/index.php?f119.html), [120](/lofiversion/index.php?f120.html), [121](/lofiversion/index.php?f121.html), [122](/lofiversion/index.php?f122.html), [126](/lofiversion/index.php?f126.html), [124](/lofiversion/index.php?f124.html), [125](/lofiversion/index.php?f125.html), [136](/lofiversion/index.php?f136.html), [133](/lofiversion/index.php?f133.html), [134](/lofiversion/index.php?f134.html), [137](/lofiversion/index.php?f137.html), [144](/lofiversion/index.php?f144.html), [167](/lofiversion/index.php?f167.html), [150](/lofiversion/index.php?f150.html), [151](/lofiversion/index.php?f151.html), [155](/lofiversion/index.php?f155.html), [158](/lofiversion/index.php?f158.html), [164](/lofiversion/index.php?f164.html), [166](/lofiversion/index.php?f166.html), [179](/lofiversion/index.php?f179.html), [181](/lofiversion/index.php?f181.html), [180](/lofiversion/index.php?f180.html), [210](/lofiversion/index.php?f210.html), [182](/lofiversion/index.php?f182.html), [185](/lofiversion/index.php?f185.html), [184](/lofiversion/index.php?f184.html), [186](/lofiversion/index.php?f186.html), [187](/lofiversion/index.php?f187.html), [188](/lofiversion/index.php?f188.html), [189](/lofiversion/index.php?f189.html), [190](/lofiversion/index.php?f190.html), [191](/lofiversion/index.php?f191.html), [193](/lofiversion/index.php?f193.html), [49](/lofiversion/index.php?f49.html), [202](/lofiversion/index.php?f202.html), [197](/lofiversion/index.php?f197.html), [198](/lofiversion/index.php?f198.html), [247](/lofiversion/index.php?f247.html), [199](/lofiversion/index.php?f199.html), [200](/lofiversion/index.php?f200.html), [203](/lofiversion/index.php?f203.html), [204](/lofiversion/index.php?f204.html), [205](/lofiversion/index.php?f205.html), [206](/lofiversion/index.php?f206.html), [209](/lofiversion/index.php?f209.html), [211](/lofiversion/index.php?f211.html), [212](/lofiversion/index.php?f212.html), [220](/lofiversion/index.php?f220.html), [221](/lofiversion/index.php?f221.html), [222](/lofiversion/index.php?f222.html), [223](/lofiversion/index.php?f223.html), [224](/lofiversion/index.php?f224.html), [225](/lofiversion/index.php?f225.html), [226](/lofiversion/index.php?f226.html), [227](/lofiversion/index.php?f227.html), [230](/lofiversion/index.php?f230.html), [231](/lofiversion/index.php?f231.html), [233](/lofiversion/index.php?f233.html), [235](/lofiversion/index.php?f235.html), [236](/lofiversion/index.php?f236.html), [238](/lofiversion/index.php?f238.html), [239](/lofiversion/index.php?f239.html), [240](/lofiversion/index.php?f240.html), [241](/lofiversion/index.php?f241.html), [242](/lofiversion/index.php?f242.html), [244](/lofiversion/index.php?f244.html), [256](/lofiversion/index.php?f256.html), [245](/lofiversion/index.php?f245.html), [248](/lofiversion/index.php?f248.html)

Pragma: public

Set-Cookie: modpids=deleted; expires=Thu, 01-Jan-1970 00:00:01 GMT; path=/; domain=.vietgiaitri.com