markdown:
[VRNs](https://chuacuuthenews.files.wordpress.com/2012/05/120528maita-180x120.jpg) *(28.05.2012)*– Úc Đại Lợi – Chuyện phiếm đọc vào tuần sau lễ Chúa Ba Ngôi năm B 27-5-2012 *“Bài hát, tìm trong nỗi nhớ, từng ngày bình yên.* *Bài hát, tìm trong ký ức, cuộc tình đầu tiên.”*
(Thanh Tùng –
*Giọt Nắng Bên Thềm*) **(1Ph 3: 18-19)** *Bài hát, viết không nên lời đã vội lãng quên*”. Chao ôi! Bài hát nào mà lạ thế? “ *Bài hát, mang bao kỷ niệm những ngày đã qua*”. Vâng. Thế mới là bài hát hay. Thật ra, với bần đạo, bài hát nào cũng nao nao một kỷ niệm. Kỷ niệm, là vì những bài như thế, vẫn được nhiều người liên tưởng đến chuyện của riêng mình, mà nhớ đến và ưa thích như bần đạo đây. Ôi chao! Nói thế, chắc bầu bạn hẳn sẽ cho rằng bần đạo thuộc loại “chảnh” hoặc ba phải, rất “huề vốn”?
Sự thật, thì bần đạo nay có trích dẫn bài hát ít nghe quen, ở trên, là do “chộp” được từ đêm “Hát Cho Nhau Nghe” ở Sydney chốn bình yên, hôm ấy. Bình yên, đến độ khiến bần đạo liên tưởng đến tình huống xảy đến với nhà Đạo, ở nhiều nơi. Tình huống có chuyện “rồi đến rồi đi bao tháng năm”, khiến bày tôi bần đạo chưa kịp “tạ ơn người/tạ ơn đời”, đã thấy đuối. Đuối lý. Đuối tình, đành về với bài ca để ê a, hát mãi:
*“Hoa vẫn hồng trước sân nhà tôi.
Chim vẫn hót sau vườn nhà tôi.
Giọt nắng bâng khuâng.
Giọt nắng rơi rơi bên thềm.
Bài hát bâng khuâng.
Bài hát mang bao kỷ niệm.
Những ngày đã qua.”*
(Thanh Tùng –
*bđd*)
Sở dĩ bần đạo cứ phải “tạ ơn người/tạ ơn đời” vì biết đời mình dù ngắn ngủi, vẫn mục kích nhiều “sự” ít thấy cả trong Đạo/lẫn ngoài đời, khiến mình coi đó như đặc sủng để ghi ơn.
Đặc sủng, nay thấy giống tình huống được nghệ sĩ diễn tả ở câu thơ:
*“Lâu lắm rồi, anh không đến chơi. Cây sen đã lá bạc như vôi.
Sỏi đá rêu phong, sỏi đá chưa quên chân người.
Bài hát tìm trong nỗi nhớ, từng ngày bình yên.
Bài hát tìm trong ký ức, cuộc tình đầu tiên.
Trả lại cho tôi, trả lại cho anh. Trả về hư không giọt nắng bên thềm.”*
(Thanh Tùng –
*bđd*)
Hôm nay, “
*giọt nắng bên thềm” *được trả về chốn hư không, để rồi: những chuyện xảy ra từ hồi trước, nóng bỏng như “giọt nắng bên thềm” lại đi vào chốn mông lung, lạnh lùng, chẳng ai nhớ. Không nhớ, phần vì quá lo cho cuộc sống ở đời có những chuyện khi xưa thì rất cần cho lòng đạo, nhưng nay lại đã đi vào dĩ vãng, cõi rất không. Thế nên, đề nghị bạn/đề nghị tôi, ta cứ đi vào thực tại để thấy được trạng huống đang chợt đến với nhà Đạo, hầu suy tính cho tương lai/mai ngày, của thánh hội.
Một trong những chuyện từng khiến nhà Đạo mình quan ngại và thắc mắc nhiều, là: chuyện xưng thú tội lỗi mình vướng mắc với cộng đồng dân Chúa, và với nhau. Thắc mắc, thì: mỗi người một ý, một lập trường. Quan ngại, mà người người thường khắc khoải, lại cũng khác. Có người chỉ quan và ngại sơ sơ/lờ mờ vài ba nét rất thoáng, để rồi sẽ bỏ qua. Vì nay, có vài nhận định về người ở trời Tây đã bộc phát vào buổi hội bỏ túi ở Sydney, như sau:
*“Nhiều lúc, tôi nghĩ: việc cốt yếu với người đi Đạo hôm nay, không chỉ tìm cách lánh xa dịp tội để được gọi là sốt sắng, đạo hạnh!”* **Tôi thì tôi nghĩ: dù ta có chấp nhận đưa cụm từ “mắc tội trọng” gán cho hành động này khác, vẫn không nặng đến độ dù chết chóc, cũng đâu có giết chết tình yêu ta có với Chúa, với mọi người trong cộng đoàn Hội thánh. Bởi, tội lỗi là gì đi nữa cũng đâu giết chết một ai…”* **Với tôi thì, có cố gắng đến toà giải tội cho nhiều, xem ra càng tạo thêm những tội mà mình không bao giờ vướng mắc… Tất cả, chỉ là danh sách tội phạm với lỗi phạm do cha/cố bày đặt thôi.* **Tôi có cảm giác, là xưng tội cũng giống như cái máy giặt cũ kỹ dùng để tẩy uế đồ dơ bẩn dính đầy những tội, thế thôi. Trong khi, tôi lại cần nhiều thứ hơn thế. Thí dụ như, cần tẩy uế đồ dơ theo kiểu “hấp tẩy nỉ sẹc” người xưa thường nói, đôi lúc cũng chỉ cần hong cho khô là xong, đâu cần gì đến máy giặt?* **Tôi chỉ cần để ý đến người mà tôi từng làm họ đau khổ, thôi. Chỉ muốn họ tha thứ cho việc tôi làm họ đau đớn chứ đâu muốn để các cha ở nhà thờ dính dự đâu. Tôi có làm cho cha hoặc hội thánh đau khổ đâu, mà mong mỏi họ tha cho tôi, chứ!* **Nói về Mùa Chay cần ăn năn xưng thú tội lỗi, thì tôi nghĩ: Đức Chúa Phục Sinh vẫn muốn tôi phải làm chuyện đổi thay cuộc đời sau khi tịnh tâm vào những ngày đó, chứ đâu bảo tôi phải lo sửa đổi tính tình/hạnh kiểm chỉ mỗi mùa chay này thôi đâu!* **Nói cho cùng, nay được bao người chịu dẫn xác đến toà cáo giải để xưng thú các tội mình vướng mắc có dính hoặc không dính đến mấy cha và cố đâu? Những người khi xưa siêng năng xưng tội, nay bỏ đi đâu hết cả rồi? Sao không còn đến nhà thờ xưng thú tội lỗi nữa? Phải chăng, họ hết cần đến bí tích xá giải rồi?…” *(trích phát biểu của anh chị em tham dự hội thảo tháng 5 năm 2012, ở Sydney)
Nói cho cùng, tiếc nhớ thói quen đạo đức khi xưa cũng như ý/từ nghệ sĩ nay diễn tả ở câu hát:
*“Hoa vẫn hồng trước sân nhà tôi
Chim vẫn hót sau vườn nhà tôi…
Một sớm mai kia, chợt thấy hư vô trong đời
Người vẫn đâu đây, người cũng đã như xa rồi. Chỉ là … thế thôi.”*
(Thanh Tùng –
*bđd*)
Về với nhà Đạo, cũng nên nghe thêm ý kiến của một đấng bậc có trách nhiệm duy trì bí tích “hoà giải” hay giải tội để có được ơn lành Chúa ban. Trước nhất, là: nhận định của Lm James O’Toole, đấng bậc từng có câu hỏi tương tự, nay đáp trả bằng lời tự sự như sau:
*“Nhìn vào những gì xảy ra ở thời trước và trong tương lai/mai ngày về bí tích giải tội, ta vẫn thấy: có nhiều người Công giáo ở độ tuổi trên bốn mươi, cũng tiếc nhớ cái thời mà mọi người đổ xô đến toà cáo giải, cứ thế đọc thuộc lòng những câu như: *“Thưa cha, con là kẻ có tội, xin cha ban phúc lành cho con. Nay, cũng được… tuần kể từ lần con xưng tội trước đây. Đến nay, con xưng các tội con mắc phải như sau…” *Và cứ thế, rồi cứ thế, người xưng thú lại sẽ kể ra một loạt những tội và tội, điều mà nhiều người nghĩ chắc cũng phải ghê gớm lắm, mới khiến bổn đạo ấy phải “xưng” cho hết. Xưng, để thấy người mình nhẹ nhõm, chẳng còn “vương vấn những lỗi cùng tội” như hôm nào. Và nay, thói quen ấy xem ra không còn tồn tại đối với phần đông người Mỹ nói chung, nhất là những người ở độ tuổi dưới bốn mươi. Còn, với giới trẻ ở độ tuổi dưới ba mươi, thì ý niệm về tội trọng/tội nhẹ, cần “xưng thú”, nay không còn nữa.” *(x. Lm James O’Toole, *Empty Confessionnals: Where have all the sinners gone,* [http://www.Commonwealmagazine.org ](http://www.Commonwealmagazine.org ) *24/04/2004)*
Bình thường, khi nghe hối nhân xưng thú, đấng bậc “giải tội” vẫn hỏi vài câu cho chắc là hối nhân biết việc mình làm, tức có tội, rồi sau đó cũng chỉ khiển trách lấy lệ vài ba phút, xong đâu đấy mới quay người đọc một tràng tiếng Latinh và “bổ” cho hối nhân đôi ba “việc đền tội”, như đọc kinh này kinh nọ, hoặc làm việc thiện này khác, vv. Chuyện này tưởng chừng cũng dữ dằn, nhưng thực tế chỉ là những việc mà người xưng thú vẫn làm như trước đó. Tức, vẫn như cũ, chẳng có gì đổi thay, sau nhiều ngày khá bối rối.
Nay, thủ tục hoá giải và xưng thú vẫn như cũ. Nhưng xem ra có phần giản dị hơn. Vắn gọn hơn. Cả hối nhân lẫn “đức thày” đều có thể thực thi công tác ngay ngoài trời, phòng hội hoặc ở đâu đó mà “đức ngài” nghĩ là thích hợp, thế cũng xong!
Về lỗi phạm mình vướng mắc, cũng nên suy thêm đôi lời nhắn nhủ của thánh nhân như sau:
*“Đức Kitô đã chịu chết một lần vì tội lỗi –* *Đấng Công Chính đã chết cho kẻ bất lương-* *hầu dẫn đưa chúng ta đến cùng Thiên Chúa.”*
(1Ph 3: 18-20)
Vấn đề đặt ra hôm nay, là: câu hỏi của nhiều vị: mọi người nghĩ sao về chuyện xưng thú?
Ta có nên tiếp tục những chuyện như thế, để giữ Đạo không?
Nhiều đấng bậc cũng đặt ra một số vấn nạn trong đó có nhiều câu đáng ta quan tâm. Những vấn nạn tương tự lời thơ mà nghệ sĩ ngoài Đạo lại vẫn hát:
*“Khi thấy buồn, anh cứ đến chơi
Chim vẫn hót, trong vườn đấy thôi.
Chỉ có trong tôi, ngày đã sang đêm lâu rồi.
Bài hát cho em, giờ đã hát cho mọi người
Để rồi lãng quên.”*
(Thanh Tùng –
*bđd*)
Nhà Đạo mình, không lãng quên cũng chẳng thiếu sót, dù đó có là bài hát buồn/vui cũng mặc. Chẳng quên sót, dù người thân của mình không “đến chơi” hoặc chẳng còn viếng nhà thờ/nhà thánh như dạo trước. Có đấng bậc, nay lại đặt thành vấn đề, nên mới viết:
*“Về việc xưng tội và giải tội, chỉ mỗi đạo Công giáo là còn giữ. Và, coi đó như một đặc sủng tư riêng của Đạo. Thế nhưng, nhiều lúc việc sống đạo không đặt nặng vào chuyện xưng thú nữa, hãy coi đó là chuyện thời xưa, nay chẳng còn ai thiết tha, quan tâm. Từ đó, đem đến cho người Công giáo một khoảng trống, hố sâu chưa kịp lấp. Mùa Chay, là cơ hội thuận tiện, để ta khai thác chuyện “xưng thú tội lỗi” được mọi người vẫn từ lâu tuân thủ. Đó là hiện trạng đối với người Công giáo Mỹ, nói riêng.* *Chẳng hạn, chỉ mỗi giáo phận Boston thôi, cũng đã có giai thoại ghi là: sau thế chiến thứ 2, có linh mục nọ được cha xứ bạn ở gần bên, kêu đến giúp “ngồi toà” từ 2 giờ trưa đến 6 giờ tối, chỉ 4 tiếng. Trong khi đó, chính ngài lại phải ngồi toà mãi đến 11 giờ khuya mới ngừng nghỉ. Đếm số người, thì cha bảo: nội chiều tháng 2 năm 1899 thôi, ngài nghe tội của 137 người tưởng đã nhiều, vẫn không bằng linh mục bạn ở New York đếm được 78 ngàn lượt người đến xưng, trong năm.” *(x.Lm *James O’Toole*, bđd)
Đó là nói về số luợng người xưng tội vào thời vàng son ở đất Mỹ. Còn, ở vùng khác thì như sau:
*“Tại các xứ đạo miền Trung Tây và Cực Đông Hoa Kỳ, giáo dân ở đây thấy chuyện xưng tội nay không còn cần thiết nữa. Giữa thế kỷ thứ 20, số người xưng tội đều đặn đã giảm sút một cách đáng ngại đến độ khi hỏi đến, chẳng ai buồn đáp lại. Thập niên ‘50, số dân đi Đạo thuộc Nhà thờ Chánh toà Madeleine ở Salt Lake City, toàn giáo xứ đếm được có 3,200 giáo dân, nhưng số người thường xuyên xưng tội lại lên tới 2,500 người. Năm 1952, chỉ hai linh mục ngồi toà thôi cũng đạt 9,431 luợt người đến xưng tội một năm; tính bình quân, thì: mỗi tuần có đến 182 người xưng tội, rất đều.* *Nội trong năm 1965 và 1975, Trung Tâm Điều Tra Hoa Kỳ mở cuộc khảo sát đã phát hiện ra số người xưng tội giảm sút thấy rõ. Bình quân, mức giảm sút trong hai năm này đang từ 38% xuống còn 17% thôi. Trong khi đó, có người lại tuyên bố: họ chẳng hề xưng tội bao giờ đang từ 18% nay lên đến 38%. Năm 1977, một khảo sát khác của Trung Tâm còn cho thấy trong số 65% linh mục người Mỹ quả quyết là hàng tuần, các ngài vẫn cố gắng ngồi toà chờ giáo dân đến xưng tội, nhưng nay số người xưng thú giảm xuống chỉ còn 20 lần/một tuần so với thời trước, là cả trăm.* *Giữa thập niên 80, Đại học Notre Dame ở Mỹ cũng thực hiện một điều tra/khảo sát xem giáo dân có năng đi lễ và xưng tội không, đã nhận được câu trả lời của hơn 26% người từng bảo: họ chẳng bao giờ đi xưng tội; và 35% người từng nói: mỗi năm xưng tội nhiều nhất chỉ một lần. Sự kiện này, đôi lúc cũng đòi giáo quyền nên có lời giải thích đích đáng, để mọi người biết mà nắm vững. Và, câu phản hồi từ các ngài là: tín hữu Công giáo nay dám tỏ bày bất mãn thấy rõ về chuyện xưng thú. Có người, còn nói thẳng: bọn tôi đi xưng tội nhiều lúc thấy các cha giải tội nhanh như cái máy, hệt như kiểu người ta bấm máy đếm số người đi xem triển lãm vậy. Rốt cục, thì ai cần linh hướng giúp mình sống lành thánh, nay không còn muốn đến toà cáo giải để hỏi han hoặc xưng tội nữa.” *(x. Lm James O’Toole, *bđd*)
Dĩ nhiên, khảo sát hoặc thống kê dù chính xác cách mấy cũng không nói hết tình trạng “xưng thú” đang giảm sút với giáo hội Công giáo nước ngoài. Nhưng ở đây, tưởng cũng nên nghe thêm ý kiến của đấng bậc khác vẫn muốn bàn về lý do đưa đến hiện trạng như thế, đã cho biết:
*“Thật ra, quyết tâm đòi bỏ chuyện xưng tội không thấy xuất hiện trong nghị trình bàn luận của các nghị phụ khi xưa đưa vào Công đồng Vatican II. Nhưng, trên thực tế, người Công giáo nay dám nói lên quan điểm của họ tức đã bỏ phiếu bằng chân, không còn hăng say đến toà cáo giải để xưng thú hoặc hỏi về chuyện linh hồn nữa. Việc này, khiến các nhà bình luận tôn giáo sửng sốt đến câm nín, chẳng muốn nói gì thêm. Nói cho cùng, việc giáo dân khi xưa siêng chăm xưng tội hàng tuần nay là chuyện hiếm có trong lịch sử hội thánh. Tựu trung, thì hình thức/chức năng của Bí tích Hoà giải cũng đã thay đổi khá nhiều, trong những năm gần đây.* *Dĩ nhiên, chuyện thay đổi hình thức/chức năng của Bí tích này giảm sút đến độ, không chỉ mỗi chuyện xưng tội theo cách riêng tư, mà còn thay đổi cả hệ thống tin tưởng cũng như động thái của giáo dân xưa nay có quan niệm về tội và án chết, về nỗi sợ hoả ngục, về sự xấu hổ cũng như quyền chế ngự và hoá giải mọi lỗi lầm gọi là “tội” chỉ dành cho hàng giáo sĩ thôi, đó mới là vấn đề. Và, vấn đề là: phần đông người Công giáo, ai cũng nghĩ mình không thể chấp nhận/biện hộ hoặc coi đó như điều không thể trách cứ đặt nền tảng trên luân lý như chuyện mình tin Chúa tạo dựng trời đất trong 7 ngày, theo khoa học. Tóm lại, sự thật nay rõ ràng là: 7 phép bí tích hội thánh nay còn sáu phép thôi.” *(x. Peter Steinfels, *Examination of Conscience, viết trên trang blog tập thể giáo sĩ Mỹ ngày 06/04/2004)* *“Tôi là nhà tâm lý học lâu nay vốn dĩ hành nghề ở nhiều nơi, cũng có chút kinh nghiệm, đồng thời lại là người Công giáo chuyên chăm đi nhà thờ cũng khá đều. Vừa qua, có khách hàng nọ là người Công giáo đến tỏ bày cùng tôi, rằng: ông cũng quan ngại không ít, về thói quen nối mạng toàn cầu, để xem phim/xem hình kích dâm. Khi hỏi: lâu nay ông làm cách nào để kềm chế thói tật này? thì ông bảo: ông đã đi xưng tội nhiều lần; và mỗi lần đi như thế, ông vẫn yêu cầu linh mục xá giải giúp ông giải quyết cách sao đó cho chuyện ấy nó dứt điểm. Khi hỏi thêm: “Thế, linh mục ấy có giúp ông việc gì cụ thể không? thì ông trả lời: mấy ông cha ấy à, mấy ỗng chỉ bắt tôi đọc 7 kinh Lạy Cha, 7 kinh Kính mừng là xong. Làm thế, thì chỉ ra mỗi việc đền tội thôi làm sao giúp mọi người như tôi kềm chế thói quen khó trị, được chứ!* *Đời thường, mọi sự trừng phạt dù nặng dù nhẹ có xứng hợp với lỗi tội mình phạm không, đều dấy lên một bất mãn nơi người thoạt nghe phán quyết, đề ra cho họ. Nhiều cuộc điều tra cho thấy: đối với con người, khi họ tin vào thứ công lý nào đó, thì nó vẫn là chuyện tự nhiên. Ai cũng muốn được tưởng thưởng khi có cố gắng, chỉnh sửa lỗi lầm mình sai phạm cũng như khi tội ác được trừng phạt đích đáng. Nhưng ở đây, đề ra việc “đền tội”, không có nghĩa là: mình đã trừng phạt được tội ác, như ở xã hội bên ngoài. Xá tội, không là chuyện ngẫu nhiên/bất ngờ để giúp mình đền tội. Bởi, sự thể có ra thế nào đi nữa, hẳn là: ta phải làm công việc ấy trước khi bước vào toà cáo giải, chứ không phải chỉ sau khi người xưng thú kể hết tội của mình cho linh mục nghe. Bí tích xá giải do hội thánh đề ra, cần hối nhân ăn năn/thú lỗi, tức công nhận rằng: ai cũng cần đến lòng xót thương Chúa ban cho mình hết. Bởi thế nên, mọi người đều luôn sẵn sàng đón nhận ơn lành ấy. Đền tội, là cốt diễn tả nỗi sầu buồn do mình phạm luật Chúa ban ra; và, cũng để cho mình có lòng cảm kích biết ơn tình Chúa thứ tha Ngài ban cho mình.* *Thực thi bí tích xá giải, có thể để củng cố quyết tâm loại trừ mọi tật xấu hơn là kềm chế nó. Làm như thế, có thể khiến nhiều người nghĩ rằng: họ được khuyến khích coi việc xưng tội như phương tiện giúp họ giải toả cái cảm giác phạm luật cách dễ dáng; mà thực ra đó chỉ là cơ hội để ta làm hoà với Chúa, thôi. Một khi việc đền tội được thực hiện dễ dàng và máy móc như thế, thì việc xưng tội lại vẫn được các nhà tâm-lý-học coi đó như “kỹ năng trung hoà”, tức phương cách làm dịu lắng cảm xúc tiêu cực nhiều người vẫn có, sau khi vi phạm. Xưng tội đem đến cho ta lợi thế là dùng quyền bính thiêng liêng để thực hiện “kỹ năng trung hoà” giúp người vi phạm…”* *“Nếu bí tích giải tội, là động thái giải hoà hoặc xá giải mọi lỗi phạm cách thiết thực, thì các vị xá giải cũng nên thực thi sao cho tốt. Và, hội thánh nên huấn luyện các vị ấy cách sao đó để các ngài làm tốt hơn xưa. Ở đây, tôi không đề nghị chỉnh sửa việc xưng tội như khoa tâm-lý trị-liệu, kiểu Công giáo. Nhưng, tôi nghĩ: khi đã thực hiện bí tích này cho đúng qui cách, ta phải làm sao củng cố quyết tâm chống trả cơn cám dỗ, hơn là làm việc gì đó cho nó yếu đi. Kịp đến khi có được cải tổ rộng rãi, thì hội thánh mới có thể yêu cầu hối-nhân tự kiểm xem mình có tuân giữ 10 điều răn Hội thánh không. Tuy nhiên, mọi chuyện vẫn chỉ là thực hiện qui định vàng này: *“hãy yêu thương người đồng loại như chính mình” *, thôi.” *(x. Thomas L. Kuhlman, *The floating Sacrament: How We Confess Today Not a Reset Button, * [http://www.Commonwealmagazine.org](http://www.Commonwealmagazine.org) * 03/27/2012)*
Bàn chuyện nghiêm chỉnh/khô khan cũng đã dài, nay đề nghị bạn và tôi, ta về với lời ca vang âm nhạc để suy tư về người ngoài đời vẫn còn hát:
*“Bài hát, tìm trong khói thuốc, từng giờ bình yên.* * Bài hát, tìm trong mắt biếc, từng chiều hoàng hôn.* * Còn lại trong tôi, còn lại trong em, chỉ là lung linh giọt nắng bên thềm…”*
(Thanh Tùng –
*bđd*)
Giọt nắng hay giọt “
*lung linh bên thềm*”, nay đã chìm “ *trong mắt biếc, từng chiều hoàng hôn*”. Hoàng hôn, của thói quen mà Hội thánh vẫn có từ thời vàng son, thuở trước. Còn lại, là câu hát “ *chìm trong khói thuốc*”, “ *từng giờ bình yên*”. Giờ yên bình/hiền hoà của nhiều người, nay lại có ý kiến cũng khá lạ về hiện trạng sút giảm người xưng thú, như tâm sự của linh mục nọ ở bên dưới: *“Đôi khi, ta vẫn thấy là: các đấng bậc trong Đạo mình vẫn muốn biết: các bổn đạo lâu nay hay xưng tội biến đi đâu hết vậy? Có lẽ, ta cũng nên thay câu thắc mắc bằng những lời như: không biết tại sao khi xưa người người chịu khó đến toà cáo giải để làm gì? Câu trả lời theo tôi cũng nên mượn ý tưởng của ai đó trong phim *“Chàng Luke có bàn tay lạnh *” của Stuart Rosenberg mà bảo: Đạo mình lâu nay, chừng như vẫn thiếu thái độ thực sự muốn đối thoại. Theo tôi nghĩ, điều này cũng đúng. Bởi, lâu nay Hội thánh mình có chịu nghe ai đâu, có chịu trao đổi hoặc đối thoại với người nào đâu! Lâu nay, ta cứ trông chờ trên ra chỉ thị để giúp ta giải quyết hết mọi chuyện. Nhưng, lại quên rằng: các đấng bậc nhà mình cũng nên lấy ý kiến của dân thường ở dưới. Mà, dân thường ở đây là giáo dân mình chứ nào ai khác!…* *Ngày nay, hầu hết mọi người Công giáo đều hiểu là: không ai muốn đề cập đến hành xử nào ít liên quan hoặc chẳng liên quan gì đến lỗi/tội theo nghĩa khách quan. Mọi người nay ít quan tâm đến hành vi riêng rẽ tuy nổi bật, nhưng chú ý nhiều vào thái độ hoặc loại hình xử sự. Dù, họ biết là họ không thể dửng dưng với chuyện vi phạm luật Hội thánh, nhưng lại không thấy có nhu cầu cấp bách đến toà cáo giải để xưng thú trước khi đi làm. Theo ý Lm Chinnici ở Mỹ thì người Công giáo nay đã nghĩ về tội và lỗi theo phạm trù được xã hội định ra như vi phạm luật lệ hoặc động thái có ý đồ nằm sau hành động của mỗi người. Với phần đông người đi Đạo, thì: phạm trù mắc tội trọng hay nhẹ không còn nằm trong đầu họ như một vấn đề quan yếu nữa rồi. Hệt như người con thứ trong chuyện “Người con đi hoang” ở Kinh thánh, anh đâu có liệt kê danh sách các hành động vi phạm luật Đạo, đâu. Anh chỉ buồn phiền vì đã hành xử không đúng phép. Điều đó không toàn hảo cho lắm, nhưng cũng là điểm khởi đầu đủ đánh động lòng người Cha vẫn yêu thương anh.* *Vấn đề là làm sao thuyết phục và hấp dẫn 74% giáo dân nay ít đi xưng thú để bảo rằng đây là phép bí tích rất cần. Nghi thức giải tội có nói gì nhiều với giáo dân về chuyện giao hoà với Chúa không? Tôi nhớ Gm Michael Pfeifer chủ quản giáo phận San Angelo, Texas khi viết thư mục vụ năm 2006 ngài có hỏi: sao ta cứ phải đến với linh mục để xưng thú trong khi dư biết là Chúa đã tha cho ta trước đó rồi? Vị Giám mục này còn viết: “Các nhà giải tội đích thực là người tìm cách giúp giáo dân đạt sự bình an, yên ắng mà họ tìm kiếm từ các nhà tâm lý hoặc phân tâm học. Nay, các loại hình chữa lành này chẳng bao giờ xảy đến bằng việc xưng tội mất có vài phút hoặc một năm chỉ một hai lần thôi. Sự thể là, đa số giáo dân người Mỹ hiểu là: việc giao hoà với Chúa và với anh em đồng loại là điều cần hơn đòi hỏi phải đi gặp linh mục về chuyện thiêng liêng trong chớp nhoáng. Ai cũng đều nghĩ là loại chữa lành qua nghi thức hoà giải như hiện nay không thể hiện thực được…* *Nói cho cùng, dù việc xưng thú có giảm nơi toà cáo giải, nhưng việc thứ tha cho nhau nay gia tăng cùng khắp. Gia tăng, ở điểm giáo dân nay nhận thức rõ lòng Chúa thương con dân Ngài vẫn gia tăng đều đặn. Bằng chứng là, giáo dân hôm nay tuy ít đi xưng tội như trước, nhưng vẫn rước Chúa vào lòng nhiều hơn xưa. Nhiều người và nhiều lần hơn xưa, cũng rất nhiều.* *Cuối cùng, có thế nói: trong khi toà thánh và hàng Giáo phẩm tìm cách tạo nghi thức mới cho phụng vụ và khuyến khích con dân tham dự các buổi này, thì nay là lúc ta nên tập trung học hỏi gương lành của Chúa nhiều hơn truớc. Như bậc thày dày kinh nghiệm, Đức Giêsu vừa là Đấng hăng say giữ luật vừa là Đấng biết lắng nghe mọi người. Với Ngài, vấn đề nay cần đặt ra là: bí tích đích thực chính là giao hoà với mọi người chứ không chỉ với linh mục, thôi.” *(x. Lm Raymond C. Mann, *The Empty Box: Why Catholics Skip Confession*, Commonwealmagazine.org 02/05/08)
Xưng tội và hoá giải, lâu nay trở thành “Bí tích”, tức nhiệm tích bí hiểm khó lòng hiểu hết ý nghĩa cao siêu/nhiệm mầu Hội thánh chọn. Bần đạo đây, thấy khó mà trích dịch hoặc thêm thắt ý kiến riêng tư của mình hoặc của ai đó hoặc lập trường/tư tưởng của các đấng bậc ở trên cao, rất Đạo được. Chi bằng, ta cứ đi vào truyện kể về đời người có sự kiện xảy đến với người và với đời, như truyện tâm tình của một người, nhiều người hoặc mọi người đều nghĩ thế. Nghĩ về những điều tuy không là tội và nghiệp, nhưng vẫn cần nhiều người suy tư nghĩ ngợi, rất như sau:
* “Hai mươi năm trước đây, tôi lái xe tắc xi để kiếm sống. Một đêm có người gọi xe ở khu chung cư vào lúc 2 giờ 30 sáng. Tôi đến nơi, các dẫy nhà đều chìm lẫn trong bóng đêm ngoại trừ ánh sáng mù mờ từ khung của sổ kéo màn kín. Trong trường hợp này, các người lái xe thường nhấn còi một hay hai lần và chờ khoảng một phút, nếu không thấy động tĩnh gì là họ lái xe đi….* * Nhưng tôi cũng biết rất nhiều người nghèo không có xe cộ gì cả và tắc xi là phương tiện di chuyển duy nhất mà họ trông cậy trong những hoàn cảnh đặc biệt hay trong những giờ giấc bất thường…. Trừ khi linh cảm có gì nguy hiểm ngăn cản, tôi thường ra khỏi xe và đi đến tận cửa, tự nhủ biết đâu có người đang cần tôi giúp…* * Nghĩ như thế tôi bước tới gõ cửa.* *“Xin chờ một chút “ giọng nói rõ ràng là của một người già nhưng vẫn có phần trong trẻo và tôi có thể nghe tiếng của các vật dụng dường như đang bị kéo đi trên sàn nhà… Vài phút sau, cửa mở, một bà cụ khoảng 80 tuổi đứng ngay trước mặt tôi. Cụ mặc chiếc áo đầm dài in hoa, đội cái mũ trắng xinh xắn với giải lụa gài chung quanh, trông giống y như một người nào đó từ cuốn phim của những năm 1940 chợt bước ra, với chiếc va ly vải bên cạnh. Sau lưng cụ, căn phòng chung cư trống trải như quanh năm không có ai cư ngụ, tất cả bàn ghế đều được phủ kín bằng những tấm trải giường.* * Liếc nhìn qua vai cụ, không có bất kỳ vật dụng nào trên quầy trong bếp hay trên tường cả và sát chân tường trong góc phòng tôi có thể thấy mấy cái thùng giấy đầy những ly tách và khung ảnh sắp xếp gọn gàng, ngăn nắp.* * -Phiền ông mang giúp tôi cái va ly này ra xe..* * Tôi đem chiếc va ly cất ở thùng xe phía sau và quay trở lại giúp bà cụ. Cụ nắm cánh tay tôi và từng bước một, tôi dìu cụ xuống đường hướng về chiếc xe… Cụ luôn miệng nói cám ơn…. “Không có chi, thưa cụ“ tôi nói, “cháu coi những người lớn tuổi như là mẹ của cháu vậy… ” Cụ trả lời: “Ông tử tế lắm…. ”* * Sau khi giúp cụ yên ấm trên băng ghế sau, tội ngồi vào ghế lái và nổ máy xe. Cụ đưa cho tôi tờ giấy ghi địa chỉ nơi cụ muốn đến và hỏi tôi, rất nhỏ nhẹ:* * -Ông có thể chạy ngang qua dưới phố cho tôi một chút không…* * Liếc mắt vào tờ giấy ghì địa chỉ, tôi buột miệng:* * -Nếu lái xuống phố thì đường xa hơn và lâu hơn nhiều….* * -Cứ thong thả, ông à, không có gì vội vã cả, Tôi trên đường tới hospice (nhà dành cho những người sắp từ giã cuôc sống) thôi…* * Tôi ngước mắt nhìn, qua tấm gương chiếu hậu, đôi mắt cụ long lanh trong bóng tối.* * -Tôi không còn ai thân thích trên cõi đời này, và bác sĩ đã nói tôi cũng chẳng còn bao lâu nữa, hai hay ba tuần là nhiều….* * Với tay tắt cái máy ghi khoảng cách và tính tiền, tôi hỏi một cách lặng lẽ:* * -Thưa cụ muốn đi qua đường nào trước……* * Trong hơn hai giờ kế tiếp, chúng tôi hầu như đi lanh quanh qua từng con đường trong các khu phố. Cụ chỉ cho tôi toà nhà nhiều tầng mà một thời cụ đã làm người điều khiển thang máy. Tôi lái xe qua một khu phố với những căn nhà nhỏ đã cũ nhưng xinh xắn, cụ nói với tôi ngày trước khi mới lập gia đình cụ đã ở trong khu này, và chỉ cho tôi căn nhà loang loáng dưới ánh đèn đêm…. Nhìn ánh mắt lưu luyến của cụ, tôi như thấy một trời quá khứ thương yêu đằm thắm của đôi vợ chồng trẻ.* *Cụ ra hiệu cho tôi ngừng xe trước nhà kho của cửa tiệm bán giường tủ, bàn ghế, nhẹ nhàng bảo tôi trước đây chỗ này là một vũ trường sang trọng và nổi tiếng, cụ đã từng hãnh diện đến đây khiêu vũ lần đầu khi là một thiếu nữ mười sáu tuổi… Trong giọng nói cụ tôi thấy thấp thoáng hình ảnh một thiếu nữ trẻ trung sáng ngời với bộ dạ phục xinh đẹp và nụ cười tươi tắn hân hoan….. Đôi khi, cụ bảo tôi đậu xe trước một toà nhà nào đó hay ở một góc phố khuất nẻo không tên…. và cụ im lặng thẫn thờ trong bóng tối như đắm chìm với cả một dĩ vãng xa xăm bao la và sâu thẳm….* *Khi trời chập choạng trong ánh sáng đầu tiên của ban ngày, cụ nói với tôi khẽ khàng như hơi thở nhẹ:* * -Thôi, mình đi…* * Tôi lái xe trong im lặng đến khu nhà hospice. Đó là một dẫy nhà thấp, kín đáo, ngăn nắp và gọn gàng. Tôi vừa ngừng xe là đã có hai người xuất hiện với chiếc xe lăn như là họ đã chờ đợi từ lâu rồi. Tôi bước xuống mở thùng xe phía sau để lấy chiếc va ly nhỏ của cụ mang tới để ngay cửa chính, xong quay trở ra đã thấy cụ đã được đỡ ngồi ngay ngắn trên chiếc xe lăn.* * -Bao nhiêu tiền vậy cháu?* * Cụ vừa hỏi vừa mở cái bóp nhỏ… “Cháu không lấy tiền bác đâu.. ” tôi trả lời.* * -Nhưng cháu phải kiếm sống chứ…* * -Đã có những khách hàng khác, thưa bác…* * Gần như không tính toán so đo, tôi cúi xuống ôm lấy bờ vai cụ. Đáp lại, cụ ôm tôi thật chặt:* * -Cám ơn cháu đã cho cụ già này khoảng thời gian thật quý giá và đầy ý nghĩa.* * Tôi xiết chặt tay cụ và quay bước đi trong ánh sáng mờ nhạt của một ngày mới đến. Sau lưng tôi có tiếng cửa đóng. Tôi cảm thấy như cả một cuộc đời vừa được khép lại phiá sau.* *Tôi không có thêm người khách nào khác trong buổi sáng đó. Tôi chạy xe lanh quanh không có mục đích và dường như tôi cũng chẳng biết mình đi đâu nữa… Suốt cả ngày hầu như tôi không thể nói được với ai lời nào cả…. Chuyện gì sẽ xẩy ra nếu cụ già gặp phải một người tài xế đang ở cuối buổi làm, nóng nẩy chỉ muốn chóng xong việc để còn về nhà… Chuyện gì sẽ xẩy ra nếu tôi từ chối không nhận đón người khách là cụ hay tôi không bước xuống gõ cửa mà chỉ ngồi trên xe nhận kèn một lần rồi lái xe đi….* *Tự nhiên nghiệm trong quãng đời trẻ trung ngắn ngủi của mình, dường như là tôi chưa làm được chuyện gì có ý nghĩa hơn là chuyện tôi đã làm trong buổi sáng hôm ấy.* *Chúng ta luôn luôn nghĩ rằng cuộc đời sẽ có những khúc quanh quan trọng, đánh dấu bằng những sự việc to lớn, dễ dàng ghi nhớ… Nhưng thật ra, đẹp nhất vẫn là những phút giây nhỏ bé bất ngờ nhưng có xúc cảm mãnh liệt khiến ta phải bàng hoàng đến tê dại cả tâm hồn…* *Xin chia xẻ câu chuyện nhỏ này với các bạn, hy vọng vì thế cuộc đời chung quanh chúng ta sẽ ấm cúng và có ý nghĩa hơn.” *(Vô Danh) *.*
Vô danh hay hữu danh, hễ cứ kể về cuộc sống có tâm tình/tự sự về những thiếu sót trong đời mình đều là chuyện bần đạo đây vẫn bắt mình phải suy tư/nghĩ ngợi trong mọi giai đoạn cuộc đời. Dù, đó không là chuyện 20 năm về trước của bác lái taxi, hoặc của riêng tôi/riêng bạn, mà chẳng ai muốn thổ lộ cho cha/cố hoặc thánh hội có những vị chỉ nên thánh do tên gọi mà thôi.
Nói cho cùng, thánh hội của ta nhất định là thánh, dù có nhiều thành viên trong đó chẳng sống lành và thánh đáng cho mọi người noi gương. Nên, hôm nay và mai ngày, đề nghị bạn/đề nghi tôi, ta cứ nguyện cầu cho mình, và cho thánh hội cần tự-thánh-hoá chính mình, nhiều hơn nữa. Để rồi, ta sẽ là mẫu gương cho động thái đại kết, trong tương lai mai ngày.
*Trần Ngọc Mười Hai* *Vẫn còn nhiều trăn trở* *trong tự kiểm.*

Vary: Cookie

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

X-ac: 1.dca _dca


markdown:
|
|
Nhằm rút kinh nghiệm cho các cá nhân trong viết báo cáo thành tích (theo mẫu 2), báo cáo sáng kiến kinh nghiệm đề nghị các thành tích khen thưởng như Chiến sĩ thi đua cơ sở năm học 2010-2011, Chiến sĩ thi đua tỉnh giai đoạn 2008-2010, Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, Phòng TC-HCTH gửi lên trang web này:
1. công văn thông báo của Sở GD về kết quả xét không đạt do mắc một trong các lỗi liên quan đến báo cáo thành tích và báo cáo sáng kiến kinh nghiệm (xem chi tiết trong tập tin đính kèm).
2. Công văn hướng dẫn xét duyệt đề tài, sáng kiến kinh nghiệm cấp tỉnh của Sở Nội vụ.
[Giới thiệu](/site/phongtchcthcdspst/home) > [Thông báo](/site/phongtchcthcdspst/home/thong-bao) >

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

Content-Type: text/html; charset=utf-8

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

X-Robots-Tag: noarchive

Cache-Control: public, max-age=5

X-Content-Type-Options: nosniff

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Server: GSE

Vary: Accept-Encoding


markdown:
# Quận Andrews, Texas
|
|Quận Andrews, Texas
|
|Bản đồ
|
|![]()
Vị trí trong tiểu bang
[Texas](/wiki/Texas) ![ Bản đồ Hoa Kỳ có ghi chú đậm tiểu bang Texas](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cc/Map_of_USA_TX.svg/200px-Map_of_USA_TX.svg.png)
![ Bản đồ Hoa Kỳ có ghi chú đậm tiểu bang Texas](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cc/Map_of_USA_TX.svg/200px-Map_of_USA_TX.svg.png)
Vị trí của tiểu bang Texas trong
[Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) **Thống kê** [Quận lỵ](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_l%E1%BB%B5) [Andrews](/wiki/Andrews,_Texas) [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch)
- Tổng cộng
- Đất
- Nước
1.501
[mi²](/wiki/D%E1%BA%B7m_vu%C3%B4ng_Anh)(3.888 [km²](/wiki/Km%C2%B2))
1.501 mi² (3.888 km²)
0 mi² (0 km²), 0.002%
[Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91)
- (
[2000](/wiki/2000))
-
[Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91)
13.004
9/mi² (3,34/km²)
**Website:** [www.co.andrews.tx.us](http://www.co.andrews.tx.us) **Quận Andrews, Texas** là một [quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Hoa_K%E1%BB%B3) thuộc [tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Texax](/w/index.php?title=Texax&action=edit&redlink=1), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3).
Quận Quận Andrews, Texas là một phần của
[vùng tiểu đô thị](/wiki/V%C3%B9ng_ti%E1%BB%83u_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B_Hoa_K%E1%BB%B3) [Andrew](/w/index.php?title=Andrew,_Texas&action=edit&redlink=1).
## Thông tin nhân khẩu[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Andrews,_Texas&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Andrews,_Texas&action=edit§ion=1)]
Theo điều tra dân số
năm 2000, quận đã có dân số 13.004 người, 4.601 hộ, và 3.519 gia đình sống trong quận. Mật độ dân số là 9 người trên một dặm vuông (3/km ²). Có 5.400 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình là 4 cho mỗi dặm vuông (1/km ²). Cơ cấu chủng tộc gồm 77,08% người da trắng, 1,65% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,88% người Mỹ bản xứ, 0,71% người châu Á, 0,02% người đảo Thái Bình Dương, 16,79% từ các chủng tộc khác, và 2,87% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 40,00% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào đó. 2
Có 4.601 hộ, trong đó 40,70% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 63,70% là các cặp vợ chồng sống với nhau, 9,50% có chủ hộ là nữ không có mặt chồng, và 23,50% là không lập gia đình. 21,80% của tất cả các hộ gia đình đã được tạo thành từ các cá nhân và 10,00% có người sống một mình 65 tuổi trở lên đã được người. Bình quân mỗi hộ là 2,81 và cỡ gia đình trung bình là 3,29.
Trong quận, dân số đã được trải ra với 31,50% ở độ tuổi dưới 18, 8,10% 18-24, 27,30% 25-44, 20,50% 45-64, và 12,50% người 65 tuổi trở lên. Tuổi trung bình là 34 năm. Cứ mỗi 100 nữ có 96,30 nam giới. Cứ mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 91,20 nam giới.
Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận đã được 34.036
[USD](/wiki/%C4%90%C3%B4_la_M%E1%BB%B9), và thu nhập trung bình cho một gia đình là 37.017 USD. Nam giới có thu nhập trung bình 33.223 [Mỹ kim](/wiki/%C4%90%C3%B4_la_M%E1%BB%B9) so với 21.846 USD đối với phái nữ. Thu nhập trên đầu cho các quận được $ 15,916. Giới 13,90% gia đình và 16,40% dân số sống dưới mức nghèo khổ, trong đó có 20,20% những người dưới 18 tuổi và 12,70% có độ tuổi từ 65 trở lên.

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

Content-language: vi

Content-Encoding: gzip

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1068 hit (1), cp1066 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate


markdown:
# Tấn công tự sát
**Tấn công tự sát** hay **Tấn công liều chết** là phương pháp tấn công và thủ phạm (người hoặc nhiều người) dự định giết chết một số lượng người lớn tính luôn chính thủ phạm. Trong các cuộc tấn công tự sát, người tấn công chết sau khi hoàn thành nhiệm vụ. Một dạng phổ biến nhất là Đánh bom liều chết.
Từ năm 1981 đến năm 2006, 1200 cuộc tấn công tự sát đã xảy ra trên khắp thế giới, chiếm 4% tất cả các cuộc tấn công khủng bố, nhưng chỉ làm chết 32% (14.599 người) các phần tử khủng bố có liên quan.
90% vụ tấn công xảy ra tại [1] [Iraq](/wiki/Iraq), [Israel](/wiki/Israel), [Afghanistan](/wiki/Afghanistan), [Pakistan](/wiki/Pakistan), [Sri Lanka](/wiki/Sri_Lanka). [[1]](#cite_note-what-1)
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=T%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_t%E1%BB%B1_s%C3%A1t&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_t%E1%BB%B1_s%C3%A1t&action=edit§ion=1)]
Mặc dù việc sử dụng các cuộc tấn công tự sát đã xảy ra trong suốt lịch sử cận đại - đặc biệt là các phi công cảm tử kamikaze của Nhật Bản trong
[chiến tranh thế giới thứ II](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) (cố ý lái máy bay đâm thẳng vào lực lượng địch) - nó chỉ chính thức được công nhận thành một kiểu tấn công cụ thể từ những năm 1980 bao gồm việc sử dụng vật liệu nổ nhắm vào mục tiêu là người hoặc phương tiện di chuyển dân sự mang tính chất bất ngờ. Sau sự thành công của một vụ đánh bom năm 1983 nhắm vào hai công trình doanh trại ở Beirut đã giết chết 300 người và ảnh hưởng tới lực lượng đa quốc gia của Mỹ và Pháp, chiến thuật nhanh chóng được các nhóm nổi dậy như Hổ Tamil của Sri Lanka, và các nhóm Hồi giáo như Hamas tiến hành.
Gần đây, số lượng các cuộc tấn công tự sát đã gia tăng đáng kể, từ mức trung bình dưới năm lần một năm trong những năm 1980 lên 180 lần một năm trong nửa đầu của những năm 2000
và từ 81 vụ tấn công tự sát trong 2001 tăng lên 460 vào năm 2005. [2] Đặc biệt ảnh hưởng nặng nề bởi các cuộc tấn công là các mục tiêu quân sự và dân sự ở Sri Lanka, các mục tiêu nhắm vào người Israel ở Israel từ năm 1993, người dân Iraq kể từ khi cuộc xâm lược do Mỹ dẫn đầu diễn ra vào năm 2003, Pakistan và Afghanistan kể từ năm 2005. [[3]](#cite_note-3)
## Đặc điểm[
[sửa](/w/index.php?title=T%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_t%E1%BB%B1_s%C3%A1t&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_t%E1%BB%B1_s%C3%A1t&action=edit§ion=2)]
Ngày nay, tấn công tự sát thường sử dụng hình thức gây nổ như
[bom](/wiki/Bom) hoặc các vật thể gây nổ khác (như xe hơi, máy bay chứa thuốc nổ) hoặc cả bom và vật thể gây nổ. Nếu mọi việc diễn ra đúng như kế hoạch, người chủ mưu tấn công chết ngay khi việc tấn công hoàn tất.
Những nơi đông người là địa điểm lý tưởng cho việc tấn công tự sát nhằm đưa số
[thương vong](/w/index.php?title=Th%C6%B0%C6%A1ng_vong&action=edit&redlink=1) lên mức tối đa. Ngày nay, đánh bom tự sát và các hình thức tấn công tự sát khác xảy ra phổ biến tại [Trung Đông](/wiki/Trung_%C4%90%C3%B4ng).Phần nhiều các vụ tấn công tại [Israel](/wiki/Israel), thực hiện bởi người Hồi Giáo [Hamas](/wiki/Hamas) và các phần tử khủng bố [Palestine](/wiki/Palestine) là đánh bom tự sát.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=T%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_t%E1%BB%B1_s%C3%A1t&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_t%E1%BB%B1_s%C3%A1t&action=edit§ion=3)]
- ^
**a** [Hassan, Riaz (ngày 3 tháng 9 năm 2009).](#cite_ref-what_1-1) **ă** [“What Motivates the Suicide Bombers?”](http://yaleglobal.yale.edu/content/what-motivates-suicide-bombers-0). *YaleGlobal*. Yale Center for the Study of Globalization. Truy cập ngày 2 tháng 11 năm 2012. [^](#cite_ref-2) [The Moral Logic and Growth of Suicide Terrorism](http://www.sitemaker.umich.edu/satran/files/twq06spring_atran.pdf)Figure 1, p.128 [^](#cite_ref-3) [The Moral Logic and Growth of Suicide Terrorism](http://www.sitemaker.umich.edu/satran/files/twq06spring_atran.pdf)Figure 2, p.129

X-Cache: cp1055 miss (0), cp1066 frontend miss (0)


markdown:
# Tinh tinh thông thường
|Tinh tinh thông thường
|
|Thời điểm hóa thạch: 4–0Ma|
|
|![]()
[Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Mammalia](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Primates](/wiki/B%E1%BB%99_Linh_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Hominidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Ng%C6%B0%E1%BB%9Di) [Tông](/wiki/T%C3%B4ng_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *tribus*) [Panini](/w/index.php?title=Panina_(ph%C3%A2n_t%C3%B4ng)&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Pan](/wiki/Pan) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **P. troglodytes** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Pan troglodytes*
(
[Blumenbach](/w/index.php?title=Johann_Friedrich_Blumenbach&action=edit&redlink=1), 1775) [[3]](#cite_note-msw3-3) ![ Phân bố của tinh tinh thông thường. 1. Pan troglodytes verus. 2. P. t. ellioti. 3. P. t. troglodytes. 4. P. t. schweinfurthii.](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2c/Pan_troglodytes_area.png/272px-Pan_troglodytes_area.png)
![ Phân bố của tinh tinh thông thường. 1. Pan troglodytes verus. 2. P. t. ellioti. 3. P. t. troglodytes. 4. P. t. schweinfurthii.](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2c/Pan_troglodytes_area.png/272px-Pan_troglodytes_area.png)
*Pan troglodytes verus*. 2. *P. t. ellioti*. 3. *P. t. troglodytes*. 4. *P. t. schweinfurthii*. [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) *Simia troglodytes*Blumenbach, 1776 *Troglodytes troglodytes*(Blumenbach, 1776) *Troglodytes niger* [E. Geoffroy](/w/index.php?title=Etienne_Geoffroy_St._Hilaire&action=edit&redlink=1), 1812 *Pan niger*(E. Geoffroy, 1812) *Anthropopithecus troglodytes*(Sutton, 1883) **Tinh tinh thông thường**, [danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n): *, là một loài Pan troglodytes* [tinh tinh](/wiki/Tinh_tinh)trong họ [Hominidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Ng%C6%B0%E1%BB%9Di), bộ [Primates](/wiki/B%E1%BB%99_Linh_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng), được Blumenbach mô tả năm 1775. . Nguyên loài này thường được gọi là [[3]](#cite_note-msw3-3) **nhưng tên gọi này chỉ cả** [tinh tinh](/wiki/Tinh_tinh) [chi Tinh tinh](/w/index.php?title=Chi_Tinh_tinh&action=edit&redlink=1)( *).* [Pan](/wiki/Pan)
## Mục lục
## Mô tả[
[sửa](/w/index.php?title=Tinh_tinh_th%C3%B4ng_th%C6%B0%E1%BB%9Dng&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tinh_tinh_th%C3%B4ng_th%C6%B0%E1%BB%9Dng&action=edit§ion=1)]
Tinh tinh thường sinh sống ở Tây và Trung Phi. Họ hàng gần nhất với nó là
[tinh tinh lùn](/wiki/Tinh_tinh_l%C3%B9n) ( *), được tìm thấy tại các cánh rừng của Pan paniscus* [Cộng hòa dân chủ Congo](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Congo). Ranh giới địa lý giữa hai loài này là [sông Congo](/wiki/S%C3%B4ng_Congo).
Tinh tinh trưởng thành có thể cân nặng 40 và 65 kg (88 và 143 lb) và cao 1,6 đến 1,3 m (5 ft 3 in đến 4 ft 3 in)
[tuổi dậy thì](/wiki/D%E1%BA%ADy_th%C3%AC) ở độ tuổi lên 8 hoặcn 10, và tuổi thọ của nó trong điều kiện nuôi nhốt là khoảng 50 năm.
Tinh tinh sống phổ biến ở các nhóm có từ 15 đến 150 thành viên, mặc dù các cá thể đi và kiếm thức ăn thành nhóm nhỏ hơn nhiều trong ngày. Cuộc sống các loài trong một hệ thống cấp bậc nghiêm ngặt, con đực thống trị, có nghĩa là tranh chấp có thể được giải quyết mà không cần bạo lực. Gần như tất cả các quần thể tinh tinh đã được ghi nhận có thể sử dụng các công cụ, dậy được sửa đổi, đá, cỏ, và lá và sử dụng chúng để lấy mật ong, mối, kiến, các loại hạt, và nước. Loài này cũng đã được tìm thấy tạo gậy mài nhọn để đâm
[Galago senegalensis](/wiki/Galago_senegalensis) ra khỏi lỗ nhỏ trên cây.
Tinh tinh thông thường được liệt kê trên
[Sách đỏ IUCN](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F_IUCN) và [loài nguy cấp](/wiki/Lo%C3%A0i_nguy_c%E1%BA%A5p). Từ 170.000 và 300.000 cá thể được ước tính trên phạm vi của nó trong rừng và hoang mạc của [Tây](/wiki/T%C3%A2y_Phi) và [Trung Phi](/wiki/Trung_Phi). Các mối đe dọa lớn nhất đối với tinh tinh thông thường là tình trạng phá hủy môi trường sống, săn bắn và bệnh tật. Tinh tinh hiếm khi thọ quá 40 năm trong điều kiện sống hoang dã, nhưng có thể sống tới 60 năm trong điều kiện giam giữ và con tinh tinh có tên gọi là Cheetah trong phim Tarzan sống đến 80 tuổi.
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Tinh_tinh_th%C3%B4ng_th%C6%B0%E1%BB%9Dng&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tinh_tinh_th%C3%B4ng_th%C6%B0%E1%BB%9Dng&action=edit§ion=2)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Tinh_tinh_th%C3%B4ng_th%C6%B0%E1%BB%9Dng&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tinh_tinh_th%C3%B4ng_th%C6%B0%E1%BB%9Dng&action=edit§ion=3)] [^](#cite_ref-MSW_1-0) [Groves, Colin](/w/index.php?title=Colin_Groves&action=edit&redlink=1)( [16 tháng 11](/wiki/16_th%C3%A1ng_11) [2005](/wiki/2005)). Trong Wilson D. E. và Reeder D. M. (chủ biên). [. Nhà xuất bản Đại học Johns Hopkins. tr. 183.](http://www.bucknell.edu/msw3/browse.asp?id=12100797) *Mammal Species of the World* [ISBN 0-801-88221-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0801882214). **Oates, J.F., Tutin, C.E.G., Humle, T., Wilson, M.L., Baillie, J.E.M., Balmforth, Z., Blom, A., Boesch, C., Cox, D., Davenport, T., Dunn, A., Dupain, J., Duvall, C., Ellis, C.M., Farmer, K.H., Gatti, S., Greengrass, E., Hart, J., Herbinger, I., Hicks, C., Hunt, K.D., Kamenya, S., Maisels, F., Mitani, J.C., Moore, J., Morgan, B.J., Morgan, D.B., Nakamura, M., Nixon, S., Plumptre, A.J., Reynolds, V., Stokes, E.J. & Walsh, P.D. (2008).** [^](#cite_ref-iucn_2-0) [.](http://www.iucnredlist.org/details/15933) *Pan troglodytes* *2008*. [IUCN Red List of Threatened Species](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F) [IUCN](/wiki/IUCN)2008. Truy cập ngày ngày 4 tháng 1 năm 2009. Database entry includes justification for why this species is endangered
- ^
**a** [Wilson, Don E.; Reeder, DeeAnn M. biên tập (2005).](#cite_ref-msw3_3-1) **ă** [“](http://www.bucknell.edu/msw3/browse.asp?id=12100798). *Pan troglodytes*” *Mammal Species of the World*. Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang). [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-8018-8221-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-8018-8221-0). [OCLC](/wiki/OCLC) [62265494](//www.worldcat.org/oclc/62265494).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Tinh_tinh_th%C3%B4ng_th%C6%B0%E1%BB%9Dng&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tinh_tinh_th%C3%B4ng_th%C6%B0%E1%BB%9Dng&action=edit§ion=4)]
Phương tiện liên quan tới
[Pan troglodytes](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pan_troglodytes) tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)
|
|![]()
**có thông tin sinh học về** [Wikispecies](/wiki/Wikispecies) [Tinh tinh thông thường](//species.wikimedia.org/wiki/Pan_troglodytes?uselang=vi)

X-Cache: cp1054 hit (1), cp1066 frontend miss (0)


markdown:
Nguyễn Quốc Khải chuyển ngữ
Sau khi sách nhiễu và ngục tù đã không làm những người sử dụng mạng cá nhân (blogger) bất đồng chính kiến yên lặng, chính quyền CSVN đã bắt đầu đào tạo những công an tuyên truyền để xâm nhập vào những diễn đàn trực tuyến và ca ngợi chế độ.
Một người sử dụng mạng cá nhân tranh đấu cho dân chủ tại Hà Nội nói rằng: “những lý lẽ ưa chuộng của họ là: ‘câm miệng lại và tin tưởng chính quyền’. Họ không tham dự vào cuộc tranh luận căn cứ vào lý trí mà chỉ chú trọng vào việc đánh phá cá nhân và loan truyền những ngụy biện độc hại.”
Bà này nói tiếp với điều kiện được dấu tên: “Nếu tôi viết bất cứ điều gì gây chú ý, họ lập tức nhẩy vào để ‘hướng dẫn công chúng’.”
Ông Hồ Quang Lợi, người cầm đầu cơ quan tuyên truyền tuần vừa rồi nói rằng thành phố Hà Nội có một đội ngũ gồm 900 cán bộ “tranh luận trên mạng” hay “uốn nắn công luận” [ở Việt Nam dân chúng gọi họ là công an mạng – viết tắt là CAM]. Những người này được giao phó trách nhiệm tuyên truyền cho đảng. Những lời bình luận này của Ông Lợi là sự thừa nhận đầu tiên rằng chế độ cộng sản Việt Nam đã sử dụng những cán bộ điều khiển trên mạng theo kiểu Trung Quốc.
Ông Lợi nói rằng những toán chuyên viên đã thiết lập 18 trang mạng và 400 khoản trực tuyến để theo dõi và điều khiển những cuộc thảo luận trực tuyến về mọi vấn đề từ chánh sách ngoại giao đến quyền lợi đất đai. Một câu bình luận tiêu biểu bênh vực chính phủ trên một diễn đàn trực tuyến viết như sau: “Không nghe những lời chống phá nhà nước của những bọn phản động ở nước ngoài. Bọn chúng được chế độ cũ thuê mướn để tuyên truyền và xúi dục bất ổn xã hội.”
Một lời bình luận khác, than phiền về một thế hệ trẻ “vô ơn”, nói rằng: “Nếu những thế hệ trước đã mất niềm tin vào nhà nước như các anh bây giờ, liệu các anh có nghĩ rằng các anh có thể ngồi đây dùng Facebook được không?”
Những người sử dụng mạng cá nhân tiếp súc với AFP nói rằng họ không có thể ước đoán quy mô của chương trình bình luận trực tuyến của nhà nước hoặc chương trình này mở rộng khắp toàn quốc hay không.
Ông Lợi chỉ nói về chính quyền Hà Nội dùng công an mạng và không cho biết rõ 900 cán bộ này có phải là những nhân viên được trả lương hay không.
Nhưng một mẩu tin phổ biến vào ngày 26-12-2012 trên trang mạng chính thức của chánh quyền của thành phố HCM ở miền Nam đề cập đến vấn đề trả trợ cấp cho “nhà báo chuyên về quan điểm xã hội” – một mỹ từ khác để gọi những người bình luận trực tuyến của nhà nước.
Ông Phil Robertson thuộc Human Rights Watch nói với AFP vào hôm thứ Ba rằng: “Thực là vô cùng mỉa mai rằng những chính quyền độc tài như Việt Nam lại rèn luyện những đội quân vi tính để phổ biến những thông điệp thiên vị nhà nước.”
Ông Robertson nói thêm: “Chính quyền Việt Nam không thấy mâu thuẫn trong việc dùng sách nhiễu, kiểm duyệt, và bức tường lửa để thử và đàn áp những dư luận chống đối.”
Tổ chức Phóng Viên Không Biên Giới gán cho Việt Nam nhãn hiệu “kẻ thù của Internet.” Quốc gia này đã bắt giam hàng chục người dùng mạng cá nhân, bao gồm 15 nhà hoạt động riêng từ đầu năm 2013.
Việc chống án bởi ba người dùng mạng cá nhân nổi tiếng, gồm cả một trường hợp được Tổng Thống Barack Obama nêu tên, đã bị bác bỏ vào tháng 12.
Facebook thỉnh thoảng bị chặn lại và những lãnh tụ tối cao của chế độ cộng sản đả kích thường xuyên sự bất đồng chinh kiến trực tuyến.
Ông Carl Thayer, một chuyên viên về Việt Nam nói: “Chính quyền Việt Nam đã lỡ để ông thần lọt ra ngoài chai rồi. Họ khuyến khích sự nối kết truyền thông (và bây giờ) họ lại muốn đàn áp những cái mà không thể bị đàn áp được.”
Những người dùng mạng cá nhân đồng ý rằng những cố gắng của nhà nước, kể cả đội ngũ công an mạng, không có hiệu quả.
Một người dùng mạng cá nhân thứ hai ở Hà Nội nói với AFP với điều kiện dấu tên rằng: “Họ có thể nghĩ rằng họ thành công trong việc hướng dẫn dư luận, nhưng tôi nghĩ họ hoàn toàn sai. Dân không ngu xuẩn.”
Bà này nói tiếp: “Sự bất mãn với nhà nước lan tràn khắp nơi, nhưng chiến tranh trong nhiều thập niên vừa qua làm dân chúng mất mong muốn đối đầu với chính quyền. Họ không muốn bị lôi thôi vì bầy tỏ quan điểm của mình một cách công khai. Nhưng trong thâm tâm, không ai vui vẻ cả.”
oo0oo
HANOI (AFP) - After harassment and prison failed to silence Vietnam's dissident bloggers, the communist government started building an army of propaganda agents to infiltrate chatrooms and sing the regime's praises.
"Their favourite arguments are: 'shut up and trust the government'. They don't engage in rational debate. They go in for personal attacks and spreading poisonous fallacies," said one Hanoi-based pro-democracy blogger.
"If I write anything that attracts attention, they will jump in to 'guide the public'," she told AFP on condition of anonymity.
Hanoi's head of propaganda Ho Quang Loi said last week that the city has a 900-strong team of "internet polemicists" or "public opinion shapers" who are tasked with spreading the party line.
His comments were the first official admission that the communist regime employs a Chinese-style system of Internet moderators to control news and manipulate opinion.
The "teams of experts" have set up some 18 websites and 400 online accounts to monitor and direct online discussions on everything from foreign policy to land rights, Loi said.
A typical pro-government comment on one online forum read: "Don't listen to the anti-nation words of overseas reactionaries. They were hired by the former regime to spread propaganda and instigate social disorder."
If "previous generations had lost trust in the government as you have now, do you think you would sit here Facebooking?" another comment said, bemoaning the "ungrateful" younger generation.
Bloggers contacted by AFP said they could not estimate the scale of the government Internet commentator program or whether it was nationwide, but said it certainly appeared to have expanded over the last couple of years.
Loi was talking only about the Hanoi city authorities' use of Internet agents and did not make clear whether the 900 people were paid employees.
But a 26 December post on the official website of southern Ho Chi Minh City authorities mentions paying subsidies to "stringers for social opinion" -- another euphemism for pro-government Internet commentators.
"It's incredibly ironic that rights-repressing governments such as Vietnam forge groups of cyber troopers to get their pro-government message out," Human Rights Watch's Phil Robertson told AFP on Tuesday.
Yet they "see no contradiction in using harassment, censorship and firewalls to try and keep opposing opinions repressed," he added.
Vietnam, branded an "enemy of the Internet" by Reporters Without Borders, has jailed dozens of bloggers, including 15 activists since the start of 2013 alone.
Appeals by three high-profile bloggers, including one whose case has been raised by US President Barack Obama, were rejected in December.
Facebook is sporadically blocked and the communist regime's top leaders have repeatedly lashed out over online dissent.
"They let the genie out of the bottle. They promoted interconnectivity (and now) they're trying to suppress what can't be suppressed," said Vietnam expert Carl Thayer.
The bloggers agree the government's efforts, including their cyber troopers, are futile.
"They may think that they have been successful in orienting public opinions, but I think they are completely wrong. People are not stupid," a second Hanoi-based blogger told AFP on condition of anonymity.
Dissatisfaction with the government is widespread but decades of war and fighting have sapped people's desire for confrontation, she added.
"They don't want to get into trouble by expressing their opinions publicly now. But in their hearts, no one is happy."
Source: AFP
## Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn
## 0 phản hồi

Server: nginx

X-Generator: Drupal 7 (http://drupal.org)

Cache-Control: max-age=0, no-cache