text:
tag:blogger.com,1999:blog-57210863641740911232013-05-20T01:34:52.519+07:00Blog của Hồ Trung Túhotrungtuhttp://www.blogger.com/profile/01407595000152454244noreply@blogger.comBlogger95125tag:blogger.com,1999:blog-5721086364174091123.post-57270032182288272302013-05-01T14:35:00.000+07:002013-05-01T14:35:04.086+07:00Thêm một tai nạn hai xe húc thẳng vào nhau trên quốc lộ 1A.

Xe container húc xe khách, 5 người chết, 8 người bị thương

01/05/2013 07:15 (GMT + 7)

TT - Đến tối 30-4, đã có năm người chết, tám người bị thương nặng trong vụ tai nạn giao thông xảy ra lúc 12g50 cùng ngày trên quốc lộ 1 đoạn qua thôn Đồng Lâm, xã Phong An, huyện Phong Điền (Thừa Thiên - Huế). Xe khách Khánh Truyền từ Huế đi Hà Tĩnh khi đến địa điểm trên thì bị một xe container biển số Hà Nội đi ngược lại đâm trực diện.

Xe khách bị xe container húc bẹp làm tài xế và bốn người đi trên xe thiệt mạng - Ảnh: Nguyên Linh

>> Xe container húc xe khách: đã chết 5 người

Cả hai xe đều văng xuống phần ruộng bên đường, phần thùng xe container bứt khỏi thân xe, chiếc xe khách bẹp dúm phần đầu. Đến 17g cùng ngày quốc lộ 1 mới lưu thông trở lại.

Đại tá Phạm Văn Đức, phó giám đốc Công an tỉnh Thừa Thiên - Huế, cho hay hiện trường để lại cho thấy chiếc xe container đã chạy lấn đường xe ngược chiều gây tai nạn thảm khốc.

Hiện cơ quan điều tra đã tạm giữ lái xe container Tôn Thất Tùng (36 tuổi, trú tại Q.Tân Bình, TP.HCM) để phục vụ công tác điều tra. Ông Đức nói đây là vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng nhất xảy ra trong nhiều năm nay tại tỉnh Thừa Thiên - Huế.

Trong số năm người thiệt mạng, cơ quan chức năng mới xác định được danh tánh của ba người, trong đó có tài xế xe khách Lê Đình Chinh (32 tuổi, quê Thạch Hà, Hà Tĩnh). Hiện sáu hành khách đang được cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Thừa Thiên - Huế, hai người nguy kịch được chuyển đến Bệnh viện Trung ương Huế cứu chữa.

NGUYÊN LINH

hotrungtuhttp://www.blogger.com/profile/01407595000152454244noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5721086364174091123.post-90108918459461211402013-04-16T23:33:00.000+07:002013-04-18T21:43:03.745+07:00BỤI ĐỜI CHỢ LỚN. TRUYỆN TRANH. VÀ CON CỌP Ở CHỢ.

Nhà Phật có câu chuyện thế này: Một cậu bé bị bỏ rơi được sư thầy nhặt được mang lên núi sống cuộc đời tu hành thanh đạm, không vướng một chút bụi trần. Và sư thầy nghĩ cậu bé có duyên, có phước lắm mới được như thế này chứ không thì ô nhiễm cuộc sống trần gian đến bao giờ mới tẩy rửa được. Đến tuổi trưởng thành, nhận thấy cậu bé, giờ đã là một chàng trai, suốt ngày miệng mỉm cười cho thấy tâm chàng không loạn động hay ưu phiền lo nghĩ chuyện gì, sư thầy dẫn cậu xuống núi để nhìn thấy người đời. Xuống núi, vào chợ thấy gì chàng trai cũng hỏi, đây là con gà, kia là con vịt, chiếc xe sao lại chạy được; đến thấy người đàn bà chàng hỏi con gì đây, sư thầy bảo đó là người đàn bà, bà có thể sinh ra những đứa bé mới để cuộc sống được tiếp tục mãi. Trong đầu chàng trai đã khởi niềm nghi không hiểu làm sao mà người đàn bà có thể sinh ra những đứa bé được. Đến gặp một cô gái, cô gái mỉn cười với chàng trai tuấn tú, mặt mũi sáng rỡ vì tâm trong sạch. Chàng tai hỏi thầy đây là con gì mà nó cười trông đẹp quá thầy ạ. Thấy có vẻ không an toàn sư thầy bảo: Đó là con cọp ở chợ. Con cọp trên núi hung dữ ăn thịt người thế nào thì con cọn ở chợ cũng ăn thịt người như thế con ạ, hãy tránh xa nó ra! Về lại núi, nụ cười như tắt trên môi chàng trai, trông chàng buồn rầu, ưu phiền hẳn. Sư thầy mới hỏi, chàng trai trả lời: Con nhớ con cọp ở chợ!

Cũng như vị sư thầy nọ, chúng ta hiểu lòng lành của các bậc phụ huynh khi tâm niệm chỉ mang điều tốt nhất đến cho con cái khi bảo con tránh xa loại truyện tranh. Và chúng ta cũng hiểu ý tốt của Hội đồng duyệt phim quốc gia (HĐDPQG) khi nói: “phải tỉnh táo và phải hiểu cuộc sống hiện nay cần cái gì, đòi hỏi nghệ sĩ phải làm gì” để cấm phát hành bộ phim “Bụi đời Chợ Lớn” (BĐCL)vì lý do bạo lực, e người xem bị tác động tiêu cực. Thật đáng buồn khi chúng ta, những người trưởng thành vẫn mãi bị xem như những cậu bé, như cậu bé được khuyên không nên xem truyện tranh nọ.
Thật ra ở đây ai là người chưa trưởng thành thì sau khi suy luận một chút ta có thể nhận ra được. Đã mấy chục năm đòi hỏi nghệ sĩ chỉ làm điều cuộc sống cần thế nhưng cuộc sống có cần những điều đó không thì mỗi người đến nay đã có thể tự trả lời được. Ở đây rõ ràng chỉ những người chưa trưởng thành thì mới tin rằng cho con người ta ăn thứ gì thì con người ta sẽ thành thứ đó, sống trong môi trường nào thì con người ta sẽ thành đúng như vậy.

Đâu là quy luật của sự nhận thức hay thế nào là bị ô nhiễm?
Vấn đề bây giờ không phải công bằng hay không công bằng khi duyệt các phim ngoại thì thoáng dễ, còn phim nội thì khắc khe xét nét đủ bề; mà chính là cần phải hiểu thế nào là điện ảnh! Thật ngớ ngẫn khi phải nói như thế với HĐDPQG nhưng thật vậy, điện ảnhvới những chức năng thì không ai rành hơn các vị này nhưng sự tác động của điện ảnh đến con người thì không như các vị nghĩ. Xem phim ma cà rồng liệu có đi hút máu như ma cà rồng; xem phim kinh dị liệu có đi róc thịt chẻ xương người ta như phim; xem phim đánh đấm liệu có đi đánh đấm như phim…?
Quy luật về nhận thức đi theo những con đường không như chúng ta hình dung. Hơn nửa thế kỷ dạy dỗ toàn điều tốt nhưng cớ sao vẫn cứ xuất hiện cả một thế hệ hư hỏng. Dạy dỗ gần 100 năm tinh thần giai cấp vô sản toàn thế giới nhưng cớ sao mởi thả ra đã đánh nhau bưu đầu, mẻ trán? Bao thế hệ được học hành thi cử tử tế về chủ nghĩa Mác, tinh thần đạo đức con người mới nhưng sao thế giới mạng toàn người “hư hỏng” giống như chưa từng một ai thuộc bài, đến độ muốn nói điều gì đúng đắn thì thuê người làm dư luận viên ? Truyệt tranh trẻ con, một thế hệ các bạn lớn lên ở miền Bắc không có truyện tranh để đọc và các bạn cũng thấy thậm chí đó là điều tốt nên cấm hẳn con mình xem truyện tranh. Xin đừng đem loại truyện tranh nhố nhăng ra ví dụ phản biện, cần phải thấy rằng không có gì kích thích sự tưởng tượng và óc khôi hài hơn truyện tranh và phim hoạt hình. Chính đây là lý do khiến phim hoạt hình mãi vẫn không ra rạp được ở ta. Cho đến gần đây, một thế hệ yêu Doreamon, và nhờ thế mới bắt đầu biết cười với nhưng chi tiết ngộ nghĩnh, khôi hài mà thể loại này đem lại cho nhân loại sau gần thế kỷ qua. Tôi tin người biết cười vì phim hoạt hình, hay truyện tranh, là người trong cuộc sống không chỉ biết khôi hài mà còn là người bao dung, nhân ái nữa.

Sau khi lệnh cấm phát hành BĐCL được công bố, trên mạng xuất hiện poster của phim BĐCL với những nhân vật thay vì cầm hung khí lại cầm xô chậu chổi xẻng đi dọn vệ sinh đường phố với tên phim “Thanh niên 5 tốt Chợ Lớn”. Ừ nhỉ, nếu bây giờ toàn xã hội cứ sản xuất toàn loại phim người tốt việt tốt như vậy (dĩ nhiên loại phim này thì qua cửa duyệt nhanh không chi bằng), không một phim nào ngoài luồng lọt vào, thì liệu chúng ta có có được một thế hệ toàn người tốt không ? Và ngược lại, chẳng có sự tàn bạo, phi nhân tính nào Hollywood chưa làm tới, người xem phim Mỹ bị ảnh hưởng sự tàn bạo phi nhân tính hết cả hay sao?

 Rõ ràng sự nhận thức của mỗi người không đi theo những con đường mà chúng ta hình dung bằng cách đơn giản hóa “xem” bầu thì tròn, “xem” ống thì dài !. Biết đâu thấy đâm chém của BĐCL mà nhiều thanh niên sẽ ngán cái thế giới tối tăm ấy và trở lại chăm học hơn. Nào có thấy anh hùng nào trong đó đâu mà HĐDPQG cứ sợ trẻ con noi gương theo. Tất cả chỉ là một cảm giác sợ hãi kinh khiếp nên tránh xa. Sao HĐDPQG không nhìn thấy điều này nhỉ ? Hitler học ai mà tàn bạo đến quỷ thần cũng phải sợ vậy? Hay là hắn ta đã từng coi Bụi đời Chợ Lớn mà chúng ta không hay?

Đâu là tiêu chuẩn củahiện thực ?

Một đại diện HĐDPQG nói: Phim được làm ra cần cụ thể địa danh, địa điểm cũng như thời điểm nào đấy. Khán giả phải biết được rằng phim được làm ở giai đoạn nào, thuộc về lịch sử hay cuộc sống đương đại.
Lạ nhỉ, Mỹ là nơi sản xuất nhiều nhất loại phim cảnh sát, nhân viên công lực bị tha hóa. Thế mà ngành cảnh sát có bao giờ phiền lòng đâm đơn kiện hãng phim nào đâu? Và cũng đâu thấy người dân Mỹ mất niềm tin vào cảnh sát do những phim như vậy ? Ở ta thì ngược lại. Đúng là không thể hiểu được, cái mà chúng ta tin là xấu thì nó lại thành tốt và thứ mà chúng ta tin mười mươi rằng là nó là tốt thì nó lại xấu và gây mất niềm tin lớn.
Tại sao nhóm làm phim Việt kiều lại mê phim võ thuật đến vậy? Đây rõ ràng là một bước phát triển của điện ảnh mà bất cứ nền điện ảnh nào cũng phải trải qua. Như là Hồng Kông và cả thế giới phải trải qua một thời kỳ công phu của Lý Tiểu Long xong rồi mới có thể tiến lên những bước cao hơn được. Chúng ta không thể đột ngột làm một Titanic hoặc đạt trình độ hành động lôi cuốn như Điệp viên 007 trong một sớm một chiều mà cứ phải biết montage cắt nối một cú đá bằng ba góc quay, một cú đấm bằng năm lần bấm máy cái đã. Hãy nhớ đến những phim có chút hành động của ta như thời “Ván bài lật ngửa” hay “Cảnh sát hình sự” sẽ thấy những pha đánh đấm vụng về, người đánh thì sợ người bị đánh đau, thấy rõ cố tình đánh trượt đi; người bị đánh thì chờ được đánh. Nói thật “Bụi đời Chợ Lớn” cũng vẫn còn sót những chi tiết lỗi này, đủ cho biết cái kinh nghiệm làm phim hành động đánh đấm này điện ảnh Việt Nam còn ABC lắm, lúng túng đủ thứ từ đạo diễn đến quay phim, đến phân cảnh, thư ký trường quay… tất cả cho thấy rõ là đang vừa làm vừa học; và rõ ràng những kinh nghiệm này cần sớm được đúc kết kế thừa, được cả xã hội ủng hộ để sớm tạo thành một lớp những nhà làm phim kinh nghiệm hiểu rõ thế nào là phim hành động.
Điện ảnh với chức năng của nó là giải trí, thuộc tính kỹ thuật thể hiện qua các kỹ xảo.
Thay vì hỏi “Công an ở đâu khi các băng nhóm chém giết nhau” sao không hỏi đá gì mà người văng cả chục mét thế kia. Gọi võ sư giỏi nhất ra đá cái bịch gạo 50kg liệu đã có bay như vậy? Mà văng xa như vậy sao vẫn cứ sống nhăng răng mà không gãy xương ? Hỏi bác sĩ xem xương người ta chịu được lực được bao nhiêu thì gãy.v.v…
Tiêu chuẩn hiện thực không hiểu tự bao giờ đã gắn chặt vào não trạng các thế hệ làm phim và họ đã thực sự không biết làm sao để thoát ra khỏi nó.
Xét ra cho cùng giới lý luận điện ảnh ở ta đã không rạch ròi được hai chức năng chính của điện ảnh, nếu dùng hình tượng thì xin ví đó như là hai chiếc cánh của một con chim, một cánh là tính nhân văn, chất thơ của nền nghệ thuật và cánh kia là thuộc tính kỹ thuật với những kỹ xảo điện ảnh được phát triển không ngừng ngay từ khi mới ra đời đến nay. Thiếu một trong hai chiếc cách ấy nền điện ảnh không bay lên được. Ở ta, ngay từ khi khai sinh đến nay chỉ biết đến chiếc cánh nhân văn, khai thác mạnh chất thơ mà hầu như quên hẳn, thậm chí từ bỏ, thậm chí lên án loại hình chuyên đi khai thác những kỹ xảo, những tìm tòi về dàn dựng tạo nên những cảm giác mới cho người xem. Oscar có hẳn một giải sang trọng cho những kỹ xảo mới. Điện ảnh Việt Nam đã có ai nghĩ đến điều này chưa ?
Thế nhưng mọi nỗ lực trả một cánh lại cho điện ảnh đã bị dội gáo nước lạnh ngay từ những phim hành động đầu tiên cho đến nay, nó luôn được xem là thể loại rẻ tiền, ban giảm khảo luôn dùng từ phim thị trường để gọi nó. Đây không phải là lạ mà là tiếc cho một cơ hội phát triển của điện ảnh cứ để bị trôi dài hết năm này qua năm khác mà không biết định vào đâu, trụ vào đâu thì nó sẽ vững bền một nền móng để phát triển.
Với riêng tôi, đó là kỹ xảo điện ảnh. Vững kỷ xảo thì diễn viên cũng đỡ nhọc nhằn vì thừa chân, thừa tay, thừa ánh mắt không biết bỏ đi đâu !
Trở lại với câu chuyện con cọp ở chợ. Theo các bạn chuyện sẽ xảy ra sau đó ? Tôi nghĩ là chàng trai sẽ xuống núi, không thể khác, và một cuộc đời vô cùng gian khổ với người ngơ ngác trước cuộc sống như chàng đang chờ chàng phía trước. Công khó của vị sư thầy bao năm như vậy là đổ sông đổ biển. HĐDPQG có bao giờ nghĩ rằng mình cũng như vị sự thầy nọ, đang làm điều vô ích không?
Hồ Trung Tú

hotrungtuhttp://www.blogger.com/profile/01407595000152454244noreply@blogger.com3tag:blogger.com,1999:blog-5721086364174091123.post-56096892375240961882013-04-13T22:11:00.002+07:002013-04-13T22:11:48.359+07:00Một bài đáng suy ngẫm của Liam Kelleyhttp://leminhkhai.wordpress.com/2013/04/10/the-excuse-of-khong-co-gi-moi/
Bản dịch của TS Vũ Thị Phương Anh:

LỜI BIỆN HỘ “KHÔNG CÓ GÌ MỚI”
Liam Kelley

Tôi có một phát hiện

Bất cứ khi nào các học giả VN phải đối diện với những ý tưởng khác biệt với những điều được xem là chính thống ở VN, là họ lại đưa ra nhận xét rằng điều đó “không có gì mới”.

Gần đây hình như tôi đã viết về điều đó ở trên blog này khi tôi nói về những nhận xét của DTQ về cuốn Bên thắng cuộc của Huy Đức. Nhưng những nhận xét tương tự như vậy tôi cũng được nghe mỗi khi tôi nêu ra một điều gì, hoặc bất kỳ ai khác có nêu ra một điều gì không giống với những điều mà hệ thống chấp nhận.

OK, nếu nhận xét “không có gì mới” là một cách đưa ra lời phê bình về mặt học thuật, thì những người đưa ra lời phê bình ấy chắc phải có hàm ý rằng ở VN có những điều thực sự mới mẻ về mặt học thuật. Vậy, điều mới mẻ về mặt học thuật ấy ở đâu? Những học giả VN đã đưa ra những điều mới mẻ về mặt học thuật ấy là ai thế? Tên các tác phẩm của họ là gì? Vì quả thật tôi không hề biết đến những tác phẩm đã được viết ra và đáng được xem là “mới” này.

Mà điều gì đã làm cho những tác phẩm này được xem là “mới” nhỉ? Phải chăng đó là các tác phẩm đã sử dụng những phương pháp hiện đại để tạo ra một cách nhìn mới về quá khứ, như những học giả Ấn Độ đã làm khi nghiên cứu “giai cấp cùng đinh”*? Nếu vậy, những lập luận mà các học giả VN đã tạo ra từ những phương pháp hiện đại mới mẻ này là gì thế?

Khi đưa ra nhận xét “không có gì mới”, phải chăng các học giả VN nghĩ rằng họ là những thành viên bình đẳng của thế giới học thuật toàn cầu (và trong bối cảnh ấy họ có thể đưa ra nhận xét về giá trị học thuật của các tác phẩm của người khác)? Nếu vậy, những tác phẩm nào của họ có thể đưa ra để so sánh với những tác phẩm đã được viết ra tại các quốc gia khác trong nhiều thập kỷ vừa qua? Điều gì đã cho phép một học giả VN cái quyền phê phán tác phẩm của người khác bằng nhận xét “không có gì mới”?

Có lý do chính đáng nào (về mặt học thuật) khiến tôi cứ phải nghe mãi lời nhận xét này không? Hay đó chỉ là một phản ứng cảm tính được thốt ra trong tâm trạng mặc cảm? Nếu quả thật là có lý do thì xin hãy chỉ ra những chứng cứ khoa học cho thấy nhận xét ấy là đúng (ví dụ, đã có ai viết ra được cái gì có thể xem là "cạnh tranh" được với HĐ hay không?) Còn nếu đó là do mặc cảm, thì mọi người hãy dừng lại đừng chỉ phê phán người khác như thế mà hãy lo đi nghiên cứu để tạo ra những gì thực sự là "mới" đi. Như thế thì được cả đôi bên đấy!

Theo như tôi biết thì lời nhận xét “không có gì mới” chẳng qua chỉ là một cách để các học giả VN tự biện hộ cho sự tầm thường hiện có của mình mà thôi. Nhưng thực ra chẳng có cách nào biện hộ cho sự tầm thường được, vì không có gì có thể cản trở chúng ta đạt đến đỉnh cao<o:p></o:p>

----

*Ghi chú của người dịch: “subaltern studies” là một thuật ngữ của ngành lịch sử/nhân học/văn hóa học, không rõ được dịch ra tiếng Việt là gì, người dịch không phải chuyên ngành nên dịch tạm vậy, ai có nghề xin sửa giúp nhé. Có thể tham khảo ở đây: http://en.wikipedia.org/wiki/Subaltern_(postcolonialism)
hotrungtuhttp://www.blogger.com/profile/01407595000152454244noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5721086364174091123.post-18596214224718756302013-03-09T07:27:00.000+07:002013-03-09T07:41:14.621+07:00Ai trách nhiệm với kiểu giao thông nhắm thẳng vào nhau mà tiến ?

Tai nạn giao thông thương tâm ở Khánh Hòa một lần nữa cho thấy quốc lộ 1A là quá hẹp, đó là kiểu giao thông hướng thẳng vào nhau mà tiến. Đây là trách nhiệm của chính phủ, bao nhiêu chục năm rồi mà không tách được hai chiều ngược nhau ra trên tuyến đường huyết mạch này, chứ không phải ý thức giao thông của tài xế, VTV đừng đổ hết lỗi cho họ như thế! Thử hỏi có tài xế nào vô ý thức đến độ xem mạng mình như cỏ rác vậy không ? Với lưu lượng xe trên quốc lộ 1A đông đúc như hiện nay cần phải thấy tai nạn như vậy là ít, tài xế đã ý thức cao lắm rồi khi đi trên con đường này.
Bao nhiêu chục năm rồi, bao nhiêu dự án lớn dự án khổng lồ rồi nhưng quốc lộ 1A vẫn kiểu giao thông nhắm thẳng vào nhau mà tiến. Không ai thấy có lỗi hay sao ?

Ảnh VnExpress

hotrungtuhttp://www.blogger.com/profile/01407595000152454244noreply@blogger.com9tag:blogger.com,1999:blog-5721086364174091123.post-58178263337114821592013-03-05T14:29:00.000+07:002013-03-05T14:30:50.750+07:00 "Có 500 năm như thế": Một cuốn sách rất kích thích tư duy !Review của bạn đọc2 Đặng Thái Hòa. Có những ý rất lạ :)

*

Cô nhân viên cũ của em hiện đang ở Đà Nẵng có 1 tin nhắn thế này: Anh đã đọc “Có 500 năm như thế” chưa? Một cuốn sách "hay kinh hoàng", và "không hề nhức đầu". Lý do là, khi bạn này đọc đến đâu thì kiểm chứng với ông nội đến đó; tất cả đều được xác nhận là đúng ! Cố ấy không hay là em đọc rồi và đang nghĩ đến viết review sách này.Nếu nói hiểu thì có lẽ làm cái nghề nghiên cứu liên quan đến lịch sử, văn hóa, ngôn ngữ thì mới hiểu. Nhưng mà em thích cách đặt vấn đề và phương pháp của bác. Đọc vào rất kích thích tư duy!

 (Ảnh của bác Sao Hồng chụp một quầy sách ở Nha Trang)

Tình cờ dắt mấy ku con đi nhà sách, cho tụi nó đọc sách tại chỗ, em cũng lẩn thẩn cầm vài cuốn lật chơi. Đọc hết phần dẫn nhập của cuốn Có 500 Năm thì em quyết định sẽ mua đem về. Em đọc hết cuốn sách của anh sau 3 ngày; bây giờ quyết định gấp lại cho đầu óc bớt rối để điểm lại các luận điểm cũng như bằng chứng anh đưa ra trước khi sẽ đọc kỹ lại 1 lần nữa.Và đây là những cảm nhận ban đầu:

1. Tự thách thức luận điểm chung để đẩy vấn đề xa hơn, rồi lại tự thách thức những khám phá ấy để chẻ vấn đề thành những phân mảnh nhỏ. Lộ trình lý giải vấn đề để anh dẫn dắt người đọc đến mô hình da báo của các làng Việt, Chăm rất thú vị. Chưa đủ trình độ để có thể "soi mói" các lập luận và chứng cứ anh đưa ra, bản thân việc bám theo anh trên lộ trình ấy đã là 1 cảm xúc rất kích thích.

2. Việc phân tích các bộ gia phả quý để tính toán số năm trung bình của 1 thế hệ mang dáng dấp của phương pháp phân tích định lượng phương Tây. Chỗ này thì em hoàn toàn bất lực, chỉ đọc lướt, nhưng sẽ đọc kỹ lại khi bình tĩnh. Điều thú vị về chỗ mà 1 vài ý kiến review sách của anh, mà em đọc được trên mạng, cho là 'táo bạo', thì em cho là 'hứa hẹn' ở chỗ nó mở ra cơ hội 1 ngày nào đó sẽ 1 chuyên gia thống kê giúp anh đào xới lại phần này bằng phương pháp định lượng, để không ai có thể chối cãi được. Ứng dụng thông kê vào nghiên cứu văn hóa - ý tưởng này, tự thân nó đã là 1 công trình nghiên cứu khoa học lớn.

Anh cho em hỏi thêm câu hỏi có lẽ ai cũng sẽ nghĩ đến:Liệu phương pháp này, nếu mở rộng không gian nghiên cứu, có dẫn đưa chúng ta đến những lý giải cho giọng Sài Gòn và miền Tây hay không, nếu chỉ gói gọn phạm vi nghiên cứu trong phương ngữ, chứ chưa kể đến phạm trù rộng hơn là "bản sắc". Và ngay cả ở Bắc và Bắc Trung bộ cũng vậy, cứ một vài trăm kilomet ta lại có một vùng phương ngữ khác hẳn nhau. Hà Nội – Thanh Hóa – Vinh ! Trong sách của anh đâu đó hình như có gợi mở ra hướng này thì phải ?

Sau mỗi lần lấn đất, hoặc bằng tương quan vũ lực hoặc bằng tương quan hữu nghị, thì dân Việt di cư vào Nam. Ho không đánh đuổi hoặc chiếm đất mà đến nơi người Chàm không ở để định cư, và phần nhiều vẫn ở lại cùng chung sống với dân Việt mới đến. Họ đã ở cạnh nhau suốt 500 như thế ! Các luồng di dân không liên tục mà bị đứt đoạn trong suốt chiều dài 500 năm đó. Mỗi lần đứt đoạn, vì lý do chiến tranh, thời kỳ ngăn sông cấm chợ kéo dài có giai đoạn 60 năm, có giai đoạn 100 năm, có giai đoạn 200 năm. Ngần ấy thời gian đủ để các di dân mới hòa nhập sâu hơn với cộng đồng bản địa, sinh ra các thế hệ lai có đặc điểm riêng về phương ngữ và văn hóa không giống với các lớp di dân mới sau này.

Một khía cạnh khác là mỗi lớp di dân mới chồng lên lớp cũ lại đến từ nhiều nguồn khác nhau: khi là dân cư đồng bằng sông Hồng vào Nam, khi thì dân Thanh - Nghệ. Mỗi lớp / luồng di dân đó lại nhắm đến 1 khu vực địa lý khác biệt, càng về sau càng tiến về phía Nam theo tiến trình lấn đất của người Việt sâu vào địa bàn của Chăm pa.

Ba yếu tố đó: (1). Sự đứt đoạn giữa các luồng di dân, (2). Đặc điểm khác biệt của từng lớp di dân & (3). Sự phân bổ địa bàn định cư của di dân Việt trong suốt tiến trình lịch sử hình thành các vùng phương ngữ khác biệt: Thừa Thiên Huế, Quảng Nam, Bình Định, Phú Yên, v.v...Điều quan tâm lớn nhất của Hồ Trung Tú là lý giải: (1). Sự khác biệt của Quảng Nam (nằm trên con đường huyết mạch của các luồng di dân) so với Huế & so với các địa phương sâu về phía Nam như từ Bình Định trở vào, (2). Sự khác biệt phương ngữ ngay tại Quảng Nam, hoặc ngay tại Huế & (3). Sự tương đồng phương ngữ của 1 số làng tại Quảng Nam so với Huế và ngược lại.

Các tài liệu và nghiên cứu trước đó chỉ tóm gọn 1 cuộc giao thoa vài trăm năm giữa Việt và Chăm, gọn đến mức dường như không quan tâm đến các yếu tố hình thành do sự phân kỳ lịch sử mở rộng biên giới Đại Việt về phía Nam, cũng như các sự kiện quan sát được ngay trong ngày hôm nay, vốn là hệ quả để lại của sự phân kỳ đó trong quá khứ. Chỉ riêng với sự phân kỳ này, phân kỳ tác động chứ không phải chỉ là sự phân chia thời gian theo đặc điểm thường thấy, tác giả Hồ Trung Tú đã cung cấp một công cụ quan trọng giúp chúng ta hình dung rõ hơn những gì đã xảy ra ở nơi mà không có bất cứ dòng lịch sử nào được ghi chép.

Đặng Thái Hòa

hotrungtuhttp://www.blogger.com/profile/01407595000152454244noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5721086364174091123.post-32915446291076812582013-03-02T21:59:00.003+07:002013-03-05T14:29:40.463+07:00Mùa ốc gạo

Thấy tấm ảnh này trên trang của Le Van Thinh nhớ đến bài này nhưng tìm mãi trên mạng không ra. Hay là viết xong nhưng chưa in ở đâu chăng? In ở đây vậy. Mọi người đọc xả xì trét :)

Nhiều món ăn dân dã đã bước vào nhà hàng, từ con ốc bươu, con nhộng cho đến con cua, con ráy cũng đã thành đặc sản cho người nhớ quê và đi tìm khẩu vị lạ; thế nhưng con ốc gạo bé xíu của vùng biển miền Trung thì chưa thấy, mặc dù, theo khẩu vị chủ quan của người viết thì chữ “cực ngon” vẫn chưa thể nói hết cái ngon, cái ngọt của nó, ngon đến mức một vị giám đốc một ngân hàng thuộc loại lớn ở Đà Nẵng, cao lương mỹ vị Tây Tàu gì cũng đã từng nếm trải, đã tuyên bố một câu xanh rờn: “Không gì có thể sánh được!”.

Có nơi thì gọi nó là ốc ngũ sắc, có người thì lại gọi một cách dân dã là ốc lể, ốc rút, ốc gạo. Ngay chuyện có nhiều cách gọi như vậy đã cho thấy con vật này chẳng có gì nổi tiếng và chính thống, ai ưng gọi thế nào cũng được, không biết đến cũng chẳng sao, nó khiêm tốn và khuất lấp trong đời sống con người đến độ chẳng ai thèm để ý đến, mặc dù trong các hố đào khảo cổ di chỉ của người cổ đại cách nay 3-4 ngàn năm đã thấy con người biết đến ốc gạo; cho đến những năm gần đây, khi ốc gạo lên máy bay vào Sài Gòn, một lon sữa bò giá một ngàn giờ lên đến 8-10 ngàn đồng thì nhiều người đã bắt đầu để ý đến chúng.

Không bao giờ là món ăn chính, ốc lể như một món quà vặt, như đĩa hạt dưa cho người nhấm nháp lúc rảnh rỗi, cho các chị ngồi chợ, cho các bác xích lô, xe thồ hoặc phu khuân vác ở bến cảng lúc chờ đợi. Nói như thế vẫn chưa đầy đủ, vị giám đốc ngân hàng đã nói, người lớn lên ở một vùng cát nghèo khó của Quảng Nam, đánh giá ốc gạo cao hơn nhiều: “Một thế hệ chúng tôi đã lớn lên nhờ nguồn đạm từ ốc gạo. Quanh năm ăn cơm độn khoai với mắm cái, năm thì mười hoạ mới có chút thịt gà, thịt heo; còn lại thì đậu phụng dằm mắm, cá thính, cá muối mặn quắn lưỡi. Chính nguồn đạm ngọt lừ của ốc gạo mà chúng tôi khôn lớn và cũng đủ thông minh chứ không phải nhờ đến những DHA hoặc An-pha 3 nào đó trong sữa bột mà gần đây người ta hay quảng cáo là giúp trẻ thông minh!”.

Có thể là vị ngọt của ốc gạo ẩn chứa một lượng đạm cao cấp nào đó giúp anh khôn lớn mà không bị suy dinh dưỡng, thế nhưng anh giám đốc ngân hàng vẫn có thể hơi cực đoan, chí ít là khoảng ốc gạo nuôi anh khôn lớn, thông minh. Ốc gạo không xuất hiện quanh năm để anh bổ sung nguồn đạm, cả năm chúng chỉ xuất hiện đúng hai tháng rồi biến mất như chưa từng có mặt trên đời. Chị Tình, người cào ốc rút ở biển Cẩm An, Hội An, nói: “Chúng sống từng đàn trong cát rất sạch ở ven biển, cào một buổi có khi được cả chục ang (mỗi ang 30-36 lon sữa bò)”. “Mỗi lon chị bán sỉ 2.000-2.500 đồng, vị chi mỗi ngày chị kiếm trên dưới 500 ngàn đồng !”. Chị Tình cười: “Nhưng mỗi năm chỉ được đúng tháng rưỡi, từ cuối tháng giêng đến giữa tháng ba âm lịch là chúng biến mất, cào lên chỉ thấy vỏ là ốc gạo nhưng sống trong đó là con bù trật”. Nghe kể thật kỹ chúng tôi mới hiểu con bù trật chính là con ốc mượn hồn, họ nhà tôm, chuyên mượn vỏ của con ốc khác để trú ngụ. Có nghĩa là sau tháng ba chúng chết hết để một lớp thế hệ mới sinh trưởng cho đến tháng giêng lại được người cào lên mang theo đậm đà hương vị biển khơi mà chúng đã tích tụ sau mười tháng biến mất.

Không biết có gì từ thượng nguồn, phù sa sông Thu Bồn khi đổ ra biển khiến tất thảy cá tôm vùng biển này ngon ngọt hơn hẳn vùng biển khác. Trước đây, người viết bài này nghĩ rằng có thể vì ưu ái vùng quê với sông Thu Bồn mà người ta nói thế chứ làm sao mà phân biệt được vị ngon của con cá nục ở biển Đà Nẵng và con các nục ở biển Hội An ? Con cá sống ở biển đâu có biên giới ? Thế nhưng khi nghe đến giá cả của các loại ốc gạo mới hiểu rằng, quả thật, phù sa sông Thu Bồn vẫn có một điều gì đó mà các con sông khác không có. Cứ như con ốc rút này mà xét, ốc Cửa Đại vào cuối vụ có thể lên đến 10 ngàn đồng mỗi lon thì ốc rút ở Huế, Nam Ô, Tam Kỳ, Quảng Ngãi vẫn chỉ 2-3 ngàn đồng mỗi lon. Khẩu vị người Quảng Nam – Đà Nẵng đủ tinh tế để chịu trả giá cao đến vậy cho món quà vặt dân dã này đủ để biết hương vị chúng khác nhau nhiều lắm. Người ta còn biết ốc Huế, Lăng Cô, Nam Ô có màu đỏ, ốc Tam Kỳ, Quảng Ngãi có màu trắng, ốc Hội An có màu xám. Vì vậy, mặc dù giá chênh lệch nhiều người bán vẫn rất khó mà đánh tráo với người sành ăn.

Thứ bảy, chủ nhật; anh giám đốc ngân hàng nọ lai may ô, quần cộc cùng vợ con và dăm ba người hàng xóm vừa chuyện trò vừa lúi húi lể ốc. Mùa ốc gạo cũng là mùa cây bưởi ra gai. Ốc gạo chỉ lể bằng gai bưởi mới ngon. Và nước chè xanh âm ấm nữa. Quả thật chưa có gì ngọt ngào và đậm đà đến vậy. Tinh hoa của biển khơi như dồn lại trong lòng con ốc bé xíu, nằm trên đầu lưỡi người mà thơm nồng hương vị của biển sâu.

Hồ Trung Tú
hotrungtuhttp://www.blogger.com/profile/01407595000152454244noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-5721086364174091123.post-55385210256550917072013-01-20T23:07:00.002+07:002013-01-21T13:19:35.870+07:00Lời bình tác phẩm "Có 500 năm như thế" của một giáo sư sử học Mỹ .

 The Cham-Việt Frontier as a “Middle Ground”

19Jan13

One of the most important books written about the history of North America in recent decades is Richard White’s The Middle Ground: Indians, Empires, and Republics in the Great Lakes Region, 1650-1815. What this book did that was so important is that it examined the contact between Native Americans (or “Indians”) and white settlers (French, British, etc.) in one area of North America over a period of a couple of centuries, and explained that interaction in much more complex and sophisticated terms than anyone had before.

To quote from the back cover, the book “seeks to step outside the simple stories of Indian/white relations – stories of conquest and assimilation and stories of cultural persistence. It is, instead, about a search for accommodation and common meaning.”
“It tells how Europeans and Indians met, regarding each other as alien, as virtually nonhuman, and how between 1650 and 1815 they constructed a common, mutually comprehensible world in the region around the Great Lakes. . . Here the older worlds of the Algonquins and various Europeans overlapped, and their mixture created new systems of meaning and of exchange.”
“Finally, the book tells of the breakdown of accommodation and common meanings and the re-creation of the Indians as alien and exotic.”
In other words, White depicts a time when Native Americans and white settlers didn’t really understand or like each other, but nonetheless found ways to live with each other (although plenty of problems and violence persisted), and created a shared world.

I’ve been reminded of White’s book recently as I have been reading a work by Hồ Trung Tú called Có 500 năm như thế: hình dung sự hình thành bản sắc Quảng Nam [There Were 500 Years Like That: Picturing the Formation of the Characteristics of Quảng Nam].
This book covers a lot of ground. It looks in detail, for instance, at the “Southern Advance” (Nam tiến), or southward migration of Việt-speaking peoples over the centuries, and points out that it was really much more complex than a smooth southward movement like that term implies.
This critique of the Nam tiến is one that many people are familiar with. What people will find that is refreshing in this book is its effort to keep the Cham in the picture of the Nam tiến.
There are some scholars outside of Vietnam who have written about the southward movement of Việt peoples and have talked about how the Việt changed as they adopted cultural practices from people like the Cham and the Khmer. In making this argument, however, these writers have focused on the Việt. We never really see the Cham very clearly. They are simply there somewhere for the Việt to assimilate things from.
On the other extreme, Hồ Trung Tú criticizes scholars in Vietnam who make the same argument about Việt adoption of the cultural practices of others, but who describe a process where Việt migrate into areas that people like the Cham have abandoned (after a war, for instance). Here again, the Cham are acknowledged, but they are still not really there in the story.

Hồ Trung Tú, by contrast, tries to keep the Cham in the picture, and tries to document their continued presence in areas that Việt migrated into/occupied. He also points out, for instance, that there were periods of time when in Quảng Nam the Việt were a minority living amidst a Cham majority, and that we therefore have to think about what kind of interactions took place in such locations at such times.
In a long section on language, one intriguing argument that Hồ Trung Tú makes is that the reason why the version of Vietnamese spoken in the Quảng Nam region is so different from the Vietnamese just on the other side of the Hải Vân Pass might be because the Vietnamese in Quảng Nam is “Chamicized” (I’m inventing this term here), namely, that it resembles the Vietnamese that was spoken by people whose native language was Cham.
I’m not a linguist and have no way of verifying this view (for a positive review [in Vietnamese] of this work by a linguist, however, click here), but what I do like about this point is that it makes us think about Cham-Việt relations in complex ways. In what context would such a new version of a language appear? The explanations about the Nam tiến to date (where the Việt adopt Cham practices) cannot explain why the Việt would end up speaking Vietnamese the way that some Cham did.
To explain that we need a more complex understanding of the history of Cham-Việt relations than one that sees a uni-directional process of Việt moving southward and assimilating cultural elements from other peoples.

Hồ Trung Tú’s Có 500 năm như thế thus does a good job of pointing out the need to think about the Nam tiến and Cham-Việt relations in more complex ways, and the ideas it offers get the reader thinking about these issues.
And as I reflect upon these issues while reading this book, I keep thinking of White’s Middle Ground. If you changed a few words on the back cover of that book, it could probably describe the history of Cham-Việt contact quite well:
“It tells how Việt and Cham met, regarding each other as alien, as virtually nonhuman, and how between 1306 and 1471 they constructed a common, mutually comprehensible world in the region around Quảng Nam.”
“Finally, the book tells of the breakdown of accommodation and common meanings and the re-creation of the Cham as alien and exotic.”
This is not exactly what Hồ Trung Tú does in his book, but he takes the discussion a long way in this direction. And it’s an enlightening direction to go.
Lê Minh Khai
Trên Facebook, Prof Le Minh Khai còn có hai comments xoay quanh nội dụng này như sau:
- Va toi cung noi ve ly luan ve "giong noi nguoi Quang Nam." Mac du toi khong thao ve ngon ngu hoc va khong co kha nang de noi ly luan nay la dung hay khong (nhung bay gio toi da doc bai cua GS Pham Thi Hoa roi, va biet la rat co the la dung), toi nghi rang bo phan nay rat thu vi, boi vi no buoc chung ta phai suy nghi nhieu hon ve lich su su tiep xuc giua nguoi Viet va Cham. Nhat dinh co nhung giai doan khac nhau, va o trong do cung co nhung cach tiep xuc khac nhau nua, va "giong noi nguoi Quang Nam" rat co le la chung co cua mot giai doan va mot cach tiep xuc rat dac biet! Cam on anh da co gang nghien cuu va viet quyen sach nay!!

- vang, toi hieu bo phan do (ngôn ngữ của người Quảng Nam) chua chung minh day du, nhung ma anh dua ra ly luan nay rat tot, boi vi it nhat anh dua ra du tai lieu de buoc nguoi ta phai xem lai va nghi lai lich su. Day la mot cong hien rat tot! Neu chi noi lai nhung gi ma ai cung biet roi (giong nhu qua nhieu quyen sach khac) thi khong co loi cho ai ca. Nhung quyen sach nay thi khac. -Toi cung chuc anh hanh phuc, va hy vong o trong tuong lai can day chung minh co the noi chuyen voi nhau o Da Nang (thanh pho dep lam)!!
----

TS Vũ Thị Phương Anh dịch (Với lời nhắc nhở là vì mến HTT mà dịch chứ không có kiến thức chuyên môn sâu về lĩnh vực này. Vâng, cảm ơn chị nhiều và xin để bạn đọc hiệu đính thêm vì ở đây quả thực có khá nhiều khái niệm mới chưa được Việt hóa, ví dụ như : “Middle Ground” dịch là vùng trung gian, vùng chuyển tiếp đều được nhưng theo nghĩa thì cần phải hiểu là "vùng biên bản sắc", khái niệm đã được TS Lê Thanh Hải nhắc đến ở bìa 4 sách "Có 500 năm như thế": "Với tác phẩm của Hồ Trung Tú, ngành nhân học trên thế giới có thêm một ví dụ minh họa cho lập luận của Fredrik Barth, rằng bản sắc định hình mạnh nhất ở nơi ranh giới")
HTT
----------

 The Cham-Việt Frontier as a “Middle Ground”

Biên giới Chăm-Việt với tư cách là "vùng chuyển tiếp"

Một trong những cuốn sách quan trọng nhất được viết về lịch sử Bắc Mỹ trong những thập niên gần đây là cuốn Vùng chuyển tiếp: Thổ dân Mỹ, các đế chế, và các nền cộng hòa trong khu vực Ngũ Đại Hồ, 1650-1815. Cuốn sách này đã làm được một điều rất quan trọng, đó là xem xét lại sự tiếp xúc giữa những người Mỹ bản địa (mà ta hay gọi là thổ dân Mỹ - Indians) và những người da trắng (người Pháp, người Anh vv) tại một khu vực ở Bắc Mỹ trong suốt thời gian vài thế kỷ, và giải thích sự tương tác này dưới cái nhìn tổng hợp và sâu sắc hơn bất cứ tác giả nào đã làm trước đó.

Dẫn lại đoạn trích ở bìa sau, cuốn sách này "nhằm thoát ra khỏi những câu chuyện đơn giản về mối quan hệ giữa thổ dân Mỹ và dân da trắng - những câu chuyện nói về sự chinh phục, đồng hóa cũng như những câu chuyện nói về sự bền bỉ của những giá trị văn hóa. Thay vì làm như vậy, cuốn sách này tìm hiểu sự thích nghi và chia sẻ những giá trị chung."

"Cuốn sách kể về việc người châu Âu và thổ dân Mỹ đã gặp nhau ra sao, đã xem nhau như những kẻ xa lạ, thậm chí dường như không phải là con người, và rồi trong khoảng thời gian từ năm 1650 đến 1815 đã tạo ra được một thế giới khả ngộ [tức thế giới mà người ta có thể hiểu được*] chung cho cả hai bên tại khu vực xung quanh vùng Ngũ Đại Hồ... Nơi đây những thế giới cổ xưa của người Algonquins [thổ dân sinh sống ở khu vực phía Đông Bắc Mỹ*] và nhiều người Âu khác đã chồng lấn lên nhau, và sự pha trộn này tạo ra các hệ thống giá trị và sự giao lưu mới".

"Cuối cùng, cuốn sách kể về sự chấm dứt của quá trình thích nghi và chia sẻ các giá trị chung, và sự tái tạo lại hình ảnh của người thổ dân Mỹ như những kẻ xa lạ và kỳ quặc."

Nói cách khác, White [tác giả của cuốn sách*] đã kể lại một giai đoạn mà người Mỹ bản địa và những người nhập cư da trắng thực sự không hiểu về nhau và cũng chẳng thích nhau, nhưng vẫn tìm được phương cách nào đó để chung sống (dù cũng có rất nhiều vấn đề và rất nhiều bạo lực), và tạo ra một thế giới chung.

Tôi nhớ đến cuốn sách của White vì gần đây tôi đang đọc một tác phẩm của Hồ Trung Tú có tựa là Có 500 năm như thế: hình dung sự hình thành bản sắc Quảng Nam.

Cuốn sách đề cập đến rất nhiều vấn đề. Chẳng hạn, tác giả đã xem xét kỹ lưỡng về vấn đề "Nam tiến", tức là quá trình di chuyển về phía Nam của những nhóm người nói tiếng Việt trong suốt nhiều thế kỷ, và chỉ ra rằng mọi việc phức tạp hơn rất nhiều chứ không phải chỉ là một sự di chuyển dễ dàng về phía Nam, như cụm từ này đã gợi ra.

Đã có những tác giả nước ngoài viết về quá trình tiến về phía Nam của các dân tộc Việt và họ cũng đã nói về những thay đổi khi người Việt tiếp thu các nền văn hóa Chăm và Khmer. Tuy nhiên, khi đưa ra lập luận này, các tác giả chỉ chú trọng vào người Việt. Chúng ta hầu như ít khi thấy được rõ ràng về hình ảnh của người Chăm. Họ chỉ đơn giản là đã tồn tại ở đâu đó để cho người Việt có thể tiếp thu điều này điều khác.

Với quan điểm hoàn toàn trái ngược, HTT phê phán các học giả VN có lập luận tương tự về việc người Việt tiếp thu văn hóa của các dân tộc khác, mà lại đi mô tả quá trình này như thể người Việt đã di dân đến những vùng mà người dân ở đó, ví dụ như người Chăm, đã bỏ hoang (chẳng hạn như sau một cuộc chiến tranh). Cũng vậy, ở đây sự tồn tại người Chăm có được thừa nhận, nhưng họ không thực sự có mặt trong câu chuyện ấy.

Ngược lại với các tác giả trước đó, HTT cố gắng đưa người Chăm vào bức tranh này, và cố gắng đưa các cứ liệu về sự hiện diện liên tục của người Chăm tại những khu vực mà người Việt di dân đến và cư trú. Tác giả cũng chỉ ra rằng, chẳng hạn, đã có những giai đoạn mà tại Quảng Nam người Việt chỉ là một thiểu số sinh sống giữa đa số người Chăm, và vì vậy chúng ta cần phải suy nghĩ xem những tương tác như thế nào đã diễn ra tại những khu vực như vậy trong thời gian ấy.

Trong một phần viết khá dài về ngôn ngữ, HTT đã đưa ra một lập luận khá thú vị để giải thích lý do tại sao tiếng Việt được sử dụng ở khu vực QN và phía bên kia đèo Hải Vân lại quá khác biệt nhau như vậy: điều đó là do tiếng Việt ở QN đã bị Chăm hóa" (tôi mới sáng tác ra từ này ở đây thôi), tức là, ngôn ngữ ấy giống với thứ tiếng Việt của những người nói tiếng Chăm bản ngữ.

Tôi không phải là một nhà ngôn ngữ và không có cách nào để có thể kiểm chứng quan điểm này (tuy nhiên, có thể đọc những nhận xét tích cực (bằng tiếng Việt) về cuốn sách ấy ở đây [mở ngoặc: không có link kèm theo ở đây; ai muốn đọc thì vào trang leminhkhai.wordpress.com mà đọc nhé]), nhưng quan điểm ấy làm tôi thích vì nó cho phép ta suy nghĩ về quan hệ Chăm-Việt một cách phức tạp hơn. Trong những hoàn cảnh như thế nào thì người ta có thể tạo ra được một phương ngữ mới nhỉ? Những lời giải thích về cuộc Nam tiến cho đến nay (theo đó, người Việt đã bắt chước nhiều thói quen của người Chăm) không thể giải thích được tại sao người Việt cuối cùng lại nói tiếng Việt theo kiểu của người Chăm như thế.

Để giải thích điều này ta cần phải hiểu sâu sắc hơn về lịch sử mối quan hệ Chăm-Việt chứ không chỉ như là một quá trình đơn hướng trong đó người Việt di chuyển xuống phương Nam và tiếp nhận các yếu tố văn hóa từ những dân tộc khác.

Cuốn sách Có 500 năm như thế của HTT vì vậy đã làm rất tốt việc chỉ ra nhu cầu suy nghĩ về cuộc Nam tiến và mối quan hệ Chăm-Việt một cách đa chiều hơn, và những ý tưởng mà cuốn sách này đưa ra có thể giúp độc giả suy nghĩ về những vấn đề ấy.

Và khi tôi suy nghĩ về điều này khi đọc cuốn sách ấy, tôi cứ nghĩ mãi đến tác phẩm Vùng chuyển tiếp của White. Nếu bạn thay đổi một vài từ trong phần trích dẫn từ bìa sau của cuốn sách của White, thì đoạn trích dẫn ấy có thể sẽ mô tả rất tốt lịch sử cuộc tiếp xúc Chăm-Việt:

 "Cuốn sách kể về việc người Việt và người Chăm đã gặp nhau ra sao, đã xem nhau như những kẻ xa lạ, thậm chí dường như không phải là con người, và rồi trong khoảng thời gian từ năm 1306 đến 1471 đã tạo ra được một thế giới khả ngộ [tức thế giới mà người ta có thể hiểu được*] chung cho cả hai bên tại khu vực xung quanh Quảng Nam."

"Cuối cùng, cuốn sách kể về sự chấm dứt của quá trình thích nghi và chia sẻ các giá trị chung, và sự tái tạo lại hình ảnh của người Chăm như những kẻ xa lạ và kỳ quặc."

HTT không thực sự làm điều này trong cuốn sách của mình, nhưng tác giả đã dẫn dắt độc giả đi theo hướng này suốt một đoạn đường dài. Và đó quả là một hướng đi sáng suốt.
* = chú thích của PA
 ================

Vài nét về Liam Kelley

Liam Kelley

 Associate Professor & Undergraduate Coordinator

 Vietnam, Mainland Southeast Asia

Office: Sakamaki Hall B408
Phone: (808) 956-8421
Email Dr. Kelley

BA Dartmouth, 1989; MA Hawai'i, 1996; PhD Hawai'i, 2001

Liam Kelley received his B.A. in Russian Language and Literature from Dartmouth College, 1989, and M.A. and Ph.D. degrees in Chinese history from the University of Hawaii at Manoa, 1996 and 2001. His previous research focused on cultural and intellectual aspects of the historical Sino-Vietnamese relationship, as well as Confucianism in Vietnam. His current research examines popular religion in late-nineteenth/early-twentieth century Vietnam.

Professor Kelley offers graduate courses in modern Southeast Asian history and comparative Asian history, and undergraduate courses on mainland Southeast Asian history as well as surveys of world history and Asian history.

hotrungtuhttp://www.blogger.com/profile/01407595000152454244noreply@blogger.com6tag:blogger.com,1999:blog-5721086364174091123.post-77832343039132226832013-01-17T14:21:00.002+07:002013-01-20T23:59:50.494+07:00Review của bạn đọc 1
Thỉnh thoảng lại nhận được những review của bạn đọc không phải là giới nghiên cứu viết về cuốn "Có 500 năm như thế - Hình dung sự hình thành bản sắc Quảng Nam". Có bài có những ý tưởng rất bất ngờ, và cả cảm động nữa (như ở đây là hình ảnh: "lịch sử bị vón cục vòn hòn lại trong vài dòng gọn lỏn"). Định đọc một mình nhưng nghĩ lại chuyện chi không đưa lên đây cho nhiều người cùng đọc, nên từ nay có nhiêu xin đưa lên bấy nhiêu; chỉ xin được hỏi lại tác giả có muốn để tên hay không thôi. Và lần này thì tác giả bảo không, chỉ để là một bạn đọc là được rồi. Theo như một lỗi chính tả trong bài thì bạn này ở Hà Nội, và điều này rất có ý nghĩa vì cho đến nay mảng đề tài này được sự quan tâm của phía Nam nhiều hơn.
---------------------------------------------------------

Thưa bác Hồ Trung Tú, tôi vừa đọc xong cuốn “Có 500 trăm năm như thế” của bác từ tối hôm kia mà hôm nay mới có chút thời gian viết vài dòng cảm nhận. Đây là cảm nhận của một người đọc bình dân, hiểu theo nghĩa không phải là một người nghiên cứu, không phải là một trí thức, nên chỗ nào ngây ngô xin bác đừng bận tâm.
Đúng ra, nếu gặp cuốn này ở hiệu sách, chưa chắc tôi đã mua. Bởi lẽ dòng chữ “Hình dung bản sắc Quảng Nam” chắc sẽ khiến tôi nghĩ rằng, người Quảng Nam đọc thì sẽ thích thú hơn, mình chả hiểu lắm về đất QN, người QN, đọc chắc gì đã thích. Nhưng khi đọc xong cuốn sách, tôi nghĩ là tôi đã lầm. Cuốn sách đã cho tôi những kiến thức lịch sử Nam tiến, lịch sử của vương quốc Chiêm Thành rất lý thú và hữu ích, một chút kiến thức về các phương ngữ tại Việt Nam, và đặc biệt là những lập luận và kết luận logic, hữu lý và đáng tín cậy về bản sắc văn hóa, ngôn ngữ của vùng QN quê bác. Những kiến thức lịch sử, có chỗ tôi đã đọc nhưng quên thì giờ đọc lại và nhớ. Còn những kiến thức về phương ngữ thì rất mới mẻ đối với tôi. Ngoài ra, chắc chắn cuốn sách sẽ có ảnh hưởng ít nhiều đến lối tư duy của tôi và các bạn đọc khác về các vấn đề thuộc về lịch sử.

Phải chăng chính “lợi thế” hay cãi của người Quảng Nam đã khiến bác có được lối tư duy độc đáo như vậy? Cách tiếp cận phân kỳ và dựa vào việc khảo sát những dấu vết trong ngôn ngữ của bác chắc chắn sẽ tiếp tục là phương pháp độc đáo và tiếp tục được áp dụng để giải mã những mù mờ, “bùng nhùng” của lịch sử, vốn là sản phẩm méo mó cố hữu của các thời kỳ phong kiến do những toan tính chính trị của các triều đình.

Chợt nghĩ, thời nay, còn có những người như bác Huy Đức dám viết lại lịch sử chính thống do giai cấp cầm quyền bóp méo, để các thế hệ sau đỡ phải bóp đầu bóp chán suy nghĩ và … cãi nhau. Chỉ vì thời xưa không có những người như bác Huy Đức (mà ai dám, ngày xưa mà dám như HĐ có mà mất đầu!) để giờ đây những người như bác Hồ Trung Tú phải khổ công giải mã.

Rất mong chờ những cuốn sách sau này của bác. Đặc biệt, nếu bác và các nhà nghiên cứu khác giải mã được những mù mờ của lịch sử VN nữa thì tuyệt vời!

Một điều nữa, tôi rất thích cái tên sách “Có 500 năm như thế”. Bác dùng mẫu câu nhấn mạnh, như để nói to với độc giả rằng: Đấy, có 500 năm như thế đó, chứ không phải 500 năm vón cục, vón hòn như vài dòng gọn lỏn trong sử sách xưa nay đâu. Tựa sách đã nói lên tất cả.

Cuối cùng, hình như trong sách vẫn còn vài (2 hay 3 gì đó) lỗi typo bác ạ. Lúc đang đọc tôi quên không dùng bút đánh dấu, giờ không biết ở những chỗ nào nữa.

Giờ tôi biết thêm, không phải chỉ có những người Quảng Nam hay cãi, việc to việc nhỏ cãi tuốt đâu. Mà tôi biết CÓ MỘT NGƯỜI QUẢNG NAM NHƯ THẾ, như bác Hồ Trung Tú, “cãi” có bài có bản, có lớp lang hẳn hoi bằng những lập luận logic, mới mẻ và rất thuyết phục.hotrungtuhttp://www.blogger.com/profile/01407595000152454244noreply@blogger.com4tag:blogger.com,1999:blog-5721086364174091123.post-88587716684479496062012-12-21T00:45:00.000+07:002013-01-17T14:23:38.151+07:00Truyện ngắn của Hồ Trung Tú: Bản tin thời sự buổi trưaThấy tin một vụ lộn xộn trước sứ quán Trung Quốc tại Hà Nội trên trang tin Anh Ba Sàm chợt nhớ lại cái truyện ngắn này, viết từ hồi 1988, ngay sau biên cố mất đảo Gạc Ma. Sau gần 25 năm, tính thời sự của nó vẫn nguyên vậy, duy chỉ truyện vẫn không đăng được ở báo nào.

Bản tin thời sự buổi trưa

Đó là con người như thế nào?

Dẫu đã có thói quen sẵn sàng đón nhận những bất ngờ lớn nhất, trung úy công an Nguyễn Đạm, trực ban phòng an ninh hôm nay, vẫn không hề chờ đợi điều cấp dưới của anh vừa thông báo: Một người đàn ông trạc ba lăm tuổi đã có dự định dùng đá ném vỡ kính cái tụ ảnh của đại sứ quán Trung Quốc. Theo lời khai đầu tiên của người đó thì ông ta làm thế là muốn tỏ thái độ trước hành động xâm lược của họ ở mấy hòn đảo ngoài khơi.

Sau khi lệnh cho đơn vị ở cơ sở đưa người đó lên gặp anh, Nguyễn Đạm cầm ống nghe điện thoại, mà đầu kia đã gác máy, và nhìn chăm chăm vào nó. Anh nhận ra anh đã không kịp hỏi thêm đôi điều cần thiết trước khi ra cái lệnh này. Anh đã hành động theo thói quen được điều khiển bởi sự ngạc nhiên, tò mò của người thường hơn là một sĩ quan công an đang làm nhiệm vụ. Cũng không hẳn chỉ có thế, anh mơ hồ nhận thấy trong hành động của mình còn có một nguyên nhân nào đó nữa?

Gác ống nghe điện thoại vào máy, gấp lại tập hồ sơ đang đọc dở, anh châm một điếu thuốc rồi tựa dài người vào ghế. Đó là con người như thế nào? Kinh nghiệm cho biết có thể chờ đợi bất cứ điều tệ hại, xấu xa nào trong bất cứ vẻ ngoài nào của con người, anh vẫn muốn hình dung đối tượng anh sắp gặp thuộc loại người nào. Không phải là sự bồng bột, manh động của giới sinh viên, cũng không phải là sự căm thù của một người cha có con đang chiến đấu ở ngoài đảo, cứ giả thuyết như thế tuy trong thực tế đó là điều hoàn toàn không nên. Ba lăm tuổi, có thể chờ đợi điều gì ở người đàn ông vào tuổi đó. Còn hai năm nữa anh mới đến tuổi đó nhưng hoàn toàn có thể suy luận từ chính bản thân mình. Chẳng hiểu sao anh tin rằng cơ sở đã nắm sai tuổi của người đàn ông ấy. Nếu không phải lứa tuổi của giới sinh viên thì ông ta phải là người bất đắc chí ở cỡ tuổi bốn lăm, không còn hy vọng gì ở đường công danh sự nghiệp.

“Thế đấy, suy bụng ta ra bụng người là thế đấy! Thật đầy đủ tính chất của một tên cơ hội” - Anh đưa tay lên xoa hai mắt và thầm thốt lên câu ấy.

Dí điếu thuốc lá mới chỉ hút vài hơi vào chiếc gạt tàn, anh đứng dậy và bước ra cạnh cửa sổ. Anh muốn tập trung vào những suy nghĩ bất chợt đến nhưng rồi lại ngắm nghía đường phố.

Trời đang trưa, đã cuối xuân nhưng vẫn không có một tí nắng nào. Đường phố ẩm ướt suốt mấy tháng nay. Dòng người đi xe đạp đều đặn trôi trên lớp bùn nhớp nháp. Hiếm hoi lắm mới có một hai chiếc áo màu sáng nổi bật giữa dòng người xám xịt một màu như bùn đất, như bầu trời. Có nhiều tin đồn giá gạo sẽ tăng vọt vì cây lúa thiếu nắng để quang hợp.

- Cộp, cộp.

Đến rồi, không muốn để những cảm xúc đã có ảnh hưởng đến công việc, anh vội trở lại ngồi vào bàn và nhanh chóng tạo ra cho mình một vẻ mặt cần thiết, rồi nói:

- Mời vào.

Trước hết hãy để đồng chí áp dẫn làm hết phần việc của đồng chí ấy, chỉ chỗ ngồi cho người đàn ông ấy, trình biên bản, hồ sơ cùng những tang vật, là hòn đá to bằng nắm tay, cho anh và báo cáo thêm đôi điều cần thiết rồi chào và quay ra.

Trước mắt anh bây giờ là người đàn ông gầy gò và yếu đuối trong chiếc áo đại cán từ thuở nào còn lại. Anh ta ngồi với dáng vẻ đầy lo lắng, sợ hãi. Cái đầu cúi gầm xuống hai bàn tay cầm chiếc mũ nồi đen bạc phếch và bẩn thỉu được cuốn tròn lại, đặt vào giữa hai gối. Anh ta sợ hãi vì lẽ gì? Trông anh ta là một chàng trai ba mươi già trước tuổi hơn là người trông trẻ hơn tuổi ba lăm của mình. Có một nét ngây thơ nào đó trong khuôn mặt được tạo nên bởi mái tóc dày, hơi bồng lên, đầy vẻ thông minh và chiếc cằm hơi vuông thanh mảnh. Trung úy Nguyễn Đạm cảm thấy vui vui một cách vô cớ, anh đặt tờ biên bản vào tập hồ sơ và gấp lại.

- Anh tên gì?

Không ngẩng mặt lên, anh ta nói bằng giọng trong trong:

- Xin đừng tra tấn tôi bằng cách ấy. Từ hôm qua đến giờ các anh đã hỏi tôi không biết bao nhiêu lần là: Anh ở đâu, tên gì, làm gì, mấy tuổi. Nếu anh muốn biết xin hãy đọc trong tờ biên bản, có chữ ký của tôi trong ấy.

- Sao? Anh bị bắt từ hôm qua đến giờ à?

- Tối hôm qua. Lúc mười giờ.

Anh hiểu rằng các đơn vị ở cơ sở đã làm cho người đàn ông này chai lì trước câu hỏi được lặp đi lặp lại. Ngay cả sự hối tiếc nếu có cũng đã mất đi sự thành khẩn ban đầu.

- Anh có hối tiếc vì việc làm của mình không?

- Đồng chí chỉ huy, tôi không làm. Tôi chỉ dự định thôi và bây giờ thì tôi biết chắc là tôi sẽ không bao giờ ném. Anh ta ngẩng đầu lên, hai tay cầm chiếc mũ nồi ép vào ngực, động tác thường thấy ở các diễn viên sân khấu kịch nói: Các đồng chí công an đã cho tôi biết nếu tôi ném vỡ tấm kính ấy thì tôi sẽ phải đền. Nếu không bắt được tôi thì chính phủ ta cũng phải đền. Tôi hiểu rồi, đồng chí chỉ huy, hành động của tôi là một điều dại dột, chẳng đem lại điều gì cả nếu không nói là chỉ gây thêm thiệt hại cho đất nước vốn đã rất nghèo khổ. Giá trị tấm kính ấy đủ cho tôi sống nửa năm, các đồng chí công an nói với tôi như thế. Tôi hiểu rồi, xin hãy thả tôi ra, đồng chí chỉ huy, tôi không hiểu lắm về chuyện an ninh đối ngoại. Nhưng tôi cũng chỉ mới dự định thôi mà, tôi đã ném đá đâu mà các đồng chí bắt tôi?

- Anh đã ném - Anh trung úy công
an gần như quát lên, anh cảm thấy một cơn giận dữ xô đến - Nếu anh không ném thì anh giữ hòn đá này trong người làm gì?

Nhìn thấy rõ người đàn ông giật bắn người rồi đứng bật dậy, đôi mắt thất thần nhìn thẳng vào anh công an, long lanh rồi ướt đẫm lại. Anh ta bật khóc hu hu:

- Đồng chí chỉ huy, tôi dại dột, tôi ngu dốt. Hãy tha lỗi cho tôi.

Anh muốn làm điều gì đó nhưng không nghĩ ra được cử chỉ ấy nên lúng túng không biết làm gì và vì thế anh càng tức giận. Anh trở nên độc ác chưa từng có:

- Sao hèn thế người anh hùng? Không dám chịu trách nhiệm về việc làm của mình à? Hãy nói cho tôi biết khi anh dự định làm thế anh có nghĩ rằng sẽ được mọi người tung hô chứ?

Người đàn ông vẫn chưa thôi nức nở:

- Xin hãy cứ chửi mắng tôi, mỉa mai, giễu cợt cũng được. Đồng chí chỉ huy, tôi là đứa ngu ngốc, tôi biết chắc là tôi sẽ không bao giờ ném vậy mà tôi vẫn mang hòn đá đó theo.

Anh trung úy công an ngơ ngác. Lại thế nữa đấy!

- Làm sao các đồng chí công an bảo vệ ở đó biết là anh mang hòn đá này trong người?

- Tôi đi xe đạp qua lại nơi ấy rất nhiều lần trước khi bị bắt. Tôi dự định như thế nhưng rất lo sợ. Đồng chí chỉ huy, chắc chắn là tôi sẽ không ném. Cả cuộc đời tôi chỉ toàn là dự định thôi mà. Tôi đã làm được điều gì cho ra hồn đâu. Chẳng hiểu tại sao các đồng chí công an ở đó đã nghi ngờ tôi và khi tôi vừa lấy hòn đá ra khỏi túi thì một tiếng hét vang lên… Trước đó tôi đã mấy lần lấy nó ra khỏi túi nhưng tôi đã không ném. Tôi đã nghĩ đó là… lần thử cuối cùng. Nếu không bị bắt thì tôi cũng về và sẽ không có chuyện gì xảy ra cả. Tại sao lại bắt tôi chỉ vì một dự định?

Anh trung úy cảm thấy buồn man mác:

- Thôi được, cứ cho là anh sẽ không ném và tất cả chỉ trong dự định. Ta hãy nói chuyện về cái dự định ấy. Trước hết anh hãy ngồi xuống.

Người đàn ông vẫn đứng, khuôn mặt thoáng hiện vẻ mừng rỡ rồi biến mất ngay. Anh ta bước đến một bước:

- Đồng chí chỉ huy, xin hãy thả tôi ra. Mẹ tôi sẽ rất lo lắng vì hôm qua tới giờ tôi chưa về. Bà ấy… đang ốm.

- Anh ngồi xuống. - Anh quát lên, cơn giận dữ còn lớn hơn cơn giận dữ lần trước bỗng ập đến.

Như bị tiếng quát đẩy, người đàn ông ngồi thụp xuống ghế, khuôn mặt lại mếu máo. Hình như anh ta nghĩ rằng chỉ có thể thuyết phục được anh công an này bằng nước mắt và tin rằng mọi chuyện xấu đi là do mình tươi tỉnh quá sớm:

- Mẹ tôi đang ốm, đồng chí chỉ huy.

Cơn giận dữ vẫn tiếp tục trào lên trong người anh công an như nồi cơm sôi lại quá lửa. Anh thừa biết đó là một câu nói dối. Không hiểu tại sao lúc này anh lại nghĩ như thế là hết, cái quần đảo ấy.

- Anh nói đi.

- Nói cái gì ạ?

- Tại sao anh có cái dự định ấy - Anh lại quát.

Bây giờ thì người đàn ông cảm thấy ngay cả cái dự định ấy cũng có lỗi và có thể đi tù được vì điều đó.

- Hãy tha lỗi cho tôi, đồng chí chỉ huy. Tôi là kẻ điên rồ. Đó chỉ là dự định của kẻ điên rồ thôi mà.

- Tôi nói lại, vì đâu mà anh có cái dự định ấy? Có phải anh muốn làm anh hùng ngay giữa thủ đô hay không?

- Sao đồng chí lại nói thế? Nếu tôi muốn làm anh hùng thì tôi đã ném… và đã đứng lại để bị bắt…

Chợt im lặng. Người đàn ông chợt nhận ra điều gì đó trước đây anh ta chưa hề nghĩ tới. Anh trung úy công an thì nhận thấy cho đến bây giờ anh vẫn chưa hiểu gì về người đàn ông này. Anh nhìn anh ta và anh ta nhìn lại anh. Phút im lặng dài quá mức cần thiết cho sự ngạc nhiên.

- Vậy thì tại sao anh làm thế, mang đá trong người?

Nhận thấy trong câu nói của người công an không còn có sự bắt buộc phải trả lời của người hỏi cung, người đàn ông cảm thấy tự tin hơn và anh ta cũng đã bắt đầu cảm thấy mình bắt đầu có một ít uy thế nào đó.

- Tôi muốn tỏ thái độ. Đúng hơn là tôi ngạc nhiên vì cho đến bây giờ chưa một ai tỏ thái độ gì về việc họ đánh chiếm mấy quần đảo. Chỉ có mỗi mình đài báo nói. Cơ quan chúng tôi cũng đã mời một đồng chí trung tá quân đội về nói chuyện thời sự, mọi người cũng đã ký vào bản quyết tâm thư và đóng góp mỗi người một ngày lương gửi cho các chiến sĩ giữ đảo, không khí lúc ấy thật trang trọng. Thế mà lúc về, điện đường thì mất, năm ngọn đèn nê-ông trong bản ảnh của sứ quán soi rõ cả một góc phố lại thêm hàng chục bức ảnh rực rỡ màu sắc, đầy lôi cuốn. Tôi không ghét các bức ảnh, tôi chỉ ghét sự thản nhiên của nó, chung quanh tối om mà nó sáng quá, rực rỡ quá. Tôi muốn tỏ một thái độ nào đó thiết thực hơn một chữ ký trên giấy. Đó là tôi chỉ nghĩ thế thôi chứ tôi không hề có ý định sẽ ném đá vào đó. Hãy tin tôi, đồng chí chỉ huy, tôi chỉ ngạc nhiên là tại sao mãi không có ai ném… cái gì vào đó. Đúng hơn thì không phải là tôi ngạc nhiên, tôi chỉ thắc mắc.

Hết ngạc nhiên rồi thắc mắc. Anh không hề cảm thấy khó hiểu trước việc tìm chữ để diễn tả cái điều đơn giản ấy của người đàn ông này. Phức tạp thật đấy nhưng dễ hiểu biết bao. Đó không phải là sự an phận, cũng không chỉ là nhút nhát, cầu an. Có cái gì đó còn cao hơn thế nữa. Sự kìm hãm.

- Được, cứ cho là anh chỉ ngạc nhiên, chỉ thắc mắc, nhưng từ đó đi đến việc nhặt hòn đá bỏ vào túi không phải là chuyện đơn giản. Anh đã suy nghĩ như thế nào?

Người đàn ông lại kẹp hai tay cầm chiếc mũ nồi bạc phếch vào giữa gối. Mái tóc dày và chiếc cằm thanh mảnh bây giờ lại thể hiện một sự yếu đuối đến thảm. Đã thế hai cánh mũi lại hơi hếch đầy vẻ tham lam, dục vọng. Một con người ham muốn nhiều nhưng không đủ sức. Cái chính là thiếu một ý chí, luôn chờ đợi phép lạ nào đó sẽ đến, kiểu
như các điều ước. Anh trở thành thầy xem tướng số từ bao giờ vậy nhỉ ?

- Thế nào, anh suy nghĩ gì khi nhặt hòn đá bỏ vào túi?

Im lặng thêm một lúc nữa người đàn ông mới ngẩng mặt lên nói:

- Đồng chí chỉ huy, xin hãy tha lỗi cho tôi, quả thật là tôi muốn ném cho vỡ tấm kính ấy nhưng tôi sợ. Sự ham muốn thực hiện hành động ấy thôi thúc tôi suốt đêm ngày và cuối cùng, như bị quỷ ám, tôi nhặt hòn đá ấy rồi đi qua đi lại chỗ đó mà chẳng biết mình làm thế là vì lẽ gì nữa?

Người đàn ông lại cúi đầu xuống, rưng rưng khóc, hai vai rung lên - Làm sao một thằng như tôi mà lại có thể làm được chuyện đó cơ chứ?

Anh trung úy công an không hề chờ đợi điều này, anh cảm thấy xót xa như chính mình có lỗi. Anh đứng dậy đi đi lại lại trong phòng và thỉnh thoảng lại nhìn người đàn ông ấy khóc. Có điều lạ càng thương hại anh ta bao nhiêu anh lại càng giận anh ta bấy nhiêu. Và bỗng thấy căm ghét ngay cả bản thân mình nữa.

- Tên anh là gì?

- Tuấn. Hoàng Tuấn ạ.

- Anh làm việc ở đâu?

- Tôi là giáo viên cấp hai, dạy môn văn ở trường phổ thông cơ sở.

- Gia đình anh thế nào?

- Chúng tôi li dị cách đây hai năm, sau chừng đó năm chung sống.

- Tại sao thế?

- Tôi cũng không biết nữa. Có lẽ vì cô ấy yêu người khác.

- Anh có yêu cô ta không?

- Tôi vẫn mong cô ấy quay trở lại. Nhưng - người đàn ông ngẩng đầu lên - đồng chí chỉ huy, đồng chí hỏi những điều ấy để làm gì ạ?

- Anh hút thuốc đi. Học sinh cấp hai hiện nay, ở môn văn, học những gì?

- Đồng chí chỉ huy, xin đồng chí đừng nghĩ thế.

- Đừng nghĩ cái gì?

- Không có sự liên quan nào giữa những điều tôi dạy các em và việc làm của tôi đâu.

Cơn giận lại bừng lên trong anh công an, anh nói như quát:

- Sao anh có vẻ xấu hổ vì việc làm của mình thế?

Người đàn ông ngơ ngác nhìn vào mắt anh công an và anh ta bỗng hiểu tất cả. Lần này thì anh ta khóc bằng giọng mũi, không thành tiếng, đầu cúi xuống lắc qua lắc lại vẻ đau xót.

- Tôi xin lỗi, tôi xin lỗi.

Xin lỗi cái gì ? Xin lỗi ai ? Anh trung úy công an muốn hét lên thật to câu hỏi ấy nhưng rồi lại ngồi thịch xuống ghế nhìn chằm chằm vào người đàn ông trước mặt.

- Bây giờ thì tôi cho anh về nhưng anh hãy hứa là sẽ không bao giờ thực hiện cái dự định ấy nữa.

- Đồng chí chỉ huy…

- Anh về đi và hãy cố sống cho đàng hoàng vào, tự tin hơn và đừng bao giờ thực hiện cái dự định ấy nữa.

Họ bắt tay nhau và hai ánh mắt nhìn thẳng vào nhau hằng phút không chớp, người đàn ông cúi đầu xuống:

- Tôi hiểu.

- À, khoan đã, anh công an sực nhớ ra, tôi muốn gọi điện cho cơ quan anh để xác minh lại tất cả. Anh cho tôi biết số máy.

Mặt người đàn ông chợt tái đi.

- Đừng, đồng chí chỉ huy, tôi xin đồng chí.

- Anh sợ cái gì? Có thể mọi người sẽ nghĩ tốt về anh đấy.

- Đừng, đồng chí chỉ huy. Tôi đang là đối tượng để xét kết nạp... Mọi điều xảy ra đều không tốt, hơn nữa lại bị công an bắt.

Anh công an nhíu mày, lưỡng lự một lúc rồi nói:

- Thôi được, anh ra phòng ngoài làm giấy tờ rồi nhận lại xe đạp mà về. Chào anh.

Thỏa hiệp! Mình thành tên thỏa hiệp từ bao giờ vậy nhỉ? Còn lại một mình trong phòng anh nghĩ về bản thân như nghĩ về một người nào khác.

Đúng mười hai giờ. Nhạc hiệu báo giờ ở chiếc loa công cộng nào đó vọng đến xa xa nghe không rõ tiếng phát thanh viên đang đọc bản tin thời sự buổi trưa.
Hồ Trung Tú
hotrungtuhttp://www.blogger.com/profile/01407595000152454244noreply@blogger.com6tag:blogger.com,1999:blog-5721086364174091123.post-53495910332376446842012-12-13T21:29:00.005+07:002013-01-17T14:24:11.531+07:00Tại sao họ không thèm nói chuyện với chúng ta?Các 4 khả năng xảy ra tận thế là : 1/Động đất, 2/Thiên thạch, 3/toàn bộ kho hạt nhân chạm mạch tự phát nổ và 4/người ngoài trái đất tấn công; trong đó có thể chắc chắn thiên thạch là không thể vì sự quan sát bầu trời là chặt chẽ, khó có bất ngờ và khả năng thứ tư, sự tấn công của nền văn minh ngoài trái đất. Lý do thì xin đọc lại bài này, đã 20 năm rồi nhưng bài như thế này cũng nên thỉnh thoảng tái bản :)

TẠI SAO HỌ KHÔNG THÈM NÓI CHUYỆN VỚI CHÚNG TA?

Những câu chuyện về đĩa bay và người ngoài trái đất ghé thăm trái đất là có thật hay không ? Đó là một câu hỏi không chỉ của những người bình thường như chúng ta vẫn muốn được biết câu trả lời mà ngay cả các nhà khoa học, các trung tâm nghiên cứu vũ trụ của thế giới cũng đang thường trực đêm ngày, không bỏ sót một giây, để đón nhận bất cứ một tín hiệu dù nhỏ nào của họ. Đã tốn rất nhiều tiền tỷ cho chuyện này nhưng có thể nói cho đến bây giờ vẫn bặt vô âm tín !

 Nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm cũng đã có những câu thơ rất hay mô tả sự mong ước đến mức khắc khoải ấy :

"... Những con người ở thiên thể xa xôi.

Muốn bầu bạn với con người trái đất.

Ôi phút đó ta vùng lên ngây ngất.

Muốn ôm choàng hết tất cả trời mây..." .

Thế nhưng mặc cho chúng ta chờ đợi, mặc cho chúng ta sẵn sàng "vùng lên ngây ngất", họ vẫn cứ im lặng. Tại sao vậy ?

 Những người tin rằng họ có thật đã viện dẫn ra rất nhiều bằng chứng và cả những câu chuyện ly kỳ hư hư thực thực. Nào là những dấu vết để lại của các nền văn minh cổ , nhất là các nền văn minh cổ đại ở châu Mỹ và văn minh Ai Cập; đã tìm thấy hình khắc trên đá một chiếc đĩa bay, những hình vẽ cổ khổng lồ chỉ dành cho tầm nhìn từ trên máy bay; những con số đo chính xác về thời gian của một năm, một tháng hơn cả kỹ thuật hiện đại của chúng ta hôm nay; những cánh đồng có dấu vết máy đĩa bay hạ xuống; những con người bị mất tích đột ngột mà dấu chân chứng tỏ họ chỉ có thể bay lên trời, những lúc đĩa bay xuất hiện thì điện toàn thành phố bỗng nhiên bị mất ... Có cái chưa kiểm chứng nhưng cũng có cái sau một thời gian đã được công nhận là tin vịt hoặc chỉ là một trò đùa. Những vòng tròn bí ẩn trên cánh đồng lúa mì ở Anh gây xôn xao một thời thế nhưng sau sáu, bảy năm các kỹ sư nông nghiệp tác giả các vòng tròn bí ẩn cũng đã tự nhận đó là trò đùa. Thậm chí người ta còn đồn rằng cơ quan nghiên cứu vũ trụ Mỹ cũng đang giữ xác của một người ngoài trái đất. Có hay không không biết nhưng thiết nghĩ những điều như thế giữ bí mật để mà làm gì ? Nếu NASA quả thật giữ xác một người ngoài trái đất thì điều đó nếu có gây ra nguy hiểm thì sẽ là nguy hiểm của cả hành tinh, nó cần sự gánh vác của cả nhân loại. Còn bằng nó đem lại một điều lợi nào đó thì người ngoài trái đất chẳng có lý do gì để ưu ái riêng nước Mỹ, tặng riêng cho nước Mỹ nền văn minh kỹ thuật phát triển vượt bậc của họ !

 Còn những người không tin là họ có thì chỉ nói rằng không có cái gì có thể vượt được bức tường ánh sáng. Hành tinh gần nhất ngoài thái dương hệ cũng xa đến 4,5 năm ánh sáng. Nếu họ có ở đó thì ở đây chúng ta cũng đã bắt được sóng radio của họ rồi. Còn bay từ đó đến đây thì hoàn toàn không thể. Một nền văn minh ngoài trái đất, cao hơn trái đất có thể có ở một nơi nào đó trong vũ trụ nhưng xa cỡ một ngàn năm, chưa nói một tỷ năm ánh sáng thì thôi vậy, đừng tơ tưởng mà mất công.

Vậy thì họ là có hay không ? Về mặt phiếm đàm mà nói nếu họ không có thì chẳng có gì để nói cả. Họ có thật mới là chuyện đáng để nói.

 Nói gì thì nói nhưng ai cũng phải công nhận rằng nói chuyện được với họ quả là một sự kiện quan trọng có thể nói là bậc nhất trong toàn bộ lịch sử của trái cho đến ngày nó vỡ tan tành.

 Thế nhưng mặc cho chúng ta chờ đợi họ vẫn cứ im lặng. Tại sao vậy ?

 Người đáng tin cậy nhất để trả lời câu hỏi này là các nhà khoa học thế nhưng đến bây giờ họ vẫn đang gãi đầu và bảo không biết. Vậy thì chúng ta nếu không chờ đợi được thì cứ thử bàn xem, bởi biết đến bao giờ các nhà khoa học mới cho câu trả lời, trong khi đời người thì có hạn !

 Những thông tin mới nhất trong những năm gần đây cho biết có nhiều khả năng có sự sống, dạng sơ khai, trên hỏa tinh. Và thậm chí ở mặt trăng cũng đã tìm thấy nước ở dạng băng ở Nam cực. Xem ra sự sống trong thái dương hệ Mặt trời này không phải là thứ hiếm hoi lắm, chẳng phải là thứ đặc quyền gì của riêng trái đất. Trong khi vũ trụ thì có hàng rất nhiều cái tỉ tỉ thái dương hệ như thế. Nếu mỗi thiên thể là một hạt cát thì dồn chúng lại có khi còn nhiều cát ở sa mạc Sahara. Cái hạt cát “trái đất” xem ra cũng chẳng có gì là đặc biệt lắm so với những “hạt cát” khác. Tôi vẫn cho rằng họ , những người ngoài trái đất, là có thật. Nếu không thế thì vũ trụ thật tẻ nhạt và sự tồn tại của chúng ta, trái đất này, xem ra cũng chẳng đi đến đâu, chẳng để làm gì bởi sự cô đơn đến tuyệt đối của nó. Chỉ có điều là tại sao mãi đến bây giờ họ vẫn chưa thèm nói chuyện với chúng ta ? Liệu có thể hiểu được lý do của họ hay không ?

 Điều phải công nhận trước hết là trên bậc thang tiến hóa họ đã vượt chúng ta rất nhiều lần. Ít nhất về mặt kỹ thuật họ cũng đã vượt bức tường ánh sáng, khoảng cách vài triệu, vài tỷ năm ánh sáng đối với họ hẳn không phải là khoảng cách lớn. Và đó chính là điều chúng ta dầu cố thế nào cũng không thể hiểu nổi. Ngay chúng ta khi có được cái không gian hoạt động “rộng rãi” như thế hẳn suy nghĩ của chúng ta chắc cũng khác đi nhiều lắm.

 Xiôcốpxki, ông tổ của ngành du hành vũ trụ, thì bảo rằng khoảng cách giữa họ và chúng ta vẫn còn xa hơn khoảng cách giữa chúng ta với con sâu, cái kiến. Đã bao giờ chúng ta tìm cách “đối thoại”, nói và tin là nó sẽ hiểu mình, với con sâu, cái kiến chưa ? Dĩ nhiên là chưa và họ cũng vậy. Nói vậy thôi chứ khó mà tin được họ xem ta như sâu như kiến. Cho dầu nền văn minh của họ cao như thế nào chăng nữa thì chắc chắn họ cũng đã trải qua những ngày như chúng ta hôm nay và họ chắc cũng thừa biết là ta rất muốn tiếp xúc với họ để ...xin một lối đi tắt ! Lý do của sự im lặng hẳn không phải chỉ là khoảng cách.

 Có thể rằng là “vượt bức tường ánh sáng” là một cái gì đó rất dễ sợ, rất khủng khiếp. Máy bay vượt bức tường âm thanh thì gây ra tiếng nổ như một quả bom nặng hàng tấn. Vượt bức tường ánh sáng thì sao ? Các nguyên tử có nổ bùng một cái không ? Khi đó hẳn con người sẽ trở thành như những vị thần trong chuyện cổ Hy Lạp đầy quyền năng, cỡ như chỉ mặt trời là mặt trời tắt , chỉ thiên hà thì thiên hà tan hoặc bay vèo vèo từ thiên hà này sang thiên hà khác như Tề Thiên Đại Thánh mà chẳng cần đến bất cứ cái phương tiện nào. Con người hôm nay hoàn toàn chưa được chuẩn bị một chút nào để tiếp nhận những điều đại loại như thế. Cũng dễ hiểu thôi, trong các chuyện kiếm hiệp kỳ tình Trung Hoa bửu bối thường chỉ trao cho người học trò chín chắn nhất. Giao một khẩu súng, thậm chí đó là nút điều khiển một quả bom nguyên tử, cho đứa trẻ năm, sáu tuổi quả là điều không nên. Có thể là họ đang chờ chúng ta chín chắn hơn một chút nữa ! Ít ra thì cũng thôi nhìn họ kiểu như những tên cướp vũ trụ, những tên thực dân vũ trụ trong phim “Ngày độc lập” và “Cuộc tấn công từ sao Hỏa” mà điện ảnh Mỹ đã sản xuất trong những năm gần đây.

Hay là họ đang đứng ở đâu đó và đang nhìn chúng ta bằng cái nhìn của Thượng Đế? Những người Ki Tô giáo vẫn tin rằng Thượng Đế luôn ở bên chúng ta nhưng Người không bao giờ muốn chứng tỏ quyền năng. Người chỉ muốn chúng ta đến với Người bằng sự yêu thương chứ không phải là sự sợ hãi bởi phép lạ. Hai triệu người Do Thái bị Hitler dắt vô lò hơi ngạt Người chắc chắn thấy và có nghe muôn vàn những lời cầu xin, thế nhưng Người vẫn không can thiệp. Và xem ra thi điều này lại vô cùng hiệu quả . Con người đã kịp học một bài học về bản thân mình ngay trước cái đêm làm chủ được phản ứng hạt nhân, loại năng lượng có thể tiêu diệt cả trái đất trong chớp mắt. Hitler như cái phần tăm tối nhất trong mỗi con người khi nó được thả sức hoạt động. Hiểu được điều đó chẳng dễ và rõ ràng là không thể rẻ được. Cứ thử nghĩ mà xem, nếu Hitler xuất hiện chỉ muộn một năm nữa thôi, khi Hitler có được bom nguyên tử, thì điều gì sẽ xảy ra cho trái đất ? Hitler có phải là một nước cờ của tạo hóa để cứu trái đất ? Một nước cờ thấm đẫm nước mắt !

 Trong các công án của Phật giáo có một câu chuyện như thế này :” Một vị thiền sư đi dọc một bờ sông và ông bỗng nghe tiếng trẻ khóc. Ông đưa mắt tìm kiếm và nhìn thấy một đứa trẻ sơ sinh ai đó đã bỏ trong một bụi sậy ven sông. Ông đứng lại. Trầm ngâm một lúc rồi niệm Phật và bước đi” . Gạt qua một bên khái niệm thiện ác vốn đã rất tương đối trong xã hội loài người, chúng ta có thể hiểu rằng, vị thiền sư nọ đã có được cái nhìn của Thượng Đế (có thể hiểu là vĩnh cửu). Người hoàn toàn có thể khiến cho người mẹ nào đó không bỏ rơi con mình nhưng Người đã không làm. Ông có quyền gì mà can thiệp ? Xét cho cùng thì bản thân ông cũng là một đứa trẻ bị bỏ rơi ở bụi sậy ven sông, nó cũng mỏng manh và yếu đuối vô cùng. Và cả trái đất này nữa, nó có phải là đứa trẻ đang khóc đến tím tái trong bụi sậy ven sông và họ chính là vị Thiền Sư nọ ? Câu chuyện thật nhiều tầng nghĩa. Cách giải thích ở trên có thể là cách giải thích dở nhất. Thường là không giải thích, và câu chuyện cũng có thể là không có thật, nó chỉ để cho suy tư . Nhưng có một điều có thật là còn có những suy nghĩ rất khác với những suy nghĩ thiện ác ta quen nghĩ. Chỉ tiếc một điều rằng những người khi đã có được một cái nhìn như vị thiền sư nọ thì thường là họ cũng chẳng bao giờ mở miệng nữa. “Ly tịch phương ngôn tịch diệt khứ/ Sinh vô sinh hậu thuyết vô sinh” ( Lên cõi nát bàn mới có thể bàn chuyện nát bàn. Sau khi sinh vào cõi vô sinh mới nên nói chuyện vô sinh) của Thiền Sư Nguyễn Quảng Nghiêm đời Lý đã chứng tỏ điều đó. Đã bước vào cõi vô sinh rồi thì nói làm gì nữa. Vì thế sự chín chắn chỉ có thể đến với từng người bằng chính sự suy nghiệm của riêng họ. Đến bao giờ thì tất thảy nhân loại mới có được sự chín chắn như của vị Thiền sư nọ, sự chín chắn khiến con người có thể đứng ngang hàng với Thượng Đế mà không hề cảm thấy sợ hãi hoặc kiêu ngạo, để người ngoài trái đất có thể tin cậy xuất hiện ? Chắc là lâu lắm chúng ta mới được những người ngoài trái đất tiếp chuyện.

 Mà có nhất thiết chúng ta cần phải gặp họ để xin một lối đi tắt hay không ? Triết học bảo vũ trụ là vô hạn, chân lý là không có cuối cùng nhưng riêng trên lĩnh vực vật lý hình như sẽ đến một lúc chẳng còn gì để khám phá nữa. Sự hình thành vũ trụ đã rõ, các năng lượng kinh khủng nhất con người cũng đã làm chủ, lực hấp dẫn cũng đã được con người ta thắng dây cương... Liệu đến lúc đó, lúc con người có thể bay vèo vèo như Tề Thiên Đại Thánh, trong chớp mắt có thể từ thiên hà này nhảy sang thiên hà khác xa cỡ vài tỷ năm ánh sáng, chúng ta có thấy hạnh phúc hơn lúc này ? Hay là được vài hôm rồi lại thấy chán rồi rủ người yêu bay đến một hành tinh vắng vẻ nào đó, vứt bỏ tất cả, sinh con đẻ cái và làm mọi chuyện trở lại từ đầu, thuở còn ăn lông ở lổ ? Cái vòng lẩn quẩn này kể ra cũng thật là lý thú và người ngoài trái đất hóa ra cũng đáng thương khi cứ mãi trôi nổi trong cái vũ trụ đơn điệu và tẻ ngắt này. Chúng ta có thể là chút niềm vui còn lại để họ nhìn ngắm ! Xét cho cùng thì sự mày mò khám phá mới chính là hạnh phúc. Họ chẳng có quyền tước đoạt, và chúng ta cũng không nên từ bỏ cái niềm vui không gì thay thế ấy.

 Nếu họ xuất hiện và ban cho ta nền văn minh của họ thì có lẽ điều khôn ngoan nhất là từ chối và nếu bình tĩnh được thì hãy mời họ cùng uống trà và nói chuyện phiếm. Đừng hỏi thêm bất cứ chuyện gì. Họ chắc cũng mỏng manh như một đứa trẻ, không khéo là họ biến đi đấy !

Hồ Trung Tú

hotrungtuhttp://www.blogger.com/profile/01407595000152454244noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-5721086364174091123.post-28107486960144124582012-11-22T20:26:00.002+07:002012-11-22T20:57:24.757+07:00Ở đâu cần cờ lau tập trận đánh giặc lưỡi bò, Đà Nẵng xin cung cấp !Đà Nẵng mùa này lau trắng mênh mông. Đất dự án đô thị khắp nơi, đường ngang lối dọc vuông vức nhưng chẳng ai ở, người mua như đầu tư của để dành, chẳng biết đến bao giờ nhà mới lấp kín. Lau lấp kín vậy. Có bạn trẻ cầm cả nắm lau vừa chạy xe vừa rung, hoa lau trắng xóa bay lơ lửng khắp trời...

Ở đâu cần cờ lau tập trận đánh giặc lưỡi bò, Đà Nẵng xin cung cấp miễn phí tận nơi :)

hotrungtuhttp://www.blogger.com/profile/01407595000152454244noreply@blogger.com13tag:blogger.com,1999:blog-5721086364174091123.post-27323827873961371792012-11-21T10:55:00.002+07:002012-11-21T10:55:42.846+07:00Rứa mới là Quảng Nam !
Ông Trần Anh Tuấn nói: “Hôm nay huyện nêu quan điểm khẳng định: Nếu các sở, ban, ngành của tỉnh lên khảo sát, kiểm tra tình hình của người dân thì huyện sẽ tiếp, còn các đoàn của Bộ, ngành T.Ư vào, huyện không tiếp. Vì trong thời gian qua, mỗi lần động đất mạnh thì các đoàn này, đoàn nọ vào nhưng chẳng giải quyết được vấn đề gì, động đất thì càng ngày càng mạnh. Từ nay thời gian đó huyện sẽ dành giải quyết công việc của địa phương”!
 http://www.cadn.com.vn/News/Chinh-Tri-Xa-Hoi/Thoi-Su/2012/11/21/88052.ca
hotrungtuhttp://www.blogger.com/profile/01407595000152454244noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-5721086364174091123.post-26408430495345189142012-11-19T18:34:00.000+07:002012-11-20T09:27:33.029+07:00Để Thủ tướng lấy lại lòng yêu mến của nhân dân.

Xét cho cùng, lúc này, không gì dễ bằng chuyện Thủ tướng lấy lại lòng yêu mến của nhân dân. Chỉ cần  thả ngay Đoàn Văn Vươn, giải quyết dứt điểm vụ Tiên Lãng, Văn Giang, bắt ra toà vài thằng quan địa phương ăn dự án, vài nhà đầu tư bất động sản, thủy điện tham lam, giải tán chính phủ, lập dàn bộ trưởng khác, công khai số nợ và hướng giải quyết Vinashin, Vinaline... Chuyện dễ không gì bằng. Thật !hotrungtuhttp://www.blogger.com/profile/01407595000152454244noreply@blogger.com12tag:blogger.com,1999:blog-5721086364174091123.post-24053848480626508922012-11-17T01:38:00.001+07:002012-11-19T23:12:27.724+07:00Nhóm lợi ích - Thống đốc không biết hay giả lơ, nói lảng.

Xem phiên chất vấn của Quốc hội với Chính phủ thấy nhiều đại biểu đặt câu hỏi nhấn mạnh đến “lợi ích nhóm” với một thái độ khá quyết liệt, căng thẳng như buộc người trả lời phải đề cập đến một chuyện gì đó không minh bạch, khuất tất. Thế nhưng đến khi Thống đốc trả về thế nào là lợi ích nhóm thì tất cả chưng hửng, mọi căng thẳng như rơi tỏm xuống cái hố ngơ ngác, không một tiếng vọng nào: Trả lời câu hỏi của một số đại biểu có hay không lợi ích nhóm trong hoạt động các ngân hàng thương mại, Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Bình thừa nhận: “Tôi khẳng định luôn có lợi ích nhóm trong một số lĩnh vực nhất định. Cả một ngân hàng chỉ phụ thuộc vào quyết định của một vài ông, kiểm soát hết hoạt động thì các khách hàng thân quen được hưởng lợi ích. Lợi ích nhóm là đó chứ đâu ! Chúng tôi đã đề nghị các bên phải xử lý bằng tài chính, nếu nghiêm trọng thì tái cấu trúc, có dấu hiệu hình sự chuyển sang cơ quan điều tra”.

Trời đất ! Như vậy là lợi ích cục bộ, lợi ích cá nhân, là lợi dụng chức quyền chứ sao gọi đó là lợi ích nhóm được?

Cảm giác có điều gì đó không ổn, tôi tìm kiếm và ra hai hai bài khá quan trọng gần đây nhất, một của nhà báo Nguyễn Vạn Phú và một của TS Nguyễn Hữu Lam, giảng viên Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Quản trị (CEMD), trường ĐH Kinh tế TP.HCM.

Nhà báo Nguyễn Vạn Phú thì nói rõ cái ví dụ một nhóm người thao túng hoạt động ngân hàng mà Thống đốc nói đến như một ví dụ điển hình “lợi ích nhóm là đó chứ đâu” thật ra là : “hành động vi phạm pháp luật, là phù phép của nạn thao túng, lũng đoạn thị trường. Cán bộ địa phương lợi dụng quy hoạch để cùng doanh nghiệp chiếm đất, hưởng lợi từ chênh lệch giá đất là một hình thức tham nhũng, lạm quyền chứ ở đây không có lợi ích nhóm nào cả.” http://nguyenvanphu.blogspot.com/2012/11/toi-o-loi-ich-nhom.html

Với TS Nguyễn Hữu Lam thì đó là : “Trong môi trường luật pháp thiếu minh bạch, các quy trình ra quyết định chính sách không rõ ràng, … thì các nhóm lợi ích sẽ ảnh hưởng, cấu kết, mua chuộc những người ra quyết định để hưởng chính sách về phía có lợi cho lợi ích của nhóm mình, bất chấp lợi ích của các nhóm khác, của số đông và lợi ích quốc gia”. http://www.svvn.vn/vn/news/thoisu/4815.svvn
*
Vậy là rõ, mặc dù nhà báo Nguyễn Vạn Phú đã cảnh báo trước gần một tháng nhưng Thống đốc Nguyễn Văn Bình vẫn đánh tráo khái niệm lợi ích nhóm để thoát một cuộc truy hỏi nhằm tìm ra thủ phạm đích thực khiến nền kinh tế suy thoái, cũng có nghĩa là đánh mất cơ hội giúp các đại biểu Quốc hội hiểu rõ hơn khái niệm lợi ích nhóm, thứ mà hơn ai hết, Quốc hội, tức các nhà làm luật, cần được hiểu rõ để không bị tác động bởi những nhóm lợi ích âm thầm hướng các điều luật mà Quốc hội thông qua về phía có lợi cho nhóm lợi ích của mình.

Nếu hiểu lợi ích nhóm chính là việc các cơ quan công quyền ra các quyết sách nhằm có lợi cho một nhóm nhỏ người nào đó bất kể đến lợi ích quốc gia, lợi ích số đông nhân dân là thứ tội đồ cần sớm được nhận diện để có những răn đe thích đáng.

Nhìn lại trước đây, vụ án Thứ trưởng Mai Văn Dâu là điển hình nhất của chuyện ra những chính sách về ngành xuất khẩu may mặc có lợi cho một nhóm người nào đó. Và chúng ta cũng nhớ như in những quyết định cho nhập xe máy nghĩa địa trong các năm 1990 đến 2000 rồi không cho, rồi lại cho đã giúp cho không ít doanh nghiệp phất lên hoặc lụn bại đi vì những quyết sách này.

Nếu quyết sách bảo hộ thị trường ô tô với những loại thuế cao ngất ngưỡng nhằm xây dựng nền công nghiệp ô tô non trẻ thoạt nghe là hợp lý, thế nhưng cuối cùng mục tiêu, như là lý tưởng này thất bại thì toàn bộ sự bảo hộ đó đã mang rất nhiều lợi ích cho các hãng ô tô đầu tư nước ngoài đã vào Việt Nam, tức VAMA. Với góc nhìn này thì những quyết sách đó đã đem lại rất nhiều lợi ích cho nhóm các nhà đầu tư nước ngoài này còn phần thiệt thì toàn bộ nhân dân Việt Nam đang gánh chịu và sẽ còn gánh chịu không biết đến bao giờ nếu lợi ích nhóm VAMA này chưa được gọi tên tính sổ thẳng ra. Các nhà ra chính sách bảo hộ này có bị tác động của nhóm lợi ích VAMA hay thực sự ngây thơ không biết là mình chặn lợi ích của dân để đem lợi cho một số nhóm người này ?
Chủ trương nâng giá điện cho bằng với thế giới hoặc khu vực, việc tính giá điện dựa trên giá của than đá, khí đốt, xăng dầu thoạt nghe là có lý nhưng vô hình trung đã che dấu thứ vô cùng lãi do giá thành vô cùng thấp là thủy điện; trong khi đây là thứ chủ yếu là các công ty cổ phần, tức tư nhân. Nhóm lợi ích từ thủy điện này liệu có tác động để đòi tăng giá cho bằng được nhằm hoàn vốn nhanh có lãi sớm ?

Thống đốc nói không có lợi ích nhóm trong việc chọn SJC làm thương hiệu độc quyền nhà nước nhưng thực tế thị trường cho thấy SJC đã được hưởng rất nhiều lợi ích trong quyết định này, trước khi quyết định có hiệu lực giá vàng SJC luôn cao ngất ngưỡng so với các thương hiệu vàng khác. Một nhà quản lý giỏi và công tâm chắc chắn sẽ nhận ra điều này và tính trước lợi ích của các bên. Không những vậy, không biết cố tình hay không các thông báo lại tỏ ra không rõ ràng để rồi cuối cùng Thống đốc đã nhận lỗi trước Quốc hội. Chỉ có vậy thôi nhưng ai lợi ai thiệt ở đây thiết nghĩ hoàn toàn có thể tính được bằng những con số cụ thể.

Cũng chuyện vàng, quyết định bình ổn giá vàng là chuyện ngay từ đầu người bình thường ai cũng hiểu là chuyện bắt cóc bỏ đĩa. Vàng Việt Nam theo sát vàng thế giới, nó lên vì vàng thế giới lên , bỏ mớ tiền bình ổn chưa kịp thấy bình ổn thì vàng thế giới đã hạ hơn cả mục tiêu bình ổn đặt ra.Tiền của dân thì mất nhưng vẫn đề là mất vào túi ai thì chắc chắn có thể tìm ra . Quyết định bình ổn này là do không biết con cóc sẽ nhảy hay bị nhóm lợi ích nào xúi dục ? Cũng là chuyện có thể lịch sử ghi nhớ và sẽ tìm ra tội phạm vào một ngày nào đó.

Chúng ta còn nhớ một chính sách ra, thoạt nghe như công tâm, cấm toàn bộ xe xích lô, ba gác và xe tự chế nhằm an toàn giao thông hoặc trong sạch môi trường và nhiều lý do có thể nghĩ ra khác nữa, thế nhưng thập thò ngay biên giới là những chiếc xe tải Trung Quốc loại nhỏ, xe mô tô kéo thùng chuẩn bị để nhảy vào thay thế. Không hiểu sao quyết định này sau đó không thực hiện và quên dần đi, xích lô ba gác vẫn chẳng gây nên tội đồ gì đến độ phải cấm nó, chỉ không hiểu ai đề xuất lệnh cấm này và liệu có bị nhóm lợi ích cộng cụ vận tải thay thế tác động để ra một quyết định như vậy ?

Còn có thể kể ra đây hàng trăm ví dụ khác nữa mà dấu ấn bàn tay nhóm lợi ích là có thể nhận thấy rõ đã tác động đến các nhà ra chính sách, nhất là ở các bộ liên quan đến nền kinh tế như Bộ Công Thương, Bộ Tài Chính, Bộ Tài nguyên và Môi trường, ngành Ngân hàng.

Đã đến lúc cần có bộ luật về lợi ích nhóm trong các quyết sách, cần có một bộ phận nhận chân ra các quyết định, điều luật, chính sách chủ trương nào đó sẽ đem lợi cho ai và thiệt thòi cho ai. Cần sớm nhận ra đàng sau những lời nói hoa mỹ, những mục tiêu, ý nghĩa mục đích đẹp đẽ trong các quyết sách là những mục đích lợi ích nhóm ẩn dấu đâu đó.

Hơn ai hết Thống đốc là người hiểu rõ về tác động và tác hại của lợi ích nhóm. Không giúp Quốc hội nhận chân ra loại tiêu cực thường là nghiêm trọng hơn tham nhũng này nhằm tìm cách khắc phục càng sớm càng tốt ông lại trình bày một định nghĩa lợi ích nhóm khá lệch lạc. Không hiêu ông không hiểu ý nghĩa thực của lợi ích nhóm hay ông giả lơ, nói lãng. Chuyện này mình ông biết cũng giống như các nhà ra các quyết sách bị chi phối bởi lợi ích nhóm, chỉ mình họ biết.

Nói vậy chứ lịch sử cũng sẽ biết, không gì dấu được lịch sử đâu ! hotrungtuhttp://www.blogger.com/profile/01407595000152454244noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5721086364174091123.post-56508520078547222252012-11-08T21:15:00.001+07:002012-11-17T07:48:06.706+07:00Dấu vết của những cuộc dịch chuyển tộc ngườihttp://tuoitre.vn/Chinh-tri-Xa-hoi/Phong-su-Ky-su/519431/Dau-vet-cua-nhung-cuoc-dich-chuyen-toc-nguoi.html
----

TT - Lý giải về hiện tượng những đảo thổ ngữ lạ giữa một cộng đồng có giọng nói phổ thông, nhiều người thường lý giải là do nước uống, do thổ nhưỡng, do môi trường khắc nghiệt, vùng đầu sóng ngọn gió, ăn to nói lớn...

Một số lý giải khác, như trường hợp làng Mỹ Lợi, thì cho rằng người Quảng đã ra Huế định cư và bảo lưu giọng Quảng của mình suốt 4-5 trăm năm nay (những họ lâu đời nhất ở Mỹ Lợi có gia phả đều đã 16-17 đời). Thế nhưng, rõ ràng những cách trả lời này mang nhiều kiến giải của dân gian hơn là khoa học. Trong khi khoa học, tức các nhà ngôn ngữ trên thế giới, đã lý giải hiện tượng này một cách đầy đủ và khá sâu sắc.

Cuốn sách đoạt giải thưởng Sách hay 2012 của tác giả Hồ Trung Tú

Do một bộ phận dân cư đã thay đổi ngôn ngữ

Quan điểm quan trọng nhất giúp ta hiểu hiện tượng này là của Meillet, nhà ngôn ngữ học người Pháp: “Khi một ngôn ngữ biến đổi nhiều, tạo ra một bộ mặt mới khác với trước đó thì rất có thể là có một bộ phận dân cư đã thay đổi ngôn ngữ”. Ở VN, theo GS ngôn ngữ học Hoàng Thị Châu, các thành phần dân cư đã thay đổi ngôn ngữ của mình để nói tiếng Việt là những người Việt gốc Hoa, gốc Khmer và gốc Chăm”(Hoàng Thị Châu, Tiếng Việt trên các miền đất nước - Phương ngữ học, NXB KHXH 1989, trang 229). Theo chúng tôi, ở miền Trung còn phải kể đến các tộc người thiểu số khác nữa như Rục, Tà Ôi, Bru-Vân Kiều, Ka Tu, Cuối, Mọn, Đan Lai - Ly Hà, Tày Poọng...

Ví dụ, trong thực tế, điều bất cứ ai cũng có thể dễ dàng nhận thấy là người Ấn nói tiếng Anh rất khác với người Thái nói tiếng Anh và cũng khác xa với người Việt, Nhật, người Hoa, người Pháp nói tiếng Anh. Những nhóm dân cư mà GS Hoàng Thị Châu đề cập đã nói tiếng Việt bằng giọng nói của họ và đã sinh ra những vùng thổ ngữ khác nhau.

Thực tế có nhiều yếu tố để tạo thành một thổ ngữ. Như trường hợp trên là một, ngoài ra ta còn có các trường hợp người Chăm tiếp thu tiếng Việt ở người có giọng Hải Dương, Thái Bình sẽ khác rất nhiều với việc họ học nói tiếng Việt với người Thanh Hóa và sẽ càng khác nếu học nói tiếng Việt với người Nghệ An. Rõ ràng điều đó tạo nên những vùng thổ ngữ khác nhau.

Ngôn ngữ tiếng Việt là ngôn ngữ thanh điệu, chưa kể điệu tính bổng trầm của mỗi vùng thì việc nói đủ sáu dấu thanh là điều khó với bất cứ ai học nói tiếng Việt. Chính vì vậy chúng ta thấy với người nước ngoài họ sẽ không nói được nên bỏ bớt đi một số dấu thanh. Ở một số làng tại Nghệ An, Hà Tĩnh người ta chỉ nói ba thanh nên nghe rất lạ tai, có thể chính là lý do này. Ở Quảng Nam vào đến Phú Yên thì các dấu thanh tương đối đủ, nhưng điểm đặc biệt là sự biến đổi của nguyên âm, đầu têu nhất là mọi âm/a/ đều bị biến thành/oa/ (ở Phú Yên thì/a/ thành như/e/ và Quảng Ngãi, Bình Định là những bước trung gian) nên kéo theo hàng loạt biến đổi khác như: Choa ơi choa, anh Boa ảnh câu con cóa, ảnh để trên hòn đóa con gòa hén en (Cha ơi cha, anh Ba ảnh câu con cá, ảnh để trên hòn đá con gà hắn ăn).

Loạt bài về tiếng nói lạ trên Tuổi Trẻ vừa qua không đề cập đến làng Cao Lao Hạ ở bờ nam sông Gianh, tỉnh Quảng Bình. Đây là một làng ngôn ngữ vì không một nhà ngôn ngữ nào không một lần đến đó để nhận thấy những biến âm kỳ lạ khi cư dân làng này nói tiếng Việt. Trong sách Có 500 năm như thế, chúng tôi đã làm một kết nối: Thì ra làng này chính là thành Khu Túc của nước Chiêm Thành xưa. Thành này đã hoàn toàn thuộc về Đại Việt từ năm 1069 nhưng người dân ở đó vẫn bảo lưu giọng nói của mình và tập nói tiếng Việt theo giọng người Khu bốn, tức chỉ có bốn thanh, và ở đó họ chỉ nói còn ba thanh, không có dấu hỏi, dấu ngã và dấu sắc, tất cả dấu hỏi, dấu ngã và dấu sắc đều được nói như dấu nặng. Chính vì vậy đã tạo nên một ốc đảo ngữ âm lạ.

Ở làng Mỹ Lợi cũng vậy, nhà nghiên cứu Chu Sơn nói làng Mỹ Lợi nói không hẳn ra giọng Quảng vì không nói “mô, tê, răng, rứa” mà nói “đâu, kìa, sao, vậy”, nếu vậy thì đây chính là nét để nhận ra giọng Quảng Ngãi. Ở Quảng Nam có rất nhiều làng nằm giữa một vùng Quảng Nam nhưng lại không nói “mi, tau, mô, tê, răng, rứa” mà nói “mầy, tao, đâu, kìa, sao, vậy” giống Quảng Ngãi như Phong Lệ, Thanh Quýt, Mã Châu, Phú Nham, Tây Gia, Phú Bình... Cứ như theo ngữ điệu mà xét thì ta thấy giọng nói các làng này khá gần với Quảng Ngãi. Tại sao lại có hiện tượng những ốc đảo giọng Quảng Ngãi, Bình Định ở giữa Quảng Nam hay Huế?

Từ thổ ngữ nhận ra lịch sử

Nhà báo, nhà nghiên cứu Hồ Trung Tú - Ảnh: Thảo Nguyên

Khi một bộ phận dân cư thay đổi ngôn ngữ thì dấu hiệu đặc trưng nhất giúp ta nhận biết đó chính là ngữ điệu và ngữ âm. Ví dụ dễ thấy là người Việt nói tiếng Anh, và bất cứ người nước nào khác cũng vậy, khi nói tiếng Anh khó nhất là ngữ điệu của người Anh. Ở VN ta thấy nếu lấy ngôn ngữ vùng đồng bằng Bắc bộ làm chuẩn, và cả giọng Khu 4 cũ (tức các tỉnh từ Nghệ An vào Thừa Thiên - Huế) cũng rất nhiều bổng trầm, thì phương ngữ Nam Hải Vân đến tận Cà Mau hầu như đã đánh mất ngữ điệu đó.

Để đồng thuận được điều này chúng ta cần thống nhất thời điểm hình thành vùng phương ngữ Nam Hải Vân này. Sách Ô Chân Cận Lục của Dương Văn An, được viết năm 1553, đã phân biệt vùng Thuận Hóa (tức các tỉnh từ Quảng Bình đến một phần tỉnh Quảng Nam nay) có hai giọng nói là giọng Châu Hoan và giọng Châu Hóa. Giọng Châu Hoan được xác định là giọng của người Khu 4 cũ (Vinh đến Huế nay), vậy giọng Châu Hóa là gì nếu không phải là giọng Quảng Nam? Nhìn lại lịch sử, vùng đất Quảng Nam có người Việt đặt chân đến định cư bắt đầu từ năm 1306 và chắc chắn giọng nói vùng này cũng hình thành từ đó do cuộc biến đổi từ một bộ phận người Chăm đã thay đổi ngôn ngữ, tức người Chăm nói tiếng Việt mà thành. (Xem thêm từ sách Có 500 năm như thế - Hồ Trung Tú).

Trong suốt 700 năm qua, có nhiều làng người Chăm ở Quảng Bình đến Quảng Nam vẫn bảo lưu giọng nói của mình và chỉ chịu chuyển sang nói tiếng Việt vào các thế kỷ sau, thậm chí có làng, nhất là các làng biển, mãi đến thế kỷ 18 họ mới hoàn toàn chuyển hẳn sang nói tiếng Việt. Nó cho ta một hình dung về chuyện người Chăm chuyển sang nói tiếng Việt sớm muộn khác nhau mà ra những vùng thổ ngữ khác nhau.

Mô hình này cho ta hình dung câu trả lời hiện tượng những làng nói giọng lạ, mà loạt bài về “Lạ kỳ tiếng Việt đó đây” đã đề cập. Nếu bỏ công truy tìm ở các làng thổ ngữ này chắc chắn ta sẽ tìm thấy nguồn gốc xa xưa của một tộc người nào đó đã từ bỏ ngôn ngữ của mình để nói tiếng Việt, và điều này mở ra những khả năng nghiên cứu bản sắc địa phương lý thú hơn rất nhiều.

Nếu chấp nhận mô hình này, chúng ta sẽ mặc nhiên có được một công cụ quan trọng để nhìn vào các bước đi của lịch sử trong trường hợp đã mất hết các sử liệu, tức giúp ta hình dung về những cuộc chuyển động, va chạm của các tộc người, sự tiếp biến của các nền văn hóa đã từng xảy ra cách nay vài trăm đến hàng ngàn năm trước.

Theo lịch sử Nam tiến, người Quảng Ngãi phải nói tiếng Việt muộn hơn người Quảng Nam và người Bình Định thì càng muộn hơn nữa, người Phú Yên rõ ràng chỉ chịu chuyển sang nói tiếng Việt sau năm 1611 (theo chúng tôi, ở đây phải cuối thế kỷ 17 này mới hoàn toàn chuyển sang tiếng Việt). Nếu giọng Quảng Nam do người Chăm nói tiếng Việt của người Hải Dương, Thanh Hóa mà thành thì có thể giọng Bình Định, Phú Yên là do người Chăm nói tiếng Việt theo giọng người Quảng Nam mà có (giai đoạn này do chiến tranh Trịnh - Nguyễn nên không có Nam tiến nữa)!

HỒ TRUNG TÚ
hotrungtuhttp://www.blogger.com/profile/01407595000152454244noreply@blogger.com5tag:blogger.com,1999:blog-5721086364174091123.post-59434669180276858782012-11-01T12:16:00.000+07:002012-11-08T21:16:09.928+07:00Chương Dẫn nhập của sách "Có 500 năm như thế"

Lịch sử Nam tiến của người Việt Nam trải dài suốt từ thời nhà Lý đến các vua Nguyễn; các năm 1306, 1471 thường được nhắc tới như chỉ là những cột mốc đánh dấu cái dòng chảy rất đều, không ngừng nghỉ của các đoàn người Nam tiến. Thực ra nếu nhìn kỹ vào từng giai đoạn ta sẽ thấy cái dòng chảy ấy không đều như đã nghĩ. Nó có những lúc dữ dội để chiếm hữu, lúc lắng lại để định hình, lúc thì nếp ăn nếp ở ngôn ngữ phong tục thiên về Chàm, lúc thì chuyển hẳn sang Việt. Ở đây chúng tôi xin đưa ra một cách phân kỳ để thử xác định ý nghĩa và dấu ấn của mỗi giai đoạn mà nó để lại trên mỗi tiến trình lịch sử, qua đó có thể ít nhiều hiểu được, và thử dựng lại những gì đã xảy ra trong suốt 500 năm (1306 đám cưới Huyền Trân đến 1802 khi Gia Long lên ngôi) dài dằng dặc ấy.

Ví dụ như giai đoạn lịch sử này, quan hệ Việt - Chàm có điều gì đó rất lạ, nó vừa thân thiết như người nhà lại vừa dữ dội như hai kẻ thù không đội trời chung: Năm 1370, sau cuộc loạn Dương Nhật Lệ, mẹ Nhật Lệ trốn sang Chiêm Thành, bày tỏ tình hình suy yếu của nước Đại Việt và xui Chế Bồng Nga sang đánh Việt. Thế nhưng chỉ sau đó vài năm, 1390, khi Chế Bồng Nga chết ngay trên chiến thuyền khi tiến đánh Đại Việt, con Chế Bồng Nga là Chế Ma Nô Đà Nan bị La Khải cướp ngôi đã sang Việt cầu cứu. Phong Chế Ma Nô Đà Nan làm Hiệu chính hầu. Đến 1407, khi nhà Minh bắt được Hồ Quý Lý, Chiêm Thành cất quân thu lại đất cũ, dân di cư (Việt vào dưới thời Hồ) sợ chạy tan cả[1], các tướng lĩnh Đại Việt như Hối Khanh Nguyễn Rỗ đều bỏ chạy cả, chỉ một mình Ma Nô Đà Nan chống nhau với Chiêm Thành, thế cô sức núng, bị người Chiêm giết chết! Trớ trêu thay, đây lại là con của Chế Bồng Nga! Làm sao để hiểu hiện tượng này?

Quan hệ Việt - Chàm giai đoạn này quả thật có điều gì đó rất lạ, không giống như ta thường hình dung rạch ròi địch ta lâu nay! Đó là tầng lớp chính trị, tầng lớp mà ý thức dân tộc, tự hào dân tộc của họ thường mạnh mẽ, thế nhưng ở đây hình như khái niệm dân tộc không còn rạch ròi như ta vẫn thường hình dung. Phải chăng ở mức độ nào đó các khái niệm Chàm - Việt khá là gần gũi chứ không phải chỉ có ta địch? Vậy ở tầng lớp bình dân, nhân dân lao động không quan tâm mấy đến chính trị thì sao? Hẳn các tộc người, các làng Việt - Chàm ở cạnh nhau cũng không phải là điều gì không thể xảy ra.

Vết tích văn hóa Chămpa trong đời sống người Quảng Nam thì nhiều lắm, vật chất thì ở đâu cũng thấy những đền tháp hoặc móng gạch Chàm, ở đâu cũng thấy những Lùm Bà Giàng, miếu Hời, lăng Pô Pô phu nhân, Thiên Y A Na... Phi vật chất thì trước hết phải kể đến những làn điệu dân ca, hát ru, và sau đó là những lễ hội phong tục như thờ cúng cá voi, hát bả trạo, các món ăn, khẩu vị, tính cách, phong tục tập quán. Và trong đó dấu ấn hẳn không thể bỏ qua là giọng nói.

Nhiều người không hiểu cái giọng nói của người Quảng Nam nó xuất phát từ đâu trong khi tất cả các gia phả của các dòng họ đều ghi rõ rằng thủy tổ của họ là người Nghệ An, Thanh Hóa, Hải Dương... vào đây. Giáo Sư Trần Quốc Vượng bảo: “Thì các cụ vào đây đâu có đem vợ con đi được nên lấy vợ Chàm rồi sinh con đẻ cái là cái chuyện hết sức bình thường. Vấn đề là các bà mẹ Chàm nói tiếng Việt ấy đã truyền lại cho con cái mình cái giọng của người Chàm nói tiếng Việt. Cái giọng đó chính là giọng Quảng Nôm nhà cậu” [2]. Bằng chứng về cái chuyện trai Việt lấy gái Chàm thì nhiều lắm. Nhà nghiên cứu Nguyễn Văn Xuân hay nói về hình ảnh ông Ba Bị của vùng Quảng Bình, Quảng Trị. Hồi đó các cụ nhà ta đi vào Nam vợ con tất cả đều phải để lại chỉ mang theo một đứa con trai. Một bị cõng con, một bị lương thực và một bị quần áo. Cái hình ảnh của những đoàn người ra đi vào Nam khắc khổ và lặng lẽ ấy đủ sức dọa bất cứ đứa trẻ khóc dai, khó bảo nào. Vào đây những đứa con trai ấy lớn lên lấy ai làm vợ nếu không phải là các cô gái Chàm? Suy luận logic là vậy, thế nhưng chúng ta vẫn có được một bằng chứng khá hay ngay trong Sử ký Toàn thư, đó là Chiếu dụ của vua Lê Hiến Tông năm 1499 (28 năm sau khi Lê Thánh Tông bình Chiêm): Kể từ nay, trên từ thân vương, dưới đến dân chúng, đều không được lấy đàn bà con gái Chiêm Thành làm vợ, để cho phong tục được thuần hậu [3]. Dĩ nhiên lấy đó làm bằng chứng người Việt không lấy vợ Chàm thì thật ngớ ngẩn, đó chẳng qua là vì người ta lấy vợ Chàm quá nhiều, thành phong trào từ thân vương đến dân đen, nên mới có cái chiếu dụ như thế!

Trước đó năm 1403, dưới triều Hồ Hán Thương đã phát động nhiều đợt di dân vào vùng Quảng Nam lập nghiệp. Triều đình tổ chức cho thuyền chở phụ nữ vào làm vợ cho những di dân nhưng giữa đường bị bão đánh, tất cả đều bị chìm chết[4]! Ý định tạo những dòng họ thuần Việt bất thành! Thế thì hóa ra tất cả những người Quảng Nam hiện nay đều mang trong người năm mươi phần trăm dòng máu của người Chàm? Và còn hơn thế nữa họ đang nói tiếng Việt bằng giọng Chàm! Dĩ nhiên sự kiện này không đại diện được cho cả 500 hình thành bản sắc Đàng Trong, thế nhưng nó cũng cho thấy ngay từ đầu ý thức “Đại Việt”, một cái gì đó “thuần Việt” cũng đã hình thành và ít nhiều nó cũng đã định hình một thái độ thiếu bình đẳng với người bản xứ; điều đó không khỏi tác động đến sự xung khắc khi hai cộng động người sống cạnh nhau kéo dài nhiều trăm năm sau đó.

Ở Quảng Nam nhiều người vẫn bảo giọng nói khác nhau là bởi nước uống. Có làng như làng Thanh Quýt, chỉ một con đường làng không vừa lối cho một chiếc xe bò nhưng bên này đường thì nói mô, tê, răng, rứa còn bên kia đường thì đâu, kia, sao, dậy...Giọng nói của người Quế Sơn, Tiên Phước thì khác xa lắm với giọng nói của người Đại Lộc, Điện Bàn, Hội An. Ngay ở Đà Nẵng mà người “bên tê sông” bao gồm bốn phường: Nại Hiên Đông, Mân Thái, Thọ Quang, An Hải Tây vẫn giữ cái giọng nói không giống với bất cứ cái giọng nói nào của người Quảng. Tại sao thế? Do nước uống chăng?

Trong 500 năm từ 1306-1802, đối với người Chàm ở lại thì kinh đô đã dời vào Đồ Bàn. Hệ thống hành chính, chính trị coi như không còn nhưng điều đó đối với đa số nhân dân là chuyện xa lạ. Họ vẫn ở lại với những làng Chàm của họ. Người Việt đến cũng quần cư trong những ngôi làng Việt mới mở. Có thể là làng này cách làng kia chỉ một con đường làng nhỏ. Có thể là bên này áo dài khăn đóng, bên kia là sa-rông khăn vấn. Có thể là bên này kiêng thịt bò còn bên kia thì mỗi lần mổ bò lại trống chiêng inh ỏi. Có thể là bên này bảo Siva mới là chúa tể của tất cả, còn bên kia thì cãi, không, Ngọc Hoàng Thượng Đế mới là trên hết. Có thể là họ lườm nhau, nguýt nhau, cãi nhau suốt 500 năm như thế. Biết làm sao được, đó là cuộc va chạm giữa hai nền văn minh khổng lồ của nhân loại là Ấn Độ và Trung Hoa. Và phải chăng cú va chạm nảy lửa ấy vẫn còn để lại dấu vết đâu đó trong tâm hồn người Quảng Nam? Họ như luôn phải khẳng định một điều gì đó, trung thành với một niềm tin nào đó. Không thế họ không sống được, họ như cảm thấy thất bại và không tồn tại. Phải chăng họ hay cãi cũng vì thế? Biết làm sao được, họ đã có cả một lịch sử dài đến 500 năm để cãi nhau kia mà!

Hình ảnh da báo của các ngôi làng Chàm và Việt ấy ta còn thấy đến giữa thế kỷ16, trong “Ô Châu cận lục” có viết “Làng Thủy Bạn nói tiếng Chiêm. Gái Giáng La thì mặc áo Chàm, trai thì cầm quạt tàu”. Cái hình ảnh này đã được một người Anh vẽ lại rất rõ trong một bức tranh vẽ một nhóm người An Nam ở một làng gần vịnh Đà Nẵng (có thể hiểu là vùng cửa sông thuộc phường Nại Hiên Đông ngày nay) vào cuối thế kỷ 18 với sà-rông, khăn vấn turban trên đầu. Như vậy là đến cuối thế kỷ 18 vùng Nại Hiên Đông, Đà Nẵng vẫn còn rất đông người hoàn toàn mặc đồ Chàm. Họ có hoàn toàn nói tiếng Chàm không? Không ai biết nhưng ít nhiều nó lý giải được tại sao đến giờ người “bên tê sông” vẫn nói bằng cái giọng lạ như thế. Ở Thanh Quýt, và Tiên Phước, Quế Sơn tình hình cũng có thể là đã diễn ra như vậy: Có một số làng Chàm chỉ chịu chuyển sang nói tiếng Việt về sau này, chậm nhất là cuối thế kỷ 18, chứ không phải tất cả đều từ 1306 hoặc 1471.

Quả thật là sẽ sai lầm nếu ta cứ mãi cường điệu cái tính cách của người Quảng Nam lên rồi cố công lý giải cái điều mà phần lớn sự thật hình thành nên do tưởng tượng, do sự nồng nhiệt với vùng đất quê hương, do sự cường điệu những điều mà thật ra ở đâu cũng có, ví như đất địa linh nhân kiệt, đất học, đất văn vật, đất trung tâm văn hóa, đất ngã ba đường...

Rõ ràng sự nghiên cứu văn hóa địa phương sẽ không nhích lên một bước nếu ở đâu và bao giờ chúng ta cũng cứ lặp đi lặp lại những mỹ từ vừa nói cho mỗi vùng đất mà không thử tìm hiểu căn nguyên của tất cả những điều đó, nó xuất phát từ đâu, hình thành và phát triển lên như thế nào...?

Mà thật ra sự hình thành tính cách, giọng nói của người Quảng Nam cũng sẽ không có một chút nghĩa lý nào cả nếu qua đó chúng ta không rút ra được điều gì to lớn hơn cái ý nghĩa địa phương chí của nó, không góp phần làm rõ hơn cái bản sắc mà qua đó nó có thể đóng góp cho sự phát triển của vùng đất nói riêng và của cả đất nước nói chung.

Bằng phương pháp phân kỳ lịch sử Nam Tiến của dân tộc, qua những biến cố lịch sử đã xảy ra trên vùng đất này, và điều quan trọng nhất là xác định thời gian của mỗi giai đoạn, xác định cái độ dài thời gian cần thiết để mỗi sự kiện diễn ra có đủ điều kiện để có thể để lại những dấu ấn của nó trong đời sống, trong tâm hồn của mỗi cư dân rồi định hình một tính cách trên hậu duệ của họ ở vùng đất này.

Cái phương pháp phân kỳ ở đây thật ra cũng không có gì mới so với tất cả những gì nhiều người đã nói trước đây, chỉ có điều nếu trước đây người ta chỉ nêu lên các mốc thời gian của các sự kiện mà ít để ý đến quãng thời gian đã trải qua giữa hai sự kiện, trong khi điều đó là vô cùng quan trọng để sự tiếp thu, tiếp biến, giao lưu văn hóa diễn ra rồi hình thành và cố định một tính cách bền chắc, không chịu biến đổi trong các giai đoạn sau.

 Ví dụ như ít người để ý rằng kể từ khi Bắc Quảng Nam thuộc vào Việt từ 1306 đến khi vùng đất này có dinh trấn đầu tiên, có cơ quan quyền lực chính thức đại diện cho triều đình Đại Việt năm 1602, là 300 năm đã diễn ra. 300 năm không chính quyền[5]trên một vùng đất nhiều dân tộc mà các dân tộc này người ta đã từng đánh nhau, hoặc nhà nước của các dân tộc này đã từng đánh nhau chí tử suốt nhiều trăm năm trước đó. Điều gì đã xảy ra trong suốt 300 năm ấy? 300 năm là ngắn hay dài? Đó là quãng thời gian để hình thành nên nền văn hóa châu Mỹ La Tinh độc đáo trên cơ sở của ba nền văn hóa khá khác nhau là Châu Phi, Châu Âu, và Châu Mỹ bản địa. 300 năm chí ít là 12 thế hệ đã trôi qua! Những người con của đời thứ 12 có biết ông bà tổ tiên đời thứ nhất của mình sống ra sao, yêu ghét cái gì, ý thức dân tộc cộng đồng như thế nào, thậm chí ông bà họ là dân tộc gì, họ có phải là người đã quên nguồn gốc hay chưa, hay đã hoà nhập vào cộng đồng dân tộc Đại Việt mà họ không một chút ý thức? Đó vẫn luôn là những sự kiện quan trọng buộc chúng ta phải có cái nhìn thấu đáo hơn cũng như phải cân nhắc và trả lại cho nó những vai trò, vị trí xứng đáng của nó trong tiến trình hình thành lịch sử của dân tộc. Và thậm chí, sau khi tiếp cận với các nguồn tư liệu chúng tôi đã nhận ra không phải là 300 năm như cảm nhận ban đầu mà thực sự là đã có 500 năm đằng đẵng (1306-1802) để hoàn thành một cuộc hòa nhập khó diễn tả hết những nét bi hùng của nó.

Một ví dụ khác, sự kiện Chúa Nguyễn cho xây  lũy Trường Dục[6]đóng vai trò như thế nào trong lịch sử? Ai cũng biết rằng đó là một chiến lũy nội bất xuất ngoại bất nhập[7]nhưng ít người để ý rằng kể từ khi có lũy Trường Dục 1630 thì các cuộc di dân cũng có nghĩa là chấm dứt. Lúc này thì cho dầu miền Thanh - Nghệ, Hải Dương có mất mùa đói kém thế nào đi nữa thì dân di cư cũng không thể vào Nam cho dầu họ đã có một số thân bằng quyến thuộc vào trước. Thực tế cho thấy là các năm sau 1630 các cuộc di dân đều đã đi lên vùng biên giới phía Bắc. (Trong Thanh Thực Lục thì giữa các năm 1738 và 1743 người Việt Nam vượt biên giới sang Trung Hoa vào các tháng 6 và 8 năm 1742, rồi vào tháng 2 và 4 năm 1743. Thanh Thực Lục đề cập nhiều đến việc người Việt bán con cho người Trung Hoa vì đói kém)[8]. Việc này bản thân nó cũng chỉ là một sự kiện lịch sử đơn thuần nếu ta không nhận thấy từ nó một điều rằng chính nhờ sự chia cắt tuyệt đối này, sự cắt đứt hoàn toàn các mối quan hệ với vùng “quê cha đất tổ” ở phương Bắc mà Đằng Trong đã dần ổn định một tính cách, một vùng ngôn ngữ, hay nói cách khác, trên vùng đất mới với nhiều cộng đồng người với nhiều nền văn hóa khác nhau đã tổng hòa nên một sắc thái văn hóa mới không còn giống với nguyên quán. Sự cắt đứt này kéo dài 150 năm từ 1630 đến khi Nguyễn Huệ thống nhất đất nước giữa năm 1786. 150 năm là gần 6 đời, thời gian đủ để xóa nhòa các nét văn hóa được những người đầu tiên cố gắng bảo tồn, nếu như con cháu họ không muốn bảo tồn! Hãy nhìn vào các thế hệ thứ hai, thứ ba trở đi của các con cháu người Việt ở các nước Âu Mỹ chúng ta sẽ hình dung được phần nào điều gì xảy ra nếu văn hóa bị cắt đứt, mất giao tiếp với nguồn cội trong suốt 140 năm!

Khi nghiên cứu các giai đoạn lịch sử của Đàng Trong nhiều người đã phải dừng lại các công cuộc tìm hiểu bởi các sử liệu để lại như đã nói là quá sức hiếm, hiếm đến mức mỗi giả thiết đưa ra đều khó lòng tìm được đủ cứ liệu để chứng minh. Chính vì thế trong suốt một thời gian dài công cuộc nghiên cứu lịch sử Đàng Trong hầu như chỉ dừng lại ở việc thống kê, dựng lại lịch sử các triều đại và đôi nét về đời sống kinh tế xã hội của Xứ Đàng Trong. Công cuộc Nam tiến được diễn giải và được hiểu như là một đường thẳng tiệm tiến, sự khó khăn của những di dân tiên phong chỉ được hiểu là sự khó khăn của người đến nơi hoang vu, rừng thiêng nước độc, không bóng người, họ là những người Việt nguyên gốc với tất cả cái nền bản sắc văn hóa của đồng bằng Bắc bộ. Thế nhưng cái mô hình phát triển này đã ngày càng bộc lộ nhiều điều thiếu sót, không thể giải thích được nhiều hiện tượng thực tế của vùng Quảng Nam; ví dụ như: Người Quảng Nam có tiếp thu nhiều điều từ nền văn minh Chàm thế nhưng thử hỏi họ tiếp thu cái gì ở chỗ không người, hoặc thấy người là chém là giết và xem họ là mọi? Đi tìm câu trả lời cho tất cả những điều như thế quả thật không dễ, nhất là trong tình hình các cứ liệu là quá sức hiếm.

Với cái nhìn phân kỳ chúng ta cũng sẽ có thái độ đúng đắn hơn với các nguồn tư liệu, đơn giản là vì không có bất cứ tư liệu nào đủ phản ảnh được toàn bộ quãng thời gian dài suốt 500 năm. Có thể lúc này, nơi kia người Chàm bị tàn sát nhưng nơi khác lại không thế. Có thể chỗ này người Việt di cư chạy tan cả khi Chiêm Thành cất quân thu lại đất cũ nhưng chỗ kia, lúc khác thì người Việt vẫn ở lại cùng người Chàm mà không hay chính quyền đã thay đổi. Trước đây, khi tìm thấy những bản văn “Bắc địa tấu từ” tương truyền là những bản báo của những di dân về những ứng xử với người Chàm gởi ra triều đình Thăng Long; trong đó nói nhiều về chuyện dùng những mưu chước đề lấy đất của người Chàm. Hoặc như giới nghiên cứu khá hào hứng với những gia phả cổ xưa khả tín của người Chàm hoặc người Việt vào sớm và xem đó như là bức tranh chân thực về lịch sử Nam tiến mà không hay rằng trong không gian khác, thời gian khác chuyện có thể đã xảy ra không như vậy. Các bạn có thể thấy trong sách, tư liệu được xử dụng nhiều nhưng không một tư liệu nào gọi là một tư liệu “đinh”, quan trọng nhất phản ảnh được toàn bộ 500 năm của một cuộc giao hòa văn hóa. Điều rút ra ở đây là góc nhìn với vấn đề, còn tư liệu chỉ giúp ta hình dung nên câu chuyện, bối cảnh xã hội lúc đó không hơn không kém.

Lịch sử Chămpa, lịch sử xứ Đàng Trong hầu như đã được các nhà nghiên cứu đi trước làm xong với nhiều công trình công phu rất đáng để chúng ta khâm phục như “Lịch sử Chămpa” của Maspero; “Lịch sử xứ Đàng trong” của Phan Khoang; hoặc như công trình nghiên cứu cụ thể hơn về chính trị, xã hội của Li Tana trong “Xứ Đàng Trong - Lịch sử Kinh tế - Xã hội Việt Nam Thế kỉ 17 và 18”... Ở đây chúng tôi không lặp lại những sự kiện lịch sử ấy mà đi sâu phân tích các sự kiện lịch sử đó hầu cố gắng tìm ra những bằng chứng đủ sức thuyết phục, hoặc giải thích được các vấn đề về bản sắc người Quảng Nam nói riêng và Xứ Đàng Trong (các tỉnh Nam Trung bộ và cả đến miền Nam) nói chung.

Không để bị ràng buộc quá nhiều vào các cứ liệu, trên cơ sở những sử liệu đã có chúng tôi mạnh dạn đưa ra những giả định trên cơ sở những lập luận lôgíc. Dĩ nhiên điều này thật khó tìm được sự đồng tình nhưng bù lại chúng tôi vẫn tin rằng điều này sẽ đẩy các cuộc nghiên cứu sau này thoát khỏi vạch xuất phát, thoát khỏi sự nghiên cứu lịch sử đơn thuần, để từ đó có thể đem lại những hiệu quả cụ thể trong đời sống văn hóa, tâm linh của người Quảng Nam, những hiệu quả cụ thể trong sự nghiên cứu các tộc họ, các gia phả. Và điều quan trọng nhất là qua đó chúng ta có thể hiểu được rằng lịch sử bản thân nó, với những câu chuyện, sẽ không là gì cả vì ở đâu mà không có những câu chuyện, cái quan trọng là qua lịch sử đó chúng ta hiểu được bản sắc của vùng đất ấy, dân tộc ấy.

Và đó, bản sắc lịch sử, có thể nói là phương pháp chính của chúng tôi khi khảo sát các giai đoạn lịch sử đã diễn ra trong quá trình Nam Tiến của dân tộc trên vùng đất Quảng Nam này. Nói đúng và dễ hiểu hơn, chúng tôi tập trung nhiều sự chú ý của mình vào các sự kiện có khả năng tạo nên bản sắc.

[1] SKTT tập 2 trang 219

[2]Những trích dẫn lời Cố Giáo sư Trần Quốc Vượng ở đây đều là những lời ông giảng hoặc nói chuyện mà chúng tôi được nghe chứ chưa thấy ông viết ra ở công trình nào. Tuy vậy, đây thực sự là những cảm hứng chính để chúng tôi đi sâu hơn tìm hiểu những gì mà bằng trực cảm ông đã nhìn thấy. Và đó cũng là cảm hứng chính để chúng tôi hoàn thành tập sách này.

[3]Chiếu dụ tháng 8 ngày 9 năm Cảnh Thống thứ 2 1499. SKTT. NXB Khoa học Xã hội. Tập 3, trang 17.

[4]SKTT tập 2 trang 204: Năm 1403 Hán Thương đem những người không có ruộng mà có của đến Thăng Hoa (Nam Quảng Nam, Nam sông Thu Bồn đến giáp Quảng Ngãi nay), biên chế thành quân ngũ. Quan lại ở các lộ, phủ, châu, huyện chia đất cho họ ở. Người ở châu nào thì thích hai chữ tên châu ấy vào hai cánh tay để làm dấu hiệu. Đến năm sau đưa vợ con đi theo, giữa đường bị bão chết đuối, dân phần nhiều ta oán.

[5]Thật ra cũng có nhưng đó chỉ là những chính quyền hành chính mờ nhạt, chủ yếu tập trung ở các vùng thị trấn dọc đường quốc lộ. Ngay vị tổng trấn danh tiếng cuối cùng trước khi Nguyễn Hoàng vào nam là Bùi Ta Hán khi mất cũng được Đại Việt Sử ký Toàn Thư gọi là Thổ quan, cũng đủ cho ta hình dung chính quyền cai trị của Đại Việt trên vùng đất này sau 1471 cũng không phải là một chính quyền chặt chẽ cho lắm.

[6]Năm Canh Ngọ 1630, ông Đào Duy Từ chủ xướng việc thiết kế và chỉ đạo xây dựng hai công trình phòng thủ quan trọng là lũy Trường Dục ở huyện Phong Lộc, tỉnh Quảng Bình (1630) và lũy Thầy từ cửa sông Nhật Lệ đến núi Đâu Mâu (Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình), kể từ đây xin gọi chung là lũy Trường Dục.

[7]Xem thêm các dẫn chứng ở các chương nội dung.

[8]Dẫn theo Li Tana, Xứ Đàng Trong, nxb Trẻ năm 1999, trang 40

--------------
Sách có bán ở các nhà sách Phương Nam trên toàn quốc.

hotrungtuhttp://www.blogger.com/profile/01407595000152454244noreply@blogger.com4tag:blogger.com,1999:blog-5721086364174091123.post-73625853393395235812012-10-30T21:31:00.000+07:002012-11-01T12:17:16.656+07:00Nhiều bao biện, thanh minh về dự báo bão Sơn Tinh
Lại một lần nữa ngành dự báo khí tượng thủy văn Việt Nam phải tổ chức họp báo thanh minh và lý giải về công tác dự báo, lần đầu, hồi bảo Chanchu năm 2006 và giờ là bão Sơn Tinh, 2012.

*
Mở đầu buổi họp báo ông Bùi Minh Tăng Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn Trung ương, nói quy luật bất thường của bão Sơn Tinh, thanh minh rằng: “Đặc điểm của bão ở Việt Nam là từ mùa hè tới tháng 8-9, bão đổ bộ vào miền Bắc. Từ tháng 10 trở đi, xu hướng bão lệch dần về miền Trung và tháng 11 lệch dần về miền Nam. Những cơn bão vào miền Bắc thường xuất phát ở vĩ độ cao, ngang với miền Bắc hoặc thấp là từ vĩ độ 15 trở lên, đi theo hướng Tây Bắc, xuyên qua đảo Hải Nam (Trung Quốc) vào miền Bắc. Trong khi đó, bão Sơn Tinh hình thành ở vĩ độ rất thấp, 8-9 vĩ độ bắc thuộc miền nam Philippines. Ban đầu bão đi theo hướng Tây Bắc rồi lệch Bắc, chạy dọc vùng ven biển từ Quảng Ngãi lên tới tận Quảng Ninh...”

Ảnh rađa vệ tinh lúc 13g trưa ngày 27/10 cho thấy mắt bão đã xuất hiện rất nét cho biết sức gió đã trên cấp 12. Đây là lúc cần ra báo động đỏ cho toàn vịnh Bắc bộ thế nhưng dự báo của TTDBKTTVTƯ vẫn cứ còn do dự điểm đổ bộ nào!

Chúng tôi xin thưa, dự báo bão cũng như thời tiết nói chung là luôn bất thường, người dân không cần biết nó bất thường vì sao, chỉ muốn biết, cũng như hồi Chanchu, tại sao thế giới đều dự báo được và dự báo đúng được đường đi cũng như cấp bão từ ngày 25 nhưng dự báo của Việt Nam đến chiều 27 vẫn cứ lừng khừng không thông báo gì rõ ràng ? Trong khi đó ở ảnh mây vệ tinh trưa, 13g, ngày 27 đã xuất hiện rõ mắt bão, tức sức gió đã đạt cấp cao nhất của Việt Nam là cấp 12.
Ta thấy lúc này, cho dù bão đi theo hướng nào đi nữa thì nó cũng xứng đáng được phát tin báo động cấp 1, cấp cao nhất cho toàn vịnh bắc bộ. Nếu lệch về phía tây một chút thôi thì cả vệt ven biển từ Quảng Bình đến Hải Phòng sẽ bị cày xới ở cấp gió 12. Vẫn rất may mắn là tâm bão ở xa bờ. Thế nhưng các bản tin phát đi từ TTDBKTTVTƯ lúc này vẫn cứ lừng khừng, không sắc nét.

Dự báo của TTDBKTTVTƯ lúc 16g ngày 27 tương đối đúng đường đi của bão số 8 nhưng không đủ cảnh báo về sức gió và đánh thức được cảnh giác của người dân khu vực ảnh hưởng của bão số 8 là toàn vịnh Bắc bộ.

Ở trường hợp bão Sơn Tinh này thì khái niệm bão vào bờ, bão đổ bộ sẽ không có giá trị, đơn giản vì bão đi dọc bờ nên chuyện loay hoay dự báo điểm bão đổ bộ là vô nghĩa. Thế nhưng toàn bộ máy của TTDBKTTVTƯ vẫn cứ nỗ lực cho điều này, bão vào Vinh, Thanh Hóa hay Nam Định, Hải Phòng? Tin về buổi họp báo cho biết: “Đến chiều tối ngày 26.10, Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn trung ương vẫn chưa thể xác định tâm bão đổ bộ. Đến trưa chiều ngày 28.10, thời điểm cụ thể bão đổ bộ cũng chưa thể dự đoán được”. Chúng tôi không hiểu TT đã nỗ lực cho việc tìm tâm đổ bộ làm gì khi bão ngay từ ngày 26 đã có dấu hiệu và được dự báo thế giới dự báo là sẽ đi dọc bờ. Điều đó đáng báo động và quan trọng hơn điểm đổ bộ chứ ?

*
Về cường độ bão, ông Tăng nói : “không chỉ lướt dọc bờ biển, cường độ bão cũng rất phức tạp. Từ ngày 23/10, trung tâm khí tượng đã cảnh báo khi vào biển Đông bão sẽ mạnh lên, mạnh nhất đạt cấp 12 khi tới Hoàng Sa vì đây là vùng biển thoáng và nóng, nhiều hơi ẩm. “Nhưng khi vào tới nam vịnh Bắc bộ, ngang tỉnh Quảng Trị, chỉ trong buổi chiều 27/10, bão đã 'nhảy' từ cấp 12 lên cấp 14. Trong vòng 4 - 5 giờ, việc nhảy cấp này không mô hình đài nào có thể dự báo trước được, kể cả Mỹ và Nhật Bản. Không ai tính toán được là vào tới đó mà bão còn mạnh thêm nhiều như vậy”, ông Tăng nói.

Xin thưa, việc tăng cấp 12-14 liệu có thành là vấn đề để ông có thể làm rối theo kiểu tung hỏa mù rồi kết luận là toàn cục thực sự phức tạp, ngoài khả năng dự báo của TT? Với Việt Nam trước khi có Chanchu, cấp 12 là cấp cao nhất, là báo động đỏ, là báo động cấp 1, cấp cao nhất rồi, việc nó tăng cấp lên 14 hay 16, thậm chí 20 thì cũng là báo động đỏ, báo động cấp 1, maximum rồi; việc nó tăng cấp cao hơn đâu có gì phải đáng nói ! Ở dự báo của Hải quân Hoa Kỳ chúng ta thấy việc tăng cấp này không còn quan trọng nữa, vì trong sơ đồ dự báo họ chỉ phân biệt 3 cấp là ít hơn 34KNOTS; 34-63 KNOTS và trên 63 KNOTS. Trên 63 KNOTS là trên cấp 11 ở ta họ còn 5 cấp Typhoon nữa nhưng điều đó không quan trọng với thông báo bão phổ thông, họ chỉ cần trên 63KNOTS là đủ.

Dự báo của Hải quân Hoa Kỳ từ ngày 25 đã cho thấy họ dự báo ngày 27, lúc bão sát bờ sẽ tăng lên cấp trên 12. Ông Tăng nói không ai dự báo được điều này là không đúng.

Hơn nữa, ngay từ ngày 25, khi Sơn Tinh còn là bão nhiệt đới, tức dưới 63KNOTS, Hải quân Mỹ đã dự báo đến ngày 27 bão sẽ tăng cấp trên 63KNOTS (xem hình 3, trong hình dự báo đó là vòng đen chứ không phải là vòng trắng trước đó). Ông Tăng nói không ai dự báo được là nói không đúng!

Không chỉ Hải quân Hoa Kỳ, hầu hết các dự báo trên thế giới đều cho biết từ ngày 27 bão sẽ mạnh trên cấp 12 (trên 63KNOTS) khi vào vịnh Bắc Bộ

Ở hình 4 này, ta thấy ngày 27 tất cả các dự báo của các trung tâm dự báo trên thế giới đều dự báo bão sẽ trên 63KNOTS. Ông Tăng nói: “việc nhảy cấp này không mô hình đài nào có thể dự báo trước được, kể cả Mỹ và Nhật Bản” là không đúng !

Cả ông Tăng và sau đó là ông Bùi Văn Đức đều than khó và viện dẫn rất nhiều đến những yếu tố bất ngờ mà thời tiết tác động đến đường đi và cường độ cơn bão số 8 như: “Nguyên nhân khiến bão mạnh lên đột ngột, theo lý giải của vị Giám đốc Trung tâm dự báo Khí tượng là do có rãnh gió Tây Nam trên cao 5.000 m. Ngày 26/10, khi bão đã vào sâu trong biển Đông, rãnh gió này mới xuất hiện. Cường độ của rãnh gió rất mạnh di chuyển từ phía Nam lên. Bão tiến vào gần rãnh gió Tây và bị thổi ngược lên phía Bắc”.Còn ông Bùi Văn Đức cho hay: “thời điểm này, việc dự báo hướng đi của bão trở nên rất khó khăn vì dù đã phát hiện rãnh gió Tây Nam trên cao nhưng rãnh này còn phát triển và thay đổi chứ không phải như “đoàn tàu đi theo một đường cố định”. Người làm công tác dự báo vì thế không thể dám chắc gió Tây xuất hiện thì cơn bão sẽ đi thế nào nên đã tham khảo tất cả các mô hình dự báo khác”. Chúng tôi không hiểu mô hình nào đã được TT tham khảo nhưng hấu hết các dự báo mà chúng tôi theo dõi đều đã khá chính xác về đường đi và cường độ bão Sơn Tinh. Vấn đề chỉ không hiểu tại sao Việt Nam lại dự báo không đúng ! Thực ra thì không phải là sai lắm nhưng không hiểu sao các thông báo lại rất không rõ ràng, nó tù mù khiến người nghe không hiểu bão thực sự đang tác động vào đâu.

*
Ông Bùi Văn Đức nói: “Khi trình bày trước Ban chỉ đạo PCLB Trung ương, chúng tôi phải phân tích tất cả khả năng, có thể xác suất rất nhỏ song vẫn phải nói để ban chỉ đạo lường trước được mọi tình huống. Nhưng trong bản tin, chúng tôi phải cân nhắc rất kỹ vì nói cho dân thì chỉ được chọn một cái, đưa ra nhiều tình huống thì bà con biết đường nào mà chọn. Dự báo chỉ là dự báo thôi” theo chúng tôi đây là điều mấu chốt nhất cần phải được thay đổi.
Trước đây, cũng vì tư duy “dự báo cho dân cần phải chính xác” nên một thời gian dài ngành dự báo Việt Nam chỉ dự báo 24 tiếng đồng hồ. Với dự báo bão thì đó là thông báo đường đi bão chứ không phải là dự báo ! Sau Chanchu2006 dự báo đã tăng lên dài hơn, có khi 2 ngày, có khi 3 ngày nhưng vẫn rất dè dặt. Theo chúng tôi, ngành dự báo đã tự đặt ra cái gánh nặng “dự báo chính xác” rồi tự gánh lấy chứ cả thế giới không ai đòi hỏi sự chính xác trong dự báo. Nhân dân chỉ cần trong khả năng có thể ngành dự báo hãy dự báo càng xa càng tốt rồi sau đó cập nhật chỉnh sửa theo từng diễn biến. Và thế giới đều làm theo kiểu này. Theo dõi dự báo của Hải quân Mỹ chúng tôi thấy họ vẫn thường phóng một dự báo 7 ngày trên những cơ sở dữ liệu ban đầu có được, sau đó hằng ngày hoặc hàng giờ điều chỉnh dự báo. Và người nghe, người dùng dự báo cũng có thói quen luôn cập nhật dự báo. Việc “nói cho dân thì chỉ được chọn một cái, đưa ra nhiều tình huống thì bà con biết đường nào mà chọn”  là một tư duy sai lầm, nếu không nói ấu trĩ, rất cần sơm thay đổi. Đơn giản là vì khi chọn một cái thì chắc chắn đến 90% cái đó sẽ sai ! Trước 3 ngày thì càng sai ! Hãy mạnh dạn dự báo và liên tục điều chỉnh ! Đó là phương pháp dự báo tôn trọng người nghe nhất và cũng là khoa học nhất.
Hồ Trung Tú
http://sgtt.vn/Thoi-su/171796/Nhieu-bao-bien-thanh-minh-ve-du-bao-bao-Son-Tinh.htmlhotrungtuhttp://www.blogger.com/profile/01407595000152454244noreply@blogger.com5tag:blogger.com,1999:blog-5721086364174091123.post-6561258120758070542012-10-22T20:15:00.000+07:002012-11-01T12:18:06.715+07:00Tất cả đã sẵn sàng để đến tay bạn đọc

Chiều mai, 23/10, sách sẽ có trên quầy ở nhà sách Phương Nam Đà Nẵng và sau đó là hành trình vận chuyển theo hệ thống phát hành của PhuongNamBook vào Sài Gòn và ra Hà Nội.
Ai ở xa các nhà sách của Phương Nam muốn nhận sách qua hệ thống chuyển phát có thể liên hệ với tác giả ở địa chỉ mail: hotrungtu@gmail.com

MỤC LỤC

- Lời nói đầu 7

- Dẫn nhập   11

A- PHẦN XÂY DỰNG CÔNG CỤ

I. Địa giới   22

II. Vấn đề thế hệ   27

III. Vai trò của sự phân kỳ lịch sử Nam tiến và những dấu ấn bản sắc Quảng Nam   37

1- Trước 1306   39

2- Từ 1306 đến 1402: Đứt mạch nguồn với bản quán lần I   42

3- Từ 1402 đến 1407- Ước tính số lượng người Việt di dân dưới triều nhà Hồ   47

4- Từ 1407 đến 1445: Đứt mạch nguồn với bản quán lần II   50

5- Từ 1445 đến 1471   54

6- Từ 1471 đến 1627: Thời kỳ của những làn sóng di dân.   55

7- Từ 1627 đến 1775: 150 năm chia cắt tuyệt đối: Đứt mạch nguồn với bản quán lần III   62

8- Vấn đề người Chàm sau 1802   67

IV. Người Chàm ở lại   69

1- Khảo sát Ô Châu Cận Lục.   72

2- Vấn đề người Chàm ở lại trong giai đoạn 1306-1471   74

3- Văn bản “Thủy Thiên” và vấn đề người Chàm ở lại vùng Quảng Trị- Thừa Thiên Huế.   77

4- Số lượng người Chàm ở Quảng Nam vào năm 1471   80

5- Vấn đề người Chàm ở lại sau 1471   86

6- Vấn đề người Chàm dưới thời các chúa Nguyễn.   93

6.1- Tỉnh Kẻ Chàm   94

6.2- Nhà cửa   97

7- Về bức tranh một nhóm người Đàng Trong   99

8- Họ đã biến đi đâu sau 1802?   103

8.1- Chính sách “cùng chung văn hóa, cùng chung luân lý” của Minh Mạng và sự biến mất của người Chàm trên đất Quảng Nam   104

8.2- Về chiếc quần trật bù lươn   112

9- Về những bức ảnh trong sách của J.Barrow   114

- Về bức tranh “Một người lính Đàng Trong”.   115

10- Kết phần người Chàm ở lại.   119

V. Giọng nói người Quảng Nam   121

1- Thế nào là giọng nói người Quảng Nam?   126

2- Vấn đề bản sắc của mỗi phương ngữ   133

3- Thử hình dung sự hình thành giọng nói người Quảng Nam   137

3.1 Giọng Quảng Nam ở Bắc Thu Bồn (trước 1402)   140

3.2 Giọng Quảng Nam ở Nam Thu Bồn (sau 1402)   146

4- Vấn đề giọng Quảng Nam sau 1407   153

5- Thế nào là giọng Châu Hóa?   157

6- Vấn đề vốn từ của người Quảng Nam   159

7- Kết luận phần “Giọng nói người Quảng Nam”   172

B- PHẦN TỔNG LUẬN    177

I. Tiếp thu, hòa nhập hay tiếp biến?   180

II. Dân kinh cựu    187

III. Về trường hợp chủ sự Văn Phong   191

IV. Những điều có thể luận ra được từ khảo sát giọng nói người Quảng Nam   197

1- Giọng nói người Thanh Quýt.   198

2- Thổ ngữ Khu Túc - Cao Lao Hạ   203

3- Giọng nói người Mỹ Lợi   207

4- Dấu vết còn lại của cái biên giới thời Huyền Trân   209

V. Về mô hình cài da báo.   215

1- Hình dung Đà Nẵng trước 1627.   216

2- Trà Kiệu, không thể là vùng đất hoang khi 13 tộc tiền hiền đến.   222

VI. Một ký ức bị từ chối.   228

VII. Quảng Nam hay cãi.   233

VIII. Những dòng để kết thúc.   245

PHỤ LỤC

- Về cuốn gia phả tộc Phan làng Đà Sơn   251

- Từ một chữ Trần trên tháp G1 ở Mỹ Sơn   258

- Cây mù u và Đà Nẵng   265

- Bức tranh “bến đò” của Barow được vẽ ở Đà Nẵng hay Hội An?   269

- Đi tìm ý nghĩa thực của đám cưới Huyền Trân   274

*Thư mục.      281

oOo

hotrungtuhttp://www.blogger.com/profile/01407595000152454244noreply@blogger.com4tag:blogger.com,1999:blog-5721086364174091123.post-35081409569263791342012-10-19T21:49:00.002+07:002012-10-19T21:59:54.645+07:00Sách tái bản đã in xong

Đóng gáy vào bìa nữa là tầm thứ 3 ngày 23/10 sẽ có sách ở Đà Nẵng, sau đó sẽ theo hệ thống phát hành của Phương Nam Book để đi cả nước. Hy vọng là mọi người thấy cái bìa không quá tệ :)

Ai không tin về những gì mới trong lần tái bản này thì xem qua mục lục (trang in nóng hổi, chưa vào gáy);
chủ yếu trước hết đó là bố cục được chia làm hai phần là Xây dựng công cụ và Tổng luận. Nhờ điều này mà mọi điều trở nên rõ ràng dễ đọc hơn. Và sau đó là những phần mới hoàn toàn như Dân kinh cựu, Vấn đề vốn từ của người Quảng, Quảng Nam hay cãi, chính sách Minh Mạng giúp trả lời việc người Chàm đã biến đi đâu, Một ký ức bị từ chối, Về mô hình cài da báo ...

hotrungtuhttp://www.blogger.com/profile/01407595000152454244noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-5721086364174091123.post-63808194879950678652012-09-21T11:21:00.003+07:002012-11-08T21:16:58.532+07:00Diễn từ nhận giải "Sách hay" của tui (có edit)

Lúc nhận giải "Sách hay 2012" tui cho trình chiéu hình này và nói :

Để đi đến được với bức hình được làm bằng photoshop từ rất nhiều những bức ảnh cổ từ thời Pháp và trước đó nữa ghép lại làm bìa cho lần tái bản này sắp tới này tôi cũng đã phải trải qua một quá trình nhận thức rất dài mới có được sự hình dung về một thời kỳ rất dài của dân tộc, cái hình ảnh biểu trướng đã từng xuất hiện rất dài trên quên hương Quảng Nam của mình như thế này.

Trong tâm thức nhiều người đây như một vùng đất không người ở, mờ nhạt trên mặt đất là những con đường mòn cũ, ai đó đã đi qua và tạo nên họ cũng không buồn bận tâm. Trên con đường ấy thỉnh thoảng có vài lưỡi cuốc, lưỡi cày, vài từ ngữ rơi vãi được người Việt đến nhặt lên và sử dụng. Và họ gọi đó là tiếp thu văn hóa! Tất cả chỉ có vậy, không hơn không kém!

Đã từng có lúc họ âm mưu triệt tiêu nhau, như không thể đội trời chung, nhưng cũng có lúc choàng vai nhau mà đi, giúp nhau từng bát cơm, hạt muối lúc gian nan, lúc binh đao cũng như lúc bão lũ; lúc thì người này che giấu người kia nhưng cũng có lúc người kia chịu hiểm nguy để đứng lên bảo vệ người này khỏi những cuộc truy sát. “Tội đồ của ta chúng hết thảy bao dung” (Chiếu bình Chiêm), nhưng con trai của Chế Bồng Nga cũng sẵn sàng hy sinh cho Đại Việt khi các tướng Đại Việt đã bỏ chạy cả! Họ đã từng cãi nhau rằng tau mới là văn minh còn mi là mọi rợ! Nhưng họ cũng đã từng gả con cái cho nhau, từng ngồi mâm cơm sui, từng chung một đội nhạc đưa linh, từng cùng nhau giữ gìn bờ cõi chống kẻ thù chung; hết lớp cha đến lớp con. 500 năm là bao nhiêu đời? Những đứa trẻ đã chơi cùng nhau trên cùng cánh đồng, bơi bên nhau trên cùng dòng sông, thả trâu trên cùng một vạt cỏ làng; cùng chơi chung nhưng cũng cùng đánh nhau, cùng bảo “tau đi đường ni có bông có hoa, mi đi đường nớ có ma đứng đàng”... Điều lý thú là suốt 20 thế hệ như vậy nhưng nếp nhà ai thì nhà nấy giữ; khác nhau mà không phủ định nhau, mỗi người một vẻ đẹp, nếu có hơn có kém thì một đã mất đi trong vài thế hệ chứ sao kéo dài được 500 năm không mai một?

Hình tượng này đã đến lúc cần được thay đổi, trên con đường ấy không phải chỉ có một người bước đi mà đã có ít nhất hai người lữ hành cùng bước bên nhau suốt 500 năm dài đăng đẵng.

Thật khó mà nói được chúng ta đây, chí ít ở đây là bác Nguyên Ngọc, anh Trần Văn Thọ, nhà nghiên cứu triết học Bùi Văn Nam Sơn là hậu duệ của ai trong hai người này ? Tôi e rằng chúng ta sẽ thất vọng nhiều nếu ngày làm ADN ta chẳng thấy liên quan gì đến Phú Thọ cả. Thế nhưng ở đây vấn đề không phải là bộ gien, không phải là chuyện nhân chủng mà vấn đề chính là văn hóa. Ứng xử và tâm hồn của các anh nghiêng nhiều về người nào mới là điều quan trọng. Phân tích cho rạch điều này thật khó, không hề đơn giản nhưng tôi nghĩ khi có cái nhìn đúng cứ lao vào rồi ta sẽ gở được dần từng múi. Chỗ nào rối quá, không gỡ được thì ta đi đường vòng, giống như chuyện yêu cầu phải đối chiếu sự biến âm ta không thể làm được do không biết hồi đó người Chăm nói sao và người Việt nói sao.

Chặng cuối con đường đó không phải chỉ còn lại một người mà vì nhiều lý do khiến cả hai đã nhập vào làm một. Chỉ một điều đáng tiếc là con cháu họ lại cứ đinh ninh rằng cuộc hành trình đó chỉ có một, mà không hay rằng đang tự làm nghèo mình đi, đó là chưa nói đã vô tình mà có lỗi rất nhiều với ông bà tổ tiên mà không hay không biết!

Sự thật này là khắc nghiệt nhưng cần phải nhìn thẳng vào nó và nói lên bằng những lời rõ ràng nhất! Sự tự hào về nền văn hóa Việt không ngăn cản ta tự hào với bất cứ gốc gác nào đã góp phần tạo nên sự tự hào đó.

(bản tái bản sẽ được phát hành vào nửa đầu tháng 10 các bạn tìm đọc, tác giả tự phát hành)hotrungtuhttp://www.blogger.com/profile/01407595000152454244noreply@blogger.com16tag:blogger.com,1999:blog-5721086364174091123.post-51250965334306472392012-08-05T14:13:00.002+07:002012-08-05T14:38:28.212+07:00Đã xong bản thảo (sửa chữa và bổ sung) để chuẩn bị cho lần in thứ hai

 (Ảnh bìa tạm hình dung thế này, sẽ không nhuốm màu văn học như bía cũ nữa :))

Vậy là đã thêm được 8 phần cho bản thảo sửa chữa bổ sung để đi tái bản, trong đó có những phần nghĩ là sẽ không bao giờ làm nổi như "Vấn đề vốn từ và sự tác động của nó đến tính cách người Quảng Nam", "Chính sách cùng chung văn hóa cùng chung luân lý của Minh Mạng và sự biến mất của người Chàm trên đất Quảng Nam"; toàn bộ nội dung cũ cũng được xới tung để làm lại, bố cục chia làm hai phần chính là "xây dựng công cụ" và "tổng luận"kèm nhiều bản vẽ, biểu đồ, bản đồ, bảng tóm tắt. Chính nhờ chia là hai phần như vậy mà mọi thứ trở nên rõ ràng hơn, chỗ nào là tư liệu, công cụ và chỗ nào là bàn luận, suy luận, hình dung gợi mở của tác giả. Và quan trọng nhất là nội dung, chỉ với hai chương trên đã đáng để mua rồi, phải không ? Các bạn ủng hộ, lần này tự in, tự phát hành, không lo quyết toán sổ sách như công ty nên có ế thì 10 năm sau cũng có sách cho ai hỏi đến :)

Trích một đoạn :
"Trong tâm thức người Quảng Nam đây như một vùng đất không người, mờ nhạt trên mặt đất là những con đường mòn cũ, ai đó đã đi qua và tạo nên họ cũng không buồn bận tâm. Trên con đường ấy thỉnh thoảng có vài lưỡi cuốc, lưỡi cày, vài từ ngữ rơi vãi được người Việt đến nhặt lên và sử dụng. Và họ gọi đó là tiếp thu văn hóa ! Tất cả chỉ có vậy! Hình tượng này đã đến lúc cần được thay đổi, trên con đường ấy không phải chỉ có một người bước đi mà đã có ít nhất hai người lữ hành cùng bước bên nhau suốt 500 năm dài đăng đẳng.

Đã từng có lúc họ âm mưu triệt tiêu nhau, như không thể đội trời chung, nhưng cũng có lúc họ choàng vai nhau mà đi, giúp nhau từng bát cơm, hạt muối lúc gian nan, lúc binh đao cũng như lúc bão lũ, điạhc họa; lúc người thì này che giấu người kia nhưng cũng có lúc người kia chịu hiểm nguy để đứng lên bảo vệ người này khỏi những cuộc truy sát. “Tội đồ của ta chúng hết thảy bao dung” (Chiếu bình Chiêm), nhưng con trai của Chế Bồng Nga cũng sẵn sàng hy sinh cho Đại Việt khi các tướng Đại Việt đã bỏ chạy cả ! Họ đã từng cãi nhau rằng tau mới là văn minh còn mi là mọi rợ ! Nhưng họ cũng đã từng gã con cái cho nhau, từng ngồi mâm cơm sui, từng chung một đội nhạc đưa linh, từng cùng nhau giữ gìn bờ cõi chống kẻ thù chung; hết lớp cha đến lớp con, 500 năm là bao nhiêu đời ? Những đứa trẻ đã chơi cùng nhau trên cùng cánh đồng, bơi bên nhau trên cùng dòng sông, thả trâu trên cùng một vạt cỏ đồng làng; xong lại cũng cùng đánh nhau, cùng bảo “tau đi đường ni có bông có hoa, mi đi đường nớ có ma đứng đàng”... Điều lý thú là suốt 20 thế hệ như vậy nhưng nếp nhà ai thì nhà nấy giữ; khác nhau mà không phủ định nhau, mỗi người một vẻ đẹp, nếu có hơn có kém thì một đã mất đi trong vài thế hệ chứ sao kéo dài được 500 năm không mai một?

Chặng cuối con đường đó không phải chỉ còn lại một người mà vì nhiều lý do khiến cả hai đã nhập vào làm một. Chỉ một điều đáng tiếc là con cháu họ lại cứ đinh ninh rằng cuộc hành trình đó chỉ có một, mà không hay rằng đang tự làm nghèo mình đi, đó là chưa nói đã đã vô tình mà có lỗi rất nhiều với ông bà tổ tiên mà không hay không biết ! ".

hotrungtuhttp://www.blogger.com/profile/01407595000152454244noreply@blogger.com14tag:blogger.com,1999:blog-5721086364174091123.post-83672792870495007922012-07-10T15:34:00.002+07:002012-07-16T13:33:35.086+07:00Tuồng có giống kinh kịch không ?

Tại sao tuồng lại chưa được làm hồ sơ để UNESCO công nhận là di sản văn hóa của nhân loại ? Vừa nghe nói, cũng có người đề xuất rồi nhưng nhiều cán bộ chuyên trách ở Bộ VH cản lại vì thấy nó giống kinh kịch của Trung Quốc quá, nên ngại ! Không, khác nhau một trời một vực các bố các mẹ ạ. Cho con xin !

Một cảnh hát bội ở Đà Nẵng trong sách của Barrow được vẽ năm 1793.

Làm sao để xem tuồng?

Lâu nay, cứ nói đến nghệ thuật tuồng thì hầu như ở đâu và bao giờ người ta cũng lại nói đến việc bảo tồn di sản, phải kế thừa truyền thống, phải dân tộc và tiên tiến, v.v.... Nhưng suốt chừng ấy năm qua, ở đâu không biết chứ đối với nghệ thuật tuồng, người ta vẫn chưa biết phải kế thừa và hiện đại nó như thế nào. Nhiều vở mới đã được viết, đã được dựng như “Êđíp làm vua”, “Ôtenlô”, “Tarát Bumba”, “Le Cid”... Sân khấu thì đèn chớp sáng đủ màu, những màn đấu võ bay lượn như phim, thậm chí một con voi đã được dắt lên sân khấu trong vở “Quang Trung đại phá quân Thanh”... Nhưng, như một quả bóng, tất cả đều nẩy lên và lăn đi… Riết rồi hiện đại hoá tuồng thì chẳng thấy đâu trong khi sân khấu tuồng thì vắng bóng dần, như đã lui hẳn về ký ức, còn người nghe thì như có cảm giác người nói là nói về mình chứ không phải nói về tuồng, và sự việc nhuốm vẻ như là... xem thơ Quỳnh vậy!

Đổng Kim Lân

Chuyện kể, ông Đội Tảo diễn vai Đổng Kim Lân hay đến nỗi bà phi của một vị hoàng thân nọ của triều Nguyễn mê như điếu đổ, đến mức phải phụ chồng mới thỏa tấm lòng vì nghệ thuật hát bội. Chuyên bại lộ, quả tang trai trên gái dưới, nhưng vị hoàng thân nọ không nỡ chém tên “gian phu” ấy, ông nói:”Chém mi rồi thì ai diễn Đổng Kim Lân cho mệ xem?” Chuyện thì vui nhưng nó phản ảnh một điều rất thật rằng vị hoàng thân nọ đã xem đi xem lại không biết bao nhiêu lần, và sẽ còn xem nhiều lần nữa vở tuồng Sơn Hậu mà không hề thấy chán. Trong khi đó bộ phim hay nhất của Hollywood cũng thành ra tra tấn nếu buộc phải xem lại lần thứ hai. Điều gì làm nên cái sự tuyệt vời ấy của nghệ thuật tuồng?
Cứ mỗi lần nói đến đặc tính, tính chất của nghệ thuật tuồng là người ta nói đến tính ước lệ cao của tuồng mà quên đặt tiếp câu hỏi rằng nó ước lệ như thế để làm gì. Nếu ước lệ chỉ để ước lệ chẳng hoá ra sân khấu tuồng vì nghèo nàn, túng bấn nên phải làm thế!

Kinh Kịch, người xem thường hào hứng với những màn vũ đạo như xiếc và giọng hát hơn là biễu diễn nội tâm

Đã hình thành cách nay hơn 500 năm nếu không nói rằng ngay từ ngàn năm trước, thời lễ nhạc Lý, Trần; nghệ thuật tuồng đã đi cùng với dân tộc ta theo suốt chiều dài lịch sử. Dĩ nhiên sẽ có người nói rằng nghệ thuật tuồng chính là bản sao của nghệ thuật Kinh kịch Trung Quốc, các nhà nghiên cứu không phủ nhận điều này, có thể là như vậy. Tổ của nghệ thuật Kinh kịch là Đường Minh Hoàng và Đông Phương Sóc, tổ của nghệ thuật tuồng là một cậu hoàng con không tên, là một khán giả. Các nhà nghiên cứu muốn dùng đến từ ảnh hưởng hơn là bản sao. Vâng, dầu có xuất phát từ đâu chăng nữa thì nghệ thuật tuồng cũng đã gắn bó với dân tộc ta suốt một ngàn năm qua, nó giữ và truyền cái yêu cái ghét, cái độ nhạy rung cảm của tâm hồn người Việt từ đời này qua đời khác, từ thế hệ này qua thế hệ khác.
Nếu chúng ta hôm nay đã quen với cách thưởng thức nghệ thuật thiên về tình huống, tiếp nhận thông tin mới và chỉ có thông tin mới, thì cha ông ta ngày xưa lại có cách thưởng thức khác đó là: Nội dung biết rồi, thậm chí đã xem hàng trăm lần nhưng vẫn hào hứng xem lại, vì chỉ xem diễn chứ không xem tình huống hoặc chờ đợi tiếp nhận thông tin mới. Với cách thưởng thức nầy người xem không hề thụ động mà trở thành như một giám khảo có thể cảm nhận được những nét diễn tinh tế nhất và bình phẩm nó thông qua chiếc trống chầu. Như vậy là khán giả đến với sân khấu hát bội đồng thời cũng mang theo cả sự hiểu biết về cuộc sống mà họ đã nếm trải.

Nếu cải lương, chèo hoặc các loại hình dân ca kịch khác thiên về hát, thì tuồng là nghệ thuật của sự biểu diễn. Nói chính xác hơn, nghệ thuật tuồng là nghệ thuật sân khấu toàn diện, nó cho phép diễn viên mô tả một cách đặc sắc tâm hồn của nhân vật thông qua toàn bộ cơ thể họ với một loại ngôn ngữ sân khấu khá độc đáo. Để dễ hình dung, có thể dùng hình tượng chiếc kính lúp để ví với ngôn ngữ nghệ thuật sân khấu tuồng. Với chiếc kính lúp ta nhìn mọi vật đều lớn hơn bình thường , ngôn ngữ nghệ thuật tuồng cũng vậy, nó khuếch đại tất cả mọi diễn biến tâm lý và người xem như nhìn thấy tất cả "ruột gan" nhân vật. Chính vì thế nghệ thuật tuồng rất thích hợp với các tình huống bi thiết, uẩn khúc, tâm trạng và những nỗi đau lớn. Cái " ruột gan" được phơi bày ở đây mang vẻ đẹp của những viên ngọc quý trong tâm hồn con người, và vì thế mà người ta xem đi xem lại, ngắm đi ngắm lại hàng trăm lần không biết chán.

Đỏng Kim Lân biệt mẹ, do một đoàn thiếu nhi diễn.

Với cách nhìn nầy chúng ta dễ dàng hiểu được những cái như là bí ẩn, khó hiểu của nghệ thuật tuồng ví dụ như là mặt nạ, râu, cờ (cắm sau lưng), đôi hia, ngựa, v.v...Tất cả đều giúp người diễn viên khuếch đại các động tác và qua đó tâm lý nhân vật cũng được khuếch đại lên. Chúng ta hãy thử hình dung tâm hồn của con người ta trong những tình huống như “Hoàng Phi Hổ quá giới bài quan”, “Đổng Kim Lân biệt mẹ”... được khuếch đại lên, khi mà cái đau, cái bi tráng, cái uẩn khúc của tâm trạng đều được bộc lộ ra và nhìn thấy rõ ở đầu ngón tay, đầu mũi hia. Cách run tay, run chân, cách chỉ ngón, đi hia, vuốt râu, trợn mắt... tất tất đều một mục đích tối hậu và duy nhất là để người xem nhìn thấy cái sắc thái tâm lý, hay nói cách khác là cái tâm hồn của nhân vật. Mặt đen, mặt đỏ, râu ngắn, râu dài... tất thảy cũng đều vì cái mục đích ấy: Người xem không phải mất thời gian đoán già đoán non rằng đó là người trung hay tên nịnh, kẻ ác hay người hiền mà đi ngay vào việc nhìn ngắm cái tâm hồn phía trong cái mặt đen, mặt đỏ, râu ngắn, râu dài ấy. Ngay cả ở cách hát thì tuồng cũng khác với cải lương nhiều lắm. Nếu cải lương thiên về biểu diễn chất giọng của diễn viên thì ở tuồng đó là sự lột tả quá trình diễn biến tâm trạng của nhân vật. Ví dụ mà các nhà nghiên cứu hay đưa ra là câu nói lối của Hoàng Phi Hổ khi ngóng trông vợ vào cung gặp vua Trụ vốn là ông vua dâm dục: “Từ phu nhân gác giá. Hầu Khánh đản cung trung. Trời đã xế vừng hồng. Sao chưa về phủ tía...” Thường những diễn viên không sành nghề không sao diễn tả được cái tâm trạng lo âu của nhân vật, họ chỉ lo hát sao cho ngọt cho mùi là đạt mục đích. Cái chữ vừng hồng phải hát lên như là hỏi đất hỏi trời, hỏi cả cái lòng kẻ quân tử sao trời lại bắt phải rơi vào cái cảnh ngộ éo le đến thế. Các bạn thử nói một mình mà diễn tả cho hết cái tâm can ấy thử xem?

Và vì thế chúng ta cũng chợt hiểu vai trò của chiếc trống chầu, cái thứ khá ồn ào không thể xuất hiện trong kịch hoặc cải lương, nó tham gia vào diễn xuất bằng cách bình phẩm. Như vậy là khán giả đến với sân khấu hát bội đồng thời cũng mang theo cả sự hiểu biết về cuộc sống mà họ đã nếm trải, mang theo cả cái tình cảm yêu ghét mà họ đã kế thừa từ cha ông. Họ bình phẩm và vì vậy họ tham gia vào diễn xuất, không còn màng đến cốt chuyện nữa, họ như nhẩm hát, nhẩm nói theo nhân vật, và sẽ sung sướng đến tê người mỗi khi diễn viên xuất sắc lột tả được một nét tinh tế nào đó của tâm lý nhân vật.

Hai người này đang cưỡi ngựa vaf rõ ràng nội tâm, tình cảm của họ là thứ đáng để quan tâm hơn là chuyện con ngựa màu gì

Tóm lại, có thể nói rằng tất cả những gì độc đáo trong ngôn ngữ nghệ thuật tuồng đều dường như xuất phát từ mục tiêu là tạo điều kiện cao nhất cho người diễn viên phô diễn tài nghệ diễn xuất. Các mô hình nhân vật như đào, kép, vua, quan, lão, mụ... các đạo cụ, vẽ mặt, hát múa khi ra sân khấu sẽ trở thành những tín hiệu ước lệ để người xem thoạt nhìn đã có thể biết ngay đó là con người ở tầng lớp nào, trung hay nịnh, làm ruộng hay chài lưới, lính hay quan, văn hay võ... Thoạt nhìn nó như đơn điệu nhưng lại vô cùng cần thiết để người xem không phải đoán mà nhập ngay vào diễn xuất của diễn viên (không như điện ảnh, hoặc kịch nói, tên giết người xuất hiện đó nhưng chẳng ai biết). Tương tự như vậy, nghệ thuật ước lệ cũng chính là sự tiết giản tối đa cảnh trí sân khấu để mọi chú ý được dồn vào diễn xuất. Xét cho cùng thì tuồng làm điều đó là chính xác. Người xem đâu cần quan tâm đến con ngựa màu gì mà chỉ muốn biết cái tâm trạng của người đang cưỡi trên cái con ngựa đó như thế nào. Tương tự như vậy, sông núi, chiến trường, núi cao, đèo thấp... tức ngoại cảnh hoàn toàn không đáng và không nên dựng lên trên sân khấu, diễn viên sẽ là cái tấm gương phản chiếu tất cả cái ngoại cảnh ấy nếu nó thực sự có cái gì đó đáng để nói.

Kể ra xét ở góc độ nào đó thì tuồng khá là dân chủ, nó đặt người xem lên trên mọi thứ, trên cả tình huống, cốt chuyện, nhân vật, diễn xuất... người xem còn cao hơn cả Thượng Đế, như bây giờ chúng ta hay nói, người xem là ông tổ, vừa xem vừa sáng tạo ra nghệ thuật tuồng! Theo truyền thuyết, tổ của nghệ thuật tuồng là một cậu Hoàng con, vì say mê xem hát bội, xong vở vẫn không muốn về, nằm lại trên chái rạp mà sống cùng các nhân vật. Cuối cùng khi mọi người phát hiện ra thì thân xác cậu đã héo khô trên mái rạp. Nói cách khác, Tổ của nghệ thuật tuồng chính là khán giả.

Hình như cứ mỗi lần cố gắng để hiện đại hoá, đổi mới nghệ thuật tuồng thì người ta lại cảm thấy xa tuồng hơn một bước. Nhiều người nhìn thấy sự lụi tàn của nghệ thuật tuồng đã đau đớn nghĩ rằng trách nhiệm thuộc về thời đại hôm nay đã thua kém cha ông trong việc sáng tạo các vở mới. Hằng năm, các cuộc liên hoan được mở ra. Các tỉnh, các sở lại rót về cho các đoàn nghệ thuật tuồng hằng trăm triệu để dàn dựng vở mới. Diễn báo cáo vài lần, mang đi liên hoan, ban giám khảo nhìn cái quy mô của vở mà biết rằng cơ sở đã mất bao nhiêu tiền vào đấy để cân nhắc mà trao huy chương, rồi... xếp lại, hầu như không diễn bao giờ nữa. Chuyện này không riêng chi của sân khấu tuồng, nhưng với tuồng điều này cứ cảm thấy nó không phải thế nào ấy. Người viết bài này cứ có dịp đến Hội An và ở lại trúng đêm thứ tư thì cố gắng đến sân khấu diễn cho các du khách nước ngoài để xem trích đoạn Hồ Nguyệt Cô Hoá Cáo. Đã xem không biết bao nhiêu lần rồi nhưng lần nào cũng vậy, kinh khiếp và sợ hãi. Các du khách cũng thế, họ không thể hiểu được diễn viên đang nói gì, hát gì nhưng, không kể số đàn ông cứng rắn, mười người phụ nữ là mười người đưa tay ôm miệng như sợ bật ra tiếng kêu kinh hãi khi nhìn thấy cảnh Hồ Nguyệt Cô bị tình yêu lừa dối cướp mất ngọc nên phải trở lại lốt cáo. Lông mọc lên ở tay rồi mặt, tay chân mọc vuốt rồi tiếng nói cũng mất dần để chỉ còn lại những tiếng tru đau đớn của loài cáo!

Hồ Nguyện Cô đang hóa cáo.

Dĩ nhiên Hồ Nguyệt Cô Hóa Cáo là một trích đoạn hay và độc đáo, dẫu biết rằng kho tàng hát bội còn rất nhiều những trích đoạn còn hay hơn nữa, nhưng đòi hỏi tất thảy phải như thế thì chẳng hoá ra khoe mãi một chiếc áo đẹp. Ở liên hoan sân khấu tuồng quần chúng của tỉnh Quảng Nam-Đà Nẵng cũ năm 1993, trích đoạn tuồng Lã Bố Hí Điêu Thuyền được ít nhất ba đoàn chọn diễn. Sân khấu thì giống nhau, phục trang cũng giống nhau, thậm chí lời hát, lời thoại cũng giống nhau mà không đoàn nào diễn giống đoàn nào. Người xem hôm ấy đa phần là các tay phe vé, các chị bán thuốc, các em bán kẹo cao su lúc rảnh rỗi không biết làm gì kiếm một ghế vừa xem vừa ngủ. Ai ngủ thì không nói chứ người thức xem đến lần thứ ba của trích đoạn ấy cũng vẫn cứ hào hứng và thích thú xem cảnh lão già Đổng Trác vác bụng tán tỉnh cô gái xinh đẹp Điêu Thuyền. Rõ ràng ở đây sức hấp dẫn của trích đoạn không phải là ở tình huống mà là sắc thái trình diễn khác nhau của mỗi đoàn, và sự nhận xét bình phẩm của người xem đã tạo nên sự cuốn hút ấy.
Nên chăng liên hoan của sân khấu tuồng là liên hoan của các trích đoạn, hoặc đó là cuộc liên hoan của một vở duy nhất và tất cả các đoàn đều phải diễn vở ấy với những bí mật dàn dựng của riêng mình? Không hiểu sao tôi vẫn tin rằng ban giám khảo sẽ không hề thấy chán một lúc phải xem đi xem lại một vở duy nhất. Vị Hoàng Thân nọ đã chẳng xem vở Sơn Hậu hàng trăm lần đấy sao? Đó là khoái cảm gì vậy?

Và phía người xem, những vị tổ của nghệ thuật tuồng, nhất là các bạn trẻ, đừng có tin rằng thứ tuồng mà các bạn thấy trên ti vi đó là tuồng đích thực, thấy xem không vào rồi chán. Nghệ sĩ Đàm Liên nếu xếp hạng thì phải cỡ sư bác cô nghệ sĩ nghiệp dư nọ ở Hội An, nhưng xem Hồ Nguyệt Cô do Đàm Liên đóng trên ti vi thì cứ thấy nó thế nào ấy, còn ở Hội An đó thực sự là những làn sóng cảm xúc mãnh liệt tấp vào mình, không thể ngăn được. Có lẽ ti vi là cái thứ mô tả hiện thực đến mức khắc nghiệt, nó không dung nạp được cái nghệ thuật chỉ diễn tả tâm can, thứ khá là mơ hồ, của tuồng chăng? Các bạn hãy cố gắng thử một lần đến với sân khấu tuồng đích thực, nhưng trước hết để không phải chán rồi nản luôn, các bạn cần phải biết, đến thuộc lòng càng tốt, vở tuồng mà mình sẽ xem. Và cũng cần phải biết rằng có một số trường phái tuồng đang cải lương pha Hồ Quảng, dân ca hoá hoặc bị ảnh hưởng Kinh kịch của Trung Quốc, thiên về vũ đạo, biểu diễn hình thể mà bỏ qua sự mô tả nội tâm nhân vật, bỏ qua đi cái nghệ thuật phơi bày tâm can cho người xem nhìn thấy vốn là sở trường độc đáo của nghệ thuật hát bội. Sau vài lần xem các bạn sẽ phân biệt điều này không khó. Và đến một lúc, giá mà có lúc ấy, bạn cầm được cái chày trống chầu rồi giục những hồi trống gióng giả, đích đáng, sắc xảo bình phẩm trình độ của diễn viên thì đó cũng là lúc có thể nhắc lại câu hát cũ:
Tháng Ba, ngày tám nằm suông
Nghe giục trống tuồng, cố lết đi xem.
Hồ Trung Tú

hotrungtuhttp://www.blogger.com/profile/01407595000152454244noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-5721086364174091123.post-3245040785593572142012-07-07T23:11:00.001+07:002012-07-10T20:56:43.459+07:00MẮNG CON
 Lần đầu tiên thấy thơ lại có thể chính luận và khó cãi lại đến thế :)

 Thái Bá Tân

  Mày láo, dám khuyên bố
 Mai không đi biểu tình.
 Chuyện ấy có nhà nước,
 Không liên quan đến mình.

 Mày nói y như đảng.
 Không liên quan thế nào?
 Nước là của tất cả,
 Của mày và của tao.

 Biểu tình chống xâm lược,
 Chứ có lật ai đâu.
 Không lẽ mày không biết
 Cái dã tâm thằng Tàu?

 Mày bảo có nhà nước.
 Nhà nước hèn thì sao?
 Mà ai cho nhà nước
 Quyết việc này thay tao?

 Xưa đánh quân Mông Cổ,
 Vua còn hỏi ý dân.
 Sao không thấy nhà nước
 Xấu hổ với vua Trần?

 Đành rằng thế mình yếu,
 Phải thế nọ, thế này.
 Nhưng ở đời, con ạ,
 Mềm nắn, rắn buông ngay.

 Bố biết con thương bố,
 Lo cho bố, cảm ơn.
 Con “biết sống”, có thể.
 Xưa bố còn “biết” hơn.

 Chính vì khôn, “biết sống”,
 Tức ngậm miệng, vờ ngây,
 Mà thế hệ của bố
 Để đất nước thế này.

 Ừ, bố già, lẩn thẩn,
 Nhưng vẫn còn là người.
 Mà người thì biết nhục,
 Biết xấu hổ với đời.

 Mai biểu tình, thế đấy.
 Bố không bắt con đi,
 Nhưng cũng đừng cản bố.
 Cản cũng chẳng ích gì.

 Hà Nội, 7. 7. 2012
hotrungtuhttp://www.blogger.com/profile/01407595000152454244noreply@blogger.com11tag:blogger.com,1999:blog-5721086364174091123.post-85110757604839088222012-07-04T01:18:00.000+07:002012-07-16T13:34:23.273+07:00Việt Nam ! Việt Nam !
 Thích bản nhạc "Việt Nam - Việt Nam" của Phạm Duy quá nên làm cái clip này trong 15 phút bằng phần mềm xem ảnh ACD. Bạn nào giỏi làm lại giùm, tui cảm ơn :)

<object width="320" height="266" class="BLOG_video_class" id="BLOG_video-bf5ae65158b02f76" classid="clsid:D27CDB6E-AE6D-11cf-96B8-444553540000" codebase="http://download.macromedia.com/pub/shockwave/cabs/flash/swflash.cab#version=6,0,40,0"><param name="movie" value="//www.youtube.com/get_player"><param name="bgcolor" value="#FFFFFF"><param name="allowfullscreen" value="true"><param name="flashvars" value="flvurl=http://redirector.googlevideo.com/videoplayback?id%3Dbf5ae65158b02f76%26itag%3D5%26source%3Dblogger%26app%3Dblogger%26cmo%3Dsensitive_content%253Dyes%26ip%3D0.0.0.0%26ipbits%3D0%26expire%3D1371136935%26sparams%3Did,itag,source,ip,ipbits,expire%26signature%3D68AAAE292A8F62DB3A90345CA849F8B9143D4E56.B5185262478CF2361FAAA1CF7D13CDE7C75DC8FE%26key%3Dck2&iurl=http://video.google.com/ThumbnailServer2?app%3Dblogger%26contentid%3Dbf5ae65158b02f76%26offsetms%3D5000%26itag%3Dw160%26sigh%3Div7FEcwBeEp3afigFDP67WHYdhE&autoplay=0&ps=blogger"><embed src="//www.youtube.com/get_player" type="application/x-shockwave-flash" width="320" height="266" bgcolor="#FFFFFF" flashvars="flvurl=http://redirector.googlevideo.com/videoplayback?id%3Dbf5ae65158b02f76%26itag%3D5%26source%3Dblogger%26app%3Dblogger%26cmo%3Dsensitive_content%253Dyes%26ip%3D0.0.0.0%26ipbits%3D0%26expire%3D1371136935%26sparams%3Did,itag,source,ip,ipbits,expire%26signature%3D68AAAE292A8F62DB3A90345CA849F8B9143D4E56.B5185262478CF2361FAAA1CF7D13CDE7C75DC8FE%26key%3Dck2&iurl=http://video.google.com/ThumbnailServer2?app%3Dblogger%26contentid%3Dbf5ae65158b02f76%26offsetms%3D5000%26itag%3Dw160%26sigh%3Div7FEcwBeEp3afigFDP67WHYdhE&autoplay=0&ps=blogger" allowFullScreen="true" /></object>

 Lời bài hát:
 Việt Nam Việt Nam

 Việt Nam Việt Nam nghe từ vào đời
 Việt Nam hai câu nói bên vành nôi
 Việt Nam nước tôi.

 Việt Nam Việt Nam tên gọi là người
 Việt Nam hai câu nói sau cùng khi lìa đời
 Việt Nam đây miền xinh tươi
 Việt Nam đem vào sông núi
 Tự do công bình bác ái muôn đời

 Việt Nam không đòi xương máu
 Việt Nam kêu gọi thương nhau
 Việt Nam đi xây đắp yên vui dài lâu
 Việt Nam trên đường tương lai,
 Lửa thiêng soi toàn thế giới
 Việt Nam ta nguyện tranh đấu cho đời

 Tình yêu đây là khí giới,
 Tình thương đem về muôn nơi
 Việt Nam đây tiếng nói đi xây tình người
 Việt Nam! Việt Nam!
 Việt Nam quê hương đất nước sáng ngời
 Việt Nam! Việt Nam! Việt Nam muôn đời

 Link trên YouTube để dễ share: http://www.youtube.com/watch?v=vN6gDrwY5Kk

 ----

 Tất cả từ gợi ý của bài viết này của Dr. Nikonian
http://www.drnikonian.com/2012/07/toi-da-di/

 Tôi đã đi

Posted on <time class="entry-date" datetime="2012-07-01T18:09:45+00:00" pubdate="">01/07/2012</time>  by  Dr. Nikonian
 Tôi đã đi, và đã trào nước mắt khi thấy đồng bào mình bị bắt.
Tôi đã đi bên cạnh một người phụ nữ mảnh khảnh khoác áo nâu sồng. Chị ấy vừa đi vừa hát: “Việt Nam không đòi xương máu, Việt Nam kêu gọi thương nhau”

Tôi đã đi, và đã ngậm ngùi thấu hiểu một điều: dân tộc này chưa bao giờ đủ cơm ăn áo mặc cho tất cả mọi người, nhưng luôn thừa thãi lòng hận thù, nghi kỵ, chia rẽ…
Tôi đã đi, và càng chạm trán với bạo lực, tôi càng hiểu bạo lực là liều thuốc độc đã và đang chia cắt dân tộc tôi trong rất nhiều năm.
Tôi đã đi, và vẫn tin chỉ có tình yêu thương, lòng khoan thứ mới có thể đưa dân tộc tôi khỏi kiếp trầm luân. Dẫu những thứ đó ngày càng hiếm hoi và xa xỉ.
Xin đừng để lòng hận thù kéo dài thêm lời nguyền bất hạnh trên phúc phận của dân tộc chúng ta.
Xin hãy cùng nhau thắp một ngọn nến để cầu nguyện cho những người anh em bị bắt sáng nay, và cho cả những người bắt họ nữa.hotrungtuhttp://www.blogger.com/profile/01407595000152454244noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-5721086364174091123.post-55444793779153904702012-06-21T00:29:00.005+07:002012-06-26T11:32:45.328+07:00Một gợi ý từ bà Aung San Suu Kyi

  1/ Khi được hỏi (ở đài BBC) vì sao bà không lên án giới quân đội tại Miến Điện, bà (Aung San Suu Kyi) giải thích rằng "giải quyết xung đột không phải là việc lên án, mà là việc khám phá và giải quyết cội nguồn của xung đột."
2/ Đọc "Con đường Việt Nam" Phạm Thị Hoài nhận định: "Một cách ngắn gọn, nếu Phong trào Con đường Việt Nam do ông Lê Thăng Long thay mặt cả nhóm khởi xướng phát động dựa trên cương lĩnh và tinh thần đó thì tọa độ chính trị của nó chẳng những không đối lập mà còn rất gần gũi với Đảng Cộng sản, đương nhiên đó là một “Đảng Cộng sản của những người chân chính cấp tiến, lực lượng duy nhất có thể tập hợp sức mạnh của nhân dân”, như ông diễn đạt trong đơn kháng cáo".

Có gì tương đồng giữa 1 và 2 không ? Hãy trên mặt chữ mà xét, đừng đánh giá các con chữ từ nhân cách hay trình độ nào đó của người viết.

 Và còn hơn thế nữa, đây hình như là lần đầu tiên các phong trào vận động xã hội, các khuynh hướng chính trị xã hội đề cập đến chuyện có đảng Cộng sản hay không có đảng Cộng sản trong mọi cuộc vận động!

 Đã kéo dài quá lâu các phong trào dân chủ đặt đảng Cộng sản qua một bên, xem đó như là hòn đá thử vàng phân biệt mọi trái tim là yêu nước hay không yêu nước . Khái niệm "Hậu cộng sản" được sử dụng từ những năm sau khi các nước Đông Âu sụp đổ vẫn được xem như một mẫu hình của mọi hình dung. Và thực tế cho thấy sự phân liệt lòng người nẩy sinh ngay từ đây. Ban đầu tôi cũng không tin là nó có tồn tại nhưng qua thời gian đọc thấy trên các trang mạng, nơi ý kiến mỗi người được phát biểu dễ dàng nhất, thì cũng dễ để nhận ra con đường này đã phân liệt mọi trái tim khao khát đổi mới, không tập hợp được mọi nỗ lực riêng của các cá nhân, nếu không nói là ly tán lòng dân suốt dân bao năm qua.

 Phát biểu của bà Aung San Suu Kyi như trao cho một gợi ý, mở ra một hướng đi. Trước khi ngợi khen hoặc ngưỡng mộ Aung San Suu Kyi thì hãy tự hỏi lòng mình xem nên xếp mình vào ô nào dưới đây:

 -Một xã hội dân chủ, pháp quyền do đảng Cộng Sản lãnh đạo, không có đảng thứ hai.

 -Một xã hội dân chủ pháp quyền không có đảng Cộng sản.

 -Một xã hội dân chủ pháp quyền đa đảng.

 Điều khó chỉ còn là sự khoan dung ở tất cả các bên !

 ----------

Sau khi bất chợt có những ý trên tôi nhận được nhiều mail và chợt nhận ra vấn đề phứt tạp hơn nhiều chứ không phải chỉ 3 quan điểm như đã nói. Hiện có những người rất cấp tiến, bảo vệ dân oan đến cùng nhưng họ không muốn thay đổi. Hoặc như có nhóm chỉ tham gia bài TQ, biểu tình chống TQ, nhưng các mặt khác thì không có ý kiến ... Ở đây rõ ràng cần phải tiến hành phân loại các nhóm thái độ chính trị một cách mạch lạc hơn.

1/ Nhóm không muốn thay đổi nhưng muốn một xã hội dân chủ, pháp quyền do đảng CS lãnh đạo, không có đảng thứ hai.
2/ Nhóm tha thiết yêu dân, bảo vệ dân oan đến cùng nhưng phản đối mọi quan điểm phê phán đảng CS
3/ Nhóm chống TQ, thậm chí phản đối bài xích TQ, nhưng không muốn thay đổi chính trị.
4/ Nhóm nhận thấy vai trò quan trọng của đảng CS, vận động đảng CS nhanh chóng đổi mới.
5/ Nhóm nói No với đảng CS

Còn quan điểm nào nữa không nhỉ ?

Các anh Trương Duy Nhất nhóm nào, Ba Sàm nhóm nào, Xuân Diện nhóm nào... và con đường Việt Nam nhóm nào chắc qua đây cũng dễ xếp :)

  http://hotrungtu.blogspot.com/2012/03/tu-45-en-gio-chua-thoi.html
hotrungtuhttp://www.blogger.com/profile/01407595000152454244noreply@blogger.com7

Content-Type: application/atom+xml; charset=UTF-8