text:
Hoàng Ngọc Hiến
Trong tiểu luận “Những dị biệt giữa hai nền triết lý Đông
Tây” (1960) của Kim Định (1915-1997) tác giả đề nghị ước lệ phân biệt
3 ý niệm: triết lý, minh triết, triết học. Cho đến nay vẫn lưu hành một thành
kiến cho rằng chỉ phương Tây mới có triết lý, phương Đông có tư tưởng, có Đạo học,
có minh triết… nhưng không có triết lý. Với một cách ước định riêng thuật ngữ “triết
lý”, Kim Định khẳng định: có triết lý phương Tây và có triết lý phương Đông
ngay từ thời cổ (cổ đại và trung đại)
Tôi bắt đầu tiểu luận này bằng những suy nghĩ có liên quan đến
chủ đề minh triết của hai học giả Việt Nam: Ngô Thời Sĩ (1740-1786) và Kim Định
(1914-1997)1
- Ngô Thời Sĩ có phân biệt “đạo lý thánh hiền” và “đạo lý đời thường”: “Đem
đạo thánh hiền để quở trách thói đời không bằng đem đạo đời thường để cảm hoá lòng
người”. Trên đại thể, minh triết là “đạo lý đời thường”.
Đạo lý này có tính chất đời thường vì, cũng như tính Phật, nó sẵn có ở mọi người.
Nói môt cách khác, ai cũng có thể có minh triết. Triết lý thì khác, triết luận đòi
hỏi năng lực tư duy đặc biệt, không phải cứ muốn thì trở thành triết gia.
Đời thường còn có nghĩa là kinh nghiệm trong cuộc sống thường nhật. Trí khôn,
trí tuệ, trí thức… của minh triết bao giờ cũng gắn với kinh nghiệm
sống đời thường, nó vốn nảy sinh từ những kinh nghiệm này. Đây là một đặc tính
quan trọng của minh triết. Triết lý thì khác, nó thiên về thuần lý và có xu hướng
thoát ra khỏi “tính cục bộ”, “tính cụ thể” của kinh nghiệm.. Đến đây dựa
vào những đặc trưng của ý thức minh triết và nhất là tư tưởng hiền minh của Ngô
Thời Sĩ, tôi mạnh dạn đưa ra một định nghĩa về minh triết như sau: “Minh triết
là tính sáng khôn (có khi được diễn ngôn thoáng gọn) chủ yếu được sống và
sống ở bình diện đạo lý đời thường, tuy vậy không xa lạ với đạo lý thánh
hiền, thiên về cảm hóa lòng người hơn là quở trách thói đời”. Dùng từ “tính
sáng khôn” tôi muốn hiểu minh triết cũng như tính Phật là tính sẵn có trong lòng
người, nói như Nhất Hạnh, nó là “hạt giống tốt’ vốn có ở mọi người. Cân nhắc giữa
3 từ: “trí khôn”, “sự khôn ngoan”, “tính sáng khôn”, cuối cùng tôi chọn từ “tính
sáng khôn”, “tính sáng” như là một thuộc tính của “minh tâm” và Phật tính
là một từ của nhà Phật được nhắc đến nhiều lần trong bài “Cư trần lạc đạo phú”
nổi tiếng của Trần Nhân Tông (1258-1308)2. Tôi nhấn mạnh: “chủ yếu
được sống và sống” bởi lẽ lẽ sống của nhà hiền triết là “sống” và “sống”
minh triết chứ không phải “nói” và “nói” minh triết. Tôi nhấn mạnh thuộc tính “thiên
về cảm hóa lòng người…” vì ở trạng thái nhân thế hiện nay, ở xã hội ta cũng
như trên toàn thế giới, ý thức con người thiên về “phá” hơn là “xây”, những thiện
chí “cảm hóa lòng người” bị “lép vế”, bị lấn át, thậm chí bị áp đảo trước
những cơn cuồng nộ quở trách, chửi rủa vô tội vạ “thói đời”. Cảm hứng chủ đạo
của minh triết là “xây dựng” bằng “sự cảm hóa lòng người”.
- Trong tiểu luận “Những dị biệt giữa hai nền triết lý Đông Tây”
(1960) của Kim Định (1915-1997) tác giả đề nghị ước lệ phân biệt 3 ý niệm:
triết lý, minh triết, triết học. Cho đến nay vẫn lưu hành một thành kiến cho rằng
chỉ phương Tây mới có triết lý, phương Đông có tư tưởng, có Đạo học, có minh triết…
nhưng không có triết lý. Với một cách ước định riêng thuật ngữ “triết lý”, Kim Định
khẳng định: có triết lý phương Tây và có triết lý phương Đông ngay từ thời cổ
(cổ đại và trung đại):
Tư duy triết lý phương Đông mang những đặc điểm của tư duy minh triết mà
những nét tiêu biểu nhất là:
- “lấy cứu cánh con người làm trọng tâm suy nghĩ, lấy sự thực hiện đến rốt ráo
cái tính bản nhiên con người làm mục tiêu (tận kỳ tính) [réaliser l’humanité]
“(xem tr.3)3
- những lời huấn đức minh triết được trình bày “tuy vắn tắt kiểu châm ngôn
nhưng có hiệu lực muôn đời như: Pythagore, Khổng Tử, Lão Tử, Thích Ca v.v.(H.N.H.tô
đậm]” (xem tr.2)
- những nhà hiền triết “lo sống cái minh triết hơn là nghĩ đến viết
ra sách vở (H.N.H. tô đậm)” (xem tr.2); họ cố gắng thực hiện minh triết “không
phải ngoài cõi nhân sinh mà ngay trong đời sống, trong lối cư xử, trong cử chỉ”
- Phương pháp của tư duy minh triết “là thể nghiệm, trực giác, không
dùng đến lý luận, phân tích(H.N.H. tô đậm)”, “lý chứng, luận bàn” (xem
tr.3), đương nhiên là không xây dựng hệ thống.
Tư duy triết lý phương Tây thiên về kiểu “tư duy triết học” mà những đặc
điểm chính được Kim Định xác định như sau:
- “không lấy con người mà lấy thiên nhiên sự vật làm trung tâm suy tư,…….
con người chỉ được bàn đến một cách phụ thuộc, hay đúng hơn bằng những phạm trù
của sự vật” (xem tr.4)
- “Triết Tây hầu hết là duy niệm, nghĩa là chỉ dùng có ý niệm suông,
ngoài mọi tình cảm, ngoại lý (irrationnel) và tiềm thức. Những khoản này mới được
chú ý đến từ ít chục năm sau đây (H.N.H. tô đậm)” (xem tr.22)
- “phương pháp: theo lối khoa học phê phán và phân tách, cố tìm ra những ý
niệm độc đáo và tích luỹ sự kiện để kết thành những hệ thống mạch lạc chặt chẽ…”
- “mục tiêu lấy tri thức làm cùng đích.”
- trong khi minh triết “được giấu vào trong cử chỉ, thể hiện vào đời sống và
trong cả sự im lặng…” thì những hệ thống triết học “kiểu nhà trường” được
quăng ra, nằm “chình ình bên cạnh đời sống.”
Vài thế kỷ gần đây do sự tiếp xúc Đông-Tây ngày càng mở rộng và có chiều sâu, sự
tương tác giữa triết học phương Tây và minh triết phương Đông ngày càng có hệ
quả rõ rệt.
Một
mặt, “triết học Tây phương hiện phát động một phong trào di cư vĩ đại:
di cư từ những nền móng cũ đến định cư trên những nguyên lý mới” (tìm thấy ở
minh triết Đông):
- “nguyên lý biến dịch thay vào ý niệm bản thể im lìm”
- “nguyên lý cơ thể4 thay vào ý niệm cơ khí…”
- “Bớt chú trọng … thiên nhiên để nhấn mạnh đến thân phận con người.”
- Ngoài khái niệm duy lý, có chú ý đến “tình cảm, ngoại lý (irrationel), tiềm
thức” (xem tr.7)
Mặt khác, “Đông phương chịu ảnh hưởng rất nhiều từ Tây phương:
(1) về phương diện lý luận trình bày và chú ý đến phần lịch sử hơn, (2) đưa
vào một óc phê phán được thức tỉnh và không chấp thuận dễ dàng mọi huấn điều tiền
nhân, (3) dùng sự mổ xẻ phân tích dưới nhiều khía cạnh khác nhau để làm sáng tỏ
vấn đề” (xem tr.7). Ngày nay, muốn bàn về minh triết Đông, không thể
không biết triết học Tây, phải nghiên cứu những phạm trù và lịch sử của nó.
Tiểu luận về “hai nền triết lý Đông-Tây” của Kim Định nêu lên nhiều vấn đề đến
nay vẫn có tính thời sự. Tư trào phục hưng minh Triết mới đột khởi ở phương Tây
cách đây mươi năm trong khi Kim Định cách đây nửa thế kỷ
(bài tiểu luận được viết trong những năm 1956-1961) đã khẳng định con đường đế
vương của minh triết trong lịch sử tư tưởng nhân loại thời quá khứ, hiện tại cũng
như trong tương lai. Rất tiếc do phạm vi của chủ đề, trong bài này chúng tôi chỉ
có thể nêu lên phần nào còn sơ sài vài ba vấn đề.
* * *
Trong lịch sử tư tưởng phương Tây, ngay từ đầu nguồn của triết học, triết lý đã
được đặt trong tương quan với minh triết5. Minh triết là bất cập với
con người, chỉ Thượng đế mới có minh triết (sophia). Triết gia chỉ dám nghĩ đến
sự vươn tới minh triết với tư cách là người quí mến minh triết, cũng có thể đây
là một cách bày tỏ thái độ khiêm nhường, khỏi bị nghi oan là báng bổ, dám sánh
ngang với Thượng đế. Như vậy ở đầu nguồn của triết học, minh triết (sophia) là trên-triết
học (philosophia)
Triết học phương Tây phát triển qua các thời đại. Đặc biệt đến thế kỷ XVIII,
triết luận trở thành một hoạt động bộ môn quy củ chuyên sâu, đã có thể nói đến
sự hình thành của giới triết gia chuyên nghiệp. Cuối thế kỷ XVIII, đầu
thế kỷ XIX, những thành tựu rực rỡ của triết học cổ điển Đức phát huy thanh thế
của triết học. Có sự thay đổi trong tương quan giữa minh triết và triết
học. Không ít triết gia phương Tây xem minh triết là người bà con nghèo
của triết học. Minh triết bị lép vế, không có sức thuyết phục chứng
minh của tri thức khoa học, triết học, cũng không có sự linh diệu thần
khải của tín điều tôn giáo. So với tư duy triết học có những bay bổng
mê hồn thì những lời bàn của minh triết xem ra tẻ nhạt, ỉu sìu, ngán ngẩm, tủn
mủn, không có góc cạnh. “Minh triết - Wittgenstein, một triết gia
Anh gốc Áo (1889-1951) viết - là cái gì đó nguội lạnh và do đo lẩn thẩn...
Cũng có thể nói như thế này: minh triết chỉ che đậy cuộc sống, làm
cho ta không thấy được nó. Minh triết giống như tro xám, nguội lạnh phủ lên
than hồng”. Sự phát triển lịch sử làm nổi bật một ưu thế lớn của triết học:
triết học có lịch sử, nhiều lịch sử, nhưng chưa bao giờ có
lịch sử minh triết (chỉ có lịch sử tư tưởng của một bậc minh triết).
Với sự phát triển của triết học phương Tây hiện đại, dưới con mắt của nhiều triết
gia phương Tây hiện đại, minh triết trở thành cái gì đó dưới-triết học.
Theo quan niệm của nhà triết học Pháp François Jullien, minh triết không
“dưới” (sous-) “triết học”mà là “hạ tầng” (infra-) cuả triết
học”.
Từ những năm cuối thế kỷ XX, ở
phương Tây, đặc biệt ở Mỹ, có một trào lưu phục hưng minh triết ngày
càng rộng lớn, nhằm trả lại cho minh triết địa vị và vai trò xứng đáng của
nó trong đời sống tinh thần của nhân loại. Có học giả đánh giá đây là một trào
lưu Khai sáng thứ hai. Chỉ cần mở trang Web “Wisdom Page” (Trang
Minh triết) là có danh sách hàng trăm tiểu luận và công trình về Minh triết được
giới thiệu nghiêm túc, có hệ thống, phân tích cặn kẽ. Đặc biệt từ 2005 đến
2006, trên mạng số bài mục về minh triết tăng 600%, tổng số trang Web có từ
wisdom (minh triết) lên đến 17 triệu trang. Tôi đặc biệt chú ý đến mấy sự kiện
sau đây:
- Càng ngày càng có nhiều học gỉa lên tiếng thay “kinh tế trí thức” bằng “kinh
tế minh triết”, thay “giáo dục trí thức” bằng “giáo dục minh triết”… Kinh tế trí
thức đơn thuần không có minh triềt cũng như giáo dục trí thức đơn thuần không có
minh triết …đang đưa nhân loại đến bờ vực thẳm.
- Để xây dựng xã hội cần có vốn. Những năm 60 thế kỷ trước, vốn trước hết
là tiền mặt. Những năm 70, vốn là trí thức. Những năm 80, có xu hướng
đề cao vốn xã hội (tức là ý thức gắn bó với xã hội, với tập thể và cộng đồng).
Ngày nay, có nhiều học giả đưa ra yêu cầu đặt vốn minh triết lên trên hết.
- Một công trình đồ sộ có nhan đề Wisdom Bible (Kinh thánh Minh
triết) đã được biên soạn, thu thập những viên ngọc “minh triết” của những nền văn
minh cổ của nhân loại: Trung Quốc (Đạo đức kinh, Đại học, Trung dung…), Ấn
Độ (Kinh Upanishad, Đạo Hin đu, Kinh Phật), Trung Đông (Đạo Do Thái, Đạo
Hồi, Kinh Coran), Hy-La (Platon, Epicure, Epictete [chủ nghĩa khắc kỷ],
Boece [cổ La Mã]…). Điều đáng chú ý là có những văn bản của những triét gia
đích thực cũng được đưa vào bộ Kinh Thánh Minh triết này (có nghĩa là sự phân
biệt minh triết và triết học chỉ có tính chất tương đối).
- Đã xuất hiện những trường Đại học Minh Triết (Wisdom
University). Riêng bang California có vài ba trường như vậy. Tiêu biểu nhất
là Đại học Minh Triết có trụ sở ở San Fransisco. Trường này được thành lập năm
1996, chỉ đào tạo trên đại học (M.A. và Ph.D.). Đối tượng đào tạo của Trường là
“những người đã có trình độ nghiệp vụ chín chắn muốn đặt mình vào một văn cảnh
sống và học tập rộng lớn hơn”. Trường giúp họ “vượt qua những biên giới
của hiểu biết và hành vi ước lệ đặng đi vào một cuộc sống chân chính hơn”, “có
một ý thức bao trùm hơn về cái khả thể”, phương châm giáo dục của trường là
việc trau dồi học vấn “trong khuôn khổ học vị trên đại học” gắn liền với “đào
sâu quá trình trưởng thành của tâm linh và phát triển nhân cách”. Môn học
nghiên cứu “trí tuệ bản địa” (indigenous mind) được đặc biệt coi trọng:
con đường cứu nguy cho nhân loại hiện nay là “đem những thành tựu khoa học
và công nghệ hiện đại hòa vào tri thức, minh triết và những lề lối thực hành lành
mạnh về sinh thái của những nhân dân bản địa và truyền thống”.
Định nghĩa Minh triết là gì là một việc rất khó. Một câu nói hóm của một học giả:
“Tìm cách định nghĩa minh triết, đó là bằng chứng của sự thiếu minh triết”.
Đại học tổng hợp Chicago vừa đưa ra Dự án đề tài Định nghĩa Minh triết với
kinh phí trợ cấp 2.000.000$, học giả bất cứ nước nào đều có thể tham gia.
Tôi bằng lòng với việc đưa ra một số ví dụ:
- Thời bom Mỹ, láng giềng với hộ của tôi,có một cháu bé hơn mười tuổi, học
lớp 3, một lần đi sơ tán về, cháu nói với tôi: “Bác ạ, mình cứ nói người nhà quê
ra Hà nội thì đần, cháu thấy người Hà nội về nhà quê cũng đần, hôm đầu,
cháu chịu, không biết làm thế nào để rửa chân, mãi mấy hôm sau cháu biết cách”.
Câu nói của cháu làm tôi sửng sốt… Đây là một nhận xét minh triết. Có những công
trình học thuật giầy cộp mà không có nổi một nhận xét độc đáo, sâu sắc như của
cậu bé. Thường thì càng cao tuổi người ta càng hiền minh. Nhưng không nhất thiết
vậy. Đối với sự phát huy minh triết, học vấn không phải là thừa. Nhưng chỉ có
trình độ tiểu học vẫn có thể có những suy nghĩ hiền minh. Từ ví dụ này có thể
thấy một sự khác biệt giữa triết học và minh triết: một học sinh lớp ba một dòng
triết học cũng không hiểu nổi vẫn có thể nói một câu minh triết độc đáo và sâu
sắc.
- Tôi có đọc một công trình lý luận tác giả viết những trang rất hay về vấn
đề tư hữu. Nhưng vấn đề chỉ sáng bừng lên khi tôi đọc dến câu của Balzac được tác
giả, trích dẫn: “Người mà không có gì là kẻ không ra gì”. Câu của
Balzac là minh triết. Mác đã viết những trang cứ liệu uyên bác, lập luận đanh
thép để đi đến một kết luận quyết liệt: bãi bỏ tư hữu. Giá như Mác
có thêm được minh triết của Balzac chắc chắn ông suy nghĩ khác và học thuyết của
ông không phải là chủ nghĩa Mác như chúng ta biết.
- Tôi có hỏi Nguyên Ngọc về minh triết các dân tộc Tây nguyên, anh dẫn một câu
“xanh rờn” từ một bản trường ca: “Đàn ông là sấm, đàn bà mới là sét”
- Hôm vừa rồi, đến thăm chùa Quang Ân (Hà Đông cũ) tôi thấy môt bức trướng ghi
lai 14 lời khuyên của Phật, do Thượng tọa Kim Cương Từ sưu tầm. Câu đầu tiên: “Kẻ
thù lớn nhất đời người là chính mình”. Câu cuối cùng: “An ủi lớn
nhất đời người là làm bố thí”. 14 câu, câu nào cũng hay. Tôi nghĩ bụng
giá như học sinh của chúng ta ngay trên ghế nhà trường đã được học những câu
này, những ý nghĩ minh triết giản đơn, không bao giờ cũ.
- “Người là muối của đất. Nhưng nếu như muối
mất vị mặn, làm sao nó có thể mặn trở lại? Chẳng còn cách nào khác là đem
vứt đi, để rồi người ta dẫm đạp lên…”. Không thể nào quên được câu nói đặm
đà minh triết này của thánh Matthew.
- Troy Dunn có đưa ra một năng lực của
minh triết: “năng lực có những lựa chọn đúng và đưa ra những quyết định
tối ưu trong khi chưa có thông tin đây đủ”. Nhận xét này giúp chúng
ta nhận ra những người minh triết thường gặp trong cuộc sống.
- Trí, nhân, dũng, bộ ba phẩm gíá này hết sức quen thuộc với
chúng ta, có thể xem đây là lý tưởng của minh triết. Trong lý tưởng này, trí
gắn với nhân là tuyệt đẹp nhưng không có dũng thì chỉ làm cảnh thôi.
Hành động ít nhiều đòi hỏi lòng dũng cảm. Mà không hành động là không có gì.
Lòng dũng cảm có khi còn quan trọng hơn sự hoàn thiện trí và nhân. Trí
gắn với nhân tức là gắn với những giá trị đạo đức, tinh thần. Đây
là một đặc tính hết sức quan trọng của minh triết. “Kinh tế trí thức” rất hấp dẫn
nhưng nguy hiểm, vì trí thức và lý thuyết một khi “lộng hành” thì sẽ gặt phăng
các giá trị tinh thần, đạo đức. Do đó mới có sự đề xuất “kinh tế minh triết”.
“Giáo dục trí thức” cũng rất hầp dẫn nhưng nguy hiểm. Xu thế càng ngày càng có
tính chất áp đảo của giáo dục toàn thế giới là sự truyền đạt tri thức và kỹ
năng hầu như trở thành mục tiêu duy nhất của giáo dục, làm lu mờ mục tiêu
giáo dục những giá trị chi phối người sinh viên sử dụng những trí thức
và kỹ năng đó như thế nào và làm gì. Xu thế này cũng là một nguy cơ đáng lo
ngại đối với nền giáo dục Việt Nam. Hiện nay hầu như không có triển vọng nào
ngăn ngừa xu thế này. Trên thế giới tiếng nói của những học giả đòi hỏi cải tạo
một cách cơ bản nền giáo dục hiện nay thành nền “giáo dục minh triết”
còn hết sức yếu ớt. Không mấy ai quan tâm đến nguyên lý giáo dục của Gandhi được
đề ra từ đầu thế kỷ trước: “Giáo dục cơ sở phải lấy minh triết và lòng từ
thiện làm nền tảng.”
Những biểu hiện của minh triết có tính chất tổng thể: vừa là
chân, là mỹ, là thiện; vừa là tri thức, là kinh nghiệm; vừa là trí tuệ, là tâm
hồn, là ý chí; vừa là vốn sống, lối sống, phương pháp tư duy…Chuẩn bị cho một định
nghĩa thấu đáo và đầy đủ hơn về minh triết, tôi thử đưa ra mấy nét đặc biệt của
minh triết như là nhận thức và lối sống:
- Minh triết gắn với nghiệm sinh.
- Minh triết quan tâm đến sự cân bằng,
hài hoà
- Minh triết thể hiện trong lối sống.
Minh triết gắn với nghiệm sinh (le vécu). Jerry Ortiz y Pino đã nêu đặc điểm này thành một yêu cầu tất
yếu:“ Minh triết không phải là cái gì đó bẩm sinh. Thông minh là bẩm sinh. Linh
lợi là bẩm sinh. Năng động cũng vậy. Nhưng minh triết thì không. Nó chỉ đến từ
sự sống, từ sự phạm sai lầm − hoặc giả từ sự nghe những người khác đã phạm sai
lầm và học hỏi được ở họ…”. Yêu cầu này được tuyệt đối hoá trong một câu
kinh Phật nổi tiếng: “Chớ có tin vào đức tin của những truyền thống, dù
cho chúng đã được vinh danh lâu đời nhiều thế hệ và ở nhiều nơi. Chớ có tin vào
một điều nào chỉ vì có nhiều người nói đến nó. Chớ có tin vào đức tin của những
bậc hiền minh trong quá khứ. Chớ có tin vào những gì mà anh tưởng tượng rằng Thượng
đế truyền gợi cho anh. Không tin gì hết nếu như chỉ có uy tín của những bậc thầy
của anh hoặc của những nhà sư của anh. Sau khi xem xét hãy tin vào những gì
chính anh đã thể nghiệm hoặc nhìn nhận là hợp lẽ, những gì phù hợp với phúc
lợi của anh và của những người khác” (Siddârtha, Kâlâma sutta).
Minh triết là “trí tuệ được nhào nặn bởi kinh nghiệm”.
“Những người tốt sở dĩ tốt vì họ đã đến với minh triết thông qua thất bại”
“Cuộc
sống là người khuyên bảo dích thực duy nhất của chúng ta; minh triết chưa được
lọc qua kinh nghiệm riêng tư thì chưa trở thành một phần trong cốt cách đạo đức…”
Nhìn chung minh triết thuận cho sự tích hợp với nghiệm sinh hơn triết học.
Chủ nghĩa Freud, chủ nghĩa hiện sinh Pháp do còn gắn với nghiệm sinh nên đã có
thời trở nên hết sức phổ cập. Nhưng trên đại thể, do cách tiến hành của tư duy
triết học thiên về thuần lý nên triết lý dễ tách rời nghiệm sinh. Học giả
Alan Nordstrom nói đến tình trạng triết học hiện thời không tích hợp với nghiệm
sinh nữa, đó là nguyên nhân chính của cuộc khủng hoảng trầm trọng của triết học
hiện nay, thậm chí ông còn nói đến “sự cáo chung của triết học”! Cũng từ tình
trạng này ông giải thích xu hướng trở về với Cơ sở của Minh triết. Mong rằng
triết học chưa cáo chung và sự phục hưng của Minh triết tạo ra quan hệ bổ sung giữa
minh triết trong bản chất gắn với nghiệm sinh và triết học do quán tính tư duy
thuần lý dễ xa rời nghiệm sinh.
Nhìn chung, minh triết là một kho báu những kinh nghiệm đối nhân xử thế, “đắc
nhân tâm”… Tuy nhiên, nghiên cứu minh triết không thể dừng lại ở sự tổng kiểm
kê những kinh nghiệm này. Từ sự phân tích, nghiền ngẫm những kinh nghiêm này, cần
đề ra những ý niệm, khái niệm của minh triết. François Jullien đã từng đề
nghị xem ý niệm “mặc hóa” (“biến hóa lặng lẽ”, từ của Lão tử) như một ý
niệm đặc thù của minh triết Trung Hoa.
Bàn về cách tư duy của minh triết nhiều học giả nói đến
nhu cầu cân bằng.
Robert Sternberg nói đến nhu cầu cân bằng giữa những lợi ích trong bản thân một
cá nhân, giữa cá nhân này và cá nhân kia, giữa cá nhân và tập thể, cộng đồng;
giữa cộng đồng này và cộng đồng kia…“giữa sự thích nghi với môi trường và sự
cải tạo môi trường, sự lựa chọn những môi trường mới …” Joseph W. Meeker
nói đến nhu cầu đồng bộ: “có ý thức về chỉnh thể nhưng không quên những cái cụ
thể, những cái đặc biệt; “bán cầu phải” thống nhất với “bán cầu trái” cũng như
tư duy lô-gích thống nhất với tư duy thơ, ý thức về mình không lủng củng với ý
thức về những người khác…”. Từ nhu cầu cân bằng tự nhiên có nhu cầu hài
hoà: cá nhân hài hoà với xã hội, với thế giới… Đương nhiên không thể
quên sự hài hoà với bản thân mình mà biểu hiển quan trọng nhất là hài hòa giữa lý
và tình, hài hoà giữa trí óc (mind) và tâm hồn
(soul), cùng một gốc nhưng là hai phương diện rất khác nhau: “trí óc thiên về
tìm tòi chân lý, hình thức,sự sáng sủa, sự hợp lý, hình mẫu,quy luật… Còn tâm hồn
thiên về tìm tòi cái đẹp, sự cân bằng, niềm vui, hạnh phúc, mê ly, hoà bình,sự
thương cảm … Trí óc khẳng định chân lý bất chấp nó đẹp hay xấu; tâm hồn cứ thấy
xấu là giãy nảy, thiên về cái đẹp hơn chân lý. Trí óc khẳng định và chối bỏ;tâm
hồn yêu và ghét…” (Glenn Shipley). Đặc biệt thời gian gần đây, xuất phát từ
nhận định hết sức tỉnh táo “có khoảng trống đạo đức” trong đời sống
chính trị, những nhà lãnh đạo Đảng và Nhà nước Trung quốc nêu cao chữ “hòa”.
Hòa trước hết là sự hòa hợp giữa “đức trị” (hoặc “nhân trị”) và pháp
trị, sự hài hòa giữa tính chính đáng đạo đức và thực tiễn chính trị. Nhằm duy
trì hoặc lập lại cân bằng, hài hoà minh triết không thể không quan tâm đến cái
Chỉnh thể, cái mà Lão tử gọi là Nhất (Một) hoặc Cao Xuân Huy gọi là Toàn (quan
điểm chủ toàn). Thế giới hiện đại mải mê với sự phân tích, sự duy lý, sự thực dụng,
có cơ mất hút cái toàn. Đồng thời trong mọi lĩnh vực, mọi bình diện,
cân bằng bị phá vỡ, nghiêm trọng nhất là sự mất cân bằng giữa nhu cầu tiêu dùng
của con người tăng lên với một cấp số nhân khủng khiếp và sự bất lực của con
người quản lý việc khai thác hành tinh quả đất đang bị tàn phá một cách man rợ
và chúng ta đều biết hiểm hoạ: khí hậu quả đất thay đổi. Phải chăng sự
thức tỉnh của minh triết với nhu cầu cân bằng, hài hoà có liên quan đến
sự mất cân bằng tận thế đương đe doạ sự sống còn của chúng ta
trên hành tinh này? Mặt khác, sự thức tỉnh của minh triết đòi hỏi sự tỉnh táo
nhìn thẳng vào những mâu thuẫn của cuộc sống, và nhu cầu cân bằng hài hòa được
đặt ra trong quá trình tích cực giải quyết mâu thuẫn. Với cái thói né tránh mâu
thuẫn, chữ “hòa” của phương Đông không khéo trở thành dễ dãi và dớ dẩn, chỉ tạo
ra những ảo tưởng về cân bằng, hài hòa, nhiều khi chữ “hòa” được đưa ra cốt để
che đậy sự lười biếng của tư duy ngại mâu thuẫn, không có tinh thần tích cực giải
quyết mâu thuẫn.
Aristote có phân biệt “minh triết lý thuyết” và “minh triết thực tiễn”.
Minh triết thực tiễn thể hiện ở chỗ biết “suy tính những gì là tốt, là thiết
thực… cho mình để có được một cuộc sống tốt, nói chung” (ở đây cần hiểu “cuộc
sống tốt” một cách toàn diện: cả về vật chất và tinh thần, không chỉ có tư duy,
ứng xử tốt mà ăn, ở, mặc cũng “tốt”, không những tốt trong việc công mà tốt
trong cuộc sống riêng, với gia đình, bạn bè và… với cả bản thân mình). “Cuộc sống
tốt” được hiểu một cách toàn diện như vậy, thì cái đầu “minh triết” của
Aristote quả là vĩ đại! Chỉ có “minh triết lý thuyết” thì người minh triết dễ
biến thành một kẻ hão huyền, gàn dở, ba hoa, nhảm nhí. Trong tiếng Việt có một
từ hết sức đích đáng để diễn đạt ý niệm “cuôc sống tốt” của Aristote, đó là từ
“hẳn hoi”. Với từ này chúng ta có thể tóm gọn “minh triết” trong
một câu:
“Minh triết là biết làm thế nào sống hẳn hoi”
“Hẳn hoi” không phải là một tiêu chuẩn quá cao: không
phải thật giỏi mới hẳn hoi, không phải thật đàng hoàng, thật dũng cảm, thật “đạo
cao, đức trọng” mới hẳn hoi… “Hẳn hoi” là một phẩm chất có thể đặt ra trong mọi
lĩnh vực, ở mọi bình diện: ăn mặc hẳn hoi, nhà cửa hẳn hoi, lời lẽ hẳn hoi, một
người thầy hẳn hoi, một người cha hẳn hoi, một người lãnh đạo hẳn hoi, học vấn
hẳn hoi, làm ă n hẳn hoi… Xã hội nào cũng có kỷ cương và lễ nghi, người hẳn hoi
tiếp nhận tinh thần của kỷ cương và lễ nghi với/do lòng tự trọng chứ
không bị lệ thuộc một cách mù quáng vào những quy ước của kỷ cương và lễ nghi.
Xã hội nào cũng có tôn ty trật tự, người hẳn hoi không gò mình vào trật tự này
nhưng rất có ý thức về lẽ phải của thứ bực. Vài mươi năm trước đây với bộ
phim nổi tiếng về người Hà Nội Trần Văn Thuỷ đã làm sống lại phẩm chất “tử tế”
trong ý thức đạo đức của xã hội. Tuy nhiên, phẩm chất này dường như vẫn chưa được
chính thức công nhận, đạo đức và hành vi được kiểm điếm theo nhiều chuẩn mực trừ
chuẩn mực “người tử tế”. Phẩm chất “hẳn hoi” cũng có số phận tương tự. Một
hiện tượng quan trọng trong đời sống tinh thần của nhân loại là những gì
không được người ta nhớ đến thì dần dà sẽ biến mất. Xã hội không quan
tâm đến “sự tử tế”, “sự hẳn hoi” thì dần dà những ngừơi tử tế, hẳn hoi sẽ biến
mất; ngược lại, xã hội còn nhớ đến những phẩm hạnh này, thì những người hẳn
hoi, tử tế xuất hiện khắp nơi. Ở xã hội ta, chính họ (những người hẳn
hoi, tử tế trong Đảng và ngoài Đảng) là nền tảng đạo đức của xã hội.
Ởnhững
mục trên chúng tôi định nghĩa minh triết bằng cách nêu lên những đặc trưng của
minh triết, phân biệt nó với triết lý. Sau đây là một định nghĩa phổ thông
về minh triết chúng tôi cố gắng trình bầy thật ngắn gọn.
Theo cách hiểu thông thường nhất minh triết là khôn ngoan, nhưng khôn ngoan
chưa phải là minh triết, chẳng hạn khôn ngoan để “ăn người” thì chưa phải là
minh triết. Minh triết là biết sống khôn ngoan và hẳn hoi,
nói một cách khác, sự khôn ngoan của minh triết thường gắn với những giá
trị hướng thượng, hướng thiện. Hẳn hoi là một từ rất Việt (chúng tôi
chưa tìm được ở những ngôn ngữ khác từ tương ứng). Trong xã hội Việt Nam, ở mọi
nơi mọi thời, người hẳn hoi bao giờ cũng được nể trọng. Hẳn hoi có gốc rễ ở những
đức tính phổ quát: đó là sự hứơng thiện, sự “liêm chính”, nhin chung sự hẳn hoi
của con người không ở ngoài bốn chữ “cần, kiệm, liêm, chính” của cụ Hồ. Sự hẳn
hoi có tính phổ quát, tính “liêm chính” ở người hẳn hoi thể hiên ở việc to và
việc nhỏ. Bị vu oan là “làm hư hỏng thanh niên”, Socrate bị bức tử. Sắp sửa uống
cốc “cần độc” thì Socrate sực nhớ có mua chịu một con gà và ông nhờ một người bạn
trả tiền dùm cho ông, đây là một trong những lời trăn trối cuối cùng của ông: Socrate
là người hẳn hoi trong viêc nhỏ. Cũng như trong việc lớn: được tin
Socrate bị án bức tử, mấy người bạn của ông lập mưu kế cho ông chạy trốn, nhưng
nhà hiền triết đã từ chối, lấy cớ bỏ trốn là chống lại pháp luật mà tín niệm
công dân của ông là tôn trọng luật pháp bằng mọi giá, Socrate đã coi trọng tư
cách công dân hẳn hoi của ông hơn cả tính mạng của ông. Có một sự việc,
nhỏ thôi, nhưng qua đó có thể thấy được sự hẳn hoi của Hồ Chí Minh. Hoạ
sĩ Dương Bích Liên được cấp trên điều động đến sống với Hồ chủ tịch một thời
gian để vẽ chân dung. Hoạ sĩ vẽ rất nhiều ký hoạ về bác Hồ. Một vị lãnh đạo xem
những ký hoạ của Dương Bích Liên không hài lòng và quyết định đưa họa sĩ trở về
cơ quan chủ quản. Dương Bích Liên ra đi mà Hồ chủ tịch không hay. Đến lúc biết
việc ra đi đột ngột của người hoạ sĩ, Hồ chủ tịch liền cho người đuổi theo và
đưa hoạ sĩ trở về. Bác mời Dương Bích Liên dùng cơm thân mật rồi sau đó hai bác
cháu mới chia tay (thuật theo lời của Hào Hải, một bạn vong niên gần gũi với
Dương Bích Liên). Sự việc sau đây là một sự kiện lớn. Sau
Hiệp định Genève, trong một chuyến Hồ chủ tịch đi thăm Ấn độ, trong một cuộc phỏng
vấn, có một phóng viên nước ngoài đặt câu hỏi về Ngô Đình Diệm, Hồ chủ tịch đã
trả lời đại ý như sau: Tôi đến đây không phải để nói xấu ông Ngô Đình Diệm,
ông là người yêu nước nhưng theo cách của ông ấy… Trong cách trả lời phỏng vấn
của Hồ chủ tịch, có sự khôn ngoan, nhưng nổi lên vẫn là sự hẳn hoi
của một chính khách lớn.
Ở những phần trên, qua sự đối lập minh triết với triết lý một số
đặc điểm của minh triết đã được xác định: không có lịch sử, gắn với nghiệm
sinh, quan tâm đến sự cân bằng, hài hoà, thể hiện trong lối sống… Còn có một
cách đối lập khác, đối lập minh triết với tri thức.
T.S. Eliot (1888−1965) có lời than vãn:
“…minh triết mất rồi, chỉ còn lại tri thức, minh triết ấy đâu rồi;tri
thức cũng mất rồi, chỉ còn lại thông tin, tri thức ấy đâu rồi…”
T. S. Eliot, giải thưởng Nobel năm 1948, than vãn về tình trạng suy thoái
của tri thức con người trong thế giới hiện đại (thế kỷ XX): minh triết biến mất,
chỉ còn lại tri thức, tệ hại hơn nữa, đến tri thức cũng biến mất, chỉ còn lại
thông tin. Minh triết khác tri thức ở chỗ nào? Minh triết cao hơn tri thức.
Tri thức chỉ là tri thức. Minh triết vượt siêu tri thưc, gắn vớĩ những giá trị
tâm linh và nhân văn bằng cả trí tuệ và tâm hồn. Platon, Epicure,
Epictete, Boece… là những triết gia lớn nhưng nhiều trích dẫn trong tác phẩm của
họ được đưa vào Kinh Thánh Minh triết, vì những tri thức và tư tưởng của
họ thực sự là minh triết, chúng được gắn với những giá trị lớn không chí bằng
trí tuệ mà bằng cả tâm hồn.
Minh triết do xu hướng cân bằng, hài hoà gắn với lương tri, gần với sự
biết điều. Lương tri giúp những thức giả kịp thời thoát khỏi sự cuốn hút của
những mê sảng lý thuyết. Sự biết điều giúp ta biết thế nào là “đủ”, đến đâu thì
“dừng lại”. Do những đặc tính này, minh triết là một vị thuốc tốt ngăn ngừa
những sự liều lĩnh và điên rồ6. Bản tính của con người là
dễ nhầm lẫn và điên rồ. Trong các cuộc cách mạng, bắt đầu từ Cách mạng Pháp
1789, không thiếu gì những sai lầm giống như sự điên rồ ... Một nguyên nhân của
những sự điên rồ là bệnh súng sính lý thuyết và tiếp theo là sự riết róng và
hăng máu lý thuyết, những “máu” này càng nổi dậy và bốc lên cùng với sự đấu tranh
phe phái. Mà như chúng ta biết “lý thuyết nó có thể chịu đựng bất kỳ sự mê sảng
nào” (Maiakovxki). Trong hoàn cảnh nước ta nên chú ý đến ý kiến sau đây của
Vũ Trọng Phụng: “Thật thế, tôi tin rằng Đại Cồ Việt ta là cái đất cằn cỗi,
những lý thuyết và tư tưởng ở đâu đâu, tốt đẹp thế nào mặc lòng, cũng cứ đến
đây là thối nát.Tôi không tin dân An nam ta lại có nổi một điều tin ngưỡng nào,
một quan niệm chắc chắn gì…”7.Ý kiến của Vũ Trọng Phụng là cực
đoan, nhưng không phảỉ không có ít nhiều minh triết trong đó. Nói về những nhược
điểm của Đảng, Hồ chủ tịch nhấn mạnh: “…một trong những nhược điểm lớn là
trình độ lý luận còn thấp kém”8. Như vậy, có một điều chắc chắn
tư duy lý thuyết không phải là chỗ mạnh của chúng ta. Đã thế thì súng sính, riết
róng, hăng máu lý thuyết vừa thôi, phải quan tâm đến minh triết nhiều hơn nữa.
Càng nhiều minh triết thì càng bớt mê sảng lý thuyết. Không cần nhìn đâu xa,
trong các cơ quan của chúng ta, những thủ trưởng thông minh, tài ba, trình độ học
vấn, lý thuyết xuất sắc vẫn có thể thất bại: họ có tất cả, chỉ thiếu minh triết,
còn nơi nào những quyết định của thủ trưởng được hướng dẫn bởi minh triết, bởi
lương tri và sự biết điều thì nơi ấy có sự ăn nên làm ra.
Tuy nhiên, cũng không nên tuyệt đối hoá vai trò
của lương tri và sự biết điểu. Minh triết cũng không hẳn là hoàn toàn đối
lập với sự “điên rồ”.
“Vẫn có một góc điên rồ trong đầu óc của người minh
triết nhất” (Aristote). Bậc hiền dẫu sao cũng là một con người, mà người
nào chả có một góc điên rồ trong đầu.
“Kẻ sống không điên rồ đâu có minh triết như y tưởng”
Francois De La Rochefoucauld
“Minh triết là điên tiết khi gặp hoàn cảnh đáng điên tiết” Jean Cocteau
“Hãy trộn một chút điên rồ vào minh triết, quên minh triết đi đôi khi lại là
hay” Horace
Tôi lấy câu trích dẫn sau cùng để kết luận mục này có bổ sung đôi chút: …quên
minh triết đi, quên triết lý đi đôi khi lại là hay.
Phẩm giá minh triết ngày càng được những nhà cầm quyền và
chính trị gia quan tâm. Thomas Jefferson (1743-1826), người khởi thảo bản
Tuyên ngôn độc lập Hoa kỳ, một trong những người có công đầu khai quốc Hợp chủng
quốc Mỹ đã trực tiếp đặt ra vấn đề quan hệ giữa minh triết và quyền lực:
“Tôi hy vọng rằng minh triết của chúng ta sẽ lớn lên cùng với quyền lực của chúng
ta và dạy cho chúng ta rằng chúng ta càng ít sử dụng quyền lực thì quyền lực của
chúng ta càng lớn” (thư viết ngày 12/6/1815).
Trong hơn bốn chục năm cầm quyền và hoạt đông chính trị, Jefferson luôn đảm nhiệm
những chức vụ quan trọng: đại biểu quốc hội, thống đốc tiểu bang, đại sứ ở
Pháp, quốc vụ khanh, phó tổng thống, 2 nhiệm kỳ tổng thống Hoa Kỳ… Và điều thứ
nhất, điều duy nhất mà Jefferson đòi hỏi ở nhà cầm quyền, ở chính trị gia, đó
là minh triết, ở họ minh triết phải tương xứng với quyền lực: “Tôi
hy vọng rằng minh triết của chúng ta sẽ lớn lên cùng với quyền lực của chúng ta”…
Nhà chính trị lỗi lạc Jefferson đồng thời cũng là một nhà văn hóa xuất sắc: ông
là nhà triết học, nhà giáo dục, nhà khoa học, là kiến trúc sư.là nhạc sĩ, văn sĩ…
Jefferson tự xem mình là một nhà văn hóa, ông mong muốn hậu thế nhớ đến ông như
là tác giả bảnTuyên ngôn độc lập Mỹ, tác giả pho tượng Tự do tôn
giáo ở Virginia, Người cha của Đại học tổng hợp Virginia. Và cuối cùng thì nhà
văn hóa Jefferson đặt minh triết lên trên hết, trên cả triết học, khoa học, tôn
giáo và những hệ tư tưởng khác…
Suy nghĩ về điều mà minh triết dạy cho Jefferson: “càng ít sử dụng quyền lực
thì quyền lực …càng lớn” không thể không liên tưởng đến minh triết Vô vi vủa
Lão tử. Trong Đạo đức kinh vô vi đối lập với hữu vi dễ bị
hiểu lầm như là sự đối lập giữa không (làm) và có (làm), thực ra
đây là sự đối lập giữa hai cách làm. Hữu vi là làm theo cách can thiệp
chủ quan (cậy quyền lực một cách vũ đóan, thô bạo), không coi trọng sự
phát triển tự thân, tự nội lực của bản thân sự vật, và vô vi là làm theo
cách không can thiệp chủ quan, trước sau tôn trọng và nương vào sự tự phát triển
của nội giới, nội lực của sự vật.Hiểu như vậy thì “vi vô vi”(th. 63) là
làm mà không can thiệp chủ quan, “sự vô sự” (th. 63) là làm mà “không đa
sự (phiền hà)”, “không sinh sự”…và câu danh ngôn “vô vi nhi vô bất vi” có thể
hiểu là: không làm (theo cách chủ quan, cậy quyền vũ đoán…) thì chẳng có việc
gì là không làm”. Trong minh triết Đông Á, cách làm “vô vi” quán xuyến từ việc
giáo dục đạo đức đến việc trị dân. Trong quan niệm của Mạnh tử (xem Mạnh tử,
II, A,2) muốn bồi dưỡng khí hạo nhiên và đạo đức cho ai đó thì “đừng có hấp tấp,
cầu cho mau xong… mà nong sức trưởng thành…”[H.N.H.tô đậm], đừng có làm
như người nước Tống kia “lo lắng đám mạ của mình chẳng lớn bèn lấy tay mà nhổm
lên từng cọng”. “Không hấp tấp nong sức trưởng thành…” cũng như “nhổ cỏ mọc xen
đám mạ” để mạ tự mọc lên, đó chính là vô vi. Trong việc trị dân cũng vậy,
Lão tử đặc biệt quan tâm đến nội giới, nội lực ở bản thân người dân.Lời của
thánh nhân (minh triết) [xem th.57]: “ngã vô vi nhi dân tự hóa…ngã vô sự nhi
dân tự phú…” (…ta không làm [theo cách can thiệp chủ quan, cậy
quyền vũ đoán], vậy thế mà dân tự cải hóa…,ta không làm [theo cách
đa sự,sinh sự] vậy thế mà dân tự phú túc…).Như vậy “vô vi” không có nghĩa là
“không làm”. “Nếu vô vi là không làm gì cả thì Lão tử đã không viết Đạo
đức kinh ra làm gì!” (Nguyễn Duy Cần)9 Vô vi là một cách làm biết
nương theo cái “tự nhiên” của sự vật, tức là sự phát triển của nội lực sự vật,
không nôn nóng cậy quyền lực, để can thiệp một cách chủ quan, vũ đoán. Hiểu như
vậy thì minh triết vô vi của Lão tử gần với minh triết của Jefferson nghiệm
ra rằng “chúng ta càng ít sử dụng quyền lực thì quyền lực của chúng ta càng
lớn”.
Trong lịch sử dựng nước và giữ nước của chúng ta minh triết “vô vi” sớm được
nêu lên. Vua Lê Đại Hành (941-1005) thường mời Thiền sư Pháp Thuận (916-991)
vào triều bàn việc chánh trị và ngoại giao và xem sư như là Quốc Sư. Một lần
vua Đại Hành hỏi về vận nước, sư Pháp Thuận bèn dâng một bài kệ :
Quốc tộ như đằng lạc,
Nam thiên lý thái bình.
Vô vi, cư điện các,
Xứ xứ tức đao binh.
Dịch thơ
Vận nước như mây quấn
Trời Nam mở thái bình
Vô vi trên điện các
Xứ xứ hết đao binh
(bản dịch thơ trích dẫn từ WikiPhậtgiáo)
Đại ý 2 câu cuối của bài kệ được giảng là: “Nhà Vua ung dung vô vi ngự nơi đền
các, mọi chốn đều tắt binh đao”. Có thể triển
khai ý 2 câu này như sau: “mọi chốn đều tắt binh đao” có nghĩa là mọi chốn trời
Nam đều “mở thái bình”, “thái bình” có nghĩa là không có đấu đá, xâu xé, đâm
chém lẫn nhau, ví “dân tự hóa” (bớt tham, sân, si), vì “dân tự phú” (thoát cảnh
nghèo đói) …; do đâu mà “mở thái bình”? đến đây có thể láy lại câu của Lão tử,
vì vua “vô vi mà dân tự hóa”, vì vua “vô sự mà dân tự phú”.
Không thể khác được nghiên cứu minh triết ở Việt Nam bắt đầu
bằng sự tổng kiểm kê và sưu tầm bổ sung những viên ngọc quý của Minh triết hiện
đương rải rác khắp nơi. Chỉ có những viên ngọc quý trong ca dao tục ngữ là được
sưu tầm tương đối đầy đủ, tuy vậy chưa được nghiên cứu sâu sắc ở “mặt cắt” minh
triết, vả chăng vẫn còn sót ca dao tục ngữ của những dân tộc anh em. Còn minh
triết của Đạo Phật (trong tâm tưởng những tín hữu phật giáo xưa và nay)? Minh
triết của Thiên chúa giáo (trong tâm tưởng những tín hữu công giáo và đạo Tin
lành Việt Nam)? Minh triết của đạo Hồi (trong văn hoá và lối sống của người
Chăm)? Minh triết của đạo thờ cúng tổ tiên? … Nho giáo đã được nghiên cứu khá
sâu nhưng chưa được chắt lọc ở bình diện minh triết. Câu nói hiền minh của nho
gia Ngô Thời Sĩ được dẫn ở phần trên rất tiếc là không mấy người Việt biết đến,
những người hiện nay đương làm công tác tư tưởng, công tác tuyên giáo không biết
đến nó lại càng đáng tiếc! Minh triết của Đạo giáo đã được những học giả nghiên
cứu khá sâu nhưng chưa được phổ cập. Một vấn đề nữa rất đáng được quan tâm là:
những viên ngọc quý trong văn hoá và lối sống các dân tộc anh em hầu như chưa
được khai thác và quảng bá. Cuối cùng có một vốn minh triết nữa rất quan trọng:
đó là những suy nghĩ, những bài học minh triết được rút ra từ hoạt động của những
người hoạt đông chính trị và xã hội, những người làm công tác lãnh đạo, quản
lý, những doanh nhân, những người hoạt dộng tôn giáo -- họ là những người trực
tiếp và thường xuyên vật lộn với thực tiễn Việt Nam Nói đến minh triết của những
người làm lãnh đao quản lý, không thể quên được minh triết của những người vẫn dược
gọi là “quần chúng”. Họ là những người bình thường trong sĩ,nông, công, thương
và từ những suy ngẫm và kinh nghiệm làm ăn, nghề nghiệp và kinh doanh của họ có
thể rút ra những viên ngọc minh triết quý.
Tóm lại, minh triết văn hóa Việt có nhiều nguồn. Trong
thời đại Hồ Chí Minh, minh triết Hồ Chí Minh với sức thấm sâu, lan tỏa rộng
trong lòng dân xứng đáng là một nguồn trung tâm trong đa nguồn minh triết Việt.
Làm tốt công việc sưu tầm và tổng kiểm kê, lần đầu
tiên chúng ta có thể hình dung được đầy đặn vốn minh triết phong phú và đa
dạng tàng trữ trong trí tuệ và tâm đức Việt Nam. Lịch sử tư tưởng Việt Nam, lịch
sử văn hoá Việt Nam có thêm một căn cứ tham chiếu. Đây là đóng góp về mặt
học thuật.
Công việc sưu tầm và tổng kiểm kê còn có tác dụng về mặt thực tiễn. Đứng
trước cái vốn tinh thần to lớn này, như soi vào một tấm gương lớn và sáng, người
theo đạo Phật cũng như người đạo Thiên chúa, người Ê đê Tây nguyên cũng như người
Tày Đông Bắc, người Chăm cũng như người Thái … họ đều thấy minh triết của mình
trong đó, sự góp phần của họ vào cái vốn trí tuệ và đạo đức chung của toàn dân
tộc. Vốn này là một cơ sở tinh thần quan trọng để thực hiện sự đoàn két tôn
giáo, sự đoàn kết các dân tộc anh em, sự đoàn kết toàn dân sĩ, nông, công,
thương trong và ngoài nước. Ngoài ra, vốn minh triết to lớn này mới có đủ sức mạnh
để gây ở chúng ta ý thức về minh triết. Ý thức này khiến chúng ta nhậy cảm
hơn với minh triết ở cuộc sống xung quanh ta và bản thân ta. Một tác động quan
trọng nâng cao sự tự giác trong đời sống tinh th ần.
Minh
triết trong vốn trí tuệ và tâm linh của chúng ta không tách rời minh triết nhân
loại bao gồm minh triết của nhiều nền văn minh, nhiều khu vực văn hóa, tôn
giáo…. Ngay trong bản thân minh triết lưu hành ở Việt Nam có thể tìm thấy nhiều
vết tích vang vọng của minh triết những nền văn hoá, văn minh khác. Người Việt
không thể không tìm hiểu minh triết của những nền văn hoá khác. Công việc này
giúp chúng ta thấy được rõ hơn, tinh tế hơn bản sắc riêng của mình. Đồng thời
thấy được tính phổ quát của minh triết, thấy dược cái chung giữa ta và người,
Cũng có thể xem đây là một sự chuẩn bị tinh thần đi vào con đường hội nhập.
CHÚ THÍCH
“Gìn tính sáng tính mới hầu an” (Hội thứ hai)
“Di Đà là tính sáng soi” (Hội thứ hai)
“Gìn tính sáng, chớ lạc tà đạo” (Hội thứ ba)
- “Quà tặng minh triết được ban như là một vị thuốc trị sự
điên rồ” St. Gregory I
- “Đặc tính của minh triết là không làm những việc liều
lĩnh” David Thoreau
Nguồn: www.Viet-studies.info
Lượt xem: 9455
Lên đầu trang

markdown:
|
|
## Luận bàn về những vấn đề minh triết (Góp phần định nghĩa minh triết)
Tôi bắt đầu tiểu luận này bằng những suy nghĩ có liên quan đến
chủ đề minh triết của hai học giả Việt Nam: Ngô Thời Sĩ (1740-1786) và Kim Định
(1914-1997)
-
sống đời thường, nó vốn nảy sinh từ những kinh nghiệm này. Đây là một đặc tính
quan trọng của minh triết. Triết lý thì khác, nó thiên về thuần lý và có xu hướng
thoát ra khỏi “tính cục bộ”, “tính cụ thể” của kinh nghiệm. kinh nghiệm . Đến đây dựa
vào những đặc trưng của ý thức minh triết và nhất là tư tưởng hiền minh của Ngô
Thời Sĩ, tôi mạnh dạn đưa ra một định nghĩa về minh triết như sau: “ Minh triết
là tính sáng khôn (có khi được diễn ngôn thoáng gọn) chủ yếu được sống và
sống ở bình diện đạo lý đời thường, tuy vậy không xa lạ với đạo lý thánh
hiền, thiên về cảm hóa lòng người hơn là quở trách thói đời”. Dùng từ “
sáng khôn” tôi muốn hiểu minh triết cũng như tính Phật là tính sẵn có trong lòng
người, nói như Nhất Hạnh, nó là “hạt giống tốt’ vốn có ở mọi người. Cân nhắc giữa
3 từ: “trí khôn”, “sự khôn ngoan”, “tính sáng khôn”, cuối cùng tôi chọn từ “tính
sáng khôn”, “ tính tính sáng” như là một thuộc tính của “minh tâm” và Phật tính
là một từ của nhà Phật được nhắc đến nhiều lần trong bài “ Cư trần lạc đạo phú”
nổi tiếng của Trần Nhân Tông (1258-1308) 2. Tôi nhấn mạnh: “chủ yếu
được sống và sống” bởi lẽ lẽ sống của nhà hiền triết là “sống” và “sống”
minh triết chứ không phải “nói” và “nói” minh triết. Tôi nhấn mạnh thuộc tính “ thiên
về cảm hóa lòng người…” vì ở trạng thái nhân thế hiện nay, ở xã hội ta cũng
như trên toàn thế giới, ý thức con người thiên về “phá” hơn là “xây”, những thiện
chí “ cảm hóa lòng người” bị “lép vế”, bị lấn át, thậm chí bị áp đảo trước
những cơn cuồng nộ quở trách, chửi rủa vô tội vạ “thói đời ”. Cảm hứng chủ đạo
của minh triết là “. xây dựng” bằng “ sự cảm hóa lòng người”
- Trong tiểu luận “
Kim Định (1915-1997) tác giả đề nghị ước lệ phân biệt 3 ý niệm:
triết lý, minh triết, triết học. Cho đến nay vẫn lưu hành một thành kiến cho rằng
chỉ phương Tây mới có triết lý, phương Đông có tư tưởng, có Đạo học, có minh triết…
nhưng không có triết lý. Với một cách ước định riêng thuật ngữ “triết lý”, Kim Định
khẳng định: có triết lý phương Tây và có triết lý phương Đông ngay từ thời cổ
(cổ đại và trung đại):
Tư duy triết lý phương Đông mang những đặc điểm của
-
- những lời huấn đức minh triết được trình bày “
- những nhà hiền triết “
không
phải ngoài cõi nhân sinh mà ngay trong đời sống, trong lối cư xử, trong cử chỉ”
- Phương pháp của tư duy minh triết “
Tư duy triết lý phương Tây thiên về kiểu “
- “
- “
-
- “
- trong khi minh triết “
Vài thế kỷ gần đây do sự tiếp xúc Đông-Tây ngày càng mở rộng và có chiều sâu, sự tương tác giữa triết học phương Tây và minh triết phương Đông ngày càng có hệ quả rõ rệt.
Một
mặt, “
- “nguyên lý biến dịch thay vào ý niệm bản thể im lìm”
- “nguyên lý cơ thể
- “Bớt chú trọng … thiên nhiên để nhấn mạnh đến thân phận con người.”
- Ngoài khái niệm duy lý, có chú ý đến “tình cảm, ngoại lý (irrationel), tiềm thức” (xem tr.7)
Mặt khác,
:
(1) về phương diện lý luận trình bày và chú ý đến phần lịch sử hơn, (2) đưa
vào một óc phê phán được thức tỉnh và không chấp thuận dễ dàng mọi huấn điều tiền
nhân, (3) dùng sự mổ xẻ phân tích dưới nhiều khía cạnh khác nhau để làm sáng tỏ
vấn đề” (xem tr.7). Ngày nay, muốn bàn về minh triết Đông, không thể
không biết triết học Tây, phải nghiên cứu những phạm trù và lịch sử của nó.
Tiểu luận về “hai nền triết lý Đông-Tây” của Kim Định nêu lên nhiều vấn đề đến
nay vẫn có tính thời sự. Tư trào phục hưng minh Triết mới đột khởi ở phương Tây
cách đây
(bài tiểu luận được viết trong những năm 1956-1961) đã khẳng định con đường đế
vương của minh triết trong lịch sử tư tưởng nhân loại thời quá khứ, hiện tại cũng
như trong tương lai. Rất tiếc do phạm vi của chủ đề, trong bài này chúng tôi chỉ
có thể nêu lên phần nào còn sơ sài vài ba vấn đề. nửa thế kỷ
* * *
Trong lịch sử tư tưởng phương Tây, ngay từ đầu nguồn của triết học, triết lý đã
được đặt trong tương quan với minh triết
Triết học phương Tây phát triển qua các thời đại. Đặc biệt đến thế kỷ XVIII,
triết luận trở thành một hoạt động bộ môn quy củ chuyên sâu, đã có thể nói đến
sự hình thành của giới triết gia chuyên nghiệp. Cuối thế kỷ XVIII, đầu
thế kỷ XIX, những thành tựu rực rỡ của triết học cổ điển Đức phát huy thanh thế
của triết học. Có sự thay đổi trong tương quan giữa
- Càng ngày càng có nhiều học gỉa lên tiếng thay “kinh tế trí thức” bằng “kinh
tế minh triết”, thay “giáo dục trí thức” bằng “giáo dục minh triết”… Kinh tế trí
thức đơn thuần không có minh triềt cũng như giáo dục trí thức đơn thuần không có
minh triết …đang
- Để xây dựng xã hội cần có
- Một công trình đồ sộ có nhan đề
(Đạo đức kinh, Đại học, Trung dung…), Ấn
Độ ( Kinh Upanishad, Đạo Hin đu, Kinh Phật), Trung Đông ( Đạo Do Thái, Đạo
Hồi, Kinh Coran), Hy-La ( Platon, Epicure, Epictete [chủ nghĩa khắc kỷ] ,
Boece [cổ La Mã]…). Điều đáng chú ý là có những văn bản của những triét gia
đích thực cũng được đưa vào bộ Kinh Thánh Minh triết này (có nghĩa là sự phân
biệt minh triết và triết học chỉ có tính chất tương đối).
- Đã xuất hiện những trường
những người đã có trình độ nghiệp vụ chín chắn muốn đặt mình vào một văn cảnh
sống và học tập rộng lớn hơn”. Trường giúp họ “ vượt qua những biên giới
của hiểu biết và hành vi ước lệ đặng đi vào một cuộc sống chân chính hơn”, “ có
một ý thức bao trùm hơn về cái khả thể”, phương châm giáo dục của trường là
việc trau dồi học vấn “trong khuôn khổ học vị trên đại học” gắn liền với “đào
sâu quá trình trưởng thành của tâm linh và phát triển nhân cách”. Môn học
nghiên cứu “ trí tuệ bản địa” (indigenous mind) được đặc biệt coi trọng:
con đường cứu nguy cho nhân loại hiện nay là “ đem những thành tựu khoa học
và công nghệ hiện đại hòa vào tri thức, minh triết và những lề lối thực hành lành
mạnh về sinh thái của những nhân dân bản địa và truyền thống ”.
Định nghĩa Minh triết là gì là một việc rất khó. Một câu nói hóm của một học giả:
Tôi bằng lòng với việc đưa ra một số ví dụ:
- Thời bom Mỹ, láng giềng với hộ của tôi,có một cháu bé hơn mười tuổi, học
lớp 3, một lần đi sơ tán về, cháu nói với tôi: “Bác ạ, mình cứ nói người nhà quê
ra Hà nội thì đần
- Tôi có đọc một công trình lý luận tác giả viết những trang rất hay về vấn
đề tư hữu. Nhưng vấn đề chỉ sáng bừng lên khi tôi đọc dến câu của Balzac được tác
giả, trích dẫn: “
- Tôi có hỏi Nguyên Ngọc về minh triết các dân tộc Tây nguyên, anh dẫn một câu
“xanh rờn” từ một bản trường ca: “
- Hôm vừa rồi, đến thăm chùa Quang Ân (Hà Đông cũ) tôi thấy môt bức trướng ghi
lai 14 lời khuyên của Phật, do Thượng tọa Kim Cương Từ sưu tầm. Câu đầu tiên: “
An ủi lớn
nhất đời người là làm bố thí”. 14 câu, câu nào cũng hay. Tôi nghĩ bụng
giá như học sinh của chúng ta ngay trên ghế nhà trường đã được học những câu
này, những ý nghĩ minh triết giản đơn, không bao giờ cũ.
- “
- Troy Dunn có đưa ra một năng lực của
minh triết: “
-
trí
gắn với nhân là tuyệt đẹp nhưng không có dũng thì chỉ làm cảnh thôi.
Hành động ít nhiều đòi hỏi lòng dũng cảm. Mà không hành động là không có gì.
Lòng dũng cảm có khi còn quan trọng hơn sự hoàn thiện trí và nhân. Trí
gắn với nhân tức là gắn với những giá trị đạo đức, tinh thần. Đây
là một đặc tính hết sức quan trọng của minh triết. “Kinh tế trí thức” rất hấp dẫn
nhưng nguy hiểm, vì trí thức và lý thuyết một khi “lộng hành” thì sẽ gặt phăng
các giá trị tinh thần, đạo đức. Do đó mới có sự đề xuất “kinh tế minh triết”.
“Giáo dục trí thức” cũng rất hầp dẫn nhưng nguy hiểm. Xu thế càng ngày càng có
tính chất áp đảo của giáo dục toàn thế giới là sự truyền đạt tri thức và kỹ
năng hầu như trở thành mục tiêu duy nhất của giáo dục, làm lu mờ mục tiêu
giáo dục những Xu thế này cũng là một nguy cơ đáng lo
ngại đối với nền giáo dục Việt Nam. Hiện nay hầu như không có triển vọng nào
ngăn ngừa xu thế này. Trên thế giới tiếng nói của những học giả đòi hỏi cải tạo
một cách cơ bản nền giáo dục hiện nay thành nền “ giá trị chi phối người sinh viên sử dụng những trí thức
và kỹ năng đó như thế nào và làm gì.
còn hết sức yếu ớt. Không mấy ai quan tâm đến nguyên lý giáo dục của Gandhi được
đề ra từ đầu thế kỷ trước: “ giáo dục minh triết” .” Giáo dục cơ sở phải lấy minh triết và lòng từ
thiện làm nền tảng
Những biểu hiện của minh triết có tính chất
- Minh triết gắn với nghiệm sinh.
- Minh triết quan tâm đến sự cân bằng, hài hoà
- Minh triết thể hiện trong lối sống.
Minh triết là “
“
“
Nhìn chung minh triết thuận cho sự tích hợp với
Nhìn chung, minh triết là một kho báu những kinh nghiệm đối nhân xử thế, “đắc
nhân tâm”… Tuy nhiên, nghiên cứu minh triết không thể dừng lại ở sự tổng kiểm
kê những kinh nghiệm này. Từ sự phân tích, nghiền ngẫm những kinh nghiêm này, cần
đề ra những ý niệm, khái niệm của minh triết. François Jullien đã từng đề
nghị xem ý niệm “
giữa sự thích nghi với môi trường và sự
cải tạo môi trường, sự lựa chọn những môi trường mới …” Joseph W. Meeker
nói đến nhu cầu đồng bộ: “có ý thức về chỉnh thể nhưng không quên những cái cụ
thể, những cái đặc biệt; “bán cầu phải” thống nhất với “bán cầu trái” cũng như
tư duy lô-gích thống nhất với tư duy thơ, ý thức về mình không lủng củng với ý
thức về những người khác…”. Từ nhu cầu cân bằng tự nhiên có nhu cầu : cá nhân hài hoà với xã hội, với thế giới… Đương nhiên không thể
quên sự hài hoà với bản thân mình mà biểu hiển quan trọng nhất là hài hòa giữa hài
hoà
và lý , hài hoà giữa tình (mind) và trí óc
(soul), cùng một gốc nhưng là hai phương diện rất khác nhau: “ tâm hồn trí óc thiên về
tìm tòi chân lý, hình thức,sự sáng sủa, sự hợp lý, hình mẫu,quy luật… Còn tâm hồn
thiên về tìm tòi cái đẹp, sự cân bằng, niềm vui, hạnh phúc, mê ly, hoà bình,sự
thương cảm … Trí óc khẳng định chân lý bất chấp nó đẹp hay xấu; tâm hồn cứ thấy
xấu là giãy nảy, thiên về cái đẹp hơn chân lý. Trí óc khẳng định và chối bỏ;tâm
hồn yêu và ghét…” (Glenn Shipley). Đặc biệt thời gian gần đây, xuất phát từ
nhận định hết sức tỉnh táo “ có khoảng trống đạo đức” trong đời sống
chính trị, những nhà lãnh đạo Đảng và Nhà nước Trung quốc nêu cao chữ “ ”.
Hòa trước hết là sự hòa hợp giữa “ hòa đức trị” (hoặc “nhân trị”) và pháp
trị, sự hài hòa giữa tính chính đáng đạo đức và thực tiễn chính trị. Nhằm duy
trì hoặc lập lại cân bằng, hài hoà minh triết không thể không quan tâm đến cái
Chỉnh thể, cái mà Lão tử gọi là Nhất (Một) hoặc Cao Xuân Huy gọi là Toàn (quan
điểm chủ toàn). Thế giới hiện đại mải mê với sự phân tích, sự duy lý, sự thực dụng,
có . Đồng thời trong mọi lĩnh vực, mọi bình diện,
cân bằng bị phá vỡ, nghiêm trọng nhất là sự mất cân bằng giữa nhu cầu tiêu dùng
của con người tăng lên với một cấp số nhân khủng khiếp và sự bất lực của con
người quản lý việc khai thác hành tinh quả đất đang bị tàn phá một cách man rợ
và chúng ta đều biết hiểm hoạ: cơ mất hút cái toàn khí hậu quả đất thay đổi. Phải chăng sự
thức tỉnh của minh triết đương đe doạ sự sống còn của chúng ta
trên hành tinh này? Mặt khác, sự thức tỉnh của minh triết đòi hỏi sự tỉnh táo
nhìn thẳng vào những mâu thuẫn của cuộc sống, và nhu cầu cân bằng hài hòa được
đặt ra trong quá trình tích cực giải quyết mâu thuẫn. Với cái thói né tránh mâu
thuẫn, chữ “hòa” của phương Đông không khéo trở thành dễ dãi và dớ dẩn, chỉ tạo
ra những ảo tưởng về cân bằng, hài hòa, nhiều khi chữ “hòa” được đưa ra cốt để
che đậy sự lười biếng của tư duy ngại mâu thuẫn, không có tinh thần tích cực giải
quyết mâu thuẫn. sự mất cân bằng tận thế
Aristote có phân biệt “
“Hẳn hoi” không phải là một tiêu chuẩn quá cao: không
phải thật giỏi mới hẳn hoi, không phải thật đàng hoàng, thật dũng cảm, thật “đạo
cao, đức trọng” mới hẳn hoi… “Hẳn hoi” là một phẩm chất có thể đặt ra trong mọi
lĩnh vực, ở mọi bình diện: ăn mặc hẳn hoi, nhà cửa hẳn hoi, lời lẽ hẳn hoi, một
người thầy hẳn hoi, một người cha hẳn hoi, một người lãnh đạo hẳn hoi, học vấn
hẳn hoi, làm ă n hẳn hoi… Xã hội nào cũng có kỷ cương và lễ nghi, người hẳn hoi
tiếp nhận
. Ở xã hội ta, chính họ (những người hẳn
hoi, tử tế trong Đảng và ngoài Đảng) là nền tảng đạo đức của xã hội. một định nghĩa phổ thông
về minh triết chúng tôi cố gắng trình bầy thật ngắn gọn.
Theo cách hiểu thông thường nhất minh triết là khôn ngoan, nhưng khôn ngoan
chưa phải là minh triết, chẳng hạn khôn ngoan để “ăn người” thì chưa phải là
minh triết
,
nói một cách khác , sự khôn ngoan của minh triết thường gắn với những giá
trị hướng thượng, hướng thiện. Hẳn hoi là một từ rất Việt (chúng tôi
chưa tìm được ở những ngôn ngữ khác từ tương ứng). Trong xã hội Việt Nam, ở mọi
nơi mọi thời, người hẳn hoi bao giờ cũng được nể trọng. Hẳn hoi có gốc rễ ở những
đức tính phổ quát: đó là sự hứơng thiện, sự “liêm chính”, nhin chung sự hẳn hoi
của con người không ở ngoài bốn chữ “cần, kiệm, liêm, chính” của cụ Hồ. Sự hẳn
hoi có tính phổ quát, tính “liêm chính” ở người hẳn hoi thể hiên ở việc to và
việc nhỏ. Bị vu oan là “làm hư hỏng thanh niên”, Socrate bị bức tử. Sắp sửa uống
cốc “cần độc” thì Socrate sực nhớ có mua chịu một con gà và ông nhờ một người bạn
trả tiền dùm cho ông, đây là một trong những lời trăn trối cuối cùng của ông: : được tin
Socrate bị án bức tử, mấy người bạn của ông lập mưu kế cho ông chạy trốn, nhưng
nhà hiền triết đã từ chối, lấy cớ bỏ trốn là chống lại pháp luật mà tín niệm
công dân của ông là tôn trọng luật pháp bằng mọi giá, Socrate đã coi trọng tư
cách công dân Socrate
là người hẳn hoi trong viêc nhỏ. Cũng như trong việc lớn hẳn hoi của ông hơn cả tính mạng của ông. Có một sự việc, thôi, nhưng qua đó có thể thấy được sự hẳn hoi của Hồ Chí Minh. Hoạ
sĩ Dương Bích Liên được cấp trên điều động đến sống với Hồ chủ tịch một thời
gian để vẽ chân dung. Hoạ sĩ vẽ rất nhiều ký hoạ về bác Hồ. Một vị lãnh đạo xem
những ký hoạ của Dương Bích Liên không hài lòng và quyết định đưa họa sĩ trở về
cơ quan chủ quản. Dương Bích Liên ra đi mà Hồ chủ tịch không hay. Đến lúc biết
việc ra đi đột ngột của người hoạ sĩ, Hồ chủ tịch liền cho người đuổi theo và
đưa hoạ sĩ trở về. Bác mời Dương Bích Liên dùng cơm thân mật rồi sau đó hai bác
cháu mới chia tay (thuật theo lời của Hào Hải, một bạn vong niên gần gũi với
Dương Bích Liên). Sự việc sau đây là một sự kiện
nhỏ . Sau
Hiệp định Genève, trong một chuyến Hồ chủ tịch đi thăm Ấn độ, trong một cuộc phỏng
vấn, có một phóng viên nước ngoài đặt câu hỏi về Ngô Đình Diệm, Hồ chủ tịch đã
trả lời đại ý như sau: Tôi đến đây không phải để nói xấu ông Ngô Đình Diệm,
ông là người yêu nước nhưng theo cách của ông ấy… Trong cách trả lời phỏng vấn
của Hồ chủ tịch, có lớn sự khôn ngoan, nhưng nổi lên vẫn là sự hẳn hoi
của một chính khách lớn.
Ở những phần trên, qua sự
: không có lịch sử, gắn với nghiệm
sinh, quan tâm đến sự cân bằng, hài hoà, thể hiện trong lối sống… Còn có một
cách đối lập khác , đối lập minh triết với tri thức.
T.S. Eliot (1888−1965) có lời than vãn:
“…
T. S. Eliot, giải thưởng Nobel năm 1948, than vãn về tình trạng suy thoái
của tri thức con người trong thế giới hiện đại (thế kỷ XX): minh triết biến mất,
chỉ còn lại tri thức, tệ hại hơn nữa, đến tri thức cũng biến mất, chỉ còn lại
thông tin. Minh triết khác tri thức ở chỗ nào?
, vì những tri thức và tư tưởng của
họ thực sự là minh triết, chúng được gắn với những giá trị lớn không chí bằng
trí tuệ mà bằng cả tâm hồn. Platon, Epicure,
Epictete, Boece… là những triết gia lớn nhưng nhiều trích dẫn trong tác phẩm của
họ được đưa vào Kinh Thánh Minh triết
Minh triết do xu hướng cân bằng, hài hoà gắn với
. Bản tính của con người là
dễ nhầm lẫn và điên rồ. Trong các cuộc cách mạng, bắt đầu từ Cách mạng Pháp
1789, không thiếu gì những sai lầm giống như sự điên rồ ... Một nguyên nhân của
những sự điên rồ là bệnh súng sính lý thuyết và tiếp theo là sự riết róng và
hăng máu lý thuyết, những “máu” này càng nổi dậy và bốc lên cùng với sự đấu tranh
phe phái. Mà như chúng ta biết “ lý thuyết nó có thể chịu đựng bất kỳ sự mê sảng
nào” (Maiakovxki). Trong hoàn cảnh nước ta nên chú ý đến ý kiến sau đây của
Vũ Trọng Phụng: “ Thật thế, tôi tin rằng Đại Cồ Việt ta là cái đất cằn cỗi,
những lý thuyết và tư tưởng ở đâu đâu, tốt đẹp thế nào mặc lòng, cũng cứ đến
đây là thối nát.Tôi không tin dân An nam ta lại có nổi một điều tin ngưỡng nào,
một quan niệm chắc chắn gì…” 7.Ý kiến của Vũ Trọng Phụng là cực
đoan, nhưng không phảỉ không có ít nhiều minh triết trong đó. Nói về những nhược
điểm của Đảng, Hồ chủ tịch nhấn mạnh: “… một trong những nhược điểm lớn là
trình độ lý luận còn thấp kém” 8. Như vậy, có một điều chắc chắn
tư duy lý thuyết không phải là chỗ mạnh của chúng ta. Đã thế thì súng sính, riết
róng, hăng máu lý thuyết vừa thôi, phải quan tâm đến minh triết nhiều hơn nữa.
Càng nhiều minh triết thì càng bớt mê sảng lý thuyết. Không cần nhìn đâu xa,
trong các cơ quan của chúng ta, những thủ trưởng thông minh, tài ba, trình độ học
vấn, lý thuyết xuất sắc vẫn có thể thất bại: họ có tất cả, chỉ thiếu minh triết,
còn nơi nào những quyết định của thủ trưởng được hướng dẫn bởi minh triết, bởi
lương tri và sự biết điều thì nơi ấy có sự ăn nên làm ra.
Tuy nhiên, cũng không nên tuyệt đối hoá vai trò
của lương tri và sự biết điểu.
“
“
“
“
Tôi lấy câu trích dẫn sau cùng để kết luận mục này có bổ sung đôi chút: …
Trong hơn bốn chục năm cầm quyền và hoạt đông chính trị, Jefferson luôn đảm nhiệm
những chức vụ quan trọng: đại biểu quốc hội, thống đốc tiểu bang, đại sứ ở
Pháp, quốc vụ khanh, phó tổng thống, 2 nhiệm kỳ tổng thống Hoa Kỳ… Và điều thứ
nhất, điều duy nhất mà Jefferson đòi hỏi ở nhà cầm quyền, ở chính trị gia, đó
là
: “ Tôi
hy vọng rằng minh triết của chúng ta sẽ lớn lên cùng với quyền lực của chúng ta”…
Nhà chính trị lỗi lạc Jefferson đồng thời cũng là một nhà văn hóa xuất sắc: ông
là nhà triết học, nhà giáo dục, nhà khoa học, là kiến trúc sư.là nhạc sĩ, văn sĩ…
Jefferson tự xem mình là một nhà văn hóa, ông mong muốn hậu thế nhớ đến ông như
là tác giả bảnTuyên ngôn độc lập Mỹ , tác giả pho tượng Tự do tôn
giáo ở Virginia, Người cha của Đại học tổng hợp Virginia. Và cuối cùng thì nhà
văn hóa Jefferson đặt minh triết lên trên hết, trên cả triết học, khoa học, tôn
giáo và những hệ tư tưởng khác…
Suy nghĩ về điều mà minh triết dạy cho Jefferson:
[theo cách
đa sự,sinh sự] vậy thế mà dân tự phú túc…).Như vậy “vô vi” không có nghĩa là
“không làm”. “ ta không làm Nếu Nguyễn Duy Cần) vô vi là không làm gì cả thì Lão tử đã không viết Đạo
đức kinh ra làm gì!” ( 9 Vô vi là một cách làm biết
nương theo cái “tự nhiên” của sự vật, tức là sự phát triển của nội lực sự vật,
không nôn nóng cậy quyền lực, để can thiệp một cách chủ quan, vũ đoán. Hiểu như
vậy thì minh triết vô vi của Lão tử gần với minh triết của Jefferson nghiệm
ra rằng “ chúng ta càng ít sử dụng quyền lực thì quyền lực của chúng ta càng
lớn”.
Trong lịch sử dựng nước và giữ nước của chúng ta minh triết “vô vi” sớm được nêu lên. Vua Lê Đại Hành (941-1005) thường mời Thiền sư Pháp Thuận (916-991) vào triều bàn việc chánh trị và ngoại giao và xem sư như là Quốc Sư. Một lần vua Đại Hành hỏi về vận nước, sư Pháp Thuận bèn dâng một bài kệ :
Vận nước như mây quấn
Trời Nam mở thái bình
Vô vi trên điện các
Xứ xứ hết đao binh
(bản dịch thơ trích dẫn từ WikiPhậtgiáo)
Đại ý 2 câu cuối của bài kệ được giảng là: “Nhà Vua ung dung vô vi ngự nơi đền các, mọi chốn đều tắt binh đao”. Có thể triển khai ý 2 câu này như sau: “mọi chốn đều tắt binh đao” có nghĩa là mọi chốn trời Nam đều “mở thái bình”, “thái bình” có nghĩa là không có đấu đá, xâu xé, đâm chém lẫn nhau, ví “dân tự hóa” (bớt tham, sân, si), vì “dân tự phú” (thoát cảnh nghèo đói) …; do đâu mà “mở thái bình”? đến đây có thể láy lại câu của Lão tử, vì vua “vô vi mà dân tự hóa”, vì vua “vô sự mà dân tự phú”.
Không thể khác được nghiên cứu minh triết ở Việt Nam bắt đầu bằng sự tổng kiểm kê và sưu tầm bổ sung những viên ngọc quý của Minh triết hiện đương rải rác khắp nơi. Chỉ có những viên ngọc quý trong ca dao tục ngữ là được sưu tầm tương đối đầy đủ, tuy vậy chưa được nghiên cứu sâu sắc ở “mặt cắt” minh triết, vả chăng vẫn còn sót ca dao tục ngữ của những dân tộc anh em. Còn minh triết của Đạo Phật (trong tâm tưởng những tín hữu phật giáo xưa và nay)? Minh triết của Thiên chúa giáo (trong tâm tưởng những tín hữu công giáo và đạo Tin lành Việt Nam)? Minh triết của đạo Hồi (trong văn hoá và lối sống của người Chăm)? Minh triết của đạo thờ cúng tổ tiên? … Nho giáo đã được nghiên cứu khá sâu nhưng chưa được chắt lọc ở bình diện minh triết. Câu nói hiền minh của nho gia Ngô Thời Sĩ được dẫn ở phần trên rất tiếc là không mấy người Việt biết đến, những người hiện nay đương làm công tác tư tưởng, công tác tuyên giáo không biết đến nó lại càng đáng tiếc! Minh triết của Đạo giáo đã được những học giả nghiên cứu khá sâu nhưng chưa được phổ cập. Một vấn đề nữa rất đáng được quan tâm là: những viên ngọc quý trong văn hoá và lối sống các dân tộc anh em hầu như chưa được khai thác và quảng bá. Cuối cùng có một vốn minh triết nữa rất quan trọng: đó là những suy nghĩ, những bài học minh triết được rút ra từ hoạt động của những người hoạt đông chính trị và xã hội, những người làm công tác lãnh đạo, quản lý, những doanh nhân, những người hoạt dộng tôn giáo -- họ là những người trực tiếp và thường xuyên vật lộn với thực tiễn Việt Nam Nói đến minh triết của những người làm lãnh đao quản lý, không thể quên được minh triết của những người vẫn dược gọi là “quần chúng”. Họ là những người bình thường trong sĩ,nông, công, thương và từ những suy ngẫm và kinh nghiệm làm ăn, nghề nghiệp và kinh doanh của họ có thể rút ra những viên ngọc minh triết quý.
Tóm lại, minh triết văn hóa Việt có nhiều nguồn.
Làm tốt công việc sưu tầm và tổng kiểm kê,
ý thức về minh triết. Ý thức này khiến chúng ta nhậy cảm
hơn với minh triết ở cuộc sống xung quanh ta và bản thân ta. Một tác động quan
trọng nâng cao sự tự giác trong đời sống tinh th ần.
Minh
triết trong vốn trí tuệ và tâm linh của chúng ta không tách rời minh triết nhân
loại bao gồm minh triết của nhiều nền văn minh, nhiều khu vực văn hóa, tôn
giáo…. Ngay trong bản thân minh triết lưu hành ở Việt Nam có thể tìm thấy nhiều
vết tích vang vọng của minh triết những nền văn hoá, văn minh khác. Người Việt
không thể không tìm hiểu minh triết của những nền văn hoá khác. Công việc này
giúp chúng ta thấy được rõ hơn, tinh tế hơn bản sắc riêng của mình. Đồng thời
thấy được tính phổ quát của minh triết, thấy dược cái chung giữa ta và người,
Cũng có thể xem đây là một sự chuẩn bị tinh thần đi vào
CHÚ THÍCH
“Gìn tính sáng tính mới hầu an” (Hội thứ hai)
“Di Đà là tính sáng soi” (Hội thứ hai)
“Gìn tính sáng, chớ lạc tà đạo” (Hội thứ ba)
- “Quà tặng minh triết được ban như là một vị thuốc trị sự điên rồ” St. Gregory I
- “Đặc tính của minh triết là không làm những việc liều lĩnh” David Thoreau
Nguồn: www.Viet-studies.info
Lượt xem:
|
|
Tiêu điểm
Xem nhiều


text:
Diễn dàn của Mạng xã hội Ketnooi
Diễn đàn Việt Nam, hành trang để là công dân điện tử thực thụ!
Tìm kiếm bài viết trước khi đăng bài mới nhé!
Thạch Trung Thu | Forum Chứng khoán | Nghệ thuật sống | Chém gió | Nhận tìm bất cứ gì
Trang chủ » Tin học » Hỏi đáp Tin học
Thời gian được tính theo giờ UTC + 7 Giờ
- Gặp Link download hỏng, hãy đăng trả lời (yêu cầu link download mới), Các MOD sẽ cập nhật link sớm nhất
- Tìm kiếm trước khi đăng bài mới

markdown:
[Tìm kiếm bài viết trước khi đăng bài mới nhé!](http://ketnooi.com/forum/search.html) [Thạch Trung Thu](http://www.lamthach.com/2014/08/thach-trung-rhu-nhan-caramen-30kcai.html) | [Forum Chứng khoán](http://ketnooi.com/forum/tai-chinh-chung-khoan-f15) | [Nghệ thuật sống](http://ketnooi.com/forum/nghe-thuat-song-f200) | [Chém gió](http://ketnooi.com/forum/vui-cuoi-chem-gio-f20) | [Nhận tìm bất cứ gì](http://ketnooi.com/forum/viewtopic.php?f=137&t=58184)
|
|
Thời gian được tính theo giờ UTC + 7 Giờ
|
|
![]()
| Trang
|1 trong tổng số 1 trang |[ 7 bài viết ]|
|
|
|Người gửi||Nội dung|
|
|shoptinhyeu_boydangyeu1088
|Công dân điện tử Ưu tú|
|
|![]()
|
|
Nó tương tự như cái bài tập điền số hay điền dấu vào ô trống của con học tiểu học lớp 1 lớp 2 ý !
mềnh Không biết tạo mong các pro chỉ giáo !
cảm ơn và hậu tạ !
- Gặp Link download hỏng, hãy đăng trả lời (yêu cầu link download mới), Các MOD sẽ cập nhật link sớm nhất
-
[Tìm kiếm](http://ketnooi.com/forum/search.html) trước khi đăng bài mới
|Người gửi||Nội dung|
|
|nguyenvanchinh89bn
|Công dân điện tử Ưu tú|
|
|![]()
|
|
bạn insert 1 cái table nhỏ vào là ok mà.
|Người gửi||Nội dung|
|
|baochungtinh_timnguoithuychung
|Công dân điện tử Ưu tú|
|
|![]()
|
|
chọn Insert/symbol nhé
|Người gửi||Nội dung|
|
|nuthancupid
|Công dân điện tử Danh dự|
|
|![]()
|
|
Nếu bạn muốn các ô liền nhau thì chọn insert rồi vào table.
Nếu bạn muốn các ô tách rời nhau thì vào Insert rồi chọn shapes hoặc chọn symbol.
|Người gửi||Nội dung|
|
|quoc_sinh_hoang
|Công dân điện tử Ưu tú|
|
|![]()
|
|
Cái đó là kẻ bảng bạn vào insert -> table -> sau đó chọn số dòng số cột mà bạn muốn tạo
Chuyên nhận giải đáp thắc mắc sử dụng Word, Excel, Power Point
|Người gửi||Nội dung|
|
|hayvedaybenanh_yeuem_207
|Công dân điện tử Ưu tú|
|
|![]()
|
|
Có 3 cách:
1. Insert\Symbol -> Cách này đơn giản nhưng nó hạn chế ở chỗ... ko có ô vuông có chứa số ở bên trong.
2. Table\Insert\Table -> cách này hơi khó căn chỉnh
3. Insert\Picture\New Drawing -> Cách này đơn giản hơn, chỉ cần dùng công cụ vẽ các ô vuông rồi copy & paste rất nhanh và trực quan. Ngoài ra với cách này bạn có thể dùng chức năng add text để đưa các con số vào trong ô vuông.
|Người gửi||Nội dung|
|
|tuan_da
|Công dân điện tử Ưu tú|
|
|![]()
|
|
mình thấy cách vào insert cũng không hiệu quả lắm ! cái ô trống nhỏ quá @@phóng to cũng ko ổn
mình chọn fonts Webdings, sau nhấn phjím C là xong ! các bạn cũng thử xem !
|
|![]()
|
|
Thời gian được tính theo giờ UTC + 7 Giờ
|Bạn
|không thể tạo chủ đề mới.
Bạn
không thể trả lời bài viết.
Bạn
không thể sửa những bài viết của mình.
Bạn
không thể xoá những bài viết của mình.
Bạn
không thể gửi tập tin đính kèm.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

Server: Apache

Cache-Control: private, no-cache="set-cookie"

Pragma: no-cache

Content-Encoding: gzip

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Set-Cookie: forum_sid=a9bbce60d1d478773180a9769fbbb7a1; expires=Sat, 30-Aug-2014 18:42:54 GMT; path=/forum/; domain=ketnooi.com; HttpOnly

Connection: close

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Because You Live – Jesse McCartney
Mà là em kề bên mà chẳng nhận thấy tình anh
P/S:Đôi khi, bạn cần phải chạy thật xa và bạn có thể thấy ai sẽ chạy theo bạn... Đôi khi, bạn cần phải nói nhỏ hơn để thấy được ai đang nghe mình... Đôi khi bạn cần có một quyết định sai lầm chỉ để thấy được ai sẽ ở đó để giúp bạn sữa chữa nó... Đôi khi bạn cần để người bạn yêu đi khỏi để thấy được họ có đủ yêu bạn để trở về bên bạn...
LỜI BÀI HÁT
Because You Live - Jesse Mccartney
Staring out at the rain with a heavy heart
It's the end of the world in my mind
Then your voice calls me back like a wake up call
I've been looking for the answer
Somewhere
I couldn't see that it was right there
But now I know what I didn't know
Because you live and breathe
Because you make me believe in myself when nobody else can help
Because you live, girl
My world has twice as many stars in the sky
It's alright, I survived, I'm alive again
Cuz of you, made it though every storm
What is life, whats the use if your killed inside
I'm so glad I found an angel
Someone
Who was there when all my hopes fell
I wanna fly, looking in your eyes
Because you live and breathe
Because you make me believe in myself when nobody else can help
Because you live, girl
My world has twice as many stars in the sky
Because you live, I live
Because you live there's a reason why
I carry on when I lose the fight
I want to give what you've given me always
Because you live and breathe
Because you make me believe in myself when nobody else can help
Because you live, girl
My world has twice as many stars in the sky
Because you live and breathe
Because you make me believe in myself when nobody else can help
Because you live, girl
My world has everything I need to survive
Because you live, I live, I live
LỜI DỊCH
Vì có em - Jesse Mccartney
Nhìn cơn mưa bắt đầu rơi cùng với một trái tim nặng trĩu
Đó là kết thúc của tất cả những gì trong anh
Và giọng nói của em gọi anh quay về như lời đánh thức
Anh đang đợi chờ một tiếng hồi âm
Ở nơi nào
Anh không thể thấy hiện thân là ở đó
Nhưng giờ đây anh biết mình không hiểu điều gì
Vì có em với từng hơi thở
Vì có em cho anh niềm tin chính bản thân mà không ai làm được
Vì có em, em yêu
Thế giới của anh bỗng có ngàn vì sao trên bầu trời
Tất cả đã xa, anh đã vượt qua và sống thêm lần nữa
Vì chính em, em đưa anh qua cơn bão tố
Cuộc sống còn là gì nếu tình em chết trong

markdown:
# Because You Live
[ – Jesse McCartney](/cs41-Jesse McCartney.html)
Mà là em kề bên mà chẳng nhận thấy tình anh
P/S:Đôi khi, bạn cần phải chạy thật xa và bạn có thể thấy ai sẽ chạy theo bạn... Đôi khi, bạn cần phải nói nhỏ hơn để thấy được ai đang nghe mình... Đôi khi bạn cần có một quyết định sai lầm chỉ để thấy được ai sẽ ở đó để giúp bạn sữa chữa nó... Đôi khi bạn cần để người bạn yêu đi khỏi để thấy được họ có đủ yêu bạn để trở về bên bạn...
#### LỜI BÀI HÁT
Because You Live - Jesse Mccartney
Staring out at the rain with a heavy heart
It's the end of the world in my mind
Then your voice calls me back like a wake up call
I've been looking for the answer
Somewhere
I couldn't see that it was right there
But now I know what I didn't know
Because you live and breathe
Because you make me believe in myself when nobody else can help
Because you live, girl
My world has twice as many stars in the sky
It's alright, I survived, I'm alive again
Cuz of you, made it though every storm
What is life, whats the use if your killed inside
I'm so glad I found an angel
Someone
Who was there when all my hopes fell
I wanna fly, looking in your eyes
Because you live and breathe
Because you make me believe in myself when nobody else can help
Because you live, girl
My world has twice as many stars in the sky
Because you live, I live
Because you live there's a reason why
I carry on when I lose the fight
I want to give what you've given me always
Because you live and breathe
Because you make me believe in myself when nobody else can help
Because you live, girl
My world has twice as many stars in the sky
Because you live and breathe
Because you make me believe in myself when nobody else can help
Because you live, girl
My world has everything I need to survive
Because you live, I live, I live
#### LỜI DỊCH
Vì có em - Jesse Mccartney
Nhìn cơn mưa bắt đầu rơi cùng với một trái tim nặng trĩu
Đó là kết thúc của tất cả những gì trong anh
Và giọng nói của em gọi anh quay về như lời đánh thức
Anh đang đợi chờ một tiếng hồi âm
Ở nơi nào
Anh không thể thấy hiện thân là ở đó
Nhưng giờ đây anh biết mình không hiểu điều gì
Vì có em với từng hơi thở
Vì có em cho anh niềm tin chính bản thân mà không ai làm được
Vì có em, em yêu
Thế giới của anh bỗng có ngàn vì sao trên bầu trời
Tất cả đã xa, anh đã vượt qua và sống thêm lần nữa
Vì chính em, em đưa anh qua cơn bão tố
Cuộc sống còn là gì nếu tình em chết trong

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Content-Type: text/html


text:
Đăng ký
|
Đăng nhập
Tìm bài hát
Thêm bài hát
Phần mềm TKaraoke
Diễn Đàn
Vườn Thơ
Copyright © 2008-2014 T Software Solutions LLC. All rights reserved.
Advertising
|
Privacy Notice
|
Contact Us

Cache-Control: private

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
Tin tức
Cách trị thâm quầng mắt nhanh và hiệu quả nhất tại nhà
Hãy cùng Mỹ Phẩm Thảo Linh trải nghiệm ngay cách trị thâm quầng mắt nhanh và hiệu quả nhất tại nhà dưới đây để có thể chăm sóc và nuôi dưỡng cho đôi mắt mình thêm quyến rũ hơn bạn nhé!
Đắp dưa chuột: mang lại sự sinh động
Dưa chuột là một loại quả chứa nhiều các chất chống oxy hóa như phenolic và peroxxydas. Những chất này có tác dụng làm lưu thông mạch máu. Ngoài ra, nó còn chứa vitamin K, loại vitamin kích thích tuần hoàn máu và hoạt hóa protein giúp ngăn ngừa vôi hóa mạch máu.
Nhờ những lợi ích này mà dưa chuột có tác dụng tuyệt vời trong điều trị thâm quầng mắt. Tuy nhiên cũng giống như túi trà nhúng, dưa chuột chị cho hiệu quả tạm thời.
Thực hiện: Để 1 quả dưa chuột trong tủ lạnh khoảng 5 - 10 phút. Cắt lấy 2 khoanh tròn. Để 2 miếng dưa này lên 2 bên mắt trong vòng 10 phút. Có thể làm vào buổi sáng hoặc tối.
Dùng túi trà đẩy lùi mệt mỏi :
Đắp đều đặn túi trà nhúng (đã qua sử dụng) lên trên mí mắt sẽ giúp bạn làm mờ đi quầng mắt và những dấu hiệu mệt mỏi xung quanh mắt. Đó là nhờ chất chống ôxy hóa có trong lá trà xanh (polyphenol và epigalocatexin galat) giúp tăng tuần hoàn máu.
Thực hiện: Để những túi trà nhúng đã qua sử dụng vào tủ lạnh khoảng 5 - 10 phút, sau đó đắp lên mắt (nhớ nhắm mắt khi đắp). Có thể đắp buổi tối hoặc buổi sáng.
Chú ý: cần đắp thường xuyên vì cách đắp mắt này chỉ cho hiệu quả tức thời.
Tập thể dục cho mắt hàng ngày
Một vài động tác thể dục có thể giúp mắt hết mệt mỏi khi ngủ dậy, thúc đẩy tuần hoàn máu và hệ bạch huyết, giúp giảm xung huyết và xóa đi những dấu hiệu mệt mỏi.
Thực hiện: Trước khi bước ra khỏi giường, dùng các ngón tay mát xa theo hình tròn xung quanh viền mắt theo chiều kim đồng hồ. Sau đó đổi chiều. Mát xa theo chiều ngang trên và dưới mắt (8 lần), theo chiều dọc trên đầu và đuôi mắt (8 lần). Làm hàng ngày.
Kết hợp quả hạnh nhân và sữa tươi:
Bạn cũng có thể sử dụng một hỗn hợp quả hạnh bằng cách ngâm một vài quả hạnh nhân trong nước qua đêm và sau đó nghiền chúng vào buổi sáng. Bạn có thể cho thêm một vài giọt sữa tươi và đắp chúng vào khu vực quầng thâm trong 15 phút.
Mật ong và nước cam:
Trộn một muỗng canh mật ong, ba muỗng canh nước cam và một số bột mỳ để tạo thành một miếng dán. Sau đó, để miếng dán này vào trong tủ lạnh và sau đó áp dụng dán miếng dán này xung quanh mắt cũng giúp khắc phục hiệu quả hiện tượng quầng thâm quanh mắt đấy.
Chế độ ăn:
Một chế độ ăn uống hàng ngày gồm nhiều chất sắt và vitamin A, vitamin C, vitamin K, vitamin E và ăn nhạt cũng giúp đánh bật quầng thâm quanh mắt nhanh chóng.
Trang điểm che quầng thâm :
Những khi quầng thâm ở mắt xuất hiện, bạn cần cầu viện đến son phấn để che giấu nó, để gương mặt vẫn linh hoạt, xinh xắn như ngày thường. Vị cứu tinh lúc này là kem che khuyết điểm, tốt nhất là loại chuyên dùng cho quầng mắt.
Sữ dụng kem trị quầng thâm mắt để điều trị lâu dài :
Đối các vế thâm và bọng mắt lâu năm thì việc dùm kèm các loại kem trị thâm quầng mắt là điều nên làm để điều trị triệt để các vết thâm .Hiện nay trên thị trường có rất nhiều loại kem nhưng sản phẩm được các khách hàng đánh giá cao về hiệu quả mang lại và cũng như là uy tín đó là dòng sản phẩm Vanilyx .
Kem trị thâm quầng mắt Vanilyx được nghiên cứu và phát triển bởi các bác sĩ da liễu hàng đầu của Mỹ . 92% người khách sử dụng đều hài lòng về sản phẩm . Đây là sản phẩm không thể bỏ qua cho các chị em bị bọng mắt và quầng thâm .
Đó là một số cách trị thâm quầng mắt nhanh và hiệu quả nhất tại nhà hữu hiệu mà chúng tôi muốn chia sẽ đến quý đọc giả , hy vọng với các này sẽ giúp đọc giả loại bỏ hết những vết thâm khó ưa trên khuôn mặt .
tag : kem xoa nep nhan , kem tri tham quang mat
- » Giải pháp thực hiện ước mong có mái tóc dài và dày đẹp tự nhiên
- » Mẹo triệt tiêu quầng thâm dưới mắt hiệu quả nhất
- » Bí quyết làm da trắng mịn ngọc ngà với mặt nạ giá đỗ
- » Mẹo giúp mi mắt dài nhanh nhất cho các tiểu thư
- » Chữa chứng rụng tóc an toàn và hiệu quả nhất
- » Làm cách nào mới nhanh chóng loại bỏ quầng thâm mắt
- » Bí quyết chăm sóc làn da mịn màng rạng ngời nhất
- » Phương pháp chăm sóc để lông mi mọc nhanh và đẹp nhất
- » Bí quyết giúp nuôi dưỡng tóc bạn gái dài nhanh nhất
- » Thủ thuật cần biết trong việc xóa tan quầng thâm bọng mắt

markdown:
# Tin tức
#### Cách trị thâm quầng mắt nhanh và hiệu quả nhất tại nhà
**Tình trạng thức đêm căng thẳng, áp lực hay thiếu dưỡng chất, mất ngủ... đi qua cơ thể mỗi người chính là yếu tố hàng đầu làm cho khuôn mặt xuất hiện nhiều sự tổn hại nghiêm trọng. Mà một trong những điều khiến rất nhiều chị em phụ nữ lo lắng trong việc tìm ra biện pháp khắc phục đó chính là tình trạng mắt thâm quầng gấu trúc. Tuy nhiên thực tế vẫn có rất nhiều phương pháp có thể trị dứt điểm tình trạng này để đảm bảo cho cửa sổ tâm hồn của các chị em luôn long lanh tỏa sáng. Dưa chuột, hạnh nhân, túi trà, sữa tươi…sẽ trở thành người bạn đồng hành trong quá trình chăm sóc làn da mỏng manh xung quanh mắt bạn một cách hiệu quả nhất.**
Hãy cùng Mỹ Phẩm Thảo Linh trải nghiệm ngay
[ nhanh và hiệu quả nhất tại nhà dưới đây để có thể chăm sóc và nuôi dưỡng cho đôi mắt mình thêm quyến rũ hơn bạn nhé! cách trị thâm quầng mắt](http://myphamthaolinh.com/tin-tuc/457/cach-tri-tham-quang-mat-nhanh-va-hieu-qua-nhat.html) **Đắp dưa chuột: mang lại sự sinh động**
Dưa chuột là một loại quả chứa nhiều các chất chống oxy hóa như phenolic và peroxxydas. Những chất này có tác dụng làm lưu thông mạch máu. Ngoài ra, nó còn chứa vitamin K, loại vitamin kích thích tuần hoàn máu và hoạt hóa protein giúp ngăn ngừa vôi hóa mạch máu.
Nhờ những lợi ích này mà dưa chuột có tác dụng tuyệt vời trong
[điều trị thâm quầng mắt](http://myphamthaolinh.com/san-pham/30-61-xoa-nep-nhantri-tham-quang-mat.html). Tuy nhiên cũng giống như túi trà nhúng, dưa chuột chị cho hiệu quả tạm thời. ** Thực hiện**: Để 1 quả dưa chuột trong tủ lạnh khoảng 5 - 10 phút. Cắt lấy 2 khoanh tròn. Để 2 miếng dưa này lên 2 bên mắt trong vòng 10 phút. Có thể làm vào buổi sáng hoặc tối. **Dùng túi trà đẩy lùi mệt mỏi :
**
Đắp đều đặn túi trà nhúng (đã qua sử dụng) lên trên mí mắt sẽ giúp bạn làm mờ đi quầng mắt và những dấu hiệu mệt mỏi xung quanh mắt. Đó là nhờ chất chống ôxy hóa có trong lá trà xanh (polyphenol và epigalocatexin galat) giúp tăng tuần hoàn máu.
**Thực hiện:** Để những túi trà nhúng đã qua sử dụng vào tủ lạnh khoảng 5 - 10 phút, sau đó đắp lên mắt (nhớ nhắm mắt khi đắp). Có thể đắp buổi tối hoặc buổi sáng.
Chú ý: cần đắp thường xuyên vì cách đắp mắt này chỉ cho hiệu quả tức thời.
**Tập thể dục cho mắt hàng ngày**
Một vài động tác thể dục có thể giúp mắt hết mệt mỏi khi ngủ dậy, thúc đẩy tuần hoàn máu và hệ bạch huyết, giúp giảm xung huyết và xóa đi những dấu hiệu mệt mỏi.
** Thực hiện:** Trước khi bước ra khỏi giường, dùng các ngón tay mát xa theo hình tròn xung quanh viền mắt theo chiều kim đồng hồ. Sau đó đổi chiều. Mát xa theo chiều ngang trên và dưới mắt (8 lần), theo chiều dọc trên đầu và đuôi mắt (8 lần). Làm hàng ngày.
Kết hợp quả hạnh nhân và sữa tươi:
Bạn cũng có thể sử dụng một hỗn hợp quả hạnh bằng cách ngâm một vài quả hạnh nhân trong nước qua đêm và sau đó nghiền chúng vào buổi sáng. Bạn có thể cho thêm một vài giọt sữa tươi và đắp chúng vào khu vực quầng thâm trong 15 phút.
**Mật ong và nước cam:**
Trộn một muỗng canh mật ong, ba muỗng canh nước cam và một số bột mỳ để tạo thành một miếng dán. Sau đó, để miếng dán này vào trong tủ lạnh và sau đó áp dụng dán miếng dán này xung quanh mắt cũng giúp khắc phục hiệu quả hiện tượng quầng thâm quanh mắt đấy.
**Chế độ ăn:**
Một chế độ ăn uống hàng ngày gồm nhiều chất sắt và vitamin A, vitamin C, vitamin K, vitamin E và ăn nhạt cũng giúp đánh bật quầng thâm quanh mắt nhanh chóng.
**Trang điểm che quầng thâm :
**
Những khi quầng thâm ở mắt xuất hiện, bạn cần cầu viện đến son phấn để che giấu nó, để gương mặt vẫn linh hoạt, xinh xắn như ngày thường. Vị cứu tinh lúc này là kem che khuyết điểm, tốt nhất là loại chuyên dùng cho quầng mắt.
**Sữ dụng kem trị quầng thâm mắt để điều trị lâu dài :
**
Đối các vế thâm và bọng mắt lâu năm thì việc dùm kèm các loại kem trị thâm quầng mắt là điều nên làm để điều trị triệt để các vết thâm .Hiện nay trên thị trường có rất nhiều loại kem nhưng sản phẩm được các khách hàng đánh giá cao về hiệu quả mang lại và cũng như là uy tín đó là dòng sản phẩm
**Vanilyx** ** .**
** được nghiên cứu và phát triển bởi các bác sĩ da liễu hàng đầu của Mỹ . 92% người khách sử dụng đều hài lòng về sản phẩm . Đây là sản phẩm không thể bỏ qua cho các chị em bị bọng mắt và quầng thâm . Kem trị thâm quầng mắt Vanilyx**
Đó là một số
[ hữu hiệu mà chúng tôi muốn chia sẽ đến quý đọc giả , hy vọng với các này sẽ giúp đọc giả loại bỏ hết những vết thâm khó ưa trên khuôn mặt . cách trị thâm quầng mắt nhanh và hiệu quả nhất tại nhà](http://myphamthaolinh.com/tin-tuc/457/cach-tri-tham-quang-mat-nhanh-va-hieu-qua-nhat.html)
tag :
[kem xoa nep nhan](http://myphamthaolinh.com/san-pham/30-61-xoa-nep-nhantri-tham-quang-mat.html) , [kem tri tham quang mat](http://myphamthaolinh.com/san-pham/30-61-xoa-nep-nhantri-tham-quang-mat.html)
[» Giải pháp thực hiện ước mong có mái tóc dài và dày đẹp tự nhiên](http://myphamthaolinh.com/tin-tuc/1750/giai-phap-thuc-hien-uoc-mong-co-mai-toc-dai-va-day-dep-tu-nhien.html) [» Mẹo triệt tiêu quầng thâm dưới mắt hiệu quả nhất](http://myphamthaolinh.com/tin-tuc/1749/meo-triet-tieu-quang-tham-duoi-mat-hieu-qua-nhat.html) [» Bí quyết làm da trắng mịn ngọc ngà với mặt nạ giá đỗ](http://myphamthaolinh.com/tin-tuc/1748/bi-quyet-lam-da-trang-min-ngoc-nga-voi-mat-na-gia-do.html) [» Mẹo giúp mi mắt dài nhanh nhất cho các tiểu thư](http://myphamthaolinh.com/tin-tuc/1747/meo-giup-mi-mat-dai-nhanh-nhat-cho-cac-tieu-thu.html) [» Chữa chứng rụng tóc an toàn và hiệu quả nhất](http://myphamthaolinh.com/tin-tuc/1746/chua-chung-rung-toc-an-toan-va-hieu-qua-nhat-.html) [» Làm cách nào mới nhanh chóng loại bỏ quầng thâm mắt](http://myphamthaolinh.com/tin-tuc/1745/lam-cach-nao-moi-nhanh-chong-loai-bo-quang-tham-mat.html) [» Bí quyết chăm sóc làn da mịn màng rạng ngời nhất](http://myphamthaolinh.com/tin-tuc/1744/bi-quyet-cham-soc-lan-da-min-mang-rang-ngoi-nhat.html) [» Phương pháp chăm sóc để lông mi mọc nhanh và đẹp nhất](http://myphamthaolinh.com/tin-tuc/1743/phuong-phap-cham-soc-de-long-mi-moc-nhanh-va-dep-nhat.html) [» Bí quyết giúp nuôi dưỡng tóc bạn gái dài nhanh nhất](http://myphamthaolinh.com/tin-tuc/1742/bi-quyet-giup-nuoi-duong-toc-ban-gai-dai-nhanh-nhat.html) [» Thủ thuật cần biết trong việc xóa tan quầng thâm bọng mắt](http://myphamthaolinh.com/tin-tuc/1741/thu-thuat-can-biet-trong-viec-xoa-tan-quang-tham-bong-mat.html)


text:
Thành phần: dầu Nành, dầu Palm Olein, dầu Canola, dầu Phộng, ...'
Thành phần: dầu Nành, dầu Palm Olein, dầu Canola, dầu Phộng, ...
Đặc điểm:
Không có Cholesterol.
Là loại dầu thực phẩm hỗn hợp được tinh luyện từ các loại dầu Nành, dầu Palm Olein, dầu Canola, dầu Phộng,...
Qui trình chế biến với công nghệ hiện đại có thể lưu giữ được lượng vitamin A và E tự nhiên có trong dầu: hàm lượng vitamin A 7990 IU/kg, vitamin E 168 IU/kg.
Có thành phần dầu bền vững khi chiên rán ở nhiệt độ cao vì vậy đây là loại dầu thích hợp nhất để chiên giòn thực phẩm (duy trì được độ giòn tan và hương vị của món ăn).
Có hai loại Cooking Oil: Cooking Oil thường dùng (nhãn xanh) và Cooking Oil đặc biệt chuyên dùng khi thời tiết lập đông (nhãn đỏ).
Bao bì: Chai 5 lít, 2 lít, 1 lít, 0.4 lít, 0.25 lít và can nhựa 18kg.
Công dụng: Chiên xào, làm nước sốt, làm bánh, nấu chay,...


text:
tong hop phim xes loan luan
Xem phim tong hop phim xes loan luan, phim tong hop phim xes loan luan chất lượng cao, Download phim tong hop phim xes loan luan HD, phim tong hop phim xes loan luan DVD zip, phim tong hop phim xes loan luan vietsub, xem phim tong hop phim xes loan luan lồng tiếng, các bộ phim tong hop phim xes loan luan hay nhất và liên tục cập nhật.
Phim Chiếu Rạp
-
Điệp Viên Tiger - Ek Tha Tiger - 2012
Xem Phim Ek Tha Tiger, Điệp Viên Tiger, Bollywood Tập 1 2 3...
-
Người Đàn Ông Trên Gờ Tường - Man On A Ledgeman On A Ledge - 2012
Người Đàn Ông Trên Gờ Tường - Man On A Ledgeman On A...
-
Kẻ Độc Tài - The Dictator - 2012
Bộ phim là câu chuyện hài hước về sự anh hùng của một nhà độc...
-
Đặc Vụ Catwalk - Runway Cop - 2012
Bộ phim là câu chuyện kể về hành trình lột xác đầy khổ ải của...
-
Truy Lùng Sát Thủ - One In The Chamber - 2012
2 sát thủ dày dạn kinh nghiệm đóng vai trò 2 mặt trong một cuộc...
-
Vũ Điệu Đường Phố 4 - Step Up 4 HD 2012
Vũ Điệu Đường Phố 4, Step Up 4, vu dieu duong pho 4, Phim Vũ...
-
Bẫy Cấp Ba (2012)
bẫy cấp 3 , xem phim bẫy cấp ba, phim bẫy cấp ba tập...
-
Hừng Đông - The Twilight Saga Breaking Dawn 2011
Mở đầu Breaking Dawn, Bella kết hôn Edward, hôn lễ được sắp xếp bởi Alice....
-
Long Môn Phi Giáp - The Flying Swords Of Dragon Gate 2011
Long môn phi giáp" là bộ phim được đầu tư khá kỹ lưỡng, từ dàn...
-
Cá Hổ Piranha - Piranha - 2012
Ca Ho Piranha, Xem Phim Ca Ho Piranha, Phim Ca Ho Piranha, Piranha, Ca...

markdown:
![ ads](http://lh5.googleusercontent.com/-AEaFlCDY7uA/U7fQcotL_0I/AAAAAAAAAhc/4la3Fjn8xhc/s500/girlxinh-01.jpg)
![ ads](http://lh5.googleusercontent.com/-AEaFlCDY7uA/U7fQcotL_0I/AAAAAAAAAhc/4la3Fjn8xhc/s500/girlxinh-01.jpg)
# tong hop phim xes loan luan
Xem phim
**tong hop phim xes loan luan**,
phim **tong hop phim xes loan luan** chất lượng cao,
Download phim **tong hop phim xes loan luan** HD,
phim **tong hop phim xes loan luan** DVD zip,
phim **tong hop phim xes loan luan** vietsub,
xem phim **tong hop phim xes loan luan** lồng tiếng,
các bộ phim **tong hop phim xes loan luan** hay nhất và liên tục cập nhật.
### Phim Chiếu Rạp
-
[Điệp Viên Tiger - Ek Tha Tiger - 2012](http://phim.xinh88.com/phim/diep-vien-tiger-ek-tha-tiger-2012.html)
Xem Phim Ek Tha Tiger, Điệp Viên Tiger, Bollywood Tập 1 2 3...
-
[Người Đàn Ông Trên Gờ Tường - Man On A Ledgeman On A Ledge - 2012](http://phim.xinh88.com/phim/nguoi-dan-ong-tren-go-tuong-man-on-a-ledgeman-on-a-ledge-2012.html)
Người Đàn Ông Trên Gờ Tường - Man On A Ledgeman On A...
-
[Kẻ Độc Tài - The Dictator - 2012](http://phim.xinh88.com/phim/ke-doc-tai-the-dictator-2012.html)
Bộ phim là câu chuyện hài hước về sự anh hùng của một nhà độc...
-
[Đặc Vụ Catwalk - Runway Cop - 2012](http://phim.xinh88.com/phim/dac-vu-catwalk-runway-cop-2012.html)
Bộ phim là câu chuyện kể về hành trình lột xác đầy khổ ải của...
-
[Truy Lùng Sát Thủ - One In The Chamber - 2012](http://phim.xinh88.com/phim/truy-lung-sat-thu-one-in-the-chamber-2012.html)
2 sát thủ dày dạn kinh nghiệm đóng vai trò 2 mặt trong một cuộc...
-
[Vũ Điệu Đường Phố 4 - Step Up 4 HD 2012](http://phim.xinh88.com/phim/vu-dieu-duong-pho-4-step-up-4-hd-2012.html)
Vũ Điệu Đường Phố 4, Step Up 4, vu dieu duong pho 4, Phim Vũ...
-
[Bẫy Cấp Ba (2012)](http://phim.xinh88.com/phim/bay-cap-ba-2012.html)
bẫy cấp 3 , xem phim bẫy cấp ba, phim bẫy cấp ba tập...
-
[Hừng Đông - The Twilight Saga Breaking Dawn 2011](http://phim.xinh88.com/phim/hung-dong-the-twilight-saga-breaking-dawn.html)
Mở đầu Breaking Dawn, Bella kết hôn Edward, hôn lễ được sắp xếp bởi Alice....
-
[Long Môn Phi Giáp - The Flying Swords Of Dragon Gate 2011](http://phim.xinh88.com/phim/long-mon-phi-giap-the-flying-swords-of-dragon-gate.html)
Long môn phi giáp" là bộ phim được đầu tư khá kỹ lưỡng, từ dàn...
-
[Cá Hổ Piranha - Piranha - 2012](http://phim.xinh88.com/phim/ca-ho-piranha-piranha-2012.html)
Ca Ho Piranha, Xem Phim Ca Ho Piranha, Phim Ca Ho Piranha, Piranha, Ca...
### Thông tin điện ảnh
### Tìm kiếm mới nhất
[phim kiem hiep hong kong long tieng](http://phim.xinh88.com/search/phim-kiem-hiep-hong-kong-long-tieng), [phim sez chau a 100](http://phim.xinh88.com/search/phim-sez-chau-a-100), [Phim Set GAI 18 Tuoi](http://phim.xinh88.com/search/phim-set-gai-18-tuoi), [phimxsesdongtinhnam](http://phim.xinh88.com/search/phimxsesdongtinhnam), [phim heo cach lam tinh](http://phim.xinh88.com/search/phim-heo-cach-lam-tinh), [nusinh com](http://phim.xinh88.com/search/nusinh-com), [Nguoi Lon 100](http://phim.xinh88.com/search/nguoi-lon-100), [yhs-default](http://phim.xinh88.com/search/yhs-default), [hinh sex xi](http://phim.xinh88.com/search/hinh-sex-xi), [lon gai 15](http://phim.xinh88.com/search/lon-gai-15), [xem [him ca nha loan luan](http://phim.xinh88.com/search/xem-him-ca-nha-loan-luan), [phim sexy prom dresses viet nam](http://phim.xinh88.com/search/phim-sexy-prom-dresses-viet-nam), [phim sec co phu de nhieu tap](http://phim.xinh88.com/search/phim-sec-co-phu-de-nhieu-tap), [phim cấp 3 diên viên ông hồng](http://phim.xinh88.com/search/phim-cap-3-dien-vien-ong-hong), [phim cho dit nguoi mau khoa than viet nam](http://phim.xinh88.com/search/phim-cho-dit-nguoi-mau-khoa-than-viet-nam), [phim heo cach lam tinh thu dam](http://phim.xinh88.com/search/phim-heo-cach-lam-tinh-thu-dam), [bu lon tre em](http://phim.xinh88.com/search/bu-lon-tre-em), [loan luan me va con](http://phim.xinh88.com/search/loan-luan-me-va-con), [pim xet nguoi mau](http://phim.xinh88.com/search/pim-xet-nguoi-mau), [xemphimphatgiao](http://phim.xinh88.com/search/xemphimphatgiao)
### Từ Khóa
[Anime](http://phim.xinh88.com/tag/anime) [Cartoon](http://phim.xinh88.com/tag/cartoon) [dao dien](http://phim.xinh88.com/tag/dao-dien) [dien anh](http://phim.xinh88.com/tag/dien-anh) [dien vien](http://phim.xinh88.com/tag/dien-vien) [download](http://phim.xinh88.com/tag/download) [Download Phim](http://phim.xinh88.com/tag/download-phim) [film online](http://phim.xinh88.com/tag/film-online) [film truc tuyen](http://phim.xinh88.com/tag/film-truc-tuyen) [free](http://phim.xinh88.com/tag/free) [funny](http://phim.xinh88.com/tag/funny) [hinh anh trong phim](http://phim.xinh88.com/tag/hinh-anh-trong-phim) [hot nhất](http://phim.xinh88.com/tag/hot-nhat) [Hoạt hình](http://phim.xinh88.com/tag/hoat-hinh) [hình sự](http://phim.xinh88.com/tag/hinh-su) [Kiem Hiep](http://phim.xinh88.com/tag/kiem-hiep) [kinh dị](http://phim.xinh88.com/tag/kinh-di) [miễn phí](http://phim.xinh88.com/tag/mien-phi) [nóng bỏng](http://phim.xinh88.com/tag/nong-bong) [phim](http://phim.xinh88.com/tag/phim) [Phim Bo](http://phim.xinh88.com/tag/phim-bo) [phim chat luong cao](http://phim.xinh88.com/tag/phim-chat-luong-cao) [phim hot nhat](http://phim.xinh88.com/tag/phim-hot-nhat) [phim kiem hiep](http://phim.xinh88.com/tag/phim-kiem-hiep) [Phim Le](http://phim.xinh88.com/tag/phim-le) [phim long tieng](http://phim.xinh88.com/tag/phim-long-tieng) [phim ma](http://phim.xinh88.com/tag/phim-ma) [phim my](http://phim.xinh88.com/tag/phim-my) [Phim Online](http://phim.xinh88.com/tag/phim-online) [phim phụ đề](http://phim.xinh88.com/tag/phim-phu-de) [Phim Truc Tuyen](http://phim.xinh88.com/tag/phim-truc-tuyen) [phim truyền hình](http://phim.xinh88.com/tag/phim-truyen-hinh) [phim vietsub](http://phim.xinh88.com/tag/phim-vietsub) [thong tin phim](http://phim.xinh88.com/tag/thong-tin-phim) [top phim](http://phim.xinh88.com/tag/top-phim) [tâm lý](http://phim.xinh88.com/tag/tam-ly) [tìm nhiều nhất](http://phim.xinh88.com/tag/tim-nhieu-nhat) [tình cảm](http://phim.xinh88.com/tag/tinh-cam) [võ thuật](http://phim.xinh88.com/tag/vo-thuat) [xem phim](http://phim.xinh88.com/tag/xem-phim) [xem phim bo](http://phim.xinh88.com/tag/xem-phim-bo) [xem phim le](http://phim.xinh88.com/tag/xem-phim-le) [Xem phim nhanh](http://phim.xinh88.com/tag/xem-phim-nhanh) [Xem Phim Online](http://phim.xinh88.com/tag/xem-phim-online) [xem phim trực tuyến](http://phim.xinh88.com/tag/xem-phim-truc-tuyen)


text:
Skin © 2013 edit by phimhdd.com .Powered By ATMovie . All Rights Reserved.
Link Exchange : | Tổng hợp clip bà tưng | Phim hành động 2013 | dj vũ trường | đăng ký website miễn phí | Phim Online | Xem Phim | phim kinh dị |Agola | sitemap | robots
Tất cả các video trên website phimhdd.com đều được sưu tầm và chia sẽ trên các dịch vụ đăng tải video trực tuyến, chúng tôi không có bất cứ liên quan và trách nhiệm gì đến tác giả và nội dung trên Google +
Disclaimer: PHIMHDD.COM is not responsible for any content linked to or referred to in this site. None of the video files are hosted on our servers; they are indexed and embedded in a fashion similar to Google and other popular search engines. All clips are collected from Files Hosting Sites, Video Hosting Sites and many others respected providers. PHIMHDD.COM is not liable for copyright by any country. If the content is in question of copyright violations, please contact the provider directly
Xem Phim Gái Già Xuất Giá Vtv 2013 Trung Quốc 2013
- Status:
- Full
- Đạo diễn:
- Đang cập nhật,
- Diễn viên:
- Đang cập nhật,
- Thể Loại:
- Tình Cảm,
- Sản xuất:
- Đang cập nhật,
- Quốc gia:
- Trung Quốc,
- Thời lượng:
- 40 Tập
- Lượt xem:
- 5496
Năm phát hành: 2013
Có: Bạn Đang Xem Phim Này
Website Phimhdd.com Giới Thiệu: Phim Gái Già Xuất Giá VTV 2013 Trung Quốc

markdown:
Skin © 2013 edit by phimhdd.com .Powered By ATMovie . All Rights Reserved.
Link Exchange : |
[
| Tổng hợp clip bà tưng](http://phimhdd.com/phim/tong-hop-clip-ba-tung-hd/m7640.html) [|](http://phimhdd.com/the-loai-phim-hanh-dong_1/page-1.html) **Phim hành động 2013** [dj vũ trường](http://djvutruong.com)| [đăng ký website miễn phí](http://muasamcangay.com)| [Phim Online](http://taiphimonline.com)| [Xem Phim](http://phim.kenh74.com)| [phim kinh dị](http://bomtan.org/the-loai/kinh-di.html)| [Agola](http://agola.vn)| [sitemap](http://phimhdd.com/sitemap.xml)| [robots](http://phimhdd.com/robots.txt)
Tất cả các video trên website phimhdd.com đều được sưu tầm và chia sẽ trên các dịch vụ đăng tải video trực tuyến, chúng tôi không có bất cứ liên quan và trách nhiệm gì đến tác giả và nội dung trên
[Google +](https://plus.google.com/105966964631898764012?rel=author)
Disclaimer: PHIMHDD.COM is not responsible for any content linked to or referred to in this site. None of the video files are hosted on our servers; they are indexed and embedded in a fashion similar to Google and other popular search engines. All clips are collected from Files Hosting Sites, Video Hosting Sites and many others respected providers. PHIMHDD.COM is not liable for copyright by any country. If the content is in question of copyright violations, please contact the provider directly


text:
Thứ sáu, 31 Tháng 8 2012 20:31
News -
Tin cần biết
QD_UBND_DTHT.doc
TT_12_sua_doi_bo_sung_quy_che_truong_chuyen_2014_1.pdf
Quy_che_tuyen_sinh_ban_hanh_kem_TT_11.doc
TT_ban_hanh_qche_thi_TNTHPT_hop_nhat.doc
QD1090.doc
dọn nhà trọn gói,vận tải,web gis, phần mềm gis,so tnmt quảng nam

Server: Apache/2.2.22 (CentOS)

Set-Cookie: jv_news_ii_tpl=jv_news_ii; expires=Thu, 13-Aug-2015 16:55:43 GMT; path=/

P3P: CP="NOI ADM DEV PSAi COM NAV OUR OTRo STP IND DEM"

Cache-Control: post-check=0, pre-check=0


text:
Tin tức sự kiện
-
Samsung Galaxy S5 vs LG G3 bạn sẽ chọn sản phẩm nào?
-
Samsung Galaxy Note 4 một trong những điện thoại thông minh hấp dẫn nhất năm 2014.
-
HTC One M8 đã có thêm phiên bản chạy Windows Phone 8.1.
-
Apple iPad Mini giảm giá sốc lên tới 100$.
-
Lenovo Vibe Z2 Pro bản nâng cấp khủng của siêu phẩm Lenovo Vibe Z.
HTC One M8 vs LG G3 thiết bị nào đẳng cấp hơn?- Đăng bởi: Nguyễn An
- Trang:

markdown:
### Tin tức sự kiện
-
[Samsung Galaxy S5 vs LG G3 bạn sẽ chọn sản phẩm nào?](http://sieuthismartphone.com/detail/news/samsung-galaxy-s5-vs-lg-g3-ban-se-chon-san-pham-nao-id6050)
-
[Samsung Galaxy Note 4 một trong những điện thoại thông minh hấp dẫn nhất năm 2014.](http://sieuthismartphone.com/detail/news/samsung-galaxy-note-4-mot-trong-nhung-dien-thoai-thong-minh-hap-dan-nhat-nam-2014-id6049)
-
[HTC One M8 đã có thêm phiên bản chạy Windows Phone 8.1.](http://sieuthismartphone.com/detail/news/htc-one-m8-da-co-them-phien-ban-chay-windows-phone-81-id6048)
-
[Apple iPad Mini giảm giá sốc lên tới 100$.](http://sieuthismartphone.com/detail/news/apple-ipad-mini-giam-gia-soc-len-toi-100-id6047)
-
[Lenovo Vibe Z2 Pro bản nâng cấp khủng của siêu phẩm Lenovo Vibe Z.](http://sieuthismartphone.com/detail/news/lenovo-vibe-z2-pro-ban-nang-cap-khung-cua-sieu-pham-lenovo-vibe-z-id6046)
- Đăng bởi: Nguyễn An
[HTC One M8 vs LG G3 thiết bị nào đẳng cấp hơn?](http://sieuthismartphone.com/detail/news/htc-one-m8-vs-lg-g3-thiet-bi-nao-dang-cap-hon-id6051)
-
**Trang:**

Server: Apache/2.2.3 (CentOS)

Vary: Accept-Encoding