text:
THS. VIÊN THẾ GIANG
Trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng vào nền kinh tế thế giới hiện nay, doanh nghiệp muốn tồn tại, đứng vững và tạo lập niềm tin đối với người tiêu dùng thì thương hiệu được coi là yếu tố đóng vai trò trung tâm trong việc giành, giữ và vươn lên trên thị trường ngày càng cạnh tranh sôi động. Các ngân hàng thương mại (NHTM) Việt Nam cũng đang có những chuyển mình nhằm nâng cao vị trí của mình trước những đối thủ cạnh tranh ngày càng mạnh. Hoạt động xây dựng và phát triển thương hiệu của các NHTM Việt Nam cũng đã được quan tâm thích đáng, song cũng còn nhiều vấn đề cần được quan tâm giải quyết thấu đáo, trong đó có việc nhìn nhận những yếu tố ảnh hưởng đến việc phát triển thương hiệu của các NHTM Việt Nam.
1. Các yếu tố kinh tế – xã hội
1.1. Quan điểm của Đảng và Nhà nước về xây dựng và phát triển thị trường ngân hàng
Vấn đề xây dựng, vận hành thị trường ngân hàng phát triển an toàn lành mạnh luôn được Đảng và Nhà nước ta quan tâm nhằm tạo lập cơ chế, chính sách, pháp luật phù hợp, tạo điều kiện thuận lợi cho các NHTM hoạt động kinh doanh để tạo lập vị thế của mình trên thị trường. Báo cáo của Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá IX về phương hướng, nhiệm vụ kinh tế xã hội 5 năm (2006-2010) xác định định hướng chính sách tiền tệ và tín dụng là: “…phát triển hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam đa dạng về sở hữu và loại hình tổ chức, áp dụng đầy đủ các thiết chế và chuẩn mức quốc tế về quản trị ngân hàng. Đẩy nhanh tiến độ cổ phần hoá các ngân hàng thương mại nhà nước. Nâng cao chất lượng tín dụng, khả năng sinh lời, xử lý nhanh nợ đọng, giảm tỷ lệ nợ xấu xuống mức an toàn; tăng vốn tự có của các ngân hàng thương mại đạt chuẩn mực quốc tế. Tạo điều kiện thuận lợi cho dân cư và doanh nghiệp tiếp cận với các sản phẩm và tiện ích ngân hàng” và “… Thực hiện mở cửa thị trường dịch vụ ngân hàng theo lộ trình hội nhập quốc tế, bảo đảm quyền kinh doanh của các ngân hàng và tổ chức tài chính nước ngoài trong lĩnh vực ngân hàng phù hợp với các cam kết quốc tế của nước ta.
Hình thành môi trường pháp luật về tiền tệ, tín dụng minh bạch và công khai. Loại bỏ các hình thức bảo hộ, bao cấp, ưu đãi và phân biệt đối xử giữa các tổ chức tín dụng. Nâng cao hiệu lực thi hành pháp luật và ngăn chặn việc hình sự hoá các quan hệ dân sự, kinh tế trong lĩnh vực ngân hàng”.
Trong đề án phát triển ngành Ngân hàng Việt Nam đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020 được ban hành kèm theo Quyết định số 112/2006/QĐ-TTg ngày 24/05/2006 của Thủ tướng Chính phủ đã xác định mục tiêu phát triển các tổ chức tín dụng (TCTD) đến năm 2010 và định hướng chiến lược đến năm 2020: Cải cách căn bản, triệt để và phát triển toàn diện hệ thống các TCTD theo hướng hiện đại, hoạt động đa năng để đạt trình độ phát triển trung bình tiên tiến trong khu vực ASEAN với cấu trúc đa dạng về sở hữu, về loại hình TCTD, có quy mô hoạt động lớn hơn, tài chính lành mạnh, đồng thời, tạo nền tảng đến sau năm 2010 xây dựng được hệ thống các TCTD hiện đại, đạt trình độ tiên tiến trong khu vực châu Á, đáp ứng đầy đủ các chuẩn mực quốc tế về hoạt động ngân hàng, có khả năng cạnh tranh với các ngân hàng trong khu vực và trên thế giới. Bảo đảm các TCTD, kể cả các TCTD nhà nước hoạt động kinh doanh theo nguyên tắc thị trường và vì mục tiêu chủ yếu là lợi nhuận. Phát triển hệ thống TCTD hoạt động an toàn và hiệu quả vững chắc dựa trên cơ sở công nghệ và trình độ quản lý tiên tiến, áp dụng thông lệ, chuẩn mực quốc tế về hoạt động ngân hàng thương mại. Phát triển các TCTD phi ngân hàng để góp phần phát triển hệ thống tài chính đa dạng và cân bằng hơn. Phát triển và đa dạng hóa các sản phẩm, dịch vụ ngân hàng, đặc biệt là huy động vốn, cấp tín dụng, thanh toán với chất lượng cao và mạng lưới phân phối phát triển hợp lý nhằm cung ứng đầy đủ, kịp thời, thuận tiện các dịch vụ, tiện ích ngân hàng cho nền kinh tế trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Hình thành thị trường dịch vụ ngân hàng, đặc biệt là thị trường tín dụng cạnh tranh lành mạnh, bình đẳng giữa các loại hình TCTD, tạo cơ hội cho mọi tổ chức, cá nhân có nhu cầu hợp pháp, đủ khả năng và điều kiện được tiếp cận một cách thuận lợi các dịch vụ ngân hàng. Ngăn chặn và hạn chế mọi tiêu cực trong hoạt động tín dụng.
Những định hướng này, một mặt, giải quyết về cơ bản các cơ chế, chính sách, tạo động lực cho các NHTM phát triển toàn diện theo hướng nâng cao năng lực cạnh tranh của từng NHTM. Từ đây, các NHTM được chủ động tối đa trong hoạt động. Đồng nghĩa với việc tự do hoạt động thì mức độ cạnh tranh trên thị trường cũng ngày càng gay gắt hơn, để thành công trong cuộc cạnh tranh này, các NHTM phải ngay lập tức xây dựng và thực hiện chiến lược phát triển thương hiệu của mình. Như vậy, có thể coi, các quan điểm của Đảng và Nhà nước về phát triển thị trường ngân hàng nước ta là những quan điểm định hướng chiến lược, là nền tảng cho việc xây dựng và phát triển thương hiệu của các NHTM hiện nay.
1.2. Những tác động của tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế và thực thi các cam kết khi gia nhập tổ chức thương mại thế giới đối với lĩnh vực ngân hàng
Trong quá trình đàm phán gia nhập WTO, các cam kết trong lĩnh vực tài chính ngân hàng được xác định là khó khăn và nhạy cảm nhất. Bởi lẽ, những cam kết này có tác động trực tiếp đến an ninh kinh tế của đất nước. Cùng với tiến trình đàm phán của Nhà nước, các NHTM cũng đã chủ động trong việc giành và giữ thị trường hiện có của mình, đồng thời “nhìn nhận lại mình”, nhất là nhận diện những thách thức khi thị trường ngân hàng mở cửa. Không những thế, việc áp dụng các quy định về an toàn vốn, dịch vụ ngân hàng được phép cung cấp… cũng như các tiêu chuẩn, chuẩn mực quốc tế trong hoạt động còn khá khiêm tốn.
Theo cam kết khi gia nhập WTO, kể từ ngày 01/04/2009, các TCTD nước ngoài được thành lập ngân hàng 100% vốn nước ngoài tại Việt Nam với các ràng buộc về vốn. Đây sẽ là sức ép rất lớn đối với các NHTM trong nước. Cho đến thời điểm hiện nay, cả nước có 4 NHTM nhà nước, 6 ngân hàng liên doanh, 37 NHTM cổ phần, 44 chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam; 14 công ty tài chính; 13 công ty cho thuê tài chính; 998 quỹ tín dụng nhân dân cơ sở. Riêng trong năm 2008, Ngân hàng Nhà nước đã cấp phép thành lập mới 05 ngân hàng 100% vốn nước ngoài tại Việt Nam, 03 NHTM cổ phần là NHTM cổ phần Tiên Phong, NHTM cổ phần Liên Việt và NHTM cổ phần Bảo Việt. Như vậy, với một thị trường tài chính còn non trẻ chưa có kinh nghiệm thích ứng, xử lý với những biến động của kinh tế thị trường chưa có nhiều nhưng lại có quá nhiều chủ thể cung ứng dịch vụ ngân hàng thì việc bảo đảm cho các NHTM trong nước có vị trí xứng đáng trên thị trường quả là công việc khó khăn, nhất là tiềm lực tài chính và kinh nghiệm kinh doanh. Thời gian qua, các NHTM trong nước cũng đã tập trung mọi nguồn lực để nâng cao năng lực tài chính và mở rộng quy mô. Đây là những bước chuyển biến rất lớn và làm thay đổi cơ bản tương quan lực lượng trên thị trường.
Thực thi các cam kết quốc tế, các NHTM trong nước buộc phải thay đổi cho phù hợp với việc thực thi các cam kết quốc tế, nhất là sự hiện diện của các NHTM nước ngoài tại Việt Nam. Để làm được điều này, các NHTM trong nước cần có những bước đi thích hợp để tạo lập niềm tin của khách hàng đối với các dịch vụ do ngân hàng mình cung cấp, trở thành địa chỉ tin cậy cho các hoạt động thanh toán cũng như các dịch vụ ngân hàng hiện đại khác.
1.3. Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa của Việt Nam đang trong giai đoạn chuyển đổi, nhiều thiết chế của thị trường mới đang trong quá trình vận hành và hoàn thiện, trong đó có thị trường ngân hàng. Điều này có tác động to lớn đến việc xây dựng và quảng bá thương hiệu của các doanh nghiệp trên thị trường nói chung và các NHTM nói riêng.
Theo điều tra của Dự án hỗ trợ doanh nghiệp về năng lực xây dựng và quảng bá thương hiệu, với mẫu 500 doanh nghiệp trên toàn quốc thì có đến 20% doanh nghiệp không hề đầu tư cho việc xây dựng thương hiệu, trên 70% doanh nghiệp có đầu tư thương hiệu nhưng chỉ ở mức đầu tư dưới 5%. Theo một khảo sát mới đây của Bộ Thương mại (nay là Bộ Công thương), có tới 95% trong số hơn 100 doanh nghiệp được hỏi trả lời rằng cần thiết phải xây dựng và phát triển thương hiệu. Hầu hết các doanh nghiệp đều cho rằng, thương hiệu đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển kinh doanh, là tài sản vô hình có giá trị lớn nhất của doanh nghiệp… Tuy nhiên, mới chỉ có 20% doanh nghiệp hiểu được rằng xây dựng thương hiệu cần bắt đầu từ đâu, số còn lại đều rất lúng túng khi đưa ra một kế hoạch phát triển thương hiệu. Thậm chí, có doanh nghiệp cho rằng xây dựng thương hiệu chỉ đơn thuần là đăng ký một cái tên và làm logo.
Hơn 70% trong số các doanh nghiệp nhỏ và vừa của chúng ta chưa đăng ký bảo hộ Logo, nhãn hiệu hàng hoá của mình tại Cục Sở hữu trí tuệ. Trong số này, không kể những doanh nghiệp chưa biết đến Luật Sở hữu trí tuệ thì hầu hết các doanh nghiệp còn lại không quan tâm tới việc bảo hộ thương hiệu của mình, một số thì e ngại đối với các thủ tục đăng ký. Đối với những doanh nghiệp đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu hàng hoá thì cũng chỉ lưu giữ văn bằng này như một biện pháp phòng thủ từ xa đối với các vi phạm mà không có những hành động tiếp theo nhằm phát triển thương hiệu của mình. Thậm chí, nhiều doanh nghiệp còn quên không xin gia hạn khi Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu hàng hoá hết hiệu lực và hậu quả là họ đã tự từ bỏ quyền sở hữu nhãn hiệu của mình mà không hay biết. Điều này có thể được giải thích bởi lý do hầu hết chủ các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam hiện nay vẫn chung thuỷ với tư duy kinh doanh là chỉ cần phát triển doanh nghiệp theo hướng tạo ra nhiều lợi nhuận. Đây là điểm yếu của của các doanh nghiệp hiện nay, nó bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân, nhưng trước hết do hạn chế về tiềm lực tài chính vì trên 90% các doanh nghiệp Việt Nam là doanh nghiệp nhỏ và vừa hoạt động chủ yếu dựa vào nguồn vốn vay. Vì vậy, họ rất ngại tốn kém chi phí khi phải bỏ ra số tiền không phải là nhỏ và còn gặp nhiều khó khăn trong việc đăng ký bảo hộ thương hiệu, đặc biệt là ở thị trường nước ngoài. Hơn nữa, các doanh nghiệp Việt Nam còn yếu về nhận thức luật pháp, phong cách kinh doanh mang đậm nét của một quốc gia nông nghiệp. Thêm vào đó, trong thực tiễn hoạt động, các NHTM nhà nước vẫn phải thực hiện việc cho vay theo chỉ định của Chính phủ. Đây là yếu tố có tác động rất lớn đến việc tập trung mọi nguồn lực vào việc xây dựng và phát triển thương hiệu của các NHTM.
1.4. Nhận thức của dân chúng
Thương hiệu giúp doanh nghiệp duy trì lượng khách hàng truyền thống, đồng thời, thu hút thêm các khách hàng mới, các khách hàng tiềm năng. Thực tế cho thấy, người tiêu dùng thường bị lôi kéo, chinh phục bởi những hàng hoá có thương hiệu nổi tiếng, ưa chuộng và ổn định. Những doanh nghiệp có thương hiệu nổi tiếng lâu đời sẽ tạo ra và củng cố được lòng trung thành của một lượng lớn khách hàng truyền thống, đồng thời doanh nghiệp có cơ hội thu hút thêm những khách hàng hiện thời chưa sử dụng sản phẩm của doanh nghiệp, thậm chí cả những khách hàng của các doanh nghiệp là đối thủ cạnh tranh.
Trước đây, các NHTM nhà nước là chủ thể cung ứng dịch vụ ngân hàng chủ yếu nên vị trí, vai trò và mạng lưới của các NHTM nhà nước là rất lớn. Đây là ưu thế nổi trội của các NHTM nhà nước trong xây dựng thương hiệu, song lại là thách thức đối với các NHTM cổ phần và các NHTM nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam. Bên cạnh đó, quan niệm gửi tiền hoặc đi vay tại các NHTM nhà nước vẫn an toàn hơn, do vậy, lượng khách hàng tiềm năng của các NHTM nhà nước vẫn rất lớn.
Tuy nhiên, theo một cuộc điều tra của tổ chức phát triển Liên hợp quốc (UNDP) năm 2005 tổng kết: 45% khách hàng được hỏi, kể cả doanh nghiệp và cá nhân đều trả lời sẽ chuyển sang vay vốn ngân hàng nước ngoài chứ không vay vốn của các ngân hàng trong nước; 50% người được hỏi sẽ lựa chọn dịch vụ ngân hàng nước ngoài thay thế; 50% còn lại lựa chọn ngân hàng nước ngoài để gửi tiền, đặc biệt là ngoại tệ. Sự phát triển ngày càng cao nhu cầu của khách hàng trong nước đòi hỏi các NHTM trong nước không ngừng cải thiện chất lượng dịch vụ ngân hàng cung ứng để lấy lại hình ảnh, vị trí và vai trò của mình đối với khách hàng. Một trong những bí quyết thành công trong việc xây dựng và phát triển thương hiệu là duy trì được lượng khách hàng thường xuyên, trung thành với sản phẩm, dịch vụ do doanh nghiệp mình cung ứng, chính vì vậy, sự thay đổi và giảm thị phần của các NHTM trong nước cũng là vấn đề cần được quan tâm trong quá trình xây dựng và phát triển thương hiệu hiện nay.
2. Các yếu tố bên trong ngân hàng thương mại
2.1. Các NHTM đang trong quá trình cơ cấu lại toàn diện nhất là tăng cường năng lực thể chế (cơ cấu lại tổ chức và hoạt động), tăng cường năng lực tài chính (cơ cấu lại tài chính) và đổi mới căn bản cơ chế quản lý đối với các NHTMNN và các TCTD khác như sắp xếp lại tổ chức bộ máy của các NHTM từ trung ương đến chi nhánh, đổi mới tổ chức bộ máy quản lý, kinh doanh ở hội sở chính phù hợp với thông lệ quốc tế.
Phân biệt rõ ràng chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của hội đồng quản trị và ban điều hành. Bộ phận giúp việc Hội đồng quản trị ít nhất gồm có Ban Kiểm soát/Kiểm toán, Hội đồng/Ủy ban quản lý rủi ro. Mở rộng quan hệ đại lý, hợp tác kinh doanh, phát triển sản phẩm, ứng dụng và chuyển giao công nghệ với các tổ chức tài chính nước ngoài. Xúc tiến hiện diện thương mại của các NHTM Việt Nam tại các thị trường tài chính khu vực và quốc tế. Tăng vốn tự có của các NHTM bằng lợi nhuận để lại; phát hành cổ phiếu, trái phiếu; sáp nhập; hợp nhất; mua lại. Kiên quyết xử lý các NHTM cổ phần yếu kém và có khả năng gây rủi ro lớn cho hệ thống ngân hàng, bao gồm cả các biện pháp giải thể, phá sản các NHTM cổ phần theo quy định pháp luật, song đảm bảo không gây tác động lớn về mặt kinh tế – xã hội. Tạo điều kiện cho các NHTM mua, bán, hợp nhất, sáp nhập để tăng khả năng cạnh tranh và quy mô hoạt động. Bảo đảm duy trì mức vốn tự có của các NHTM phù hợp với quy mô tài sản có trên cơ sở thực hiện tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu 8% trong trung hạn và 10% trong dài hạn. Xoá bỏ cơ chế đại diện chủ sở hữu của NHNN đối với các NHTM nhà nước. NHNN đóng vai trò chủ yếu trong việc tạo lập môi trường thuận lợi cho hoạt động tiền tệ, ngân hàng thông qua việc ban hành các quy định, chính sách, điều tiết thị trường tiền tệ và tổ chức thực hiện giám sát an toàn cũng như việc chấp hành các quy định pháp luật trong hoạt động tiền tệ, ngân hàng… Kết quả của quá trình tái cơ cấu hệ thống các NHTM là cơ sự thay đổi trong phạm vi hoạt động, kỹ năng quản trị, điều hành các NHTM trong tình hình mới. Những bước cải cách đó đã góp phần quan trọng vào việc tạo lập vị trí của từng NHTM trên thị trường. Và như vậy, NHTM nào có cơ cấu tổ chức hợp lý, tinh gọn thì hoạt động càng hiệu quả hơn.
2.2. Nhận thức về vị trí, vai trò của thương hiệu trong hoạt động kinh doanh ngân hàng
Có thể khẳng định hậu quả lâu dài của cơ chế kế hoạch tập trung bao cấp trong lĩnh vực ngân hàng còn in đậm trong tư duy thường nhật của hầu hết NHTM và khách hàng. Các NHTM nhà nước thường phải thực hiện tín dụng chính sách theo yêu cầu của Chính phủ, các NHTM nhà nước thường xuyên được nhà nước cấp bổ sung thêm vốn, việc tiếp cận vốn vay của khách hàng, doanh nghiệp như là “ban phát các nguồn lực” nên nặng về cơ chế xin cho, ngay cả thời điểm kích cầu kinh tế hiện nay chúng ta cũng thấy không ít những lời phàn nàn khó tiếp cận vốn ngân hàng của các doanh nghiệp trên các phương tiện thông tin đại chúng… thì việc nhận thức về vị trí, vai trò của thương hiệu trong hoạt động kinh doanh ngân hàng chưa được các NHTM trong nước quan tâm thích đáng cũng là điều dễ hiểu.
Chính việc chưa nhận thức đầy đủ về thương hiệu và vai trò thương hiệu đã dẫn đến khó khăn trong việc xây dựng, giữ gìn uy tín và hình ảnh thương hiệu cũng như phát triển thương hiệu, thiếu chiến lược, thiếu sự đầu tư chuyên sâu cũng như thiếu tính chuyên nghiệp trong công tác marketing nói chung và xây dựng uy tín thương hiệu nói riêng. Rất ít NHTM quan tâm nhận ra các đặc điểm tiêu dùng, nhu cầu, thị hiếu… của đối tượng khách hàng mục tiêu, do đó không có định hướng rõ ràng cho việc phát triển danh mục sản phẩm dịch vụ ngân hàng và xây dựng thương hiệu nhằm tìm chỗ đứng cho thương hiệu của mình trên thị trường, chẳng hạn như việc mở tài khoản ATM, thủ tục vay vốn rườm rà gây khó khăn cho khách hàng, nhất là các doanh nghiệp… Do vậy, hơn lúc nào hết, các NHTM cần có nhận thức đúng và đầy đủ về thương hiệu trong toàn thể cán bộ lãnh đạo và nhân viên trong doanh nghiệp để có thể đề ra và thực thi được một chiến lược thương hiệu trên các mặt: xây dựng, bảo vệ, quảng bá và phát triển thương hiệu.
Thực tế đã chứng minh là, với một thương hiệu mạnh, người tiêu dùng sẽ có niềm tin với sản phẩm của doanh nghiệp, sẽ yên tâm và tự hào khi sử dụng sản phẩm, trung thành với sản phẩm và vì vậy tính ổn định về lượng khách hàng hiện tại là rất cao. Hơn nữa, thương hiệu mạnh cũng có sức hút rất lớn với thị trường mới, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong việc mở rộng thị trường và thu hút khách hàng tiềm năng, thậm chí còn thu hút cả khách hàng của các doanh nghiệp là đối thủ cạnh tranh. Điều này đặc biệt có lợi cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa, thương hiệu giúp các doanh nghiệp này giải được bài toán khó khăn về thâm nhập, chiếm lĩnh và mở rộng thị trường.
2.3. Chiến lược phát triển sản phẩm dịch vụ ngân hàng
Sản phẩm dịch vụ của doanh nghiệp là yếu tố quyết định đến tên tuổi và dấu ấn của các thương hiệu hàng hoá sản phẩm cần phải được tồn tại và chiếm một vị trí trong tiềm thức người tiêu dùng. Để được người tiêu dùng chấp nhận, trước hết sản phẩm phải đem lại cho đối tượng người tiêu dùng cảm giác là “thật” và “đáng tin cậy”. Người nào hiểu rõ nhu cầu của nhóm đối tượng khách hàng của mình và có những sản phẩm hàng hoá, dịch vụ phù hợp tương ứng thì sẽ nhanh chóng thu hút và tạo ra được sự tin cậy từ phía khách hàng. Thương hiệu là hình ảnh của sản phẩm và chất lượng của hình ảnh này chính là phụ thuộc vào chất lượng sản phẩm của doanh nghiệp. Doanh nghiệp phải xây dựng được uy tín và hình ảnh thương hiệu bằng cách không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ chăm sóc khách hàng, xây dựng mạng lưới phân phối, đưa thương hiệu đến với người tiêu dùng, đảm bảo sự gần gũi giữa thương hiệu và khách hàng.
Một trong những tác động trực tiếp của hội nhập kinh tế quốc tế đối với các NHTM trong nước đó chính là quan niệm về dịch vụ ngân hàng. Theo quy định của Luật các TCTD 1997 (sửa đổi 2004), hoạt động ngân hàng được hiểu là hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng với nội dung thường xuyên là nhận tiền gửi, sử dụng số tiền này để cấp tín dụng và cung ứng các dịch vụ thanh toán. Trong khi đó, các cam kết quốc tế về những sản phẩm, dịch vụ ngân hàng bao gồm:
a) Nhận tiền gửi và các khoản phải trả khác từ công chúng;
b) Cho vay dưới tất cả các hình thức, bao gồm tín dụng tiêu dùng, tín dụng cầm cố thế chấp, bao thanh toán và tài trợ giao dịch thương mại;
c) Thuê mua tài chính;
d) Mọi dịch vụ thanh toán và chuyển tiền, bao gồm thẻ tín dụng, thẻ thanh toán và thẻ nợ, séc du lịch và hối phiếu ngân hàng;
e) Bảo lãnh cam kết;
f) Kinh doanh trên tài khoản của mình hoặc của khách hàng tại sở giao dịch, trên thị trường giao dịch thoả thuận hoặc bằng cách khác như dưới đây:
- Công cụ thị trường tiền tệ (bao gồm séc, hối phiếu, chứng chỉ tiền gửi);
- Ngoại hối;
- Các công cụ tỷ giá và lãi suất, bao gồm các sảm phẩm như hợp đồng hoán đổi, hợp đồng kỳ hạn;
- Vàng nén.
h) Môi giới tiền tệ;
i) Quản lý tài sản, như quản lý tiền mặt hoặc danh mục đầu tư, mọi hình thức quản lý đầu tư tập thể, quản lý quỹ hưu trí, các dịch vụ lưu ký và tín thác;
j) Các dịch vụ thanh toán bù trừ tài sản tài chính, bao gồm chứng khoán, các sản phẩm phái sinh và các công cụ chuyển nhượng khác;
k) Cung cấp và chuyển giao thông tin tài chính và xử lý dữ liệu tài chính và phần mềm liên quan của các nhà cung cấp dịch vụ tài chính khác
l) Các dịch vụ tư vấn, trung gian môi giới và các dịch vụ tài chính phụ trợ khác đối với tất cả các hoạt động được nêu từ (a) đến (k), kể cả tham chiếu và phân tích tín dụng, nghiên cứu và tư vấn đầu tư và danh mục đầu tư, tư vấn về mua lại và về tái cơ cấu và chiến lược doanh nghiệp.
Đây thật sự là thách thức không nhỏ cho các NHTM trong nước, vì hoạt động của các NHTM trong nước vẫn chỉ xoay quanh các dịch vụ truyền thống còn các dịch vụ ngân hàng hiện đại thì rất ít ngân hàng có thể thực hiện. Điều này có tác động mạnh mẽ đến việc xây dựng sản phẩm dịch vụ ngân hàng cung ứng ra thị trường, bởi lẽ, dịch vụ ngân hàng là cơ sở của thương hiệu của các NHTM. Vấn đề cốt lõi trong việc giữ gìn và phát triển thương hiệu bền vững là phải kết hợp hoàn hảo giữa chiến lược thương hiệu với chiến lược xây dựng và thực thi sản phẩm dịch vụ ngân hàng. Do vậy, các NHTM cần nhìn nhận tiềm lực thực tế của ngân hàng mình để xác định danh mục các sản phẩm dịch vụ ngân hàng sẽ cung ứng ra thị trường.
2.4. Chất lượng nguồn nhân lực của ngân hàng
Thời gian qua, ngân hàng là lĩnh vực có những thay đổi nhanh và dễ thấy nhất. Hàng loạt chi nhánh, phòng giao dịch ngân hàng được mở ra, hình thức bên ngoài được chỉnh trang, ngân hàng đua nhau xuất hiện trên truyền hình, trang bị công nghệ hiện đại… Nhiều việc được làm để người dân thấy ngân hàng trong nước ngày càng chuyên nghiệp hơn. Song trong thực tiễn hoạt động, cũng còn không ít những “hạt sạn” làm ảnh hưởng đến uy tín, hình ảnh của ngân hàng đối với khách hàng, như tình trạng đón khách “xộc xệch”, nhân viên ngân hàng nói chuyện trời đất với nhau, hoặc đi lại mệt mỏi, hỏi giật giọng khách hàng khô khan, hay nhân viên một vài ngân hàng trong nước dường như có chung thói quen rất lạ: đó là sau vài câu thăm dò xem nhu cầu giao dịch khách thế nào là thay đổi thái độ. Một người khách sau khi trình bày nhu cầu muốn vay 250 triệu đồng để xây nhà, nhân viên ngân hàng (trước đó tưởng khách vay ít nhất là 500 triệu đồng), đã nhỏ giọng: “Em nói thật, cho vay xây nhà mà vay nhỏ quá, thường ngân hàng khó giải quyết lắm”. Họ còn một “bệnh” nữa là “khinh thường” những người khách… nhỏ tuổi, ăn mặc vẻ lam lũ. Nữ nhân viên thì có cái nhìn dò xét, đánh giá bề ngoài, nam nhân viên thì không có được sự kính trọng khách hàng tối thiểu. Có những trường hợp sau khi tư vấn cho một khách hàng ăn mặc giản dị với nhu cầu vốn vay dưới 200 triệu đồng, nhân viên ngân hàng đứng lên đi thẳng không chào tạm biệt được khách hàng một câu. Người khách đứng ngơ ngẩn, không hiểu sao mình lại bị đối xử tại một ngân hàng hàng đầu như vậy.
Trong khi đó, tại các ngân hàng nước ngoài thì họ ngồi làm việc chỉn chu, không liếc mắt cười cợt, không nói chuyện riêng. Đi lại trong ngân hàng, nếu gặp người khách nào họ sẽ dừng lại hỏi thăm với mong muốn giúp khách hàng nhanh việc nhất. Trong những lúc bận rộn và cần người nhất, người bảo vệ tại một ngân hàng nước ngoài có thể hướng dẫn những giao dịch đơn giản nhất. Sau khi xong việc thì ra đứng ngoài đón khách.
Rõ ràng việc tìm kiếm và gây dựng đội ngũ nhân viên vững chuyên môn và tận tụy với khách hàng vẫn đang là bài toán khó đối với các NHTM trong nước. Do vậy, các NHTM cần có nhận thức đúng về thương hiệu trong toàn thể đội ngũ cán bộ, công nhân viên thông qua công tác tuyên truyền, giáo dục trong toàn hệ thống nhằm tạo ra ý thức thường trực của mọi người về hình ảnh, uy tín của ngân hàng nhất là các dịch vụ do ngân hàng cung cấp.
Bên cạnh đó, các NHTM cần đào tạo đội ngũ chuyên gia về xây dựng thương hiệu, giỏi về kinh doanh, hiểu biết về dịch vụ ngân hàng, có khả năng nắm bắt, dự báo xu hướng phát triển của dịch vụ ngân hàng trong tương lai cũng như coi trọng việc trang bị kiến thức về sở hữu trí tuệ. Trong phạm vi tiềm lực của từng NHTM, cần có một bộ phận chuyên về thương hiệu để giúp cho lãnh đạo triển khai và giám sát các hoạt động xây dựng và phát triển thương hiệu theo hướng từng nhân viên ngân hàng trở thành một đại sứ cho thương hiệu của mình. Để làm được điều này người lãnh đạo từng ngân hàng phải biết triển khai nhiều buổi chia sẻ tầm nhìn cho nhân viên; tổ chức huấn luyện về thương hiệu cho tất cả mọi người trong ngân hàng, từng nhân viên phải có ý thức được rằng mỗi một ứng xử thiếu khéo léo có thể làm tổn thương đến thương hiệu… Đây chính là nhân tố cốt yếu bảo đảm cho việc duy trì sự lớn mạnh của thương hiệu ngân hàng.
Như vậy, thương hiệu là một sự ghi nhớ liên quan đến uy tín của một công ty, có giá trị gia tăng tạo thành bởi sự tổng hợp của nhiều yếu tố cho ký ức khách hàng như tên công ty, biểu tượng (logo), hình tượng (icon), khẩu hiệu (slogan), mô hình kinh doanh, tên sản phẩm, nhãn hiệu, đặc tính của sản phẩm, các quảng cáo, các chương trình khuyến mãi, chuyện người khác kể về công ty… gây ấn tượng đối với người tiêu dùng và được người tiêu dùng công nhận, quyết định lựa chọn. Giá trị thương hiệu gồm có bốn yếu tố cấu thành: sự trung thành của khách hàng đối với thương hiệu, việc khách hàng nhận ra thương hiệu một cách mau chóng, chất lượng sản phẩm hay dịch vụ cung cấp trong nhận thức của khách hàng, những liên tưởng của khách hàng khi nghe hoặc nhìn thấy thương hiệu. Để thành công trong cuộc cạnh tranh khốc liệt hiện nay không còn cách nào khác ngoài việc các NHTM cần nỗ lực để xây dựng thương hiệu của mình trên thị trường, cần phải coi thương hiệu là con đường nhanh nhất để chiếm lĩnh, mở rộng thị trường và thu hút khách hàng mục tiêu. Do vậy, hơn lúc nào hết các NHTM cần khuếch trương thương hiệu để giành, giữ thị trường trước khi các NHTM nước ngoài thâm nhập sâu vào thị trường ngân hàng Việt Nam.
Tài liệu tham khảo
1. Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, Trung tâm thông tin – Tư liệu, “Đầu tư và phát triển thương hiệu của doanh nghiệp trong quá trình hội nhập”.
2. Xem thêm: Ngân hàng, những điều trông thấy…, http://vneconomy.vn/69989P0C6/ngan-hang-nhung-dieu-trong-thay.htm.
3. Huỳnh Thế Du, Hệ thống tài chính và những góc khuất, http://www.saga.vn/Taichinh/Thitruong/Thitruongthucap/9648.saga.
4. PGS.,TS. Vũ Chí Lộc, Vấn đề xây dựng và phát triển thương hiệu của doanh nghiệp Việt Nam trong xu thế Việt Nam chủ động hội nhập kinh tế thế giới và khu vực.
5. TS. Bùi Hữu Đạo, Vai trò của thương hiệu đối với doanh nghiệp, Báo Thương mại số 33 ngày 26/4/2005.
6. Xây dựng thương hiệu, http://abviet.com/kien-thuc/2063/xay-dung-thuong-hieu.htm.
SOURCE: TẠP CHÍ NGÂN HÀNG SỐ 14 NĂM 2009
Filed under: LUAT TAI CHINH - NGAN HANG, Quyen so huu
liệu ngân hàng trung ương có quá can thiệp vào hệ thống ngân hàng thương mại hay không? Xin vui lòng cho ý kiến. Cám ơn

markdown:
**THS. VIÊN THẾ GIANG** **Trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng vào nền kinh tế thế giới hiện nay, doanh nghiệp muốn tồn tại, đứng vững và tạo lập niềm tin đối với người tiêu dùng thì thương hiệu được coi là yếu tố đóng vai trò trung tâm trong việc giành, giữ và vươn lên trên thị trường ngày càng cạnh tranh sôi động. Các ngân hàng thương mại (NHTM) Việt Nam cũng đang có những chuyển mình nhằm nâng cao vị trí của mình trước những đối thủ cạnh tranh ngày càng mạnh. Hoạt động xây dựng và phát triển thương hiệu của các NHTM Việt Nam cũng đã được quan tâm thích đáng, song cũng còn nhiều vấn đề cần được quan tâm giải quyết thấu đáo, trong đó có việc nhìn nhận những yếu tố ảnh hưởng đến việc phát triển thương hiệu của các NHTM Việt Nam.** **1. Các yếu tố kinh tế – xã hội** **1.1. Quan điểm của Đảng và Nhà nước về xây dựng và phát triển thị trường ngân hàng**
Vấn đề xây dựng, vận hành thị trường ngân hàng phát triển an toàn lành mạnh luôn được Đảng và Nhà nước ta quan tâm nhằm tạo lập cơ chế, chính sách, pháp luật phù hợp, tạo điều kiện thuận lợi cho các NHTM hoạt động kinh doanh để tạo lập vị thế của mình trên thị trường. Báo cáo của Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá IX về phương hướng, nhiệm vụ kinh tế xã hội 5 năm (2006-2010) xác định định hướng chính sách tiền tệ và tín dụng là: “…phát triển hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam đa dạng về sở hữu và loại hình tổ chức, áp dụng đầy đủ các thiết chế và chuẩn mức quốc tế về quản trị ngân hàng. Đẩy nhanh tiến độ cổ phần hoá các ngân hàng thương mại nhà nước. Nâng cao chất lượng tín dụng, khả năng sinh lời, xử lý nhanh nợ đọng, giảm tỷ lệ nợ xấu xuống mức an toàn; tăng vốn tự có của các ngân hàng thương mại đạt chuẩn mực quốc tế. Tạo điều kiện thuận lợi cho dân cư và doanh nghiệp tiếp cận với các sản phẩm và tiện ích ngân hàng” và “… Thực hiện mở cửa thị trường dịch vụ ngân hàng theo lộ trình hội nhập quốc tế, bảo đảm quyền kinh doanh của các ngân hàng và tổ chức tài chính nước ngoài trong lĩnh vực ngân hàng phù hợp với các cam kết quốc tế của nước ta.
Hình thành môi trường pháp luật về tiền tệ, tín dụng minh bạch và công khai. Loại bỏ các hình thức bảo hộ, bao cấp, ưu đãi và phân biệt đối xử giữa các tổ chức tín dụng. Nâng cao hiệu lực thi hành pháp luật và ngăn chặn việc hình sự hoá các quan hệ dân sự, kinh tế trong lĩnh vực ngân hàng”.
Trong đề án phát triển ngành Ngân hàng Việt Nam đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020 được ban hành kèm theo Quyết định số 112/2006/QĐ-TTg ngày 24/05/2006 của Thủ tướng Chính phủ đã xác định mục tiêu phát triển các tổ chức tín dụng (TCTD) đến năm 2010 và định hướng chiến lược đến năm 2020: Cải cách căn bản, triệt để và phát triển toàn diện hệ thống các TCTD theo hướng hiện đại, hoạt động đa năng để đạt trình độ phát triển trung bình tiên tiến trong khu vực ASEAN với cấu trúc đa dạng về sở hữu, về loại hình TCTD, có quy mô hoạt động lớn hơn, tài chính lành mạnh, đồng thời, tạo nền tảng đến sau năm 2010 xây dựng được hệ thống các TCTD hiện đại, đạt trình độ tiên tiến trong khu vực châu Á, đáp ứng đầy đủ các chuẩn mực quốc tế về hoạt động ngân hàng, có khả năng cạnh tranh với các ngân hàng trong khu vực và trên thế giới. Bảo đảm các TCTD, kể cả các TCTD nhà nước hoạt động kinh doanh theo nguyên tắc thị trường và vì mục tiêu chủ yếu là lợi nhuận. Phát triển hệ thống TCTD hoạt động an toàn và hiệu quả vững chắc dựa trên cơ sở công nghệ và trình độ quản lý tiên tiến, áp dụng thông lệ, chuẩn mực quốc tế về hoạt động ngân hàng thương mại. Phát triển các TCTD phi ngân hàng để góp phần phát triển hệ thống tài chính đa dạng và cân bằng hơn. Phát triển và đa dạng hóa các sản phẩm, dịch vụ ngân hàng, đặc biệt là huy động vốn, cấp tín dụng, thanh toán với chất lượng cao và mạng lưới phân phối phát triển hợp lý nhằm cung ứng đầy đủ, kịp thời, thuận tiện các dịch vụ, tiện ích ngân hàng cho nền kinh tế trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Hình thành thị trường dịch vụ ngân hàng, đặc biệt là thị trường tín dụng cạnh tranh lành mạnh, bình đẳng giữa các loại hình TCTD, tạo cơ hội cho mọi tổ chức, cá nhân có nhu cầu hợp pháp, đủ khả năng và điều kiện được tiếp cận một cách thuận lợi các dịch vụ ngân hàng. Ngăn chặn và hạn chế mọi tiêu cực trong hoạt động tín dụng.
Những định hướng này, một mặt, giải quyết về cơ bản các cơ chế, chính sách, tạo động lực cho các NHTM phát triển toàn diện theo hướng nâng cao năng lực cạnh tranh của từng NHTM. Từ đây, các NHTM được chủ động tối đa trong hoạt động. Đồng nghĩa với việc tự do hoạt động thì mức độ cạnh tranh trên thị trường cũng ngày càng gay gắt hơn, để thành công trong cuộc cạnh tranh này, các NHTM phải ngay lập tức xây dựng và thực hiện chiến lược phát triển thương hiệu của mình. Như vậy, có thể coi, các quan điểm của Đảng và Nhà nước về phát triển thị trường ngân hàng nước ta là những quan điểm định hướng chiến lược, là nền tảng cho việc xây dựng và phát triển thương hiệu của các NHTM hiện nay.
**1.2. Những tác động của tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế và thực thi các cam kết khi gia nhập tổ chức thương mại thế giới đối với lĩnh vực ngân hàng**
Trong quá trình đàm phán gia nhập WTO, các cam kết trong lĩnh vực tài chính ngân hàng được xác định là khó khăn và nhạy cảm nhất. Bởi lẽ, những cam kết này có tác động trực tiếp đến an ninh kinh tế của đất nước. Cùng với tiến trình đàm phán của Nhà nước, các NHTM cũng đã chủ động trong việc giành và giữ thị trường hiện có của mình, đồng thời “nhìn nhận lại mình”, nhất là nhận diện những thách thức khi thị trường ngân hàng mở cửa. Không những thế, việc áp dụng các quy định về an toàn vốn, dịch vụ ngân hàng được phép cung cấp… cũng như các tiêu chuẩn, chuẩn mực quốc tế trong hoạt động còn khá khiêm tốn.
Theo cam kết khi gia nhập WTO, kể từ ngày 01/04/2009, các TCTD nước ngoài được thành lập ngân hàng 100% vốn nước ngoài tại Việt Nam với các ràng buộc về vốn. Đây sẽ là sức ép rất lớn đối với các NHTM trong nước. Cho đến thời điểm hiện nay, cả nước có 4 NHTM nhà nước, 6 ngân hàng liên doanh, 37 NHTM cổ phần, 44 chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam; 14 công ty tài chính; 13 công ty cho thuê tài chính; 998 quỹ tín dụng nhân dân cơ sở. Riêng trong năm 2008, Ngân hàng Nhà nước đã cấp phép thành lập mới 05 ngân hàng 100% vốn nước ngoài tại Việt Nam, 03 NHTM cổ phần là NHTM cổ phần Tiên Phong, NHTM cổ phần Liên Việt và NHTM cổ phần Bảo Việt. Như vậy, với một thị trường tài chính còn non trẻ chưa có kinh nghiệm thích ứng, xử lý với những biến động của kinh tế thị trường chưa có nhiều nhưng lại có quá nhiều chủ thể cung ứng dịch vụ ngân hàng thì việc bảo đảm cho các NHTM trong nước có vị trí xứng đáng trên thị trường quả là công việc khó khăn, nhất là tiềm lực tài chính và kinh nghiệm kinh doanh. Thời gian qua, các NHTM trong nước cũng đã tập trung mọi nguồn lực để nâng cao năng lực tài chính và mở rộng quy mô. Đây là những bước chuyển biến rất lớn và làm thay đổi cơ bản tương quan lực lượng trên thị trường.
Thực thi các cam kết quốc tế, các NHTM trong nước buộc phải thay đổi cho phù hợp với việc thực thi các cam kết quốc tế, nhất là sự hiện diện của các NHTM nước ngoài tại Việt Nam. Để làm được điều này, các NHTM trong nước cần có những bước đi thích hợp để tạo lập niềm tin của khách hàng đối với các dịch vụ do ngân hàng mình cung cấp, trở thành địa chỉ tin cậy cho các hoạt động thanh toán cũng như các dịch vụ ngân hàng hiện đại khác.
1.3. Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa của Việt Nam đang trong giai đoạn chuyển đổi, nhiều thiết chế của thị trường mới đang trong quá trình vận hành và hoàn thiện, trong đó có thị trường ngân hàng. Điều này có tác động to lớn đến việc xây dựng và quảng bá thương hiệu của các doanh nghiệp trên thị trường nói chung và các NHTM nói riêng.
Theo điều tra của Dự án hỗ trợ doanh nghiệp về năng lực xây dựng và quảng bá thương hiệu, với mẫu 500 doanh nghiệp trên toàn quốc thì có đến 20% doanh nghiệp không hề đầu tư cho việc xây dựng thương hiệu, trên 70% doanh nghiệp có đầu tư thương hiệu nhưng chỉ ở mức đầu tư dưới 5%. Theo một khảo sát mới đây của Bộ Thương mại (nay là Bộ Công thương), có tới 95% trong số hơn 100 doanh nghiệp được hỏi trả lời rằng cần thiết phải xây dựng và phát triển thương hiệu. Hầu hết các doanh nghiệp đều cho rằng, thương hiệu đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển kinh doanh, là tài sản vô hình có giá trị lớn nhất của doanh nghiệp… Tuy nhiên, mới chỉ có 20% doanh nghiệp hiểu được rằng xây dựng thương hiệu cần bắt đầu từ đâu, số còn lại đều rất lúng túng khi đưa ra một kế hoạch phát triển thương hiệu. Thậm chí, có doanh nghiệp cho rằng xây dựng thương hiệu chỉ đơn thuần là đăng ký một cái tên và làm logo.
Hơn 70% trong số các doanh nghiệp nhỏ và vừa của chúng ta chưa đăng ký bảo hộ Logo, nhãn hiệu hàng hoá của mình tại Cục Sở hữu trí tuệ. Trong số này, không kể những doanh nghiệp chưa biết đến Luật Sở hữu trí tuệ thì hầu hết các doanh nghiệp còn lại không quan tâm tới việc bảo hộ thương hiệu của mình, một số thì e ngại đối với các thủ tục đăng ký. Đối với những doanh nghiệp đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu hàng hoá thì cũng chỉ lưu giữ văn bằng này như một biện pháp phòng thủ từ xa đối với các vi phạm mà không có những hành động tiếp theo nhằm phát triển thương hiệu của mình. Thậm chí, nhiều doanh nghiệp còn quên không xin gia hạn khi Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu hàng hoá hết hiệu lực và hậu quả là họ đã tự từ bỏ quyền sở hữu nhãn hiệu của mình mà không hay biết. Điều này có thể được giải thích bởi lý do hầu hết chủ các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam hiện nay vẫn chung thuỷ với tư duy kinh doanh là chỉ cần phát triển doanh nghiệp theo hướng tạo ra nhiều lợi nhuận. Đây là điểm yếu của của các doanh nghiệp hiện nay, nó bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân, nhưng trước hết do hạn chế về tiềm lực tài chính vì trên 90% các doanh nghiệp Việt Nam là doanh nghiệp nhỏ và vừa hoạt động chủ yếu dựa vào nguồn vốn vay. Vì vậy, họ rất ngại tốn kém chi phí khi phải bỏ ra số tiền không phải là nhỏ và còn gặp nhiều khó khăn trong việc đăng ký bảo hộ thương hiệu, đặc biệt là ở thị trường nước ngoài. Hơn nữa, các doanh nghiệp Việt Nam còn yếu về nhận thức luật pháp, phong cách kinh doanh mang đậm nét của một quốc gia nông nghiệp. Thêm vào đó, trong thực tiễn hoạt động, các NHTM nhà nước vẫn phải thực hiện việc cho vay theo chỉ định của Chính phủ. Đây là yếu tố có tác động rất lớn đến việc tập trung mọi nguồn lực vào việc xây dựng và phát triển thương hiệu của các NHTM.
**1.4. Nhận thức của dân chúng**
Thương hiệu giúp doanh nghiệp duy trì lượng khách hàng truyền thống, đồng thời, thu hút thêm các khách hàng mới, các khách hàng tiềm năng. Thực tế cho thấy, người tiêu dùng thường bị lôi kéo, chinh phục bởi những hàng hoá có thương hiệu nổi tiếng, ưa chuộng và ổn định. Những doanh nghiệp có thương hiệu nổi tiếng lâu đời sẽ tạo ra và củng cố được lòng trung thành của một lượng lớn khách hàng truyền thống, đồng thời doanh nghiệp có cơ hội thu hút thêm những khách hàng hiện thời chưa sử dụng sản phẩm của doanh nghiệp, thậm chí cả những khách hàng của các doanh nghiệp là đối thủ cạnh tranh.
Trước đây, các NHTM nhà nước là chủ thể cung ứng dịch vụ ngân hàng chủ yếu nên vị trí, vai trò và mạng lưới của các NHTM nhà nước là rất lớn. Đây là ưu thế nổi trội của các NHTM nhà nước trong xây dựng thương hiệu, song lại là thách thức đối với các NHTM cổ phần và các NHTM nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam. Bên cạnh đó, quan niệm gửi tiền hoặc đi vay tại các NHTM nhà nước vẫn an toàn hơn, do vậy, lượng khách hàng tiềm năng của các NHTM nhà nước vẫn rất lớn.
Tuy nhiên, theo một cuộc điều tra của tổ chức phát triển Liên hợp quốc (UNDP) năm 2005 tổng kết: 45% khách hàng được hỏi, kể cả doanh nghiệp và cá nhân đều trả lời sẽ chuyển sang vay vốn ngân hàng nước ngoài chứ không vay vốn của các ngân hàng trong nước; 50% người được hỏi sẽ lựa chọn dịch vụ ngân hàng nước ngoài thay thế; 50% còn lại lựa chọn ngân hàng nước ngoài để gửi tiền, đặc biệt là ngoại tệ. Sự phát triển ngày càng cao nhu cầu của khách hàng trong nước đòi hỏi các NHTM trong nước không ngừng cải thiện chất lượng dịch vụ ngân hàng cung ứng để lấy lại hình ảnh, vị trí và vai trò của mình đối với khách hàng. Một trong những bí quyết thành công trong việc xây dựng và phát triển thương hiệu là duy trì được lượng khách hàng thường xuyên, trung thành với sản phẩm, dịch vụ do doanh nghiệp mình cung ứng, chính vì vậy, sự thay đổi và giảm thị phần của các NHTM trong nước cũng là vấn đề cần được quan tâm trong quá trình xây dựng và phát triển thương hiệu hiện nay.
**2. Các yếu tố bên trong ngân hàng thương mại** **2.1. Các NHTM đang trong quá trình cơ cấu lại toàn diện nhất là tăng cường năng lực thể chế (cơ cấu lại tổ chức và hoạt động), tăng cường năng lực tài chính (cơ cấu lại tài chính) và đổi mới căn bản cơ chế quản lý đối với các NHTMNN và các TCTD khác như sắp xếp lại tổ chức bộ máy của các NHTM từ trung ương đến chi nhánh, đổi mới tổ chức bộ máy quản lý, kinh doanh ở hội sở chính phù hợp với thông lệ quốc tế.**
Phân biệt rõ ràng chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của hội đồng quản trị và ban điều hành. Bộ phận giúp việc Hội đồng quản trị ít nhất gồm có Ban Kiểm soát/Kiểm toán, Hội đồng/Ủy ban quản lý rủi ro. Mở rộng quan hệ đại lý, hợp tác kinh doanh, phát triển sản phẩm, ứng dụng và chuyển giao công nghệ với các tổ chức tài chính nước ngoài. Xúc tiến hiện diện thương mại của các NHTM Việt Nam tại các thị trường tài chính khu vực và quốc tế. Tăng vốn tự có của các NHTM bằng lợi nhuận để lại; phát hành cổ phiếu, trái phiếu; sáp nhập; hợp nhất; mua lại. Kiên quyết xử lý các NHTM cổ phần yếu kém và có khả năng gây rủi ro lớn cho hệ thống ngân hàng, bao gồm cả các biện pháp giải thể, phá sản các NHTM cổ phần theo quy định pháp luật, song đảm bảo không gây tác động lớn về mặt kinh tế – xã hội. Tạo điều kiện cho các NHTM mua, bán, hợp nhất, sáp nhập để tăng khả năng cạnh tranh và quy mô hoạt động. Bảo đảm duy trì mức vốn tự có của các NHTM phù hợp với quy mô tài sản có trên cơ sở thực hiện tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu 8% trong trung hạn và 10% trong dài hạn. Xoá bỏ cơ chế đại diện chủ sở hữu của NHNN đối với các NHTM nhà nước. NHNN đóng vai trò chủ yếu trong việc tạo lập môi trường thuận lợi cho hoạt động tiền tệ, ngân hàng thông qua việc ban hành các quy định, chính sách, điều tiết thị trường tiền tệ và tổ chức thực hiện giám sát an toàn cũng như việc chấp hành các quy định pháp luật trong hoạt động tiền tệ, ngân hàng… Kết quả của quá trình tái cơ cấu hệ thống các NHTM là cơ sự thay đổi trong phạm vi hoạt động, kỹ năng quản trị, điều hành các NHTM trong tình hình mới. Những bước cải cách đó đã góp phần quan trọng vào việc tạo lập vị trí của từng NHTM trên thị trường. Và như vậy, NHTM nào có cơ cấu tổ chức hợp lý, tinh gọn thì hoạt động càng hiệu quả hơn.
**2.2. Nhận thức về vị trí, vai trò của thương hiệu trong hoạt động kinh doanh ngân hàng**
Có thể khẳng định hậu quả lâu dài của cơ chế kế hoạch tập trung bao cấp trong lĩnh vực ngân hàng còn in đậm trong tư duy thường nhật của hầu hết NHTM và khách hàng. Các NHTM nhà nước thường phải thực hiện tín dụng chính sách theo yêu cầu của Chính phủ, các NHTM nhà nước thường xuyên được nhà nước cấp bổ sung thêm vốn, việc tiếp cận vốn vay của khách hàng, doanh nghiệp như là “ban phát các nguồn lực” nên nặng về cơ chế xin cho, ngay cả thời điểm kích cầu kinh tế hiện nay chúng ta cũng thấy không ít những lời phàn nàn khó tiếp cận vốn ngân hàng của các doanh nghiệp trên các phương tiện thông tin đại chúng… thì việc nhận thức về vị trí, vai trò của thương hiệu trong hoạt động kinh doanh ngân hàng chưa được các NHTM trong nước quan tâm thích đáng cũng là điều dễ hiểu.
Chính việc chưa nhận thức đầy đủ về thương hiệu và vai trò thương hiệu đã dẫn đến khó khăn trong việc xây dựng, giữ gìn uy tín và hình ảnh thương hiệu cũng như phát triển thương hiệu, thiếu chiến lược, thiếu sự đầu tư chuyên sâu cũng như thiếu tính chuyên nghiệp trong công tác marketing nói chung và xây dựng uy tín thương hiệu nói riêng. Rất ít NHTM quan tâm nhận ra các đặc điểm tiêu dùng, nhu cầu, thị hiếu… của đối tượng khách hàng mục tiêu, do đó không có định hướng rõ ràng cho việc phát triển danh mục sản phẩm dịch vụ ngân hàng và xây dựng thương hiệu nhằm tìm chỗ đứng cho thương hiệu của mình trên thị trường, chẳng hạn như việc mở tài khoản ATM, thủ tục vay vốn rườm rà gây khó khăn cho khách hàng, nhất là các doanh nghiệp… Do vậy, hơn lúc nào hết, các NHTM cần có nhận thức đúng và đầy đủ về thương hiệu trong toàn thể cán bộ lãnh đạo và nhân viên trong doanh nghiệp để có thể đề ra và thực thi được một chiến lược thương hiệu trên các mặt: xây dựng, bảo vệ, quảng bá và phát triển thương hiệu.
Thực tế đã chứng minh là, với một thương hiệu mạnh, người tiêu dùng sẽ có niềm tin với sản phẩm của doanh nghiệp, sẽ yên tâm và tự hào khi sử dụng sản phẩm, trung thành với sản phẩm và vì vậy tính ổn định về lượng khách hàng hiện tại là rất cao. Hơn nữa, thương hiệu mạnh cũng có sức hút rất lớn với thị trường mới, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong việc mở rộng thị trường và thu hút khách hàng tiềm năng, thậm chí còn thu hút cả khách hàng của các doanh nghiệp là đối thủ cạnh tranh. Điều này đặc biệt có lợi cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa, thương hiệu giúp các doanh nghiệp này giải được bài toán khó khăn về thâm nhập, chiếm lĩnh và mở rộng thị trường.
**2.3. Chiến lược phát triển sản phẩm dịch vụ ngân hàng**
Sản phẩm dịch vụ của doanh nghiệp là yếu tố quyết định đến tên tuổi và dấu ấn của các thương hiệu hàng hoá sản phẩm cần phải được tồn tại và chiếm một vị trí trong tiềm thức người tiêu dùng. Để được người tiêu dùng chấp nhận, trước hết sản phẩm phải đem lại cho đối tượng người tiêu dùng cảm giác là “thật” và “đáng tin cậy”. Người nào hiểu rõ nhu cầu của nhóm đối tượng khách hàng của mình và có những sản phẩm hàng hoá, dịch vụ phù hợp tương ứng thì sẽ nhanh chóng thu hút và tạo ra được sự tin cậy từ phía khách hàng. Thương hiệu là hình ảnh của sản phẩm và chất lượng của hình ảnh này chính là phụ thuộc vào chất lượng sản phẩm của doanh nghiệp. Doanh nghiệp phải xây dựng được uy tín và hình ảnh thương hiệu bằng cách không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ chăm sóc khách hàng, xây dựng mạng lưới phân phối, đưa thương hiệu đến với người tiêu dùng, đảm bảo sự gần gũi giữa thương hiệu và khách hàng.
Một trong những tác động trực tiếp của hội nhập kinh tế quốc tế đối với các NHTM trong nước đó chính là quan niệm về dịch vụ ngân hàng. Theo quy định của Luật các TCTD 1997 (sửa đổi 2004), hoạt động ngân hàng được hiểu là hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng với nội dung thường xuyên là nhận tiền gửi, sử dụng số tiền này để cấp tín dụng và cung ứng các dịch vụ thanh toán. Trong khi đó, các cam kết quốc tế về những sản phẩm, dịch vụ ngân hàng bao gồm:
a) Nhận tiền gửi và các khoản phải trả khác từ công chúng;
b) Cho vay dưới tất cả các hình thức, bao gồm tín dụng tiêu dùng, tín dụng cầm cố thế chấp, bao thanh toán và tài trợ giao dịch thương mại;
c) Thuê mua tài chính;
d) Mọi dịch vụ thanh toán và chuyển tiền, bao gồm thẻ tín dụng, thẻ thanh toán và thẻ nợ, séc du lịch và hối phiếu ngân hàng;
e) Bảo lãnh cam kết;
f) Kinh doanh trên tài khoản của mình hoặc của khách hàng tại sở giao dịch, trên thị trường giao dịch thoả thuận hoặc bằng cách khác như dưới đây:
- Công cụ thị trường tiền tệ (bao gồm séc, hối phiếu, chứng chỉ tiền gửi);
- Ngoại hối;
- Các công cụ tỷ giá và lãi suất, bao gồm các sảm phẩm như hợp đồng hoán đổi, hợp đồng kỳ hạn;
- Vàng nén.
h) Môi giới tiền tệ;
i) Quản lý tài sản, như quản lý tiền mặt hoặc danh mục đầu tư, mọi hình thức quản lý đầu tư tập thể, quản lý quỹ hưu trí, các dịch vụ lưu ký và tín thác;
j) Các dịch vụ thanh toán bù trừ tài sản tài chính, bao gồm chứng khoán, các sản phẩm phái sinh và các công cụ chuyển nhượng khác;
k) Cung cấp và chuyển giao thông tin tài chính và xử lý dữ liệu tài chính và phần mềm liên quan của các nhà cung cấp dịch vụ tài chính khác
l) Các dịch vụ tư vấn, trung gian môi giới và các dịch vụ tài chính phụ trợ khác đối với tất cả các hoạt động được nêu từ (a) đến (k), kể cả tham chiếu và phân tích tín dụng, nghiên cứu và tư vấn đầu tư và danh mục đầu tư, tư vấn về mua lại và về tái cơ cấu và chiến lược doanh nghiệp.
Đây thật sự là thách thức không nhỏ cho các NHTM trong nước, vì hoạt động của các NHTM trong nước vẫn chỉ xoay quanh các dịch vụ truyền thống còn các dịch vụ ngân hàng hiện đại thì rất ít ngân hàng có thể thực hiện. Điều này có tác động mạnh mẽ đến việc xây dựng sản phẩm dịch vụ ngân hàng cung ứng ra thị trường, bởi lẽ, dịch vụ ngân hàng là cơ sở của thương hiệu của các NHTM. Vấn đề cốt lõi trong việc giữ gìn và phát triển thương hiệu bền vững là phải kết hợp hoàn hảo giữa chiến lược thương hiệu với chiến lược xây dựng và thực thi sản phẩm dịch vụ ngân hàng. Do vậy, các NHTM cần nhìn nhận tiềm lực thực tế của ngân hàng mình để xác định danh mục các sản phẩm dịch vụ ngân hàng sẽ cung ứng ra thị trường.
**2.4. Chất lượng nguồn nhân lực của ngân hàng**
Thời gian qua, ngân hàng là lĩnh vực có những thay đổi nhanh và dễ thấy nhất. Hàng loạt chi nhánh, phòng giao dịch ngân hàng được mở ra, hình thức bên ngoài được chỉnh trang, ngân hàng đua nhau xuất hiện trên truyền hình, trang bị công nghệ hiện đại… Nhiều việc được làm để người dân thấy ngân hàng trong nước ngày càng chuyên nghiệp hơn. Song trong thực tiễn hoạt động, cũng còn không ít những “hạt sạn” làm ảnh hưởng đến uy tín, hình ảnh của ngân hàng đối với khách hàng, như tình trạng đón khách “xộc xệch”, nhân viên ngân hàng nói chuyện trời đất với nhau, hoặc đi lại mệt mỏi, hỏi giật giọng khách hàng khô khan, hay nhân viên một vài ngân hàng trong nước dường như có chung thói quen rất lạ: đó là sau vài câu thăm dò xem nhu cầu giao dịch khách thế nào là thay đổi thái độ. Một người khách sau khi trình bày nhu cầu muốn vay 250 triệu đồng để xây nhà, nhân viên ngân hàng (trước đó tưởng khách vay ít nhất là 500 triệu đồng), đã nhỏ giọng: “Em nói thật, cho vay xây nhà mà vay nhỏ quá, thường ngân hàng khó giải quyết lắm”. Họ còn một “bệnh” nữa là “khinh thường” những người khách… nhỏ tuổi, ăn mặc vẻ lam lũ. Nữ nhân viên thì có cái nhìn dò xét, đánh giá bề ngoài, nam nhân viên thì không có được sự kính trọng khách hàng tối thiểu. Có những trường hợp sau khi tư vấn cho một khách hàng ăn mặc giản dị với nhu cầu vốn vay dưới 200 triệu đồng, nhân viên ngân hàng đứng lên đi thẳng không chào tạm biệt được khách hàng một câu. Người khách đứng ngơ ngẩn, không hiểu sao mình lại bị đối xử tại một ngân hàng hàng đầu như vậy.
Trong khi đó, tại các ngân hàng nước ngoài thì họ ngồi làm việc chỉn chu, không liếc mắt cười cợt, không nói chuyện riêng. Đi lại trong ngân hàng, nếu gặp người khách nào họ sẽ dừng lại hỏi thăm với mong muốn giúp khách hàng nhanh việc nhất. Trong những lúc bận rộn và cần người nhất, người bảo vệ tại một ngân hàng nước ngoài có thể hướng dẫn những giao dịch đơn giản nhất. Sau khi xong việc thì ra đứng ngoài đón khách.
Rõ ràng việc tìm kiếm và gây dựng đội ngũ nhân viên vững chuyên môn và tận tụy với khách hàng vẫn đang là bài toán khó đối với các NHTM trong nước. Do vậy, các NHTM cần có nhận thức đúng về thương hiệu trong toàn thể đội ngũ cán bộ, công nhân viên thông qua công tác tuyên truyền, giáo dục trong toàn hệ thống nhằm tạo ra ý thức thường trực của mọi người về hình ảnh, uy tín của ngân hàng nhất là các dịch vụ do ngân hàng cung cấp.
Bên cạnh đó, các NHTM cần đào tạo đội ngũ chuyên gia về xây dựng thương hiệu, giỏi về kinh doanh, hiểu biết về dịch vụ ngân hàng, có khả năng nắm bắt, dự báo xu hướng phát triển của dịch vụ ngân hàng trong tương lai cũng như coi trọng việc trang bị kiến thức về sở hữu trí tuệ. Trong phạm vi tiềm lực của từng NHTM, cần có một bộ phận chuyên về thương hiệu để giúp cho lãnh đạo triển khai và giám sát các hoạt động xây dựng và phát triển thương hiệu theo hướng từng nhân viên ngân hàng trở thành một đại sứ cho thương hiệu của mình. Để làm được điều này người lãnh đạo từng ngân hàng phải biết triển khai nhiều buổi chia sẻ tầm nhìn cho nhân viên; tổ chức huấn luyện về thương hiệu cho tất cả mọi người trong ngân hàng, từng nhân viên phải có ý thức được rằng mỗi một ứng xử thiếu khéo léo có thể làm tổn thương đến thương hiệu… Đây chính là nhân tố cốt yếu bảo đảm cho việc duy trì sự lớn mạnh của thương hiệu ngân hàng.
Như vậy, thương hiệu là một sự ghi nhớ liên quan đến uy tín của một công ty, có giá trị gia tăng tạo thành bởi sự tổng hợp của nhiều yếu tố cho ký ức khách hàng như tên công ty, biểu tượng (logo), hình tượng (icon), khẩu hiệu (slogan), mô hình kinh doanh, tên sản phẩm, nhãn hiệu, đặc tính của sản phẩm, các quảng cáo, các chương trình khuyến mãi, chuyện người khác kể về công ty… gây ấn tượng đối với người tiêu dùng và được người tiêu dùng công nhận, quyết định lựa chọn. Giá trị thương hiệu gồm có bốn yếu tố cấu thành: sự trung thành của khách hàng đối với thương hiệu, việc khách hàng nhận ra thương hiệu một cách mau chóng, chất lượng sản phẩm hay dịch vụ cung cấp trong nhận thức của khách hàng, những liên tưởng của khách hàng khi nghe hoặc nhìn thấy thương hiệu. Để thành công trong cuộc cạnh tranh khốc liệt hiện nay không còn cách nào khác ngoài việc các NHTM cần nỗ lực để xây dựng thương hiệu của mình trên thị trường, cần phải coi thương hiệu là con đường nhanh nhất để chiếm lĩnh, mở rộng thị trường và thu hút khách hàng mục tiêu. Do vậy, hơn lúc nào hết các NHTM cần khuếch trương thương hiệu để giành, giữ thị trường trước khi các NHTM nước ngoài thâm nhập sâu vào thị trường ngân hàng Việt Nam.
**Tài liệu tham khảo** *1. Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, Trung tâm thông tin – Tư liệu, “Đầu tư và phát triển thương hiệu của doanh nghiệp trong quá trình hội nhập”.* *2. Xem thêm: Ngân hàng, những điều trông thấy…, http://vneconomy.vn/69989P0C6/ngan-hang-nhung-dieu-trong-thay.htm.* *3. Huỳnh Thế Du, Hệ thống tài chính và những góc khuất, http://www.saga.vn/Taichinh/Thitruong/Thitruongthucap/9648.saga.* *4. PGS.,TS. Vũ Chí Lộc, Vấn đề xây dựng và phát triển thương hiệu của doanh nghiệp Việt Nam trong xu thế Việt Nam chủ động hội nhập kinh tế thế giới và khu vực.* *5. TS. Bùi Hữu Đạo, Vai trò của thương hiệu đối với doanh nghiệp, Báo Thương mại số 33 ngày 26/4/2005.* *6. Xây dựng thương hiệu, http://abviet.com/kien-thuc/2063/xay-dung-thuong-hieu.htm.* **SOURCE: TẠP CHÍ NGÂN HÀNG SỐ 14 NĂM 2009**
Filed under:
[LUAT TAI CHINH - NGAN HANG](http://thongtinphapluatdansu.edu.vn/category/luat-tai-chinh-ngan-hang/), [Quyen so huu](http://thongtinphapluatdansu.edu.vn/category/luat-dan-su/2-chiem-huu-va-cac-vat-quyen/quyen-so-huu/)
trương thiên hùng, on 29/01/2010 at 22:46 said:
liệu ngân hàng trung ương có quá can thiệp vào hệ thống ngân hàng thương mại hay không? Xin vui lòng cho ý kiến. Cám ơn


text:
Điểm qua một số trang thơ viết về cố Chủ tịch Tôn Đức Thắng và miền quê Mỹ Hoà Hưng để thêm tự hào về con người và mảnh đất quê hương.
An Giang, vùng đất địa linh nhân kiệt đã sinh ra nhiều anh hùng, nhân tài lỗi lạc, trong đó có cố Chủ tịch Tôn Đức Thắng. Cuộc đời, tấm gương yêu nước, tinh thần đấu tranh cách mạng bất khuất, kiên trung của Bác Tôn cùng miền quê Mỹ Hoà Hưng xanh tươi, hiền hòa và xứ sở đất đai An Giang với nhiều huyền thoại, di tích, thắng cảnh đã tạo nguồn cảm hứng thơ dạt dào, được nhiều tác giả trong và ngoài tỉnh xây dựng nên hình tượng thơ đa dạng, sâu sắc, từ nhiều góc nhìn khác nhau. Ngoài các tác phẩm thơ nổi tiếng, như trường ca Bài ca Hắc Hải của Nguyễn Đình Thi, Ngôi sao Hắc Hải của Viễn Phương, Nghiêng mình sông núi chịu tang của Trần Mạnh Hảo… còn có hàng trăm bài thơ hay khác viết về Bác Tôn, của nhiều tác giả chuyên và không chuyên, đặc biệt là các cây bút thơ An Giang. Nhìn chung các sáng tác đều tập trung vào hai mảng cảm hứng chính sau.
Cảm hứng thơ từ lần Bác Tôn về thăm An Giang và hình ảnh miền quê Bác
Cùng theo Võ Thanh An về thăm Mỹ Hoà Hưng, nghe câu vọng cổ chợt trào dâng niềm yêu kính Bác Tôn, để được cùng hoà vào niềm tự hào với nhân dân trên mảnh đất cù lao. Miền quê Mỹ Hòa Hưng trong thơ Võ Thành An thật gần gũi thân thương như chính quê hương của mỗi người.
Tôi về Mỹ Hoà Hưng như thăm nơi cắt rún
Đêm mơ màng sông nước ánh trăng soi
Chợt nghe ai gởi tình vào bài vọng cổ
Câu ca tan vào da thịt bãi cồn
Câu ca nhớ người cố xứ, Bác Tôn…
…Hạnh phúc con người trên đất Bác sinh
Bài vọng cổ làm tôi bâng khuâng
Trải lòng trên cù lao Ông Hổ !
(Đêm cù lao Ông Hổ nghe ca vọng cổ)
Tác giả Khưu Ngọc Bảy có bài thơ ngắn, câu thơ 5 chữ gieo vần xinh xắn, ý tứ cô đọng thể hiện cảm xúc yêu mến mảnh đất đã sinh ra Bác Tôn. Hình ảnh quê hương Mỹ Hoà Hưng hiện ra trong thơ Ngọc Bảy vừa hiền hoà, vừa rực rỡ, mỹ lệ chói chang sông nắng qua cách gieo hai vần “anh” và “ắng”:
Cù lao Ông Hổ xanh,
Giữa dòng sông đầy nắng
Quê Bác Tôn Đức Thắng
Như hạt ngọc long lanh
(Cù lao Ông Hổ)
Đi trên quê Bác, Khưu Ngọc Bảy cảm nhận sâu sắc hương tình đất, tình đời, thấy được mối dây ràng buộc, sự tiếp nối giữa cha ông xưa và thế hệ cháu con hôm nay:
Cù lao xanh mùa xuân
Đến rồi đi để nhớ
Tâm hồn ta bé nhỏ
Giữa đời Bác mênh mông.
Thuở trước không biết ngoài Tôn Đức Thắng còn có bao trai làng đã li hương từ bến đò Ô Môi. Ngày ấy, hẳn là bao chàng trai, cô gái nhìn hoa ô môi nở hồng trong gió chướng, tan tác rụng đầy bến sông mà nghe lòng não nề, thổn thức li biệt… Để đến một ngày… nhà thơ Hồ Thanh Điền sáng tác bài Ngày Bác về với nhịp thơ rộn ràng, ghi lại cảm xúc của người An Giang trong ngày Bác Tôn về thăm quê. Hình ảnh thiên nhiên, vườn Mỹ Hoà Hưng, bến đò Ô Môi giờ thật tươi mới, xen chút e ấp đón chào người con sau bao năm xa xứ:
Bác về Mỹ Hoà Hưng
Phất phơ bông sậy trắng
Vương trên mái tóc mừng
Ô môi mùa xanh lá
Lẩn khuất bên hàng tre
Năm ba chùm trái nhỏ
Lấp loá nắng bên hè
Cảnh vật luôn đơn sơ bình dị như chính phong cách sống của Bác Tôn, còn tình người nơi đây lại quá sâu nặng, nhà thơ thể hiện bao nỗi niềm rưng rưng, xúc động của Bác Tôn trong chuyến về thăm quê hương lần ấy:
Lối quen mà như lạ
Mộ song thân một hàng
Người ngàn xa tít tắp
Ngày về thơm nén nhang.
Qua nhiều bài thơ, có thể thấy các tác giả đã gặp nhau trong cảm nhận chung về miền quê Mỹ Hòa Hưng - xứ sở đò giang cách trở nhưng tình quê luôn nồng ấm, chơn chất và lai láng. Từ miền quê nghèo, tuổi thiếu thời Bác Tôn ra đi, gian nan, tội tù đời cách mạng, để hành trình trở về ngắm nhìn quê hương thanh bình. Dù phía trước vẫn còn nhiều gian khó, nhưng mảnh đất cù lao ông Hổ sẽ như con tàu căng buồm tăng tốc, nối bước Người, trẻ xông pha, già giữ cốt cách. Tấm lòng thương kính của người dân trên quê Bác biết bao nô nức không kể xiết. Thơ viết về Mỹ Hòa Hưng có lẽ vì thế luôn đầy ắp tình người, đầy chất thơ, chất nhạc và đầy hương sắc. Cũng có thể bắt gặp trên trang thơ Thanh Vân:
Căn nhà sàn đơn sơ
Mái ngói vẫn tươi nguyên màu sắt son
Lóng lánh màu thời gian
Mùa thu xanh đến ngỡ ngàng
(Về thăm Mỹ Hòa Hưng)
Hành trình đổi mới trên mảnh đất cù lao 36 năm, từ sau ngày giải phóng là cả chặng đường dài để xứng đáng với vị thế cù lao ông Hổ : Tựa lưng Bảy Núi, uống nước Cửu Long, Mỹ Hòa Hưng ngời danh xứ sở, như một vế trong câu đối tại nhà trưng bày thân thế, sự nghiệp Bác Tôn. Cây bút trẻ Trương Nhật Trường đã viết về con người và sự đổi mới của Mỹ Hòa Hưng hôm nay :
Mỹ Hòa Hưng bây giờ
Là những nụ cười rạng rỡ như hoa nở
Là những con người nồng nàn trong từng nhịp thở
Là niềm tự hào hàng triệu trái tim yêu…
Qua Mỹ Hòa Hưng, một buổi chiều
Nghe tất cả nơi này rừng rực sáng
(Chiều qua Mỹ Hòa Hưng)
Không chỉ viết về miền quê Mỹ Hòa Hưng, một số cây bút còn dành cảm hứng thơ khi thăm nhà sàn Bác Tôn ở (từ năm 1952 đến 7/1974, thuộc thôn Chí Liễu, xã Trung Yên, huyện Yên Sơn, Tuyên Quang) bên bờ sông Phó Đáy, thời kỳ kháng chiến chống Pháp, trước chiến thắng Điện Biên Phủ. Cảnh vật miền sơn cước gắn bó với cuộc đời “nằm gai nếm mật”, “cháo bẹ rau măng”, Bác Tôn cùng Bác Hồ lèo lái công cuộc kháng chiến 9 năm:
Căn nhà nhỏ bên dòng Phó Đáy
Sàn cao lót ván mái đơn sơ
Bốn phía rừng xanh tranh thủy mặc
Một làn mây trắng giăng lửng lơ
(Bác Tôn bên dòng sông Phó Đáy - Hồ Thanh Điền)
Cái tình người, tình quê vời vợi từ Mỹ Hòa Hưng, miền Tây Nam bộ đồng bằng đến vùng đại ngàn núi non Tuyên Quang là cảm hứng cho Xuân Nùng viết bài thơ Bên dòng sông Phó Đáy, chứa chan tình cảm với những nơi Bác Tôn từng sinh sống:
Sông Phó Đáy nơi không bồi không lở
Cứ trong xanh dòng nước lửng lờ trôi
…
Nhà của Bác bốn bề nứa lá
Hầm chạy ra sông phòng ngự một thời
Cái bẫy chuột còn ấm hơi tay Bác
Cái chăn chiên chờ những buổi sương rơi…
Quê hương Bác nơi tận cùng đất nước
Con mơ về thắp một tuần nhang
Thả thuyền thơ xuôi dòng Phó Đáy
Có một ngày neo đậu bến An Giang.
Hẳn là Xuân Nùng chỉ có thể “thả thuyền thơ” từ Phó Đáy đến bến An Giang, và chắc hẳn đến giờ anh đã thực hiện được ước mơ từng ấp ủ đó là “đến quê Bác thắp một tuần nhang”? Một điều chắc chắn là lời thơ anh cũng đã neo đậu trong lòng người An Giang, qua bài thơ nhỏ in trên trang báo Văn nghệ Thất Sơn, số tháng 8/2008, kỉ niệm 120 năm ngày sinh Tôn Đức Thắng, và được chọn dẫn giới thiệu trong bài viết này.Thơ Xuân Nùng giản dị câu chữ nhưng lại lắng sâu cảm xúc trân trọng:
Bác đã đi xa… hoa đang mùa rực rỡ
Những kỉ vật thành vô giá đến mai sau
Công ơn Bác, đời đời ghi nhớ
Đại ngàn xưa xuân mới bắt đầu…
Cảm hứng từ cuộc đời làm cách mạng và phong cách sống giản dị, phẩm chất, đức độ của Bác Tôn
Trong một bài thơ khác: Người chẳng nói chi nhiều, nhà thơ Hồ Thanh Điền đã ghi lại các chặng đường hoạt động của Bác Tôn, từ những ngày đầu rời quê, bắt đầu sự nghiệp đấu tranh, tìm kế sinh nhai bằng đôi tay cần mẫn của người thợ:
Khi ra đi Người chẳng nói điều gì
Cả dự định tương lai
Cả những điều trước mắt
Có thể với chiếc xuồng con rời Mỹ Hoà Hưng
Như mọi người tìm kế sinh nhai, tìm việc
Hồ Thanh Điền thể hiện sự cảm phục về phong cách sống chân chính và sự khiêm tốn, ít nói, tính hay lam hay làm của lãnh tụ, bằng giọng thơ vừa kể, vừa triết lí nhẹ nhàng, nhưng đầy hiểu thấu và yêu kính:
Là người thợ, chẳng nói chi nhiều
Với công việc Người làm cật lực
Cần đấu tranh cho thợ thuyền, chính trực
Người cũng quên mình như công việc hằng ngày
Ơi buổi ban đầu Người chẳng nói nhiều đâu!
Nhà thơ dành trọn niềm ngưỡng mộ, ngợi ca đức độ của Bác Tôn ngay từ tựa đề bài thơ: Người chẳng nói chi nhiều. Đây cũng chính là tứ thơ xuyên suốt toàn bài, làm nên sự nhất quán thể hiện ý nghĩa, chủ đề bài thơ. Khổ thơ cuối đầy lắng đọng trong tình cảm trân trọng, suy nghiệm về hành trình hoạt động cách mạng của Bác Tôn. Khép lại bài thơ là những hình ảnh giàu xúc động, thể hiện bao cảm xúc nghẹn ngào của Bác trong ngày về thăm nơi chôn nhau cắt rốn:
Là Chủ tịch, Người cũng chẳng nói nhiều đâu
Lời nói nào thay được tình dân, nghĩa nước
Xa mấy mươi năm về quê, Người chỉ nói bằng ánh mắt
Ánh mắt như triệu triệu tâm hồn…
Có lời nói nào thay được!
Tác giả Hồ Thanh Điền có cả một chùm thơ 3 bài ngợi ca Bác Tôn, trong đó có bài Nhớ Bác, 4 khổ thơ, mỗi khổ 4 câu, câu thơ 7 chữ chở mang nhiều hình ảnh thơ súc tích, cảm nhận về cả hành trình hoạt động của Người. Giọng thơ Hồ Thanh Điền vừa tự sự, vừa triết lí, trang trọng tự hào mà trữ tình thắm thiết, chân thành nói hộ chúng ta lòng tri ân Người đã “mang gươm mở cõi”:
… Lá cờ Hắc Hải bay từ ấy
Cho đến bây giờ vẫn uy nghi…
…Từ thuở thiếu thời đi lập cứ
Một thời nghĩa khí ánh hào quang
Mười bảy năm tù lao khổ lắm
Sử vàng, Người để chữ trung cang!
Cuộc sống đơn sơ, giàu đức hạnh
Vải bô ấp ủ trái tim hồng
Vinh, nhục, sang, hèn, lòng vẫn vậy
Đời trong như ngọc, trắng như bông
Tác giả Trần Dư dành nhiều cảm xúc viết về thời thanh niên Bác Tôn đi tìm lí tưởng, bắt đầu cuộc đời làm thợ, rồi làm thuỷ thủ. Hình ảnh, chi tiết thơ phong phú, mang âm hưởng sử thi, hoài niệm những năm tháng sục sôi, Bác khơi bùng ngọn lửa đấu tranh cách mạng.
Con vẫn nhớ hoài, Bác tuổi thanh niên
Sức vóc trẻ trai, cuộc đời làm thợ
Đất nước đau thương, bàn tay nô lệ
Đêm nằm mơ thấy những con tàu
Xưởng Ba Son ngột ngạt xăng dầu
Xưởng Ba Son bập bùng ngọn lửa
Ôi phóng túng, tự do là biển gió
Tiếng sóng bồn chồn, tiếng gọi khơi xa
Thơ Trần Dư vừa mang giọng điệu tâm tình gần gũi với thơ Tố Hữu, vừa mang chất giọng triết lí-chính luận của thơ Chế Lan Viên. Tác giả cảm nhận sâu sắc về con đường đi tìm lí tưởng sống của chàng trai Tôn Đức Thắng, giữa những năm tháng đất nước còn đắm chìm trong ách nô lệ:
Nỗi khát khao đạp xiềng xích tung ra
Đời lay lắt bát cơm chan nước mắt!
Nỗi khát khao trái tim lên tiếng hát
Theo cánh hải âu tìm lẽ yêu đời!
Con vẫn mê say bao nỗi bồi hồi
Người thanh niên đi xa quê và nhớ…
Giây phút Bác Tôn cắm cờ mừng Cách mạng tháng Mười Nga, được Trần Dư khắc hoạ bằng những hình ảnh thơ dồn dập, sống động, khoẻ khoắn, với nhịp thơ rộn rã, hân hoan.
Pháo gầm chòng chành chiến hạm Rạng Đông
Bình minh mọc trên trời Nga rạng rỡ
Ôi trái tim trẻ trai như muốn vỡ
Trái tim muốn nổ tung thành pháo gầm!
Nồng nhiệt bao nhiêu, người trai xứ da vàng
Tóc bay xoả giữa trùng khơi gió cuốn…
…Lòng người trai như con tàu về bến đỗ
Bình minh cho quê hương với ngàn vạn ngọn cờ!
Ở khổ thơ cuối, Trần Dư đã nói về ý thức nối bước cha anh của bao thế hệ:
Con vẫn nhớ Bác hoài. Tuổi trai đẹp giấc mơ
Năm xưa ấy. Phải đâu năm xưa ấy!
Ôi tuổi thơ và ngọn cờ vẫy mãi
Cho chúng con vang khúc hát lên đường
Nhà thơ Trần Hữu Dũng cũng đã ghi lại chân dung Bác Tôn một cách cô đọng, giàu hình ảnh, giúp hình dung khá trọn vẹn về từng chặng đường đấu tranh. Qua đó thấy được con người, phong cách sống thanh cao, tình yêu lao động của người thợ năm nào, ngay khi đã là Chủ tịch nước.
Liệu có thể hình dung bước chân người thợ xưởng Ba Son
Ở Xêvatxtôpôn khói lửa, gió Hắc Hải lồng lộng
Hiên ngang trên chiến hạm France kéo cao cờ đỏ …
Liệu có thể hình dung người tù cặp rằn ở hầm xay lúa
Sóng biển vỗ triền miên theo hồi còi tàu cách mạng
Mười lăm năm lưu đày Côn đảo, khí phách vô song…
Liệu có thể hình dung người Chủ tịch nước sống ân cần giản dị
Lúc rỗi lôi bộ đồ mộc, đồ nguội trong nhà
Hàn đồ chơi của cháu, sửa xe đạp anh bảo vệ
Cuối đời để lại cho con chiếc đê khâu với lời dặn thiết tha:
“Bây giờ ba mắt kém rồi, con giữ mà dùng”
Trong tuyển tập thơ viết về An Giang, xuất bản mừng kỉ niệm 120 năm ngày sinh Chủ tịch Tôn Đức Thắng, Trần Hữu Dũng có đến 5 bài thơ viết về Bác Tôn, trong đó có 1 bài viết về “Tấm lòng Bác Tôn gái” và 1 bài lấy cảm hứng về tình đồng chí của“Bác Hồ và Bác Tôn”. Đều là những bài thơ chân thành cảm xúc, sâu lắng nghĩa tình.
Phóng viên Thông tấn xã Liên Xô hỏi Bác Tôn gái ở Sầm Sơn
Với vẻ chất phác, trung hậu người đàn bà nông dân đồng bằng
sông Cửu Long nhỏ nhẹ đáp:
“Không mấy khi ông nhà tôi sống bên cạnh.
Hoạt động, bị bắt tôi đến khám giam thăm mới gặp, tôi mừng
gặp ông, lại buồn vì ông bị tù”
…
Yêu nhau chung thuỷ, sắt son có đất trời chứng giám
(Tấm lòng Bác Tôn gái)
Bài thơ khai thác một chi tiết rất cảm động :
Năm 1975 Bác về thăm vùng giải phóng miền Nam
Rưng rưng thắp lên bàn thờ nhà cũ nén nhang thơm
Về Bắc, trước mộ vợ Bác đứng lặng yên rơi nước mắt
Tác giả kết thúc bài thơ trong cảm nhận về tấm lòng Bác Tôn gái, trong mối quan hệ với nhân dân An Giang hôm nay:
Quá giang đò về thăm khu tưởng niệm Bác Tôn cù lao Ông Hổ.
Chợt vi vu câu hát vọng thê, vọng thê ơi hời!
Mùa nước nổi sục sôi ráng chiều đỏ rực
Tấm lòng người vợ trung trinh
Có dân An Giang nối dài cầu thương nhớ…
Trần Hữu Dũng viết về tình cảm đồng chí của Bác Hồ và Bác Tôn bằng những câu chữ mộc mạc, không tô vẻ nhưng chở mang bao nghĩa tình son sắt
Ở Hà Nội
Bác Hồ và Bác Tôn
Đầm ấm, mộc mạc
Chân thật, tự nhiên, sâu lắng
Cầm tay nhau trò chuyện dưới bóng mát nhà sàn
Bên hiên nhành phong lan toả hương ngây ngất
Hai người thợ năm xưa xa xứ tìm đường cứu nước
Hai tâm hồn thế kỷ sưởi ấm cho nhau
Có thể mượn thơ Trần Hữu Dũng để kết lại những cảm nhận về con người, sự nghiệp cách mạng của Bác Tôn và vùng đất An Giang - như Những ngụ ngôn ở An Giang (tựa đề một bài thơ khác của anh). Thâm thúy, tinh tế là những bài học để đời, định hướng cho bao thế hệ cháu con:
Chỗ cù lao Ông Hổ, xoáy nước cuộn chảy mênh mang
Trong ngôi nhà lá đơn sơ Bác Tôn về lui cui nhóm bếp
Bài ngụ ngôn đầu tiên anh thuộc lòng ở đây
Cách mạng - Tự do - Dân tộc…
…Những ngụ ngôn ở An Giang hiển hiện qua cuộc sống
Lấp lánh huyễn hoặc hệt sao trời dẫn lối anh đi.
Nhìn chung thơ viết về Bác Tôn có sự tương ứng khá rõ nét giữa cảm hứng với giọng điệu và mang tính thời đại. Nếu thơ sáng tác thời kì kháng chiến chống Mỹ lấy cảm hứng trữ tình - sử thi làm chủ đạo, với giọng điệu anh hùng ca, thì có thể thấy thơ viết về Bác Tôn giai đoạn sau ngày giải phóng có sự khác biệt. Vẫn trên nền cảm hứng trữ tình, vẫn là giọng điệu ngợi ca nhưng không phải mang âm hưởng anh hùng ca hào hùng mà là chất giọng tự nhiên, đầm ấm, yêu thương. Điều này cũng dễ hiểu, bởi người anh hùng - lãnh tụ Tôn Đức Thắng vốn là một người thợ xuất thân từ miền quê nghèo Nam bộ, cả đời làm cách mạng luôn sống cương trực, hiền hòa, bình dị. Viết về Người tất nhiên cũng xuất phát từ đó, với bao chi tiết hiện thực đời thường sống động, tự nhiên, gần gũi, thân thương.
Nguồn: Vanhocquenha.vn
Ý kiến bạn đọc (0)
Ẩn/hiện ý kiến
- Người đương thời thơ mới bàn về thơ Đông Hồ [1]
- Tràng An chinh phục những đỉnh cao
- Nguyễn Hiệp: 'Tôi viết chứ không phán xét'
- Hôm nay, thời bình, hình như chúng ta lại không có tác giả phê bình nữa
- Nghệ thuật đừng nên tạo bộ mặt nghiêm trang
- Người đương thời thơ mới bàn về thơ Huy Thông (kỳ 2)
- Nghĩ từ "Vùng sâu"
- Nhà văn, công chúng và Internet
- Văn xuôi và trẻ em
- Chùm truyện thiếu nhi của nhà văn Trần Quốc Toàn

markdown:
**Điểm qua một số trang thơ viết về cố Chủ tịch Tôn Đức Thắng và miền quê Mỹ Hoà Hưng để thêm tự hào về con người và mảnh đất quê hương.**
An Giang, vùng đất địa linh nhân kiệt đã sinh ra nhiều anh hùng, nhân tài lỗi lạc, trong đó có cố Chủ tịch Tôn Đức Thắng. Cuộc đời, tấm gương yêu nước, tinh thần đấu tranh cách mạng bất khuất, kiên trung của Bác Tôn cùng miền quê Mỹ Hoà Hưng xanh tươi, hiền hòa và xứ sở đất đai An Giang với nhiều huyền thoại, di tích, thắng cảnh đã tạo nguồn cảm hứng thơ dạt dào, được nhiều tác giả trong và ngoài tỉnh xây dựng nên hình tượng thơ đa dạng, sâu sắc, từ nhiều góc nhìn khác nhau. Ngoài các tác phẩm thơ nổi tiếng, như trường ca Bài ca Hắc Hải của Nguyễn Đình Thi, Ngôi sao Hắc Hải của Viễn Phương, Nghiêng mình sông núi chịu tang của Trần Mạnh Hảo… còn có hàng trăm bài thơ hay khác viết về Bác Tôn, của nhiều tác giả chuyên và không chuyên, đặc biệt là các cây bút thơ An Giang. Nhìn chung các sáng tác đều tập trung vào hai mảng cảm hứng chính sau.
**Cảm hứng thơ từ lần Bác Tôn về thăm An Giang và hình ảnh miền quê Bác**
Cùng theo Võ Thanh An về thăm Mỹ Hoà Hưng, nghe câu vọng cổ chợt trào dâng niềm yêu kính Bác Tôn, để được cùng hoà vào niềm tự hào với nhân dân trên mảnh đất cù lao. Miền quê Mỹ Hòa Hưng trong thơ Võ Thành An thật gần gũi thân thương như chính quê hương của mỗi người.
*Tôi về Mỹ Hoà Hưng như thăm nơi cắt rún* *Đêm mơ màng sông nước ánh trăng soi* *Chợt nghe ai gởi tình vào bài vọng cổ* *Câu ca tan vào da thịt bãi cồn* *Câu ca nhớ người cố xứ, Bác Tôn…* * …Hạnh phúc con người trên đất Bác sinh* *Bài vọng cổ làm tôi bâng khuâng* *Trải lòng trên cù lao Ông Hổ !*
(Đêm cù lao Ông Hổ nghe ca vọng cổ)
Tác giả Khưu Ngọc Bảy có bài thơ ngắn, câu thơ 5 chữ gieo vần xinh xắn, ý tứ cô đọng thể hiện cảm xúc yêu mến mảnh đất đã sinh ra Bác Tôn. Hình ảnh quê hương Mỹ Hoà Hưng hiện ra trong thơ Ngọc Bảy vừa hiền hoà, vừa rực rỡ, mỹ lệ chói chang sông nắng qua cách gieo hai vần “anh” và “ắng”:
*Cù lao Ông Hổ xanh,* *Giữa dòng sông đầy nắng* *Quê Bác Tôn Đức Thắng* *Như hạt ngọc long lanh*
(Cù lao Ông Hổ)
Đi trên quê Bác, Khưu Ngọc Bảy cảm nhận sâu sắc hương tình đất, tình đời, thấy được mối dây ràng buộc, sự tiếp nối giữa cha ông xưa và thế hệ cháu con hôm nay:
*Cù lao xanh mùa xuân* *Đến rồi đi để nhớ* *Tâm hồn ta bé nhỏ* *Giữa đời Bác mênh mông.*
Thuở trước không biết ngoài Tôn Đức Thắng còn có bao trai làng đã li hương từ bến đò Ô Môi. Ngày ấy, hẳn là bao chàng trai, cô gái nhìn hoa ô môi nở hồng trong gió chướng, tan tác rụng đầy bến sông mà nghe lòng não nề, thổn thức li biệt… Để đến một ngày… nhà thơ Hồ Thanh Điền sáng tác bài Ngày Bác về với nhịp thơ rộn ràng, ghi lại cảm xúc của người An Giang trong ngày Bác Tôn về thăm quê. Hình ảnh thiên nhiên, vườn Mỹ Hoà Hưng, bến đò Ô Môi giờ thật tươi mới, xen chút e ấp đón chào người con sau bao năm xa xứ:
*Bác về Mỹ Hoà Hưng* *Phất phơ bông sậy trắng* *Vương trên mái tóc mừng* *Ô môi mùa xanh lá* *Lẩn khuất bên hàng tre* *Năm ba chùm trái nhỏ* *Lấp loá nắng bên hè*
Cảnh vật luôn đơn sơ bình dị như chính phong cách sống của Bác Tôn, còn tình người nơi đây lại quá sâu nặng, nhà thơ thể hiện bao nỗi niềm rưng rưng, xúc động của Bác Tôn trong chuyến về thăm quê hương lần ấy:
*Lối quen mà như lạ* *Mộ song thân một hàng* *Người ngàn xa tít tắp* *Ngày về thơm nén nhang.*
Qua nhiều bài thơ, có thể thấy các tác giả đã gặp nhau trong cảm nhận chung về miền quê Mỹ Hòa Hưng - xứ sở đò giang cách trở nhưng tình quê luôn nồng ấm, chơn chất và lai láng. Từ miền quê nghèo, tuổi thiếu thời Bác Tôn ra đi, gian nan, tội tù đời cách mạng, để hành trình trở về ngắm nhìn quê hương thanh bình. Dù phía trước vẫn còn nhiều gian khó, nhưng mảnh đất cù lao ông Hổ sẽ như con tàu căng buồm tăng tốc, nối bước Người, trẻ xông pha, già giữ cốt cách. Tấm lòng thương kính của người dân trên quê Bác biết bao nô nức không kể xiết. Thơ viết về Mỹ Hòa Hưng có lẽ vì thế luôn đầy ắp tình người, đầy chất thơ, chất nhạc và đầy hương sắc. Cũng có thể bắt gặp trên trang thơ Thanh Vân:
*Căn nhà sàn đơn sơ* *Mái ngói vẫn tươi nguyên màu sắt son* *Lóng lánh màu thời gian* *Mùa thu xanh đến ngỡ ngàng*
(Về thăm Mỹ Hòa Hưng)
Hành trình đổi mới trên mảnh đất cù lao 36 năm, từ sau ngày giải phóng là cả chặng đường dài để xứng đáng với vị thế cù lao ông Hổ : Tựa lưng Bảy Núi, uống nước Cửu Long, Mỹ Hòa Hưng ngời danh xứ sở, như một vế trong câu đối tại nhà trưng bày thân thế, sự nghiệp Bác Tôn. Cây bút trẻ Trương Nhật Trường đã viết về con người và sự đổi mới của Mỹ Hòa Hưng hôm nay :
*Mỹ Hòa Hưng bây giờ * *Là những nụ cười rạng rỡ như hoa nở* *Là những con người nồng nàn trong từng nhịp thở* *Là niềm tự hào hàng triệu trái tim yêu…* *Qua Mỹ Hòa Hưng, một buổi chiều* *Nghe tất cả nơi này rừng rực sáng*
(Chiều qua Mỹ Hòa Hưng)
Không chỉ viết về miền quê Mỹ Hòa Hưng, một số cây bút còn dành cảm hứng thơ khi thăm nhà sàn Bác Tôn ở (từ năm 1952 đến 7/1974, thuộc thôn Chí Liễu, xã Trung Yên, huyện Yên Sơn, Tuyên Quang) bên bờ sông Phó Đáy, thời kỳ kháng chiến chống Pháp, trước chiến thắng Điện Biên Phủ. Cảnh vật miền sơn cước gắn bó với cuộc đời “nằm gai nếm mật”, “cháo bẹ rau măng”, Bác Tôn cùng Bác Hồ lèo lái công cuộc kháng chiến 9 năm:
*Căn nhà nhỏ bên dòng Phó Đáy* *Sàn cao lót ván mái đơn sơ* *Bốn phía rừng xanh tranh thủy mặc* *Một làn mây trắng giăng lửng lơ*
(Bác Tôn bên dòng sông Phó Đáy - Hồ Thanh Điền)
Cái tình người, tình quê vời vợi từ Mỹ Hòa Hưng, miền Tây Nam bộ đồng bằng đến vùng đại ngàn núi non Tuyên Quang là cảm hứng cho Xuân Nùng viết bài thơ Bên dòng sông Phó Đáy, chứa chan tình cảm với những nơi Bác Tôn từng sinh sống:
*Sông Phó Đáy nơi không bồi không lở* *Cứ trong xanh dòng nước lửng lờ trôi* *…* *Nhà của Bác bốn bề nứa lá* *Hầm chạy ra sông phòng ngự một thời* *Cái bẫy chuột còn ấm hơi tay Bác* *Cái chăn chiên chờ những buổi sương rơi…* *Quê hương Bác nơi tận cùng đất nước* *Con mơ về thắp một tuần nhang* *Thả thuyền thơ xuôi dòng Phó Đáy* *Có một ngày neo đậu bến An Giang.*
Hẳn là Xuân Nùng chỉ có thể “thả thuyền thơ” từ Phó Đáy đến bến An Giang, và chắc hẳn đến giờ anh đã thực hiện được ước mơ từng ấp ủ đó là “đến quê Bác thắp một tuần nhang”? Một điều chắc chắn là lời thơ anh cũng đã neo đậu trong lòng người An Giang, qua bài thơ nhỏ in trên trang báo Văn nghệ Thất Sơn, số tháng 8/2008, kỉ niệm 120 năm ngày sinh Tôn Đức Thắng, và được chọn dẫn giới thiệu trong bài viết này.Thơ Xuân Nùng giản dị câu chữ nhưng lại lắng sâu cảm xúc trân trọng:
*Bác đã đi xa… hoa đang mùa rực rỡ* *Những kỉ vật thành vô giá đến mai sau* *Công ơn Bác, đời đời ghi nhớ* *Đại ngàn xưa xuân mới bắt đầu…*
Cảm hứng từ cuộc đời làm cách mạng và phong cách sống giản dị, phẩm chất, đức độ của Bác Tôn
Trong một bài thơ khác: Người chẳng nói chi nhiều, nhà thơ Hồ Thanh Điền đã ghi lại các chặng đường hoạt động của Bác Tôn, từ những ngày đầu rời quê, bắt đầu sự nghiệp đấu tranh, tìm kế sinh nhai bằng đôi tay cần mẫn của người thợ:
*Khi ra đi Người chẳng nói điều gì* *Cả dự định tương lai* *Cả những điều trước mắt* *Có thể với chiếc xuồng con rời Mỹ Hoà Hưng* *Như mọi người tìm kế sinh nhai, tìm việc*
Hồ Thanh Điền thể hiện sự cảm phục về phong cách sống chân chính và sự khiêm tốn, ít nói, tính hay lam hay làm của lãnh tụ, bằng giọng thơ vừa kể, vừa triết lí nhẹ nhàng, nhưng đầy hiểu thấu và yêu kính:
*Là người thợ, chẳng nói chi nhiều* *Với công việc Người làm cật lực* *Cần đấu tranh cho thợ thuyền, chính trực* *Người cũng quên mình như công việc hằng ngày* *Ơi buổi ban đầu Người chẳng nói nhiều đâu!*
Nhà thơ dành trọn niềm ngưỡng mộ, ngợi ca đức độ của Bác Tôn ngay từ tựa đề bài thơ: Người chẳng nói chi nhiều. Đây cũng chính là tứ thơ xuyên suốt toàn bài, làm nên sự nhất quán thể hiện ý nghĩa, chủ đề bài thơ. Khổ thơ cuối đầy lắng đọng trong tình cảm trân trọng, suy nghiệm về hành trình hoạt động cách mạng của Bác Tôn. Khép lại bài thơ là những hình ảnh giàu xúc động, thể hiện bao cảm xúc nghẹn ngào của Bác trong ngày về thăm nơi chôn nhau cắt rốn:
*Là Chủ tịch, Người cũng chẳng nói nhiều đâu* *Lời nói nào thay được tình dân, nghĩa nước* *Xa mấy mươi năm về quê, Người chỉ nói bằng ánh mắt* *Ánh mắt như triệu triệu tâm hồn…* *Có lời nói nào thay được!*
Tác giả Hồ Thanh Điền có cả một chùm thơ 3 bài ngợi ca Bác Tôn, trong đó có bài Nhớ Bác, 4 khổ thơ, mỗi khổ 4 câu, câu thơ 7 chữ chở mang nhiều hình ảnh thơ súc tích, cảm nhận về cả hành trình hoạt động của Người. Giọng thơ Hồ Thanh Điền vừa tự sự, vừa triết lí, trang trọng tự hào mà trữ tình thắm thiết, chân thành nói hộ chúng ta lòng tri ân Người đã “mang gươm mở cõi”:
*… Lá cờ Hắc Hải bay từ ấy* *Cho đến bây giờ vẫn uy nghi…* * …Từ thuở thiếu thời đi lập cứ* *Một thời nghĩa khí ánh hào quang* *Mười bảy năm tù lao khổ lắm* *Sử vàng, Người để chữ trung cang!* *Cuộc sống đơn sơ, giàu đức hạnh* *Vải bô ấp ủ trái tim hồng* *Vinh, nhục, sang, hèn, lòng vẫn vậy* *Đời trong như ngọc, trắng như bông*
Tác giả Trần Dư dành nhiều cảm xúc viết về thời thanh niên Bác Tôn đi tìm lí tưởng, bắt đầu cuộc đời làm thợ, rồi làm thuỷ thủ. Hình ảnh, chi tiết thơ phong phú, mang âm hưởng sử thi, hoài niệm những năm tháng sục sôi, Bác khơi bùng ngọn lửa đấu tranh cách mạng.
*Con vẫn nhớ hoài, Bác tuổi thanh niên* *Sức vóc trẻ trai, cuộc đời làm thợ* *Đất nước đau thương, bàn tay nô lệ* *Đêm nằm mơ thấy những con tàu* *Xưởng Ba Son ngột ngạt xăng dầu* *Xưởng Ba Son bập bùng ngọn lửa* *Ôi phóng túng, tự do là biển gió* *Tiếng sóng bồn chồn, tiếng gọi khơi xa*
Thơ Trần Dư vừa mang giọng điệu tâm tình gần gũi với thơ Tố Hữu, vừa mang chất giọng triết lí-chính luận của thơ Chế Lan Viên. Tác giả cảm nhận sâu sắc về con đường đi tìm lí tưởng sống của chàng trai Tôn Đức Thắng, giữa những năm tháng đất nước còn đắm chìm trong ách nô lệ:
*Nỗi khát khao đạp xiềng xích tung ra* *Đời lay lắt bát cơm chan nước mắt!* *Nỗi khát khao trái tim lên tiếng hát* *Theo cánh hải âu tìm lẽ yêu đời!* *Con vẫn mê say bao nỗi bồi hồi* *Người thanh niên đi xa quê và nhớ…*
Giây phút Bác Tôn cắm cờ mừng Cách mạng tháng Mười Nga, được Trần Dư khắc hoạ bằng những hình ảnh thơ dồn dập, sống động, khoẻ khoắn, với nhịp thơ rộn rã, hân hoan.
*Pháo gầm chòng chành chiến hạm Rạng Đông* *Bình minh mọc trên trời Nga rạng rỡ* *Ôi trái tim trẻ trai như muốn vỡ* *Trái tim muốn nổ tung thành pháo gầm!* *Nồng nhiệt bao nhiêu, người trai xứ da vàng* *Tóc bay xoả giữa trùng khơi gió cuốn…* *…Lòng người trai như con tàu về bến đỗ* *Bình minh cho quê hương với ngàn vạn ngọn cờ!*
Ở khổ thơ cuối, Trần Dư đã nói về ý thức nối bước cha anh của bao thế hệ:
*Con vẫn nhớ Bác hoài. Tuổi trai đẹp giấc mơ* *Năm xưa ấy. Phải đâu năm xưa ấy!* *Ôi tuổi thơ và ngọn cờ vẫy mãi* *Cho chúng con vang khúc hát lên đường*
Nhà thơ Trần Hữu Dũng cũng đã ghi lại chân dung Bác Tôn một cách cô đọng, giàu hình ảnh, giúp hình dung khá trọn vẹn về từng chặng đường đấu tranh. Qua đó thấy được con người, phong cách sống thanh cao, tình yêu lao động của người thợ năm nào, ngay khi đã là Chủ tịch nước.
*Liệu có thể hình dung bước chân người thợ xưởng Ba Son* *Ở Xêvatxtôpôn khói lửa, gió Hắc Hải lồng lộng* *Hiên ngang trên chiến hạm France kéo cao cờ đỏ …* *Liệu có thể hình dung người tù cặp rằn ở hầm xay lúa* *Sóng biển vỗ triền miên theo hồi còi tàu cách mạng* *Mười lăm năm lưu đày Côn đảo, khí phách vô song…*
Liệu có thể hình dung người Chủ tịch nước sống ân cần giản dị
*Lúc rỗi lôi bộ đồ mộc, đồ nguội trong nhà* *Hàn đồ chơi của cháu, sửa xe đạp anh bảo vệ*
Cuối đời để lại cho con chiếc đê khâu với lời dặn thiết tha:
“
*Bây giờ ba mắt kém rồi, con giữ mà dùng”*
Trong tuyển tập thơ viết về An Giang, xuất bản mừng kỉ niệm 120 năm ngày sinh Chủ tịch Tôn Đức Thắng, Trần Hữu Dũng có đến 5 bài thơ viết về Bác Tôn, trong đó có 1 bài viết về “Tấm lòng Bác Tôn gái” và 1 bài lấy cảm hứng về tình đồng chí của“Bác Hồ và Bác Tôn”. Đều là những bài thơ chân thành cảm xúc, sâu lắng nghĩa tình.
*Phóng viên Thông tấn xã Liên Xô hỏi Bác Tôn gái ở Sầm Sơn* *Với vẻ chất phác, trung hậu người đàn bà nông dân đồng bằng* *sông Cửu Long nhỏ nhẹ đáp:* *“Không mấy khi ông nhà tôi sống bên cạnh.* *Hoạt động, bị bắt tôi đến khám giam thăm mới gặp, tôi mừng* *gặp ông, lại buồn vì ông bị tù”* *…* *Yêu nhau chung thuỷ, sắt son có đất trời chứng giám*
(Tấm lòng Bác Tôn gái)
Bài thơ khai thác một chi tiết rất cảm động :
*Năm 1975 Bác về thăm vùng giải phóng miền Nam* *Rưng rưng thắp lên bàn thờ nhà cũ nén nhang thơm* *Về Bắc, trước mộ vợ Bác đứng lặng yên rơi nước mắt*
Tác giả kết thúc bài thơ trong cảm nhận về tấm lòng Bác Tôn gái, trong mối quan hệ với nhân dân An Giang hôm nay:
*Quá giang đò về thăm khu tưởng niệm Bác Tôn cù lao Ông Hổ.* *Chợt vi vu câu hát vọng thê, vọng thê ơi hời!* *Mùa nước nổi sục sôi ráng chiều đỏ rực* *Tấm lòng người vợ trung trinh* *Có dân An Giang nối dài cầu thương nhớ…*
Trần Hữu Dũng viết về tình cảm đồng chí của Bác Hồ và Bác Tôn bằng những câu chữ mộc mạc, không tô vẻ nhưng chở mang bao nghĩa tình son sắt
*Ở Hà Nội* *Bác Hồ và Bác Tôn* *Đầm ấm, mộc mạc* *Chân thật, tự nhiên, sâu lắng* *Cầm tay nhau trò chuyện dưới bóng mát nhà sàn* *Bên hiên nhành phong lan toả hương ngây ngất* *Hai người thợ năm xưa xa xứ tìm đường cứu nước* *Hai tâm hồn thế kỷ sưởi ấm cho nhau*
Có thể mượn thơ Trần Hữu Dũng để kết lại những cảm nhận về con người, sự nghiệp cách mạng của Bác Tôn và vùng đất An Giang - như Những ngụ ngôn ở An Giang (tựa đề một bài thơ khác của anh). Thâm thúy, tinh tế là những bài học để đời, định hướng cho bao thế hệ cháu con:
*Chỗ cù lao Ông Hổ, xoáy nước cuộn chảy mênh mang* *Trong ngôi nhà lá đơn sơ Bác Tôn về lui cui nhóm bếp* *Bài ngụ ngôn đầu tiên anh thuộc lòng ở đây* *Cách mạng - Tự do - Dân tộc…* *…Những ngụ ngôn ở An Giang hiển hiện qua cuộc sống* *Lấp lánh huyễn hoặc hệt sao trời dẫn lối anh đi.*
Nhìn chung thơ viết về Bác Tôn có sự tương ứng khá rõ nét giữa cảm hứng với giọng điệu và mang tính thời đại. Nếu thơ sáng tác thời kì kháng chiến chống Mỹ lấy cảm hứng trữ tình - sử thi làm chủ đạo, với giọng điệu anh hùng ca, thì có thể thấy thơ viết về Bác Tôn giai đoạn sau ngày giải phóng có sự khác biệt. Vẫn trên nền cảm hứng trữ tình, vẫn là giọng điệu ngợi ca nhưng không phải mang âm hưởng anh hùng ca hào hùng mà là chất giọng tự nhiên, đầm ấm, yêu thương. Điều này cũng dễ hiểu, bởi người anh hùng - lãnh tụ Tôn Đức Thắng vốn là một người thợ xuất thân từ miền quê nghèo Nam bộ, cả đời làm cách mạng luôn sống cương trực, hiền hòa, bình dị. Viết về Người tất nhiên cũng xuất phát từ đó, với bao chi tiết hiện thực đời thường sống động, tự nhiên, gần gũi, thân thương.
Nguồn: Vanhocquenha.vn
#### Ý kiến bạn đọc (0)
[Ẩn/hiện ý kiến] [Người đương thời thơ mới bàn về thơ Đông Hồ [1]](/van-hoc-viet-nam/doi-song-van-hoc/4771-nguoi-duong-thoi-tho-moi-ban-ve-tho-dong-ho-1-.html) [Tràng An chinh phục những đỉnh cao](/van-hoc-viet-nam/doi-song-van-hoc/4765-trang-an-chinh-phuc-nhung-dinh-cao.html) [Nguyễn Hiệp: 'Tôi viết chứ không phán xét'](/van-hoc-viet-nam/doi-song-van-hoc/4762-nguyen-hiep-toi-viet-chu-khong-phan-xet.html) [Hôm nay, thời bình, hình như chúng ta lại không có tác giả phê bình nữa](/van-hoc-viet-nam/doi-song-van-hoc/4760-hom-nay-thoi-binh-hinh-nhu-chung-ta-lai-khong-co-tac-gia-phe-binh-nua.html) [Nghệ thuật đừng nên tạo bộ mặt nghiêm trang](/van-hoc-viet-nam/doi-song-van-hoc/4759-nghe-thuat-dung-nen-tao-bo-mat-nghiem-trang.html) [Người đương thời thơ mới bàn về thơ Huy Thông (kỳ 2)](/van-hoc-viet-nam/doi-song-van-hoc/4731-nguoi-duong-thoi-tho-moi-ban-ve-tho-huy-thong-ky-2-.html) [Nghĩ từ "Vùng sâu"](/van-hoc-viet-nam/doi-song-van-hoc/4725-nghi-tu-qvung-sauq-.html) [Nhà văn, công chúng và Internet](/van-hoc-viet-nam/doi-song-van-hoc/4722-nha-van-cong-chung-va-internet.html) [Văn xuôi và trẻ em](/van-hoc-viet-nam/doi-song-van-hoc/4713-van-xuoi-va-tre-em.html) [Chùm truyện thiếu nhi của nhà văn Trần Quốc Toàn](/van-hoc-viet-nam/doi-song-van-hoc/4712-chum-truyen-thieu-nhi-cua-nha-van-tran-quoc-toan-.html)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

Server: Apache/2.2.26 (Unix) mod_ssl/2.2.26 OpenSSL/0.9.8e-fips-rhel5 mod_bwlimited/1.4

P3P: CP="NOI ADM DEV PSAi COM NAV OUR OTRo STP IND DEM"

Content-Encoding: x-gzip

X-Content-Encoded-By: Joomla! 1.5

Cache-Control: post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Set-Cookie: ja_teline_ii_tpl=ja_teline_ii; expires=Wed, 12-Aug-2015 17:39:30 GMT; path=/

Connection: close

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
Definition:
the sexiest irish boy i have ever met
Example:
cormac, the sexy irish boy, is good in bed
Prices shown in USD.
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận Từ vựng của Urban mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.

Server: Cowboy

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

X-Xss-Protection: 1; mode=block

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: max-age=0, private, must-revalidate

Via: 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Served-By: cache-iad2123-IAD, cache-jfk1022-JFK

X-Cache: MISS, MISS

Vary: Accept-Encoding


text:
Sign in to post new definitions, images, and sounds and create lists of favorites.
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận Từ vựng của Urban mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.

X-Cache: MISS


text:
Cassina Rizzardi
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Cassina Rizzardi là một đô thị ở tỉnh Como, vùng Lombardia. Đô thị này có diện tích 3 km², dân số 2369 người. Các đơn vị phụ thuộc: Boffalora, Monticello, Ronco Các đô thị giáp giới: Bulgarograsso, Fino Mornasco, Guanzate, Luisago, Villa Guardia
Biến động dân số[sửa | sửa mã nguồn]

markdown:
# Cassina Rizzardi
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|
Thị trưởng |Adriano Cattaneo (từ
|Độ cao |m
|Diện tích |3 km²
|Dân số | - Tổng số
||2369
|| - Mật độ
||790/km²
|Múi giờ Tọa độ |Cassinesi
||031
|Mã bưu điện |22070
||Boffalora, Monticello, Ronco
|Thánh bảo trợ |Thánh Joseph
|| - Ngày
||Chủ nhật thứ 3 của tháng 9
|Website: **Cassina Rizzardi** là một đô thị ở [tỉnh Como](/wiki/Como_(t%E1%BB%89nh)), vùng [Lombardia](/wiki/Lombardia). Đô thị này có diện tích 3 km², dân số 2369 người. Các đơn vị phụ thuộc: Boffalora, Monticello, Ronco Các đô thị giáp giới: Bulgarograsso, Fino Mornasco, Guanzate, Luisago, Villa Guardia

Server: Apache

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Content-Encoding: gzip

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Vary: Accept-Encoding,Cookie,X-Use-HHVM

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish, 1.1 varnish

X-Cache: cp1055 miss (0), cp4017 hit (2), cp4018 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate