text:
Những dịp lễ Tết không theo lịch dương trên khắp thế giới
Dù mang nhiều dáng vẻ khác nhau nhưng các dịp lễ năm mới ở mỗi quốc gia đều mang ý nghĩa đoàn tụ, sum vầy, họp mặt cho gia đình và người thân.
Không khí ngày Tết đã đến rất gần, nhiều người đã bắt đầu rục rịch chuẩn bị đón Tết. Không riêng gì Việt Nam, nhiều quốc gia trên thế giới cũng có những lễ hội mừng năm mới không theo lịch dương. Dù có nhiều khác biệt nhưng ngày Tết ở mỗi nơi đều là thời điểm để những người con xa quê trở về, đoàn tụ với gia đình thân yêu.
1. Lễ hội mùa xuân (Trung Quốc)
Người Trung Quốc ăn tết vào 3 ngày đầu tiên của năm mới theo lịch Âm. Những hoạt động văn hóa phổ biến trong dịp này thường là múa rồng, múa lân, bắn pháo hoa. Từng con phố, ngôi nhà và những khu chung cư lớn đều được phủ màu đỏ rực chúc mừng năm mới.
2. Seollal (Hàn Quốc)
Lễ hội năm mới của người Hàn được tổ chức vào ngày đầu tiên của tháng 1 Âm lịch. Trong dịp lễ Seollal, người dân sẽ trở về quê nhà trong 3 ngày liên tiếp để dành thời gian bên gia đình và cùng nhau thăm thú những khu cung điện và làng văn hóa dân gian trong cả nước.
3. Tsagaan Sar (Mông Cổ)
Tại Mông Cổ, người dân ăn mừng lễ Tsagaan Sar trong 15 ngày, là thời gian để các đại gia đình được đoàn tụ bên mâm cỗ thịt cừu, bánh trái ăn cùng với sữa ngựa lên men.
4. Losar (Tây Tạng, Bhutan, Nepal)
Ngày lễ Losar diễn ra vào ngày đầu tiên trong năm mới theo lịch Tây Tạng. Lễ hội năm mới được tổ chức để tẩy sạch những cái xấu trong năm cũ và giúp tâm hồn được bình yên khi bước sang năm mới.
5. Chaul Chnam Thmey (Campuchia)
Chaul Chnam Thmey là tên gọi của lễ hội năm mới ở Campuchia, thường diễn ra vào ngày 13 hoặc 14 tháng 4 hàng năm sau khi mùa gặt kết thúc. Dịp nghỉ lễ kéo dài trong 3 ngày với nhiều hoạt động như tặng quà cho gia đình, bạn bè hay lễ tắm tượng phật, tắm sư, tắm cho cha mẹ còn được gọi tên là "Pithi Srang Preah".
6. Pi Mai Lao (Lào)
Cũng giống như Campuchia, người Lào ăn mừng năm mới vào ngày 14 tháng 4 hàng năm. Vào ngày cuối cùng của năm cũ, người dân đi tắm tượng Phật, đền chùa được sơn sửa lại còn nhà cửa đều được dọn dẹp sạch sẽ.
7. Songkran (Thái Lan)
Được tổ chức từ ngày 13 cho đến 15 tháng 4, những ngày đầu năm mới Songkran gắn liền với dịp lễ té nước đông vui nhộn nhịp và các bữa tiệc ăn mừng trên phố có thể kéo dài đến gần một tuần. Đây cũng là dịp để các gia đình người Thái họp mặt và cùng nhau dọn dẹp nhà cửa, đi chùa.
8. Thingyan (Myanmar)
Lễ hội năm mới Thingyan của người Myanmar cũng có nhiều nét tương đồng với các nước bạn láng giềng ở Đông Nam Á. Vào ngày lễ Tết, bạn sẽ bắt gặp nhiều người dân đứng dọc trên phố té nước lên người qua đường và sử dụng cả vòi nước để “tấn công” những chiếc xe đi ngang qua.
9. Pohela Boishakh (Bangladesh, miền Tây Bengal của Ấn Độ)
Pohela Boisha là lễ hội năm mới được tổ chức vào ngày 14/4 tại Bangladesh và miền Tây Bengal của Ấn Độ. Sạch sẽ là một yếu tố quan trong các ngày lễ nên các ngôi nhà đều được dọn dẹp cẩn thận. Bên cạnh đó người dân cũng chuẩn bị thức ăn đồ uống thịnh soạn để chào đón những người khách ghé thăm nhà. Các sạp hàng bán đồ ăn và đồ thủ công vẫn tiếp tục bày bán trong các ngày lễ.
10. Aluth Avurudda (Sri Lanka)
Người Sri Lanka cũng ăn mừng năm mới theo lịch riêng, thường rơi vào khoảng tháng 4 hàng năm. Vào dịp lễ, nhà cửa cũng được dọn dẹp và trang hoàng cẩn thận. Người dân cũng không quên tắm thảo dược để gội rửa cơ thể sạch sẽ trước khi sang năm mới.
11. Hijiri (Các nước Hồi Giáo)
Lễ hội Hijiri của các nước theo đạo Hồi sẽ đánh dấu thời điểm chuyển giao năm mới theo lịch Hồi Giáo, thường diễn ra vào khoảng 11, 12 ngày trước dịp Tết dương. Trong những ngày này, những người dân sẽ nhịn ăn và đi thăm đền thờ cùng người thân.
12. Nepal Sambat (Nepal)
Lễ hội mừng năm mới của Nepal được tổ chức theo lịch Âm, là dịp để tổ chức nghi lễ Mha Puja giúp thanh lọc tâm hồn trước khi bước sang năm mới.
Theo emdep.vn
Ý kiến bạn đọc

markdown:
# Những dịp lễ Tết không theo lịch dương trên khắp thế giới
Dù mang nhiều dáng vẻ khác nhau nhưng các dịp lễ năm mới ở mỗi quốc gia đều mang ý nghĩa đoàn tụ, sum vầy, họp mặt cho gia đình và người thân.
Không khí ngày Tết đã đến rất gần, nhiều người đã bắt đầu rục rịch chuẩn bị đón Tết. Không riêng gì Việt Nam, nhiều quốc gia trên thế giới cũng có những lễ hội mừng năm mới không theo lịch dương. Dù có nhiều khác biệt nhưng ngày Tết ở mỗi nơi đều là thời điểm để những người con xa quê trở về, đoàn tụ với gia đình thân yêu.
**1. Lễ hội mùa xuân (Trung Quốc)**
Người Trung Quốc ăn tết vào 3 ngày đầu tiên của năm mới theo lịch Âm. Những hoạt động văn hóa phổ biến trong dịp này thường là múa rồng, múa lân, bắn pháo hoa. Từng con phố, ngôi nhà và những khu chung cư lớn đều được phủ màu đỏ rực chúc mừng năm mới.
**2. Seollal (Hàn Quốc)**
Lễ hội năm mới của người Hàn được tổ chức vào ngày đầu tiên của tháng 1 Âm lịch. Trong dịp lễ Seollal, người dân sẽ trở về quê nhà trong 3 ngày liên tiếp để dành thời gian bên gia đình và cùng nhau thăm thú những khu cung điện và làng văn hóa dân gian trong cả nước.
**3. Tsagaan Sar (Mông Cổ)**
Tại Mông Cổ, người dân ăn mừng lễ Tsagaan Sar trong 15 ngày, là thời gian để các đại gia đình được đoàn tụ bên mâm cỗ thịt cừu, bánh trái ăn cùng với sữa ngựa lên men.
**4. Losar (Tây Tạng, Bhutan, Nepal)**
Ngày lễ Losar diễn ra vào ngày đầu tiên trong năm mới theo lịch Tây Tạng. Lễ hội năm mới được tổ chức để tẩy sạch những cái xấu trong năm cũ và giúp tâm hồn được bình yên khi bước sang năm mới.
**5. Chaul Chnam Thmey (Campuchia)**
Chaul Chnam Thmey là tên gọi của lễ hội năm mới ở Campuchia, thường diễn ra vào ngày 13 hoặc 14 tháng 4 hàng năm sau khi mùa gặt kết thúc. Dịp nghỉ lễ kéo dài trong 3 ngày với nhiều hoạt động như tặng quà cho gia đình, bạn bè hay lễ tắm tượng phật, tắm sư, tắm cho cha mẹ còn được gọi tên là "Pithi Srang Preah".
**6. Pi Mai Lao (Lào)**
Cũng giống như Campuchia, người Lào ăn mừng năm mới vào ngày 14 tháng 4 hàng năm. Vào ngày cuối cùng của năm cũ, người dân đi tắm tượng Phật, đền chùa được sơn sửa lại còn nhà cửa đều được dọn dẹp sạch sẽ.
**7. Songkran (Thái Lan)**
Được tổ chức từ ngày 13 cho đến 15 tháng 4, những ngày đầu năm mới Songkran gắn liền với dịp lễ té nước đông vui nhộn nhịp và các bữa tiệc ăn mừng trên phố có thể kéo dài đến gần một tuần. Đây cũng là dịp để các gia đình người Thái họp mặt và cùng nhau dọn dẹp nhà cửa, đi chùa.
**8. Thingyan (Myanmar)**
Lễ hội năm mới Thingyan của người Myanmar cũng có nhiều nét tương đồng với các nước bạn láng giềng ở Đông Nam Á. Vào ngày lễ Tết, bạn sẽ bắt gặp nhiều người dân đứng dọc trên phố té nước lên người qua đường và sử dụng cả vòi nước để “tấn công” những chiếc xe đi ngang qua.
**9. Pohela Boishakh (Bangladesh, miền Tây Bengal của Ấn Độ)**
Pohela Boisha là lễ hội năm mới được tổ chức vào ngày 14/4 tại Bangladesh và miền Tây Bengal của Ấn Độ. Sạch sẽ là một yếu tố quan trong các ngày lễ nên các ngôi nhà đều được dọn dẹp cẩn thận. Bên cạnh đó người dân cũng chuẩn bị thức ăn đồ uống thịnh soạn để chào đón những người khách ghé thăm nhà. Các sạp hàng bán đồ ăn và đồ thủ công vẫn tiếp tục bày bán trong các ngày lễ.
**10. Aluth Avurudda (Sri Lanka)**
Người Sri Lanka cũng ăn mừng năm mới theo lịch riêng, thường rơi vào khoảng tháng 4 hàng năm. Vào dịp lễ, nhà cửa cũng được dọn dẹp và trang hoàng cẩn thận. Người dân cũng không quên tắm thảo dược để gội rửa cơ thể sạch sẽ trước khi sang năm mới.
**11. Hijiri (Các nước Hồi Giáo)**
Lễ hội Hijiri của các nước theo đạo Hồi sẽ đánh dấu thời điểm chuyển giao năm mới theo lịch Hồi Giáo, thường diễn ra vào khoảng 11, 12 ngày trước dịp Tết dương. Trong những ngày này, những người dân sẽ nhịn ăn và đi thăm đền thờ cùng người thân.
**12. Nepal Sambat (Nepal)**
Lễ hội mừng năm mới của Nepal được tổ chức theo lịch Âm, là dịp để tổ chức nghi lễ Mha Puja giúp thanh lọc tâm hồn trước khi bước sang năm mới.
*Theo emdep.vn*
Ý kiến bạn đọc

Content-Type: text/html


text:
+971 5 0589 7167
Gọi, nhắn tin, Zalo, Viber để cho chúng tôi biết tình trạng em hàng
Gái gọi Miền Trung > Treo Bým
Nghệ danh: Ngọc Tiny
Face: super xiteen, càng nhìn càng thấy xinh, nhìn nhiều càng thấy yêu, 7.5đ
Age : teen đừng hỏi
Ăn mặc : sành điệu theo kiểu teen, hix, VSA thì ăn mặc nông dân !!!
Mùi & tóc : ngửi mùi thơm và chạm vào tóc là VSA hừng liền !!!
Skin: sáng và rất láng mịn, okie à
V1: cặp nhũ không to một cách thô thiển nhưng lại nặng nét sáng tạo đầy lãng mạn của tạo hóa
V2: eo chuẩn khỏi phải chỉnh sữa
V3: to, tròn,căng đét …..
\./: chỉ cần 2 từ là đủ đó là TUYỆT VỜI, 9đ
Âm thanh : cũng chỉ 4 từ là đủ TRONG TRẺO – TRUNG THỰC
Service: rất bẽn lẽn, rất tình và đầy âu yếu …. 9đ
Khu vực : Cầu Giấy
Price : 1000k/s

markdown:
[+971 5 0589 7167](tel:+971505897167)
Gọi, nhắn tin, Zalo, Viber để cho chúng tôi biết tình trạng em hàng
[Gái gọi Miền Trung](https://sharegaigoi.net/gai-goi-mien-trung/) > [Treo Bým](https://sharegaigoi.net/treo-bym/)
Nghệ danh: Ngọc Tiny
Face: super xiteen, càng nhìn càng thấy xinh, nhìn nhiều càng thấy yêu, 7.5đ
Age : teen đừng hỏi
Ăn mặc : sành điệu theo kiểu teen, hix, VSA thì ăn mặc nông dân !!!
Mùi & tóc : ngửi mùi thơm và chạm vào tóc là VSA hừng liền !!!
Skin: sáng và rất láng mịn, okie à
V1: cặp nhũ không to một cách thô thiển nhưng lại nặng nét sáng tạo đầy lãng mạn của tạo hóa
V2: eo chuẩn khỏi phải chỉnh sữa
V3: to, tròn,căng đét …..
\./: chỉ cần 2 từ là đủ đó là TUYỆT VỜI, 9đ
Âm thanh : cũng chỉ 4 từ là đủ TRONG TRẺO – TRUNG THỰC
Service: rất bẽn lẽn, rất tình và đầy âu yếu …. 9đ
Khu vực : Cầu Giấy
Price : 1000k/s

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: cloudflare-nginx

Connection: close

Set-Cookie: __cfduid=da5233c99d7915ac873d29a92821c356a1508443898; expires=Fri, 19-Oct-18 20:11:38 GMT; path=/; domain=.sharegaigoi.net; HttpOnly

Vary: Accept-Encoding, Cookie

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

X-Powered-By: VPSSIM


text:
Phần mềm Zillya Antivirus là một phần mềm tiêu diệt virus, bảo vệ hệ thống máy tính toàn vẹn và mạnh mẽ, phần mềm sẽ thực hiện gom những chương trình, files độc hại tồn tại trong các hệ thống và xóa bỏ chúng nếu cần thiết. Chương trình sẽ quét và loại bỏ những chương trình virus, quảng cáo, gián điệp... làm ảnh hưởng đến tốc độ và sự hoạt động ổn định của hệ điều hành.Phần mềm là một giải pháp bảo mật được thiết kế để có thể giúp bảo vệ máy tính của bạn ra khỏi virus và những mối đe dọa phần mềm độc hại khác. Nhằm mục đích để quét những tập tin truy cập và để ngăn chặn virus chạy trên máy tính.
Zillya Antivirus - Phần mềm Diệt virus, trojan và phần mềm gián điệp
Bạn cũng có thể sử dụng chương trình để quét hệ thống nhằm tìm ra những tập tin nguy hiểm và loại bỏ chúng. Phần mềm cũng có thể quét những tin nhắn email và những tập tin tự động chạy từ những thiết bị lưu trữ USB để ngăn chặn bất kỳ một hành vi đáng ngờ nào.
Phần mềm giúp bảo vệ máy tính ra khỏi virus và mối đe dọa phần mềm độc hại
Ứng dụng này cũng bao gồm những tiện ích để kiểm soát những chương trình đang chạy và những chương trình khởi động cho phép đóng một ứng dụng nhất định hoặc là vô hiệu hóa những mục khởi động.
Giống như hầu hết những giải pháp chống virus khác, phần mềm này cũng cung cấp những tùy chọn để lưu trữ những file có khả năng gây nguy hiểm trong thư mục kiểm soát và sẽ loại trừ một số tập tin từ quét theo lịch trình. Nó còn hỗ trợ quét heuristic và cho phép thiết lập hành động mặc định để tự động xử lý những tập tin phát hiện.
quét và loại bỏ những chương trình virus, quảng cáo, gián điệp...
Bên cạnh đó, nó còn sở hữu một giao diện trực quan, dễ nhìn và dễ sử dụng. Do đó, nó giúp người dùng dễ dàng thực hiện những thao tác và truy cập các tính năng thường xuyên được sử dụng nhất.
Những tính năng chính của phần mềm Zillya Antivirus:
Chế độ quét và quét lên lịch:
- Phần mềm có ba chế độ quét (nhanh chóng, đầy đủ và tùy chỉnh) và có khả năng lên lịch quét. Mỗi một phương thức quét được tiến hành với những thông số nhất định phù hợp với các mục đích của mỗi chế độ. Sau khi thực hiện quét, chương trình sẽ đề xuất để làm một số những hành động với mục bị nhiễm bệnh đã được phát hiện: sửa chữa, xóa,kiểm dịch, bỏ qua.
Bảo vệ thời gian thực:
- Patrol – đây là một hệ thống kiểm tra trong thời gian thực, nó được sử dụng nhằm để phát hiện virus và những chương trình độc hại khi khác đang cố gắng để xâm nhập vào máy tính.
Quét các tài liệu văn phòng:
- Chương trình quét tất cả những loại tài liệu của Microsoft Office để loại bỏ những phần mềm độc hại.
Quét những dữ liệu tải về:
- Phần mềm sẽ quét tất cả những file tải về từ Internet bởi Internet Explorer.
Nhìn chung, phần mềm Zillya Antivirus sẽ là một giải pháp rất hữu hiệu được thiết kế để giúp người sử dụng bảo vệ máy tính của mình ra khỏi virus và những mối đe dọa phần mềm độc hại khác. Và giúp người dùng quét những tập tin truy cập và để ngăn chặn virus chạy trên máy tính.
Yêu cầu hệ thống:
- Tốc độ xử lý: 1 GHz
- Dung lượng ổ cứng có sẵn: 120 MB
- Dung lượng bộ nhớ RAM: 512 MB
Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

markdown:
Phần mềm Zillya Antivirus là một
[phần mềm tiêu diệt virus](https://taichua.com/download-avast-6456), bảo vệ hệ thống máy tính toàn vẹn và mạnh mẽ, phần mềm sẽ thực hiện gom những chương trình, files độc hại tồn tại trong các hệ thống và xóa bỏ chúng nếu cần thiết. Chương trình sẽ quét và loại bỏ những chương trình virus, quảng cáo, gián điệp... làm ảnh hưởng đến tốc độ và sự hoạt động ổn định của hệ điều hành.Phần mềm là một giải pháp bảo mật được thiết kế để có thể giúp bảo vệ máy tính của bạn ra khỏi virus và những mối đe dọa phần mềm độc hại khác. Nhằm mục đích để quét những tập tin truy cập và để ngăn chặn virus chạy trên máy tính. * Zillya Antivirus - Phần mềm Diệt virus, trojan và phần mềm gián điệp*
Bạn cũng có thể sử dụng chương trình để quét hệ thống nhằm tìm ra những tập tin nguy hiểm và loại bỏ chúng. Phần mềm cũng có thể quét những tin nhắn email và những tập tin tự động chạy từ những thiết bị lưu trữ USB để ngăn chặn bất kỳ một hành vi đáng ngờ nào.
* Phần mềm giúp bảo vệ máy tính ra khỏi virus và mối đe dọa phần mềm độc hại*
Ứng dụng này cũng bao gồm những tiện ích để kiểm soát những chương trình đang chạy và những chương trình khởi động cho phép đóng một ứng dụng nhất định hoặc là vô hiệu hóa những mục khởi động.
Giống như hầu hết những giải pháp chống virus khác, phần mềm này cũng cung cấp những tùy chọn để lưu trữ những file có khả năng gây nguy hiểm trong thư mục kiểm soát và sẽ loại trừ một số tập tin từ quét theo lịch trình. Nó còn hỗ trợ quét heuristic và cho phép thiết lập hành động mặc định để tự động xử lý những tập tin phát hiện.
* quét và loại bỏ những chương trình virus, quảng cáo, gián điệp...*
Bên cạnh đó, nó còn sở hữu một giao diện trực quan, dễ nhìn và dễ sử dụng. Do đó, nó giúp người dùng dễ dàng thực hiện những thao tác và truy cập các tính năng thường xuyên được sử dụng nhất.
### Những tính năng chính của phần mềm Zillya Antivirus:
**Chế độ quét và quét lên lịch:**
- Phần mềm có ba chế độ quét (nhanh chóng, đầy đủ và tùy chỉnh) và có khả năng lên lịch quét. Mỗi một phương thức quét được tiến hành với những thông số nhất định phù hợp với các mục đích của mỗi chế độ. Sau khi thực hiện quét, chương trình sẽ đề xuất để làm một số những hành động với mục bị nhiễm bệnh đã được phát hiện: sửa chữa, xóa,kiểm dịch, bỏ qua.
**Bảo vệ thời gian thực:**
- Patrol – đây là một hệ thống kiểm tra trong thời gian thực, nó được sử dụng nhằm để phát hiện virus và những chương trình độc hại khi khác đang cố gắng để xâm nhập vào máy tính.
**Quét các tài liệu văn phòng: **
- Chương trình quét tất cả những loại tài liệu của
[Microsoft Office](https://taichua.com/download-microsoft-office-6713)để loại bỏ những phần mềm độc hại. **Quét những dữ liệu tải về:**
- Phần mềm sẽ quét tất cả những file tải về từ Internet bởi Internet Explorer.
Nhìn chung,
**phần mềm Zillya Antivirus** sẽ là một giải pháp rất hữu hiệu được thiết kế để giúp người sử dụng bảo vệ máy tính của mình ra khỏi virus và những mối đe dọa phần mềm độc hại khác. Và giúp người dùng quét những tập tin truy cập và để ngăn chặn virus chạy trên máy tính. **Yêu cầu hệ thống:**
- Tốc độ xử lý: 1 GHz
- Dung lượng ổ cứng có sẵn: 120 MB
- Dung lượng bộ nhớ RAM: 512 MB
Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Server: WEB

Vary: Accept-Encoding


text:
Hệ thống tưới nước nhỏ giọt là một trong những hệ thống tưới tiêu được tự động hóa nhằm giúp người nông dân nuôi trồng hiệu quả, tiết kiệm nước và...
Dãn cách tên bằng dấu phẩy(,).

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Set-Cookie: xf_session=cfefe3eecc95f36a912fdad59c426026; path=/; secure; httponly

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Cache-control: private, max-age=0


text:
Phân tích công việc là quá trình nghiên cứu nội dung công việc nhằm xác định điều kiện tiến hành, các nhiệm vụ, trách nhiệm, quyền hạn khi thực hiện công việc và các phẩm chất, kỹ năng nhân viên cần thiết phải có để thực hiện tốt công việc.
Khi phân tích công việc cần xây dựng được hai tài liệu cơ bản là bản mô tả công việc và bản tiêu chuẩn công việc. Bản mô tả công việc là văn bản liệt kê các chức năng, nhiệm vụ, các mối quan hệ trong công việc, các điều kiện làm việc, yêu cầu kiểm tra, giám sát và các tiêu chuẩn cần đạt được trước khi thực hiện công việc.
Bản mô tả công việc giúp cho chúng ta hiểu được nội dung, yêu cầu của công việc và hiểu được quyền hạn, trách nhiệm khi thực hiện công việc. Bản tiêu chuẩn công việc là văn bản liệt kê những yêu cầu về năng lực cá nhân như trình độ học vấn, kinh nghiệm công tác, khả năng giải quyết vấn đề, các kỹ năng khác và các đặc điểm cá nhân thích hợp nhất cho công việc. Bản tiêu chuẩn công việc giúp chúng ta hiểu được doanh nghiệp cần loại nhân viên ntn để thực hiện công việc tốt nhất.
Phân tích công việc cung cấp các thông tin về những yêu cầu, đặc điểm của công việc như các hành động nào cần được tiến hành thực hiện, thực hiện ntn và tại sao; các loại máy móc trang bị dụng cụ nào cần thiết khi thực hiện công việc; các mối quan hệ với cấp trên và với đồng nghiệp trong thực hiện công việc,v.v… Không biết phân tích công việc, nhà quản trị sẽ không thể tạo ra sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ phận cơ cấu trong doanh nghiệp; không thể đánh giá được chính xác yêu cầu của các công việc, do đó, không thể tuyển được nhân viên cho đúng việc, không thể đánh giá đúng năng lực thực hiện công việc của nhân viên và do đó, không thể trả lương, kích thích họ kịp thời, chính xác. Đặc biệt, phân tích công việc là công cụ hữu hiệu giúp các tổ chức, doanh nghiệp mới thành lập hoặc đang cần có sự cải tổ hoặc thay đổi về cơ cấu tổ chức, tinh giản biên chế nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh.

Server: nginx

Vary: Cookie

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

Link: <http://wp.me/p23NX8-2x>; rel=shortlink

X-ac: 1.dca _dca


text:
lượt xem
Tin Tức Sự Kiện
Sử dụng mã nhúng cũ
Hãy chia sẻ cảm nghĩ của bạn về video này.
Nhấn Shift + Enter để xuống dòng. Bình luận phải dài hơn 50 ký tự.
Bình luận
0 ký tự
Giấy phép MXH số 273/GP-BTTTT.
Công ty chủ quản: Công ty cổ phần VNG
322B Lý Thường Kiệt, Phường 14, Quận 10, TP. Hồ Chí Minh.
Một sản phẩm của Zing
Không xem được video
Thời gian load video chậm
Tự động chuyển qua video tiếp theo khi chưa xem hết
Video có nội dung xấu
Kiểm tra kết nối Server
Server 1: Loading...
Server 2: Loading...
Server 3: Loading...
Server 4: Loading...
Nhấn Shift + Enter để xuống dòng. Bình luận phải dài hơn 50 ký tự. Bình luận 0 ký tự

markdown:
#
**Tin Tức Sự Kiện - Introduction to the Microsoft Lumia 535 Tổng Hợp**
-
**Thể loại:** [Báo Chí](/the-loai/Bao-Chi/IWZ9ZIZE.html) ** lượt xem** [Báo lỗi](#)
Nhấn Shift + Enter để xuống dòng. Bình luận phải dài hơn 50 ký tự. Bình luận 0 ký tự

Cache-Control: private

X-Server: TV-main


text:
Tích lũy 10 đêm, nhận 1 đêm miễn phí*
Và nhớ tìm Giá Bí mật tại một số khách sạn
Hiển thị 16 - 40 trong số 177 khách sạn
Đăng ký nhận thông tin khuyến mãi mới nhất của chúng tôi
Tải app và đặt phòng mọi lúc, mọi nơi
Tham gia ngay! Tích lũy 10 đêm, nhận 1 đêm miễn phí*
© 2017 Hotels.com, L.P. Mọi quyền được bảo lưu.
Hotels.com và logo Hotels.com là thương hiệu hoặc thương hiệu đã đăng ký bảo hộ của Hotels.com, LP tại Mỹ và/hoặc các quốc gia khác. Mọi thương hiệu khác thuộc quyền sở hữu của các chủ sở hữu tương ứng.
* Tìm hiểu thêm về Hotels.com™ Rewards

Server: Application-Server

X-Hcom-Rendered-With: release

Pragma: no-cache

X-UA-Compatible: IE=Edge

Cache-Control: max-age=0, no-cache, no-store

site_id_3: ssl-*.hotels.com - A

Content-Language: vi-VN


text:
Chư hầu nhà Chu
Chư hầu nhà Chu là những thuộc quốc, lãnh chúa phong kiến thời kỳ nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.
Mục lục
Hình thành[sửa | sửa mã nguồn]
Nhà Chu vốn là một chư hầu của nhà Thương, nhân Đế Tân nhà Thương tàn ác mất lòng người, Tây bá Cơ Phát đã tập hợp các chư hầu lật đổ nhà Thương để lập nhà Chu.
Để mở rộng và củng cố nền thống trị, quản lý hiệu quả những vùng đất rộng lớn đã chinh phục, nhà Chu thực hiện chế độ phân phong cho các anh em, công thần, con cháu các vua đời trước. Tại mỗi vùng đất nhất định, nhà Chu giao đất và dân cho họ thành lập những quốc gia có quy mô lớn nhỏ khác nhau.
Đầu thời Chu, có 2 đợt phân phong của Chu Vũ Vương và Chu Công Đán. Sau khi diệt nhà Thương, Chu Vũ vương nhớ công lao các vua đời trước, ông phong cho con cháu họ làm chư hầu:
- Con cháu Thần Nông ở đất Tiêu
- Con cháu Hoàng Đế ở đất Chúc
- Con cháu vua Nghiêu ở đất Kế
- Con cháu vua Thuấn ở đất Trần
- Con cháu vua Vũ nhà Hạ ở đất Kỷ
- Con cháu Ngô Thái Bá (bác của Chu Văn Vương) ở đất Ngô
- Con cháu vua Thiếu Khang nhà Hạ ở đất Việt
- Anh của vua Trụ là Vi Tử Khải tại đất Triều Tiên
- Con của Trụ Vương là Vũ Canh tiếp tục cai trị đất Ân để giữ hương hoả cho nhà Ân
Để thưởng công cho các tướng sĩ có công phò trợ diệt Thương, ông phong chư hầu cho các công thần, trong đó các nước lớn là:
- Phong cho Khương Tử Nha (Lã Vọng) ở đất Doanh Khâu, gọi là nước Tề
- Phong cho em thứ 3 là Quản Thúc Tiên phía đông Triều Ca, gọi là nước Quản[1]
- Phong em trai thứ 4 là Cơ Đán ở Khúc Phụ, gọi là nước Lỗ
- Phong cho người cùng họ là Triệu công Thích ở nước Yên
- Phong cho em thứ 5 là Thúc Chấn Đạc làm vua nước Tào
- Phong cho em thứ 6 là Sái Thúc Độ ở phía tây Triều Ca là đất Dung[2], gọi là nước Sái
- Phong cho em thứ 7 là Hoắc Thúc Xử phía bắc Triều Ca đến đất Bội[3] gọi là nước Hoắc
Trên danh nghĩa, ba người em Quản Thúc Tiên, Sái Thúc Độ và Hoắc Thúc Xử có trách nhiệm giúp đỡ Vũ Canh Lộc Phủ nhưng trên thực tế là để giám sát, vì vậy sử gọi là "Tam giám". Sau khi Chu Vũ Vương mất, Quản Thúc Tiên, Sái Thúc Độ và Hoắc Thúc Xử theo Vũ Canh phản lại nhà Chu; Chu Công Đán dẹp loạn rồi giết Vũ Canh và Quản Thúc Tiên, lưu đày Hoắc Thúc và Sái Thúc. Đất của Vũ Canh và Quản Thúc bị chia làm đôi, phong cho 2 người:
- Cải phong cho Vi Tử Khải từ đất Triều Tiên xa xôi về đất Ân cũ, gọi là nước Tống, để giữ hương hỏa nhà Ân
- Phong người em thứ 9 của Chu Vũ Vương là Cơ Phong làm vua nước Vệ, tức là Vệ Khang Thúc.
Nước Đường làm loạn, Chu Thành Vương diệt nước Đường, phong cho người em nhỏ là Cơ Ngu làm vua, sau đổi là nước Tấn. Chu Thành Vương còn phong cho Hùng Dịch là con cháu Dục Hùng (dòng dõi Hoàng Đế) làm vua nước Sở.
Theo Tuân Tử, đầu thời Chu đã phân phong cho tất cả 71 nước, trong đó họ hàng vua Chu chiếm 53 nước[4]. Theo Tả Truyện, con cháu đời sau của Tây bá Cơ Xương (cha Chu Vũ Vương) được phong 16 nước là:
- Quản (Trịnh châu, Hà Nam)
- Sái (Thượng Sái, Hà Nam)
- Thành (Văn Thượng, Bắc Sơn Đông)
- Hoắc (Huyện Hoắc, Sơn Tây)
- Lỗ
- Vệ
- Mao (3 nước này ở Nghi Dương, Hà Nam)
- Đam (thành phố Khai Phong tỉnh Hà Nam)
- Cốc (đông nam huyện Vũ Thành, Sơn Đông)
- Ung (đông bắc Thẩm Dương, Hà Nam)
- Tào (Định Đào, Sơn Đông)
- Đằng (huyện Đằng, Sơn Đông)
- Tốt
- Nguyên
- Phong
- Hoàn (4 nước này ở tây huyện Kỳ Thị, Sơn Tây)
Bốn nước là các con của Chu Vũ Vương:
Năm nước con cháu của Chu Công Đán là:
- Phàm (tây nam huyện Huy, Hà Nam)
- Mâu (2 nước này ở Kim Hương Cảnh, Sơn Đông)
- Tác (Diên Tân, Hà Nam)
- Tế (bắc Trịnh Châu)
- Hình (Hình Đài, Hà Bắc)
Ngoài ra, còn một số nước khác như Từ, Triệu, Cảnh, Ba, Giang, Hoàng, Tùy, Lã… Sang thời Chu Tuyên Vương, một chư hầu quan trọng khác xuất hiện là nước Trịnh, được phong cho Cơ Hữu là em nhỏ của Chu Tuyên Vương (806 TCN). Đến thời Chu Bình Vương, có thêm một chư hầu quan trọng ở phía tây là nước Tần, người được phong là con cháu của Doanh Phi Tử, con Đại Lạc – một vị quan phục vụ nhà Tây Chu[5].
Quan hệ với thiên tử nhà Chu[sửa | sửa mã nguồn]
Đương thời, khi làm phụ chính nhà Chu, Chu Công Đán đã sắp đặt lại chế độ phân phong, đại khái chế độ đó như sau:
- đất của thiên tử vuông vức 10000 dặm
- đất của công vuông vức 1000 dặm
- đất của hầu vuông vức 500 dặm
- đất của bá vuông vức 100 dặm
- đất của tử vuông vức 50 dặm
Khác với chư hầu thời nhà Hạ và thời nhà Thương có mối quan hệ khá lỏng lẻo và khá độc lập với các triều đại này, đại đa số các chư hầu đều là người thân thích hoặc công thần nhà Chu, chịu sự ràng buộc khá chặt chẽ, có quan hệ vua tôi với thiên tử nhà Chu[6].
Chư hầu khi được phong phải tổ chức nghi lễ thụ phong, tuyên bố phạm vi biên giới, số đất đai. Các chư hầu khi được phong thường được thưởng luôn quan lại, nô lệ và đồ tế và nghi trượng… Chư hầu có nghĩa vụ với thiên tử nhà Chu như: triều kiến định kỳ, cống nạp, điều quân theo sự huy động của vua Chu khi có chiến tranh hoặc làm lễ lớn để trợ tế…[7][8].
Chế độ phong đất cho các chư hầu là biện pháp tốt nhất lúc đó nhằm thống trị có hiệu quả khu vực rộng lớn một cách ổn định. Việc phân phòng có tác động tới nhiều nước chư hầu cũ của nhà Ân và các bộ tộc ở xa xôi, đạ mục đích truyền bá nền văn minh Chu tới những nơi này, có ý nghĩa quan trọng trong việc hình thành khối thống nhất dân tộc trong lịch sử Trung Quốc[9].
Vai trò[sửa | sửa mã nguồn]
Các chư hầu đầu thời Chu có vai trò làm bình phong cho thiên tử ở trung tâm, vì vậy việc phân phong được gọi là "phong kiến thân thích, dĩ bình phiên Chu" (phong đất cho bà con thân thích làm rào giậu cho nhà Chu).
Trong các chư hầu thời kỳ đầu, nhà Chu giao cho các nước Tề, Lỗ, Tấn, Yên, Vệ có vai trò quan trọng hơn cả.
Nước Lỗ có phạm vi biên giới phía bắc đến dưới Thái Sơn, phía đông tới Quy Mông, phía nam đến núi Phù, núi Phong. Nơi đây có các bộ lạc Yểm, Thương. Chu Công dẹp loạn và ở trong triều, giao cho con là Bá Cầm về trị quốc, chia cho 6 họ bộ lạc của nhà Ân là Điều, Từ, Thượng, Tô, Trường Thược, Vĩ Thược. Lỗ có vai trò đứng đầu các chư hầu nhỏ và bộ lạc lưu vực sông Hoài thần phục nhà Chu[10].
Nước Tề ở đất Doanh Khâu, vốn là đất của người Bồ Cô. Biên giới nước Tề phía đông đến biển, phía tây đến sông Hoàng Hà, phía nam đến Mục Lăng, phía bắc đến Vô Để. Nước Tề có vai trò khống chế các bộ tộc phía đông thần phục nhà Chu[11].
Nước Vệ nằm ở vị trí vốn là đất cũ của nhà Ân. Vệ Khang Thúc được cấp cho 7 bộ tộc của nhà Ân là Đào, Thi, Phồn, Kỳ, Phàn, Phàm, Chung. Vệ có vai trò ổn định địa giới cũ của nhà Ân, lại nằm gần đất thiên tử nhà Chu, có vai trò bảo vệ cho nhà Chu[12].
Nước Tấn được phong ở vùng đất cũ của nhà Hạ, nhà Chu cấp cho 9 bộ lạc họ Hoài cũ của nhà Hạ, có vai trò chế ngự sự bành trướng của các bộ tộc Nhung Địch phía bắc.
Nước Yên được xem là phên giậu cho nhà Chu ở phía đông bắc, khống chế các bộ lạc Nhung Địch ở khu vực núi Yên và Liễu Tây, có ảnh hưởng đến khu vực giữa Bạch Sơn và Hắc Thủy.
Tước hiệu[sửa | sửa mã nguồn]
Các sử gia khẳng định rằng, nhiều nước chư hầu lớn của nhà Chu được Tư Mã Thiên chép tôn xưng tước hiệu trong Sử ký mà đời sau mọi người quen gọi họ theo cấp bậc tước hiệu đó, còn tước hiệu thực của họ thấp hơn[13].
Theo các sử gia, Tư Mã Thiên đã dựa vào 2 tài liệu cổ trước ông là Tần kỷ và Kinh Xuân Thu; sách Tần kỷ viết theo quan điểm nước Tần, còn Kinh Xuân Thu viết theo quan điểm nước Lỗ. Các vua nước Tần, Trịnh vốn chỉ có tước bá, được Tư Mã Thiên chép thành tước công. Các vua nước Tề, Tấn, Lỗ vốn đều chỉ có tước hầu, được Tư Mã Thiên chép thành tước công (Tề Hoàn công, Tề Hiếu công, Tấn Văn công, Tấn Tương công, Lỗ Trang công...)[13].
Tổ chức[sửa | sửa mã nguồn]
Trong mỗi nước chư hầu, vua chư hầu có quyền lực lớn nhất, có quyền cai trị vùng đất được phong theo cách của mình, có tính chất độc lập rộng rãi với thiên tử[14]. Trong phạm vi thống trị của mình, vua chư hầu có quyền lập bộ máy chính quyền thống trị, tổ chức quân đội và lập nhà tù. Họ có quyền phong đất cho các quan lại cấp dưới như khanh, đại phu trong nước, gọi là "lập gia".
Đất phong cho các khanh đại phu gọi là "thái ấp". Thu nhập kinh tế từ các thái ấp là bổng lộc của các khanh đại phu. Dưới khanh đại phu là "sĩ", cũng được phong cho "thực địa"[8].
Chế độ phong đất của nhà Chu được thi hành dựa vào cơ sở huyết thống, có mối liên hệ chặt chẽ với chế độ tông pháp, theo đó người con trai trưởng (phải là người con lớn nhất do vợ chính sinh ra) được kế thừa ngôi vị của cha, gọi là "đại tông", có nhiệm vụ thờ phụng thủy tổ nhà mình. Những người con thứ cũng được phân phong gọi là "Tiểu tông"[8].
Những người em cùng mẹ với vua chư hầu hoặc anh em khác mẹ đều được phong làm "khanh đại phu". Những người anh em cùng mẹ hoặc khác mẹ của khanh đại phu đều được phong là "sĩ". Chư hầu trong quan hệ với thiên tử là "tiểu tông", nhưng trong nước là "đại tông". Khanh đại phu trong quan hệ với chư hầu là "tiểu tông", nhưng với "sĩ" bên dưới họ vẫn là "đại tông". Người con trưởng của vợ chính do "sĩ" sinh ra vẫn có danh hiệu "sĩ", còn những người con khác đều là bình dân[8].
Vua chư hầu nắm quyền chi phối tại những vùng đất do họ trực tiếp quản lý, như thiên tử nhà Chu đối với những vùng đất quanh kinh đô. Với những vùng đất đã phong cho các Khanh đại phu, khanh đại phu đến lượt mình lại có quyền chi phối[14].
Biến đổi[sửa | sửa mã nguồn]
Thay đổi quan hệ với thiên tử[sửa | sửa mã nguồn]
Chế độ tông pháp của nhà Chu duy trì được hơn 300 năm thì sụp đổ, do không còn thích hợp với thời đại. Trải qua nhiều thế hệ kế thừa, mối quan hệ huyết thống giữa nhà Chu với các chư hầu và giữa các chư hầu càng xa; với những nước không có quan hệ huyết thống với nhà Chu (con cháu công thần, như nước Tề) thì càng xa hơn, do đó sự khống chế của chế độ tông pháp ngày càng yếu[14].
Trải qua nhiều thế hệ, số lượng quý tộc ngày càng đông đúc, trong khi đất đai chỉ có giới hạn. Nhiều hậu duệ của các quý tộc trở thành bình dân, không được phong đất, mất địa vị. Nhiều hậu duệ của Khanh đại phu trở thành sĩ, nhiều người hậu duệ hàng sĩ xuống trở thành bình dân. Do đó tới thời Đông Chu, hàng ngũ "sĩ" rất đông, nhiều người trong số họ tích cực yêu cầu thay đổi chế độ cũ[14].
Nhà Chu từ khi dời sang phía đông (Đông Chu) để tránh sự uy hiếp của tộc Khuyển, Nhung thì ngày càng suy yếu, chỉ còn danh hiệu thiên tử trên danh nghĩa. Các nước chư hầu bắt đầu phá vỡ trật tự cũ, không chịu hoặc giảm thiểu sự cống nạp, khiến vương triều Chu rơi vào khó khăn về kinh tế, có những lần phải xin nước Lỗ trợ giúp[15].
Phát triển, thôn tính và kết thúc[sửa | sửa mã nguồn]
Thời Xuân Thu, các chư hầu nổi lên đánh chiếm đất đai của nhau, thôn tính lẫn nhau, giành lấy quyền lãnh đạo các chư hầu khác bằng thực lực. Trong thời Xuân Thu nổi lên các vua chư hầu Tề Hoàn công, Tấn Văn công, Sở Trang vương, sau có thêm Ngô Hạp Lư và Việt Câu Tiễn. Nước Tần muốn phát triển về phía đông để tranh bá nhưng bị nước Tấn chặn lại, Tần Mục công phát triển về phía tây, trở thành bá chủ phía tây.
Trong quá trình phát triển giành quyền bá chủ và đấu tranh để tồn tại, các chư hầu tiêu diệt lẫn nhau, nhiều nước nhỏ bị xóa sổ. Các nước liên minh và chia rẽ theo những mối quan hệ rất phức tạp. Bản thân thiên tử nhà Chu cũng giảm diện tích thống trị từ 1000 dặm xuống còn 200 dặm, chỉ tương đương một nước chư hầu. Ngược lại, các chư hầu như Tề, Tấn, Sở, Tần… khi mới phong chỉ có khoảng 100 dặm, nhưng sau này đã phát triển lên gấp nhiều lần, điển hình là nước Sở có 5000 dặm.
Trong quá trình phát triển của các chư hầu, đến lượt các Khanh đại phu phát triển thế lực và trở nên hùng mạnh trong lòng các nước chư hầu. Đến cuối thời Xuân Thu, các khanh đại phu nổi lên trở thành những quyền thần, nắm quyền chi phối chính trường tại một số nước chư hầu, điển hình là các nước lớn Tấn, Tề, Lỗ. Cuối cùng, các vua chư hầu Khương Tề và Tấn đã mất nước về tay các quyền thần. Nước Tấn bị chia ba thành Hàn, Triệu, Ngụy, còn nước Tề chuyển sang họ Điền. Một trong những dấu ấn cuối cùng mà nhà Chu còn thể hiện một chút quyền lực trên danh nghĩa là việc 3 nhà Hàn, Triệu, Ngụy nước Tấn thỉnh cầu để được phong làm chư hầu.
Sang thời Chiến Quốc, chiến tranh giữa các chư hầu ngày càng khốc liệt, ngày càng nhiều nước bị tiêu diệt hoặc thu hẹp. Còn lại 7 nước lớn là Điền Tề, Hàn, Triệu, Ngụy, Sở, Yên và Tần gây chiến tranh thôn tính lẫn nhau. Đến thế kỷ 3 TCN, thế lực của nước Tần ngày càng áp đảo trước 6 chư hầu lớn còn lại. Năm 249 TCN, vua nước Tần tiêu diệt nhà Chu. Các chư hầu trải qua 28 năm không có thiên tử, dù là trên danh nghĩa.
Đến năm 221 TCN, Tần vương Chính tiêu diệt các chư hầu còn lại, thống nhất Trung Quốc, nhưng còn sót lại nước Vệ ở đất Dã Vương không bị diệt hẳn. Năm 209 TCN, Tần Nhị Thế lên ngôi mới diệt nước Vệ[16][17]. Vệ là chư hầu cuối cùng do nhà Chu phân phong, thuộc tông thất nhà Chu, bị tiêu diệt bởi một chư hầu cũng vốn do nhà Chu phân phong, nhưng không thuộc tông thất nhà Chu.
Sự kế thừa của hậu thế[sửa | sửa mã nguồn]
Khác với những chư hầu thời nhà Hạ và Thương, các chư hầu nhà Chu sau khi bị tiêu diệt vẫn được lưu lại tên gọi tại vùng lãnh thổ cũ của họ. Các triều đại về sau, từ nhà Hán trở đi, khi phong chư hầu cho thân thích hoặc công thần, vẫn ban cho các danh hiệu như chư hầu nhà Chu: Tề vương/Tề công, Lương vương/Lương công, Tấn vương/Tấn công, Ngụy vương/Ngụy công, Sở vương/Sở công, Tần vương/Tần công,...
Bảng tóm tắt niên đại các chư hầu nhà Chu[sửa | sửa mã nguồn]
Các chư hầu lớn nhà Chu có niên đại như sau[18]:
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- Nhà Chu
- Chư hầu
- Ngũ Bá
- Xuân Thu
- Chiến Quốc
- Danh sách nước chư hầu thời Xuân Thu Chiến Quốc
- Danh sách vua chư hầu thời Chu
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Sử ký Tư Mã Thiên, các thiên:
- Chu bản kỷ
- Tần bản kỷ
- Lục quốc niên biểu
- Vệ Khang Thúc thế gia
- Trương Tú Bình, Vương Hiểu Minh (1998), Một trăm sự kiện của Trung Quốc, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin
- Cát Kiếm Hùng chủ biên (2006), Bước thịnh suy của các triều đại phong kiến Trung Quốc, tập 1, Nhà xuất bản Văn hoá thông tin
- Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân (2002), Tướng soái cổ đại Trung Hoa, tập 1, Nhà xuất bản Lao động
- Lê Đông Phương, Vương Tử Kim (2007), Kể chuyện Tần Hán, Nhà xuất bản Đà Nẵng
- Trình Doãn Thắng, Ngô Trâu Cương, Thái Thành (1998), Cố sự Quỳnh Lâm, Nhà xuất bản Thanh Hoá
- Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Huyện Kỳ, Hà Nam, Trung Quốc
- ^ Tây nam Tân Hương, Hà Nam, Trung Quốc
- ^ Khu vực Bội, huyện Thang Âm, Hà Nam, Trung Quốc
- ^ Trương Tú Bình, Vương Hiểu Minh, sách đã dẫn, tr 31
- ^ Cát Kiếm Hùng, sách đã dẫn, tr 11
- ^ Cát Kiếm Hùng, sách đã dẫn, tr 19
- ^ Trương Tú Bình, Vương Hiểu Minh, sách đã dẫn, tr 28
- ^ a ă â b Cát Kiếm Hùng, sách đã dẫn, tr 21
- ^ Trương Tú Bình, Vương Hiểu Minh, sách đã dẫn, tr 37
- ^ Trương Tú Bình, Vương Hiểu Minh, sách đã dẫn, tr 33
- ^ Trương Tú Bình, Vương Hiểu Minh, sách đã dẫn, tr 34
- ^ Trương Tú Bình, Vương Hiểu Minh, sách đã dẫn, tr 35
- ^ a ă Lê Đông Phương, Vương Tử Kim, sách đã dẫn, tr 31
- ^ a ă â b Cát Kiếm Hùng, sách đã dẫn, tr 22
- ^ Cát Kiếm Hùng, sách đã dẫn, tr 24
- ^ Sử ký-Vệ Khang Thúc thế gia
- ^ Lục quốc niên biểu
- ^ Phương Thi Danh, sách đã dẫn, tr 46
- ^ a ă Phân biệt Tây Chu và Đông Chu thời kỳ sau với thời kỳ đầu. Tây Chu ban đầu chỉ nhà Chu mới thành lập tới Chu U Vương (tới năm 771 TCN), từ Chu Bình Vương trở về sau gọi là nhà Đông Chu (từ năm 770 TCN). Sang thời Đông Chu sau khi đã dời đô về Lạc Ấp, sau 300 năm lại chia làm 2 nửa: đông và tây do Đông Chu quân và Tây Chu quân cai trị, mà thiên tử nhà Chu ở nhờ Tây Chu quân. Đông Chu và Tây Chu thời kỳ sau là chỉ vùng lãnh thổ nhỏ hẹp của 2 tông thất nhà Chu.

markdown:
# Chư hầu nhà Chu
**Chư hầu nhà Chu** là những thuộc quốc, lãnh chúa [phong kiến](/wiki/Phong_ki%E1%BA%BFn) thời kỳ [nhà Chu](/wiki/Nh%C3%A0_Chu) trong [lịch sử Trung Quốc](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Trung_Qu%E1%BB%91c).
## Mục lục
## Hình thành[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u_nh%C3%A0_Chu&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u_nh%C3%A0_Chu&action=edit§ion=1)] [Nhà Chu](/wiki/Nh%C3%A0_Chu) vốn là một [chư hầu](/wiki/Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u) của [nhà Thương](/wiki/Nh%C3%A0_Th%C6%B0%C6%A1ng), nhân [Đế Tân](/wiki/Tr%E1%BB%A5_V%C6%B0%C6%A1ng) nhà Thương tàn ác mất lòng người, Tây bá [Cơ Phát](/wiki/Chu_V%C5%A9_v%C6%B0%C6%A1ng) đã tập hợp các chư hầu lật đổ nhà Thương để lập [nhà Chu](/wiki/Nh%C3%A0_Chu).
Để mở rộng và củng cố nền thống trị, quản lý hiệu quả những vùng đất rộng lớn đã chinh phục, nhà Chu thực hiện chế độ phân phong cho các anh em, công thần, con cháu các vua đời trước. Tại mỗi vùng đất nhất định, nhà Chu giao đất và dân cho họ thành lập những quốc gia có quy mô lớn nhỏ khác nhau.
Đầu thời Chu, có 2 đợt phân phong của
[Chu Vũ Vương](/wiki/Chu_V%C5%A9_v%C6%B0%C6%A1ng) và [Chu Công Đán](/wiki/Chu_C%C3%B4ng_%C4%90%C3%A1n). Sau khi diệt nhà Thương, Chu Vũ vương nhớ công lao các vua đời trước, ông phong cho con cháu họ làm chư hầu:
- Con cháu
[Thần Nông](/wiki/Th%E1%BA%A7n_N%C3%B4ng)ở đất [Tiêu](/wiki/Ti%C3%AAu_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc))
- Con cháu
[Hoàng Đế](/wiki/Ho%C3%A0ng_%C4%90%E1%BA%BF)ở đất [Chúc](/wiki/Ch%C3%BAc_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc))
- Con cháu vua
[Nghiêu](/wiki/Nghi%C3%AAu)ở đất [Kế](/wiki/K%E1%BA%BF_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc))
- Con cháu vua
[Thuấn](/wiki/Thu%E1%BA%A5n)ở đất [Trần](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc))
- Con cháu
[vua Vũ nhà Hạ](/wiki/H%E1%BA%A1_V%C5%A9)ở đất [Kỷ](/wiki/K%E1%BB%B7_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc))
- Con cháu
[Ngô Thái Bá](/wiki/Ng%C3%B4_Th%C3%A1i_B%C3%A1)(bác của Chu Văn Vương) ở đất [Ngô](/wiki/Ng%C3%B4_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc))
- Con cháu vua
[Thiếu Khang](/wiki/Thi%E1%BA%BFu_Khang) [nhà Hạ](/wiki/Nh%C3%A0_H%E1%BA%A1)ở đất [Việt](/wiki/Vi%E1%BB%87t_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc))
- Anh của vua Trụ là Vi Tử Khải tại đất
[Triều Tiên](/wiki/Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn)
- Con của Trụ Vương là
[Vũ Canh](/wiki/V%C5%A9_Canh)tiếp tục cai trị đất [Ân](/wiki/%C3%82n_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc))để giữ hương hoả cho nhà Ân
Để thưởng công cho các tướng sĩ có công phò trợ diệt Thương, ông phong chư hầu cho các công thần, trong đó các nước lớn là:
- Phong cho
[Khương Tử Nha](/wiki/Kh%C6%B0%C6%A1ng_T%E1%BB%AD_Nha)(Lã Vọng) ở đất Doanh Khâu, gọi là [nước Tề](/wiki/T%E1%BB%81_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc))
- Phong cho em thứ 3 là
[Quản Thúc Tiên](/wiki/Qu%E1%BA%A3n_Th%C3%BAc_Ti%C3%AAn)phía đông Triều Ca, gọi là [nước Quản](/wiki/Qu%E1%BA%A3n_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)) [[1]](#cite_note-1)
- Phong em trai thứ 4 là
[Cơ Đán](/wiki/Chu_C%C3%B4ng_%C4%90%C3%A1n)ở Khúc Phụ, gọi là [nước Lỗ](/wiki/L%E1%BB%97_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc))
- Phong cho người cùng họ là
[Triệu công Thích](/wiki/Tri%E1%BB%87u_c%C3%B4ng_Th%C3%ADch)ở [nước Yên](/wiki/Y%C3%AAn_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc))
- Phong cho em thứ 5 là Thúc Chấn Đạc làm vua
[nước Tào](/wiki/T%C3%A0o_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc))
- Phong cho em thứ 6 là
[Sái Thúc Độ](/wiki/S%C3%A1i_Th%C3%BAc_%C4%90%E1%BB%99)ở phía tây Triều Ca là đất Dung , gọi là [[2]](#cite_note-2) [nước Sái](/wiki/S%C3%A1i_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc))
- Phong cho em thứ 7 là Hoắc Thúc Xử phía bắc Triều Ca đến đất Bội
gọi là [[3]](#cite_note-3) [nước Hoắc](/w/index.php?title=Ho%E1%BA%AFc_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)&action=edit&redlink=1)
Trên danh nghĩa, ba người em
[Quản Thúc Tiên](/wiki/Qu%E1%BA%A3n_Th%C3%BAc_Ti%C3%AAn), [Sái Thúc Độ](/wiki/S%C3%A1i_Th%C3%BAc_%C4%90%E1%BB%99) và Hoắc Thúc Xử có trách nhiệm giúp đỡ [Vũ Canh](/wiki/V%C5%A9_Canh) Lộc Phủ nhưng trên thực tế là để giám sát, vì vậy sử gọi là "Tam giám". Sau khi Chu Vũ Vương mất, Quản Thúc Tiên, Sái Thúc Độ và Hoắc Thúc Xử theo Vũ Canh phản lại nhà Chu; [Chu Công Đán](/wiki/Chu_C%C3%B4ng_%C4%90%C3%A1n) dẹp loạn rồi giết Vũ Canh và Quản Thúc Tiên, lưu đày Hoắc Thúc và Sái Thúc. Đất của Vũ Canh và Quản Thúc bị chia làm đôi, phong cho 2 người:
- Cải phong cho Vi Tử Khải từ đất Triều Tiên xa xôi về đất Ân cũ, gọi là
[nước Tống](/wiki/T%E1%BB%91ng_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)), để giữ hương hỏa nhà Ân
- Phong người em thứ 9 của Chu Vũ Vương là Cơ Phong làm vua
[nước Vệ](/wiki/V%E1%BB%87_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)), tức là [Vệ Khang Thúc](/wiki/V%E1%BB%87_Khang_Th%C3%BAc).
Nước Đường làm loạn,
[Chu Thành Vương](/wiki/Chu_Th%C3%A0nh_v%C6%B0%C6%A1ng) diệt nước Đường, phong cho người em nhỏ là Cơ Ngu làm vua, sau đổi là [nước Tấn](/wiki/T%E1%BA%A5n_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)). Chu Thành Vương còn phong cho Hùng Dịch là con cháu Dục Hùng (dòng dõi [Hoàng Đế](/wiki/Ho%C3%A0ng_%C4%90%E1%BA%BF)) làm vua [nước Sở](/wiki/S%E1%BB%9F_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)).
Theo
[Tuân Tử](/wiki/Tu%C3%A2n_T%E1%BB%AD), đầu thời Chu đã phân phong cho tất cả 71 nước, trong đó họ hàng vua Chu chiếm 53 nước . Theo [4] [Tả Truyện](/wiki/T%E1%BA%A3_truy%E1%BB%87n), con cháu đời sau của Tây bá [Cơ Xương](/wiki/C%C6%A1_X%C6%B0%C6%A1ng)(cha Chu Vũ Vương) được phong 16 nước là: [Quản](/wiki/Qu%E1%BA%A3n_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc))(Trịnh châu, [Hà Nam](/wiki/H%C3%A0_Nam_(Trung_Qu%E1%BB%91c))) [Sái](/wiki/S%C3%A1i_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc))(Thượng Sái, [Hà Nam](/wiki/H%C3%A0_Nam_(Trung_Qu%E1%BB%91c))) [Thành](/wiki/Th%C3%A0nh_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc))(Văn Thượng, Bắc [Sơn Đông](/wiki/S%C6%A1n_%C4%90%C3%B4ng)) [Hoắc](/w/index.php?title=Ho%E1%BA%AFc_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)&action=edit&redlink=1)(Huyện Hoắc, [Sơn Tây](/wiki/S%C6%A1n_T%C3%A2y_(Trung_Qu%E1%BB%91c))) [Lỗ](/wiki/L%E1%BB%97_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)) [Vệ](/wiki/V%E1%BB%87_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)) [Mao](/wiki/Mao_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc))(3 nước này ở Nghi Dương, [Hà Nam](/wiki/H%C3%A0_Nam_(Trung_Qu%E1%BB%91c))) [Đam](/wiki/%C4%90am_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc))(thành phố Khai Phong tỉnh Hà Nam) [Cốc](/w/index.php?title=C%E1%BB%91c_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)&action=edit&redlink=1)(đông nam huyện Vũ Thành, [Sơn Đông](/wiki/S%C6%A1n_%C4%90%C3%B4ng)) [Ung](/w/index.php?title=Ung_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)&action=edit&redlink=1)(đông bắc Thẩm Dương, [Hà Nam](/wiki/H%C3%A0_Nam_(Trung_Qu%E1%BB%91c))) [Tào](/wiki/T%C3%A0o_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc))(Định Đào, [Sơn Đông](/wiki/S%C6%A1n_%C4%90%C3%B4ng)) [Đằng](/wiki/%C4%90%E1%BA%B1ng_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc))(huyện Đằng, [Sơn Đông](/wiki/S%C6%A1n_%C4%90%C3%B4ng)) [Tốt](/w/index.php?title=T%E1%BB%91t_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)&action=edit&redlink=1) [Nguyên](/w/index.php?title=Nguy%C3%AAn_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)&action=edit&redlink=1) [Phong](/wiki/Phong_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)) [Hoàn](/w/index.php?title=Ho%C3%A0n_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)&action=edit&redlink=1)(4 nước này ở tây huyện Kỳ Thị, [Sơn Tây](/wiki/S%C6%A1n_T%C3%A2y_(Trung_Qu%E1%BB%91c)))
Bốn nước là các con của
[Chu Vũ Vương](/wiki/Chu_V%C5%A9_v%C6%B0%C6%A1ng):
Năm nước con cháu của Chu Công Đán là:
[Phàm](/w/index.php?title=Ph%C3%A0m_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)&action=edit&redlink=1)(tây nam huyện Huy, [Hà Nam](/wiki/H%C3%A0_Nam_(Trung_Qu%E1%BB%91c))) [Mâu](/w/index.php?title=M%C3%A2u_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)&action=edit&redlink=1)(2 nước này ở Kim Hương Cảnh, [Sơn Đông](/wiki/S%C6%A1n_%C4%90%C3%B4ng)) [Tác](/w/index.php?title=T%C3%A1c_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)&action=edit&redlink=1)(Diên Tân, [Hà Nam](/wiki/H%C3%A0_Nam_(Trung_Qu%E1%BB%91c))) [Tế](/w/index.php?title=T%E1%BA%BF_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)&action=edit&redlink=1)(bắc Trịnh Châu) [Hình](/wiki/H%C3%ACnh_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc))(Hình Đài, [Hà Bắc](/wiki/H%C3%A0_B%E1%BA%AFc_(Trung_Qu%E1%BB%91c)))
Ngoài ra, còn một số nước khác như
[Từ](/wiki/T%E1%BB%AB_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)), [Triệu](/wiki/Tri%E1%BB%87u_(Xu%C3%A2n_Thu)), [Cảnh](/w/index.php?title=C%E1%BA%A3nh_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)&action=edit&redlink=1), [Ba](/wiki/Ba_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)), [Giang](/w/index.php?title=Giang_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)&action=edit&redlink=1), [Hoàng](/wiki/Ho%C3%A0ng_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)), [Tùy](/wiki/T%C3%B9y_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)), [Lã](/wiki/L%C3%A3_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc))… Sang thời [Chu Tuyên Vương](/wiki/Chu_Tuy%C3%AAn_v%C6%B0%C6%A1ng), một chư hầu quan trọng khác xuất hiện là [nước Trịnh](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)), được phong cho Cơ Hữu là em nhỏ của Chu Tuyên Vương ( [806 TCN](/w/index.php?title=806_TCN&action=edit&redlink=1)). Đến thời [Chu Bình Vương](/wiki/Chu_B%C3%ACnh_V%C6%B0%C6%A1ng), có thêm một chư hầu quan trọng ở phía tây là [nước Tần](/wiki/T%E1%BA%A7n_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)), người được phong là con cháu của Doanh Phi Tử, con Đại Lạc – một vị quan phục vụ nhà Tây Chu . [5]
## Quan hệ với thiên tử nhà Chu[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u_nh%C3%A0_Chu&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u_nh%C3%A0_Chu&action=edit§ion=2)]
Đương thời, khi làm phụ chính nhà Chu,
[Chu Công Đán](/wiki/Chu_C%C3%B4ng_%C4%90%C3%A1n) đã sắp đặt lại chế độ phân phong, đại khái chế độ đó như sau:
- đất của thiên tử vuông vức 10000 dặm
- đất của
*công*vuông vức 1000 dặm
- đất của
*hầu*vuông vức 500 dặm
- đất của
*bá*vuông vức 100 dặm
- đất của
*tử*vuông vức 50 dặm
Khác với chư hầu thời
[nhà Hạ](/wiki/Nh%C3%A0_H%E1%BA%A1) và thời [nhà Thương](/wiki/Nh%C3%A0_Th%C6%B0%C6%A1ng) có mối quan hệ khá lỏng lẻo và khá độc lập với các triều đại này, đại đa số các chư hầu đều là người thân thích hoặc công thần nhà Chu, chịu sự ràng buộc khá chặt chẽ, có quan hệ vua tôi với thiên tử [nhà Chu](/wiki/Nh%C3%A0_Chu) . [6]
Chư hầu khi được phong phải tổ chức nghi lễ thụ phong, tuyên bố phạm vi biên giới, số đất đai. Các chư hầu khi được phong thường được thưởng luôn quan lại, nô lệ và đồ tế và nghi trượng… Chư hầu có nghĩa vụ với thiên tử nhà Chu như: triều kiến định kỳ, cống nạp, điều quân theo sự huy động của vua Chu khi có chiến tranh hoặc làm lễ lớn để trợ tế…
[[7]](#cite_note-7) . [8]
Chế độ phong đất cho các chư hầu là biện pháp tốt nhất lúc đó nhằm thống trị có hiệu quả khu vực rộng lớn một cách ổn định. Việc phân phòng có tác động tới nhiều nước chư hầu cũ của
[nhà Ân](/wiki/Nh%C3%A0_Th%C6%B0%C6%A1ng) và các bộ tộc ở xa xôi, đạ mục đích truyền bá nền văn minh Chu tới những nơi này, có ý nghĩa quan trọng trong việc hình thành khối thống nhất dân tộc trong [lịch sử Trung Quốc](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Trung_Qu%E1%BB%91c) . [9]
## Vai trò[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u_nh%C3%A0_Chu&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u_nh%C3%A0_Chu&action=edit§ion=3)]
Các
[chư hầu](/wiki/Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u) đầu thời Chu có vai trò làm bình phong cho thiên tử ở trung tâm, vì vậy việc phân phong được gọi là *"phong kiến thân thích, dĩ bình phiên Chu"* (phong đất cho bà con thân thích làm rào giậu cho nhà Chu).
Trong các chư hầu thời kỳ đầu, nhà Chu giao cho các nước Tề, Lỗ, Tấn, Yên, Vệ có vai trò quan trọng hơn cả.
[Nước Lỗ](/wiki/L%E1%BB%97_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)) có phạm vi biên giới phía bắc đến dưới [Thái Sơn](/wiki/Th%C3%A1i_S%C6%A1n), phía đông tới Quy Mông, phía nam đến núi Phù, núi Phong. Nơi đây có các bộ lạc Yểm, Thương. Chu Công dẹp loạn và ở trong triều, giao cho con là Bá Cầm về trị quốc, chia cho 6 họ bộ lạc của nhà Ân là Điều, Từ, Thượng, Tô, Trường Thược, Vĩ Thược. Lỗ có vai trò đứng đầu các chư hầu nhỏ và bộ lạc lưu vực sông Hoài thần phục nhà Chu . [10] [Nước Tề](/wiki/T%E1%BB%81_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)) ở đất Doanh Khâu, vốn là đất của người Bồ Cô. Biên giới nước Tề phía đông đến biển, phía tây đến sông [Hoàng Hà](/wiki/Ho%C3%A0ng_H%C3%A0), phía nam đến Mục Lăng, phía bắc đến Vô Để. Nước Tề có vai trò khống chế các bộ tộc phía đông thần phục nhà Chu . [11] [Nước Vệ](/wiki/V%E1%BB%87_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)) nằm ở vị trí vốn là đất cũ của nhà Ân. Vệ Khang Thúc được cấp cho 7 bộ tộc của nhà Ân là Đào, Thi, Phồn, Kỳ, Phàn, Phàm, Chung. Vệ có vai trò ổn định địa giới cũ của nhà Ân, lại nằm gần đất thiên tử nhà Chu, có vai trò bảo vệ cho nhà Chu . [12] [Nước Tấn](/wiki/T%E1%BA%A5n_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)) được phong ở vùng đất cũ của nhà Hạ, nhà Chu cấp cho 9 bộ lạc họ Hoài cũ của nhà Hạ, có vai trò chế ngự sự bành trướng của các bộ tộc Nhung Địch phía bắc. [Nước Yên](/wiki/Y%C3%AAn_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)) được xem là phên giậu cho nhà Chu ở phía đông bắc, khống chế các bộ lạc Nhung Địch ở khu vực núi Yên và Liễu Tây, có ảnh hưởng đến khu vực giữa Bạch Sơn và Hắc Thủy.
## Tước hiệu[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u_nh%C3%A0_Chu&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u_nh%C3%A0_Chu&action=edit§ion=4)]
Các sử gia khẳng định rằng, nhiều nước
[chư hầu](/wiki/Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u) lớn của [nhà Chu](/wiki/Nh%C3%A0_Chu) được [Tư Mã Thiên](/wiki/T%C6%B0_M%C3%A3_Thi%C3%AAn) chép tôn xưng tước hiệu trong [Sử ký](/wiki/S%E1%BB%AD_K%C3%BD_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)) mà đời sau mọi người quen gọi họ theo cấp bậc tước hiệu đó, còn tước hiệu thực của họ thấp hơn . [13]
Theo các sử gia,
[Tư Mã Thiên](/wiki/T%C6%B0_M%C3%A3_Thi%C3%AAn) đã dựa vào 2 tài liệu cổ trước ông là *Tần kỷ* và *; sách Tần kỷ viết theo quan điểm nước Tần, còn Kinh Xuân Thu viết theo quan điểm nước Lỗ. Các vua nước Tần, Trịnh vốn chỉ có tước Kinh Xuân Thu* *bá*, được Tư Mã Thiên chép thành tước *công*. Các vua nước Tề, Tấn, Lỗ vốn đều chỉ có tước *hầu*, được Tư Mã Thiên chép thành tước *công*( [Tề Hoàn công](/wiki/T%E1%BB%81_Ho%C3%A0n_c%C3%B4ng), [Tề Hiếu công](/wiki/T%E1%BB%81_Hi%E1%BA%BFu_c%C3%B4ng), [Tấn Văn công](/wiki/T%E1%BA%A5n_V%C4%83n_c%C3%B4ng), [Tấn Tương công](/wiki/T%E1%BA%A5n_T%C6%B0%C6%A1ng_c%C3%B4ng), [Lỗ Trang công](/wiki/L%E1%BB%97_Trang_c%C3%B4ng)...) . [[13]](#cite_note-ldp31-13)
## Tổ chức[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u_nh%C3%A0_Chu&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u_nh%C3%A0_Chu&action=edit§ion=5)]
Trong mỗi nước chư hầu, vua chư hầu có quyền lực lớn nhất, có quyền cai trị vùng đất được phong theo cách của mình, có tính chất độc lập rộng rãi với thiên tử
. Trong phạm vi thống trị của mình, vua chư hầu có quyền lập bộ máy chính quyền thống trị, tổ chức quân đội và lập nhà tù. Họ có quyền phong đất cho các quan lại cấp dưới như khanh, đại phu trong nước, gọi là "lập gia". [14]
Đất phong cho các khanh đại phu gọi là "thái ấp". Thu nhập kinh tế từ các thái ấp là bổng lộc của các khanh đại phu. Dưới khanh đại phu là "sĩ", cũng được phong cho "thực địa"
. [8]
Chế độ phong đất của nhà Chu được thi hành dựa vào cơ sở huyết thống, có mối liên hệ chặt chẽ với chế độ tông pháp, theo đó người con trai trưởng (phải là người con lớn nhất do vợ chính sinh ra) được kế thừa ngôi vị của cha, gọi là "đại tông", có nhiệm vụ thờ phụng thủy tổ nhà mình. Những người con thứ cũng được phân phong gọi là "Tiểu tông"
. [8]
Những người em cùng mẹ với vua chư hầu hoặc anh em khác mẹ đều được phong làm "khanh đại phu". Những người anh em cùng mẹ hoặc khác mẹ của khanh đại phu đều được phong là "sĩ". Chư hầu trong quan hệ với thiên tử là "tiểu tông", nhưng trong nước là "đại tông". Khanh đại phu trong quan hệ với chư hầu là "tiểu tông", nhưng với "sĩ" bên dưới họ vẫn là "đại tông". Người con trưởng của vợ chính do "sĩ" sinh ra vẫn có danh hiệu "sĩ", còn những người con khác đều là bình dân
. [8]
Vua chư hầu nắm quyền chi phối tại những vùng đất do họ trực tiếp quản lý, như thiên tử nhà Chu đối với những vùng đất quanh kinh đô. Với những vùng đất đã phong cho các Khanh đại phu, khanh đại phu đến lượt mình lại có quyền chi phối
. [14]
## Biến đổi[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u_nh%C3%A0_Chu&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u_nh%C3%A0_Chu&action=edit§ion=6)]
### Thay đổi quan hệ với thiên tử[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u_nh%C3%A0_Chu&veaction=edit§ion=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u_nh%C3%A0_Chu&action=edit§ion=7)]
Chế độ tông pháp của nhà Chu duy trì được hơn 300 năm thì sụp đổ, do không còn thích hợp với thời đại. Trải qua nhiều thế hệ kế thừa, mối quan hệ huyết thống giữa nhà Chu với các chư hầu và giữa các chư hầu càng xa; với những nước không có quan hệ huyết thống với
[nhà Chu](/wiki/Nh%C3%A0_Chu) (con cháu công thần, như [nước Tề](/wiki/T%E1%BB%81_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc))) thì càng xa hơn, do đó sự khống chế của chế độ tông pháp ngày càng yếu . [14]
Trải qua nhiều thế hệ, số lượng quý tộc ngày càng đông đúc, trong khi đất đai chỉ có giới hạn. Nhiều hậu duệ của các quý tộc trở thành bình dân, không được phong đất, mất địa vị. Nhiều hậu duệ của Khanh đại phu trở thành sĩ, nhiều người hậu duệ hàng sĩ xuống trở thành bình dân. Do đó tới thời Đông Chu, hàng ngũ "sĩ" rất đông, nhiều người trong số họ tích cực yêu cầu thay đổi chế độ cũ
. [14]
Nhà Chu từ khi dời sang phía đông (
[Đông Chu](/wiki/Nh%C3%A0_Chu)) để tránh sự uy hiếp của tộc Khuyển, Nhung thì ngày càng suy yếu, chỉ còn danh hiệu thiên tử trên danh nghĩa. Các nước chư hầu bắt đầu phá vỡ trật tự cũ, không chịu hoặc giảm thiểu sự cống nạp, khiến vương triều Chu rơi vào khó khăn về kinh tế, có những lần phải xin [nước Lỗ](/wiki/L%E1%BB%97_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)) trợ giúp . [15]
### Phát triển, thôn tính và kết thúc[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u_nh%C3%A0_Chu&veaction=edit§ion=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u_nh%C3%A0_Chu&action=edit§ion=8)]
Thời
[Xuân Thu](/wiki/Xu%C3%A2n_Thu), các chư hầu nổi lên đánh chiếm đất đai của nhau, thôn tính lẫn nhau, giành lấy quyền lãnh đạo các chư hầu khác bằng thực lực. Trong thời Xuân Thu nổi lên các vua chư hầu [Tề Hoàn công](/wiki/T%E1%BB%81_Ho%C3%A0n_c%C3%B4ng), [Tấn Văn công](/wiki/T%E1%BA%A5n_V%C4%83n_c%C3%B4ng), [Sở Trang vương](/wiki/S%E1%BB%9F_Trang_v%C6%B0%C6%A1ng), sau có thêm Ngô [Hạp Lư](/wiki/Ng%C3%B4_H%E1%BA%A1p_L%C6%B0) và Việt [Câu Tiễn](/wiki/Vi%E1%BB%87t_V%C6%B0%C6%A1ng_C%C3%A2u_Ti%E1%BB%85n). [Nước Tần](/wiki/T%E1%BA%A7n_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)) muốn phát triển về phía đông để tranh bá nhưng bị nước Tấn chặn lại, [Tần Mục công](/wiki/T%E1%BA%A7n_M%E1%BB%A5c_c%C3%B4ng) phát triển về phía tây, trở thành bá chủ phía tây.
Trong quá trình phát triển giành quyền bá chủ và đấu tranh để tồn tại, các chư hầu tiêu diệt lẫn nhau, nhiều nước nhỏ bị xóa sổ. Các nước liên minh và chia rẽ theo những mối quan hệ rất phức tạp. Bản thân thiên tử nhà Chu cũng giảm diện tích thống trị từ 1000 dặm xuống còn 200 dặm, chỉ tương đương một nước
[chư hầu](/wiki/Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u). Ngược lại, các chư hầu như Tề, Tấn, Sở, Tần… khi mới phong chỉ có khoảng 100 dặm, nhưng sau này đã phát triển lên gấp nhiều lần, điển hình là [nước Sở](/wiki/S%E1%BB%9F_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)) có 5000 dặm.
Trong quá trình phát triển của các chư hầu, đến lượt các Khanh đại phu phát triển thế lực và trở nên hùng mạnh trong lòng các nước chư hầu. Đến cuối thời Xuân Thu, các khanh đại phu nổi lên trở thành những quyền thần, nắm quyền chi phối chính trường tại một số nước chư hầu, điển hình là các nước lớn Tấn, Tề, Lỗ. Cuối cùng, các vua chư hầu Khương Tề và Tấn đã mất nước về tay các quyền thần. Nước Tấn bị chia ba thành
[Hàn](/wiki/H%C3%A0n_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)), [Triệu](/wiki/Tri%E1%BB%87u_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)), [Ngụy](/wiki/Ng%E1%BB%A5y_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)), còn nước Tề chuyển sang họ Điền. Một trong những dấu ấn cuối cùng mà [nhà Chu](/wiki/Nh%C3%A0_Chu) còn thể hiện một chút quyền lực trên danh nghĩa là việc 3 nhà Hàn, Triệu, Ngụy nước Tấn thỉnh cầu để được phong làm chư hầu.
Sang thời
[Chiến Quốc](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_Qu%E1%BB%91c), chiến tranh giữa các chư hầu ngày càng khốc liệt, ngày càng nhiều nước bị tiêu diệt hoặc thu hẹp. Còn lại 7 nước lớn là [Điền Tề](/wiki/%C4%90i%E1%BB%81n_T%E1%BB%81), [Hàn](/wiki/H%C3%A0n_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)), [Triệu](/wiki/Tri%E1%BB%87u_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)), [Ngụy](/wiki/Ng%E1%BB%A5y_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)), [Sở](/wiki/S%E1%BB%9F_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)), [Yên](/wiki/Y%C3%AAn_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)) và [Tần](/wiki/T%E1%BA%A7n_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)) gây chiến tranh thôn tính lẫn nhau. Đến [thế kỷ 3 TCN](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_3_TCN), thế lực của [nước Tần](/wiki/T%E1%BA%A7n_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)) ngày càng áp đảo trước 6 chư hầu lớn còn lại. Năm [249 TCN](/wiki/249_TCN), vua nước Tần tiêu diệt nhà Chu. Các chư hầu trải qua 28 năm không có thiên tử, dù là trên danh nghĩa.
Đến năm
[221 TCN](/wiki/221_TCN), [Tần vương Chính](/wiki/T%E1%BA%A7n_Th%E1%BB%A7y_Ho%C3%A0ng) tiêu diệt các chư hầu còn lại, thống nhất Trung Quốc, nhưng còn sót lại [nước Vệ](/wiki/V%E1%BB%87_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)) ở đất Dã Vương không bị diệt hẳn. Năm [209 TCN](/wiki/209_TCN), [Tần Nhị Thế](/wiki/T%E1%BA%A7n_Nh%E1%BB%8B_Th%E1%BA%BF) lên ngôi mới diệt nước Vệ [[16]](#cite_note-SKVTG-16) . Vệ là chư hầu cuối cùng do nhà Chu phân phong, thuộc tông thất nhà Chu, bị tiêu diệt bởi một chư hầu cũng vốn do nhà Chu phân phong, nhưng không thuộc tông thất nhà Chu. [17]
## Sự kế thừa của hậu thế[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u_nh%C3%A0_Chu&veaction=edit§ion=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u_nh%C3%A0_Chu&action=edit§ion=9)]
Khác với những chư hầu thời nhà Hạ và Thương, các chư hầu nhà Chu sau khi bị tiêu diệt vẫn được lưu lại tên gọi tại vùng lãnh thổ cũ của họ. Các triều đại về sau, từ
[nhà Hán](/wiki/Nh%C3%A0_H%C3%A1n) trở đi, khi phong chư hầu cho thân thích hoặc công thần, vẫn ban cho các danh hiệu như chư hầu nhà Chu: Tề vương/Tề công, Lương vương/Lương công, Tấn vương/Tấn công, Ngụy vương/Ngụy công, Sở vương/Sở công, Tần vương/Tần công,...
## Bảng tóm tắt niên đại các chư hầu nhà Chu[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u_nh%C3%A0_Chu&veaction=edit§ion=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u_nh%C3%A0_Chu&action=edit§ion=10)]
Các
[chư hầu](/wiki/Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u) lớn [nhà Chu](/wiki/Nh%C3%A0_Chu) có niên đại như sau : [18]
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u_nh%C3%A0_Chu&veaction=edit§ion=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u_nh%C3%A0_Chu&action=edit§ion=11)] [Nhà Chu](/wiki/Nh%C3%A0_Chu) [Chư hầu](/wiki/Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u) [Ngũ Bá](/wiki/Ng%C5%A9_B%C3%A1) [Xuân Thu](/wiki/Xu%C3%A2n_Thu) [Chiến Quốc](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_Qu%E1%BB%91c) [Danh sách nước chư hầu thời Xuân Thu Chiến Quốc](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u_th%E1%BB%9Di_Xu%C3%A2n_Thu_Chi%E1%BA%BFn_Qu%E1%BB%91c) [Danh sách vua chư hầu thời Chu](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_vua_ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u_th%E1%BB%9Di_Chu)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u_nh%C3%A0_Chu&veaction=edit§ion=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u_nh%C3%A0_Chu&action=edit§ion=12)] [Sử ký Tư Mã Thiên](/wiki/S%E1%BB%AD_k%C3%BD_T%C6%B0_M%C3%A3_Thi%C3%AAn), các thiên: *Chu bản kỷ* *Tần bản kỷ* *Lục quốc niên biểu* *Vệ Khang Thúc thế gia*
-
- Trương Tú Bình, Vương Hiểu Minh (
[1998](/wiki/1998)), *Một trăm sự kiện của Trung Quốc*, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin
- Cát Kiếm Hùng chủ biên (
[2006](/wiki/2006)), *Bước thịnh suy của các triều đại phong kiến Trung Quốc, tập 1*, Nhà xuất bản Văn hoá thông tin
- Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân (
[2002](/wiki/2002)), *Tướng soái cổ đại Trung Hoa, tập 1,*Nhà xuất bản Lao động
- Lê Đông Phương, Vương Tử Kim (
[2007](/wiki/2007)), *Kể chuyện Tần Hán*, Nhà xuất bản Đà Nẵng
- Trình Doãn Thắng, Ngô Trâu Cương, Thái Thành (
[1998](/wiki/1998)), *Cố sự Quỳnh Lâm*, Nhà xuất bản Thanh Hoá
- Phương Thi Danh (
[2001](/wiki/2001)), *Niên biểu lịch sử Trung Quốc*, Nhà xuất bản Thế giới
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u_nh%C3%A0_Chu&veaction=edit§ion=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u_nh%C3%A0_Chu&action=edit§ion=13)] **Huyện Kỳ,** [^](#cite_ref-1) [Hà Nam, Trung Quốc](/wiki/H%C3%A0_Nam_(Trung_Qu%E1%BB%91c)) **Tây nam Tân Hương, Hà Nam, Trung Quốc** [^](#cite_ref-2) **Khu vực Bội, huyện Thang Âm,** [^](#cite_ref-3) [Hà Nam, Trung Quốc](/wiki/H%C3%A0_Nam_(Trung_Qu%E1%BB%91c)) **Trương Tú Bình, Vương Hiểu Minh, sách đã dẫn, tr 31** [^](#cite_ref-4) **Cát Kiếm Hùng, sách đã dẫn, tr 11** [^](#cite_ref-5) **Cát Kiếm Hùng, sách đã dẫn, tr 19** [^](#cite_ref-ckh19_6-0) **Trương Tú Bình, Vương Hiểu Minh, sách đã dẫn, tr 28** [^](#cite_ref-7)
- ^
**a** **ă** **â** [Cát Kiếm Hùng, sách đã dẫn, tr 21](#cite_ref-ckh21_8-3) **b** **Trương Tú Bình, Vương Hiểu Minh, sách đã dẫn, tr 37** [^](#cite_ref-9) **Trương Tú Bình, Vương Hiểu Minh, sách đã dẫn, tr 33** [^](#cite_ref-10) **Trương Tú Bình, Vương Hiểu Minh, sách đã dẫn, tr 34** [^](#cite_ref-11) **Trương Tú Bình, Vương Hiểu Minh, sách đã dẫn, tr 35** [^](#cite_ref-12)
- ^
**a** [Lê Đông Phương, Vương Tử Kim, sách đã dẫn, tr 31](#cite_ref-ldp31_13-1) **ă**
- ^
**a** **ă** **â** [Cát Kiếm Hùng, sách đã dẫn, tr 22](#cite_ref-ckh22_14-3) **b** **Cát Kiếm Hùng, sách đã dẫn, tr 24** [^](#cite_ref-ckh24_15-0) [^](#cite_ref-SKVTG_16-0) [Sử ký-Vệ Khang Thúc thế gia](http://zh.wikisource.org/wiki/%E5%8F%B2%E8%A8%98/%E5%8D%B7037) [^](#cite_ref-LQNB_17-0) [Lục quốc niên biểu](http://zh.wikisource.org/wiki/%E5%8F%B2%E8%A8%98/%E5%8D%B7015) **Phương Thi Danh, sách đã dẫn, tr 46** [^](#cite_ref-18)
- ^
**a** [Phân biệt Tây Chu và Đông Chu thời kỳ sau với thời kỳ đầu. Tây Chu ban đầu chỉ nhà Chu mới thành lập tới](#cite_ref-a_19-1) **ă** [Chu U Vương](/wiki/Chu_U_v%C6%B0%C6%A1ng)(tới năm 771 TCN), từ [Chu Bình Vương](/wiki/Chu_B%C3%ACnh_V%C6%B0%C6%A1ng)trở về sau gọi là nhà Đông Chu (từ năm 770 TCN). Sang thời [Đông Chu](/wiki/Nh%C3%A0_Chu)sau khi đã dời đô về Lạc Ấp, sau 300 năm lại chia làm 2 nửa: đông và tây do Đông Chu quân và Tây Chu quân cai trị, mà thiên tử nhà Chu ở nhờ Tây Chu quân. Đông Chu và Tây Chu thời kỳ sau là chỉ vùng lãnh thổ nhỏ hẹp của 2 tông thất nhà Chu.
|
|
|Các nước quan trọng
|
|
|

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache-Status: miss

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.05:-77.47:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

X-Cache: cp1066 miss, cp1068 miss

X-Content-Type-Options: nosniff

Via: 1.1 varnish-v4, 1.1 varnish-v4

Accept-Ranges: bytes

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Language: vi

Link: </static/images/project-logos/viwiki.png>;rel=preload;as=image;media=not all and (min-resolution: 1.5dppx),</static/images/project-logos/viwiki-1.5x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 1.5dppx) and (max-resolution: 1.999999dppx),</static/images/project-logos/viwiki-2x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 2dppx)


text:
Frankliniella occidentalis
Frankliniella occidentalis hay còn được biết đến với tên tiếng Anh là Western flower thrips là một loài côn trùng có nguồn gốc từ miền tây nước Mỹ và truyền sang nhiều quốc gia trên thế giới, chúng được tìm thấy trong nhà kiếng ở nhiều nơi trên thế giới, gây thiệt hại rất lớn cho ngành nông nghiệp.
Đặc điểm[sửa | sửa mã nguồn]
Chúng sinh sản rất nhanh không cần sự giao hợp, ấu trùng không di động nhưng con trưởng thành mặc dù không có cánh nhưng di chuyển rất nhanh, đời sống của chúng khoảng 20 ngày, phát triển dân số rất mau, chúng phá hoại tế bào của cây làm cho cây cằn cỏi và chết, con thrips đẻ trứng lên trên trái cà lúc còn nhỏ, trứng nở thành ấu trùng sống bám vào trái tạo những vết trầy trên trái gây hư hại đáng kể.
Western flower thrips là tác nhân gây nên bệnh héo rủ cà chua (TSWV), do ấu trùng tạo nên, mặc dù là vậy nguyên do chính vẩn là con trưởng thành mang mầm bệnh gây nhiểm, bệnh héo rủ trên cà không di truyền, tuy nhiên trên những nơi bệnh có những dấu hiệu vi khuẩn có thể tái phát triển, con thrips nói chung cũng mang những phấn hoa đã lây nhiểm vi khuẩn từ những cây bị bệnh sang những cây không bị bệnh.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- larke, G. M., Gross, S., Matthews, M., Catling, P. C., Baker, B., Hewitt, C. L., Crowther, D., & Saddler, S. R. 2000, Environmental Pest Species in Australia, Australia: State of the Environment, Second Technical Paper Series (Biodiversity), Department of the Environment and Heritage, Canberra.
- Kirk, DJ; Terry, IL (2003). The spread of the western flower thrips Frankliniella occidentalis (Pergande). Agricultural and Forest Entomology 5: 301 – 310.

markdown:
# Frankliniella occidentalis
|Bọ nhảy trên hoa miền Tây|
|
|![]()
[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/Animalia) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Arthropoda](/wiki/Arthropoda) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Insecta](/wiki/Insecta) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Thysanoptera](/wiki/Thysanoptera) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Thripidae](/w/index.php?title=Thripidae&action=edit&redlink=1) [Phân họ](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D)( *subfamilia*) [Thripinae](/w/index.php?title=Thripinae&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Frankliniella](/w/index.php?title=Frankliniella&action=edit&redlink=1) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **F. occidentalis** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Frankliniella occidentalis*
Pergande, 1895
**Frankliniella occidentalis** hay còn được biết đến với tên [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh) là **Western flower thrips** là một loài [côn trùng](/wiki/C%C3%B4n_tr%C3%B9ng) có nguồn gốc từ miền tây nước Mỹ và truyền sang nhiều quốc gia trên thế giới, chúng được tìm thấy trong nhà kiếng ở nhiều nơi trên thế giới, gây thiệt hại rất lớn cho ngành nông nghiệp.
## Đặc điểm[
[sửa](/w/index.php?title=Frankliniella_occidentalis&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Frankliniella_occidentalis&action=edit§ion=1)]
Chúng sinh sản rất nhanh không cần sự giao hợp, ấu trùng không di động nhưng con trưởng thành mặc dù không có cánh nhưng di chuyển rất nhanh, đời sống của chúng khoảng 20 ngày, phát triển dân số rất mau, chúng phá hoại tế bào của cây làm cho cây cằn cỏi và chết, con thrips đẻ trứng lên trên trái cà lúc còn nhỏ, trứng nở thành ấu trùng sống bám vào trái tạo những vết trầy trên trái gây hư hại đáng kể.
Western flower thrips là tác nhân gây nên bệnh héo rủ cà chua (TSWV), do ấu trùng tạo nên, mặc dù là vậy nguyên do chính vẩn là con trưởng thành mang mầm bệnh gây nhiểm, bệnh héo rủ trên cà không di truyền, tuy nhiên trên những nơi bệnh có những dấu hiệu vi khuẩn có thể tái phát triển, con thrips nói chung cũng mang những phấn hoa đã lây nhiểm vi khuẩn từ những cây bị bệnh sang những cây không bị bệnh.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Frankliniella_occidentalis&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Frankliniella_occidentalis&action=edit§ion=2)]
- larke, G. M., Gross, S., Matthews, M., Catling, P. C., Baker, B., Hewitt, C. L., Crowther, D., & Saddler, S. R. 2000, Environmental Pest Species in Australia, Australia: State of the Environment, Second Technical Paper Series (Biodiversity), Department of the Environment and Heritage, Canberra.
- Kirk, DJ; Terry, IL (2003). The spread of the western flower thrips Frankliniella occidentalis (Pergande). Agricultural and Forest Entomology 5: 301 – 310.

X-Cache: cp1053 miss, cp1068 miss


text:
Scheunen
Scheunen là một đô thị trong huyện Bern-Mittelland, bang Bern, Thụy Sĩ. Đô thị này có diện tích km2, dân số thời điểm tháng 12 năm 2009 là người.
Scheunen là một đô thị trong huyện Bern-Mittelland, bang Bern, Thụy Sĩ. Đô thị này có diện tích km2, dân số thời điểm tháng 12 năm 2009 là người.

markdown:
# Scheunen
**Scheunen** là một [đô thị](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4_th%E1%BB%8B_Th%E1%BB%A5y_S%C4%A9&action=edit&redlink=1) trong [huyện](/wiki/Huy%E1%BB%87n_c%E1%BB%A7a_Th%E1%BB%A5y_S%C4%A9) [Bern-Mittelland](/wiki/Bern-Mittelland_(huy%E1%BB%87n)), [bang](/wiki/Bang_c%E1%BB%A7a_Th%E1%BB%A5y_S%C4%A9) [Bern](/wiki/Bern_(bang)), [Thụy Sĩ](/wiki/Th%E1%BB%A5y_S%C4%A9). Đô thị này có diện tích km2, dân số thời điểm tháng 12 năm 2009 là người. **Scheunen** là một [đô thị](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4_th%E1%BB%8B_Th%E1%BB%A5y_S%C4%A9&action=edit&redlink=1) trong [huyện](/wiki/Huy%E1%BB%87n_c%E1%BB%A7a_Th%E1%BB%A5y_S%C4%A9) [Bern-Mittelland](/wiki/Bern-Mittelland_(huy%E1%BB%87n)), [bang](/wiki/Bang_c%E1%BB%A7a_Th%E1%BB%A5y_S%C4%A9) [Bern](/wiki/Bern_(bang)), [Thụy Sĩ](/wiki/Th%E1%BB%A5y_S%C4%A9). Đô thị này có diện tích km2, dân số thời điểm tháng 12 năm 2009 là người.
|
|

X-Cache: cp1055 miss, cp1068 miss


text:
lemmata
Từ điển mở Wiktionary
Bước tới:
dẫn lái
,
tìm
Tiếng Anh
[
sửa
]
Danh từ
[
sửa
]
lemmata
số nhiều
lemmas /'leməz/, lemmata /'lemətə/
(
Toán học
)
Bổ
đề.
Cước chú
(cho tranh ảnh).
Tham khảo
[
sửa
]
Hồ Ngọc Đức,
Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí
(
chi tiết
)
Lấy từ “
https://vi.wiktionary.org/w/index.php?title=lemmata&oldid=1867435
”
Thể loại
:
Mục từ tiếng Anh
Danh từ
Danh từ tiếng Anh
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Mục từ
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Tra
Sửa đổi
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Chuyển hướng
Trang Chính
Cộng đồng
Thay đổi gần đây
Mục từ ngẫu nhiên
Trợ giúp
Thảo luận chung
Quyên góp
Chỉ mục
Ngôn ngữ
Chữ cái
Bộ thủ
Từ loại
Chuyên ngành
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản in được
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Tải tập tin lên
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Trích dẫn trang này
Ngôn ngữ định nghĩa
العربية
Català
Dansk
English
Français
日本語
Kurdî
မြန်မာဘာသာ
Nederlands
Norsk
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 10:08 ngày 7 tháng 5 năm 2017.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wiktionary
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wiktionary.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.05:-77.47:v4; Path=/; secure; Domain=.wiktionary.org

X-Cache: cp1054 miss, cp1055 miss

Link: </static/images/project-logos/viwiktionary.png>;rel=preload;as=image;media=not all and (min-resolution: 1.5dppx),</static/images/project-logos/viwiktionary-1.5x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 1.5dppx) and (max-resolution: 1.999999dppx),</static/images/project-logos/viwiktionary-2x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 2dppx)


text:
Báo Mỹ gợi ý điểm phượt xe máy ở Việt Nam
Dân Chương Mỹ dọn bùn đất sau một tuần sống trong lũ
Nước lũ sau vỡ đê đang rút dần, nhiều nơi ở Chương Mỹ (Hà Nội), người dân đã có thể dọn dẹp nhà cửa.
Kim Tuyến đi xe gần sáu tỷ đồng dự ra mắt phim
Người đẹp 8x cho biết mua ôtô từ thù lao đóng phim, dự sự kiện dành dụm hai năm qua.
Nhan sắc Việt Nam tại Miss Universe 10 năm qua
Võ Hoàng Yến, Phạm Hương, Thùy Lâm... nỗ lực ghi dấu ấn ở các mùa thi Hoa hậu Hoàn vũ quốc tế. ...

markdown:
[Dân Chương Mỹ dọn bùn đất sau một tuần sống trong lũ](https://vnexpress.net/photo/thoi-su/dan-chuong-my-don-bun-dat-sau-mot-tuan-song-trong-lu-3657919.html)
Nước lũ sau vỡ đê đang rút dần, nhiều nơi ở Chương Mỹ (Hà Nội), người dân đã có thể dọn dẹp nhà cửa.
[Kim Tuyến đi xe gần sáu tỷ đồng dự ra mắt phim](https://giaitri.vnexpress.net/photo/trong-nuoc/kim-tuyen-di-xe-gan-sau-ty-dong-du-ra-mat-phim-3657788.html)
Người đẹp 8x cho biết mua ôtô từ thù lao đóng phim, dự sự kiện dành dụm hai năm qua.
[Nhan sắc Việt Nam tại Miss Universe 10 năm qua](https://giaitri.vnexpress.net/photo/trong-nuoc/nhan-sa-c-vie-t-nam-ta-i-miss-universe-10-nam-qua-3657996.html)
Võ Hoàng Yến, Phạm Hương, Thùy Lâm... nỗ lực ghi dấu ấn ở các mùa thi Hoa hậu Hoàn vũ quốc tế.
[...](https://giaitri.vnexpress.net/photo/trong-nuoc/nhan-sa-c-vie-t-nam-ta-i-miss-universe-10-nam-qua-3657996.html)

Cache-Control: max-age=120, stale-while-revalidate=6, stale-if-error=864000, private

Set-Cookie: device_env=4; expires=Thu, 26-Oct-2017 19:51:47 GMT; path=/; domain=vnexpress.net

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
Website bán hàng thephone được đội ngũ nhân viên webvn.vn thiết kế và xây dựng website phát triển tối đa được ý tưởng và yêu cầu của khách hàng.
Thông tin chi tiết:
Website : http://thephone.vn/
Tác giả: Xuân Trung
Thephone.vn là hệ thống phân phối và dịch vụ công nghệ chuyên cung cấp các sản phẩm smartphone, tablet, macbook, phụ kiện, dịch vụ máy cũ. Với sản phẩm chính hãng giá cả hợp lý, chương trình giảm giá hấp dẫn và liên tục, đội ngũ nhân viên hỗ trợ nhiệt tình tư vấn, giúp khách hàng lựa chọn những sản phẩm tốt nhất và thoải mái khi mua sản phẩm tại thephone.
Website bán hàng thephone được đội ngũ nhân viên webvn.vn thiết kế và xây dựng website phát triển tối đa được ý tưởng và yêu cầu của khách hàng.
Thông tin chi tiết:
Website : http://thephone.vn/
Tác giả: Xuân Trung

markdown:
Website bán hàng thephone được đội ngũ nhân viên
[ webvn.vn](http://www.webvn.vn/home/) thiết kế và [xây dựng website](/service/xay-dung-website.html) phát triển tối đa được ý tưởng và yêu cầu của khách hàng.
Thông tin chi tiết:
**Website** : [http://thephone.vn/](http://thephone.vn/)
Tác giả:
[Xuân Trung](https://plus.google.com/112143995824482949343?rel=author) [Thephone.vn](http://thephone.vn/) là hệ thống phân phối và dịch vụ công nghệ chuyên cung cấp các sản phẩm smartphone, tablet, macbook, phụ kiện, dịch vụ máy cũ. Với sản phẩm chính hãng giá cả hợp lý, chương trình giảm giá hấp dẫn và liên tục, đội ngũ nhân viên hỗ trợ nhiệt tình tư vấn, giúp khách hàng lựa chọn những sản phẩm tốt nhất và thoải mái khi mua sản phẩm tại thephone.
Website bán hàng thephone được đội ngũ nhân viên
[ webvn.vn](http://www.webvn.vn/home/) thiết kế và [xây dựng website](/service/xay-dung-website.html) phát triển tối đa được ý tưởng và yêu cầu của khách hàng.
Thông tin chi tiết:
**Website** : [http://thephone.vn/](http://thephone.vn/)
Tác giả:
[Xuân Trung](https://plus.google.com/112143995824482949343?rel=author)

X-Content-Powered-By: K2 v2.7.1 (by JoomlaWorks)

X-Logged-In: False

P3P: CP="NOI ADM DEV PSAi COM NAV OUR OTRo STP IND DEM"

Strict-Transport-Security: max-age=2592000; preload

X-Micro-Cache: MISS

X-Supported-By: Kloxo-MR 7.0

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0


text:
Hình ảnh Demo
Tác giả: Xuân Trung
Thông tin kĩ thuật
Chức năng
- 1 - Slide show đẹp mắt
- 2 - Trang giới thiệu
- 3 - Trang tin tức
- 4 - Trang liên hệ
- 5 - Chức năng tìm kiếm
- 6 - Chức năng thống kê truy cập
- 7 - Chức năng hiển thị thư viện hình ảnh
- 8 - Hỗ trợ hiển thị video.
- 9 - Chia sẻ thông tin lên mạng xã hội FB, Twitter...
- 10 - Hỗ trợ thay đổi bố cục website và màu sắc
SEO
- 1 - Hỗ trợ đầy đủ các chức năng dành cho SEO: Title, Desciption, Keywords... hỗ trợ đăng ký lên google cực kỳ đơn giản
- 2 - Site được tối ưu về tốc độ, chuẩn hóa XHTML, CSS3, các chức năng nén như Gzip, CSS, JS compress...
- 3 - Thiết kế đa nền tảng chạy tốt trên: Máy tính bàn, xách tay, thiết bị di động như Iphone, Ipad, Galaxy...
- 4 - Hỗ trợ đầy đủ cho các trình duyệt: IE8 +, Firefox 2 +, Flock 0,7 +, Netscape, Safari, Opera 9.5 và Chrome

markdown:
## Hình ảnh Demo
Tác giả:
[Xuân Trung](https://plus.google.com/112143995824482949343?rel=author)
## Thông tin kĩ thuật
### Chức năng
- 1 - Slide show đẹp mắt
- 2 - Trang giới thiệu
- 3 - Trang tin tức
- 4 - Trang liên hệ
- 5 - Chức năng tìm kiếm
- 6 - Chức năng thống kê truy cập
- 7 - Chức năng hiển thị thư viện hình ảnh
- 8 - Hỗ trợ hiển thị video.
- 9 - Chia sẻ thông tin lên mạng xã hội FB, Twitter...
- 10 - Hỗ trợ thay đổi bố cục website và màu sắc
### SEO
- 1 - Hỗ trợ đầy đủ các chức năng dành cho SEO: Title, Desciption, Keywords... hỗ trợ đăng ký lên google cực kỳ đơn giản
- 2 - Site được tối ưu về tốc độ, chuẩn hóa XHTML, CSS3, các chức năng nén như Gzip, CSS, JS compress...
- 3 - Thiết kế đa nền tảng chạy tốt trên: Máy tính bàn, xách tay, thiết bị di động như Iphone, Ipad, Galaxy...
- 4 - Hỗ trợ đầy đủ cho các trình duyệt: IE8 +, Firefox 2 +, Flock 0,7 +, Netscape, Safari, Opera 9.5 và Chrome


text:
Thông tin
Tin tức các hãng xe
Kết nối
Kinh doanh
Phụ Tùng Zin | 2banh.vn
Thảo luận trong 'Phụ tùng, phụ kiện xe máy' bắt đầu bởi Lý Xuân Khánh, 27 Tháng hai 2016.
bn600i crom dragon edition full đồ chơi! bởi HoangDuy379, 19 Tháng mười 2017 lúc 23:02
thanh lý các loại xe máy 2 thì xipo,yaz,satria,nhập rin bởi NGuyễn Minh MoTor Mới, 19 Tháng mười 2017 lúc 22:41
lót sàn, thảm để chân xe máy liberty abs new bởi maytrogiang, 19 Tháng mười 2017 lúc 16:08
[mt store] tai nghe bluetooth sena smh5d-univ bởi MTStore, 19 Tháng mười 2017 lúc 13:43
Quan tâm nhiều
Xe Thái Tốt hơn Xe Việt. Vấn đề muôn thuở bởi Hayateo, 19 Tháng mười 2017 lúc 08:28
Exciter 150 độ hơn 14 triệu để ra lò như thế này có đáng không ? bởi fan2banh, 19 Tháng mười 2017 lúc 11:28
lên sạc atila bị cháy hết bóng đèn bởi hieuzero, 19 Tháng mười 2017 lúc 13:09
Yamaha Force 155 'Anh Đại' trong làng Scooter lột xác khủng đến từ xứ Đài bởi Naruto, 19 Tháng mười 2017 lúc 12:13
Tin công nghệ nổi bật
Làm trái tim gỗ Scandinavia tặng người ấy 20/10 nào 14 Tháng mười 2017 lúc 09:56
Ứng dụng mua bán Online nhanh chóng Five.vn 12 Tháng mười 2017
Canon PhotoMarathon tại Đà Nẵng đã có người đoạt giải 12 Tháng mười 2017

markdown:
## Thông tin
## Tin tức các hãng xe
## Kết nối
## Kinh doanh
# Phụ Tùng Zin | 2banh.vn
Thảo luận trong '
[Phụ tùng, phụ kiện xe máy](forums/phu-tung-phu-kien-xe-may.50/)' bắt đầu bởi [Lý Xuân Khánh](members/ly-xuan-khanh.31025/), [27 Tháng hai 2016](threads/phu-tung-zin.39850/).
[](threads/bn600i-crom-dragon-edition-full-do-choi.76907/)
![ bn600i crom dragon edition full đồ chơi!](https://s1.cache.2banh.vn/70x70/image/2017/10/bn600i-crom-dragon-edition-full-do-choi-15107-1508428814-59e8cc0e42fa2.jpg)
[bn600i crom dragon edition full đồ chơi!](threads/bn600i-crom-dragon-edition-full-do-choi.76907/)bởi [HoangDuy379](members/), 19 Tháng mười 2017 lúc 23:02 [](threads/thanh-ly-cac-loai-xe-may-2-thi-xipoyazsatrianhap-rin.76906/)
![ thanh lý các loại xe máy 2 thì xipo,yaz,satria,nhập rin](https://s1.cache.2banh.vn/70x70/image/2017/10/thanh-ly-cac-loai-xe-may-2-thi-xipo-yaz-satria-nhap-rin-50281-1508427710-59e8c7be2c618.jpg)
[thanh lý các loại xe máy 2 thì xipo,yaz,satria,nhập rin](threads/thanh-ly-cac-loai-xe-may-2-thi-xipoyazsatrianhap-rin.76906/)bởi [NGuyễn Minh MoTor Mới](members/), 19 Tháng mười 2017 lúc 22:41 [](threads/lot-san-tham-de-chan-xe-may-liberty-abs-new.76897/)
![ lót sàn, thảm để chân xe máy liberty abs new](https://congnghe5giay.com/styles/congnghe2014/images/no_image_interested.jpg)
[lót sàn, thảm để chân xe máy liberty abs new](threads/lot-san-tham-de-chan-xe-may-liberty-abs-new.76897/)bởi [maytrogiang](members/), 19 Tháng mười 2017 lúc 16:08 [](threads/mt-store-tai-nghe-bluetooth-sena-smh5d-univ.76885/)
![ [mt store] tai nghe bluetooth sena smh5d-univ](https://s4.cache.2banh.vn/70x70/image/2017/10/mt-store-chiec-mu-nolan-than-thanh-n33-co-gi-hot-49569-1508312281-59e704d9d0f7c.png)
[[mt store] tai nghe bluetooth sena smh5d-univ](threads/mt-store-tai-nghe-bluetooth-sena-smh5d-univ.76885/)bởi [MTStore](members/), 19 Tháng mười 2017 lúc 13:43
Quan tâm nhiều
[](threads/xe-thai-tot-hon-xe-viet-van-de-muon-thuo.76800/)
![ Xe Thái Tốt hơn Xe Việt. Vấn đề muôn thuở](https://s1.cache.2banh.vn/70x70/image/2017/10/xe-thai-tot-hon-xe-viet-van-de-muon-thuo-9127-1508299884-59e6d46c1ade9.jpg)
[Xe Thái Tốt hơn Xe Việt. Vấn đề muôn thuở](threads/xe-thai-tot-hon-xe-viet-van-de-muon-thuo.76800/)bởi [Hayateo](members/), 19 Tháng mười 2017 lúc 08:28 [](threads/exciter-150-do-hon-14-trieu-de-ra-lo-nhu-the-nay-co-dang-khong.76827/)
![ Exciter 150 độ hơn 14 triệu để ra lò như thế này có đáng không ?](https://s1.cache.2banh.vn/70x70/image/2017/10/exciter-150-do-hon-14-trieu-de-ra-lo-nhu-the-nay-co-dang-khong-30-1508375666-59e7fc728316b.jpg)
[Exciter 150 độ hơn 14 triệu để ra lò như thế này có đáng không ?](threads/exciter-150-do-hon-14-trieu-de-ra-lo-nhu-the-nay-co-dang-khong.76827/)bởi [fan2banh](members/), 19 Tháng mười 2017 lúc 11:28 [](threads/len-sac-atila-bi-chay-het-bong-den.76883/)
![ lên sạc atila bị cháy hết bóng đèn](https://congnghe5giay.com/styles/congnghe2014/images/no_image_interested.jpg)
[lên sạc atila bị cháy hết bóng đèn](threads/len-sac-atila-bi-chay-het-bong-den.76883/)bởi [hieuzero](members/), 19 Tháng mười 2017 lúc 13:09 [](threads/yamaha-force-155-anh-dai-trong-lang-scooter-lot-xac-khung-den-tu-xu-dai.76816/)
![ Yamaha Force 155 'Anh Đại' trong làng Scooter lột xác khủng đến từ xứ Đài](https://s1.cache.2banh.vn/70x70/image/2017/10/yamaha-force-155-anh-dai-trong-lang-scooter-lot-xac-khung-den-tu-xu-dai-7121-1508309617-59e6fa71ac8a8.jpg)
[Yamaha Force 155 'Anh Đại' trong làng Scooter lột xác khủng đến từ xứ Đài](threads/yamaha-force-155-anh-dai-trong-lang-scooter-lot-xac-khung-den-tu-xu-dai.76816/)bởi [Naruto](members/), 19 Tháng mười 2017 lúc 12:13
Tin công nghệ nổi bật
[](http://congnghe5giay.com/threads/lam-trai-tim-go-scandinavia-tang-nguoi-ay-20-10-nao.78920/)
![ Làm trái tim gỗ Scandinavia tặng người ấy 20/10 nào](https://s1.cache.2banh.vn/75x75/?ext=https%3A%2F%2Fs1.storage.5giay.vn%2Fimage%2F2017%2F10%2F20171014_3606d82f85f35ba1fdca5230b5766234_1507949539.jpg)
[Làm trái tim gỗ Scandinavia tặng người ấy 20/10 nào](http://congnghe5giay.com/threads/lam-trai-tim-go-scandinavia-tang-nguoi-ay-20-10-nao.78920/)14 Tháng mười 2017 lúc 09:56 [](http://congnghe5giay.com/threads/ung-dung-mua-ban-online-nhanh-chong-five-vn.78839/)
[Ứng dụng mua bán Online nhanh chóng Five.vn](http://congnghe5giay.com/threads/ung-dung-mua-ban-online-nhanh-chong-five-vn.78839/)12 Tháng mười 2017 [](http://congnghe5giay.com/threads/canon-photomarathon-tai-da-nang-da-co-nguoi-doat-giai.78829/)
![ Canon PhotoMarathon tại Đà Nẵng đã có người đoạt giải](https://s1.cache.2banh.vn/75x75/?ext=https%3A%2F%2Fs1.storage.5giay.vn%2Fimage%2F2017%2F10%2F20171012_a9cd26a235ac882beaf711e7b88c79c6_1507781481.jpg)
[Canon PhotoMarathon tại Đà Nẵng đã có người đoạt giải](http://congnghe5giay.com/threads/canon-photomarathon-tai-da-nang-da-co-nguoi-doat-giai.78829/)12 Tháng mười 2017

Server: Nhat Nguyet Websphere 12.3 build 3.456.234.2600

Set-Cookie: 2b_session=2328f128f9775584efc85bd793fbd8df; path=/; domain=.2banh.vn; secure; httponly