markdown:
**Michael Burawoy** **Nguyễn Quang** A dịch
(
**Marxism after Polanyi** **, **trong Michelle Williams and Vishwas Satgar, *Marxisms in the 21st. Century, *Johannesburg, South Africa, Wits University Press, 2013, p. 34-52 *.*)
Chúng ta phải làm gì với chủ nghĩa Marx? Đối với đa số câu trả lời là đơn giản. Chôn nó đi! Khoa học xã hội dòng chính từ lâu đã chia tay với chủ nghĩa Marx. Talcott Parsons (1967: 135) đã gạt bỏ chủ nghĩa Marx như một lý thuyết mà tầm quan trọng của nó đã hoàn toàn bị giới hạn ở thế kỷ thứ 19 – một phiên bản thế kỷ thứ 19 của thuyết vị lợi không thích hợp với thế kỷ thứ 20. Khá mỉa mai, ông viết những suy ngẫm này trong 1968 vào giữa một sự phục hưng lớn của tư tưởng Marxist khắp thế giới – một sự phục hưng bác bỏ chủ nghĩa Marx Soviet với tư cách một hệ tư tưởng thống trị, một sự phục hồi đòi lại di sản dân chủ và tượng trưng của chủ nghĩa Marx. Sự phục hồi đã không kéo dài mà bị thụt lùi khi hy vọng cách mạng đã bị chế ngự bởi sự đàn áp và sự độc tài và rồi bởi chủ nghĩa thị trường cực đoan. Với sự sụp đổ dứt khoát của trật tự Soviet trong 1991, và sự chuyển đổi thị trường đồng thời ở Trung Quốc, những người đào mồ đã tuyên bố chủ nghĩa Marx dứt khoát đã chết và các hồi chuông đã gióng lên khắp thế giới.
Đối mặt với sự phởn phơ chống-Marxist như vậy, những người kháng cự cuối cùng thường tỏ ra giáo điều và lỗi thời. Các nhà Marxist, quả thực, đôi khi đã gia ơn cho các đối thủ của họ bằng việc chứng tỏ sự nhiệt tình sùng đạo của mình trong các lĩnh vực ít liên quan đến thực tế, bảo vệ chủ nghĩa Marx trong dạng ban sơ của nó, được khám phá trong các kinh thánh của Marx và Engels. Các môn đồ theo Marx và Engels – Lenin, Plekhanov, Trotsky, Bukharin, Luxemburg, Kautsky, Lukács, Gramsci, Fanon, Amin, Mao – đã chỉ chú giải sự đọc kinh từ các bản gốc. Các môn đồ ngày nay không đặt Marx và Engels vào bối cảnh của họ, như những người có thể sai mà tư tưởng của họ đã phản ánh thời kỳ họ sống, nhưng như các nhân vật giống đấng Christ và như nguồn của chân lý vĩnh cửu. Theo họ, các nhà sáng lập không thể nói điều sai.
Chẳng chấp nhận sự chôn vùi lẫn sự thiên khải, một cách tiếp cận thứ ba đến chủ nghĩa Marx đã có chừng mực hơn. Nhiều người trong các khoa học xã hội và xa hơn đã chiếm hữu cái họ cho là có thể sửa được, mà đã có thể bao gồm sự phân tích của chủ nghĩa Marx về sức sáng tạo của chủ nghĩa tư bản, các quan niệm về bóc lột và đấu tranh giai cấp, ý tưởng về tích lũy nguyên thủy, hoặc thậm chí các quan điểm Marxist về ý thức hệ và nhà nước. Các nhà tân-Marxist và hậu-Marxist này thường kết hợp các ý tưởng của Marx và chủ nghĩa Marx với các ý tưởng của các nhà lý luận xã hội khác – Weber, Durkheim, Foucault, Bourdieu, Habermas, Beauvoir, và vân vân. Quả thực, các nhà lý luận được nhắc đến sau cùng này bản thân họ đã hấp thu nhiều quan niệm Marxist, thường không thừa nhận sự mắc nợ của họ, ngay cả khi họ bày tỏ sự thù nghịch của họ với chủ nghĩa Marx. Các nhà tân-Marxist coi chủ nghĩa Marx như một siêu thị. Họ lấy cái họ thích và bỏ lại cái họ không thích, đôi khi tỏ sự kính trọng tại quầy thanh toán, đôi khi không. Họ không có nỗi day dứt nào về việc vứt bỏ cái không hợp thời.
Cách tiếp cận thứ tư, được chấp nhận ở đây, coi chủ nghĩa Marx như một truyền thống sống có sự đổi mới và sự tái tạo như thế giới nó mô tả và tìm cách để biến đổi theo sự thay đổi. Rốt cuộc, ở tâm điểm của chủ nghĩa Marx là ý tưởng rằng các đức tin – khoa học hay ý thức hệ – nhất thiết thay đổi với xã hội. Như thế, khi thế giới thay đổi thì chủ nghĩa Marx cũng phải thế, phản ánh các cấu trúc xã hội và kinh tế và các di sản lịch sử khác nhau. Tuy vậy, chủ nghĩa Marx không thể đơn giản phản chiếu thế giới. Nó tìm cách thay đổi thế giới, nhưng việc thay đổi một thế giới lốm đốm màu như vậy cần một lý thuyết lốm đốm màu, một lý thuyết theo kịp thời đại và thích nghi với các nơi.
**Chủ nghĩa Marx như một truyền thống tiến hóa**
Nếu chủ nghĩa Marx là một truyền thống tiến hóa, tất cả các biến thể của nó chia sẻ chung những gì mà biến chúng thành các phần của truyền thống đó? Cái gì làm cho chủ nghĩa Marx là chủ nghĩa Marx? Cái gì là lõi không thay đổi của nó bất chấp thời kỳ, bất chấp địa thế quốc gia? Cái gì là cái mọi nhánh của chủ nghĩa Marx có chung? Nếu chúng ta nghĩ truyền thống Marxist như một cây lớn mãi, chúng ta có thể hỏi: Bộ rễ của nó là gì? Thân của nó là gì? Các cành của nó là những gì? [1]
Bản thân các rễ phát triển trong một sự rối rắm thay đổi của bốn khẳng định nền tảng: chủ nghĩa duy vật lịch sử như được trình bày trong Lời nói đầu của
*Critique of Political Economy (Phê bình Kinh tế học Chính trị)*, các tiền đề của lịch sử như được thấy trong *The German Ideology (Ý thức hệ Đức)*, các quan niệm về bản chất con người như được thấy trong *Philosophical Manuscripts (Các Bản thảo Triết học)*, và quan hệ của lý thuyết và thực tiễn như được thấy trong *Theses on Feuerbach (Các Luận đề về Feuerbach)*. Thân của cây Marxist là lý thuyết về chủ nghĩa tư bản, được trình bày trong ba tập của *Capital (Tư bản luận)*, và được xét lại bởi những người thừa kế trong một thế kỷ rưỡi qua.
Rồi có các cành kế tiếp của chủ nghĩa Marx – chủ nghĩa Marx Đức, chủ nghĩa Marx Nga-Soviet, chủ nghĩa Marx Tây phương, chủ nghĩa Marx Thế giới thứ Ba – một số cành đã chết, một số đang bị héo đi, và còn những cành khác đang lớn mạnh. Mỗi cành xuất phát từ sự tái tạo của riêng nó với chủ nghĩa Marx, đáp ứng các hoàn cảnh lịch sử cụ thể. Chủ nghĩa Marx Đức đã đáp ứng các xu hướng cải cách bên trong phong trào xã hội chủ nghĩa Đức của 1890-1920 cũng như khả năng của chủ nghĩa tư bản để hấp thu các cuộc khủng hoảng mà nó tạo ra; chủ nghĩa Marx Nga đã xuất phát từ các thế lưỡng nan của sự phát triển kết hợp và không đều của chủ nghĩa tư bản trên quy mô thế giới, và của cuộc chiến đấu về chủ nghĩa xã hội trong một nước; chủ nghĩa Marx Tây phương đã là một sự phản ứng lại chủ nghĩa Marx Soviet, chủ nghĩa phát xít và sự thất bại của cách mạng ở phương Tây; và chủ nghĩa Marx Thế giới thứ Ba vật lộn với các thế lưỡng nan của sự kém phát triển cũng như các cuộc đấu tranh thuộc địa và hậu-thuộc địa.
Khi chúng ta xem xét cây này, chúng ta thấy rằng chủ nghĩa Marx có thể đã bắt đầu như một dự án nhỏ mà đã thực sự kết nối người dân xuyên qua các biên giới quốc gia – hãy nghĩ về Quốc tế Một. Khi chủ nghĩa Marx cổ điển đã có được sự ủng hộ quần chúng nó đã gắn với chính trị quốc gia (Nga, Đức, Pháp, và vân vân) từ đó nó đã mở rộng thành các khối khu vực – chủ nghĩa Marx Soviet, Tây phương và Thế giới thứ Ba. Quy mô của chủ nghĩa Marx ngày nay thế nào? Mặc dù cơ sở đại chúng của nó đã co lại, tôi sẽ lập luận rằng chủ nghĩa Marx không còn có thể đáp ứng chỉ cho các vấn đề địa phương, quốc gia hay khu vực được nữa; nó phải bao gồm các vấn đề toàn cầu, các vấn đề tác động đến toàn hành tinh. Tôi lập luận rằng, để tái tạo chủ nghĩa Marx trên một quy mô toàn cầu, đòi hỏi sự suy nghĩ lại cơ sở vật chất của chủ nghĩa Marx qua các lăng kính của thị trường, nhưng không về phương diện phạm vi địa lý của nó (vì các thị trường đã luôn luôn là toàn cầu cũng như địa phương), thậm chí cũng chẳng về phương diện uy thế tân-tự do (vì các thị trường đã luôn chuyển động qua các thời kỳ mở rộng và thu hẹp) mà về phương diện các phương thức mới của sự hàng hóa hóa (commodification).
Nói ngắn gọn, đã có ba làn sóng thị trường hóa quét qua thế giới: làn sóng thứ nhất trải suốt thế kỷ thứ 19, làn sóng thứ hai bắt đầu sau Chiến tranh Thế giới I, và làn sóng thứ ba bắt đầu vào giữa các năm 1970. Gắn kết với mỗi làn sóng là sự hàng hóa hóa của một lực lượng sản xuất hàng đầu, lần lượt là lao động, tiền và thiên nhiên. Đấy là ba hàng hóa giả (fictitious commodity) của Karl Polányi (1944), mà được ông cho rằng phá hủy giá trị sử dụng của chúng. Như thế, khi lao động chịu sự trao đổi không bị điều tiết, nó mất giá trị sử dụng – nó không thể là hữu ích; nếu tiền chịu sự trao đổi không bị điều tiết, giá trị của tiền trở nên dễ biến động đến mức các doanh nghiệp phá sản; và nếu thiên nhiên bị biến thành hàng hóa, nó phá hủy các phương tiện tồn tại của chúng ta – không khí chúng ta thở, nước chúng ta uống, đất trên đó chúng ta trồng trọt, thân thể trong đó chúng ta sống. Mỗi làn sóng hàng hóa hóa sinh ra một phản-phong trào (countermovement) được xây dựng trên một tập phân biệt của các quyền mở rộng (lao động, xã hội và con người) được tổ chức trên một quy mô ngày càng rộng: địa phương, quốc gia và, được cho là, toàn cầu. Cuối cùng, đối với mỗi phản-phong trào tương ứng với một cấu hình đặc biệt của chủ nghĩa Marx – chủ nghĩa Marx cổ điển dựa trên sự phóng chiếu của một sự không tưởng kinh tế; chủ nghĩa Marx Soviet, Tây phương, và Thế giới thứ Ba dựa trên sự điều tiết nhà nước; và cuối cùng, chủ nghĩa Marx xã hội học dựa trên một xã hội dân sự mở rộng và tự-điều tiết.
Sự phân thời kỳ của chủ nghĩa Marx có thể gắn với sự phân thời kỳ của chủ nghĩa tư bản nhưng bản thân các thời kỳ được dựng lại một cách liên tục như một lịch sử của hiện tại tiến hóa, một lịch sử làm cho hiện tại có ý nghĩa như là vừa khác vừa liên tục với quá khứ. Marx (1967) đã thấy chỉ một thời kỳ của chủ nghĩa tư bản, Lenin (1963) đã thấy hai và Ernest Mandel (1975) đã thấy ba. Chúng ta cũng thấy ba thời kỳ, không dựa trên sự sản xuất mà đúng hơn trên thị trường như kinh nghiệm nổi bật nhất ngày nay. Ở đây, quả thực, tôi đoạn tuyệt với khẳng định Marxist thông thường rằng sản xuất cung cấp nền tảng của sự đối lập với chủ nghĩa tư bản. Điều này không còn có thể giữ vững được nữa, một phần bởi vì sự sản xuất là địa điểm tổ chức sự ưng thuận với chủ nghĩa tư bản và một phần bởi vì đối diện với sự tạo ra toàn cầu của các dân cư lao động dư thừa, sự bóc lột nhanh chóng trở thành một đặc ân được săn đón của ít người. Sự bóc lột tiếp tục đóng vai trung tâm trong động học của sự tích lũy, nhưng không trong kinh nghiệm của các dân cư bị chinh phục. Trong phân tích Marxian, kinh nghiệm về thị trường có vẻ như ‘đạo tôn thờ hàng hóa-fetishism of commodities’, một sự ngụy trang cho chỗ được che giấu của sự sản xuất, nhưng nó là nhiều hơn thế nhiều, nó định hình nhiều chiều kích của sự tồn tại con người.
**Dựng lại Polányi**
Trong việc làm cho thị trường là một cột trụ của sự tồn tại con người, tôi dựa vào lý thuyết và lịch sử về chủ nghĩa tư bản của Karl Polanyi. Được viết năm 1944, cuốn
*The Great Transformation (Cuộc Biến đổi Vĩ đại) *của Karl Polanyi xem xét các hệ quả chính trị và xã hội của sự lên của thị trường từ cuối thế kỷ thứ mười tám đến Đại Suy thoái. Thị trường, Polanyi lập luận, đã có các hậu quả tàn phá đến mức nó đã gây ra một phản-phong trào để bảo vệ xã hội. Phản-phong trào, tuy vậy, đã có thể tàn phá như thị trường mà nó tìm cách kiềm chế. Như thế, nó (phản-phong trào) đã gồm chủ nghĩa phát xít và chủ nghĩa Stalin cũng như New Deal [*](https://boxitvn.blogspot.com/2017/08/chu-nghia-marx-sau-polanyi.html#_ftn1_9746) và nền dân chủ xã hội. Thực ra, Polanyi đã kết luận rằng các hậu quả của nó đã là như thế, đến nỗi loài người sẽ chẳng bao giờ thử nghiệm lại với chủ nghĩa thị trường cực đoan nữa. Ông đã sai – chủ nghĩa thị trường cực đoan đã tấn công hành tinh của chúng ta một lần nữa trong các năm 1970, đe dọa sự tồn tại con người và tiêu diệt các cộng đồng.
Lý do cho sự lạc quan sai lầm của Polanyi là việc ông không coi logic của chủ nghĩa tư bản một cách nghiêm túc. Trong khi ông theo các bài viết sớm của Marx về sự tha hóa (alienation), ông bác bỏ lý thuyết của Marx về lịch sử, dù được hiểu như một sự kế tiếp của các phương thức sản xuất, động học tự-hủy diệt của sự cạnh tranh tư bản chủ nghĩa, hay sự tăng cường của đấu tranh giai cấp. Nhưng trong sự bác bỏ ý tưởng của các quy luật lịch sử, Polanyi cũng vứt bỏ logic của tư bản (capital), đặc biệt sự triển khai tái diễn của chủ nghĩa thị trường cực đoan như một chiến lược cho việc khắc phục các mâu thuẫn bên trong của nó. Đấy, tất nhiên, là nơi David Harvey (2003, 2005) bước vào coi ‘chủ nghĩa tân tự do’ như một sự tấn công tư tưởng của tư bản chống lại các lợi ích do lao động tạo ra trong thời kỳ sau Chiến tranh Thế giới II. [2]
Sự nhận ra làn sóng đương thời của chủ nghĩa thị trường cực đoan dẫn đến việc hồ nghi lịch sử bá quyền hóa của Polanyi về chủ nghĩa tư bản như một làn sóng thị trường hóa duy nhất chịu thua một phản-phong trào độc nhất – cái ông gọi là ‘cuộc biến đổi vĩ đại’. Dựa cụ thể vào lịch sử Anh, Polanyi thuật lại chi tiết cách hệ thống Speenhamland đã bảo vệ lao động khỏi sự hàng hóa hóa cho đến sự thông qua Luật Người Nghèo Mới năm 1834, luật này đã cấm sự cứu trợ ngoài trời. Năm 1834 đã đánh dấu sự thiết lập một thị trường thuần khiết về lao động, thị trường này, suốt thế kỷ thứ mười chín, đã gây ra các phong trào chống lại sự hàng hóa hóa – từ phong trào Chartist năm 1848 tìm cách trao lá phiếu cho các công nhân, đến phong trào nhà máy tìm cách hạn chế độ dài của ngày làm việc, đến việc bãi bỏ các Bộ luật Kết hợp
[**](https://boxitvn.blogspot.com/2017/08/chu-nghia-marx-sau-polanyi.html#_ftn2_9746) tìm cách thúc đẩy các nghiệp đoàn, tới các đòi hỏi về bảo hiểm thất nghiệp và lương tối thiểu. Các cuộc đấu tranh này đã không phải về sự bóc lột, Polanyi lập luận, mà về sự bảo vệ lao động khỏi sự hàng hóa hóa của nó. Xã hội đã đấu tranh chống lại thị trường.
Trong lịch sử của Polanyi, sự hàng hóa hóa lao động đã chỉ là phần của một uy lực dài kéo suốt từ cuối thế kỷ thứ mười tám qua Chiến tranh Thế giới I đến Đại Suy thoái. Được tạo thuận lợi bởi sự hàng hóa hóa tiền, bản thân nó được bảo đảm qua sự điều tiết các tỷ giá hối đoái bằng neo chúng vào bản vị vàng, thị trường đã mở rộng vào lĩnh vực thương mại quốc tế. Việc mở ra một thị trường toàn cầu không bị điều tiết trong thương mại với giá trị thăng giáng của các đồng tiền quốc gia đã làm bất ổn định các nền kinh tế quốc gia riêng lẻ đến mức các nhà nước kế tiếp nhau đã rời bỏ bản vị vàng và đã thực hiện các chính sách bảo hộ. Các chế độ bảo hộ đã có dạng của chủ nghĩa phát xít trong các nước như Ý, Đức và Áo, đã có dạng New Deal ở Hoa Kỳ, đã có dạng chủ nghĩa Stalin với sự tập thể hóa và kế hoạch hóa tập trung của nó ở Liên Xô và đã có dạng dân chủ xã hội ở các nước Bắc Âu. Trong con mắt của Polanyi, sự hàng hóa hóa ngày càng đi lên cuối cùng nhường đường cho một phản-phong trào có thể dẫn đến chủ nghĩa xã hội dựa trên sự tự-điều tiết tập thể của xã hội, nhưng cũng có khả năng đúng như thế để nhường đường cho chủ nghĩa phát xít và sự hạn chế quyền tự do.
Biết rằng Polanyi đã sai về tương lai, tác giả đặt nghi vấn sự tường thuật của ông về quá khứ. Như thế việc xét lại lý lẽ của Polanyi tiết lộ rằng đã có không phải một quỹ đạo hướng lên duy nhất trong sự thị trường hóa mà có ít nhất ba làn sóng thị trường hóa (xem Hình 1). Làn sóng thứ nhất đưa chúng ta từ Speenhamland đến Chiến tranh Thế giới I (CTTG I) và được dẫn dắt chủ yếu bởi sự hàng hóa hóa lao động, tiếp theo bởi sự bảo vệ của nó, còn làn sóng thứ hai đưa chúng ta từ Chiến tranh Thế giới I đến giữa các năm 1970. Làn sóng thứ hai xuất phát với sự hàng hóa hóa của tiền (và một sự hàng hóa hóa mới nữa của lao động), dẫn đến một phản-phong trào kéo theo sự điều tiết các nền kinh tế quốc gia. Làn sóng thứ ba, được nhiều người biết như chủ nghĩa tân tự do, bắt đầu năm 1973 với cuộc khủng hoảng dầu mỏ và mở đầu một làn sóng thứ ba của sự thị trường hóa nêu bật lại sự hàng hóa hóa lao động và tiền, nhưng cả sự hàng hóa hóa thiên nhiên nữa. Chúng ta vẫn ở giữa sự thống trị của làn sóng thứ ba này của sự thị trường hóa. Dọc đường chúng ta đã trải qua sự điều chỉnh cơ cấu được thực hiện cho các nền kinh tế suy nhược của phương Nam và liệu pháp sốc được chế độ hậu-Soviet và các chư hầu của nó ở Đông và Trung Âu chấp nhận và thực hiện. Các thất bại kinh tế kế tiếp của các nền kinh tế được nhà nước-điều tiết đã được dùng để tiếp sinh lực cho lòng tin tăng lên vào thị trường. Sự kế tiếp của các cuộc khủng hoảng tài chính ở châu Á và Mỹ Latin trong các năm 1990, lên đỉnh điểm trong khủng hoảng tài chính 2008, đã được dùng để củng cố sức mạnh của tư bản tài chính. [3]
Cái độc nhất về giai đoạn thứ ba, tuy vậy, là cách mở rộng của chủ nghĩa tư bản đã gây ra sự xuống cấp môi trường, dịch chuyển theo hướng tai họa sinh thái. Dù chúng ta đang nhắc tới sự biến đổi khí hậu hay sự xả rác thải độc hại, sự tư nhân hóa nước, không khí và đất, hoặc sự buôn bán các bộ phận cơ thể người, sự hàng hóa hóa thiên nhiên ở tâm của cuộc khủng hoảng sắp xảy ra của chủ nghĩa tư bản. Phản-phong trào trong giai đoạn thứ ba sẽ phải hạn chế xu hướng của chủ nghĩa tư bản để hủy hoại các nền móng của sự tồn tại con người, kêu gọi sự hạn chế và điều tiết các thị trường và một sự xã hội hóa các phương tiện sản xuất sẽ tương thích với sự mở rộng cũng như với sự co lại của các quyền tự do.
**Hình 1: Ba làn sóng thị trường hóa**
Sự biến đổi vĩ đại duy nhất của Polanyi, từ sự thị trường hóa tăng lên đến phản-phong trào, nhường đường cho ba làn sóng thị trường hóa, mỗi làn sóng với phản-phong trào thực hay tưởng tượng của riêng nó. Mỗi làn sóng thị trường hóa được đánh dấu bởi một hàng hóa giả chính. Cũng như sự kết nạp một hàng hóa giả mới vào, mỗi làn sóng thị trường hóa tái hàng hóa hóa cái mà đã được hàng hóa hóa trước đó, nhưng theo những cách mới. Lao động, chẳng hạn, bị hàng hóa hóa (commodified), được giải hàng hóa hóa (decommodified) và rồi được tái hàng hóa hóa (recommodified) trong các làn sóng kế tiếp nhau. Chúng ta không được nghĩ về ba làn sóng như bị chia thành các loại và bị tách rời khỏi nhau, mà đúng hơn như một dạng của sự tiến triển hoặc, có lẽ hay hơn, sự thoái lui biện chứng.
Nhịp độ và kinh nghiệm của các làn sóng này là khác nhau trong các phần khác nhau của thế giới. Bản thân Polanyi nhận ra làn sóng thứ nhất của sự thị trường hóa trong thế kỷ thứ mười chín đã có các hệ quả tàn phá đặc biệt thế nào trong các thuộc địa nơi đã không có, theo lập luận của ông, năng lực để kháng cự lại sự hủy diệt các xã hội bản địa. Ông đã phóng đại sự tàn phá giai cấp lao động ở nước Anh thế kỷ mười chín cũng nhiều như ông phóng đại sự tàn phá các cộng đồng bản địa ở Nam Phi. [4] Bây giờ chúng ta biết rằng chủ nghĩa thuộc địa quả thực
*đã hạn chế* sự tước quyền sở hữu đất, để tạo ra cơ sở của sự cai trị gián tiếp cũng như các đội quân lao động dự bị cho công nghiệp. Thế nhưng, trong sự thăm dò của ông về chủ nghĩa thuộc địa, Polanyi có nêu câu hỏi về các hậu quả khác biệt của sự thị trường hóa phù hợp với địa vị trong trật tự thế giới tư bản chủ nghĩa. Không kém quan trọng là bối cảnh lịch sử. Như thế Nga và Trung Quốc ngày nay, nổi lên từ một thời kỳ của chủ nghĩa xã hội nhà nước – bản thân nó là một phản ứng với làn sóng thứ hai của thị trường hóa – đồng thời đối mặt với tất cả ba làn sóng thị trường hóa, tức là, đồng thời trong sự hàng hóa hóa đất đai, lao động và tiền. Trong trường hợp của Nga, thị trường hóa, chí ít trong bảy năm đầu tiên của thời đại hậu-Soviet, đã đi cùng với sự sụt giảm kinh tế chưa từng có, trong khi ở Trung Quốc nó đã đi cùng với sự tăng trưởng kinh tế chưa từng có. Ở Nga, sự phá hủy nhà nước đảng một cách bừa bãi đã được gây cảm hứng bởi chủ nghĩa thị trường cực đoan và lòng tin vào một con đường thị trường tới chủ nghĩa tư bản thị trường, trong khi ở Trung Quốc thị trường đã được ấp nuôi dưới sự hướng dẫn của nhà nước đảng. Nhịp độ choáng ngợp của sự phát triển kinh tế Trung Quốc là sự xác nhận vang dội của lý lẽ riêng của Polanyi rằng các thị trường đòi hỏi sự tổ chức chính trị.
Tóm lại, mỗi làn sóng thị trường hóa được đánh dấu bởi các sự bày tỏ về sự hàng hóa hóa lao động, tiền, và thiên nhiên, với các phản-phong trào tương ứng có quy mô khác nhau và sự bảo vệ các quyền cá biệt. Mỗi làn sóng tác động một cách khác nhau đến các nước phù hợp với lịch sử của chúng và vị trí của chúng trong nền kinh tế thế giới. Ngoài ra, như tôi sẽ chỉ ra bây giờ, mỗi làn sóng cũng phản ánh các mâu thuẫn cá biệt của chủ nghĩa tư bản, và một tầm nhìn cá biệt về chủ nghĩa xã hội cũng như sự bảo vệ một tập hợp cá biệt của các quyền. Sự chuyển động này của lịch sử gây ra một sự kế tiếp của các chủ nghĩa Marx: chủ nghĩa Marx cổ điển, tiếp theo là các chủ nghĩa Marx Soviet, Tây phương và Thế giới thứ Ba, cuối cùng nhường đường cho cái mà tôi gọi là chủ nghĩa Marx xã hội học. Hãy xem xét lần lượt mỗi loại.
**Làn sóng thứ nhất: chủ nghĩa Marx cổ điển**
Trong làn sóng thứ nhất của sự thị trường hóa, trong thế kỷ thứ mười chín, tiêu điểm nhắm vào sự hàng hóa hóa lao động – sự tách biệt thứ nhất của lao động khỏi các phương tiện sinh tồn sao cho nó có thể được mua và bán trong một thị trường lao động, và rồi các chiến lược của tư bản để giảm chi phí của sức lao động thông qua sự giải-kỹ năng (deskilling)
[*](https://boxitvn.blogspot.com/2017/08/chu-nghia-marx-sau-polanyi.html#_ftn3_9746), sử dụng nhiều thành viên của gia đình, và tạo ra một đội quân lao động dự bị. Việc này đã dẫn đến các cuộc đấu tranh bắt nguồn từ sự sản xuất, từ các nhà máy – các cuộc đấu tranh vì các quyền lao động như sự hạn chế độ dài của ngày làm việc, sự bảo vệ chống lại thất nghiệp, quyền tổ chức các nghiệp đoàn, sự mở rộng quyền bỏ phiếu, sự phát triển các hợp tác xã, và sự phát triển các đảng chính trị. Phản-phong trào có một đặc trưng địa phương, được xây dựng hướng tới sự tổ chức giai cấp lao động quốc gia để đảm bảo nhà nước thực hiện các quyền lao động.
Tương ứng với làn sóng này là chủ nghĩa Marx cổ điển của Marx và Engels và các năm vàng son của nền dân chủ xã hội Đức, chủ nghĩa Marx của Kautsky, Luxemburg, và Bernstein. Nó đã dựa trên ý tưởng rằng chủ nghĩa tư bản là một hệ thống bóc lột, tất yếu bị diệt vong một cách không thể tránh khỏi bởi vì các quan hệ sản xuất cuối cùng và dứt khoát sẽ trói buộc các lực lượng sản xuất. Sự cạnh tranh giữa các nhà tư bản dẫn đến sự tích tụ của cải ở một cực của xã hội và và đến sự bần cùng hóa ở cực kia, mà đến lượt chúng gây ra, một mặt, các cuộc khủng hoảng sâu thêm của sự sản xuất thừa và sự phá hủy tái diễn của các phương tiện sản xuất và mặt khác, sự tăng cường đồng thời của đấu tranh giai cấp. Cái mà chủ nghĩa Marx cổ điển chia sẻ chung là quan điểm cho rằng chủ nghĩa tư bản tất yếu bị diệt vong bởi các quy luật tự tiêu diệt riêng của nó, bằng cách đó nhường đường cho chủ nghĩa xã hội.
Tranh luận giữa Luxemburg (1970) và Kautsky (1971) (xem cả Goode, 1983) là, chính xác khi nào cuộc khủng hoảng cuối cùng sẽ xảy ra, khi nào các lực lượng sản xuất cuối cùng sẽ bị trói buộc hoặc, như trong quan điểm của Bernstein (1961), liệu có khủng hoảng cuối cùng nào hay không bởi vì chủ nghĩa tư bản sẽ
*tiến hóa *thành chủ nghĩa xã hội. Bất chấp các quan điểm khác nhau, tất cả họ đều chia sẻ niềm tin rằng sự lên của chủ nghĩa xã hội được bảo đảm bởi vì chủ nghĩa tư bản bị diệt vong. Như một kết quả, chủ nghĩa xã hội phần lớn vẫn đã không được xem xét. Nó đã được giả định để phát triển trên cơ sở của sự tự-diệt vong của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa qua sự tập trung tư bản và sự tập thể hóa lao động. Theo quan điểm này chủ nghĩa xã hội là một không tưởng (utopia) kinh tế và sự phủ định của chủ nghĩa tư bản. Chủ nghĩa Marx cổ điển đã phụ thuộc vào các quy luật lịch sử – sự kế tiếp của các phương thức sản xuất, động học của chủ nghĩa tư bản gieo hạt hủy diệt chính nó, và lịch sử như lịch sử của đấu tranh giai cấp – mà không thể tránh khỏi sẽ dẫn chủ nghĩa tư bản tới chủ nghĩa xã hội.
Chủ nghĩa Marx cổ điển đã bị ba sai lầm chết người. Thứ nhất, lý thuyết đấu tranh giai cấp của nó đã sai – đấu tranh giai cấp không nhất thiết dẫn đến sự tăng cường chính nó mà đúng hơn, thông qua các nhượng bộ nó đạt được, giai cấp lao động trở nên được tổ chức
*bên trong *khung khổ của chủ nghĩa tư bản. Thứ hai, lý thuyết của nó về nhà nước đã kém phát triển – nhà nước được tổ chức để bảo vệ chủ nghĩa tư bản chống lại các nhà tư bản cũng như các công nhân. Nhà nước công nhận và thực hiện các lợi ích vật chất của các công nhân, theo một cách hạn chế nhưng quyết định, thông qua các nghiệp đoàn và các đảng, nhưng nó cũng điều tiết các mối quan hệ giữa các nhà tư bản sao cho sự cạnh tranh không tiêu diệt chủ nghĩa tư bản. Thứ ba, và cuối cùng, lý thuyết của nó về chuyển đổi xã hội chủ nghĩa đã hầu như không tồn tại – trừ trong trường hợp của Bernstein người đã thấy nó như một quá trình tiến hóa dựa trên sự mở rộng không thể tránh khỏi của nền dân chủ bầu cử – bằng cách ấy nhầm lẫn sự kết thúc của chủ nghĩa tư bản cạnh tranh với sự kết thúc của toàn bộ chủ nghĩa tư bản, bỏ quên con đường nhà nước có thể kiềm chế các sự tàn phá của thị trường và sự sâu sắc thêm của đấu tranh giai cấp bằng cách tạo ra một chủ nghĩa tư bản được tổ chức. Các nhà Marxist cổ điển đã thấy các dấu hiệu của chủ nghĩa tư bản được tổ chức nhưng họ đã hiểu lầm nó là chủ nghĩa xã hội. Thực ra, chủ nghĩa tư bản được tổ chức đã đặt nền móng của làn sóng thứ hai của chủ nghĩa Marx. **Làn sóng thứ hai: chủ nghĩa Marx Soviet, Tây phương và Thế giới thứ Ba**
Trong tường thuật kiểu Polanyi sự thị trường hóa mở ra một một sự bùng lên mới của sinh lực sau Chiến tranh Thế giới I, một phần trong quan hệ với các phong trào xã hội chủ nghĩa. Nhưng bây giờ quy mô của thị trường hóa dính dáng không chỉ đến lao động mà đến thương mại quốc tế và sự điều tiết của nó bởi các đồng tiền gắn với bản vị vàng. Các tỷ giá hối đoái luôn thăng giáng gắn kết với lạm phát tràn lan ở Đức và sự phá sản lớn ở Hoa Kỳ, đã dẫn các nước đến bảo hộ đồng tiền quốc gia của họ, và bỏ bản vị vàng. Như thế, phản-phong trào bây giờ đã có dạng của sự điều tiết quốc gia đối với các nền kinh tế. Tại Đức và Italy nó đã có dạng của chủ nghĩa phát xít, ở Bắc Âu nền dân chủ xã hội, và ở Hoa Kỳ là New Deal. Sau nội chiến và với sự tuyên bố về Chính sách Kinh tế Mới, Liên Xô đã cũng tiếp tục với sự thị trường hóa, nhưng đã bỏ các chính sách như vậy trong năm 1928 với sự mở đầu của cuộc tập thể hóa cưỡng bách trong nông nghiệp và kế hoạch hóa tập trung. Các thị trường đã bước vào một thời kỳ rút lui khắp thế giới, và dưới ảnh hưởng của kinh tế học Keynesian nhà nước đã nắm lấy các chức năng điều tiết. Việc này đã tiếp tục cho tới giữa các năm 1970 khi một vòng mới của thị trường hóa bắt đầu khẳng định mình.
Nếu phản-phong trào đối với thị trường trong thế kỷ thứ mười chín đã nổi lên trên nền các cuộc đấu tranh địa phương, phản ánh sự trùng nhau của sự bóc lột và sự hàng hóa hóa lao động, và sự cần thiết để thúc đẩy các quyền lao động, phản-phong trào đối với sự hàng hóa hóa tiền – nguồn của làn sóng thứ hai của thị trường hóa – đến từ các chính sách bảo hộ quốc gia. Sự hàng hóa hóa tiền, được cụ thể hóa trong tính không chắc chắn của các tỷ giá hối đoái, đã tạo ra các sự rối loạn kinh tế đến mức các nền kinh tế quốc gia đã rút khỏi nền kinh tế quốc tế. Chúng đã phát triển các chính sách được điều phối để điều tiết hoạt động ngân hàng nhưng cũng thúc đẩy các quyền xã hội của lao động thông qua các nhà nước phúc lợi mà đã hỗ trợ những người đã không thể tiếp cận đến thị trường lao động qua cung cấp các trợ cấp cho tuổi ấu thơ, bệnh tật, tuổi già, mất việc làm và vân vân. Dù nó là chủ nghĩa phát xít, chủ nghĩa Stalin hay nền dân chủ xã hội, các quyền xã hội cho lao động đã làm nền cho sự ủng hộ chế độ mới. Như thế, làn sóng thứ hai của thị trường hóa đã gây ra sự bảo hộ quốc gia của cả tư bản và lao động, và sự điều tiết sự hàng hóa hóa tiền.
Nếu làn sóng thứ nhất của chủ nghĩa Marx được đặc trưng bởi sự mâu thuẫn giữa tư bản và lao động, thì làn sóng thứ hai được điển hình bởi sự đụng độ của lĩnh vực sản xuất và lĩnh vực trao đổi – sản xuất thừa dưới chủ nghĩa tư bản mà đã tìm đến sự quản lý nhà nước, và sự thiếu hụt dưới chủ nghĩa xã hội nhà nước mà đã tìm đến sự tạo ra các thị trường (xem, thí dụ, Baran 1957; Sweezy 1946). [5] Chẳng hề là một khái niệm không tưởng như trong thời kỳ đầu tiên, quan niệm về chủ nghĩa xã hội trong thời kỳ thứ hai đã là cực kỳ thực – dựa trên kế hoạch hóa kinh tế quốc gia và sự bảo về các quyền xã hội.
Chủ nghĩa Marx, thay vì phóng chiếu một chủ nghĩa xã hội tưởng tượng mà sẽ theo sau một sự sụp đổ theo giả thuyết của chủ nghĩa tư bản, bây giờ đã phải duy lý hóa và hợp pháp hóa một chủ nghĩa xã hội hiện tồn thực sự. Chủ nghĩa Marx trở thành một ý thức hệ biện minh cho một hình thức mới của sự thống trị giai cấp, sự thống trị giai cấp của một elite đảng, đôi khi được nhắc tới như
*nomenklatura*. Sự biến đổi cộng sản chủ nghĩa sắp xảy ra và sự phê bình chủ nghĩa tư bản đã trở thành lời kêu gọi tập họp của các đảng cộng sản trên khắp thế giới. Chủ nghĩa Marx Soviet này đã hoàn toàn mất sự trông giống một khoa học năng động, và thay vào đó đã trở thành một giáo điều; một nhánh thoái hóa của chủ nghĩa Marx.
Nó đã gây ra một phản ứng bên trong phe Marxist – cái được biết đến như chủ nghĩa Marx Tây phương – đã không thừa nhận luận điệu của Liên Xô đối với chủ nghĩa xã hội và đã vật lộn với thất bại của cách mạng ở phương Tây, tức là, vì sao giai cấp lao động lại bị hấp thu vào chủ nghĩa tư bản hơn là lật đổ chủ nghĩa tư bản. Ở đây chúng ta thấy, một mặt, các tác phẩm của Georg Lukács và Trường phái Frankfurt nhấn mạnh sức mạnh bí ẩn của chủ nghĩa tư bản, và, mặt khác, Antonio Gramsci người khảo sát tỷ mỉ con đường đã thúc đẩy chủ nghĩa tư bản, và xã hội dân sự đi cùng với nó, đã tổ chức sự ưng thuận của giai cấp lao động thông qua sự mở rộng các quyền xã hội, kể cả các quyền lao động nhất định (xem, thí dụ, Gramsci 1971; Horkheimer and Adorno 1972; Lukács 1971; Marcuse 1955, 1958, 1964). Chủ nghĩa Marx Tây phương, cùng với các phong trào xã hội của các năm 1960 và 1970, đã gây cảm hứng cho một sự tái sinh của chủ nghĩa Marx, nó đã xem xét vấn đề về tính lâu bền và tính mềm dẻo của chủ nghĩa tư bản đối mặt với các cuộc khủng hoảng và các cuộc đấu tranh do nó tạo ra. [6]
Chủ nghĩa Marx Thế giới thứ Ba là nhánh thứ ba của làn sóng thứ hai của chủ nghĩa Marx – chỉ ra con đường chủ nghĩa đế quốc tạo ra sự kém phát triển, tìm đến sự cách ly khỏi chủ nghĩa tư bản thế giới và lần nữa đề xuất các hình thức chuyên quyền của chủ nghĩa xã hội nhà nước. Để Trung Quốc sang bên, Cuba bày tỏ hình thức này của chủ nghĩa Marx Thế giới thứ Ba, trong khi các nhà lý luận trường phái phụ thuộc, như Andre Gunder Frank (1966) và Samir Amin (1974), đã viết từ lập trường này. Trong bối cảnh Phi châu, Frantz Fanon (1967) là một nhân vật xuất chúng. Lấy sự phụ thuộc như điểm xuất phát của mình, Fanon phân tích sự cân bằng lực lượng giai cấp bên trong cuộc đấu tranh chống-thực dân. Sợ uy lực của một ‘giai cấp tư sản bản địa’, ăn bám vào chủ nghĩa tư bản quốc tế, theo đuổi quyền lực riêng của nó, bù cho sự không an toàn của nó bằng sự tiêu dùng phô trương, Fanon xem xét khả năng của một cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc được tôi luyện từ sự hợp nhất các trí thức bất đồng chính kiến và một giai cấp nông dân cách mạng. Một cuộc đấu tranh như vậy cho một chủ nghĩa xã hội dân chủ tham gia, Fanon khẳng định, đã là hy vọng duy nhất cho châu Phi.
Nam Phi Apartheid đã tạo ra chủ nghĩa Marx làn sóng thứ hai phong phú và khu biệt của riêng nó ở ngã tư của chủ nghĩa Marx Soviet, chủ nghĩa Marx Tây phương, và chủ nghĩa Marx Thế giới thứ Ba. Một mặt, Đảng Cộng sản Nam Phi đã rơi vào vòng nô lệ của Đảng Cộng sản Liên Xô (CPSU) và đã theo các ngoắt nghéo của nó, ngay cả khi phản ứng với các điều kiện địa phương, trình bày quan niệm về chủ nghĩa thực dân nội bộ và ‘chủ nghĩa thực dân loại đặc biệt’. Như thế, Jack and Ray Simons (1969) đã viết lịch sử Marxist lớn đầu tiên của Nam Phi, cho thấy giai cấp và sắc tộc đã đan xen như thế nào trong sự hình thành giai cấp lao động Nam Phi. Harold Wolpe (1972) đã mở đầu một truyền thống rất khác của phân tích Marxist, dựa vào chủ nghĩa cấu trúc Pháp của các năm 1970 để đặt thành vấn đề chính khái niệm về sắc tộc bằng cách làm nó bén rễ vào sự bày tỏ các phương thức sản xuất tiền-tư bản chủ nghĩa và tư bản chủ nghĩa. Việc này đã dẫn đến một sự chép sử Marxist mới, gắn với các nhân vật như Colin Bundy, Martin Legassick, Duncan Innes, David Kaplan, Rob Davies, Dan O’Meara và Mike Morris, tập trung vào tính khu biệt của nhà nước apartheid và mối quan hệ của nó với giai cấp tư bản chủ nghĩa. Đồng thời những người khác, như Charles van Onselen theo truyền thống của E.P. Thompson, và Edward Webster theo truyền thống của Harry Braverman, đã tạo ra công trình hết sức độc đáo về sự hình thành của giai cấp lao động bằng cách đi vào các cộng đồng và các quá trình hoạt động của nó. Truyền thống chủ nghĩa Marx làn sóng thứ hai này đã không còn hoạt động ở Nam Phi mới, nhường đường cho chủ nghĩa Marx làn sóng thứ ba, nhắm tới một sự phê phán trật tự hậu-apartheid, và đi theo các phong trào xã hội đã cho nó sự biểu đạt. Các tiểu luận trong cuốn sách này minh họa bằng thí dụ cho chủ nghĩa Marx làn sóng gần đây nhất
**Làn sóng thứ ba: chủ nghĩa Marx xã hội học**
Chủ nghĩa Marx làn sóng thứ hai đã liên quan đến việc xây dựng chủ nghĩa xã hội trên trái đất qua một nền kinh tế do nhà nước điều tiết, trải từ nền dân chủ xã hội đến mô hình kế hoạch hóa Soviet, các hình thức chủ nghĩa xã hội Phi châu và nền kinh tế tự quản Nam Tư. Khi các thị trường không bị bác bỏ, chúng đã được xem như một phần phụ vào dự án xã hội chủ nghĩa. Như thế, Johanna Bockman (2011) đã cho rằng lực đẩy ban đầu của kinh tế học tân cổ điển đã là để nối các thị trường với một dự án xã hội chủ nghĩa, dù điều này là việc sử dụng các thị trường để giúp giải quyết các vấn đề định giá của sự lập kế hoạch nhà nước hay việc tổ chức các nền kinh tế tự-quản. Việc tận dụng kinh tế học tân cổ điển cho chủ nghĩa tư bản là một hiện tượng gần đây hơn phân biệt với sự thị trường hóa làn sóng thứ ba, lại lần nữa đặt ra câu hỏi về ý nghĩa của chủ nghĩa xã hội. Nếu chủ nghĩa Marx cổ điển đã đặt thành định đề về sự tự-hủy diệt của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, phóng chiếu một chủ nghĩa cộng sản không tưởng chưa được khảo sát để tiếp theo, và nếu chủ nghĩa Marx Soviet đã hoạt động như một ý thức hệ nhà nước để đại diện cho một chủ nghĩa xã hội nhà nước hiện tồn thực sự, thì làn sóng thứ ba của chủ nghĩa Marx tập trung không vào nền kinh tế hay nhà nước mà vào xã hội dân sự. Ở đây chúng ta dựa vào chủ nghĩa Marx làn sóng thứ hai của Gramsci, người đầu tiên tập trung vào tầm quan trọng của xã hội dân sự như một không gian định chế khác biệt với, tuy được kết nối với, nhà nước và nền kinh tế. Đúng như các tác phẩm của Lenin đã cưỡi lên chủ nghĩa Marx làn sóng thứ nhất và thứ hai, chúng ta có thể nói điều đó cũng đúng với Antonio Gramsci và do đó tầm quan trọng kéo dài của ông. Nhiều quan niệm của Gramsci, ngược với chủ nghĩa Marx Soviet, hình dung trước chủ nghĩa Marx làn sóng thứ ba lấy xã hội làm trung tâm. Sự quan tâm của Gramsci đến quan hệ của nhà nước và xã hội dân sự, tuy vậy, là quá hạn chế; chúng ta cần đưa thêm sự quan tâm của Polanyi với quan hệ của thị trường và xã hội. [7]
Ngược với Gramsci, Polanyi và Fanon, chủ nghĩa Marx làn sóng thứ ba nghĩ đến xã hội dân sự về mặt toàn cầu cũng như về mặt quốc gia – một xã hội dân sự bảo vệ loài người chống lại các tai họa sinh thái đang tăng lên mà trong phân tích cuối cùng có một quy mô toàn cầu. Sự hàng hóa hóa thiên nhiên, dù dưới dạng tư nhân hóa nước, đất đai hay không khí, gây ra các cuộc khủng hoảng tác động đến toàn bộ hành tinh. Chắc chắn, trong ngắn hạn một số người sẽ được trang bị tốt hơn để sống sót qua các cuộc động đất, bão và lụt so với những người khác, nhưng rốt cuộc tất cả chúng ta sẽ phải chịu – nguyên mẫu là các tai họa như Chernobyl hay thảm họa thay đổi khí hậu sắp xảy ra. Các việc này đòi hỏi các giải pháp toàn cầu dựa trên các quyền con người bảo vệ nền tảng sinh tồn của con người, nền tảng này đòi hỏi đóng cửa phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa phá hủy môi trường một cách có hệ thống khi theo đuổi lợi nhuận.
Trong làn sóng thứ ba của thị trường hóa, sự hàng hóa hóa thiên nhiên có thể tiêu biểu cho sự đe dọa mới đối với loài người, nhưng nó cùng tồn tại với sự tái hàng hóa hóa lao động, như chúng ta thấy khắp nơi trong sự phát triển của sự phi chính thức hóa (informalisation), sự khai thác linh hoạt, và sự bấp bênh, và với các hình thức mới
[*](https://boxitvn.blogspot.com/2017/08/chu-nghia-marx-sau-polanyi.html#_ftn4_9746) của sự hàng hóa hóa tiền, như chúng ta đã thấy trong khủng hoảng tài chính của các năm 1990 lên đỉnh điểm trong khủng hoảng tài chính năm 2008. Việc cứu vớt tư bản tài chính đã không làm thay đổi xu hướng hàng hóa hóa tiền mà đã củng cố nó thêm.
Sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội nhà nước ở Đông và Trung Âu trong 1989 và ở Liên Xô trong 1991 đã, một phần, là kết quả của sự thị trường hóa làn sóng thứ ba, nhưng cũng đã tăng cường sự thị trường hóa làn sóng thứ ba, cho nó sinh lực mới và làm mất tín nhiệm bất cứ lựa chọn thay thế nào cho ưu thế thị trường. Như được thấy từ bên trong quỹ đạo Soviet, các tiềm năng hão huyền của một nền kinh tế thị trường đã bị thổi phồng bởi tính dễ vỡ và các mâu thuẫn của chủ nghĩa xã hội nhà nước. Luôn tìm cách đuổi kịp chủ nghĩa tư bản, sự bất lực của nó để duy trì một nền kinh tế năng động đã dẫn tới sự sụp đổ của nó. Tuy vậy, trong thời gian tồn tại của nó, trật tự Soviet đã có tạo ra các tầm nhìn thay thế (alternative vision) của một chủ nghĩa xã hội dân chủ được thiết lập từ dưới – các hợp tác xã của Hungary, phong trào Đoàn Kết ở Ba Lan và xã hội dân sự đâm chồi trong perestroika Soviet. Chủ nghĩa xã hội từ dưới này đã dựa trên ý tưởng của sự tự-tổ chức tập thể của xã hội.
Chủ nghĩa xã hội của làn sóng thị trường hóa thứ ba sẽ không nổi lên qua sự cắt đứt có tính tai họa nào đó với quá khứ như đã là trường hợp với chủ nghĩa Marx cổ điển, cũng chẳng thông qua chủ nghĩa xã hội từ trên xuống được nhà nước hỗ trợ, mà thông qua sự biến đổi phân tử của xã hội dân sự, sự xây dựng cái mà Erik Wright (2010) gọi là các không tưởng thực (real utopia) – các tầm nhìn quy mô nhỏ của các lựa chọn thay thế như các hợp tác xã, sự lập ngân sách tham gia và các trợ cấp thu nhập phổ quát, những lựa chọn này thách thức, một mặt, sự bạo ngược thị trường và, mặt khác, sự điều tiết nhà nước. Vai trò của một chủ nghĩa Marx xã hội học như vậy là kiến tạo những utopia cụ thể được thấy trong các hình thức phôi thai trên khắp thế giới. Sự phân tích tập trung vào các điều kiện tồn tại của chúng, các mâu thuẫn bên trong của chúng, và như thế tiềm năng phổ biến của chúng. Chủ nghĩa Marx xã hội học, vì thế, giữ sống động ý tưởng về một lựa chọn thay thế (alternative) cho chủ nghĩa tư bản, một alternative không hủy bỏ các thị trường hay các nhà nước mà chinh phục chúng cho sự tự-xây dựng tập thể của xã hội.
**Bảng 2: Ba làn sóng của chủ nghĩa Marx**
|
|Làn sóng thứ nhất
|
|Làn sóng thứ hai
|
|Làn sóng thứ ba
|
|Mâu thuẫn |
|Tư bản – Lao động |
|Sản xuất –Trao đổi |
|Sản xuất – Môi trường
|
|Chủ nghĩa xã hội |
|Không tưởng |
|Nhà nước |
|Xã hội
|
|Chủ nghĩa Marx |
|Cổ điển |
|Soviet – Tây phương – Thế giới thứ Ba |
|Xã hội học – Toàn cầu
|
|Các tranh luận |
|Động học của chủ nghĩa tư bản |
|Điều tiết nhà nước |
|Các không tưởng thực
|
|Phương pháp luận |
|Lý luận hướng dẫn thực tiễn |
|Thực tiễn hướng dẫn lý luận
|
|Đối thoại của lý luận và thực tiễn
|
|Tinh thần phổ quát |
|Tuyến tính |
|Áp đặt |
|Được xây dựng từ dưới lên
Phương pháp luận được áp dụng bởi mỗi làn sóng của chủ nghĩa Marx dính dáng đến các mối quan hệ khác nhau giữa lý luận và thực tiễn. Đối với chủ nghĩa Marx cổ điển, lý luận đã sai khiến thực tiễn: lý thuyết đã xác định sự sụp đổ không thể tránh khỏi của chủ nghĩa tư bản và sự lên của chủ nghĩa xã hội, như thế thực tiễn đã chỉ bị tác động bởi sự biết chỗ đứng của ta trong quỹ đạo lịch sử. Đối với chủ nghĩa Marx Soviet, thực tiễn – sự sống sót quốc gia bằng mọi giá – đã sai khiến lý luận. Chủ nghĩa Marx đã là một ý thức hệ được cải trang hờ của nhà nước đảng cai trị. Chủ nghĩa Marx xã hội học từ bỏ các sự chắc chắn lý thuyết và các mệnh lệnh thực tiễn và thay vào đó tìm cách để đạt một sự cân bằng hay sự đối thoại của lý luận và thực tiễn. Điểm mấu chốt không chỉ là để thay đổi thế giới bây giờ mà chúng ta đã hiểu nó, mà cũng để thay đổi nó nhằm để hiểu nó kỹ hơn. Chúng ta tìm tòi các utopia thực có thể kích động sự tưởng tượng tập thể nhưng cũng chất vấn chúng cho tính khái quát hóa tiềm tàng của chúng (xem Burawoy and Wright 2002).
Nếu chủ nghĩa Marx cổ điển đưa ra một tính phổ quát dựa trên các quy luật thiếu sót của lịch sử, và chủ nghĩa Marx Soviet đã đưa ra một tính phổ quát dựa vào một chế độ độc tài đơn nhất, chủ nghĩa Marx xã hội học đưa ra cho chúng ta không sự đảm bảo nào, chỉ sự tìm kiếm và sự xây dựng lại không ngừng, một tính phổ quát mà luôn luôn tình cờ, được tạo ra từ sự cụ thể với sự giúp đỡ của sự trừu tượng (xem Hall 1986).
**Hướng tới một chủ nghĩa Marx Toàn cầu**
Đối với một số người, chủ nghĩa Marx xã hội học là một phép nghịch hợp – rốt cuộc, chủ nghĩa Marx cổ điển đã gạt bỏ xã hội học như ý thức hệ tư sản, và nếu chủ nghĩa Marx Tây phương đã vay mượn từ xã hội học, đặc biệt từ Weber và Freud, nó đã không đề cao ý tưởng xã hội dân sự. Bản thân Gramsci đã bác bỏ xã hội học như chỉ quan tâm đến sự tự phát và như thế là tầm thường. [8]
Vì sao bây giờ lại là chủ nghĩa Marx xã hội học? Nói đơn giản, chứng liệu của xã hội học như sự phê bình sự thị trường hóa và sự nhà nước hóa là không thể nghi ngờ. Dù chúng ta quay sang các tác phẩm của Weber hay Durkheim, Simmel hay Michels, Elias hay Parsons, Habermas hay Bourdieu, sự phê bình chủ nghĩa quy giản kinh tế và tính duy lý công cụ là trung tâm. Có lẽ nhà nước đã có thể được xem như một nhà trung hòa hóa tiềm năng hay một phần nhưng ngày nay khả năng đó có vẻ đã tan biến. Vì nhà nước có vẻ ngày càng trở thành nô lệ của thị trường, việc bảo vệ một ‘xã hội dân sự’ độc lập có vẻ trở nên ngày càng cần thiết. Vấn đề, tuy vậy, với xã hội học – và chúng ta có thể nói thế về Gramsci và Polanyi – là quan niệm ‘xã hội dân sự’ đã bị hạn chế bên trong các đường biên giới quốc gia. Ngày nay, chúng ta phải cho ý tưởng này một phạm vi xuyên quốc gia.
Thị trường hóa – sự hàng hóa hóa của lao động, tiền và thiên nhiên – đang tác động đến mọi phần của hành tinh. Không ai trốn thoát được sóng thần, mặc dù một số có khả năng để dựng các con đê hữu hiệu hơn. Đối diện với nó, cần đến một giải pháp toàn cầu nhưng ở đây chúng ta phải hành động một cách cẩn trọng vì các giải pháp có thể hóa ra là tồi như vấn đề chúng tìm cách sửa chữa. Cái gì có thể tồi tệ hơn một chủ nghĩa toàn trị hành tinh, được thiết lập nhân danh việc ngăn chặn sự phá hủy môi trường. Chúng ta đã có thể khấm khá hơn (nếu) kết chặt các giải pháp quốc gia mà tập trung vào xã hội. Tuy vậy, ở đây chúng ta lại thấy các vấn đề như nhà nước của các xã hội là rất khác: ở Nam Phi nó là phân lập, ở Trung Quốc nó là bấp bênh, ở Nga nó là sền sệt. Tại mỗi nước chúng ta cần trinh sát các chiến hào của xã hội dân sự, vẽ bản đồ các mối quan hệ giữa xã hội và nhà nước, xã hội và thị trường. Chỉ theo cách đó chúng ta có thể hiểu kỹ hơn các khả năng cho các mối liên kết toàn cầu. Chỉ theo cách đó chúng ta mới có thể hiểu kỹ hơn các khả năng cho các utopia thực.
Khi chúng ta nghĩ về một xã hội dân sự toàn cầu, chúng ta cũng phải nghĩ về một chủ nghĩa Marx toàn cầu, tức là, một chủ nghĩa Marx vượt quá, nhưng cũng thừa nhận các cấu hình quốc gia và khu vực. Nếu chủ nghĩa Marx làn sóng thứ nhất đã có phạm vi quốc gia, và chủ nghĩa Marx làn sóng thứ hai đã có quy mô khu vực (Soviet, Tây phương và Thế giới thứ Ba), ngày nay chúng ta có khả năng về một chủ nghĩa Marx vẫn thừa nhận quốc gia và khu vực nhưng cũng bao gồm các kinh nghiệm cấp bách được chia sẻ khắp thế giới, tuy không đồng đều. Và nếu chủ nghĩa Marx làn sóng thứ nhất đã phóng chiếu chủ nghĩa xã hội như một utopia được đảm bảo bởi các quy luật lịch sử, và nếu chủ nghĩa Marx làn sóng thứ hai đã trở thành một ý thức hệ cai trị, biện minh chủ nghĩa xã hội như chủ nghĩa Stalin – utopia-trở thành-dystopia (không tưởng sa đọa) – thì chủ nghĩa Marx làn sóng thứ ba xây dựng chủ nghĩa xã hội dần dần từng mảnh một như một quần đảo của các utopia thực trải khắp thế giới, thu hút vào bản thân chúng các dân cư bị biến ngày càng thành bấp bênh bởi làn sóng thị trường hóa thứ ba. Nhà Marxist trở thành một khảo cổ đào lên các alternative được sinh và bị tàn phá bởi các trận bão của chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xã hội nhà nước.
Cuối cùng, và đáng ngại nhất, chúng ta đối mặt với sự tạo ra một hàng hóa giả khác, cái mà Polanyi đã chẳng hề đoán trước – tri thức. Chúng ta sống trong một thế giới nơi tri thức ngày càng quan trọng như một nhân tố sản xuất, mà sự sản xuất và phổ biến nó bị hàng hóa hóa hơn bao giờ hết. Đại học, một hàng hóa công được coi là nghiễm nhiên một thời đã trở thành một hàng hóa tư chịu sự sai khiến của thị trường. Các sinh viên trở thành những người tiêu dùng trả phí trong việc tìm kiếm bằng cấp nghề nghiệp vốn đảm bảo cho họ chẳng bao nhiêu trừ món nợ suốt đời, các khoa được chẻ và cắt thành lao động thất thường của các giáo viên và các nghiên cứu viên, nhân viên phi-học thuật được thuê ngoài trong khi các quản trị viên trở thành các nhà quản lý và các nhà điều hành doanh nghiệp được trả lương cao. Đại học vốn đã nuôi dưỡng các công dân cho một chính thể dân chủ và đã tạo ra tri thức để giải quyết các vấn đề xã hội, đang biến thành một công cụ của các đòi hỏi ngắn hạn của tư bản, chính vào lúc các đóng góp của nó cho sự sống sót của hành tinh là cần thiết nhất. Cuộc đấu tranh cho đại học trở thành cuộc đấu tranh không chỉ vì sự sống sót của riêng nó; nó có một vai trò trung tâm trong bất kỳ phản-phong trào nào đối với làn sóng thị trường hóa thứ ba, một Quân Vương Hiện đại có hể có cho việc bảo vệ xã hội hiện đại.
**Ghi chú**
[1] Tất nhiên, đã có những sự phân thời kỳ khác của chủ nghĩa Marx, nhưng đa phần đưa ra một câu chuyện về sự sụp đổ. Như thế, Lichteim (1961) lần vết sự sinh và lên của chủ nghĩa Marx và rồi sự sa sút sau Cách mạng Nga. Viết dưới hậu quả của đợt bột phát âu Châu, Anderson (1976) tập trung vào sự lên của chủ nghĩa Marx cổ điển, tiếp theo bởi sự rút lui của chủ nghĩa Marx Tây phương vào triết học vì nó đã mất sự tiếp xúc với dòng chính cách mạng của nó. Kolakowski (1978) mô tả sự sa sút của chủ nghĩa Marx từ sự thanh tao với sự lên của Liên Xô và chủ nghĩa Marx Tây phương, tiếp theo bởi sự suy đồi cuối cùng của nó với các phong trào sinh viên của các năm 1960. Lưu ý rằng tất cả các tường thuật cổ điển này đã được viết trước sự sụp đổ của chủ nghĩa cộng sản, mà sự tồn tại của nó đã được cho là nghiễm nhiên.
[2] Harvey đồng nhất làn sóng thị trường hóa với sự tích lũy qua chiếm đoạt, một phần đi cùng với sự hàng hóa hóa mà Marx đã chỉ thấy như phần của tiền-sử của chủ nghĩa tư bản, cái ông đã gọi là tích lũy nguyên thủy.
[3] Naomi Klein (2007) đưa ra một toàn cảnh lộng lẫy về năng lực của chủ nghĩa tư bản để lợi dụng các khủng hoảng do nó tạo ra thông qua các quá trình tích lũy nguyên thủy.
[4] Polanyi cho rằng chính hình thức cực đoan của sự tước đoạt (sự phá lồng kết-disembedding) đã dẫn đến sự nổi loạn của giai cấp lao động trong khi các sử gia muộn hơn, nhất là E.P. Thompson (1963) cho rằng chính sức mạnh của truyền thống dựa vào các thợ thủ công lành nghề, nói cách khác một giai cấp lao động trước khi-được hình thành, hơn là sự phá hủy nó, đã giải thích cho sự huy động tăng lên.
[5] Liên quan đến các mâu thuẫn của nền kinh tế xã hội chủ nghĩa nhà nước, xem hai nhà phi-Marxist: János Kornai (1992) và Alec Nove (1983).
[6] Tôi nhắc ở đây đến một thể loại rộng của các công trình mà bao gồm Althusser (1969, 1971), Miliband (1969), Poulantzas
*(*1973) và Williams (1961).
[7] Tôi đã trình bày quan hệ bổ sung này trong Burawoy (2003).
[8] Về khía cạnh này phê bình của Gramsci đối với xã hội học áp dụng đặc biệt tốt cho sự cầu viện của Polanyi đến ‘xã hội’ như một
*deus ex machine (cách giải quyết vấn đề thường đột ngột nhờ nhân tố bên ngoài, nhờ thần thông hay thánh chẳng hạn)*. Đối với Gramsci, xã hội hay ‘xã hội dân sự’ là cái gì đó mà tổ chức nhưng cũng được tổ chức bởi xã hội đặc thù và các lực lượng chính trị. **Tài liệu tham khảo**
Althusser, L. 1969.
*For Marx. *London: Allen and Unwin.
Althusser, L. 1971.
*Lenin and Philosophy and Other Essays*. London: New Left Books.
Amin, S. 1974.
*Accumulation on a World Scale*. New York: Monthly Review Press.
Anderson, P. 1976.
*Considerations on Western Marxism*. London: New Left Books.
Baran, P. 1957.
*The Political Economy of Growth*. New York: Monthly Review Press.
Bernstein, E. 1961.
*Evolutionary Socialism*. New York: Schocken Books.
Bockman, J. 2011.
*Markets in the Name of Socialism*. Stanford: Stanford University Press.
Burawoy, M. 2003. ‘For a Sociological Marxism: the complementary convergence of Antonio Gramsci and Karl Polanyi’,
*Politics and Society, *31 (2): 193-261.
Burawoy, M. and Wright, E.O. 2002. ‘Sociological Marxism’. In
*Handbook of Sociological Theory*, edited by J. Turner. New York: Plenum Publishers.
Fanon, F. 1967.
*The Wretched of the Earth*. Harmondsworth, UK: Penguin Books.
Goode, Patrick (editor). 1983.
*Karl Kautsky: Selected Political Writings*. London: MacMillan.
Gramsci, A. 1971.
*Selections from Prison Notebooks*. New York: International Publishers.
Frank, A.G. 1966.
*Development of Underdevelopment*. New York: Monthly Review Press.
Hall, S. 1986. ‘The problem of ideology-Marxism without guarantees’,
*Journal of Communication Inquiry*, 10 (2): 28-44.
Harvey, D. 2003.
*The New Imperialism*. New York: Oxford.
Harvey, D. 2005.
*A Short History of Neoliberalism*. New York: Oxford
Horkheimer, M.and Adorno, T. 1972.
*Dialectic of Enlightenment*. New York: Seabury Press.
Kautsky, K. 1971.
*The Class Struggle*. New York: Norton.
Klein, N. 2007.
*The Shock Doctrine*. New York: Henry Holt & Co.
Kolakowski, L. 1978.
*Main Currents of Marxism *(three volumes). Oxford: Oxford University Press.
Kornai, J. 1992.
*The Socialist System*. Princeton: Princeton University Press.
Lenin, V. 1963. ‘Imperialism: the highest stage of capitalism’. In
*Volume 1: Selected Works. *New York: Progress Publishers.
Lichteim, G. 1961. Marxism. London: Routledge và Kegan Paul.
Lukács, G. 1971.
*History and Class Consciousness*. Cambridge, MA: MIT Press.
Luxemburg, R. 1970. ‘The mass strike, the political party and the trade unions’; ‘Reform or revolution’. In
*Rosa Luxemburg Speaks*. New York: Pathfinder Press.
Marcuse, H. 1955.
*Eros and Civilization*. Boston: Beacon Press.
Marcuse, H. 1958.
*Soviet Marxism*. New York: Columbia University Press.
. 1964.
*One Dimensional Man*. Boston: Beacon Press.
Marx, K. 1967.
*Capital *(three volumes). New York: International Publishers.
Mandel, E. 1975.
*Late Capitalism*. London: New Left Books.
Miliband, R. 1969.
*The State in Capitalist Society*. New York: Basic Books.
Nove, A. 1983.
*The Economics of Feasible Socialism*. London: Allen và Unwin.
Parsons, T. 1967. ‘Some comments on the sociology of Karl Marx’. In T. Parsons,
*Sociological Theory and Modern Society. *New York: Free Press.
Polanyi, K. 1944.
*The Great Transformation: The Political and Economic Origins of Our Time. *Boston: Beacon Press.
Poulantzas, N. 1973.
*Political Power and Social Classes*. London: New Left Books.
Simons, R. and Simons, J. 1969.
*Class and Colour in South Africa, 1850-1950*. Harmondsworth, UK: Penguin Books.
Sweezy, P. 1946.
*The Theory of Capitalist Development*. New York: D. Donson.
Thompson, E. P. 1963.
*The Making of the English Working Class*. London: Victor Gollancz.
Williams, W.A. 1961.
*The Contours of American History*. Cleveland: World Publishing Co.
Wolpe, H. 1972. ‘Capitalism and cheap labor power in South Africa: from segregation to apartheid’,
*Economy and Society *1: 42-456.
Wright, E.O. 2010.
*Envisioning Real Utopias*. London: Verso.
Dịch giả
**N.Q.A. **gửi *BVN* [*](https://boxitvn.blogspot.com/2017/08/chu-nghia-marx-sau-polanyi.html#_ftnref1_9746) New Deal là các chương trình và chính sách do Tổng thống Mỹ Franklin D. Roosevelt đưa ra trong các năm 1930 để cải thiện điều kiện sống của những người bị Đại Suy thoái hành hạ. [**](https://boxitvn.blogspot.com/2017/08/chu-nghia-marx-sau-polanyi.html#_ftnref2_9746) Các bộ luật này cấm việc tổ chức (hội, nghiệp đoàn,…). [*](https://boxitvn.blogspot.com/2017/08/chu-nghia-marx-sau-polanyi.html#_ftnref3_9746) giảm mức kỹ năng cần thiết để làm một công việc [*](https://boxitvn.blogspot.com/2017/08/chu-nghia-marx-sau-polanyi.html#_ftnref4_9746) như các chứng khoán phái sinh chẳng hạn.
## Trả lời Hủy trả lời


markdown:
**Tác giả: Bùi Quang Minh (Doanh Nhân 360)**
.
**KD:** *Hi….hi… cũng vẫn là sản phẩm của CM XHCN, doanh nhân Việt phần nhiều có giàu mà không có sang. Vì những cái sang- học thức, tư cách cá nhân làm nên cốt cách văn hóa, phẩm cách làm giàu chính trực nó … trốn chui lủi đâu đó 😀*
.
**———————–**
.
**Rất nhiều người trong chúng ta vẫn coi những doanh nhân giàu có, dùng toàn đồ xịn, luôn thể hiện mình là có bằng cấp, có học vị là những người thuộc giới thượng lưu của xã hội. Sự thật, đó chỉ là những vị “trọc phú học làm sang”.**
.
**Vậy thế nào là người thuộc giới thượng lưu và doanh nhân cần những điều kiện gì để nằm trong tầng lớp thượng lưu của xã hội?**
.
**Khái niệm Thượng lưu** **Hãy còn nhiều tranh luận về khái niệm Thượng lưu. Theo chúng tôi, giới thượng lưu bao gồm những tinh hoa, đẳng cấp ở nhiều lĩnh vực. Họ gánh vác những trách nhiệm xã hội lớn lao, kết giao với nhau làm thành đầu tàu kéo cả xã hội tiến lên. Họ có mức sống sung túc về vật chất, mang trí thức cao, có hệ thống và có một cốt cách văn hóa với các giá trị tinh thần, phong thái hành vi xã hội chuẩn mực. Trong các phẩm chất nêu trên thì phẩm chất trí tuệ cao, có cốt cách văn hóa là quan trọng, chứ không đơn thuần chỉ là người có tiền, có quyền lực.** **Bằng trí tuệ và tài sản của mình, giới thượng lưu được coi là lực lượng tiên phong thúc đẩy xã hội phát triển. Tư tưởng của họ ảnh hưởng lớn tới sự phát triển của xã hội, thậm chí định hướng sự phát triển của xã hội. Do vậy, giới thượng lưu đại diện cho diện mạo, sức sống và ảnh hưởng của một xã hội mà giới đó xuất hiện. Người ta vẫn thường gọi tên “Giới Thượng Lưu” Luân Đôn, Paris, Trung Hoa…khi nói về văn hóa, kinh tế, chính trị của Anh, Pháp hay Trung Quốc.** **.** **Cùng với sự phát triển của xã hội, các quan niệm về giới thượng lưu sẽ có nhiều biến đổi, song tri thức, sự giàu có, cốt cách văn hóa và trách nhiệm sẽ luôn là các yếu tố cốt lõi tạo nên hình ảnh giới thượng lưu.** **Giới thượng lưu chính là đầu tàu kéo cả xã hội tiến lên. Họ luôn trăn trở tìm lời giải cho những vấn đề nóng bỏng và gai góc để giúp xã hội không ngừng tiến bộ. Điều này thể hiện qua các hành động chung tay chia sẻ trách nhiệm với cộng đồng: cứu trợ thiên tai, tặng tiền cho các quỹ từ thiện, tài trợ cho các chương trình vì cộng đồng… Những người tham lam, ích kỷ, háo danh và vô trách nhiệm sẽ sớm bị đào thải khỏi giới này.** *– Sung túc về vật chất*: Giàu có là điều kiện cần cho một người gia nhập giới thượng lưu. Một mặt, nó mang lại cho họ nhiều cơ hội tận hưởng cuộc sống tiện nghi như: xài quần áo và đồ dùng hàng hiệu, đi xe Mecedes, dùng điện thoại Vertu, chơi các môn thể thao quý tộc như Golf, Tennis… Mặt khác, nó là tiền đề để họ hoàn thiện vai trò của mình: bồi đắp và cống hiến về tri thức, thực hiện trách nhiệm xã hội… Khác với thời phong kiến trước kia, thời nay, sự sung túc vật chất là do chất xám của họ mang lại hơn là do của cải thừa hưởng từ gia đình. Họ có thể là một thương nhân thành đạt qua các thương vụ làm ăn lớn, một vị tiến sĩ hay giáo sư khả kính giàu có bằng chính tri thức của mình hay một quan chức cao cấp trong bộ máy chính quyền… **.** **–** *Tri thức cao, hệ thống*: Nền sản xuất hiện đại đòi hỏi hàm lượng tri thức trong công việc ngày một cao hơn. Giới thượng lưu là tầng lớp dẫn dắt sự phát triển của xã hội, họ cần có tri thức để giải quyết những vấn nạn hay có những những giải pháp đưa xã hội tiến lên. Vì vậy, tri thức đối với họ không chỉ là bằng cấp mà còn là kinh nghiệm sống, quá trình sáng tạo, tái sản sinh và chuyển hóa các giá trị tinh thần và trí tuệ vào cuộc sống một cách hiệu quả và có hệ thống. **–** *Cốt cách văn hóa*: Yếu tố khẳng định đẳng cấp thượng lưu chính là cốt cách văn hóa. Cốt cách đó được thể hiện qua hành vi ứng xử và bản lĩnh văn hóa của họ. Người có cốt cách văn hóa, trước mọi thăng trầm của cuộc sống vẫn giữ mình chính trực. Họ biết quý trọng và thích kết giao với giới trí thức, văn nghệ sĩ đỉnh cao nhằm bồi đắp các văn hóa cho bản thân. Điều này khác với hiện tượng “học làm sang” của một lớp nhà giàu mới hiện nay: học nhảy, học ăn mặc ứng xử song lại tự ý vẽ nhà quái đản bắt kiến trúc sư theo ý mình, mua tranh “chợ” treo salon…
.
**Hiểu theo đúng định nghĩa thì có thể nói giới thượng lưu Việt Nam được hình thành từ thời nhà Trần với các quý tộc tài giỏi và hào hoa như Trần Khánh Dư, Trần Nhật Duật…**
.
**Đến thế kỷ XX, giới thượng lưu là những trí thức lớn được đào tạo bài bản như Đặng Thai Mai, Tạ Quang Bửu, Võ Nguyên Giáp… Theo nhà thơ Hoàng Hưng, xuất thân từ một gia đình thượng lưu ở Hà Nội xưa, phẩm chất không thể phủ nhận của giới thượng lưu Hà Nội xưa là ý thức tự hào và giữ gìn truyền thống gia tộc, bản lĩnh tự tin, lòng tự trọng và năng lực trí tuệ cao. Họ không chỉ có tiền của và địa vị mà còn có tri thức, có cốt cách văn hóa và trách nhiệm với gia đình, xã hội. Dù có “thất thế” vẫn ung dung, sang trọng “** *bần tiện bất năng duy, uy vũ bất năng khuất*”. **.** ![ ](https://i2.wp.com/fs.chungta.com/Files/14124E6776864C6D8FB32525A6F38DAA/image=jpeg/758de37c80094d4f88483e5cbad52f8f/u-t-r-a-s-f.jpg)
![ ](https://i2.wp.com/fs.chungta.com/Files/14124E6776864C6D8FB32525A6F38DAA/image=jpeg/758de37c80094d4f88483e5cbad52f8f/u-t-r-a-s-f.jpg)
*Doanh nhân Đặng Lê Nguyên Vũ – Chủ tịch công ty cà phê Trung Nguyên* **.** **Khái niệm thượng lưu chưa sử dụng thống nhất** **Theo từ điển Tiếng Việt, thượng lưu là “tầng lớp được coi là cao sang trong xã hội, theo quan niệm cũ”. Trên thực tế, người ta vẫn thường đánh đồng tên gọi “thượng lưu” với một trong những đối tượng như: tầng lớp nhà giàu mới, tầng lớp quý tộc cũ, tầng lớp trí thức có học vị cao, các nhà văn hóa hay chính trị có quyền chức trong xã hội…**
.
**Nếu theo đúng nghĩa thượng lưu thì theo chúng tôi trong xã hội Việt Nam hiện nay chưa có giới thượng lưu. Tuy nhiên, hai tầng lớp nhà giầu mới, trí thức học vị cao vẫn thường bị nhiều người hiểu lầm là tầng lớp thượng lưu. Họ còn thiếu những yếu tố cần thiết để gia nhập tầng lớp thượng lưu.**
.
**Tầng lớp giàu có thường là những người có tiền, có quyền lực. Họ có một cuộc sống xa hoa, tận hưởng mọi điều kiện tốt nhất của cuộc sống và coi đó là thước đo giá trị bản thân. Họ thường tự coi mình là giới thượng lưu. Tuy nhiên những người giàu này chưa đủ điều kiện để gia nhập giới thượng lưu nều họ thiếu những yếu tố về văn hóa, trí tuệ, thẩm mĩ… Đặc biệt khi có nhiều tiền mà không có cốt cách văn hóa, ứng xử kém và nghèo nàn về tri thức, họ chỉ là những kẻ trọc phú, hãnh tiến.**
.
**Ngược lại, tầng lớp trí thức là thường được mọi người kính trọng vì sự hiểu biết, cốt cách văn hóa. Họ là những người tiếp thu, truyền bá và sáng tạo các giá trị mới của tri thức, văn hóa; đề xuất, phản biện một cách độc lập các chủ trương chính sách và biện pháp giải quyết các vấn đề của xã hội; dự báo và định hướng dư luận xã hội. Tuy nhiên khi chưa đạt tới một ngưỡng nhất định về cơ sở vật chất thì họ vẫn chưa đủ điều kiện để thực hiện các hành động mang tính vĩ mô nhằm cải tạo xã hội tốt đẹp hơn.**
.
**Hàng ngũ thương nhân vốn vẫn bị coi là giới “con buôn” bởi đặc tính nổi bật là thiếu trung thực và vụ lợi. Nhưng theo sự phát triển của nền kinh tế thị trường, đội ngũ thương nhân dần chuyển thành giới doanh nhân có tiềm lực về kinh tế, giàu về trí tuệ và văn hóa, có đạo đức và trách nhiệm cao với xã hội. Tuy nhiên, giới doanh nhân hiện nay chưa thực sự có trình độ học vấn uyên thâm và chưa có một văn hóa riêng nên chưa thể đại diện cho cốt cách văn hóa của cả xã hội như giới thượng lưu.**
.
**Xu hướng hình thành giới thượng lưu mới tại Việt Nam** **Nền kinh tế thị trường của Việt Nam phát triển nhanh chóng, kéo theo sự hình thành một tầng lớp “người giàu”. Bên cạnh đó, giới doanh nhân không ngừng cố gắng để vươn tới trở thành tập thể doanh nhân – trí thức. Đây chính là hai xu hướng hình thành giới thượng lưu mới tại Việt Nam trong tương lai.** **.** ![ ](https://i1.wp.com/fs.chungta.com/Files/14124E6776864C6D8FB32525A6F38DAA/image=jpeg/500cb26ca3a646729889de3342bb9620/uongchuluu-nguyenphilong-trao-dnt-1-1465013925.jpg)
![ ](https://i1.wp.com/fs.chungta.com/Files/14124E6776864C6D8FB32525A6F38DAA/image=jpeg/500cb26ca3a646729889de3342bb9620/uongchuluu-nguyenphilong-trao-dnt-1-1465013925.jpg)
*Một lễ trao danh hiệu 100 doanh nhân trẻ khởi nghiệp xuất sắc nhất năm 2016 được TƯ Đoàn, TƯ Hội LHTN Việt Nam và Hội Doanh Nghiệp Trẻ Việt Nam tôn vinh. Ả*nh: Việt Dũng **.** **Hiện tại, trong xã hội Việt Nam chưa có giới thượng lưu hiểu theo đúng nghĩa, mà mới chỉ có những người giàu đang cố làm như mình có tri thức bằng cách mua sắm nhiều sách, mua bán danh hiệu, bằng cấp, hay cố tỏ ra mình là những người có ứng xử xã hội tốt, có đóng góp cho xã hội. Bên cạnh đó, giới doanh nhân của đất nước không ngừng cố gắng để vươn tới tập thể doanh nhân – trí thức mong trở thành giới thượng lưu mới trong tương lai.**
.
**Sự xuất hiện của rất nhiều trường học quốc tế, đáp ứng nhu cầu của những nhà giàu muốn con cái họ được giáo dục với chất lượng cao và một cách toàn diện hơn so với thế hệ trước. Họ hướng cho con cái họ học về văn hóa, về tri thức, về thẩm mỹ về cách ứng xử. Đây là bước khởi đầu quan trọng cho sự hình thành một giới thượng lưu trong tương lai. Theo Họa sĩ Trịnh Cung, việc cho con em học ở những trường quốc tế là “** *bước đi quan trọng tiếp theo để những đứa trẻ con nhà giàu được giáo dục toàn diện hơn bố mẹ chúng và giới thượng lưu của chúng ta ngày mai sẽ bắt đầu từ đây*”.
.
**Từ trước đến nay, hàng ngũ thương nhân luôn bị đặt ở vị trí thấp nhất trong thứ tự: sỹ, nông, công, thương, bởi họ bị cho là tầng lớp thiếu trung thực và vụ lợi. Ngày nay, giới thương nhân đã thay đổi. Họ là những người đặt mục tiêu cung cấp các sản phẩm và dịch vụ (vật chất và tinh thần) nhằm đáp ứng nhu cầu của xã hội để kiếm lợi nhuận. Bên cạnh đó, đội ngũ này lại có mối quan hệ mật thiết giữa khoa học – kỹ thuật, sản xuất công nghiệp và thương mại. Có thể thấy, giới doanh nhân đang hướng tới xây dưng mối quan hệ doanh nhân – tri thức để đạt tới tập thể doanh nhân – trí thức mới.**
.
**Dựa trên những giá trị vật chất, tinh thần mà giới doanh nhân mang lại cho xã hội, từ những sản phẩm, dịch vụ , đến những hành động rất tiêu biểu như tặng tiền của vào những quỹ để nghiên cứu góp phần xây dựng xã hội và làm tự thiện, bảo trợ văn hóa,… doanh nhân đã tiến lại gần hơn tới giới trí thức. Bởi giới trí thức tiêu biểu hiện nay là những người ngoài năng lực sáng tạo ra phải luôn luôn trăn trở tìm lời giải cho những vấn đề nóng bỏng và gai góc của xã hội để giúp nó không ngừng tiến bộ. Và bằng cấp giờ chỉ là tấm thẻ vào cửa của một trường thi nghiệt ngã là thực tiễn cuộc sống.**
.
**Giới doanh nhân đang vượt qua được ngưỡng cửa bằng cấp để vươn tới tập thể doanh nhân – tri thức bởi họ chứng tỏ được trên thực tế năng lực sáng tạo ra những sản phẩm tinh thần hoạt động có hiệu quả và làm lan tỏa những giá trị tinh thần và trí tuệ vào cuộc sống.**
.
**Điều kiện để doanh nhân Việt trở thành giới thượng lưu** **Theo sự phát triển của kinh tế thị trường, trong xã hội ta đang hình thành một tầng lớp doanh nhân có tiềm lực về kinh tế, giàu về trí tuệ và văn hóa, có đạo đức và trách nhiệm cao với xã hội. Họ không chỉ đóng góp cho xã hội những giá trị kinh tế mà càng ngày tầm ảnh hưởng của họ càng lớn, chi phối tới cả những giá trị, văn hóa, tư tưởng. Nhìn nhận về vai trò của giới doanh nhân, một số chuyên gia cho rằng: trong tương lai không xa, giới doanh nhân cùng với giới tri thức và giới chính trị sẽ tạo nên giới thượng lưu – định hướng và thúc đẩy sự phát triển của xã hội.**
.
**Để thực sự khẳng định và phát huy được vai trò của mình, doanh nhân cần trở thành một trong những bộ phận tạo nên giới thượng lưu trong xã hội. Tuy nhiên, để bước chân vào thế giới thượng lưu, giới doanh nhân cần phải xây dựng được cho mình nền tảng tri thức, quyền lực và những giá trị văn hóa, tư tưởng tiến bộ có ý nghĩa định hướng sự phát triển của xã hội.**
.
**Tri thức: Bản thân doanh nhân là những người rất có năng lực và có kiến thức về nhiều lĩnh vực. Nhưng để trở thành người có ảnh hưởng lớn trong xã hội, giới doanh nhân cần nâng tầm tri thức của mình lên hơn nữa. Tri thức ở đây không đồng nghĩa với bằng cấp. Có những người nghĩ rằng có nhiều danh hiệu, bằng cấp thì sẽ là thượng lưu nên bằng mọi cách sắm cho mình đủ loại danh hiệu thật có, giả có nhưng đó chỉ là loại “ít chữ học làm sang”. Ngược lại, có những người không có bằng cấp, không học qua một trường lớp đào tạo chính quy nào nhưng tri thức của họ rất uyên bác, vẫn được người đời nể trọng. Tri thức ở đây được hiểu rộng ra là vốn sống, vốn hiểu biết, là sự sáng tạo, sản sinh và truyền bá những giá trị tinh thần, tư tưởng, kiến thức và trí tuệ cho xã hội.**
.
**Quyền lực: Càng ở địa vị càng cao, người ta càng có quyền lực lớn. Song đó chỉ là quyền lực chức vị, và khi thôi chức rồi thì rất có thể cũng mất luôn quyền lực. Quyền lực cá nhân chỉ có thực sự khi quyền lực đó xuất phát từ năng lực và phẩm chất cá nhân. Bản thân mỗi doanh nhân cần trở thành một nhà lãnh đạo xuất sắc, cần tạo được quyền lực cho mình từ uy tín, đạo đức, tài năng của mình, chứ không phải từ chức vị hay tiền bạc.**
.
**Giá trị văn hóa, đạo đức, tư tưởng, hành vi ứng xử… tạo nên cốt cách văn hóa của mỗi cá nhân. Văn hóa, đạo đức… là một trong những động lực thúc đẩy sự phát triển của xã hội. Doanh nhân – lớp người tiên tiến nhất cũng phải là người có văn hóa, thuộc về văn hóa. Doanh nhân có văn hoá phải từ trong cách thức kinh doanh, triết lý kinh doanh, thực tế kinh doanh. Và văn hoá trong cuộc sống hàng ngày, lối sống, đối nhân xử thế, đối với gia đình, cha mẹ, bạn bè, trách nhiệm với cộng đồng xã hội…Với năng lực và phẩm chất của mình, doanh nhân phải là lực lượng đi đầu trong việc giải quyết những vấn đề của xã hội.** **.**
Khó khăn của doanh nhân Việt để trở thành người thượng lưu
Khó khăn của doanh nhân Việt để trở thành người thượng lưu
**Không dễ cho doanh nhân tiến lên giới thượng lưu bởi có nhiều vật cản trên con đường đó. Khó khăn doanh nhân gặp phải ngay từ trong bản thân doanh nhân và những rào cản từ xã hội.**
.
**.** *Khó khăn do doanh nhân* **– Doanh nhân Việt chưa có được một văn hóa riêng nên chưa thể đại diện cho cốt cách văn hóa của cả xã hội như người ta vẫn thấy ở giới thượng lưu. Văn hóa doanh nhân ViệtNam chỉ mới dừng lại ở từng cá nhân đơn lẻ. Ngày xưa, Việt Nam có những doanh nhân cốt cách, xứng tầm thượng lưu như cụ cử Lương Văn Can, ông Bạch Thái Bưởi, ông bà Trần Văn Bô….Và ngày nay, có thể kể đến là Đặng Lê Nguyên Vũ, Giản Tư Trung, Lý Quý Trung….Nét văn hóa kinh doanh xưa đã mai một theo thời gian vì không có người “tiếp lửa” cho nó. Còn những nét văn hóa ở những doanh nhân trẻ lại chưa đủ mạnh để lan tỏa đến với mọi người. Không thể tìm được nét văn hóa chung trong cộng đồng doanh nhân Việt là nhân xét chung của hầu hết doanh nhân nước ngoài.**
.
**– Cái yếu thứ hai của doanh nhân Việt nếu muốn trở thành giới thượng lưu là thiếu trình độ học vấn uyên thâm. Phần đông doanh nhân Việt Nam trưởng thành từ trong kinh nghiệm. Một số ít khởi nghiệp qua đào tạo nhưng không được đào tạo bài bản. Kiến thức của họ chỉ chuyên về lĩnh vực họ kinh doanh. Doanh nhân Việt không có một kiến thức phong phú, uyên thâm về các lĩnh vực hỗ trợ cho kinh doanh như chính trị, nghệ thuật, khoa học…Học vấn uyên thâm là yếu tố được đề cao hàng đầu trong kinh doanh của người Do Thái, dân tộc của các nhà kinh doanh lỗi lạc. Chính vì không có đầy đủ học vấn nên doanh nhân Việt còn thua kém nhiều mặt so với doanh nhân thế giới, và chưa thực sự khẳng định được vai trò của mình trong xã hội.**
.
*Rào cản xã hội* **– Việt Nam chưa tạo được một môi trường thuận lợi để giúp doanh nhân phát huy hết sức mạnh của mình. Quá nhiều thủ tục hành chính rườm rà nhưng lại thiếu sự minh bạch làm chậm sự khởi nghiệp kinh doanh của một doanh nhân, gây khó khăn cho doanh nghiệp. Thêm vào đó, xã hội Việt Nam chưa thật sự đề cao doanh nhân. Những quan niệm cũ, lỗi thời xem doanh nhân là những kẻ trục lợi, kẻ cơ hội, kẻ giàu có nhưng không giúp ích gì cho xã hội vẫn đang còn tồn tại ở một số đông cộng đồng. Điều này làm giảm đi mong muốn cống hiến cho xã hội của doanh nhân. Doanh nhân không muốn làm hết trách nhiệm của mình cho cộng đồng.**
.
**– Hệ thống đào tạo yếu kém không phát triển được tài năng, nhân cách, văn hóa của con người. Điều này đã ảnh hưởng lớn tới chất lượng nguồn nhân lực. Hay nói như Họa sỹ Trịnh Cung, hệ thống giáo dục chính là xương sống, là chuẩn mực để tạo ra con người. Hầu hết các cá nhân xuất sắc đều được hưởng một nền giáo dục, hoặc đều được sống trong một môi trường học thuật có chất lượng. Sự yếu kém trong hệ thống giáo dục ViệtNam đã cản trở rất lớn tới sự phát triển.** **—————**

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: nginx

Connection: close

Vary: Cookie

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

X-ac: 1.dca _dca


markdown:
Tư vấn pháp luật - dịch vụ luật sư - Luật Minh Gia
Trang chủ
Liên hệ
Sitemap
Trang chủ
Giới thiệu
Về chúng tôi
Tin Luật Minh Gia
Đối tác - Khách hàng
Dân sự
Luật sư Dân sự
Hỏi đáp Dân sự
Kiến thức Dân sự
Hình sự
Luật sư Hình sự
Hỏi đáp Hình sự
Kiến thức Hình sự
Đất đai
Luật sư Đất đai
Hỏi đáp Đất đai
Kiến thức Đất đai
Hôn nhân
Luật sư Hôn nhân
Hỏi đáp Hôn nhân
Kiến thức Hôn nhân
Doanh nghiệp
Luật sư Doanh nghiệp
Hỏi đáp Doanh nghiệp
Kiến thức Doanh nghiệp
Lao động
Luật sư Lao động
Hỏi đáp Lao động
Kiến thức Lao động
Biểu mẫu
Biểu mẫu Dân sự
Biểu mẫu Hình sự
Biểu mẫu Đất đai
Biểu mẫu Hôn nhân
Biểu mẫu Lao động
Biểu mẫu Doanh nghiệp
Biểu mẫu - Thủ tục Thuế
Văn bản luật
Luật
Nghị định
Thông tư
Nghị quyết
Quyết định
Văn bản Tiếng Anh
Văn bản chuyên ngành
Liên hệ
Không tìm thấy
đường dẫn này
Bạn có thể truy cập vào
trang chủ
hoặc sử dụng ô dưới đây để tìm kiếm
Trang chủ
Giới thiệu
Dân sự
Hình sự
Đất đai
Hôn nhân
Doanh nghiệp
Lao động
Biểu mẫu
Văn bản luật
Liên hệ

Cache-Control: private

Content-Type: text/html; charset=utf-8


markdown:
# Mua bán rao vặt bất động sản, nhà đất tại Bắc Giang
Trang thông tin rao vặt, mua bán bất động sản uy tín tại Bắc Giang. 2,000,000 tin mua, bán, cho thuê phòng trọ, căn hộ ,nhà đất, khách sạn,... được cập nhật 24/7 tại muaban.net.
[](https://muaban.net/dat-nong-nghiep-kho-bai-huyen-hiep-hoa-l0301-c3103/ban-4312-5-m2-dat-so-do-thon-huu-dinh-hiep-hoa-bac-giang-id40897995)
![Bán 4312,5 m2 đất, sổ đỏ, thôn Hữu Định, Hiệp Hòa, Bắc Giang Bán 4312,5 m2 đất, sổ đỏ, thôn Hữu Định, Hiệp Hòa, Bắc Giang](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/dat-nong-nghiep-kho-bai-huyen-hiep-hoa-l0301-c3103/ban-4312-5-m2-dat-so-do-thon-huu-dinh-hiep-hoa-bac-giang-id40897995)
## Bán 4312,5 m2 đất, sổ đỏ, thôn Hữu Định, Hiệp Hòa, Bắc GiangHuyện Hiệp Hoà, Bắc Giang 19/10/2017 Bán 4312,5 m2 đất, có sổ đỏ, Nội huyện, thôn Hữu Định, xã Quang Minh, huyện Hiệp Hòa, Bắc Giang, giá thỏa thuận.
[](https://muaban.net/nha-mat-tien-huyen-hiep-hoa-l0301-c3401/cho-thue-nha-3-tang-doi-dien-trung-tam-thuong-mai-huyen-hiep-hoa-id39158429)
![Cho thuê nhà 3 tầng đối diện trung tâm thương mại Huyện Hiệp Hòa Cho thuê nhà 3 tầng đối diện trung tâm thương mại Huyện Hiệp Hòa](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/nha-mat-tien-huyen-hiep-hoa-l0301-c3401/cho-thue-nha-3-tang-doi-dien-trung-tam-thuong-mai-huyen-hiep-hoa-id39158429)
## Cho thuê nhà 3 tầng đối diện trung tâm thương mại Huyện Hiệp HòaHuyện Hiệp Hoà, Bắc Giang 19/10/2017 Cho thuê nhà 3 tầng đối diện trung tâm thương mại Huyện Hiệp Hòa, TP.Bắc Giang, nhà mặt tiền 7m, tổng diện tích đất 300 m2, giá thỏa thuận Liên hệ: chính chủ - cô Hiền, 0912598102
[](https://muaban.net/nha-hem-ngo-tp-bac-giang-l0310-c3407/cho-thue-nha-tai-phuong-tran-nguyen-han-tp-bac-giang-id40625905)
![Cho thuê nhà tại phường Trần Nguyên Hãn, TP Bắc Giang Cho thuê nhà tại phường Trần Nguyên Hãn, TP Bắc Giang](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/nha-hem-ngo-tp-bac-giang-l0310-c3407/cho-thue-nha-tai-phuong-tran-nguyen-han-tp-bac-giang-id40625905)
## Cho thuê nhà tại phường Trần Nguyên Hãn, TP Bắc GiangTP. Bắc Giang, Bắc Giang 19/10/2017 Cho thuê nhà tại đường Nguyễn Khắc Nhu, phường Trần Nguyên Hãn, TP Bắc Giang, diện tích 55 m2/tầng, khép kín, điện nước đủ, an ninh tốt, miễn trung gian.
[](https://muaban.net/dat-kho-xuong-huyen-lang-giang-l0302-c3406/cho-thue-hoac-chuyen-nhuong-1-5ha-dat-o-pho-bang-lang-giang-id40783485)
![Cho thuê hoặc chuyển nhượng 1,5ha đất, ở phố Bằng, Lạng Giang Cho thuê hoặc chuyển nhượng 1,5ha đất, ở phố Bằng, Lạng Giang](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/dat-kho-xuong-huyen-lang-giang-l0302-c3406/cho-thue-hoac-chuyen-nhuong-1-5ha-dat-o-pho-bang-lang-giang-id40783485)
## Cho thuê hoặc chuyển nhượng 1,5ha đất, ở phố Bằng, Lạng Giang3 tỷ Huyện Lạng Giang, Bắc Giang 19/10/2017 Cho thuê hoặc chuyển nhượng 1,5ha đất dự án 50 năm( sổ đỏ) đầy đủ hạ tầng, điện nước, tường bao, móng nhà xưởng 1000 m2, giá 3 tỷ, có thương lượng, địa chỉ: phố Bằng, Lạng Giang, Bắc Giang.
[](https://muaban.net/nha-hem-ngo-huyen-luc-nam-l0303-c3202/ban-nha-go-lim-3-gian-ke-truyen-id40865795)
7
![Bán nhà gỗ Lim 3 gian kẻ truyền Bán nhà gỗ Lim 3 gian kẻ truyền](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/nha-hem-ngo-huyen-luc-nam-l0303-c3202/ban-nha-go-lim-3-gian-ke-truyen-id40865795)
## Bán nhà gỗ Lim 3 gian kẻ truyềnHuyện Lục Nam, Bắc Giang 19/10/2017 Cần bán gấp nhà gỗ lim 3 gian kẻ truyền mới sơn sủa lại được 1 năm. tại Trường sơn Lục nam Bắc Giang
[](https://muaban.net/dat-tho-cu-huyen-lang-giang-l0302-c3102/ban-dat-tho-cu-huyen-lang-giang-xa-tan-thinh-gia-200tr-id41101538)
![Bán đất thổ cư huyện Lạng Giang xã Tân Thịnh giá 200tr Bán đất thổ cư huyện Lạng Giang xã Tân Thịnh giá 200tr](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/dat-tho-cu-huyen-lang-giang-l0302-c3102/ban-dat-tho-cu-huyen-lang-giang-xa-tan-thinh-gia-200tr-id41101538)
## Bán đất thổ cư huyện Lạng Giang xã Tân Thịnh giá 200tr200.000.000 đ Huyện Lạng Giang, Bắc Giang 19/10/2017 Cần bán đất sổ đỏ tai thôn đồng tân thịnh lạng giang bắc giang -Diện tích 5x17m -cách 1 nhà là đường nhựa gần trường học từ mầm non đến câp 3 -ai có nhu cầu liên hệ sdt 01684197029 -mảnh bên trái theo hình
[](https://muaban.net/dat-kho-xuong-tp-bac-giang-l0310-c3406/cho-thue-nha-xuong-tai-ccn-xuong-giang-tp-bac-giang--id30652633)
2
![Cho thuê nhà xưởng tại CCN Xương Giang, TP Bắc Giang. Cho thuê nhà xưởng tại CCN Xương Giang, TP Bắc Giang.](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/dat-kho-xuong-tp-bac-giang-l0310-c3406/cho-thue-nha-xuong-tai-ccn-xuong-giang-tp-bac-giang--id30652633)
## Cho thuê nhà xưởng tại CCN Xương Giang, TP Bắc Giang.TP. Bắc Giang, Bắc Giang 19/10/2017 Cho thuê nhà xưởng, kho tại CCN Xương Giang, TP Bắc Giang Kho có vị trí thuận tiện gần đường Quốc lộ 1A, với tổng diện tích kho là: 3500m2, ô tô, container vào tốt, kho mới hoàn thiện, chưa qua sử dụng. Cho thuê lâu dài. Giá thuê kho theo thỏa thuận. Lh
[](https://muaban.net/dat-nong-nghiep-kho-bai-huyen-luc-nam-l0303-c3103/ban-dat-mat-dap-suoi-nua-xa-dong-phu-huyen-luc-nam-bac-giang-id36083483)
![Bán đất mặt đập suối nứa xã đông phú huyện lục nam bắc giang Bán đất mặt đập suối nứa xã đông phú huyện lục nam bắc giang](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/dat-nong-nghiep-kho-bai-huyen-luc-nam-l0303-c3103/ban-dat-mat-dap-suoi-nua-xa-dong-phu-huyen-luc-nam-bac-giang-id36083483)
## Bán đất mặt đập suối nứa xã đông phú huyện lục nam bắc giang1 tỷ 500 triệu Huyện Lục Nam, Bắc Giang 19/10/2017 Bán 30.000m2 đất ven hồ ( mặt đập suối nứa ) đường bê tông vào tận vườn , sổ đỏ 5500m2 , sổ hồng 19800m2 , 5000m2 có nhà cấp 4 điện nước đầy đủ . hiện trồng vải trên 20 năm . cả lô 1,5 tỷ có thể bán tách lô . liên hệ 0913206251 , htquynh@fcm.vn
[](https://muaban.net/dat-kho-xuong-tp-bac-giang-l0310-c3406/cho-thue-kho-xuong-1000m2-tai-kcn-tho-xuong-bac-giang--id37055355)
![Cho thuê kho xưởng 1000m2 tại KCN Thọ Xương, Bắc Giang. Cho thuê kho xưởng 1000m2 tại KCN Thọ Xương, Bắc Giang.](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/dat-kho-xuong-tp-bac-giang-l0310-c3406/cho-thue-kho-xuong-1000m2-tai-kcn-tho-xuong-bac-giang--id37055355)
## Cho thuê kho xưởng 1000m2 tại KCN Thọ Xương, Bắc Giang.45.000.000 đ TP. Bắc Giang, Bắc Giang 19/10/2017 Cho thuê kho xưởng 1000m2 tại KCN Thọ Xương, Bắc Giang. Kho xưởng 1000m2 cho thuê nằm trên diện tích 3600m2, nhà xưởng tiêu chuẩn công nghiệp, khung zamin, sạch sẽ thoáng mát, có điện 3 pha, có hệ thống PCCC, an ninh tốt bảo vệ vòng ngoài, giao thông
[](https://muaban.net/dat-tho-cu-huyen-tan-yen-l0306-c3102/can-ban-lo-dat-goc-2-mt-quoc-lo-17-xa-lien-son-h-tan-yen-dt-5m-x-20m-id40126845)
![Cần bán lô đất góc 2 MT Quốc Lộ 17,xã Liên Sơn,H,Tân Yên. DT 5m x 20m Cần bán lô đất góc 2 MT Quốc Lộ 17,xã Liên Sơn,H,Tân Yên. DT 5m x 20m](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/dat-tho-cu-huyen-tan-yen-l0306-c3102/can-ban-lo-dat-goc-2-mt-quoc-lo-17-xa-lien-son-h-tan-yen-dt-5m-x-20m-id40126845)
## Cần bán lô đất góc 2 MT Quốc Lộ 17,xã Liên Sơn,H,Tân Yên. DT 5m x 20m800.000.000 đ Huyện Tân Yên, Bắc Giang 19/10/2017 Cần bán lô đất góc 2MT QL 17, cạnh cổng Làng Chiềng, xã Liên Sơn, Tân Yên, kế Trường Dân Lập Hoàng Hoa Thám. DT: 5m x 20m = 100m2, sổ thổ cư, đường trước mặt quy hoạch 45m dự kiến sẽ hoàn thành năm 2020. vị trí đắc địa, thích hợp làm KS, NH hay mở karaoke
[](https://muaban.net/biet-thu-villa-penthouse-tp-bac-giang-l0310-c3205/ban-nha-biet-thu-lien-ke-tai-vinhomes-the-harmony-168m2-225m2-id39370485)
4
![Bán nhà biệt thự, liền kề tại Vinhomes The Harmony 168m2-225m2 Bán nhà biệt thự, liền kề tại Vinhomes The Harmony 168m2-225m2](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/biet-thu-villa-penthouse-tp-bac-giang-l0310-c3205/ban-nha-biet-thu-lien-ke-tai-vinhomes-the-harmony-168m2-225m2-id39370485)
## Bán nhà biệt thự, liền kề tại Vinhomes The Harmony 168m2-225m212 tỷ 800 triệu TP. Bắc Giang, Bắc Giang 19/10/2017 Quỹ căn tiểu khu Tuy Lip bên hồ dự án Vinhomes RiverSide - The Harmony. (Đã nhận cọc chính thức từ chủ đầu tư-Đảm bảo 100% bao gồm cả liền kề Đông Nam). Phân khu bên hồ (bao gồm 1 phần tiểu khu Nguyệt Quế và phân khu Tuy Lip) đã có tiến độ thanh toán
[](https://muaban.net/biet-thu-villa-penthouse-tp-bac-giang-l0310-c3205/song-lap-168-185m2-huong-dong-nam-ben-ho-du-an-vinhomes-the-harmony-id39322402)
4
![Song lập 168-185m2 hướng Đông Nam bên hồ dự án Vinhomes The Harmony Song lập 168-185m2 hướng Đông Nam bên hồ dự án Vinhomes The Harmony](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/biet-thu-villa-penthouse-tp-bac-giang-l0310-c3205/song-lap-168-185m2-huong-dong-nam-ben-ho-du-an-vinhomes-the-harmony-id39322402)
## Song lập 168-185m2 hướng Đông Nam bên hồ dự án Vinhomes The Harmony12 tỷ TP. Bắc Giang, Bắc Giang 19/10/2017 🔥🔥🔥Quỹ căn tiểu khu Tuy Lip bên hồ dự án Vinhomes RiverSide - The Harmony.🔥🔥🔥 👉👉👉(Đã nhận cọc chính thức từ chủ đầu tư-Đảm bảo 100% bao gồm cả liền kề Đông Nam).👉👉👉 🌿🌿🌿Phân khu bên hồ (bao gồm 1 phần tiểu khu Nguyệt Quế và phân khu Tuy Lip)
[](https://muaban.net/biet-thu-villa-penthouse-tp-bac-giang-l0310-c3205/lien-ke-90m2-khu-tulip-huong-dong-nam-ben-ho-vinhomes-the-harmony-id39322265)
4
![Liền kế 90m2 khu Tulip hướng Đông Nam bên hồ Vinhomes - The Harmony Liền kế 90m2 khu Tulip hướng Đông Nam bên hồ Vinhomes - The Harmony](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/biet-thu-villa-penthouse-tp-bac-giang-l0310-c3205/lien-ke-90m2-khu-tulip-huong-dong-nam-ben-ho-vinhomes-the-harmony-id39322265)
## Liền kế 90m2 khu Tulip hướng Đông Nam bên hồ Vinhomes - The Harmony7 tỷ 900 triệu TP. Bắc Giang, Bắc Giang 19/10/2017 🔥🔥🔥Quỹ căn tiểu khu Tuy Lip bên hồ dự án Vinhomes RiverSide - The Harmony.🔥🔥🔥 👉👉👉(Đã nhận cọc chính thức từ chủ đầu tư-Đảm bảo 100% bao gồm cả liền kề Đông Nam).👉👉👉 🌿🌿🌿Phân khu bên hồ (bao gồm 1 phần tiểu khu Nguyệt Quế và phân khu Tuy Lip)
[](https://muaban.net/dat-kho-xuong-huyen-tan-yen-l0306-c3406/chinh-chu-cho-thue-mat-bang-nha-kho-xuong--id39098279)
![Chính chủ cho thuê - mặt bằng- nhà kho- xưởng Chính chủ cho thuê - mặt bằng- nhà kho- xưởng ](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/dat-kho-xuong-huyen-tan-yen-l0306-c3406/chinh-chu-cho-thue-mat-bang-nha-kho-xuong--id39098279)
## Chính chủ cho thuê - mặt bằng- nhà kho- xưởngHuyện Tân Yên, Bắc Giang 19/10/2017 Chính chủ cho thuê - mặt bằng- nhà kho- xưởng Vị tri- Tân yên- bắc giang, - Thuận tiện giao thông, - An ninh trong khu vục đảm bảo 24/24. - Đường giao thông qua mặt tiền rộng Diện tích-10 000m2. Đảm bảo mọi nhu cầu sử dụng Hiện trạng: Có trạm biến
[](https://muaban.net/dat-kho-xuong-huyen-tan-yen-l0306-c3406/cho-thue-mat-bang-kho-xuong-tu-300-3000m2-tai-ccn-bac-giang-id38845518)
![Cho thuê -mặt bằng - kho- xưởng từ- 300 - 3000m2 tại ccn bắc giang Cho thuê -mặt bằng - kho- xưởng từ- 300 - 3000m2 tại ccn bắc giang](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/dat-kho-xuong-huyen-tan-yen-l0306-c3406/cho-thue-mat-bang-kho-xuong-tu-300-3000m2-tai-ccn-bac-giang-id38845518)
## Cho thuê -mặt bằng - kho- xưởng từ- 300 - 3000m2 tại ccn bắc giang25.000 đ Huyện Tân Yên, Bắc Giang 19/10/2017 Chính chủ cho thuê - mặt bằng- nhà kho- xưởng với diện tích từ 300 – 3000m2, xây dựng mới 100% chia thành nhiều kho lớn, vừa, nhỏ. Vị trí: - Nằm trong CNN bắc giang, - Thuận tiện giao thương, - An ninh trong khu vục đảm bảo 24/24. - Đường giao thông
[](https://muaban.net/dat-kho-xuong-huyen-yen-dung-l0308-c3406/can-cho-thue-nha-xuong-san-xuat-tai-yen-dung-bac-giang-id37236538)
![Cần cho thuê nhà xưởng sản xuất tại Yên Dũng, Bắc Giang Cần cho thuê nhà xưởng sản xuất tại Yên Dũng, Bắc Giang](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/dat-kho-xuong-huyen-yen-dung-l0308-c3406/can-cho-thue-nha-xuong-san-xuat-tai-yen-dung-bac-giang-id37236538)
## Cần cho thuê nhà xưởng sản xuất tại Yên Dũng, Bắc Giang175.000.000 đ Huyện Yên Dũng, Bắc Giang 19/10/2017 Cần cho thuê xưởng sản xuất văn phòng, kho bãi Thông tin mô tả - Địa chỉ: KCN Song Khê, Nội Hoàng, Yên Dũng, Bắc Giang - Hiện trạng: Khung thép, điện nước đầy đủ, có trạm biến áp riêng, phòng cháy chữa cháy bảo đảm theo tiêu chuẩn, giao thông thuận tiện.
[](https://muaban.net/dat-kho-xuong-tp-bac-giang-l0310-c3406/nha-xuong-3-tang-dien-tich-3000m2-trong-kcn-xuong-giang-cho-thue-id37096912)
![Nhà xưởng 3 tầng diện tích 3000m2 trong KCN Xương Giang cho thuê Nhà xưởng 3 tầng diện tích 3000m2 trong KCN Xương Giang cho thuê](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/dat-kho-xuong-tp-bac-giang-l0310-c3406/nha-xuong-3-tang-dien-tich-3000m2-trong-kcn-xuong-giang-cho-thue-id37096912)
## Nhà xưởng 3 tầng diện tích 3000m2 trong KCN Xương Giang cho thuêTP. Bắc Giang, Bắc Giang 19/10/2017 Cho thuê kho xưởng tiêu chuẩn trong KCN Xương Giang, Bắc Giang. DT xưởng 3000m*3 tầng có trạm điện 3 phase, giao thông thuận lợi, xe container ra vào được. Giá cho thuê: 40.000(chưa VAT). Thích hợp làm xưởng sản xuất. Liên hệ Mr. Phúc:
[](https://muaban.net/dat-nong-nghiep-kho-bai-tp-bac-giang-l0310-c3103/can-chuyen-nhuong-5000m2-kho-xuong-trong-kcn-xuong-giang-bg-id37082493)
![Cần chuyển nhượng 5000m2 kho xưởng trong KCN Xương Giang, BG Cần chuyển nhượng 5000m2 kho xưởng trong KCN Xương Giang, BG](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/dat-nong-nghiep-kho-bai-tp-bac-giang-l0310-c3103/can-chuyen-nhuong-5000m2-kho-xuong-trong-kcn-xuong-giang-bg-id37082493)
## Cần chuyển nhượng 5000m2 kho xưởng trong KCN Xương Giang, BG50 tỷ TP. Bắc Giang, Bắc Giang 19/10/2017 "Chuyển nhượng 5000m2, bao gồm 4000m2 nhà xưởng đẹp xây dựng theo tiêu chuẩn xưởng công nghiệp, có hệ thống PCCC. Giấy tờ pháp lý đầy đủ. Giá 50 tỷ (có thỏa thuận) tại KCN Xương Giang, thành phố Bắc Giang. Liên hệ: Mr. Phúc: 0914.820.258."
[](https://muaban.net/dat-kho-xuong-huyen-yen-dung-l0308-c3406/can-cho-thue-nha-xuong-san-xuat-tai-yen-dung-bac-giang-id30653225)
![Cần cho thuê nhà xưởng sản xuất tại Yên Dũng, Bắc Giang Cần cho thuê nhà xưởng sản xuất tại Yên Dũng, Bắc Giang](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/dat-kho-xuong-huyen-yen-dung-l0308-c3406/can-cho-thue-nha-xuong-san-xuat-tai-yen-dung-bac-giang-id30653225)
## Cần cho thuê nhà xưởng sản xuất tại Yên Dũng, Bắc Giang45.000.000 đ Huyện Yên Dũng, Bắc Giang 19/10/2017 Cần cho thuê xưởng sản xuất văn phòng, kho bãi Thông tin mô tả '- Địa chỉ: KCN Song Khê, Nội Hoàng, Yên Dũng, Bắc Giang - Hiện trạng: Khung thép, điện nước đầy đủ, có trạm biến áp riêng, phòng cháy chữa cháy bảo đảm theo tiêu chuẩn, giao thông thuận
[](https://muaban.net/mat-bang-cua-hang-shop-huyen-viet-yen-l0307-c3403/cho-thue-300m2-nha-hang-kinh-doanh-hoac-lam-kho-xuong-san-xuat--id41173223)
![Cho thuê 300m2 nhà hàng kinh doanh hoặc làm kho xưởng sản xuất Cho thuê 300m2 nhà hàng kinh doanh hoặc làm kho xưởng sản xuất ](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/mat-bang-cua-hang-shop-huyen-viet-yen-l0307-c3403/cho-thue-300m2-nha-hang-kinh-doanh-hoac-lam-kho-xuong-san-xuat--id41173223)


markdown:
# Mua bán dịch vụ nước, vệ sinh, thông cầu cống nghẹt tại Quận 11 TP.HCM
Rao vặt, mua bán cho gần 1,000 dịch vụ về nước, vệ sinh, thông cầu cống nghẹt tại Quận 11 TP.HCM. Với mạng lưới rộng khắp, muaban.net mang đến cho bạn những dich vu tiện ích, đầy đủ nhất.
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/cung-cap-bom-chim-hut-nuoc-thai-chinh-hang-gia-re-id41163060)
8
![Cung cấp bơm chìm hút nước thải chính hãng giá rẻ Cung cấp bơm chìm hút nước thải chính hãng giá rẻ](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/cung-cap-bom-chim-hut-nuoc-thai-chinh-hang-gia-re-id41163060)
## Cung cấp bơm chìm hút nước thải chính hãng giá rẻQuận 11, TP.HCM 18/10/2017 Cung cấp bơm chìm hút nước thải chính hãng giá rẻ Đặc tính sản phẩm: - Máy bơm chìm hút nước thải PEDROLLO có thiết kế máy đơn giản, nhỏ gọn, dễ di chuyển và lắp đặt. - Máy có trang bị lớp cách điện và bảo vệ động cơ an toàn khi sử dụng. - Bơm được đặt
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/nhan-xay-dung-nha-pho-biet-thu-vpct-spa-showroom-salon-tai-sg-id37300032)
6
![Nhận xây dựng nhà phố, biệt thự, VPCT, spa, showroom, salon,... tại SG Nhận xây dựng nhà phố, biệt thự, VPCT, spa, showroom, salon,... tại SG](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/nhan-xay-dung-nha-pho-biet-thu-vpct-spa-showroom-salon-tai-sg-id37300032)
## Nhận xây dựng nhà phố, biệt thự, VPCT, spa, showroom, salon,... tại SGQuận 11, TP.HCM 06/10/2017 Chuyên nhận sửa chữa, xây mới, sơn nước, sơn dầu, nâng nền, chống thấm, chống dột, đóng thạch cao tường trần, xử lý làm mới hệ thống cấp thoát nước, thiết kế lắp đặt hệ thống chiếu sáng, kiểm tra vệ sinh điều hòa, khung kèo mái tôn mới cũ...kinh nghiệm,
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/giat-man-cua-gia-re-nhat-tp-hcm-id40510477)
![Giặt màn cửa giá rẻ nhất tp. hcm Giặt màn cửa giá rẻ nhất tp. hcm](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/giat-man-cua-gia-re-nhat-tp-hcm-id40510477)
## Giặt màn cửa giá rẻ nhất tp. hcmQuận 11, TP.HCM 13/09/2017 Giặt màn cữa giá rẻ 25k/kg giặt ghế sofa 300k/ bộ giặt nệm : 300k/tấm (giặt được tất cả các loại nệm) giặt thảm trang trí: 250k/tấm giặt thảm vp: 5000/m2 cám ơn quý khách đã ủng hộ!
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/chuyen-phan-phoi-may-bom-ly-tam-truc-ngang-chinh-hang-gia-tot-id40509036)
8
![Chuyên phân phối máy bơm ly tâm trục ngang chính hãng giá tốt Chuyên phân phối máy bơm ly tâm trục ngang chính hãng giá tốt](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/chuyen-phan-phoi-may-bom-ly-tam-truc-ngang-chinh-hang-gia-tot-id40509036)
## Chuyên phân phối máy bơm ly tâm trục ngang chính hãng giá tốtQuận 11, TP.HCM 13/09/2017 Chuyên phân phối máy bơm ly tâm trục ngang chính hãng giá tốt Là một trong những hãng sản xuất máy bơm nước hàng đầu tại Italia, Ebara luôn đem đến cho người tiêu dùng những sản phẩm chất lượng cao và đáng tin cậy. Với đa dạng các chủng loại, mẫu mã,
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/cung-cap-binh-loc-cat-chinh-hang-gia-re-id40498568)
5
![Cung cấp bình lọc cát chính hãng giá rẻ Cung cấp bình lọc cát chính hãng giá rẻ](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/cung-cap-binh-loc-cat-chinh-hang-gia-re-id40498568)
## Cung cấp bình lọc cát chính hãng giá rẻQuận 11, TP.HCM 13/09/2017 Cung cấp bình lọc cát chính hãng giá rẻ Bình lọc cát Waterco là một trong những thiết bị quan trọng của hệ thống bể bơi. Ngoài chức năng chính là giúp lọc sạch nước, bình lọc cát còn có nhiều nhiệm vụ khác nhờ có hệ thống van điều chỉnh tự động giúp hỗ
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/chuyen-cung-cap-hoa-chat-xu-ly-nuoc-thai-pac-chlorine-axit-anion--id40438390)
![Chuyên cung cấp hoá chất xử lý nước thải PAC, Chlorine, Axit, anion... Chuyên cung cấp hoá chất xử lý nước thải PAC, Chlorine, Axit, anion...](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/chuyen-cung-cap-hoa-chat-xu-ly-nuoc-thai-pac-chlorine-axit-anion--id40438390)
## Chuyên cung cấp hoá chất xử lý nước thải PAC, Chlorine, Axit, anion...Quận 11, TP.HCM 10/09/2017 Mình chuyên cung cấp hoá chất xử lý nước thải PAC và các loại hoa chất khác như: chlorine, axit, anion, cation.... quý khách hàng, công ty có nhu cầu vui lòng liên hệ mình để có giá tốt và hoa hồng nhé.
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/sua-chua-dien-nuoc-tai-nha-tphcm-id40376930)
![Sửa Chữa Điện Nước Tại Nhà TPHCM Sửa Chữa Điện Nước Tại Nhà TPHCM](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/sua-chua-dien-nuoc-tai-nha-tphcm-id40376930)
## Sửa Chữa Điện Nước Tại Nhà TPHCMQuận 11, TP.HCM 06/09/2017 Diennuoctainha.net chuyên sửa chữa, lắp đặt, giải quyết hầu hết các vấn đề về điện nước trong gia đình, văn phòng: - Thi công, lắp đặt, sửa chữa điện nước giá rẻ. - Lắp đặt đường ống nước mới cho hộ gia đình, căn hộ chung cư, văn phòng. - Sửa chữa, thông
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/ban-may-bom-tan-hoan-cau-chinh-hang-id40359797)
3
![Bán máy bơm Tân Hoàn Cầu chính hãng Bán máy bơm Tân Hoàn Cầu chính hãng](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/ban-may-bom-tan-hoan-cau-chinh-hang-id40359797)
## Bán máy bơm Tân Hoàn Cầu chính hãngQuận 11, TP.HCM 05/09/2017 Tân Hoàn Cầu là Công ty có vốn đầu tư 100% từ Đài Loan, chuyên sản xuất máy bơm nước nổi tiếng ở Việt Nam. Với đội ngũ kỹ thuật nhiều kinh nghiệm, tay nghề cao, Tân Hoàn Cầu đã cho ra đời nhiều sản phẩm đạt chuẩn chất lượng cao đáp ứng được nhu cầu thiết
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/cung-cap-may-bom-tu-hut-lucky-pro-chinh-hang-chat-luong-cao-id40359611)
4
![Cung cấp máy bơm tự hút Lucky Pro chính hãng chất lượng cao Cung cấp máy bơm tự hút Lucky Pro chính hãng chất lượng cao](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/cung-cap-may-bom-tu-hut-lucky-pro-chinh-hang-chat-luong-cao-id40359611)
## Cung cấp máy bơm tự hút Lucky Pro chính hãng chất lượng caoQuận 11, TP.HCM 05/09/2017 Cung cấp máy bơm tự hút Lucky Pro chính hãng chất lượng cao Lucky Pro là hãng sản xuất máy bơm giá rẻ của Trung Quốc với những sản phẩm được chế tạo theo công nghệ Châu Âu nên có chất lượng tốt, hiệu quả sử dụng không thua kém các sản phẩm máy bơm cùng
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/may-bom-hoa-tien-canh-nhua-mastra-cao-cap-id40358402)
6
![Máy bơm hỏa tiễn cánh nhựa mastra cao cấp Máy bơm hỏa tiễn cánh nhựa mastra cao cấp](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/may-bom-hoa-tien-canh-nhua-mastra-cao-cap-id40358402)
## Máy bơm hỏa tiễn cánh nhựa mastra cao cấpQuận 11, TP.HCM 05/09/2017 Máy bơm hỏa tiễn cánh nhựa mastra cao cấp Được thành lập cách đây hơn 20 năm, là một trong những doanh nghiệp công nghệ lớn nhất của Trung Quốc, sử dụng nhiều công nghệ tiên tiến trên thế giới như Mỹ, Đức, Ý. Máy bơm nước Mastra phù hợp với các tiêu
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/phao-dien-bom-thai-chim-tht-gia-tot-id40354891)
4
![Phao điện bơm thải chìm THT giá tốt Phao điện bơm thải chìm THT giá tốt](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/phao-dien-bom-thai-chim-tht-gia-tot-id40354891)
## Phao điện bơm thải chìm THT giá tốtQuận 11, TP.HCM 05/09/2017 Phao điện bơm thải chìm THT giá tốt THT là thương hiệu máy bơm chuyên sản xuất những loại máy bơm nhằm phục vụ cho nhu cầu cuộc sống con người như máy bơm đẩy cao, máy bơm tăng áp, máy bơm chìm, máy bơm hỏa tiễn... và các loại động cơ điện với chất lượng
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/may-bom-khong-khi-tsurumi-chinh-hang-chat-luong-cao-id40354637)
2
![Máy bơm không khí Tsurumi chính hãng chất lượng cao Máy bơm không khí Tsurumi chính hãng chất lượng cao](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/may-bom-khong-khi-tsurumi-chinh-hang-chat-luong-cao-id40354637)
## Máy bơm không khí Tsurumi chính hãng chất lượng caoQuận 11, TP.HCM 05/09/2017 Máy bơm không khí Tsurumi chính hãng chất lượng cao Tsurumi là nhà sản xuất máy bơm nước nổi tiếng thế giới của Nhật Bản. Tsurumi không dàn trải những dòng sản phẩm của mình mà tập trung vào dòng máy bơm chìm, sục khí chìm, khuấy chìm, ... Chính nhờ sự
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/may-bom-nuoc-gieng-khoan-franklin-4inch-id40324719)
6
![Máy bơm nước giếng khoan FRANKLIN 4inch Máy bơm nước giếng khoan FRANKLIN 4inch](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/may-bom-nuoc-gieng-khoan-franklin-4inch-id40324719)
## Máy bơm nước giếng khoan FRANKLIN 4inchQuận 11, TP.HCM 02/09/2017 Máy bơm nước giếng khoan FRANKLIN 4inch Franklin Electric là nhà sản xuất máy bơm đến từ Mỹ. Với bề dày kinh nghiệm hơn 20 năm nên Franklin luôn là sự lựa chọn hàng đầu của người tiêu dùng. Tập đoàn Franklin luôn tạo ra sự khác biệt bằng những giải pháp
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/bom-dinh-luong-blue-white-chinh-hang-chat-luong-cao-id40323877)
4
![Bơm định lượng BLUE WHITE chính hãng chất lượng cao Bơm định lượng BLUE WHITE chính hãng chất lượng cao](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/bom-dinh-luong-blue-white-chinh-hang-chat-luong-cao-id40323877)
## Bơm định lượng BLUE WHITE chính hãng chất lượng caoQuận 11, TP.HCM 01/09/2017 Bơm định lượng BLUE WHITE chính hãng chất lượng cao Blue White là thương hiệu máy bơm có xuất xứ từ Mỹ. Blue White được dánh giá là sản phẩm có chất lượng tối ưu trên thị trường máy bơm Việt Nam và được người tiêu dùng tin tưởng chọn lựa cho những mục
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/may-bom-ly-tam-truc-ngang-roi-truc-dau-gang-mitsuky-id40323815)
7
![Máy bơm ly tâm trục ngang rời trục đầu gang MITSUKY Máy bơm ly tâm trục ngang rời trục đầu gang MITSUKY](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/may-bom-ly-tam-truc-ngang-roi-truc-dau-gang-mitsuky-id40323815)
## Máy bơm ly tâm trục ngang rời trục đầu gang MITSUKYQuận 11, TP.HCM 01/09/2017 Máy bơm ly tâm trục ngang rời trục đầu gang MITSUKY Mitsuky phát triển tại thị trường Việt Nam với nhiều ứng dụng khác nhau, nhiều mẫu bơm đa dạng từ bình dân đến cao cấp…Bơm Mitsuky được sản xuất trong nước nên có giá thành tương đối rẻ hơn những mẫu
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/may-bom-truc-dung-lepono-chinh-hang-chat-luong-cao-id40323019)
12
![Máy bơm trục đứng Lepono chính hãng chất lượng cao Máy bơm trục đứng Lepono chính hãng chất lượng cao](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/may-bom-truc-dung-lepono-chinh-hang-chat-luong-cao-id40323019)
## Máy bơm trục đứng Lepono chính hãng chất lượng caoQuận 11, TP.HCM 01/09/2017 Máy bơm trục đứng Lepono chính hãng chất lượng cao Lepono là một trong những thương hiệu chuyên sản xuất máy bơm nổi tiếng của Trung Quốc, nhưng được chế tạo theo công nghệ của Italy nên có giá thành rẻ hơn so với máy bơm chính hãng Italy. Ngoài ra, máy
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/may-bom-chim-nuoc-thai-ho-mong-xay-dung-hcp-id40322958)
9
![Máy bơm chìm nước thải hố móng xây dựng HCP Máy bơm chìm nước thải hố móng xây dựng HCP](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/may-bom-chim-nuoc-thai-ho-mong-xay-dung-hcp-id40322958)
## Máy bơm chìm nước thải hố móng xây dựng HCPQuận 11, TP.HCM 01/09/2017 Máy bơm chìm nước thải hố móng xây dựng HCP HCP PUMP là nhà sản xuất máy bơm hàng đầu Đài Loan. Với kinh nghiệm 30 năm trong lĩnh vực sản xuất máy bơm nước, HCP đã cho ra đời nhiều sản phẩm máy bơm nước đáp ứng nhu cầu các ngành công nghiệp và nông
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/may-bom-hoa-tien-6-inch-canh-nhua-mastra-id40322874)
6
![Máy bơm hỏa tiễn 6 inch cánh nhựa MASTRA Máy bơm hỏa tiễn 6 inch cánh nhựa MASTRA](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/may-bom-hoa-tien-6-inch-canh-nhua-mastra-id40322874)
## Máy bơm hỏa tiễn 6 inch cánh nhựa MASTRAQuận 11, TP.HCM 01/09/2017 Máy bơm hỏa tiễn 6 inch cánh nhựa MASTRA Được thành lập cách đây hơn 20 năm, là một trong những doanh nghiệp công nghệ lớn nhất của Trung Quốc, sử dụng nhiều công nghệ tiên tiến trên thế giới như Mỹ, Đức, Ý. Máy bơm nước Mastra phù hợp với các tiêu chuẩn
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/may-bom-nuoc-thai-tha-chim-inox-duc-hcp-id40322412)
5
![Máy bơm nước thải thả chìm inox đúc HCP Máy bơm nước thải thả chìm inox đúc HCP](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/may-bom-nuoc-thai-tha-chim-inox-duc-hcp-id40322412)
## Máy bơm nước thải thả chìm inox đúc HCPQuận 11, TP.HCM 01/09/2017 Máy bơm nước thải thả chìm inox đúc HCP HCP PUMP là nhà sản xuất máy bơm hàng đầu Đài Loan. Với kinh nghiệm 30 năm trong lĩnh vực sản xuất máy bơm nước, HCP đã cho ra đời nhiều sản phẩm máy bơm nước đáp ứng nhu cầu các ngành công nghiệp và nông nghiệp,
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/may-khuay-tron-chim-evergush-chinh-hang-chat-luong-cao-id40321188)
4
![Máy khuấy trộn chìm Evergush chính hãng chất lượng cao Máy khuấy trộn chìm Evergush chính hãng chất lượng cao](/content/images/1x1.gif)
[](https://muaban.net/nuoc-ve-sinh-cau-cong-quan-11-l5908-c9A/may-khuay-tron-chim-evergush-chinh-hang-chat-luong-cao-id40321188)