markdown:
Tôi đã "Google” tên mình và kết quả là tên tôi có nguyên âm u. Thuộc loại giai xấu, rất gấu, làm ít ăn nhiều. Chưa bao giờ được ở tù. Đầu trọc như thày tu. Chém gió như lãnh tụ. Mắt mù, mà nhìn đời như mắt cú. Luôn bị chị em chê xú, mập ú, già khú và rất ngu.
Cả đời anh với người taSao anh không bảo xót xa căm thùChuồn chuồn đậu trái mù uTham lam anh bảo căm thù là sao ...???...Cả đời đến khi ngừng viết mới được tem nhà anh Sỏi. Nguyễn xin một ly con con chúc mừng anh thôi. Tem tình, tem rượu là quý nhất đấy.Mạnh khỏe bình an cùng hạnh phúc nhé anh.
Cho HB ké một ly zới hai quý ông nha!
Cho khan ngồi chầu rìa với được không anh Sỏi và Nguyễn?
Mọi ngày TEM hay về tay Nip, nay bận ngủ trưa, bác này zinh rùi, hem dám đòi. Hi
Chào anh Nguyễn! Lâu lắm rồi , từ cái thông báo của anh. Nay gặp lại mời anh chén rượu nha, Rượu uống thì phải say,mặc kệ đời dị nghị ta cứ đàm đạo nha!…Dù dị nghị rượu ngon là cám dỗĐược bạn hiền đưa cho càng cám dỗCả thế gian là quán rượu của taSống ngày nào mà không say ngày ấyThì đời ta bao nhiêu đều hoài phíCái cám dỗ đời dùng để chê bai.KỆ !
Sỏi với rượu là tri ngộ lương duyên nay gặp bạn hiền Hà Băng , KhaHan,và em Líp. Mời các bạn ta cùng ngồi ôm nhau mà uống , đêm nay ta uống bằng say. Trong chúng ta có một điếm chung là bọn mình cùng ế chỏng ế trơ, thế thì đồng dạng đồng liêu rồi ! hehe!
Thứ sáu trong tôi chẳng hữu hìnhBởi vì thứ sáu chẳng thiêng linhCứ đi và đến chiều thứ sáuỪ thì thứ sáu..tôi một mình....
Ở phương trời ấy Băng có biếtThứ sáu quê mình nhơn nhơ vuiCuối tuần đau đáu chờ rong ruổiGặp phải bất bình sét ngang tai...
Sao kỳ vậy ta "....Thôi em về hoàng hôn em lại sang .
Kỳ ở chỗ em biết thế mà còn hẹn hoàng hôn!À mà cũng được Nguyễn HOÀNG sang để HÔN anh Sỏi a?
Không ?....Bình minh đen đá thôi ....ka ka ka .
Ê đồ sợ chết!hihihihi!
Trời em tội nghiệp cái chiều thứ sáu quá anh Sỏi ơi:))Thôi thứ sáu chiều hoàng hôn rủ em và HN sang nhé.
Sao em cứ nhạo anh mãi vậy a!anh ế thì em cũng có đắt đỏ gì đâu, em cũng như anh cả thôi chết già đến nơi rồi đấy em ơi hay chúng mình giúp nhau để giải quyết cái sự ế đi ! hihihi!
Em không mong chiều thứ sauBởi ngày nào em cũng có người để yêu :D
Rất ơi! Seo Nipem vô mạng báo " Blog đã bị xóa"???????? Hu hu...........
Út ơi chị đây nè
Anh biết rồi nên luôn chúc em hạnh phúc gấp đôi, gấp ba...hihihi!Anh cũng mong líp cũng luôn có người để iêu suốt cả ngài lun!
THỨ SÁU có tội chi môMà sao anh lại căm thù thía anh ? (~_~)
Thứ sáu anh giải thích rồi Mà em còn hỏi như người trêu anh...Hihihi!
Mà em hiểu vì sao anh ghét ngày THỨ SÁUVì anh thất tình nên anh ghét đó thôi (~_~)Chúc anh Sỏi bốn mùa vui trừ chiều thứ 6 nhé ! Hì hì
Bạch Dương ơi !Chuyện là thế em đã hiểu rồiVì yêu anh mới đứng ngồi với thơ!
Thế ra người Sỏi huynh yêu , thứ 6 lại đi với thèng khác hả Sỏi? Hưc hưc...Tội nghiệp huynh của tui. ( NÈ NƯỠI)
Nè Níp! Út đừng hỏi linh tinh vậy nha! Chẳng thương anh gì còn nhạo anh a! NIỀU NIỆU đấy , nại còn nè nưỡi à!
Ha,ha,ha... Nhóc, giỏi lắm! Em dám cả gan làm anh Sỏi đau nhá!Thôi chết, cười to quá, liệu Bác có "căm thù" anh em bọn em không đấy... :))
Cười to cho sảng khoái, vui lây không căm thù người cười ...hihihi!
Hihi, chuyện ba người. Hai người vui thì một người... tức. Thôi chiều hoàng hôn viết blog giải sầu với ML là hợp lý nhất thôi.
Chào Mu Lan thì đây cũng là viết Blog mà bạn! Bên nhà bạn nhiều lúc cũng muốn comment chút nhưng thấy có người tâm đắc luôn sướng họa với bạn nên sỏi chỉ đọc và vui cùng các bạn rồi về (Không dám kinh động thánh giá) hihi!
Mulan... hoặc Mộc Lan, không được chơi xấu viết rời ra như thế nhé.ML viết blog, đâu viết riêng cho ai.
Nhưng chắc cũng có bạn ý hợp tam đồng!
Có người....ghen :))
Thế a! Họ ở đâu vậy KhaHan!
Vâng, chính là em đây :)) Bác "giả" lại chị K.H cho em đi...:))
Thu bay mau chay ve tim. Nhung ma...thu sau con mau hon thu bay chu nhi - the moi tuc, hihi...
Ôi TC! Sức khỏe và đời sống của TC thế nào ? Sỏi nhiều lần nghĩ đến cháu và có nhiều băn khoăn vì không có thông tin gì về TC! Nhớ nhớ là. Lâu lắm rồi cháu nhỉ!
Thứ sáu "người ấy" đi rồi, hôm nay chủ nhật em bên anh được ko? ....hihiChúc anh chủ nhật vui vẻ và bình an nha anh
Được lắm Nhã Lam ơi! Sỏi không biết bao lần tìm NL nhưng chỉ đến G+ là bó tay không biết tìm Nhã Lam cách nào! Hihihi!
Tặng bạn một bài thơ Thất tình (ĐCĐ)SỰ TÍCH KHÁC VỀ THẤT TÌNHEm chắp cánh niềm vui thả lên mây ngànNiềm vui óng ánh màu ngọc bíchAnh đem nỗi buồn riêng vùi sâu vào cátVà quỳ bên nỗi buồn đợi mọc chiếc rễ thời gianNiềm vui rồi một hôm sẽ vỡ tanThành nghìn giọt mưa ngời trên mắt em hạnh phúcNỗi buồn anh trổ ra mảnh vườn toàn trái độcĐem chia đều cho triệu gã AdamAnh xé ngày thứ sau vụn ra rồi chia đều cho triệu gã ... thất tình thì sẽ ... vơi thôi mà
Giời ơi tứ thơ ! Thâm hậu đến thế là cùng! Sỏi rất hài lòng với cái còm này của "Khuyết"! Cảm ơn bạn nhiều nhiều!
Thứ sáu qua rồi Sỏi ơi. May quá.
Giời ạ! Thoát chết à! Anh mà bắt gặp thì ..Hihihi!
Hai hôm rồi em mới ghé thăm anh Sỏi đc! Hôm nay tự dưng thấy mình nữ tính đến lạ!Em chúc anh bữa tối ngon miệng anh nha!
Em có nữ tính , nam tính hay Sư tử tính cũng là Hà Dương và là Người Sỏi luôn gọi là Rất...Yêu! hihihi!
Eo, anh Sỏi như là ở tuổi ... teen đang iu ấy nhỉ? Hihi
Cảm ơn bạn!
Cả đời anh với người taTrả lờiXóa
Sao anh không bảo xót xa căm thù
Chuồn chuồn đậu trái mù u
Tham lam anh bảo căm thù là sao ...???...
Cả đời đến khi ngừng viết mới được tem nhà anh Sỏi. Nguyễn xin một ly con con chúc mừng anh thôi. Tem tình, tem rượu là quý nhất đấy.
Mạnh khỏe bình an cùng hạnh phúc nhé anh.
Cho HB ké một ly zới hai quý ông nha!Xóa
Cho khan ngồi chầu rìa với được không anh Sỏi và Nguyễn?Xóa
Mọi ngày TEM hay về tay Nip, nay bận ngủ trưa, bác này zinh rùi, hem dám đòi. HiXóa
Chào anh Nguyễn! Lâu lắm rồi , từ cái thông báo của anh. Nay gặp lại mời anh chén rượu nha, Rượu uống thì phải say,mặc kệ đời dị nghị ta cứ đàm đạo nha!Xóa
…
Dù dị nghị rượu ngon là cám dỗ
Được bạn hiền đưa cho càng cám dỗ
Cả thế gian là quán rượu của ta
Sống ngày nào mà không say ngày ấy
Thì đời ta bao nhiêu đều hoài phí
Cái cám dỗ đời dùng để chê bai.
KỆ !
Sỏi với rượu là tri ngộ lương duyên nay gặp bạn hiền Hà Băng , KhaHan,và em Líp. Mời các bạn ta cùng ngồi ôm nhau mà uống , đêm nay ta uống bằng say. Trong chúng ta có một điếm chung là bọn mình cùng ế chỏng ế trơ, thế thì đồng dạng đồng liêu rồi ! hehe!Xóa
Thứ sáu trong tôi chẳng hữu hìnhTrả lờiXóa
Bởi vì thứ sáu chẳng thiêng linh
Cứ đi và đến chiều thứ sáu
Ừ thì thứ sáu..tôi một mình....
Ở phương trời ấy Băng có biếtXóa
Thứ sáu quê mình nhơn nhơ vui
Cuối tuần đau đáu chờ rong ruổi
Gặp phải bất bình sét ngang tai
...
Sao kỳ vậy ta "....Thôi em về hoàng hôn em lại sang .Trả lờiXóa
Kỳ ở chỗ em biết thế mà còn hẹn hoàng hôn!Xóa
À mà cũng được Nguyễn HOÀNG sang để HÔN anh Sỏi a?
Không ?....Bình minh đen đá thôi ....ka ka ka .Xóa
Ê đồ sợ chết!Xóa
hihihihi!
Trời em tội nghiệp cái chiều thứ sáu quá anh Sỏi ơi:))Trả lờiXóa
Thôi thứ sáu chiều hoàng hôn rủ em và HN sang nhé.
Sao em cứ nhạo anh mãi vậy a!Xóa
anh ế thì em cũng có đắt đỏ gì đâu, em cũng như anh cả thôi chết già đến nơi rồi đấy em ơi hay chúng mình giúp nhau để giải quyết cái sự ế đi ! hihihi!
Em không mong chiều thứ sauTrả lờiXóa
Bởi ngày nào em cũng có người để yêu :D
Rất ơi! Seo Nipem vô mạng báo " Blog đã bị xóa"???????? Hu hu...........Xóa
Út ơi chị đây nèXóa
Anh biết rồi nên luôn chúc em hạnh phúc gấp đôi, gấp ba...hihihi!Xóa
Anh cũng mong líp cũng luôn có người để iêu suốt cả ngài lun!
THỨ SÁU có tội chi môTrả lờiXóa
Mà sao anh lại căm thù thía anh ? (~_~)
Thứ sáu anh giải thích rồiXóa
Mà em còn hỏi như người trêu anh
...
Hihihi!
Mà em hiểu vì sao anh ghét ngày THỨ SÁUTrả lờiXóa
Vì anh thất tình nên anh ghét đó thôi (~_~)
Chúc anh Sỏi bốn mùa vui trừ chiều thứ 6 nhé ! Hì hì
Bạch Dương ơi !Xóa
Chuyện là thế em đã hiểu rồi
Vì yêu anh mới đứng ngồi với thơ!
Thế ra người Sỏi huynh yêu , thứ 6 lại đi với thèng khác hả Sỏi? Hưc hưc...Tội nghiệp huynh của tui. ( NÈ NƯỠI)Trả lờiXóa
Nè Níp! Út đừng hỏi linh tinh vậy nha! Chẳng thương anh gì còn nhạo anh a! NIỀU NIỆU đấy , nại còn nè nưỡi à!Xóa
Ha,ha,ha... Nhóc, giỏi lắm! Em dám cả gan làm anh Sỏi đau nhá!Xóa
Thôi chết, cười to quá, liệu Bác có "căm thù" anh em bọn em không đấy... :))
Cười to cho sảng khoái, vui lây không căm thù người cười ...hihihi!Xóa
Hihi, chuyện ba người. Hai người vui thì một người... tức. Thôi chiều hoàng hôn viết blog giải sầu với ML là hợp lý nhất thôi.Trả lờiXóa
Chào Mu Lan thì đây cũng là viết Blog mà bạn! Bên nhà bạn nhiều lúc cũng muốn comment chút nhưng thấy có người tâm đắc luôn sướng họa với bạn nên sỏi chỉ đọc và vui cùng các bạn rồi về (Không dám kinh động thánh giá) hihi!Xóa
Mulan... hoặc Mộc Lan, không được chơi xấu viết rời ra như thế nhé.Xóa
ML viết blog, đâu viết riêng cho ai.
Nhưng chắc cũng có bạn ý hợp tam đồng!Xóa
Có người....ghen :))Xóa
Thế a! Họ ở đâu vậy KhaHan!Xóa
Vâng, chính là em đây :)) Bác "giả" lại chị K.H cho em đi...:))Xóa
Thu bay mau chay ve tim. Nhung ma...thu sau con mau hon thu bay chu nhi - the moi tuc, hihi...Trả lờiXóa
Ôi TC! Sức khỏe và đời sống của TC thế nào ? Sỏi nhiều lần nghĩ đến cháu và có nhiều băn khoăn vì không có thông tin gì về TC! Nhớ nhớ là. Lâu lắm rồi cháu nhỉ!Xóa
Thứ sáu "người ấy" đi rồi, hôm nay chủ nhật em bên anh được ko? ....hihiTrả lờiXóa
Chúc anh chủ nhật vui vẻ và bình an nha anh
Được lắm Nhã Lam ơi! Sỏi không biết bao lần tìm NL nhưng chỉ đến G+ là bó tay không biết tìm Nhã Lam cách nào! Hihihi!Xóa
Tặng bạn một bài thơ Thất tình (ĐCĐ)Trả lờiXóa
SỰ TÍCH KHÁC VỀ THẤT TÌNH
Em chắp cánh niềm vui thả lên mây ngàn
Niềm vui óng ánh màu ngọc bích
Anh đem nỗi buồn riêng vùi sâu vào cát
Và quỳ bên nỗi buồn đợi mọc chiếc rễ thời gian
Niềm vui rồi một hôm sẽ vỡ tan
Thành nghìn giọt mưa ngời trên mắt em hạnh phúc
Nỗi buồn anh trổ ra mảnh vườn toàn trái độc
Đem chia đều cho triệu gã Adam
Anh xé ngày thứ sau vụn ra rồi chia đều cho triệu gã ... thất tình thì sẽ ... vơi thôi mà
Giời ơi tứ thơ ! Thâm hậu đến thế là cùng! Sỏi rất hài lòng với cái còm này của "Khuyết"! Cảm ơn bạn nhiều nhiều!Xóa
Thứ sáu qua rồi Sỏi ơi. May quá.Trả lờiXóa
Giời ạ! Thoát chết à! Anh mà bắt gặp thì ..Hihihi!Xóa
Hai hôm rồi em mới ghé thăm anh Sỏi đc! Hôm nay tự dưng thấy mình nữ tính đến lạ!Trả lờiXóa
Em chúc anh bữa tối ngon miệng anh nha!
Em có nữ tính , nam tính hay Sư tử tính cũng là Hà Dương và là Người Sỏi luôn gọi là Rất...Yêu! hihihi!Xóa
Eo, anh Sỏi như là ở tuổi ... teen đang iu ấy nhỉ? HihiTrả lờiXóa

Server: GSE

Cache-Control: private, max-age=0


markdown:
# Dầu giun
|Dầu giun|
|
|![]()
[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *divisio*) [Tracheobionta](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_m%E1%BA%A1ch) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Magnoliopsida](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_hai_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Caryophyllales](/wiki/B%E1%BB%99_C%E1%BA%A9m_ch%C6%B0%E1%BB%9Bng) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Amaranthaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_D%E1%BB%81n) [Phân họ](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D)( *subfamilia*) [Chenopodioideae](/wiki/Chenopodioideae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Dysphania](/wiki/Dysphania) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **D. ambrosioides** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Dysphania ambrosioides*
(
[L.](/wiki/Carl_von_Linn%C3%A9)) Mosyakin & [Clemants](/w/index.php?title=Steven_Clemants&action=edit&redlink=1) [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc)) *Chenopodium ambrosioides* *Chenopodium ambrosiodes* **Dầu giun** hay **Rau muối dại**, **Kinh giới đất** ( *, tên cũ Dysphania ambrosioides* *Chenopodium ambrosioides*) là loài bản địa của [Trung Mỹ](/wiki/Trung_M%E1%BB%B9), [Nam Mỹ](/wiki/Nam_M%E1%BB%B9)và nam [México](/wiki/M%C3%A9xico).
Hiện nay loài này đã trở thành phổ biến trong tất cả các vùng nóng của thế giới. Ở
[Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam), cây gặp thông thường ở vùng Hà Nội và Đà Lạt, còn gặp ở vùng đồng bằng, trung du và vùng núi thấp. [Tinh dầu](/wiki/Tinh_d%E1%BA%A7u) của cây dầu giun chứa [ascaridol](/w/index.php?title=Ascaridol&action=edit&redlink=1) (có thể tới 70%), [limonen](/w/index.php?title=Limonen&action=edit&redlink=1), [p-cymen](/w/index.php?title=Cymen&action=edit&redlink=1) và một lượng nhỏ các [monoterpen](/w/index.php?title=Terpen&action=edit&redlink=1) khác cũng như dẫn xuất monoterpen ( [α-pinen](/w/index.php?title=Pinen&action=edit&redlink=1), [myrcen](/w/index.php?title=Myrcen&action=edit&redlink=1), [terpinen](/w/index.php?title=Terpinen&action=edit&redlink=1), [thymol](/w/index.php?title=Thymol&action=edit&redlink=1), [camphor](/wiki/Long_n%C3%A3o) và trans-isocarveol). [Ascaridol](/w/index.php?title=Ascaridol&action=edit&redlink=1) (1,4-peroxido-p-menth-2-en) có thể gây độc. Hàm lượng ascaridole trong cây dầu giun trồng ở Mexico thấp hơn ở châu Âu và châu Á.
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=D%E1%BA%A7u_giun&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=D%E1%BA%A7u_giun&action=edit§ion=1)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=D%E1%BA%A7u_giun&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=D%E1%BA%A7u_giun&action=edit§ion=2)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=D%E1%BA%A7u_giun&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=D%E1%BA%A7u_giun&action=edit§ion=3)]
Phương tiện liên quan tới
[Dysphania ambrosioides](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Dysphania_ambrosioides)tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)
Dữ liệu liên quan tới
[Dysphania ambrosioides](https://species.wikimedia.org/wiki/Dysphania_ambrosioides)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache-Status: miss

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.05:-77.47:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

X-Cache: cp1052 miss, cp1065 miss

X-Content-Type-Options: nosniff

Connection: close

Via: 1.1 varnish-v4, 1.1 varnish-v4

Accept-Ranges: bytes

X-UA-Compatible: IE=Edge

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Language: vi

Link: </static/images/project-logos/viwiki.png>;rel=preload;as=image;media=not all and (min-resolution: 1.5dppx),</static/images/project-logos/viwiki-1.5x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 1.5dppx) and (max-resolution: 1.999999dppx),</static/images/project-logos/viwiki-2x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 2dppx)


markdown:
# Ptuj
|Ptuj|
|— Thành phố —|
|
|![]()
Phố cổ Ptuj
|
|![]()
**Huy hiệu** ![ Vị trí của Ptuj ở Slovenia](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/89/Karte_Ptuj_si.png/250px-Karte_Ptuj_si.png)
![ Vị trí của Ptuj ở Slovenia](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/89/Karte_Ptuj_si.png/250px-Karte_Ptuj_si.png)
Vị trí của Ptuj ở Slovenia
[46°25′B 15°52′Đ / 46,417°B 15,867°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Ptuj¶ms=46_25_N_15_52_E_type:city(23242)_region:SI) [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [46°25′B 15°52′Đ / 46,417°B 15,867°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Ptuj¶ms=46_25_N_15_52_E_type:city(23242)_region:SI) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f0/Flag_of_Slovenia.svg/23px-Flag_of_Slovenia.svg.png)
[Slovenia](/wiki/Slovenia) [Lower Styria](/w/index.php?title=Lower_Styria&action=edit&redlink=1) [LDS](/w/index.php?title=Liberal_Democracy_of_Slovenia&action=edit&redlink=1)) 2(258 mi 2) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(90/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Central_European_Time)( [UTC+01](/w/index.php?title=UTC%2B01&action=edit&redlink=1)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CEST](/wiki/Central_European_Summer_Time)( [UTC+02](/w/index.php?title=UTC%2B02&action=edit&redlink=1)) [Mã ISO 3166](/w/index.php?title=ISO_3166&action=edit&redlink=1) [Thành phố kết nghĩa](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_k%E1%BA%BFt_ngh%C4%A9a) [Aranđelovac](/wiki/Aran%C4%91elovac), [Saint-Cyr-sur-Loire](/wiki/Saint-Cyr-sur-Loire), [Burghausen, Altötting](/wiki/Burghausen,_Alt%C3%B6tting), [Varaždin](https://www.wikidata.org/wiki/Q5420) [Official site](http://www.ptuj.si/en) [Statistical Office of the Republic of Slovenia](/w/index.php?title=Statistical_Office_of_the_Republic_of_Slovenia&action=edit&redlink=1), census of 2002. **Ptuj** ( ) ( [tiếng Đức](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_%C4%90%E1%BB%A9c): *Pettau*; [tiếng Latinh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Latinh): *Poetovio*) là một thành phố và [khu tự quản](/wiki/Khu_t%E1%BB%B1_qu%E1%BA%A3n) của [Slovenia](/wiki/Slovenia). Thành phố này có diện tích km2, dân số là 23.000 người. Theo truyền thống, khu vực này là một phần của khu vực Hạ Styria. Thành phố hiện nay bao gồm trong khu vực thống kê Podravje. Các sân bay gần nhất là [sân bay thể thao Moškanjci](/w/index.php?title=S%C3%A2n_bay_th%E1%BB%83_thao_Mo%C5%A1kanjci&action=edit&redlink=1), 7 km, và Sân bay Maribor Edvard Rusjan, 18 km.

X-Cache: cp1066 miss, cp1065 miss


markdown:
# Voi chiến
**Voi chiến** là [voi](/wiki/Voi) được huấn luyện dưới sự chỉ huy của [con người](/wiki/Lo%C3%A0i_ng%C6%B0%E1%BB%9Di) để giao chiến. Mục đích chính là tấn công đối phương, dày xéo và phá vỡ hàng ngũ của quân địch. Chúng được sử dụng đầu tiên ở [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99), sau phép dùng voi chiến lan sang vùng [Đông Nam Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81) và [Trung Đông](/wiki/Trung_%C4%90%C3%B4ng) tới tận [Địa Trung Hải](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_Trung_H%E1%BA%A3i). Theo các tư liệu [Hy Lạp cổ](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i), quân đội Ấn Độ đã triển khai tượng binh chống trả hiệu quả trong các cuộc xâm lược của [nữ vương](/wiki/N%E1%BB%AF_v%C6%B0%C6%A1ng) [Semiramis](/wiki/Semiramis) xứ [Assyria](/wiki/Assyria), vua [Ba Tư](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Ba_T%C6%B0) [Cyrus II](/wiki/Cyrus_%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BA%BF) (530 TCN) và vua [Hy Lạp](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Macedonia) [Alexandros](/wiki/Alexandros_%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BA%BF) (326 TCN). [[1]](#cite_note-Nososov10-1) Sử phương Tây còn ghi lại sự hiện diện của những đoàn voi chiến hùng hậu trong cuộc chinh chiến của vua Hy Lạp [2] [Pyrros](/wiki/Pyrros_c%E1%BB%A7a_Ipiros)trên bán đảo Ý và đặc biệt là cuộc hành quân của thủ lĩnh người [Carthage](/wiki/Carthage) [Hannibal](/wiki/Hannibal)vượt [dãy Anpơ](/wiki/D%C3%A3y_Anp%C6%A1)đánh [La Mã](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_La_M%C3%A3). Tuy nhiên giá trị voi chiến ở phương Tây không được khai thác mấy, phần vì nguồn voi hoang bản địa ở vùng Địa Trung Hải giảm nhiều. Trong khi đó ở phương Đông với môi trường lý tưởng cho loài voi sinh sản thì mãi đến [thế kỷ 19](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_19)khi [súng đại bác](/wiki/Ph%C3%A1o)xuất hiện thì voi chiến mới bị vô hiệu hóa. Loài voi từ đó chủ yếu chỉ dùng làm phương tiện chuyên chở, kéo gỗ v.v.
## Mục lục
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Voi_chi%E1%BA%BFn&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Voi_chi%E1%BA%BFn&action=edit§ion=1)]
[Thuần dưỡng voi](/wiki/Thu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%E1%BB%A1ng_voi)[ [sửa](/w/index.php?title=Voi_chi%E1%BA%BFn&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Voi_chi%E1%BA%BFn&action=edit§ion=2)]
Loài voi đầu tiên được thuần dưỡng là
[Voi châu Á](/wiki/Voi_ch%C3%A2u_%C3%81) để sử dụng trong nông nghiệp. Việc thuần dưỡng voi - không phải là sự thuần hóa đầy đủ vì chúng vẫn còn bị bắt trong hoang dã,chứ không phải được gây giống trong tình trạng nuôi nhốt. Có thể đã bắt đầu ở một trong 3 vùng đất khác nhau. Những bằng chứng cổ xưa nhất của voi được thuần hóa là ở khu vực Lưỡng Hà đạo, khoảng 4.500 năm trước đây. Một khu vực khác là nền văn minh thung lũng sông Ấn, vào cùng khoảng thời gian này. Những bằng chứng về sự hiện diện của voi hoang dã là ở khu vực thung lũng sông Hoàng Hà vào thời [3] [nhà Thương](/wiki/Nh%C3%A0_Th%C6%B0%C6%A1ng)(1600-1100 TCN) cũng đã dẫn đến việc Trung Quốc đang được đề xuất như là một nơi bắt đầu của việc thuần dưỡng voi. Số lượng voi hoang dã ở khu vực Lưỡng Hà và Trung Quốc đã suy giảm nhanh chóng do nạn phá rừng và sự gia tăng dân số: tới năm 850 TCN, loài voi ở [[4]](#cite_note-4) [Lưỡng Hà](/wiki/L%C6%B0%E1%BB%A1ng_H%C3%A0)đã tuyệt chủng và ở Trung Quốc cho tới khoảng năm 500 TCN, loài voi đã bị suy giảm nghiêm trọng về số lượng và bị giới hạn ở khu vực phía nam [sông Hoàng Hà](/wiki/Ho%C3%A0ng_H%C3%A0). Việc [săn bắt voi](/wiki/S%C4%83n_b%E1%BA%AFt_voi)trong thiên nhiên là một điều khó khăn nhưng cần thiết.
### Thời cổ: Ba Tư, Ấn Độ và Alexandros xứ Macedonia[
[sửa](/w/index.php?title=Voi_chi%E1%BA%BFn&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Voi_chi%E1%BA%BFn&action=edit§ion=3)]
Thời điểm voi chiến được dùng trong chiến trận đến nay vẫn chưa được xác định. Trong những bài tán trong
[kinh Vệ Đà](/wiki/Kinh_V%E1%BB%87_%C4%90%C3%A0) thời văn minh Ấn Độ cổ đại có niên đại vào khoảng một ngàn đến hai ngàn năm [TCN](/wiki/C%C3%B4ng_Nguy%C3%AAn) có nhắc đến voi dùng là phương tiện vận chuyển. Trong đó có chuyện về [Indra](/wiki/Indra) và con voi thần [màu trắng](/wiki/Tr%E1%BA%AFng), Airavata. Tập truyện [5] [Mahabharata](/wiki/Mahabharata), có niên đại khoảng thế kỉ 8 TCN, và [[6]](#cite_note-6) [Ramayana](/wiki/Ramayana)(thế kỉ thứ 4 TCN) cũng ghi rằng voi được con người nuôi và dùng làm con vật chuyên chở nhưng không ghi gì về tượng binh hoặc việc dùng voi trong chiến trận. Trong các kinh văn nói về [[7]](#cite_note-7) [Chuyển Luân Thánh Vương](/w/index.php?title=Chuy%E1%BB%83n_Lu%C3%A2n_Th%C3%A1nh_V%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1)( *Chakravartin*– vị vua hiền đức trị vì toàn cõi Diêm Phù Đề trong dân gian Ấn Độ), tiêu biểu như kinh Hiền Ngu ( *Bàlapandita sutta*) hay kinh Đại Thiện Kiến Vương ( *Mahàsudassana sutta*) của [Trường bộ kinh](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_b%E1%BB%99_kinh)thuộc hệ Pali, [Phật tổ](/wiki/Ph%E1%BA%ADt) [Thích-ca Mâu-ni](/wiki/Th%C3%ADch-ca_M%C3%A2u-ni)( *Shakyamuni Buddha*) để mô tả "báu voi trắng lớn" là một trong "bảy báu" – cách gọi ẩn dụ cho 7 yếu tố xây dựng sự thành công của Chuyển Luân Thánh Vương trong việc trị vì xã tắc. "Báu voi trắng lớn" là tượng trưng cho tiềm lực quân sự của quốc gia. [[8]](#cite_note-8) [Thời kỳ cổ đại](/wiki/Th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i), [văn minh Ấn Độ](/wiki/V%C4%83n_minh_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) đề cao giá trị của loài voi trong chiến tranh. Họ ví rằng "Quân đội mà không có tượng binh thật đáng coi thường, khác gì rừng không có sư tử, nước không có vua, hay lòng can đảm mà đánh bằng tay không". Theo sử gia Hy Lạp [Diodorus Siculus](/w/index.php?title=Diodorus_Siculus&action=edit&redlink=1), khi [nữ vương](/wiki/N%E1%BB%AF_v%C6%B0%C6%A1ng) [Assyria](/wiki/Assyria) là [Semiramis](/wiki/Semiramis) xâm lược Ấn Độ, vua Ấn đã xây dựng một lực lượng tượng binh hùng mạnh để bảo vệ quốc độ. Semiramis không có voi nên dùng kế cho quân giết nhiều hương, nai rồi khâu da chúng thành hình dạng của voi. Những lớp da này được phủ lên thân lạc đà. Khi hai bên quyết chiến, quân Ấn ban đầu choáng ngợp vì họ luôn tin rằng phía Assyria không có voi; nhưng đến khi hai đoàn quân áp sát nhau, vua Ấn phát hiện rằng đoàn "tượng binh" của địch là giả. Ông thúc quân ào lên đánh tan quân Assyria và buộc Semiramis phải tháo chạy khỏi quốc độ Ấn. [[2]](#cite_note-Deborah81-2) [[9]](#cite_note-9)
Một ghi nhận khác về voi chiến trong chiến tranh cổ đại xuất hiện trong sách "
[Persica](/w/index.php?title=Persica&action=edit&redlink=1)" của [Ctesias](/wiki/Ctesias), cũng là một sử gia Hy Lạp cổ. Sách này cho hay vua Amoraios xứ Derbikes và các đồng minh Ấn Động đã triển khai voi chiến để chống lại quân xâm lược [10] [Ba Tư](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Ba_T%C6%B0)do vua [Cyrus II](/wiki/Cyrus_%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BA%BF)chỉ huy vào năm 530 trước Công nguyên. Trận đánh diễn ra trên hướng đông bắc thượng nguồn sông [Syr Darya](/wiki/Syr_Darya); hai bên giao chiến ác liệt và đều chịu thương vong lớn. Thế trận xoay chuyển khi Amoraios xua tượng binh đột kích đánh tan kỵ binh Ba Tư, Cyrus bị trọng thương và được quân lính khiêng về doanh trại. Tuy nhiên, quân đội Ba Tư tiếp tục chiến đấu cho đến khi được quân tiếp viện xứ [Sacae](/w/index.php?title=Sacae&action=edit&redlink=1)tiếp sức; người Derbikes cuối cùng cũng bị đánh bại và chấp nhận thần phục vương triều Ba Tư. Cả hai vua Cyrus và Amoraios đều chết trận. . [[10]](#cite_note-AKurth101-10)
Từ Ấn Độ, việc sử dụng voi trong quân đội đã lan về phía Tây tới
[đế chế Ba tư](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Ba_T%C6%B0), nơi chúng được sử dụng nhiều trong các chiến dịch và lần lượt ảnh hưởng đến các chiến dịch của vua Hy Lạp [Alexandros](/wiki/Alexandros_%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BA%BF). Sự chạm trán đầu tiên giữa người châu Âu và voi chiến Ba tư được ghi nhận tại [trận Gaugamela](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Gaugamela) (331 TCN), nơi người Ba Tư triển khai 15 voi chiến. Những con voi được đặt tại trung tâm của hàng ngũ của quân Ba Tư, và tạo ra một ấn tượng đối với quân đội [11] [Hy Lạp](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_minh_K%C3%B3rinthos&action=edit&redlink=1), mà Alexandros cảm thấy cần phải hiến tế cho vị thần của sự sợ hãi vào tối hôm trước trận đánh - nhưng theo một số nguồn cho biết, những con voi này không thể triển khai trong trận chiến vì chúng đã phải hành quân dài ngày trước đó. Alexandros đã đánh bại hoàn toàn quân Ba Tư tại Gaugamela, nhưng đã ấn tượng sâu sắc với nhũng con voi của kẻ thù và đã chiếm lấy 15 con voi đầu tiên này vào quân đội của mình, tiếp tục bổ sung thêm một số nữa khi đánh chiếm phần còn lại của Ba tư. [[12]](#cite_note-Nossov.2C_p.19-12)
Vào thời điểm Alexandros tiến tới biên giới Ấn Độ 5 năm sau, ông đã có một số lượng đáng kể voi dưới quyền của mình. Khi quân Hy Lạp tấn công vua
[Porus](/w/index.php?title=Porus&action=edit&redlink=1) vùng [Punjab](/wiki/Punjab) (Ngũ Hà) tại Pakistan ngày nay, Alexandros đã tự mình nhận thấy đối mặt với một lực lượng đáng kể từ 85 đến 100 con voi chiến [[13]](#cite_note-13) tại [14] [trận sông Hydaspes](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_s%C3%B4ng_Hydaspes). Alexandros đã diễn tập và tham gia chỉ với bộ binh và kị binh của ông, cuối cùng đánh bại lực lượng của Porus, bao gồm cả quân đoàn voi của ông ta, mặc dù chịu một số tổn thất. Tuy nhiên, khi tiến thêm về phía đông, Alexandros có thể thấy rằng [vương quốc Magadha](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Magadha&action=edit&redlink=1)có thể triển khai đến 6000 voi chiến, một lực lượng lớn gấp nhiều lần số lượng phục vụ trong quân đội Ba Tư và Hy Lạp,mà đã làm nản lòng những người lính của Alexandros. Ngày trở về, Alexandros Đại đế đã thành lập một lực lượng voi để bảo vệ cung điện của mình tại Babylon, và giao phó việc lãnh đạo các đơn vị voi của mình cho một viên Quản tượng. [[15]](#cite_note-15) [[12]](#cite_note-Nossov.2C_p.19-12) ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3d/IRHT_126277-p.jpg/220px-IRHT_126277-p.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3d/IRHT_126277-p.jpg/220px-IRHT_126277-p.jpg)
[Eleazar Maccabeus](/w/index.php?title=Eleazar_Maccabeus&action=edit&redlink=1)giết voi chiến và bị đè chết bởi nó (tranh minh họa trong sách [Speculum Humanae Salvationis](/w/index.php?title=Speculum_Humanae_Salvationis&action=edit&redlink=1)).
Sự thành công của các lực lượng sử dụng voi tiếp tục tăng lên. Những người thừa kế đế chế của Alexandros, những Diadochi, đã sử dụng hàng trăm voi chiến Ấn Độ trong những cuộc chiến tranh của họ. trong đó
[vương quốc Seleukos](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Seleukos) được đặc biệt đáng chú ý vì họ đã sử dụng của các loài động vật, chủ yếu được mang đến từ Ấn Độ. Thật vậy, chiến dịch giữa Seleukos và Chandragupta Maurya (Sandrokottos), người sáng lập đế chế Maurya trong năm 305 TCN đã kết thúc với việc Seleukos nhượng một phần lãnh thổ rộng lớn phía đông để trao đổi với 500 voi chiến - là một phần nhỏ của lực lượng Maurya,trong đó bao gồm lên đến 9.000 con voi theo một số nguồn.. [16] Seleukos đã sử dụng những con voi của mình rất tốt trong [[17]](#cite_note-17) [trận Ipsus](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Ipsus)bốn năm sau đó. Sau này trong lịch sử của nó, vương quốc Seleukos còn sử dụng voi chiến để đàn áp [cuộc nổi dậy Maccabee](/wiki/Cu%E1%BB%99c_kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Maccabee). Các con voi đã gây ra sự sợ hãi đối với những chiến binh Do thái trang bị nhẹ.Và người trẻ nhất trong số các anh em nhà Hasmonean, [Eleazar Maccabeus](/w/index.php?title=Eleazar_Maccabeus&action=edit&redlink=1), nổi tiếng vì đã đánh bại một trong những con tương tự trong [trận Beth Zechariah](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Beth_Zechariah&action=edit&redlink=1), đã đâm ngọn giáo vào dưới bụng một con voi mà ông ta nhầm lẫn là có vua [Antiochos V](/wiki/Antiochos_V)nhà Seleukos, giết chết con voi với cái giá phải trả là mạng sống của mình. [[18]](#cite_note-18)
### Thời cổ đại: Địa Trung Hải[
[sửa](/w/index.php?title=Voi_chi%E1%BA%BFn&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Voi_chi%E1%BA%BFn&action=edit§ion=4)]
Người
[Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp) và [Carthage](/wiki/Carthage) bắt đầu mua voi châu Phi cho cùng một mục đích, cũng như người [Numidia](/wiki/Numidia) và [Kushites](/w/index.php?title=Kushites&action=edit&redlink=1). Loài được sử dụng là [voi rừng châu Phi](/wiki/Voi_r%E1%BB%ABng_ch%C3%A2u_Phi) . Những loài khác nhỏ hơn được sử dụng là voi châu Á bởi vương quốc Seleukos ở phía đông của vùng Địa Trung Hải, đặc biệt là ở Syria, có chiều cao từ 2.5-3.5 mét (8–10 ft). Có lẽ là một số voi Syria đã được bán ra nước ngoài, con voi yêu thích của [19] [Hannibal](/wiki/Hannibal)có cái tên rất ấn tượng là Surus ("người Syria"), có thể có nguồn gốc từ Syria, mặc dù các bằng chứng vẫn còn mơ hồ. [[20]](#cite_note-20)
Kể từ cuối những năm 1940 một số học giả đã cho rằng con voi rừng châu Phi được sử dụng bởi Numidia, thuộc triều đại Ptolemy và quân đội Punic đã không có tháp trong chiến đấu, có lẽ do sự yếu kém về thể chất của loài này
. Có lời ghi chép đương đại rõ ràng rằng quân đội của [21] [Juba I của Numidia](/w/index.php?title=Juba_I_c%E1%BB%A7a_Numidia&action=edit&redlink=1)bao gồm voi có tháp chiến đấu trong năm 46 TCN Điều này được xác nhận bởi hình ảnh của một con voi châu Phi được trang bị tháp chiến đấu sử dụng trên tiền đúc của [[22]](#cite_note-22) [Juba II](/w/index.php?title=Juba_II&action=edit&redlink=1) . Điều này cũng xuất hiện trong trường hợp của quân đội Ptolemy: [[23]](#cite_note-23) [Polybius](/w/index.php?title=Polybius&action=edit&redlink=1)báo cáo rằng tại [trận Raphia](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Raphia)năm 217 TCN những con voi của Ptolemy IV mang theo tháp, những con vật nhỏ hơn so với voi châu Á của [vương quốc Seleukos](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Seleukos)và voi rừng châu Phi có lẽ là như vậy Có cũng có bằng chứng cho thấy con voi chiến tranh Carthage được trang bị tháp nhỏ và ghế nhỏ trên bành voi trong các ngữ cảnh quân sự nhất định. [[24]](#cite_note-24) [[25]](#cite_note-25)
Dù trong quân sử vùng Địa Trung Hải, những cuộc chiến giữa quân
[Carthage](/wiki/Carthage) và quân [La Mã](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) nổi tiếng hơn cả về sự tham chiến của lực lượng tượng binh, đây rõ là kết quả của việc sử dụng tượng binh của [Vương quốc Ipiros](/wiki/Ipiros_(qu%E1%BB%91c_gia_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i)) thuộc nền văn minh Hy Lạp cổ xưa. Vua xứ Ipiros là [Pyrros](/wiki/Pyrros_c%E1%BB%A7a_Ipiros) đích thân mang 20 voi chiến đi đánh quân La Mã trong trận đánh tại [Heraclea](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Heraclea) vào năm 280 TCN, để lại thêm năm mươi con nữa, mượn từ vua Ai Cập [Ptolemaios II](/wiki/Ptolemaios_II_Philadelphos), trên đất liền. Người La Mã đã không chuẩn bị chống lại voi chiến, và các lực lượng Hy Lạp đánh bại người La Mã. Năm sau, người Hy Lạp một lần nữa triển khai một lực lượng voi tương tự, tấn công người La Mã tại [trận Asculum](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Asculum&action=edit&redlink=1). Thời gian này người La Mã có sự chuẩn bị với vũ khí dễ cháy và thiết bị chống voi: đó là những cỗ chiến xa do bò kéo, trang bị giáo dài để gây tổn thương cho voi, bình chứa lửa để đe dọa chúng.
Lấy cảm hứng từ những chiến thắng này,
[Carthage](/wiki/Carthage) đã phát triển để sử dụng riêng cho mình những con voi chiến và triển khai chúng rộng rãi trong [Chiến tranh Punic lần thứ nhất](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Punic_l%E1%BA%A7n_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t). Các kết quả đã không được như mong muốn. Tại Adyss trong năm 255 TCN, những chú voi Carthage đã không hiệu quả do địa hình, trong khi tại [trận Panormus](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Panormus&action=edit&redlink=1) trong năm 251 TCN người La Mã đã có thể khiến những con voi Carthage hoảng sợ, mà chạy trốn khỏi chiến trường. Trong [Chiến tranh Punic lần thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Punic_l%E1%BA%A7n_th%E1%BB%A9_hai), [Hannibal](/wiki/Hannibal) nổi tiếng đã dẫn một đội quân voi chiến vượt dãy núi Alps - mặc dù không may là hầu hết trong số chúng thiệt mạng trong điều kiện khắc nghiệt. Người La Mã đã phát triển chiến thuật có hiệu quả chống voi chiến, dẫn đến thất bại của [Hannibal](/wiki/Hannibal) tại trận chiến cuối cùng của ông ở Zama năm 202 trước Công nguyên, những con voi xung kích của ông là không hiệu quả vì người La Mã chỉ đơn giản là tách những trung đội thành những lối cho chúng vượt qua.
Rome đã mang về nhiều voi ở phần cuối của cuộc chiến tranh Punic, và sử dụng chúng trong các chiến dịch của mình trong nhiều năm sau đó. Các cuộc chinh phục ở Hy Lạp đã cho thấy nhiều trận đánh mà trong đó người La Mã đã triển khai voi chiến, bao gồm các cuộc xâm lược Macedonia vào năm 199 TCN, cuộc chiến ở Cynoscelphalae năm 197 TCN,
[[26]](#cite_note-26) [trận Thermopylae](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Thermopylae), và [27] [trận Magnesia](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Magnesia)năm 190 TCN, trong số năm mươi bốn con voi của Antiochos III đã rơi vào tay lực lượng La Mã tới mười sáu. Trong năm sau, người La Mã đã triển khai 22 con voi tại Pydna trong năm 168 TCN Chúng cũng là lực lượng được sử dụng đặc trưng trong suốt chiến dịch La Mã chống lại người Celtiberia ở Hispania và chống lại người Gaul. [[28]](#cite_note-28)
Lần sử dụng cuối cùng có ý nghĩa của những con voi chiến ở Địa Trung Hải là chống lại người La Mã tại
[trận Thapsus](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Thapsus&action=edit&redlink=1), 46 TCN, nơi mà [Julius Caesar](/wiki/Julius_Caesar) trang bị cho thứ năm Quân đoàn của ông(Alaudae) với rìu và ra lệnh cho những người lính Lê dương của mình tấn công vào chân của con voi. Thapsus là trận chiến cuối cùng có sử dụng voi ở phương Tây. [[29]](#cite_note-29) ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/58/Vartanantz.jpg/250px-Vartanantz.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/58/Vartanantz.jpg/250px-Vartanantz.jpg)
[Sassanid Persians](/wiki/Sassanid)War elephants in the [Battle of Vartanantz](/w/index.php?title=Battle_of_Vartanantz&action=edit&redlink=1).
Các triều Parthia của Ba Tư thỉnh thoảng sử dụng voi chiến trong trận chiến của họ chống lại
[Đế quốc La Mã](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_La_M%C3%A3)[cần dẫn nguồn] nhưng những con voi đã có tầm quan trọng đáng kể trong quân đội của [triều đại Sassanid](/wiki/Nh%C3%A0_Sassanid) tiếp theo. Người Sassanids sử dụng nhiều loại động vật trong nhiều chiến dịch của họ chống lại kẻ thù phía Tây. Một trong những trận chiến đáng nhớ nhất là [30] [trận Vartanantz](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Vartanantz&action=edit&redlink=1)vào năm 451 CN, khi mà những voi Sassanid khiến người Armenia phải khiếp sợ. Một ví dụ khác là [trận al-Qādisiyyah](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_al-Q%C4%81disiyyah&action=edit&redlink=1)vào năm 636 CN, trong đó một lực lượng gồm 33 con voi đã được sử dụng, mặc dù không thành công, chống lại quân xâm lược [Ả Rập](/wiki/%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp).Những quân đoàn voi Sassanid đã giữ một vị trí ưu việt trong lực lượng kỵ binh của nhà Sassanid và đã được tuyển mộ từ Ấn Độ. Các quân đoàn voi nằm dưới sự chỉ huy của một vị chỉ huy đặc biệt, được gọi là Zend-hapet, hoặc "vị tướng của người Ấn Độ", hoặc bởi vì những con vật này đến từ quốc gia đó, hoặc bởi vì chúng chịu sự điều khiển bởi những người bản xứ của [Hindustan](/wiki/Hindustan) . [[31]](#cite_note-31)
### Thời cổ đại: Viễn Đông[
[sửa](/w/index.php?title=Voi_chi%E1%BA%BFn&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Voi_chi%E1%BA%BFn&action=edit§ion=5)]
Ở Trung Quốc, việc sử dụng những con voi chiến tương đối hiếm so với các nơi khác
[[32]](#cite_note-schafer_290-32) . Những ghi chép sớm nhất về việc sử dụng voi của họ diễn ra vào cuối năm 554 CN khi nhà [33] [Tây Ngụy](/wiki/T%C3%A2y_Ng%E1%BB%A5y)triển khai hai con voi chiến mặc giáp sắt từ [Lĩnh Nam](/wiki/L%C4%A9nh_Nam)trong trận chiến, điểu khiển bở những nô lệ Mã Lai, và được trang bị tháp bằng gỗ và những thanh gươm gắn chặt vào cái vòi của chúng. Các con voi đã phải quay đầu bỏ chạy bởi các mũi tên của cung thủ ". [[32]](#cite_note-schafer_290-32) [[32]](#cite_note-schafer_290-32)
So ranh, các quốc gia láng giềng cũng hết mực đề cao việc sử dụng tượng binh. Sử liệu xứ
[Tích Lan](/wiki/Sri_Lanka) kể lại rằng những con voi được các nhà vua cưỡi khi thân chinh cầm quân xuất trận, với ghi chép cụ thể về một vài ông vua trên lưng voi chiến. Thí dụ, trong trận đánh lịch sử vào năm 200 trước Công Nguyên, Quốc vương [34] [Dutugamunu](/w/index.php?title=Dutugamunu&action=edit&redlink=1)cưỡi voi [Kandula](/w/index.php?title=Kandula&action=edit&redlink=1)còn Quốc vương [Elara](/w/index.php?title=Elara&action=edit&redlink=1)thì cưỡi voi [Maha Pambata](/w/index.php?title=Maha_Pambata&action=edit&redlink=1), 'Tảng đá lớn'. Ở miền [[35]](#cite_note-35) [Đông Nam Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81), bên vùng biên cương của [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam)ngày nay, Quân đội [Chiêm Thành](/wiki/Chi%C3%AAm_Th%C3%A0nh)đã triển khai đến 602 con voi chiến trong cuộc chiến tranh chống [nhà Tùy](/wiki/Nh%C3%A0_T%C3%B9y)bên Trung Hoa. [[36]](#cite_note-ebrey_90-36)
## Thời trung cổ[
[sửa](/w/index.php?title=Voi_chi%E1%BA%BFn&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Voi_chi%E1%BA%BFn&action=edit§ion=6)]
Trong thời Trung cổ, voi hiếm khi được sử dụng ở châu Âu.
[Charlemagne](/wiki/Charlemagne), vua người [Frank](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Frank), đã cưỡi một con voi mang tên [Abul-Abbas](/w/index.php?title=Abul-Abbas&action=edit&redlink=1), khi ông giao chiến với người Đan Mạch trong năm 804, và trong một cuộc Thập Tự Chinh, [37] [Hoàng đế La Mã Thần thánh Friedrich II](/wiki/Friedrich_II_c%E1%BB%A7a_%C4%91%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_La_M%C3%A3_Th%E1%BA%A7n_th%C3%A1nh)đã có cơ hội để bắt một con voi tại [Đất Thánh](/wiki/%C4%90%E1%BA%A5t_Th%C3%A1nh), mà sau đó được sử dụng trong việc chiếm Cremona năm 1214, nhưng việc sử dụng của các cá thể đơn lẻ này mang nhiều ý nghĩa biểu tượng nhiều hơn thực tế.
Xa hơn về phía đông, voi tiếp tục được sử dụng trong chiến tranh. Người Mông Cổ phải đối mặt với voi chiến ở Khorazm, Miến Điện,
[Đại Việt](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t) và Ấn Độ trong suốt thế kỷ 13 Bất chấp chiến bại của họ trong các cuộc xâm lược Đại Việt và Ấn Độ, quân Mông Cổ đã đánh bại những con voi chiến bên ngoài [38] [Samarkand](/wiki/Samarkand)bằng cách sử dụng máy lăng đá và [mangonel](/w/index.php?title=Mangonel&action=edit&redlink=1), và ở Miến Điện bằng mưa tên từ những cây cung làm từ vật liệu tổng hợp nổi tiếng của họ [[39]](#cite_note-39) [Thành Cát Tư Hãn](/wiki/Th%C3%A0nh_C%C3%A1t_T%C6%B0_H%C3%A3n)và [Hốt Tất Liệt](/wiki/H%E1%BB%91t_T%E1%BA%A5t_Li%E1%BB%87t)đã giữ lại những con voi bị bắt là một phần của đoàn tùy tùng của họ. Một kẻ xâm lược trung Á khác, [[40]](#cite_note-40) [Timur](/wiki/Timur_Lenk)đã phải đối mặt với những thách thức tương tự như một thế kỷ sau đó. Năm 1398, quân đội của Timur phải đối mặt với hơn 100 con voi Ấn Độ trong trận chiến và gần như suýt bại trận vì sự sợ hãi mà chúng gây ra giữa quân đội của ông. Tài liệu lịch sử nói rằng phe Timur cuối cùng giành chiến thắng bằng cách sử dụng một chiến lược khéo léo: Timur gắn rơm lửa lên lưng những con lạc đà của mình trước khi tấn công. Khói làm cho các con lạc đà chạy về phía trước, làm cho những voi hoảng sợ, khiến chúng nghiền nát quân đội của chính mình trong các nỗ lực rút chạy của chúng. Một ghi chép khác về chiến dịch rằng Timur đã sử dụng những cái chông sắt quá khổ để ngăn chặn những con voi đột kích Sau đó, Timur đã sử dụng những con vật bị bắt này để đánh nhau với [[41]](#cite_note-41) [Thổ Nhĩ Kỳ](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Ottoman)trong [trận Ankara](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Ankara).
Đã có ghi chép lại rằng vua
[Rajasinghe I](/w/index.php?title=Rajasinghe_I&action=edit&redlink=1), khi ông đã tiến hành bao vây pháo đài của người Bồ Đào Nha tại Colombo, Sri Lanka trong năm 1558, đã có một đội quân gồm 2200 voi chiến Người Sri Lanka tiếp tục truyền thống tự hào của họ trong việc bắt và đào tạo những con voi từ thời cổ đại.. Viên quan phụ trách những chuồng ngựa hoàng gia, bao gồm cả việc bắt giữ voi, được gọi là [42] *Nilame Gajanayake*, [[42]](#cite_note-artsrilanka.org-42) ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f0/Naresuanbattlelephnt.jpg/250px-Naresuanbattlelephnt.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f0/Naresuanbattlelephnt.jpg/250px-Naresuanbattlelephnt.jpg)
[Đại chiến Yuthahatthi](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Yuthahatthi&action=edit&redlink=1)" - mô tả cảnh vua [Xiêm](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Ayutthaya) [Naresuan](/wiki/Naresuan)đánh nhau với thái tử [Miến Điện](/wiki/Mi%E1%BA%BFn_%C4%90i%E1%BB%87n)gần [Suphanburi](/w/index.php?title=Suphanburi&action=edit&redlink=1)tháng 1 năm 1593.
## Việt Nam[
[sửa](/w/index.php?title=Voi_chi%E1%BA%BFn&veaction=edit§ion=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Voi_chi%E1%BA%BFn&action=edit§ion=7)]
Tại
[Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam), kỹ thuật sử dụng voi chiến đã có từ khá sớm. Các tài liệu Việt Nam và Trung Quốc từng ghi nhận trong cuộc khởi nghĩa [Hai Bà Trưng](/wiki/Hai_B%C3%A0_Tr%C6%B0ng) năm [40](/wiki/40) đã sử dụng lực lượng voi chiến đánh lại quân [nhà Đông Hán](/wiki/Nh%C3%A0_H%C3%A1n). Rất nhiều hình ảnh ghi nhận Hai Bà chỉ huy trên mình voi. Một hình ảnh tương tự ghi nhận rằng [Bà Triệu](/wiki/B%C3%A0_Tri%E1%BB%87u) cũng sử dụng voi chiến trong cuộc khởi nghĩa chống quân [Ngô (Tam Quốc)](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Ng%C3%B4).
Trong suốt
[lịch sử Việt Nam](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Vi%E1%BB%87t_Nam), voi chiến được xem là một lực lượng đặc biệt sử dụng trong chiến trận. Do thế phòng thủ trước các triều đại phương Bắc, vốn không có tượng binh, thì ưu thế của phía Việt Nam về lực lượng tượng binh là rõ rệt, dù không phải lúc nào cũng mang lại hiệu quả tuyệt đối. Có những trường hợp sử dụng tượng binh thành công như chiến dịch nghĩa quân [Lam Sơn](/wiki/Lam_S%C6%A1n) ra Bắc hay quân [Tây Sơn](/wiki/Nh%C3%A0_T%C3%A2y_S%C6%A1n) công phá [Ngọc Hồi](/wiki/Ng%E1%BB%8Dc_H%E1%BB%93i) nhưng cũng có những trận voi chiến bị vô hiệu hóa như trận đánh [Bình Lệ Nguyên](/wiki/B%C3%ACnh_L%E1%BB%87_Nguy%C3%AAn), trận thành [Đa Bang](/wiki/%C4%90a_Bang) hay [trận Bích Kê](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_B%C3%ADch_K%C3%AA&action=edit&redlink=1). Trong chiến dịch đánh thành Ngọc Hồi quân Tây Sơn đã đặt đại bác lên lưng voi làm [quân Mãn Thanh](/wiki/Nh%C3%A0_Thanh) phải khiếp sợ. Nhìn chung, các lực lượng quân sự Việt Nam đã huấn luyện và sử dụng lực lượng tượng binh trong cả nghìn năm.
Khi hình thái chiến tranh hiện đại bắt đầu, voi chiến trở nên lỗi thời trước sức mạnh của đại bác. Tuy nhiên,
[nhà Nguyễn](/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%E1%BB%85n) vẫn tiếp tục huấn luyện lực lượng voi chiến trong đội tượng binh của [quân đội nhà Nguyễn](/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_nh%C3%A0_Nguy%E1%BB%85n). Các cuộc tử chiến giữa voi và hổ nhằm tế thần trong ngày hội và phục vụ nhu cầu giải trí tiêu khiển cho vua, quan lại và người dân vẫn được tổ chức tại [Hổ Quyền](/wiki/H%E1%BB%95_Quy%E1%BB%81n). Trận đấu cuối cùng được ghi nhận vào năm [1904](/wiki/1904), dưới triều vua [Thành Thái](/wiki/Th%C3%A0nh_Th%C3%A1i).
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Voi_chi%E1%BA%BFn&veaction=edit§ion=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Voi_chi%E1%BA%BFn&action=edit§ion=8)] **Konstantin Nossov,** [^](#cite_ref-Nososov10_1-0) *War Elephants*, trang 10
- ^
**a** [Deborah Levine Gera,](#cite_ref-Deborah81_2-1) **ă** *Warrior women: the anonymous Tractatus de mulieribus*, trang 81 [^](#cite_ref-3) [HISTORY OF THE DOMESTICATION OF ANIMAL](http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?ParagraphID=ayt#1822) **Schafer, 289–290.** [^](#cite_ref-4) [^](#cite_ref-5) [The Vedic Pantheon](http://www.hinduwebsite.com/hinduism/vedicgods.asp.) **Sankalia, 1963.** [^](#cite_ref-6) **Nossov, p. 10.** [^](#cite_ref-7) [^](#cite_ref-8) [Kinh Chuyển Luân Thánh Vương](http://www.daophatngaynay.com/vn/tu-sach-dao-phat-ngay-nay/15942-b-phan-chanh-kinh-cac-kinh-ve-gia-dinh-xa-hoi-va-chinh-tri-23-kinh-chuyen-luan-thanh-vuong.html) **Samuel Griswold Goodrich,** [^](#cite_ref-9) *A pictorial history of the world, ancient and modern, for the use of schools*, trang 19
- ^
**a** [Amélie Kuhrt,](#cite_ref-AKurth101_10-1) **ă** *The Persian Empire*, Tập 2, trang 101 **Chinnock, p.38.** [^](#cite_ref-11)
- ^
**a** [Nossov, p.19.](#cite_ref-Nossov.2C_p.19_12-1) **ă** **Quintus Curtius Rufus (60-70 AD). Historiae Alexandri Magni. 8.13.6.** [^](#cite_ref-13) **Metz Epitome. 54.** [^](#cite_ref-14) [^](#cite_ref-15) [Plutarch](/wiki/Plutarchus)(75 CE), *The Life of Alexander the Great* **Fox, 2006.** [^](#cite_ref-16) **Pliny,** [^](#cite_ref-17) *Natural History*VI, 22.4. [^](#cite_ref-18) [1 Maccabees](/w/index.php?title=1_Maccabees&action=edit&redlink=1), 6:43-46. [^](#cite_ref-19) *Loxodonta africana pharaohensis*. **Nossov, p.30.** [^](#cite_ref-20) **Scullard (1948); (1974) 240-45** [^](#cite_ref-21) **Caesar,** [^](#cite_ref-22) *De Bello Africo*30.2, 41.2, 86.1. **J. Mazard,** [^](#cite_ref-23) *Corpus Nummorum Numidiae Mauretaniaeque*(Paris 1955) 103, nº. 276, pl. 247 **Polybius v.84.2-7** [^](#cite_ref-24) **Rance (2009)** [^](#cite_ref-25) [^](#cite_ref-26) [The Battle of Cynoscephalae](http://www.roman-empire.net/army/cynoscephalae.html.) **The Syrian Wars, IV,16-20. English translation from: Horace White ed., 1899.** [^](#cite_ref-27) **Davis, p. 51.** [^](#cite_ref-28) **Gowers,** [^](#cite_ref-29) *African Affairs*. **Rance (2003); Charles (2007)** [^](#cite_ref-30) **Rawlinson, p.189.** [^](#cite_ref-31)
- ^
**a** **ă** [Schafer, p.290.](#cite_ref-schafer_290_32-2) **â** **An earlier "isolated instance" (Schaefer, p.290), when "elephants with torches bound to their tail were sent into enemy ranks" does not comply to the given definition of a war elephant as a trained and guided war beast. Quite the contrary, the use of maddened and guideless animal missiles indicates that the Chinese then had not yet mastered the complex skills necessary for training and guiding elephants into combat.** [^](#cite_ref-33) [^](#cite_ref-34) [Sri Lankan Elephants](http://www.lankalibrary.com/wlife/elephants6.htm) [^](#cite_ref-35) [War Against King Elara](http://mahavamsa.org/2008/05/war-king-elara/.) **Ebrey, 90.** [^](#cite_ref-ebrey_90_36-0) [^](#cite_ref-37) [His Majesty's Elephant](http://www.teenspoint.org/reading_matters/columns2.asp?column_id=519&column_type=thistle) **Kistler, p.200.** [^](#cite_ref-38) **Kistler, p.197.** [^](#cite_ref-39) **Joregensen, Niderost and Rice, p.88.** [^](#cite_ref-40) **Ahmed ibn Arabshah.** [^](#cite_ref-41)
- ^
**a** **ă** [http://artsrilanka.org/essays/elephants/index.html](http://artsrilanka.org/essays/elephants/index.html). Lỗi chú thích: Thẻ
<ref>không hợp lệ: tên “artsrilanka.org” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Voi_chi%E1%BA%BFn&veaction=edit§ion=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Voi_chi%E1%BA%BFn&action=edit§ion=9)]
- Jan P. Stronk,
[, Phần 1, Wellem Verlag, 2010.](http://books.google.com.vn/books?id=LKFaPaZpergC&pg=PA317&dq=%22indian#v=onepage&q=%22indian&f=false) *Ctesias' Persian History: Part 1: Introduction, Text, and Translation* [ISBN 394182001X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/394182001X).
- Amélie Kuhrt,
[, Tập 2, Routledge, 2007.](http://books.google.com.vn/books?id=XWbhmebyhxAC&pg=PA101&dq=%22Derbicae#v=onepage&q=%22Derbicae&f=false) *The Persian Empire* [ISBN 0415436281](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0415436281).
- Chakrvarti, P.
*The Art of War in Ancient India*, (2003).
- Charles, Michael B. "The Rise of the Sassanian Elephant Corps: Elephants and the Later Roman Empire",
*Iranica Antiqua*42 (2007) 301-346.
- Chinnock, E. J.
*The Anabasis of Alexander: The Battle of Gaugamela by Arrian*(trans).
- Davis, Paul K.
*100 Decisive Battles from Ancient Times to the Present: The World’s Major Battles and How They Shaped History.*(1999)
- Ebrey, Patricia Buckley, Anne Walthall, James Palais (2006).
*East Asia: A Cultural, Social, and Political History*. Boston: [Houghton Mifflin](/w/index.php?title=Houghton_Mifflin&action=edit&redlink=1)Company. [ISBN 0-618-13384-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0618133844). [Fox, Robin L.](/w/index.php?title=Robin_Lane_Fox&action=edit&redlink=1) *Alexander the Great*, Penguin (2004) [ISBN 0-14-102076-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0141020768). [Goldworthy, Adrian](/w/index.php?title=Adrian_Goldsworthy&action=edit&redlink=1) *The Fall of Carthage: The Punic Wars 265-146 BCE*, Orion (2003) [ISBN 0-304-36642-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0304366420).
- Gowers, William "The African Elephant in Warfare,"
*African Affairs*, Vol. 46 No. 182.
- Jayawardhene, Jayantha
*Elephant in Sri Lanka*(1910). [Keegan, John](/w/index.php?title=John_Keegan&action=edit&redlink=1) *History of Warfare*, Pimlico (1993) [ISBN 0-679-73082-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0679730826).
- Kistler, John M.
*War Elephants*, Westport, CT: Praeger, (2006).
- Joregensen, Christer, Eric Niderost and Rob S. Rice
*Fighting Techniques of the Oriental World*, Amber Books (2008).
- Nossov, Konstantin
*War Elephants*(2008) [ISBN 978-1-84603-268-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9781846032684).
- Rance, Philip, "Elephants in Warfare in Late Antiquity",
*Acta Antiqua Academiae Scientiarum Hungaricae*43 (2003) 355-384.
- Rance, Philip, "Hannibal, Elephants and Turrets in
*Suda*Θ 438 [Polybius Fr. 162B] – An Unidentified Fragment of Diodorus", *Classical Quarterly*59.1 (2009) 91-111.
- Rawlinson, George
*The Seven Great Monarchies of the Ancient Eastern World: The Seventh Monarchy: History of the Sassanian or New Persian Empire*(1885; reprint 2007) [ISBN 9781428647](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9781428647). [Said, Edward](/w/index.php?title=Edward_Said&action=edit&redlink=1) *Orientalism*(1978) [ISBN 0-394-74067-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/039474067X).
- Sankalia, H.D.,
*Ramayana: Myth or Reality*, New Delhi (1963).
- Schafer, Edward H. "War Elephants in Ancient and Medieval China,"
*Oriens*(Volume 10, Number 2, 1957): 289–291.
- Scullard, H., "Hannibal’s elephants",
*Numismatic Chronicle*(ser. 6) 8 (1948) 158-68
- Scullard, H. H.
*The Elephant in the Greek and Roman World*, London (1974) [ISBN 0-500-40025-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0500400253).
- White, Horace (ed)
*Appian, The Foreign Wars*(1899).
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Voi_chi%E1%BA%BFn&veaction=edit§ion=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Voi_chi%E1%BA%BFn&action=edit§ion=10)] [Military Use of Elephants in the Greek and Roman Period](http://www.clickfire.com/viewpoints/articles/political/elephants.php) [Elephants in Sri Lankan History and Culture](http://www.artsrilanka.org/essays/elephants/index.html) [The Battle of Khajwa](http://horsesandswords.blogspot.com/2006/05/battle-of-khajwa.html) [Audio interview with John Kistler on war elephants](http://radio.nationalreview.com/betweenthecovers/post/?q=NmFiYTUyNTViMzY5YjY3YmM2OGVhYzkzNGM1MGEzMTE=)
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache: cp1067 miss, cp1065 miss


markdown:
Video
Thời sự
Thế giới
Thể thao
Bóng đá
Tennis
Hậu trường
Các môn khác
Giải trí
Thời trang
Phim
Truyền hình
Nhạc
Sao
Camera bạn đọc
Pháp luật
Kinh doanh
Số hóa
Xe
Du lịch
Gia đình
Sức khỏe
Giáo dục
Khoa học
Cười
Nhịp sống
|
Không bỏ cuộc
|
Showbiz
|
Food
Đưa vào sử dụng cầu vượt biển dài hơn năm km
Cầu Đình Vũ-Cát Hải (Hải Phòng) có tổng chiều dài 5,44 km, thời gian thi công 36 tháng được khánh thành sáng 2/9.
Cầu vượt biển dài nhất Việt Nam hình thành như thế nào
Thời sự
11:34 - 2/9
Giang Chinh
|
Facebook
Twitter
Ý kiến bạn đọc
(
0
)
Mới nhất
|
Quan tâm nhất
Mới nhất
Quan tâm nhất
Xem thêm
Ý kiến của bạn
20
/1000
Tắt chia sẻ
Đăng xuất
Ý kiến của bạn
20
/1000
Tags
thông xe
cầu vượt biển
Việt Nam
Tags:
thông xe
01:49
Đang chạy...
Đưa vào sử dụng cầu vượt biển dài hơn năm km
00:57
Hầm đường bộ đèo Cả trước ngày thông xe
01:35
TP HCM liên tiếp thông xe 3 cầu vượt
Video nổi bật
01:49
Nơi giao lưu 8 thứ tiếng tại Sài Gòn
01:00
TP HCM ra tối hậu thư buộc tiểu thương đeo vòng truy xuất heo
00:50
Giải cứu 7 người mắc kẹt trong quán karaoke bốc cháy
01:19
Nam thanh niên lao xuống sông Đa Nhim cứu hai nữ sinh
01:21
Sụt lún nguy hiểm trên đèo Bình Thuận đi Đà Lạt
01:39
Thác nước Hòa Bình trước và sau khi sạt lở vùi 18 người
00:58
Cậu bé cưỡi trăn tại Thanh Hóa nổi tiếng trên báo nước ngoài
01:31
Trường học Hà Nội mênh mông nước, học sinh nghỉ dài hạn
01:21
Xe máy ngã nhào liên tục khi len lỏi tránh đường tắc ở Hà Nội
01:32
Thuyền mì tôm len lỏi ngõ xóm vùng vỡ đê bao Hà Nội
01:00
Con gái giám đốc thuê giang hồ phóng hỏa ôtô chở cha
01:12
Hà Nội đánh chuyển gần 1.200 cây để làm đường vành đai 3

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

server: nginx

Cache-Control: max-age=120, stale-while-revalidate=6, stale-if-error=864000, private

Set-Cookie: device_env=4; expires=Wed, 25-Oct-2017 22:25:29 GMT; path=/; domain=vnexpress.net

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=utf-8


markdown: **Thông số kỹ thuật** **Hãng Sản Xuất:** Casio **Mã Sản Phẩm: EF-343-7AVDF** **Xuất Xứ: **Nhật Bản **Giới tính: **Nam **Loại Kính**: Mineral Crystal (Kính Cứng) **Máy: **Quartz (Pin) **Bảo Hành Quốc Tế (Chính hãng)**: 1 Năm **Màu Mặt số**: Trắng **Đường Kính**: 50mm x 45mm **Độ Dày**: 10,6mm **Chất Liệu Dây**: Cao Su **Màu Dây**: Trắng **Niềng: ** **Chống Nước**: 50M (5Bar) **Chức Năng**: Lịch Ngày, Lịch Thứ, Đồng hồ 24h **Sản Phẩm Bao Gồm: **1 Hộp Đựng Đồng Hồ, 1 Thẻ Bảo Hành Chính Hãng, 1 Thẻ Bảo Hành Tại VinaWatch.

Server: LiteSpeed

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate


markdown:
*Trang nhất Báo Giao thông số cuối tuần ra ngày 18/11/2016* **Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc: ** **Siết chặt kỷ cương, gỡ khó để thúc đẩy phát triển**
Sáng 17/11, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã trực tiếp trả lời 36 câu hỏi chất vấn của các ĐBQH, liên quan đến nhiều nhóm vấn đề thuộc trách nhiệm của Thủ tướng. Dù là lần đầu tiên trả lời chất vấn trước Quốc hội, song nhiều ĐBQH đánh giá rất cao phần trả lời của người đứng đầu Chính phủ.
**Chủ tịch nước Trần Đại Quang hội đàm với Chủ tịch Cuba Raul Castro:Việt Nam trao tặng Cuba 5.000 tấn gạo**
Sáng qua (17/11, theo giờ VN), Chủ tịch nước Trần Đại Quang và Chủ tịch Hội đồng Nhà nước và Hội đồng Bộ trưởng Raul Castro có cuộc hội đàm, trong khuôn khổ chuyến thăm Cuba từ 15-17/11. (Xem chi tiết)
**Hưởng ứng ngày thế giới tưởng niệm nạn nhân tử vong do TNGT:** **5 năm “tưởng nhớ người đi - vì người ở lại”**
Chia sẻ với Báo Giao thông, Phó chủ tịch chuyên trách Ủy ban ATGT Quốc gia Khuất Việt Hùng cho biết, các hoạt động tưởng niệm nạn nhân tử vong do TNGT để an ủi động viên người thân, đồng thời giúp người đang sống thức tỉnh về những nguyên nhân dẫn đến TNGT, qua đó thay đổi hành vi tham gia giao thông an toàn.
** Chia sẻ nỗi đau, hành động vì người ở lại ** **Việt Nam sẽ kết nối giao thông với các nước ASEAN tốt hơn**
Trong hai ngày 17-18/11, đoàn Việt Nam do Thứ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Hồng Trường dẫn đầu đã tham dự Hội nghị Bộ trưởng GTVT ASEAN lần thứ 22 (ATM22) và các hội nghị liên quan tại Manila, Philippines. (Xem chi tiết)
**Hoàn thiện thể chế PPP, hút đầu tư ngoại vào giao thông**
Trao đổi với Báo Giao thông, ông Nguyễn Viết Huy, Phó vụ trưởng Vụ PPP (Bộ GTVT) cho biết, tới đây Bộ GTVT sẽ tiếp tục có nhiều giải pháp tìm kiếm và huy động nguồn lực, trong đó có nhà đầu tư nước ngoài tham gia vào các dự án đầu tư theo hình thức đối tác công - tư (PPP) giao thông.
**Thế giới cùng hành động kéo giảm nỗi đau TNGT**
Chủ nhật (20/11) cả thế giới Tưởng niệm các nạn nhân TNGT và chủ đề năm nay là “Hành động quan trọng hậu TNGT: Chăm sóc Y tế, Điều tra, Công lý”.
**Đường sắt Cát Linh-Hà Đông: Thưởng khủng, phạt nặng chạy đua hoàn thành xây lắp**
Tuyến đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông cơ bản được khơi thông nguồn vốn và đang “tăng tốc” để hết năm 2016 hoàn thành xây lắp, chuyển sang giai đoạn lắp đặt thiết bị, tiến tới vận hành chạy tàu.
** Đường sắt Cát Linh-Hà Đông khai thác thương mại từ tháng 9/2017 ** **Chàng trai 9x ra tù lập công ty giúp người lầm lỡ**
Một phút lầm lỗi, Dương phải chịu 13 tháng tù giam vì tội trộm cắp tài sản. Ra tù, cậu thanh niên quyết tâm làm lại cuộc đời…
**Người thày của các VĐV khuyết tật**
Ở tuổi 71, HLV Đổng Quốc Cường có tới 44 năm làm thày, trong đó có 27 năm gắn bó với các VĐV bơi khuyết tật. Ông thày già được ví như “ông tiên” khi dẫn dắt học trò giành 200 HCV quốc tế và trực tiếp se duyên cho 20 cặp đôi.
**Tuyên bố lật lại chính sách cũ của ông Trump có đáng sợ?**
Đắc cử và trở thành một trong những ông chủ Nhà Trắng gây tranh cãi nhất lịch sử, ông Donald Trump đang khiến nhiều người lo ngại sẽ có sự thay đổi lớn về cả đối nội và đối ngoại của Mỹ, bởi ông đã từng tuyên bố sẽ lật lại nhiều chính sách của người tiền nhiệm. (Xem chi tiết)
**Và nhiều thông tin hấp dẫn khác trên Báo Giao thông số ra hôm nay, mời độc giả đón đọc! ** **Báo Giao thông**

Cache-Control: private

X-Cache: MISS from cache30


markdown: Liên quan đến việc Công ty TNHH Điện lực Hiệp Phước (HPPC, chủ đầu tư Nhà máy Nhiệt điện Hiệp Phước, huyện Nhà Bè-TPHCM) thông báo sẽ cắt điện từ ngày 1-4 nếu một trong hai đề nghị (tăng giá bán điện hoặc tiếp tục được mua gas giá rẻ) của họ không được giải quyết (Báo Người Lao Động ngày 22-3 đã thông tin), đến ngày 24-3, phía Bộ Công Thương vẫn tỏ ra chậm chạp. Giá điện tăng hơn 3 lần Trước lo âu của doanh nghiệp trong KCN Hiệp Phước, Công ty CP KCN Hiệp Phước (khách hàng của HPPC) vừa gửi công văn khẩn đến lãnh đạo UBND TPHCM và Ban Quản lý các KCX-KCN TP (Hepza) đề nghị có biện pháp tháo gỡ. Sau khi HPPC đưa ra “tối hậu thư” khẳng định nếu không ký phụ lục đồng ý cách tính phụ thu tiền điện thì sẽ bị cắt điện hoàn toàn từ ngày 1-4, nhiều doanh nghiệp trong KCN Hiệp Phước rơi vào lúng túng. Giá điện hiện tại là 5 cent/KWh, nếu tính phụ thu thì sẽ vọt lên 17 cent/KWh. Như vậy, một doanh nghiệp sử dụng trung bình 500 triệu đồng tiền điện/tháng, nếu cộng với phụ thu thì tới đây, doanh nghiệp đó phải chi ra hơn 1,5 tỉ đồng/tháng. Công ty CP Cơ khí và Đầu tư Ngôi sao (KCN Hiệp Phước) cho biết các hợp đồng xuất khẩu đã ký đến cuối năm 2011, do vậy, công ty không thể tăng giá bán hàng hóa để bù vào cho khoản tăng quá cao của tiền điện, có thể doanh nghiệp bị phá sản. Hiện ở KCX Tân Thuận và KCN Hiệp Phước mới chỉ có 20/160 doanh nghiệp đồng ý phụ thu; phần lớn số còn lại không đồng ý vì xác định khó gánh nổi tiền điện. Theo các doanh nghiệp đang hoạt động trong KCX Tân Thuận và KCN Hiệp Phước, phía HPPC khẳng định nếu tỉ lệ khách hàng đồng ý phụ thu quá ít, HPPC vẫn cắt điện toàn bộ KCN này kể từ ngày 1-4. Như vậy, nguy cơ không có điện để sản xuất là rất rõ ràng và cận kề. Hiện PVGas không có gas để bán cho HPPC, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cũng không thể bán điện cho HPPC để HPPC cung cấp lại cho khách hàng, trong khi đó phương án giá điện ở khu vực này vẫn chưa được phê duyệt. Cần được hỗ trợ Trong văn bản mới nhất gửi UBND TPHCM, Sở Công Thương TP đề nghị vẫn đồng ý mức phí phụ thu do HPPC đưa ra, tuy nhiên phần tăng đột biến này sẽ do Chính phủ hỗ trợ, bù lỗ cho HPPC. Cũng theo Sở Công Thương, nếu để doanh nghiệp phải chịu khoản chi phí tiền điện tăng mạnh như vậy thì không chỉ gây khó khăn, bức xúc cho doanh nghiệp mà còn tạo ra sự bất bình đẳng giữa các doanh nghiệp, giữa các khu vực, các KCX-KCN khác trên địa bàn TPHCM. Ông Vũ Văn Hòa, Trưởng Ban Quản lý Hepza, đề xuất: “Trước mắt, để HPPC duy trì hoạt động (đồng nghĩa với 160 doanh nghiệp duy trì sản xuất), phải có nguồn hỗ trợ từ Chính phủ hoặc UBND TPHCM”. Trao đổi với phóng viên Báo Người Lao Động qua điện thoại, ông Hoàng Quốc Vượng, Thứ trưởng Bộ Công Thương, cho biết trong tuần này sẽ tổ chức họp để giải quyết khó khăn tại HPPC và các doanh nghiệp mua điện của đơn vị này. Trong khi đó, UBND TPHCM vừa gửi đi một công văn khẩn đến Bộ Công Thương đề nghị trước mắt cần phải thẩm định đề án giá điện của HPPC, đồng thời báo cáo Thủ tướng Chính phủ về mức chênh lệch để được hỗ trợ nhằm bảo đảm giá điện thống nhất cho các doanh nghiệp và người dân trên địa bàn TP. Về giải pháp lâu dài, TPHCM đề nghị tìm giải pháp cung cấp khí cho HPPC hoặc yêu cầu doanh nghiệp này xây dựng phương án đổi mới thiết bị sản xuất tiên tiến để có thể sử dụng khí hóa lỏng nhập khẩu nhằm hạ giá thành sản xuất và tránh bù lỗ. UBND TPHCM cũng đề nghị Bộ Công Thương chỉ đạo EVN lập kế hoạch tiếp nhận bán điện trực tiếp cho KCX Tân Thuận, KCN Hiệp Phước và khu đô thị mới Phú Mỹ Hưng.

X-Cache: MISS from xCache11


markdown:
Nhấn "Enter" hoặc "Trở lại" để bắt đầu tìm kiếm
Hãy tải ngay ứng dụng Dulux Visualizer về cho điện thoại và máy tính bảng của bạn.
Chúng tôi sẽ gửi cho bạn những tin tức đầy màu sắc từ bây giờ.

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Cache-Control: public, max-age=86400

Set-Cookie: uid=CrYBl1nnzE4p2h+1AyjgAg==; path=/

Vary: Cookie, Accept-Encoding


markdown:
1900 1870
CSKH: 1900 1870
Từ 7h30 - 21h hằng ngày
DKKD: 0312788481, Ngày cấp: 21/05/2014, Sở kế hoạch đầu tư thành phố Hồ Chí Minh
HCM: Lầu 7, Tòa nhà Anh Đăng, 215 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Phường 7, Quận 3, Tp. Hồ Chí Minh
(Xem bản đồ)
HN: Tầng 1, 70-72 Bà Triệu, Quận Hoàn Kiếm, Hà Nội
(Xem bản đồ)
Cần Thơ: 166B Trần Hưng Đạo, P. An Nghiệp, Quận Ninh Kiều, Tp Cần Thơ
(Xem bản đồ)

Server: Microsoft IIS 6.0 - Setup and config by duocnt.tech@gmail.com

Cache-Control: private, no-cache="Set-Cookie"

Access-Control-Allow-Methods: GET, PUT, POST, DELETE, OPTIONS

X-Cache: MISS from DuocNguyen

X-Cache-Lookup: MISS from DuocNguyen:82


markdown:
Đã Trao
# Project for soignesol
Ngân sách $600 USD
Hi soignesol, I noticed your profile and would like to offer you my project. We can discuss any details over chat.
I need assistance as regards communication,data entry,customer support and administrative support, Please do let me know if interested

X-Cache: MISS

Vary: Accept-Encoding, X-Authenticated


markdown:
### Mời Freelancer vào Dự Án
Dường như bạn không có dự án đang hoạt động nào vào lúc này. Tại sao không đăng một dự án ngay? Nó miễn phí!
[Đăng dự án](/post-project) ![ Profile image of hh32](http://cdn6.f-cdn.com/img/unknown.png)
## HH32
0 reviews
![ Profile image of HH32](http://cdn6.f-cdn.com/img/unknown.png)
@HH32
[Qualicum Beach,](/freelancers/Canada/)
[Canada](/freelancers/Canada/)
Member since September, 2005
0 Đề xuất
# HH32
Trực tuyến Ngoại tuyến
0.0
- N/ACác công việc hoàn thành
- N/AĐúng ngân sách
- N/AĐúng giờ
- N/ATỉ lệ thuê lại