text:
Đinh Công Trứ
Đinh Công Trứ (chữ Hán: 丁公著; 877 - ?) là tướng có công giúp Dương Đình Nghệ và Ngô Quyền trong việc giành lại độc lập cho Việt Nam từ tay Trung Quốc trong thế kỷ 10.
Đinh Công Trứ người quê động Hoa Lư, châu Đại Hoàng thuộc huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình, Việt Nam ngày nay.
Sự nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]
Dưới thời họ Khúc, Dương Đình Nghệ vừa là hào trưởng của đất Dương Xá, vừa là một trong những bộ tướng của họ Khúc. Khi quân Nam Hán xâm lược và chiếm đóng Tĩnh Hải quân, Dương Đình Nghệ quyết chí nổi dậy giành độc lập. Đinh Công Trứ ở Trường Châu (Ninh Bình) trong số những nhân vật nổi tiếng đương thời như Ngô Quyền ở Phong Châu (nay thuộc Sơn Tây, Hà Nội), Phạm Chiêm ở Nam Sách... đều theo về với Dương Đình Nghệ.
Năm 931, sau khi cùng Dương Đình Nghệ đem quân ra quét sạch quân Nam Hán, tái lập nền độc lập và tự chủ, Đinh Công Trứ được cử làm thứ sử Hoan Châu, Ngô Quyền làm thứ sử Ái Châu.
Tháng 4 năm 937, Dương Đình Nghệ bị một bộ tướng, cũng là con nuôi là Kiều Công Tiễn giết chết để giành quyền. Đinh Công Trứ vào châu Ái theo Ngô Quyền. Ngô Quyền giết chết Kiều Công Tiễn và đánh tan quân Nam Hán, tự xưng là Ngô Vương. Đinh Công Trứ tiếp tục được phong trấn thủ châu Hoan, nhưng bị bệnh mất không lâu sau đó.
Con ông là Đinh Bộ Lĩnh trở lại Hoa Lư cát cứ khi nhà Ngô suy yếu. Đến năm 968, Bộ Lĩnh đánh dẹp các sứ quân và trở thành vua Đinh Tiên Hoàng.
Đinh Công Trứ có người em trai là Đinh Dự, là chú Vua Đinh Tiên Hoàng sau này nên các sách còn gọi ông là Đinh Thúc Dự. Theo Đại việt sử ký toàn thư, khi phát hiện Đinh Bộ Lĩnh là người có tài và chí lớn, Phụ lão các sách bảo nhau: "Đứa bé này khí lượng như thế ắt làm nên sự nghiệp, Chúng ta nếu không theo về, ngày sau hối thì đã muộn". Bèn dẫn con em đến theo, rồi lập làm trưởng ở sách Đào Áo (nay là vùng đất thuộc khu vực xã Gia Thủy, Nho Quan, Ninh Bình). Người chú của vua giữ sách Bông (nay là khu vực xã Gia Phương, Gia Viễn, Ninh Bình) chống đánh với vua. Bấy giờ, vua còn ít tuổi, thế quân chưa mạnh, phải thua chạy. Khi qua cầu ở Đàm Gia Nương Loan (cầu Trường Yên), cầu gãy, vua rơi xuống bùn, người chú toan đâm, bỗng thấy hai con rồng vàng hộ vệ vua, nên sợ mà lui. Vua thu nhặt quân còn sót, quay lại đánh, người chú phải hàng.
Trấn thủ Hoan Châu[sửa | sửa mã nguồn]
Huyện Thanh Chương nằm ở phía cực nam tỉnh Nghệ An, giáp Lào và Hà Tĩnh. Thanh Chương hiện còn nhiều dấu tích của Thủ phủ Châu Hoan xưa thuộc xã Phong Thịnh, nơi đặt dinh trấn thủ của Đinh Công Trứ và ghi dấu tuổi ấu thơ của vua Đinh Bộ Lĩnh khi thân phụ người làm Thứ sử Châu Hoan.[1] Tục ném đá ở vùng Cát Ngạn (gồm 8 xã Thanh Chương ngày nay) mà trọng tâm là ở Cát Văn của người dân Thanh Chương vào dịp Tết Đoan ngọ hàng năm để tưởng nhớ tinh thần thượng võ của Đinh Bộ Lĩnh thuở nhỏ khi người cha còn làm thứ sử Hoan Châu.[2] Ở xã Thanh Hương, Thanh Chương hiện nay còn di tích đập nhà Đinh.
Gia phả dòng họ Đinh ở Thanh Liên, Thanh Chương cho biết họ Đinh Thanh Chương là hậu duệ của Đinh Công Trứ có mặt ở vùng đất này vào thế kỷ X đến nay. Vào thế kỷ XV, Đinh Bộ Cương, người xã Thanh Liên được Vua Lê Thánh Tông trực tiếp tuyển dụng, thăng tới Thượng thư Bộ Hình; được tôn làm người đứng đầu ở bia Văn chỉ Thanh Chương và là dòng dõi hậu duệ của Đinh Công Trứ. Đinh Bộ Cương cũng được xem là người khai khoa cho cả vùng đất Thanh Chương rộng lớn.[3]
Tôn vinh[sửa | sửa mã nguồn]
Nhân dịp kỷ niệm 1000 năm Thăng Long – Hà Nội, Hội Truyền thông Thành phố Hà Nội phối hợp với Sở Văn hoá, Thể thao và du lịch Ninh Bình cùng dòng tộc họ Đàm tổ chức Lễ tôn vinh cha và mẹ của vua Đinh Tiên Hoàng trong ba ngày 8,9,10/4/2010. Lễ hội bắt đầu rước từ Hà Nội kéo dài đến Ninh Bình. Tâm điểm của lễ tôn vinh là lễ rước hai pho tượng song thân của Vua Đinh là ông Đinh
Tên ông được đặt cho các tuyến đường Đinh Công Trứ thuộc thành phố Đà Nẵng, thành phố Vinh, thành phố Tam Điệp, thành phố Nha Trang,...

markdown:
# Đinh Công Trứ
**Đinh Công Trứ** ( [chữ Hán](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n): 丁公著; 877 - ?) là tướng có công giúp [Dương Đình Nghệ](/wiki/D%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%C3%ACnh_Ngh%E1%BB%87) và [Ngô Quyền](/wiki/Ng%C3%B4_Quy%E1%BB%81n) trong việc giành lại độc lập cho Việt Nam từ tay [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) trong [thế kỷ 10](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_10).
Đinh Công Trứ người quê
[động Hoa Lư](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_Hoa_L%C6%B0), châu Đại Hoàng thuộc huyện [Gia Viễn](/wiki/Gia_Vi%E1%BB%85n), tỉnh [Ninh Bình](/wiki/Ninh_B%C3%ACnh), [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) ngày nay.
## Sự nghiệp[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90inh_C%C3%B4ng_Tr%E1%BB%A9&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90inh_C%C3%B4ng_Tr%E1%BB%A9&action=edit§ion=1)]
Dưới thời
[họ Khúc](/wiki/H%E1%BB%8D_Kh%C3%BAc_(l%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Vi%E1%BB%87t_Nam)), [Dương Đình Nghệ](/wiki/D%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%C3%ACnh_Ngh%E1%BB%87) vừa là hào trưởng của đất Dương Xá, vừa là một trong những bộ tướng của họ Khúc. Khi quân [Nam Hán](/wiki/Nam_H%C3%A1n) xâm lược và chiếm đóng Tĩnh Hải quân, [Dương Đình Nghệ](/wiki/D%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%C3%ACnh_Ngh%E1%BB%87) quyết chí nổi dậy giành độc lập. Đinh Công Trứ ở Trường Châu ( [Ninh Bình](/wiki/Ninh_B%C3%ACnh)) trong số những nhân vật nổi tiếng đương thời như [Ngô Quyền](/wiki/Ng%C3%B4_Quy%E1%BB%81n) ở [Phong Châu](/wiki/Phong_Ch%C3%A2u) (nay thuộc [Sơn Tây](/wiki/S%C6%A1n_T%C3%A2y), [Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i)), Phạm Chiêm ở Nam Sách... đều theo về với Dương Đình Nghệ.
Năm 931, sau khi cùng Dương Đình Nghệ đem quân ra quét sạch quân Nam Hán, tái lập nền độc lập và tự chủ, Đinh Công Trứ được cử làm thứ sử Hoan Châu,
[Ngô Quyền](/wiki/Ng%C3%B4_Quy%E1%BB%81n) làm thứ sử Ái Châu.
Tháng 4 năm 937, Dương Đình Nghệ bị một bộ tướng, cũng là con nuôi là
[Kiều Công Tiễn](/wiki/Ki%E1%BB%81u_C%C3%B4ng_Ti%E1%BB%85n) giết chết để giành quyền. Đinh Công Trứ vào châu Ái theo Ngô Quyền. Ngô Quyền giết chết Kiều Công Tiễn và đánh tan quân [Nam Hán](/wiki/Nam_H%C3%A1n), tự xưng là Ngô Vương. Đinh Công Trứ tiếp tục được phong trấn thủ châu Hoan, nhưng bị bệnh mất không lâu sau đó.
Con ông là
[Đinh Bộ Lĩnh](/wiki/%C4%90inh_B%E1%BB%99_L%C4%A9nh) trở lại [Hoa Lư](/wiki/Hoa_L%C6%B0) cát cứ khi [nhà Ngô](/wiki/Nh%C3%A0_Ng%C3%B4) suy yếu. Đến năm 968, Bộ Lĩnh đánh dẹp [các sứ quân](/wiki/Lo%E1%BA%A1n_12_s%E1%BB%A9_qu%C3%A2n) và trở thành vua Đinh Tiên Hoàng.
Đinh Công Trứ có người em trai là Đinh Dự, là chú Vua
[Đinh Tiên Hoàng](/wiki/%C4%90inh_Ti%C3%AAn_Ho%C3%A0ng) sau này nên các sách còn gọi ông là Đinh Thúc Dự. Theo Đại việt sử ký toàn thư, khi phát hiện [Đinh Bộ Lĩnh](/wiki/%C4%90inh_B%E1%BB%99_L%C4%A9nh) là người có tài và chí lớn, Phụ lão các sách bảo nhau: "Đứa bé này khí lượng như thế ắt làm nên sự nghiệp, Chúng ta nếu không theo về, ngày sau hối thì đã muộn". Bèn dẫn con em đến theo, rồi lập làm trưởng ở sách Đào Áo (nay là vùng đất thuộc khu vực xã Gia Thủy, [Nho Quan](/wiki/Nho_Quan), [Ninh Bình](/wiki/Ninh_B%C3%ACnh)). Người chú của vua giữ sách Bông (nay là khu vực xã Gia Phương, [Gia Viễn](/wiki/Gia_Vi%E1%BB%85n), [Ninh Bình](/wiki/Ninh_B%C3%ACnh)) chống đánh với vua. Bấy giờ, vua còn ít tuổi, thế quân chưa mạnh, phải thua chạy. Khi qua cầu ở Đàm Gia Nương Loan (cầu Trường Yên), cầu gãy, vua rơi xuống bùn, người chú toan đâm, bỗng thấy hai con rồng vàng hộ vệ vua, nên sợ mà lui. Vua thu nhặt quân còn sót, quay lại đánh, người chú phải hàng.
## Trấn thủ Hoan Châu[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90inh_C%C3%B4ng_Tr%E1%BB%A9&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90inh_C%C3%B4ng_Tr%E1%BB%A9&action=edit§ion=2)]
Huyện
[Thanh Chương](/wiki/Thanh_Ch%C6%B0%C6%A1ng) nằm ở phía cực nam tỉnh Nghệ An, giáp Lào và Hà Tĩnh. Thanh Chương hiện còn nhiều dấu tích của Thủ phủ Châu Hoan xưa thuộc xã Phong Thịnh, nơi đặt dinh trấn thủ của Đinh Công Trứ và ghi dấu tuổi ấu thơ của vua [Đinh Bộ Lĩnh](/wiki/%C4%90inh_B%E1%BB%99_L%C4%A9nh) khi thân phụ người làm Thứ sử Châu Hoan. Tục ném đá ở vùng Cát Ngạn (gồm 8 xã Thanh Chương ngày nay) mà trọng tâm là ở Cát Văn của người dân Thanh Chương vào dịp Tết Đoan ngọ hàng năm để tưởng nhớ tinh thần thượng võ của [1] [Đinh Bộ Lĩnh](/wiki/%C4%90inh_B%E1%BB%99_L%C4%A9nh)thuở nhỏ khi người cha còn làm thứ sử Hoan Châu. Ở xã Thanh Hương, Thanh Chương hiện nay còn di tích đập nhà Đinh. [[2]](#cite_note-2)
Gia phả dòng họ Đinh ở Thanh Liên, Thanh Chương cho biết họ Đinh Thanh Chương là hậu duệ của Đinh Công Trứ có mặt ở vùng đất này vào thế kỷ X đến nay. Vào thế kỷ XV, Đinh Bộ Cương, người xã Thanh Liên được Vua Lê Thánh Tông trực tiếp tuyển dụng, thăng tới Thượng thư Bộ Hình; được tôn làm người đứng đầu ở bia Văn chỉ Thanh Chương và là dòng dõi hậu duệ của Đinh Công Trứ. Đinh Bộ Cương cũng được xem là người khai khoa cho cả vùng đất Thanh Chương rộng lớn.
[[3]](#cite_note-3)
## Tôn vinh[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90inh_C%C3%B4ng_Tr%E1%BB%A9&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90inh_C%C3%B4ng_Tr%E1%BB%A9&action=edit§ion=3)]
Nhân dịp kỷ niệm 1000 năm
[Thăng Long](/wiki/Th%C4%83ng_Long) – Hà Nội, Hội Truyền thông Thành phố Hà Nội phối hợp với Sở Văn hoá, Thể thao và [du lịch Ninh Bình](/wiki/Du_l%E1%BB%8Bch_Ninh_B%C3%ACnh) cùng dòng tộc họ Đàm tổ chức Lễ tôn vinh cha và mẹ của vua [Đinh Tiên Hoàng](/wiki/%C4%90inh_Ti%C3%AAn_Ho%C3%A0ng) trong ba ngày 8,9,10/4/2010. Lễ hội bắt đầu rước từ [Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i) kéo dài đến [Ninh Bình](/wiki/Ninh_B%C3%ACnh). Tâm điểm của lễ tôn vinh là lễ rước hai pho tượng song thân của Vua Đinh là ông Đinh
Tên ông được đặt cho các tuyến đường Đinh Công Trứ thuộc thành phố
[Đà Nẵng](/wiki/%C4%90%C3%A0_N%E1%BA%B5ng), [thành phố Vinh](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_Vinh), [thành phố Tam Điệp](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_Tam_%C4%90i%E1%BB%87p), thành phố [Nha Trang](/wiki/Nha_Trang),...

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache-Status: miss

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.05:-77.47:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

X-Cache: cp1052 miss, cp1068 miss

Via: 1.1 varnish-v4, 1.1 varnish-v4

Accept-Ranges: bytes

X-UA-Compatible: IE=Edge

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Language: vi

Link: </static/images/project-logos/viwiki.png>;rel=preload;as=image;media=not all and (min-resolution: 1.5dppx),</static/images/project-logos/viwiki-1.5x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 1.5dppx) and (max-resolution: 1.999999dppx),</static/images/project-logos/viwiki-2x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 2dppx)


text:
Aa mandonii
Aa mandonii là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (Rchb.f.) Schltr. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1912.[1]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ The Plant List (2010). “Aa mandonii”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Phương tiện liên quan tới Aa mandonii tại Wikimedia Commons
- Dữ liệu liên quan tới Aa mandonii tại Wikispecies
- Vườn thực vật hoàng gia Kew; Đại học Harvard; Australian Plant Name Index (biên tập). “Aa mandonii”. International Plant Names Index. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.

markdown:
*Aa mandonii*
|
|Aa mandonii
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Monocots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_m%E1%BB%99t_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Asparagales](/wiki/B%E1%BB%99_M%C4%83ng_t%C3%A2y) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Orchidaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_Lan) [Tông](/wiki/T%C3%B4ng_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *tribus*) [Cranichideae](/w/index.php?title=Cranichideae&action=edit&redlink=1) [Phân tông](/wiki/Ph%C3%A2n_t%C3%B4ng)( *subtribus*) [Prescottiinae](/w/index.php?title=Prescottiinae&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) *Aa* [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **A. mandonii** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Aa mandonii*
(
[Rchb.f.](/w/index.php?title=Heinrich_Gustav_Reichenbach&action=edit&redlink=1)) [Schltr.](/wiki/Rudolf_Schlechter), 1912 * là một loài Aa mandonii* [thực vật có hoa](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa)trong [họ Lan](/wiki/H%E1%BB%8D_Lan). Loài này được (Rchb.f.) Schltr. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1912. [[1]](#cite_note-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Aa_mandonii&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Aa_mandonii&action=edit§ion=1)] **The Plant List (2010).** [^](#cite_ref-1) [“](http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-21). Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013. *Aa mandonii*”
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Aa_mandonii&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Aa_mandonii&action=edit§ion=2)]
Phương tiện liên quan tới
[Aa mandonii](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Aa_mandonii)tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)
Dữ liệu liên quan tới
[Aa mandonii](https://species.wikimedia.org/wiki/Aa_mandonii)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies) [Vườn thực vật hoàng gia Kew](/wiki/V%C6%B0%E1%BB%9Dn_th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_ho%C3%A0ng_gia_Kew); [Đại học Harvard](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Harvard); [Australian Plant Name Index](/wiki/Australian_Plant_Name_Index)(biên tập). [“Aa mandonii”](http://www.ipni.org/ipni/idPlantNameSearch.do?id=303660-2). *. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.* [International Plant Names Index](/wiki/International_Plant_Names_Index)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

X-Cache: cp1068 miss, cp1068 miss

X-Content-Type-Options: nosniff

Connection: close