text:
Ba kiến trúc liên quan đến thời định đô Thăng Long
Chia sẻ: Minh Ngoc | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:15
lượt xem 34
download
Ba kiến trúc liên quan đến thời định đô Thăng Long
Thời định đô Thăng Long không để lại nhiều dấu tích kiến trúc. Nhưng, ba công trình xây dựng sau đây tuy không hẳn là di tồn vật thể đương thời, và được nhận diện qua vật chứng cụ thể, nhưng lại nói lên được nhiều điều của hoặc liên quan đến thời kỳ lịch sử quan trọng này
Bình luận(0) Đăng nhập để gửi bình luận!
Nội dung Text: Ba kiến trúc liên quan đến thời định đô Thăng Long
- Về ba kiến trúc liên quan đến thời định đô Thăng Long Thời định đô Thăng Long không để lại nhiều dấu tích kiến trúc. Nhưng, ba công trình xây dựng sau đây tuy không hẳn là di tồn vật thể đương thời, và được nhận diện qua vật chứng cụ thể, nhưng lại nói lên được nhiều điều của hoặc liên quan đến thời kỳ lịch sử quan trọng này Cũng như là cả nhiều vấn đề và thế ứng xử đương đại về một thời định đô Thăng Long sắp chẵn ngàn năm ấy. 1. Đợt tạo tác thứ 6 của Hoàng Thành Thăng Long và việc nhận dạng ranh giới phía tây của Hoàng Thành. Thống kê qua các tài liệu văn bản - chủ yếu là những bộ chính sử biên niên - thì thấy Vương Triều nhà Lý, trong vòng 216 năm đóng đô ở Thăng Long, đã có tất cả 6 cuộc (đợt) tạo tác kiến trúc quan trọng trong khu vực Hoàng Thành vào các năm 1010 - 1110 (1), 1020 (2), 1029 - 30 (3), 1058 (4), 1098 (5) và 1203 - 05 (6). Đợt tạo tác thứ 6 này, chỉ duy nhất sách (Đại Việt sử lược - bộ chính sử cổ nhất còn sót lại đến nay - ghi lại. ở những chỗ viết tương đối rõ ràng (dễ hiểu), có thể nhận ra đây là một quần thể kiến trúc, được xây dựng theo một quy hoạch (cấu trúc) như sau: - Chính giữa là toà điện Thiên Thuỵ (có “ngựu toạ” - ngai vua ?), hai bên có hai điện Dương Minh (trái) và Thiềm Quang (phải), làm thành một dàn ngang kiến trúc trung tâm; - Phía Bắc của hàng ngang kiến trúc này là điện Chính Nghi, có gác Kính Thiên xây ở bên trên và có “thềm” (sân?) Lệ giao … “ngự tẩm” - buồng ngủ của vua?) bên trên có gác Thánh Thọ, hai bên là gác Nhật Kim (trái) và Nguyệt Bảo (phải), có hành lang quây lấy một vùng “thềm” (sân?) trên là Kim Tinh … làm thành dàn kiến trúc “hậu phương”. Dễ dàng nhận thấy - về mặt cấu trúc quy hoạch - quần thể kiến trúc “đợt sáu” này - của vị hoàng đế đời thứ bảy, Lý Cao Tông - đã tuân thủ chặt chẽ ý tưởng (tư tưởng) tạo tác các quần thể kiến trúc cung đình trong
- Hoàng Thành Thăng Long của các bậc tiền bối, nhất là của Lý Thái Tổ (“đợt một”) và của Lý Thái Tông ( “đợt ba”). Dải hồ nước tại công viên Bách Thảo Vào những năm 1010 - 11, quần thể kiến trúc của và do vị hoàng đế vừa khai sáng vương triều Lý, vừa thiên đô ( Hoa Lư), định đô (Thăng Long) xây dựng gồm 8 điện, 4 cung “thềm (sân?) rồng” có hành lang bao quanh, ở vùng chính giữa Hoàng Thành (khi ấy có tên là “Thăng Long Thành”),
- lần đầu tiên cũng đã được cấu trúc (quy hoạch) thành ba dàn kiến trúc, trước sau, căng ngang. Với toà chính điện “Càn Nguyên” ở Trung tâm. Quần thể kiến trúc được người kế vị ngai vàng đời thứ hai của vương triều, dinh tạo vào các năm 1029 - 30, vừa “quy mô rộng lớn” hơn, vừa chú ý nhiều đến việc “nghỉ ngơi du ngoại” của vua - như nguyên văn lời sách “Đại Việt sử ký toàn thư” - nhưng vẫn hoàn toàn tại chỗ mà nương theo cấu trúc (quy hoạch) của đợt xây dựng đầu tiên: hợp các đơn nguyên kiến trúc thành ba dàn căng ngang, trước, sau. Chỉ khác ở chỗ đổi gọi tên toà chính điện ở Trung tâm thành “Thiên An”, và đặc biệt là cho xây một vòng tường thành bao quanh quần thể kiến trúc, tạo nên một vùng Cấm Thành (khi ấy có tên là “Long Thành”) làm nhân lõi cho khu vực Hoàng Thành Cái truyền thống tạo ba dàn kiến trúc căng ngang, trước sau, ở giữa khu Hoàng Thành Thăng Long, sở dĩ hằng được tôn trọng, bởi vì đã làm thành / và là / hình tượng - biểu tượng của một tổ hợp (hệ) ý tưởng (tư tưởng) kiến trúc rất hay : Vừa tạo hình chữ “tam” của lý thuyết “tam tài” (Thiên -
- Địa - Nhân), vừa gợi dáng quẻ “càn” ở học thuyết “Bát quái” (với ý nghĩa vừa là quẻ đầu tiên, vừa chính là ngôi “Trời”). Quần thể kiến trúc “đợt sáu” (các năm 1203 - 05) của vua Lý Cao Tông có hình chữ nhật “Tam” và dáng quẻ “Càn”, là vì lẽ đó. Nhưng, tuân thủ chặt chẽ cái tư tưởng của quy hoạch kiến trúc, mà không sử dụng lại / và đúng / vị trí (không gian, mặt bằng) kiến trúc cũ. Bởi Lý Cao Tông - với nhân cách (cá tính) thường bị sử cũ phiền trách rất nhiều (“ham xây dựng, thích rong chơi, hám của cải, vụ lợi lộc”…) - Khá bức xúc nhu cầu “xây cung mới” (với “truyền thống” kiến trúc cũ) nhưng không dám phá bỏ các quần thể kiến trúc của hai đời tiên tổ để dinh tạo các công trình của mình ở đấy mà chỉ có thể di dời vị trí vùng dinh tạo mới tới một chỗ khác ở trong khu vực Hoàng Thành mà thôi. Sử cũ chép rõ: Đó là vùng “phía tây tẩm điện” tức thị: phía tây vùng chính tâm Hoàng Thành. ở nơi xây dựng mới tại phía tây Hoàng Thành này, những điện Thiên Thuỵ, Dương Minh, Thiềm Quang…, gác và thềm Thánh Thọ, Nhật Kim, Nguyệt Bảo, Lệ Giao, Kim Tinh… của Lý Cao Tông còn có một đặc điểm quy hoạch là: Kết hợp quần thể kiến trúc cung đình với cảnh quan công viên (“ngự uyển”). Lần đầu tiên, trong Hoàng Thành Thăng Long thời Lý, thấy xuất hiện những tên công trình kiến trúc - cảnh quan (ở quanh quần thể kiến trúc cung đình) như: “Cửa Thấu Viên”, “Ao Dưỡng Ngư”, “Đình Ngoạn Y” (xây ở trên ao Dưỡng Ngư)…
- Di chỉ Núi Xưa - Bách Thảo - Hà Nội Đến năm nối dài đợt dinh tạo thứ sáu - là năm 1206 - thì rõ thêm ra tính lại vẫn chỉ - sách “ Đại Việt sử lược” chép được rằng: “Năm này, trong nước loạn lạc mà vua thì thích rong chơi. Nhưng đường xá đi lại bị ngáng trở, bèn sai làm hành cung ứng Phong, Hải Thanh ở chỗ ao ứ Minh, tạo nên một vùng hoa thơm cỏ lạ, nước ao thông với nước sông, lấy thuyền to làm thuyền ngự, các thuyền bé chia hai đội, sai bọn cung nữ, phường hát chèo thuyền, chơi bời làm vui...” Vậy là hình thành một vùng quần thể kiến trúc cung đình và cảnh quan “ngự uyển” sông hồ - rộng lớn đa dạng - ở trong Hoàng Thành, mạn phía tây trung tâm Hoàng Thành. Vùng trung tâm truyền thống của Hoàng Thành này, đã được xác định là có toà “Thành cổ Hà Nội”(thời Nguyễn) đồ lên, với diện tích khoảng 100 ha. Một diện tích như thế này, chỉ đủ sức chứa dựng các quần thể kiến trúc “đợt một” và “đợt ba kéo dài” mà không thể dung nổi những dinh tạo “ đợt sáu” và “đợt sáu kéo dài” .
- Vùng kiến trúc cung đình của những năm 1203 - 05 và năm 1206 này, đã được sử sách chép rõ - nhắc lại là: ở phía tây, vùng trung tâm truyền thống của Hoàng Thành. Có nghĩa là: Muốn có thêm được vùng kiến trúc cung đình “đợt sáu” và “đợt sáu kéo dài”, Hoàng Thành Thăng Long phải được - lần đầu tiên - mở rộng về phía tây. Vùng mở rộng - lần đầu tiên của Hoàng Thành Thăng Long thời Lý - về phía tây này, tất phải ở mạn tây của điểm cực tây Hoàng Thành trước năm 1203, được đánh dấu bằng di tích cửa “ Tây Môn” của “Thành cổ Hà Nội” cũng chính là nơi đang toạ lạc toà “ Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh” Đó chính là vùng “Công viên Bách Thảo” và làng hoa Ngọc Hà bây giờ, với những nét cảnh quan vẫn còn gợi lại hình ảnh một vùng “ngự uyển” sông hồ xưa, với cả địa danh (thuỷ danh) “Sông Ngọc” - Chính là dòng “Ngự Hà” quý như ngọc, từng đã chảy trôi ở trong Hoàng Thành xưa. Cẩn trọng khai quật khảo cổ với diện rộng vùng này, sẽ thấy lại được những vùng kiến trúc cung đình - cảnh quan trong Hoàng Thành Thăng Long ở đợt dinh tạo mở rộng cuối thời Lý, mà tín hiệu đầu tiên đã được phát đi từ đầu thế kỷ 20: Một chiếc cột đá chạm rồng “ngẫu nhiên phát hiện ở dưới lòng đất tại đây (hiện đang trưng bày ở Bảo tàng Lịch sử Việt Nam - Hà Nội).
- Đền Cẩu Nhi - Hà Nội 2. Đền Bạch Mã - Huyền thoại thời định đô Thăng Long: Thời vừa mới định đô Thăng Long năm đầu tiên 1010 - nơi đây chưa có quy hoạch đô thị kiểu “tam trùng thành quách” (ba vòng tường thành lồng nhau). Tất cả chỉ mới có một vòng tường / và một vùng / được gọi tên là “Thăng Long Thành” mà thôi. Và đúng như lời Lý Thái Tổ đã nói trong “thiên đô chiếu”, vòng tường / và vùng Thăng Long thành này, đã thực tế dựa vào toà Đại La Thành của và do Tiết độ sứ nhà Đường là Cao Biền xây vào năm 866 mà sửa sang, dùng lại. Và đó chính là vòng tường / và vùng Hoàng Thành Thăng Long, theo cách gọi của / và từ thời sau. ở mé ngoài Cửa Đông của Đại La Thành, cũng tức thị ở mé ngoài cổng phía đông của Thăng Long Thành - được Lý Thái Tổ đặt / gọi tên là cửa Tường Phù (Điềm lành) - có một toà kiến trúc tôn giáo tín ngưỡng quan trọng. Đây là công trình - được xây dựng theo tinh thần “Fair Play” - của Cao Biền, để “ chào thua” vị thần bảo hộ của ngôi - làng - Hà Nội - gốc, được sử cũ gọi bằng tên là “Hương Long Đỗ” (làng Rốn Rồng). Thần vốn xuất thân từ một vị “già làng” họ Tô tên Lịch, có nhà ở ngay trên bờ dòng Sông cổ chảy qua trước làng ( do đó, khi “hoá thánh”, trở thành thần bảo hộ của “Hương Long Đỗ”, thì cũng cho dòng sông chảy qua / và của làng mượn luôn tên, thành ra là “sông Tô Lịch”). Vị thần của hương Long Đỗ, sông Tô Lịch này như lời kính cẩn ghi chép của sách cổ “Việt điện U linh” ( ở / và từ thế kỷ 14) - đã biểu hiện thành một dị nhân ngự trên một đám mây ngũ sắc, đúng vào lúc Cao Biền đi ra ngoài Cửa Đông của Đại La Thành. Viên quan cai trị cáo già, võ tướng tài ba, kiêm phù thuỷ cao tay của triều đại Nhà Đường đô hộ này với tâm lý, tâm thức và cả tâm linh nữa, của ngần ấy nhân cách - hiển nhiên nhận ra ngay: đây là đối thủ của mình. Bèn / và đã dùng “ linh vật búa đồng” để trấn yểm. Nhưng sau một đêm mưa gió kinh hoàng, sáng ra thì đã thấy búa đồng trấn yểm bị đánh tan như cát bụi. Biết không thể thắng được đối thủ “trên cơ”, vừa sợ vừa phục, Cao Biền đã cho lập đền thờ thần Long Đỗ ở ngay nơi đã diễn ra trận chiến u linh ấy. Từ giữa thế kỷ thứ 9 đến đầu thế kỷ 11, ngôi đền thờ Thần Long Đỗ này vẫn được “vận hành tại chỗ” các công năng và đồng hành cùng lịch sử chuyển hoá toà thành Đại La Thành ra toà Thành Thăng Long. Và thêm
- một lần toả sáng công năng tâm linh, vào đúng thời định đô Thăng Long, năm đầu tiên. ấy là theo sự ghi chép của sách “Việt điện u linh” - thì đó là lúc Lý Thái Tổ cho tôn tạo vòng tường Thăng Long Thành. Nhưng công trình thổ mộc cứ đắp lên lại sụp đổ. Vua bèn cho người đến cầu khẩn ở ngôi đền thờ thần Long Đỗ. Và thấy một con ngựa trắng từ toà kiến trúc tín ngưỡng linh thiêng này bước ra, đi một vòng từ đông sang tây, rồi lại từ tây về đông, rồi biến mất vào đền. Hiểu ý thần linh, vua liền cho đắp tường thành theo đúng vết chân ngựa trắng. Quả nhiên việc xây dựng thành công ngay !. Tạ ơn thần linh trợ giúp, vua bèn vừa tôn phong thần Long Đỗ làm “ Quốc đô Định bang Thành Hoàng Đại Vương”, vừa cho gọi tên ngôi đền thờ thần là “Bạch Mã linh từ” (đền thiêng ngựa trắng). Chủ đề tín ngưỡng ở ngôi đền xây dựng mé ngoài cửa Tường Phù, thành Thăng Long từ đây ổn định và tôn hiệu của vị thần được thờ ở đây, cũng 2 lớp 8 chữ mà truyền mãi về sau, tới tận ngày nay: “Long Đỗ Thần quân / Quảng lợi Bạch Mã”, kèm với hàm tước tột đỉnh: “Đại vương” ! Không ai biết chắc hình thái kiến trúc của ngôi đền này ở thời - tiền - Thăng Long, hoặc giả cả ngay ở thời định đô Thăng Long nữa, là như thế nào ! Cũng có thể là ngày càng có nhiều người sẽ không tin hẳn vào lai lịch / cũng như cả lý do tạo dựng ngôi đền cổ nhất của Thăng Long - Hà Nội này, là như vậy !. Nhưng hiển nhiên là ở địa chỉ số 76 phố Hàng Buồm, quận Hoàn Kiếm, TP Hà Nội, hiện vẫn đang khói hương, toạ lạc một ngôi đền cổ, với tên gọi là “đền Bạch Mã” với cỗ Long ngai có hàng chữ ghi tên vị thần được thờ chính, ở đây là “ Long Đỗ Thần quân quảng lợi Bạch mã Đại Vương”. Không chỉ thế, mà ngay ở thời gian khá sớm của buổi đương đại - vào và từ năm 1986 - ngôi đền này đã được trịnh trọng xếp hạng là “di tích lịch sử - văn hoá”, được trùng tu tôn tạo nhiều lần khang trang. Lý do của thế ứng xử hiện đại này, còn có căn cứ và xuất phát từ vị thế của công trình kiến trúc tín ngưỡng đã được chính 4 chữ đại tự của bức hoàng phi ngự cao trên nóc đền nói rõ: “Đông trấn linh từ” ! Thêm chức năng là điểm thiêng trấn giữ phía đông cho kinh đô Thủ đô Thăng Long - Hà Nội, đền Bạch Mã còn bộc lộ cả một giá trị trần tục nhưng quan trọng nữa của kiến trúc, là mốc giới ở chỗ cực đông của địa vực kinh kỳ. Bởi - như đã thấy ở trên - vào năm đầu thời định đô Thăng Long, kinh kỳ chỉ có / và là một “Thăng Long Thành”, với một vòng
- tường/và khu đô thành, giống như ở thời “Đại La Thành” trước đấy: vua quan, tướng dĩ, chúng - dân - dĩ, nông - công - thương, đều “chung chạ” ở / và trong một khu / và vòng tường / thành ấy. Chỉ đến 5 năm sau ngày định đô, Lý Thái Tổ mới cho biến “Thành Thăng Long” thành ra một khu vực “Hoàng Thành” đích thực: dành riêng nơi này cho vương triều và việc triều chính. Còn chúng dân thì phải di dời ra mà ở ngoài khu vực Hoàng Thành này. Quang cảnh đảo Cẩu Nhi - hồ Trúc Bạch - Hà Nội Chiếu cố đến tính cách là “thần dân”, đặc biệt chốn kinh kỳ của họ, vào và từ năm 1014 (tức 15 năm trước khi Lý Thái Tông - rút kinh nghiệm từ vụ “loạn tam vương” năm 1028, bục ra ở ngay chính giữa khu vực gốc lõi “Thăng Long Thành” - đã cho xây ở đây vòng tường / để hình thành khu vực / “Long Thành” (Thành Rồng) mà về sau thì gọi là “Cấm Thành”, đồng thời / nhờ đấy mà/ chính thức hoàn chỉnh quy hoạch “ Tam trùng thành quách” cho kinh đô Thăng Long, từ đây vị hoàng đế khai sáng vương triều nhà Lý và kinh đô Thăng Long bắt đầu cho đắp dựng công trình kiến trúc thành lũy thứ hai, sau công trình xây dựng thứ nhất - Thăng Long Thành (năm 1010) - là vòng luỹ đất “kinh thành” (cũng có lúc gọi là “Thành Đại La”) làm thành vành đai bao quanh và bảo vệ kinh đô ở mé ngoài cùng, đồng thời phân biệt cả thân phận “thần dân” đặc biệt lẫn vị thế đặc biệt của “đất kinh” (đất có vua) ở trong vòng luỹ đất đó, so với chúng dân và đất đai tại các nơi khác. “ Thăng Long tứ trấn” ( bốn điểm thiêng trấn giữ 4 chính phương kinh kỳ) đã được hình thành và xác định giữa bối cảnh đó. Trong đó, “Đông trấn”
- (trấn giữ phía đông) cũng đồng thời là mốc giới cực đông của địa giới kinh kỳ, chính là toà kiến trúc “đền Bạch Mã”. Nhiều chức năng và chức trách lịch sử lớn như thế, nhưng chốt lại, trước mắt chúng ta bây giờ, ngôi đền quan trọng này, vẫn chỉ hiện hữu như một kiến trúc tín ngưỡng, mang phong cách và đặc trưng của lịch sử và văn hoá thế kỷ 19 thời Nguyễn. Cái đặc sắc của công trình kiến trúc có niên đại chỉ là thời Nguyễn này chính là cái “vỏ cua” (mái vòm hình mai con cua) thứ nhất liên kết giữa phương đình và đại bái của ngôi đền. Rồi, nối Đại bái với Thiêu hương, lại một “vỏ cua” thứ hai nữa. Những chiếc “vỏ cua” này, ngoài hình thù độc đáo, còn có tác dụng khép kín các đơn nguyên kiến trúc, liên kết chúng lại dưới một hình thức đặc biệt che đỡ toàn bộ bên trên, tạo ra sự rộng rãi cho tổng thể kiến trúc, đồng thời khiến cho ngôi đền Bạch Mã trở thành một công trình nghệ thuật kiến trúc hiếm thấy, giữa các kiến trúc tín ngưỡng cùng niên đại, trên vùng đồng bằng Bắc Bộ. So sánh kiến trúc đền Bạch Mã với các kiến trúc không có “liên kết vỏ cua”, người ta thấy các di tích không xuất hiện thứ kiến trúc này, có mặt bằng kiến trúc bị chia ra từng phần, không gian sử dụng ít đi, mưa nắng tự nhiên gây nên sự xuống cấp cho kiến trúc, đặc biệt là cung cấm thì giảm bớt sự âm u huyền bí. Vậy là, chính những cái “vỏ cua” của ngôi đền mà tính cổ kính chỉ đếm được đến con số chưa đầy hai thế kỷ, đã khiến che đỡ (bảo lưu) được cả niềm tin và nhận thức của người ta đối với lịch sử trường kỳ đến nghìn năm, hơn cả nghìn năm ! ở trường hợp ngôi đền Bạch Mã / không / hoặc ít / có ai “thắc mắc” về sự liên quan, thậm chí: sự đồng đại, giữa công trình kiến trúc này với thời định đô Thăng Long. Mặc dù xét cho cùng, chính / và chỉ có truyền thuyết là nền tảng, cả cho sự xuất hiện, lẫn sự tồn tại của công trình kiến trúc luôn được đánh giá rất cao này. 3. Đền Cẩu nhi Thời định đô Thăng Long, nếu ít có dấu tích kiến trúc đích thực để lại cho đời thì cuộc đời lại cho thời này vô cùng nhiều huyền thoại truyền thuyết, và các chứng tích huyền kỳ. Người thiên đô Hoa Lư - định đô Thăng Long sinh năm 974 và thi hành sứ mạng trọng đại của mình vào năm 1010. Ai cũng biết cách tính đếm năm tháng như thế này, ở vào thời gian ấy, không tồn tại. Chỉ có hệ thống (10)
- “Can” - (12) “chi” và, theo hệ thống tính đếm này, thì đó là các năm Giáp Tuất và Canh Tuất - tất cả đều “cầm tinh” con chó. Những huyền thoại và huyền tính về / và của / con vật mà ngày ấy, chính là “linh vật” (bởi khả năng xua đuổi tà ma của tiếng sủa) vì thế vô cùng nhiều gắn bó với Lý Thái Tổ, đặc biệt là với cuộc định đô Thăng Long của ngài. Huyền thoại về thần Cẩu Nhi nằm trong số đó. Và, cũng như huyền thoại về thần Bạch Mã đã gắn bó với huyền tích đền Bạch Mã, huyền thoại về thần Cẩu Nhi cũng gắn bó với huyền tích đền Cẩu Nhi. Về mặt văn bản và văn bản học, nếu sách “Việt điện U linh” là cơ sở văn bản của cả huyền thoại lẫn huyền tích thần - đền Bạch Mã, thì cơ sở ấy của huyền thoại - huyền tính thần - đền Cẩu Nhi, là sách “Tây Hồ Chí”. Nếu “Việt điện U linh” đã được chứng minh là sản phẩm thư tịch có giá trị của / ở đầu thế kỷ 14, thì “Tây Hồ Chí” cũng đã được minh chứng là sản phẩm thư tịch có giá trị của / ở cuối thế kỷ 19. Không ai cần khai quật khảo cổ học dưới nền đền Bạch Mã để tìm bằng chứng khoa học và vật thể cho niềm tin và sự nhận hiểu về mối liên quan giữa công trình kiến trúc này với thời định đô Thăng Long. Thế thì cũng vậy, chẳng cần phải khai quật khảo cổ học, hoặc cả nghiên cứu địa lý - địa chất, ở và cho hòn đảo nhỏ nằm trong Hồ Trúc Bạch, để xác định độ tin cậy cho tâm thức và tri thức của mọi người, đối với thần Cẩu Nhi tại ngôi đền Cẩu Nhi, từng đã tồn tại và sẽ được khôi phục ở nơi này. Bớt đi những “thắc mắc” không cần thiết, như đã là thế đối với công trình kiến trúc đền Bạch Mã ở 76 phố Hàng Buồm, thì ở chỗ nước xanh Trúc Bạch đang nhô đội lên um tùm cây cỏ một cù lao xinh xắn, sẽ là và có một kiến trúc tín ngưỡng và cảnh quan xứng đáng, liên quan đến thời định đô Thăng Long trong tâm thức - tâm linh và dịp kỷ niệm 1000 năm Thăng Long Hà Nội của mọi người. (GS. Lê Văn Lan ) Tìm trong di sản:ĐỀN BẠCH MÃ
- Bạch Mã là một trong những di tích lịch sử- văn hóa nổi tiếng của Hà Nội. Người Hà Nội xưa và nay, cũng như khách thập phương trong, ngoài nước vẫn coi đây là một trong những chốn hành hương không thể không đến trong cuộc đời. Đền Bạch Mã tọa trên phố Hàng Buồm, là nơi thờ một trong bốn vị thần trấn giữ bốn phương của kinh thành Thăng Long xưa. Thần đền Bạch Mã thuộc một trong (tứ thần tứ trấn ấy là: bắc Trấn Võ, nam Cao Sơn, tây Linh Lang, đông Bạch Mã). Sự giao thoa văn hóa Hán - Việt trong thời kỳ Bắc thuộc đã để lại những dấu ấn phong phú. Từ thực tế lịch sử đó, trong thư tịch cổ vẫn còn một vài ghi chép chưa thật nhất quán về thần Bạch Mã. Khi đọc tấm văn bia nói về việc trùng tu đền, dựng năm Đinh Mão, niên hiệu Chính Hòa 8 (1687) và sách thờ cúng ở đền, thì đền thờ Mã Phục Ba đời Hán, tức Mã Viện từng giữ chức Phục Ba tướng quân. Nhưng theo các sách Lĩnh Nam chích quái, Việt điện u linh thì đền thờ thần Long Đỗ (hay Long Độ) của đất Đại La, tức Thăng Long, nay là Hà Nội. Trước khi bàn về vấn đề này, xin nhắc lại một chút sự tích thần Bạch Mã hiện được chép trong các sách Việt điện u linh, Lĩnh Nam chích quái. Như chúng ta đã biết xưa kia khi Cao Biền người nhà Đường sang cai trị nước ta, có cho bồi đắp thành Đại La. Một hôm Biền đang vơ vẩn dạo chơi ngoài thành cửa Đông, thấy có đám mây 5 màu rực rỡ bốc lên từ mặt đất, rồi tụ lại ở không trung. Giữa đám mây mông lung mờ ảo, Biền thấy hiện ra một người cưỡi rồng vàng, đầu đội mũ hoa đỏ, mình mặc áo tía xiêm thêu, đi giầy đỏ. Rồi mùi thơm tỏa ra ngào ngạt, tiếng nhạc vang lừng, hồi lâu mới tan đi. Đêm hôm đó, Biền mộng thấy người gặp lúc ban chiều. Người ấy bảo Biền rằng: “Ta là Long Độ vương khí quân, thấy ông mở rộng kinh thành thì đến xem chơi, chớ có ngờ”. Biền tỉnh dậy sai bọn thủ hạ dựng đền tô tượng, rồi ngầm dùng một tấm sắt đồng làm bùa
- trấn yểm. Bỗng một trận cuồng phong nổi lên quật đổ cây to, làm cho tất cả đồ yểm bằng sắt đồng đều biến thành cát bụi. Biền than thở: “Ta sẽ phải về đất Bắc thôi”. Quả nhiên sau đó, Biền phải trở về Trung Quốc. Tượng thần Bạch Mã Đến đời Lý Thái Tổ (1010), khi vua dời đô về đây, muốn mở rộng phủ thành, nhưng đắp thành nhiều lần không được. Vua cho người đi hỏi dân chúng, mới biết ở đất này có hiển linh từ trước, vua bèn sai biện lễ cầu đảo. Đêm ấy vua nằm mộng gặp thần tới chúc mừng và dặn nhà vua rằng cứ theo dấu vó ngựa mà đắp, tất sẽ thành công. Bấy giờ vua thấy có con ngựa trắng phi thẳng vào đền rồi biến mất. Hôm sau, nhà vua thấy có dấu chân ngựa in trên mặt đất thành đường vòng tròn, bèn sai người cứ theo đó mà xây thành đắp lũy, xây tới đâu được chắc tới đấy. Nhà vua sai tạc một con ngựa trắng để thờ và ban sắc phong cho thần làm “Thăng Long Thành hoàng Đại vương”. Vì thế gọi đây là đền Bạch Mã (đền ngựa trắng). Suốt từ đời Lý Thái Tông sang tới đời Trần, Thăng Long phát triển trở thành nơi đô hội, song cũng không biết bao phen hỏa hoạn loạn tặc, nhưng không biết vì lẽ gì đó riêng đền thờ thần Bạch Mã vẫn nguyên vẹn. Vì thế, triều đình gia phong cho thần được hưởng lộc: Các kỳ nghinh xuân đều cử hành tại đây. Đền Bạch Mã trên phố Hàng Buồm Hiện trong đền vẫn còn tấm biển gỗ đề thơ của Thái sư Trần Quang Khải rằng: Tích văn hách trạc Đại vương linh,
- Kim nhật phương tri quỉ mị kinh. Hỏa bắc tam khu thiêu bất tận, Phong lôi nhất trận phiến nan khuynh. Chỉ huy vọng lượng tam thiên chúng, Hô hấp tiễu trừ bách vạn binh. Nguyện trượng dư uy thanh Bắc khấu, Đôn linh vũ trụ lạc thăng bình. Tạm dịch: Hiển hách từng nghe tiếng Đại vương, Nay hay quỉ quái thảy kinh nhường. Lửa đốt bao phen không thể cháy, Phong ba một trận chẳng hề long. Ra tay trừ diệt loài hung quỉ, Thét lớn một lời dẹp vạn binh. Nguyện cậy dư uy trừ giặc bắc, Khiến cho thiên hạ sống thanh bình. Các nhà nghiên cứu đã căn cứ vào các sách Việt điện u linh, Lĩnh Nam chích quái, Trấn Vũ quán lục, Bạch Mã thần từ khảo chính và truyện Quảng Lợi thánh hựu uy tế phu ứng đại vương phân tích và chỉ ra rằng, do nhân việc trùng tu đền Bạch Mã vào năm Đinh Mão (1687), bấy giờ bức tường đằng Đông bị đổ nát, các thương nhân Bắc quốc như Chiêm Trọng Liên đứng ra quyên góp tiền bạc để tu bổ lại đền Trịnh Tuấn Am trong Bạch Mã thần từ khảo chính từng phân tích, nhân dịp trùng tu đền, các thương nhân Bắc Quốc đã vô tình hay hữu ý đưa tên hiệu của Mã Viện, một nhân vật lịch sử của Trung Quốc vào sách thờ ở
- đây, từ chữ “Bạch Mã” họ đã chữa ra Mã Viện, điều này không khó. Tác giả kết luận: “Cái cảm ngư lỗ truyền ngoa chi ngộ” tức cảm thấy đây là một sự lầm lẫn, chữ “ngư” đánh thành chữ “lỗ”, nhất thiết phải đính chính, để khỏi truyền mãi cái sai về sau. Cho nên cần phải hiểu đó là nơi thờ thần đất Hà Nội. Theo một cách lý giải khác, từ cảm nhận của chúng tôi, như đã trình bày ở đầu bài viết, Bạch Mã chính là nơi hội tụ tính linh thiêng thời gian trong quá trình hình thành và phát triển của đất Thăng Long xưa, và cũng là nơi ít nhiều để lại dấu ấn của những kiều dân Trung Hoa trong thời kỳ di dân phát nghiệp xuống phía Nam từ thế kỷ 17. Đó chính là sự tất nhiên của một nền văn hóa mà không ai có thể phủ nhận. Vấn đề ở đây là: Cốt lõi văn hóa Việt của con người Việt được thể hiện một cách dung dị và mang tính thuyết phục cao, qua kiến trúc, văn bia, thần tích, tục lệ, lễ hội của đền Bạch Mã, đồng thời dung nạp những tinh hoa văn hóa bên ngoài một cách có chọn lọc. Bạch Mã - Huyền thoại và hiện thực đan xen nhau, tạo ra một bức tranh lịch sử sinh động, rất đáng để cho mỗi chúng ta, những người con của Hà Nội nay, suy ngẫm và cống hiến cho ngày mai của Hà Nội. Vũ Xuân Hiển - Viện nghiên cứu Hán Nôm (Từ HNMĐT)
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Những sử liệu liên quan đến việc đặt tên nước Việt Nam
5 p | 143 | 65
-
Ebook Quản lý và phát triển Thăng Long-Hà Nội (Lịch sử và bài học) - NXB Hà Nội
498 p | 106 | 50
-
Ebook Hoàng thành Thăng Long (Tập 2): Phần 2
59 p | 25 | 10
-
Ebook Từ Đồng Quan đến Điện Biên: Phần 1
224 p | 29 | 8
-
Bài thuyết trình: Tình hình triển khai các văn bản liên quan đến chăm sóc sức khỏe người cao tuổi trong hệ thống khám chữa bệnh và định hướng các giải pháp
36 p | 41 | 8
-
Ebook Bối cảnh định đô Thăng Long và sự nghiệp của Lê Hoàn: Phần 2 – NXB Hà Nội
228 p | 25 | 7
-
Ebook Bối cảnh định đô Thăng Long và sự nghiệp của Lê Hoàn: Phần 1 – NXB Hà Nội
236 p | 20 | 6
-
Tây Đô - Thăng Long: Mối liên hệ lịch sử
8 p | 20 | 4
-
Nhà ở của người Dao Áo dài tỉnh Hà Giang: Kết cấu kỹ thuật và những yếu tố vật chất liên quan đến việc dựng nhà - Phạm Minh Phúc
11 p | 18 | 4
-
Tín ngưỡng liên quan đến cây lúa của một số tộc người thuộc nhóm ngôn ngữ môn Khơ-me
10 p | 26 | 4
-
Những tín ngưỡng liên quan đến nông nghiệp của người Tày ở Cao Bằng - Đàm Thị Uyên
8 p | 22 | 4
-
Bắc Ninh với Thăng Long - Hà Nội
7 p | 22 | 3
-
Tập quán và nghi lễ liên quan đến sinh đẻ, chăm sóc mẹ và trẻ sơ sinh của người Tày Mường ở huyện Con Cuông, tỉnh Nghệ An - Lê Hải Đăng
9 p | 24 | 2
-
Nhà ở của người Lô Lô Hà Giang - Lý Hành Sơn
12 p | 11 | 2
-
Dấu ấn của tích hiện đại: Môi trường xây dựng của Hà Nội từ thời thuộc địa đến thời kỳ đổi mới
9 p | 10 | 2
-
Các vị thần liên quan đến hoạt động săn bắt thú rừng và đánh bắt tôm cá của người Bru - Vân Kiều
11 p | 13 | 1
-
Tư liệu Thành Dền (Mê Linh - Hà Nội) liên quan đến trồng lúa nước ở Châu thổ Bắc Bộ thời Văn Minh sông Hồng
10 p | 7 | 1

markdown:
# Ba kiến trúc liên quan đến thời định đô Thăng Long
Chia sẻ: Minh Ngoc | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:15
lượt xem 34
download
![](http://image1.tailieu.vn/document/thumbnail/2010/20100703/alibabe_jewel/80x100/ve_ba_kien_truc_lien_quan_den_thoi_dinh_do_thang_long_0769.jpg)
##
Ba kiến trúc liên quan đến thời định đô Thăng Long
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static1.tailieu.vn/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Thời định đô Thăng Long không để lại nhiều dấu tích kiến trúc. Nhưng, ba công trình xây dựng sau đây tuy không hẳn là di tồn vật thể đương thời, và được nhận diện qua vật chứng cụ thể, nhưng lại nói lên được nhiều điều của hoặc liên quan đến thời kỳ lịch sử quan trọng này
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Ba kiến trúc liên quan đến thời định đô Thăng Long
- Về ba kiến trúc liên quan đến thời định đô Thăng Long Thời định đô Thăng Long không để lại nhiều dấu tích kiến trúc. Nhưng, ba công trình xây dựng sau đây tuy không hẳn là di tồn vật thể đương thời, và được nhận diện qua vật chứng cụ thể, nhưng lại nói lên được nhiều điều của hoặc liên quan đến thời kỳ lịch sử quan trọng này Cũng như là cả nhiều vấn đề và thế ứng xử đương đại về một thời định đô Thăng Long sắp chẵn ngàn năm ấy. 1. Đợt tạo tác thứ 6 của Hoàng Thành Thăng Long và việc nhận dạng ranh giới phía tây của Hoàng Thành. Thống kê qua các tài liệu văn bản - chủ yếu là những bộ chính sử biên niên - thì thấy Vương Triều nhà Lý, trong vòng 216 năm đóng đô ở Thăng Long, đã có tất cả 6 cuộc (đợt) tạo tác kiến trúc quan trọng trong khu vực Hoàng Thành vào các năm 1010 - 1110 (1), 1020 (2), 1029 - 30 (3), 1058 (4), 1098 (5) và 1203 - 05 (6). Đợt tạo tác thứ 6 này, chỉ duy nhất sách (Đại Việt sử lược - bộ chính sử cổ nhất còn sót lại đến nay - ghi lại. ở những chỗ viết tương đối rõ ràng (dễ hiểu), có thể nhận ra đây là một quần thể kiến trúc, được xây dựng theo một quy hoạch (cấu trúc) như sau: - Chính giữa là toà điện Thiên Thuỵ (có “ngựu toạ” - ngai vua ?), hai bên có hai điện Dương Minh (trái) và Thiềm Quang (phải), làm thành một dàn ngang kiến trúc trung tâm; - Phía Bắc của hàng ngang kiến trúc này là điện Chính Nghi, có gác Kính Thiên xây ở bên trên và có “thềm” (sân?) Lệ giao … “ngự tẩm” - buồng ngủ của vua?) bên trên có gác Thánh Thọ, hai bên là gác Nhật Kim (trái) và Nguyệt Bảo (phải), có hành lang quây lấy một vùng “thềm” (sân?) trên là Kim Tinh … làm thành dàn kiến trúc “hậu phương”. Dễ dàng nhận thấy - về mặt cấu trúc quy hoạch - quần thể kiến trúc “đợt sáu” này - của vị hoàng đế đời thứ bảy, Lý Cao Tông - đã tuân thủ chặt chẽ ý tưởng (tư tưởng) tạo tác các quần thể kiến trúc cung đình trong
- Hoàng Thành Thăng Long của các bậc tiền bối, nhất là của Lý Thái Tổ (“đợt một”) và của Lý Thái Tông ( “đợt ba”). Dải hồ nước tại công viên Bách Thảo Vào những năm 1010 - 11, quần thể kiến trúc của và do vị hoàng đế vừa khai sáng vương triều Lý, vừa thiên đô ( Hoa Lư), định đô (Thăng Long) xây dựng gồm 8 điện, 4 cung “thềm (sân?) rồng” có hành lang bao quanh, ở vùng chính giữa Hoàng Thành (khi ấy có tên là “Thăng Long Thành”),
- lần đầu tiên cũng đã được cấu trúc (quy hoạch) thành ba dàn kiến trúc, trước sau, căng ngang. Với toà chính điện “Càn Nguyên” ở Trung tâm. Quần thể kiến trúc được người kế vị ngai vàng đời thứ hai của vương triều, dinh tạo vào các năm 1029 - 30, vừa “quy mô rộng lớn” hơn, vừa chú ý nhiều đến việc “nghỉ ngơi du ngoại” của vua - như nguyên văn lời sách “Đại Việt sử ký toàn thư” - nhưng vẫn hoàn toàn tại chỗ mà nương theo cấu trúc (quy hoạch) của đợt xây dựng đầu tiên: hợp các đơn nguyên kiến trúc thành ba dàn căng ngang, trước, sau. Chỉ khác ở chỗ đổi gọi tên toà chính điện ở Trung tâm thành “Thiên An”, và đặc biệt là cho xây một vòng tường thành bao quanh quần thể kiến trúc, tạo nên một vùng Cấm Thành (khi ấy có tên là “Long Thành”) làm nhân lõi cho khu vực Hoàng Thành Cái truyền thống tạo ba dàn kiến trúc căng ngang, trước sau, ở giữa khu Hoàng Thành Thăng Long, sở dĩ hằng được tôn trọng, bởi vì đã làm thành / và là / hình tượng - biểu tượng của một tổ hợp (hệ) ý tưởng (tư tưởng) kiến trúc rất hay : Vừa tạo hình chữ “tam” của lý thuyết “tam tài” (Thiên -
- Địa - Nhân), vừa gợi dáng quẻ “càn” ở học thuyết “Bát quái” (với ý nghĩa vừa là quẻ đầu tiên, vừa chính là ngôi “Trời”). Quần thể kiến trúc “đợt sáu” (các năm 1203 - 05) của vua Lý Cao Tông có hình chữ nhật “Tam” và dáng quẻ “Càn”, là vì lẽ đó. Nhưng, tuân thủ chặt chẽ cái tư tưởng của quy hoạch kiến trúc, mà không sử dụng lại / và đúng / vị trí (không gian, mặt bằng) kiến trúc cũ. Bởi Lý Cao Tông - với nhân cách (cá tính) thường bị sử cũ phiền trách rất nhiều (“ham xây dựng, thích rong chơi, hám của cải, vụ lợi lộc”…) - Khá bức xúc nhu cầu “xây cung mới” (với “truyền thống” kiến trúc cũ) nhưng không dám phá bỏ các quần thể kiến trúc của hai đời tiên tổ để dinh tạo các công trình của mình ở đấy mà chỉ có thể di dời vị trí vùng dinh tạo mới tới một chỗ khác ở trong khu vực Hoàng Thành mà thôi. Sử cũ chép rõ: Đó là vùng “phía tây tẩm điện” tức thị: phía tây vùng chính tâm Hoàng Thành. ở nơi xây dựng mới tại phía tây Hoàng Thành này, những điện Thiên Thuỵ, Dương Minh, Thiềm Quang…, gác và thềm Thánh Thọ, Nhật Kim, Nguyệt Bảo, Lệ Giao, Kim Tinh… của Lý Cao Tông còn có một đặc điểm quy hoạch là: Kết hợp quần thể kiến trúc cung đình với cảnh quan công viên (“ngự uyển”). Lần đầu tiên, trong Hoàng Thành Thăng Long thời Lý, thấy xuất hiện những tên công trình kiến trúc - cảnh quan (ở quanh quần thể kiến trúc cung đình) như: “Cửa Thấu Viên”, “Ao Dưỡng Ngư”, “Đình Ngoạn Y” (xây ở trên ao Dưỡng Ngư)…
- Di chỉ Núi Xưa - Bách Thảo - Hà Nội Đến năm nối dài đợt dinh tạo thứ sáu - là năm 1206 - thì rõ thêm ra tính lại vẫn chỉ - sách “ Đại Việt sử lược” chép được rằng: “Năm này, trong nước loạn lạc mà vua thì thích rong chơi. Nhưng đường xá đi lại bị ngáng trở, bèn sai làm hành cung ứng Phong, Hải Thanh ở chỗ ao ứ Minh, tạo nên một vùng hoa thơm cỏ lạ, nước ao thông với nước sông, lấy thuyền to làm thuyền ngự, các thuyền bé chia hai đội, sai bọn cung nữ, phường hát chèo thuyền, chơi bời làm vui...” Vậy là hình thành một vùng quần thể kiến trúc cung đình và cảnh quan “ngự uyển” sông hồ - rộng lớn đa dạng - ở trong Hoàng Thành, mạn phía tây trung tâm Hoàng Thành. Vùng trung tâm truyền thống của Hoàng Thành này, đã được xác định là có toà “Thành cổ Hà Nội”(thời Nguyễn) đồ lên, với diện tích khoảng 100 ha. Một diện tích như thế này, chỉ đủ sức chứa dựng các quần thể kiến trúc “đợt một” và “đợt ba kéo dài” mà không thể dung nổi những dinh tạo “ đợt sáu” và “đợt sáu kéo dài” .
- Vùng kiến trúc cung đình của những năm 1203 - 05 và năm 1206 này, đã được sử sách chép rõ - nhắc lại là: ở phía tây, vùng trung tâm truyền thống của Hoàng Thành. Có nghĩa là: Muốn có thêm được vùng kiến trúc cung đình “đợt sáu” và “đợt sáu kéo dài”, Hoàng Thành Thăng Long phải được - lần đầu tiên - mở rộng về phía tây. Vùng mở rộng - lần đầu tiên của Hoàng Thành Thăng Long thời Lý - về phía tây này, tất phải ở mạn tây của điểm cực tây Hoàng Thành trước năm 1203, được đánh dấu bằng di tích cửa “ Tây Môn” của “Thành cổ Hà Nội” cũng chính là nơi đang toạ lạc toà “ Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh” Đó chính là vùng “Công viên Bách Thảo” và làng hoa Ngọc Hà bây giờ, với những nét cảnh quan vẫn còn gợi lại hình ảnh một vùng “ngự uyển” sông hồ xưa, với cả địa danh (thuỷ danh) “Sông Ngọc” - Chính là dòng “Ngự Hà” quý như ngọc, từng đã chảy trôi ở trong Hoàng Thành xưa. Cẩn trọng khai quật khảo cổ với diện rộng vùng này, sẽ thấy lại được những vùng kiến trúc cung đình - cảnh quan trong Hoàng Thành Thăng Long ở đợt dinh tạo mở rộng cuối thời Lý, mà tín hiệu đầu tiên đã được phát đi từ đầu thế kỷ 20: Một chiếc cột đá chạm rồng “ngẫu nhiên phát hiện ở dưới lòng đất tại đây (hiện đang trưng bày ở Bảo tàng Lịch sử Việt Nam - Hà Nội).
- Đền Cẩu Nhi - Hà Nội 2. Đền Bạch Mã - Huyền thoại thời định đô Thăng Long: Thời vừa mới định đô Thăng Long năm đầu tiên 1010 - nơi đây chưa có quy hoạch đô thị kiểu “tam trùng thành quách” (ba vòng tường thành lồng nhau). Tất cả chỉ mới có một vòng tường / và một vùng / được gọi tên là “Thăng Long Thành” mà thôi. Và đúng như lời Lý Thái Tổ đã nói trong “thiên đô chiếu”, vòng tường / và vùng Thăng Long thành này, đã thực tế dựa vào toà Đại La Thành của và do Tiết độ sứ nhà Đường là Cao Biền xây vào năm 866 mà sửa sang, dùng lại. Và đó chính là vòng tường / và vùng Hoàng Thành Thăng Long, theo cách gọi của / và từ thời sau. ở mé ngoài Cửa Đông của Đại La Thành, cũng tức thị ở mé ngoài cổng phía đông của Thăng Long Thành - được Lý Thái Tổ đặt / gọi tên là cửa Tường Phù (Điềm lành) - có một toà kiến trúc tôn giáo tín ngưỡng quan trọng. Đây là công trình - được xây dựng theo tinh thần “Fair Play” - của Cao Biền, để “ chào thua” vị thần bảo hộ của ngôi - làng - Hà Nội - gốc, được sử cũ gọi bằng tên là “Hương Long Đỗ” (làng Rốn Rồng). Thần vốn xuất thân từ một vị “già làng” họ Tô tên Lịch, có nhà ở ngay trên bờ dòng Sông cổ chảy qua trước làng ( do đó, khi “hoá thánh”, trở thành thần bảo hộ của “Hương Long Đỗ”, thì cũng cho dòng sông chảy qua / và của làng mượn luôn tên, thành ra là “sông Tô Lịch”). Vị thần của hương Long Đỗ, sông Tô Lịch này như lời kính cẩn ghi chép của sách cổ “Việt điện U linh” ( ở / và từ thế kỷ 14) - đã biểu hiện thành một dị nhân ngự trên một đám mây ngũ sắc, đúng vào lúc Cao Biền đi ra ngoài Cửa Đông của Đại La Thành. Viên quan cai trị cáo già, võ tướng tài ba, kiêm phù thuỷ cao tay của triều đại Nhà Đường đô hộ này với tâm lý, tâm thức và cả tâm linh nữa, của ngần ấy nhân cách - hiển nhiên nhận ra ngay: đây là đối thủ của mình. Bèn / và đã dùng “ linh vật búa đồng” để trấn yểm. Nhưng sau một đêm mưa gió kinh hoàng, sáng ra thì đã thấy búa đồng trấn yểm bị đánh tan như cát bụi. Biết không thể thắng được đối thủ “trên cơ”, vừa sợ vừa phục, Cao Biền đã cho lập đền thờ thần Long Đỗ ở ngay nơi đã diễn ra trận chiến u linh ấy. Từ giữa thế kỷ thứ 9 đến đầu thế kỷ 11, ngôi đền thờ Thần Long Đỗ này vẫn được “vận hành tại chỗ” các công năng và đồng hành cùng lịch sử chuyển hoá toà thành Đại La Thành ra toà Thành Thăng Long. Và thêm
- một lần toả sáng công năng tâm linh, vào đúng thời định đô Thăng Long, năm đầu tiên. ấy là theo sự ghi chép của sách “Việt điện u linh” - thì đó là lúc Lý Thái Tổ cho tôn tạo vòng tường Thăng Long Thành. Nhưng công trình thổ mộc cứ đắp lên lại sụp đổ. Vua bèn cho người đến cầu khẩn ở ngôi đền thờ thần Long Đỗ. Và thấy một con ngựa trắng từ toà kiến trúc tín ngưỡng linh thiêng này bước ra, đi một vòng từ đông sang tây, rồi lại từ tây về đông, rồi biến mất vào đền. Hiểu ý thần linh, vua liền cho đắp tường thành theo đúng vết chân ngựa trắng. Quả nhiên việc xây dựng thành công ngay !. Tạ ơn thần linh trợ giúp, vua bèn vừa tôn phong thần Long Đỗ làm “ Quốc đô Định bang Thành Hoàng Đại Vương”, vừa cho gọi tên ngôi đền thờ thần là “Bạch Mã linh từ” (đền thiêng ngựa trắng). Chủ đề tín ngưỡng ở ngôi đền xây dựng mé ngoài cửa Tường Phù, thành Thăng Long từ đây ổn định và tôn hiệu của vị thần được thờ ở đây, cũng 2 lớp 8 chữ mà truyền mãi về sau, tới tận ngày nay: “Long Đỗ Thần quân / Quảng lợi Bạch Mã”, kèm với hàm tước tột đỉnh: “Đại vương” ! Không ai biết chắc hình thái kiến trúc của ngôi đền này ở thời - tiền - Thăng Long, hoặc giả cả ngay ở thời định đô Thăng Long nữa, là như thế nào ! Cũng có thể là ngày càng có nhiều người sẽ không tin hẳn vào lai lịch / cũng như cả lý do tạo dựng ngôi đền cổ nhất của Thăng Long - Hà Nội này, là như vậy !. Nhưng hiển nhiên là ở địa chỉ số 76 phố Hàng Buồm, quận Hoàn Kiếm, TP Hà Nội, hiện vẫn đang khói hương, toạ lạc một ngôi đền cổ, với tên gọi là “đền Bạch Mã” với cỗ Long ngai có hàng chữ ghi tên vị thần được thờ chính, ở đây là “ Long Đỗ Thần quân quảng lợi Bạch mã Đại Vương”. Không chỉ thế, mà ngay ở thời gian khá sớm của buổi đương đại - vào và từ năm 1986 - ngôi đền này đã được trịnh trọng xếp hạng là “di tích lịch sử - văn hoá”, được trùng tu tôn tạo nhiều lần khang trang. Lý do của thế ứng xử hiện đại này, còn có căn cứ và xuất phát từ vị thế của công trình kiến trúc tín ngưỡng đã được chính 4 chữ đại tự của bức hoàng phi ngự cao trên nóc đền nói rõ: “Đông trấn linh từ” ! Thêm chức năng là điểm thiêng trấn giữ phía đông cho kinh đô Thủ đô Thăng Long - Hà Nội, đền Bạch Mã còn bộc lộ cả một giá trị trần tục nhưng quan trọng nữa của kiến trúc, là mốc giới ở chỗ cực đông của địa vực kinh kỳ. Bởi - như đã thấy ở trên - vào năm đầu thời định đô Thăng Long, kinh kỳ chỉ có / và là một “Thăng Long Thành”, với một vòng
- tường/và khu đô thành, giống như ở thời “Đại La Thành” trước đấy: vua quan, tướng dĩ, chúng - dân - dĩ, nông - công - thương, đều “chung chạ” ở / và trong một khu / và vòng tường / thành ấy. Chỉ đến 5 năm sau ngày định đô, Lý Thái Tổ mới cho biến “Thành Thăng Long” thành ra một khu vực “Hoàng Thành” đích thực: dành riêng nơi này cho vương triều và việc triều chính. Còn chúng dân thì phải di dời ra mà ở ngoài khu vực Hoàng Thành này. Quang cảnh đảo Cẩu Nhi - hồ Trúc Bạch - Hà Nội Chiếu cố đến tính cách là “thần dân”, đặc biệt chốn kinh kỳ của họ, vào và từ năm 1014 (tức 15 năm trước khi Lý Thái Tông - rút kinh nghiệm từ vụ “loạn tam vương” năm 1028, bục ra ở ngay chính giữa khu vực gốc lõi “Thăng Long Thành” - đã cho xây ở đây vòng tường / để hình thành khu vực / “Long Thành” (Thành Rồng) mà về sau thì gọi là “Cấm Thành”, đồng thời / nhờ đấy mà/ chính thức hoàn chỉnh quy hoạch “ Tam trùng thành quách” cho kinh đô Thăng Long, từ đây vị hoàng đế khai sáng vương triều nhà Lý và kinh đô Thăng Long bắt đầu cho đắp dựng công trình kiến trúc thành lũy thứ hai, sau công trình xây dựng thứ nhất - Thăng Long Thành (năm 1010) - là vòng luỹ đất “kinh thành” (cũng có lúc gọi là “Thành Đại La”) làm thành vành đai bao quanh và bảo vệ kinh đô ở mé ngoài cùng, đồng thời phân biệt cả thân phận “thần dân” đặc biệt lẫn vị thế đặc biệt của “đất kinh” (đất có vua) ở trong vòng luỹ đất đó, so với chúng dân và đất đai tại các nơi khác. “ Thăng Long tứ trấn” ( bốn điểm thiêng trấn giữ 4 chính phương kinh kỳ) đã được hình thành và xác định giữa bối cảnh đó. Trong đó, “Đông trấn”
- (trấn giữ phía đông) cũng đồng thời là mốc giới cực đông của địa giới kinh kỳ, chính là toà kiến trúc “đền Bạch Mã”. Nhiều chức năng và chức trách lịch sử lớn như thế, nhưng chốt lại, trước mắt chúng ta bây giờ, ngôi đền quan trọng này, vẫn chỉ hiện hữu như một kiến trúc tín ngưỡng, mang phong cách và đặc trưng của lịch sử và văn hoá thế kỷ 19 thời Nguyễn. Cái đặc sắc của công trình kiến trúc có niên đại chỉ là thời Nguyễn này chính là cái “vỏ cua” (mái vòm hình mai con cua) thứ nhất liên kết giữa phương đình và đại bái của ngôi đền. Rồi, nối Đại bái với Thiêu hương, lại một “vỏ cua” thứ hai nữa. Những chiếc “vỏ cua” này, ngoài hình thù độc đáo, còn có tác dụng khép kín các đơn nguyên kiến trúc, liên kết chúng lại dưới một hình thức đặc biệt che đỡ toàn bộ bên trên, tạo ra sự rộng rãi cho tổng thể kiến trúc, đồng thời khiến cho ngôi đền Bạch Mã trở thành một công trình nghệ thuật kiến trúc hiếm thấy, giữa các kiến trúc tín ngưỡng cùng niên đại, trên vùng đồng bằng Bắc Bộ. So sánh kiến trúc đền Bạch Mã với các kiến trúc không có “liên kết vỏ cua”, người ta thấy các di tích không xuất hiện thứ kiến trúc này, có mặt bằng kiến trúc bị chia ra từng phần, không gian sử dụng ít đi, mưa nắng tự nhiên gây nên sự xuống cấp cho kiến trúc, đặc biệt là cung cấm thì giảm bớt sự âm u huyền bí. Vậy là, chính những cái “vỏ cua” của ngôi đền mà tính cổ kính chỉ đếm được đến con số chưa đầy hai thế kỷ, đã khiến che đỡ (bảo lưu) được cả niềm tin và nhận thức của người ta đối với lịch sử trường kỳ đến nghìn năm, hơn cả nghìn năm ! ở trường hợp ngôi đền Bạch Mã / không / hoặc ít / có ai “thắc mắc” về sự liên quan, thậm chí: sự đồng đại, giữa công trình kiến trúc này với thời định đô Thăng Long. Mặc dù xét cho cùng, chính / và chỉ có truyền thuyết là nền tảng, cả cho sự xuất hiện, lẫn sự tồn tại của công trình kiến trúc luôn được đánh giá rất cao này. 3. Đền Cẩu nhi Thời định đô Thăng Long, nếu ít có dấu tích kiến trúc đích thực để lại cho đời thì cuộc đời lại cho thời này vô cùng nhiều huyền thoại truyền thuyết, và các chứng tích huyền kỳ. Người thiên đô Hoa Lư - định đô Thăng Long sinh năm 974 và thi hành sứ mạng trọng đại của mình vào năm 1010. Ai cũng biết cách tính đếm năm tháng như thế này, ở vào thời gian ấy, không tồn tại. Chỉ có hệ thống (10)
- “Can” - (12) “chi” và, theo hệ thống tính đếm này, thì đó là các năm Giáp Tuất và Canh Tuất - tất cả đều “cầm tinh” con chó. Những huyền thoại và huyền tính về / và của / con vật mà ngày ấy, chính là “linh vật” (bởi khả năng xua đuổi tà ma của tiếng sủa) vì thế vô cùng nhiều gắn bó với Lý Thái Tổ, đặc biệt là với cuộc định đô Thăng Long của ngài. Huyền thoại về thần Cẩu Nhi nằm trong số đó. Và, cũng như huyền thoại về thần Bạch Mã đã gắn bó với huyền tích đền Bạch Mã, huyền thoại về thần Cẩu Nhi cũng gắn bó với huyền tích đền Cẩu Nhi. Về mặt văn bản và văn bản học, nếu sách “Việt điện U linh” là cơ sở văn bản của cả huyền thoại lẫn huyền tích thần - đền Bạch Mã, thì cơ sở ấy của huyền thoại - huyền tính thần - đền Cẩu Nhi, là sách “Tây Hồ Chí”. Nếu “Việt điện U linh” đã được chứng minh là sản phẩm thư tịch có giá trị của / ở đầu thế kỷ 14, thì “Tây Hồ Chí” cũng đã được minh chứng là sản phẩm thư tịch có giá trị của / ở cuối thế kỷ 19. Không ai cần khai quật khảo cổ học dưới nền đền Bạch Mã để tìm bằng chứng khoa học và vật thể cho niềm tin và sự nhận hiểu về mối liên quan giữa công trình kiến trúc này với thời định đô Thăng Long. Thế thì cũng vậy, chẳng cần phải khai quật khảo cổ học, hoặc cả nghiên cứu địa lý - địa chất, ở và cho hòn đảo nhỏ nằm trong Hồ Trúc Bạch, để xác định độ tin cậy cho tâm thức và tri thức của mọi người, đối với thần Cẩu Nhi tại ngôi đền Cẩu Nhi, từng đã tồn tại và sẽ được khôi phục ở nơi này. Bớt đi những “thắc mắc” không cần thiết, như đã là thế đối với công trình kiến trúc đền Bạch Mã ở 76 phố Hàng Buồm, thì ở chỗ nước xanh Trúc Bạch đang nhô đội lên um tùm cây cỏ một cù lao xinh xắn, sẽ là và có một kiến trúc tín ngưỡng và cảnh quan xứng đáng, liên quan đến thời định đô Thăng Long trong tâm thức - tâm linh và dịp kỷ niệm 1000 năm Thăng Long Hà Nội của mọi người. (GS. Lê Văn Lan ) Tìm trong di sản:ĐỀN BẠCH MÃ
- Bạch Mã là một trong những di tích lịch sử- văn hóa nổi tiếng của Hà Nội. Người Hà Nội xưa và nay, cũng như khách thập phương trong, ngoài nước vẫn coi đây là một trong những chốn hành hương không thể không đến trong cuộc đời. Đền Bạch Mã tọa trên phố Hàng Buồm, là nơi thờ một trong bốn vị thần trấn giữ bốn phương của kinh thành Thăng Long xưa. Thần đền Bạch Mã thuộc một trong (tứ thần tứ trấn ấy là: bắc Trấn Võ, nam Cao Sơn, tây Linh Lang, đông Bạch Mã). Sự giao thoa văn hóa Hán - Việt trong thời kỳ Bắc thuộc đã để lại những dấu ấn phong phú. Từ thực tế lịch sử đó, trong thư tịch cổ vẫn còn một vài ghi chép chưa thật nhất quán về thần Bạch Mã. Khi đọc tấm văn bia nói về việc trùng tu đền, dựng năm Đinh Mão, niên hiệu Chính Hòa 8 (1687) và sách thờ cúng ở đền, thì đền thờ Mã Phục Ba đời Hán, tức Mã Viện từng giữ chức Phục Ba tướng quân. Nhưng theo các sách Lĩnh Nam chích quái, Việt điện u linh thì đền thờ thần Long Đỗ (hay Long Độ) của đất Đại La, tức Thăng Long, nay là Hà Nội. Trước khi bàn về vấn đề này, xin nhắc lại một chút sự tích thần Bạch Mã hiện được chép trong các sách Việt điện u linh, Lĩnh Nam chích quái. Như chúng ta đã biết xưa kia khi Cao Biền người nhà Đường sang cai trị nước ta, có cho bồi đắp thành Đại La. Một hôm Biền đang vơ vẩn dạo chơi ngoài thành cửa Đông, thấy có đám mây 5 màu rực rỡ bốc lên từ mặt đất, rồi tụ lại ở không trung. Giữa đám mây mông lung mờ ảo, Biền thấy hiện ra một người cưỡi rồng vàng, đầu đội mũ hoa đỏ, mình mặc áo tía xiêm thêu, đi giầy đỏ. Rồi mùi thơm tỏa ra ngào ngạt, tiếng nhạc vang lừng, hồi lâu mới tan đi. Đêm hôm đó, Biền mộng thấy người gặp lúc ban chiều. Người ấy bảo Biền rằng: “Ta là Long Độ vương khí quân, thấy ông mở rộng kinh thành thì đến xem chơi, chớ có ngờ”. Biền tỉnh dậy sai bọn thủ hạ dựng đền tô tượng, rồi ngầm dùng một tấm sắt đồng làm bùa
- trấn yểm. Bỗng một trận cuồng phong nổi lên quật đổ cây to, làm cho tất cả đồ yểm bằng sắt đồng đều biến thành cát bụi. Biền than thở: “Ta sẽ phải về đất Bắc thôi”. Quả nhiên sau đó, Biền phải trở về Trung Quốc. Tượng thần Bạch Mã Đến đời Lý Thái Tổ (1010), khi vua dời đô về đây, muốn mở rộng phủ thành, nhưng đắp thành nhiều lần không được. Vua cho người đi hỏi dân chúng, mới biết ở đất này có hiển linh từ trước, vua bèn sai biện lễ cầu đảo. Đêm ấy vua nằm mộng gặp thần tới chúc mừng và dặn nhà vua rằng cứ theo dấu vó ngựa mà đắp, tất sẽ thành công. Bấy giờ vua thấy có con ngựa trắng phi thẳng vào đền rồi biến mất. Hôm sau, nhà vua thấy có dấu chân ngựa in trên mặt đất thành đường vòng tròn, bèn sai người cứ theo đó mà xây thành đắp lũy, xây tới đâu được chắc tới đấy. Nhà vua sai tạc một con ngựa trắng để thờ và ban sắc phong cho thần làm “Thăng Long Thành hoàng Đại vương”. Vì thế gọi đây là đền Bạch Mã (đền ngựa trắng). Suốt từ đời Lý Thái Tông sang tới đời Trần, Thăng Long phát triển trở thành nơi đô hội, song cũng không biết bao phen hỏa hoạn loạn tặc, nhưng không biết vì lẽ gì đó riêng đền thờ thần Bạch Mã vẫn nguyên vẹn. Vì thế, triều đình gia phong cho thần được hưởng lộc: Các kỳ nghinh xuân đều cử hành tại đây. Đền Bạch Mã trên phố Hàng Buồm Hiện trong đền vẫn còn tấm biển gỗ đề thơ của Thái sư Trần Quang Khải rằng: Tích văn hách trạc Đại vương linh,
- Kim nhật phương tri quỉ mị kinh. Hỏa bắc tam khu thiêu bất tận, Phong lôi nhất trận phiến nan khuynh. Chỉ huy vọng lượng tam thiên chúng, Hô hấp tiễu trừ bách vạn binh. Nguyện trượng dư uy thanh Bắc khấu, Đôn linh vũ trụ lạc thăng bình. Tạm dịch: Hiển hách từng nghe tiếng Đại vương, Nay hay quỉ quái thảy kinh nhường. Lửa đốt bao phen không thể cháy, Phong ba một trận chẳng hề long. Ra tay trừ diệt loài hung quỉ, Thét lớn một lời dẹp vạn binh. Nguyện cậy dư uy trừ giặc bắc, Khiến cho thiên hạ sống thanh bình. Các nhà nghiên cứu đã căn cứ vào các sách Việt điện u linh, Lĩnh Nam chích quái, Trấn Vũ quán lục, Bạch Mã thần từ khảo chính và truyện Quảng Lợi thánh hựu uy tế phu ứng đại vương phân tích và chỉ ra rằng, do nhân việc trùng tu đền Bạch Mã vào năm Đinh Mão (1687), bấy giờ bức tường đằng Đông bị đổ nát, các thương nhân Bắc quốc như Chiêm Trọng Liên đứng ra quyên góp tiền bạc để tu bổ lại đền Trịnh Tuấn Am trong Bạch Mã thần từ khảo chính từng phân tích, nhân dịp trùng tu đền, các thương nhân Bắc Quốc đã vô tình hay hữu ý đưa tên hiệu của Mã Viện, một nhân vật lịch sử của Trung Quốc vào sách thờ ở
- đây, từ chữ “Bạch Mã” họ đã chữa ra Mã Viện, điều này không khó. Tác giả kết luận: “Cái cảm ngư lỗ truyền ngoa chi ngộ” tức cảm thấy đây là một sự lầm lẫn, chữ “ngư” đánh thành chữ “lỗ”, nhất thiết phải đính chính, để khỏi truyền mãi cái sai về sau. Cho nên cần phải hiểu đó là nơi thờ thần đất Hà Nội. Theo một cách lý giải khác, từ cảm nhận của chúng tôi, như đã trình bày ở đầu bài viết, Bạch Mã chính là nơi hội tụ tính linh thiêng thời gian trong quá trình hình thành và phát triển của đất Thăng Long xưa, và cũng là nơi ít nhiều để lại dấu ấn của những kiều dân Trung Hoa trong thời kỳ di dân phát nghiệp xuống phía Nam từ thế kỷ 17. Đó chính là sự tất nhiên của một nền văn hóa mà không ai có thể phủ nhận. Vấn đề ở đây là: Cốt lõi văn hóa Việt của con người Việt được thể hiện một cách dung dị và mang tính thuyết phục cao, qua kiến trúc, văn bia, thần tích, tục lệ, lễ hội của đền Bạch Mã, đồng thời dung nạp những tinh hoa văn hóa bên ngoài một cách có chọn lọc. Bạch Mã - Huyền thoại và hiện thực đan xen nhau, tạo ra một bức tranh lịch sử sinh động, rất đáng để cho mỗi chúng ta, những người con của Hà Nội nay, suy ngẫm và cống hiến cho ngày mai của Hà Nội. Vũ Xuân Hiển - Viện nghiên cứu Hán Nôm (Từ HNMĐT)
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Những sử liệu liên quan đến việc đặt tên nước Việt Nam
5 p |
143 |
65
-
Ebook Quản lý và phát triển Thăng Long-Hà Nội (Lịch sử và bài học) - NXB Hà Nội
498 p |
106 |
50
-
Ebook Hoàng thành Thăng Long (Tập 2): Phần 2
59 p |
25 |
10
-
Ebook Từ Đồng Quan đến Điện Biên: Phần 1
224 p |
29 |
8
-
Bài thuyết trình: Tình hình triển khai các văn bản liên quan đến chăm sóc sức khỏe người cao tuổi trong hệ thống khám chữa bệnh và định hướng các giải pháp
36 p |
41 |
8
-
Ebook Bối cảnh định đô Thăng Long và sự nghiệp của Lê Hoàn: Phần 2 – NXB Hà Nội
228 p |
25 |
7
-
Ebook Bối cảnh định đô Thăng Long và sự nghiệp của Lê Hoàn: Phần 1 – NXB Hà Nội
236 p |
20 |
6
-
Tây Đô - Thăng Long: Mối liên hệ lịch sử
8 p |
20 |
4
-
Nhà ở của người Dao Áo dài tỉnh Hà Giang: Kết cấu kỹ thuật và những yếu tố vật chất liên quan đến việc dựng nhà - Phạm Minh Phúc
11 p |
18 |
4
-
Tín ngưỡng liên quan đến cây lúa của một số tộc người thuộc nhóm ngôn ngữ môn Khơ-me
10 p |
26 |
4
-
Những tín ngưỡng liên quan đến nông nghiệp của người Tày ở Cao Bằng - Đàm Thị Uyên
8 p |
22 |
4
-
Bắc Ninh với Thăng Long - Hà Nội
7 p |
22 |
3
-
Tập quán và nghi lễ liên quan đến sinh đẻ, chăm sóc mẹ và trẻ sơ sinh của người Tày Mường ở huyện Con Cuông, tỉnh Nghệ An - Lê Hải Đăng
9 p |
24 |
2
-
Nhà ở của người Lô Lô Hà Giang - Lý Hành Sơn
12 p |
11 |
2
-
Dấu ấn của tích hiện đại: Môi trường xây dựng của Hà Nội từ thời thuộc địa đến thời kỳ đổi mới
9 p |
10 |
2
-
Các vị thần liên quan đến hoạt động săn bắt thú rừng và đánh bắt tôm cá của người Bru - Vân Kiều
11 p |
13 |
1
-
Tư liệu Thành Dền (Mê Linh - Hà Nội) liên quan đến trồng lúa nước ở Châu thổ Bắc Bộ thời Văn Minh sông Hồng
10 p |
7 |
1

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Connection: close

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Set-Cookie: TLDEVNamespace=k5fkpena0dihtvkd1jiotnlb95; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Cách thức nghỉ việc
-
Năm cách đề nghị tăng lương hiệu quả Lương cao bao giờ cũng tốt. Đây là điều luôn đúng. Tất nhiên, bạn cũng sẽ làm việc của mình dù được trả công xứng đáng hay không. Nhưng một khi bạn thực sự muốn tăng lương, thì phải biết cách đòi hỏi. 1. Hiểu mong đợi của Sếp Đây là điều kiện tiên quyết. Bạn phải chứng minh cho Sếp thấy mình “có giá” hơn nhiều so với mức lương hiện tại và Sếp của bạn sẽ nhanh chóng cho thấy ông/bà ta là người công bằng.
5p muadongamap222 29-04-2010 302 72 Download
-
Để thực hiện chụp ảnh, trước hết bạn cần được tiêm (thường là tiêm vào cánh tay) một liều gluco ở dạng phóng xạ nhẹ, để đo mức độ hoạt động của các tế bào và hình dạng của chúng ở những phần khác nhau của cơ thể. Sau khoảng một giờ nghỉ ngơi, việc chụp ảnh sẽ được tiến hành mà không gây đau đớn cho bạn
4p xuanhien 11-06-2009 388 32 Download
-
Trong mắt của những người đi làm công, việc quản lý thường chẳng có mấy ý nghĩa với họ, thậm chí họ coi quản lý là cái gì đó ràng buộc, vô nghĩa. Khi nền kinh tế gặp khó khăn, công việc ít người thất nghiệp nhiều, dù những chính sách quản lý có yếu kém hay khắc nghiệt thì người làm công cũng dễ chấp nhận nó (họ sợ bị đuổi việc).
3p tkhoahuongduong 09-09-2010 138 25 Download
-
Nhiều người cho rằng nghỉ việc đơn giản chỉ là viết thư xin nghỉ rồi đóng gói đồ đạc và ra đi. Thực ra, nghỉ việc cũng đòi hỏi quá trình chuẩn bị, sự chuyên nghiệp và khéo léo giống như khi bạn tìm việc. Dưới đây là những điều bạn nên làm trước khi nghỉ việc: Nghỉ việc cũng đòi hỏi quá trình chuẩn bị, sự chuyên nghiệp và khéo léo. Ảnh: internet Xác định lý do nghỉ việc .Hãy xác định rõ ràng lý do bạn muốn ngừng cộng tác với công ty hiện tại.
5p coeus75 03-01-2013 51 7 Download
-
Biết thời điểm và cách thức rời một công ty là một nghệ thuật trong nền kinh tế ngày nay. Với sự thay đổi không ngừng tại các công ty và trong cuộc sống của chúng ta, luôn luôn có một vòng tuần hoàn của sự bắt đầu và kết thúc. Chúng ta yêu những bắt đầu và những năng lượng mới mẻ sẽ đến với những bắt đầu. Chúng ta thường ghét sự kết thúc và thường thấy xấu hổ về chúng, chỉ đối mặt với chúng khi bị bắt buộc. Nhưng, sự thật đó là ở bên kia...
2p bibocumi23 26-12-2012 26 3 Download
-
Tại sao bạn phải cần phải được khuyên về cách từ bỏ công việc như thế nào? Thật đơn giản bởi vì tôi là một “chuyên gia” về nghỉ việc và chính cái “sự tinh thông” của tôi trong kinh nghiệm nghỉ việc có thể giúp bạn tìm được những lời khuyên bổ ích. Tôi đã nghỉ rất nhiều công việc trong nhiều ngành nghề khác nhau. Thực tế, tôi có thể nói chắc chắn rằng tôi đã nghỉ khoảng 15 công việc “ngon nhất” mà mọi người mơ ước.
3p bibocumi23 26-12-2012 32 3 Download
-
Hiện nay, cuộc cách mạng khoa học và kỹ thuật ở nước ta đang yêu cầu mỗi người, để thích nghi dần với đời sống công nghiệp hóa, hiện đại hóa phải khoa học hóa cách suy nghĩ, làm việc và học tập của mình. Tập sách này nhằm mục đích giúp ích cho các bạn trẻ đáp ứng được đòi hỏi trên đây nhằm đạt nhiều kết quả tốt trong mọi lĩnh vực công tác và học tập.
76p thanhnga 10-06-2009 1010 721 Download
-
Phát triển năng lực nhận thức, tư duy độc lập, sáng tạo và rèn trí thông minh cho học sinh là một trong những nhiệm vụ quan trong của nhà trường phổ thông. “ Chương trình và sách giáo khoa phải đảm bảo dạy cho học sinh những nguyên lí cơ bản toàn diện về các mặt đức dục, trí dục, mĩ dục. Đồng thời tạo cho các em điều kiện phát triển trí thông minh, khả năng độc lập suy nghĩ và sáng tạo. Cái quan trọng của trí dục là rèn luyện trí thông minh và sức suy...
80p transang4 04-10-2012 168 107 Download
-
Lãnh đạo làm gì khi nhân viên "đua nhau" nghỉ làm? Một ông sếp phàn nàn rằng có hôm hơn 10% số nhân viên của ông nghỉ làm. Tất nhiên, hôm sau ông ta nổi cáu và tra hỏi nguyên nhân, nhưng có nhiều lí do theo ông là "vớ vẩn" và không chính đáng. Tình trạng đó vẫn tiếp diễn và ông hoàn toàn không biết phải làm thế nào.
4p kimyen_ir 08-08-2010 90 19 Download
-
Còn gì tốt hơn nếu bạn có thể biết được những suy nghĩ hay mục đích đằng sau biểu hiện của phía đối phương? Điều này hoàn toàn có thể, nhưng bạn sẽ phải học cách nghe bằng việc sử dụng đôi mắt, chứ không chỉ đôi tai. Phần tiềm thức trong bộ não sẽ kiểm soát các hoạt động bên trong cơ thể chúng ta, bao gồm nhịp đập tim, hơi thở và nét mặt.
4p bibocumi3 17-09-2012 47 18 Download
-
Khi làm việc, trong bộ óc người nhân viên luôn diễn ra hàng chuỗi hoạt động như thắc mắc, thăm dò, phân tích, tổng hợp và kết nối. Những việc ấy đều tiêu tốn thời gian một cách vô hình. Việc suy nghĩ thường không biểu hiện rõ nét ra bên ngoài, do đó nhiều người khi thấy ai đang im lặng suy nghĩ thì tưởng lầm rằng người ta không làm việc.
3p bibocumi3 17-09-2012 41 9 Download
-
Hầu hết trẻ sinh ra chưa có ý thức trong việc sắp xếp mọi việc. Đây là kỹ năng đòi hỏi ở trẻ cả một quá trình mới có thể thiết lập nên Khi trẻ đến độ tuổi đi học, hãy giúp trẻ thích nghi với thói quen này bằng việc áp dụng phương pháp trên vào những việc thường ngày của trẻ như Tắm, chuẩn bị đi ngủ - Thay áo quần để đi học Dọn dẹp phòng Dọn bàn ăn Chăm sóc vật nuôi trong gia đình Làm bài tập về nhà Học nhạc, học đàn ở nhà Tập thể...
5p parislonglay 29-11-2010 43 5 Download
-
Sẽ rất khó để bạn có thể làm một công việc được mãi mãi, ngay cả khi bạn đang rất thuận lợi hay đang có một công việc trong mơ. Sẽ đến một lúc nào đó, bạn gặp một số vấn đề, và bạn sẽ phải thay đổi… Mọi thứ đều có thể xảy đến. Nếu điều này xảy ra, bạn sẽ ứng phó như thế nào? Tốt nhất bạn nên chuẩn bị mọi thứ ngay từ bây giờ. Ít nhất bạn cần biết được đâu là thời điểm cần phải ra đi. Điều này không có nghĩa là bạn muốn...
3p bibocumi23 26-12-2012 23 3 Download
-
Quy chế về công tác lễ tân trong việc tổ chức các hoạt động đối ngoại của Thành phố Hà Nội ban hành kèm theo Quyết định số 33/2013/QĐ-UBND ngày 27 tháng 8 năm 2013 của Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội; quy chế này quy định nghi thức, cách thức tổ chức và các vấn đề lễ tân đối ngoại liên quan tới việc đón tiếp khách nước ngoài đến thăm, làm việc và tổ chức hoạt động đối ngoại tại thành phố Hà Nội;...
18p ngochuyen1234567 23-10-2015 68 2 Download
-
Phương pháp, cách thức cụ thể: Từ những nguyên lý cơ bản và các cơ sở triết lý trên, Lý Dương đưa cách thức và trình tự tiến hành học theo Crazy English cụ thể như sau: - Chuẩn bị tâm thế Phải chuẩn bị tâm thế bằng cánh nhận thức rõ về tầm quan trọng của việc học tiếng Anh. Phải coi tiếng Anh là quan trọng nhất, quan trọng hơn cả việc ăn uống, ngủ, nghỉ.
2p kaka_0004 02-02-2012 314 178 Download
-
Thành công khởi nguồn từ cách suy nghĩ (Phần 1) Đã hơn một giờ trưa, Sara bắt đầu cảm thấy đói. Cô đã làm việc rất hiệu quả trong suốt mấy tiếng đồng hồ qua và quyết định sẽ đi ăn trưa ở một quán ăn nằm sát cạnh văn phòng. Sam cũng đến đó dùng bữa trưa, chỉ sau Sara một chút. Anh chọn một bàn chỉ cách chỗ cô ngồi khoảng mấy bước chân.Cả Sam lẫn Sara cùng được tiếp đón bởi môt người phục vụ.
9p traitimmuathu241 13-05-2010 125 80 Download
-
Mục tiêu của lĩnh vực PTNT được đặt ra đối với trẻ ở cuối độ tuổi nhà trẻ và cuối độ tuổi mẫu giáo. (CT cũ không phân chia theo lĩnh vực) Coi trọng việc tạo hứng thú cho trẻ trong các hoạt động nhận thức. Chú ý việc phát triển các KN cho trẻ. chú ý PT tính sáng tạo, tạo cho trẻ cách học, cách suy nghĩ, tư duy như thế nào?. Quan tâm hình thành và phát triển khả năng biểu đạt, suy nghĩ của trẻ ( bằng hành động, hình ảnh, lời nói) CT cũ chưa chú...
14p toyotayaris 08-08-2010 745 67 Download
-
Thủ tục Kiểm soát chi thường xuyên đối với các cơ quan thực hiện chế độ tự chủ theo Nghị định số 13-2005-NĐ-CP
- Trình tự thực hiện: Đơn vị thực hiện tự chủ mở tài khoản dự toán và tài khoản tiền gửi tại cơ quan Kho bạc Nhà nước; Khi có nhu cầu tạm ứng, thanh toán thì đơn vị gửi hồ sơ, chứng từ kiểm soát chi cho Kho bạc Nhà nước nơi giao dịch; Kho bạc Nhà nước thực hiện việc kiểm soát, thanh toán - Cách thức thực hiện: Trực tiếp Kho bạc Nhà nước cấp tỉnh hoặc Sở Giao dịch KBNN.
11p batrinh 19-08-2009 218 66 Download
-
Chứng thực Giấy ủy quyền nộp hồ sơ và nhận thay Giấy chứng nhận của người đề nghị cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất
Tài liệu tham khảo và hướng dẫn thủ tục hành chính củ thành phố Hồ Chí Minh thuộc Lĩnh vực thống kê: Bổ trợ tư pháp Cơ quan có thẩm quyền quyết định: Ủy ban nhân dân phường –xã, thị trấn. Cơ quan trực tiếp thực hiện TTHC: Ủy ban nhân dân phường –xã, thị trấn.
5p ca_chepvang 28-10-2010 530 54 Download
-
Trước khi chuyển công tác, bạn phải làm biên bản bàn giao công việc, để người mới, để các bộ phận có thể nắm bắt được công việc, tránh gặp những khó khăn trong quá trình làm việc. Xuất phát từ thực tế đó, chúng tôi xin giới thiệu đến bạn những mẫu biên bản bàn giao công việc khi chuyển công tác dưới đây. Nội dung rõ ràng, phù hợp sẽ giúp bạn hoàn thành nhanh chóng các thủ tục cần thiết trước khi nghỉ việc, chuyển công tác.
2p vividinh 25-05-2015 348 48 Download
CHỦ ĐỀ BẠN MUỐN TÌM
- Đơn xin nghỉ việc
- cách viết đơn xin nghỉ việc
- Cách thức bán hàng
- Cách thức tổ chức sự kiện
- Cách trả lời phỏng vấn xin việc
- Cách xây dựng nhóm làm việc hiệu quả
- Đơn nghỉ việc
- Quyết định nghỉ việc
- Mẫu quyết định nghỉ việc
- Cách thức xâm nhập
- Cách thức Marketing
- Mẫu đơn nghỉ việc
- Cách làm việc thông minh
- Đơn xin nghỉ việc bằng tiếng Anh
- Mẫu đơn xin nghỉ việc
- Mẫu đơn xin nghỉ việc bằng tiếng Việt
- Mẫu đơn xin việc cách viết đơn xin việc
- Nghi thức nhà nước
- Nguyên tắc tự định đoạt của đương sự trong ttds và kiến nghị nhằm bảo đảm thực hiện quyền tự định đoạt của đương sự.
- Phương pháp đánh giá thực hiện công việc

markdown:
# Cách thức nghỉ việc
**Cách thức nghỉ việc**
-
Năm cách đề nghị tăng lương hiệu quả Lương cao bao giờ cũng tốt. Đây là điều luôn đúng. Tất nhiên, bạn cũng sẽ làm việc của mình dù được trả công xứng đáng hay không. Nhưng một khi bạn thực sự muốn tăng lương, thì phải biết cách đòi hỏi. 1. Hiểu mong đợi của Sếp Đây là điều kiện tiên quyết. Bạn phải chứng minh cho Sếp thấy mình “có giá” hơn nhiều so với mức lương hiện tại và Sếp của bạn sẽ nhanh chóng cho thấy ông/bà ta là người công bằng.
5p
muadongamap222
29-04-2010
302
72
Download
-
Để thực hiện chụp ảnh, trước hết bạn cần được tiêm (thường là tiêm vào cánh tay) một liều gluco ở dạng phóng xạ nhẹ, để đo mức độ hoạt động của các tế bào và hình dạng của chúng ở những phần khác nhau của cơ thể. Sau khoảng một giờ nghỉ ngơi, việc chụp ảnh sẽ được tiến hành mà không gây đau đớn cho bạn
4p
xuanhien
11-06-2009
388
32
Download
-
Trong mắt của những người đi làm công, việc quản lý thường chẳng có mấy ý nghĩa với họ, thậm chí họ coi quản lý là cái gì đó ràng buộc, vô nghĩa. Khi nền kinh tế gặp khó khăn, công việc ít người thất nghiệp nhiều, dù những chính sách quản lý có yếu kém hay khắc nghiệt thì người làm công cũng dễ chấp nhận nó (họ sợ bị đuổi việc).
3p
tkhoahuongduong
09-09-2010
138
25
Download
-
Nhiều người cho rằng nghỉ việc đơn giản chỉ là viết thư xin nghỉ rồi đóng gói đồ đạc và ra đi. Thực ra, nghỉ việc cũng đòi hỏi quá trình chuẩn bị, sự chuyên nghiệp và khéo léo giống như khi bạn tìm việc. Dưới đây là những điều bạn nên làm trước khi nghỉ việc: Nghỉ việc cũng đòi hỏi quá trình chuẩn bị, sự chuyên nghiệp và khéo léo. Ảnh: internet Xác định lý do nghỉ việc .Hãy xác định rõ ràng lý do bạn muốn ngừng cộng tác với công ty hiện tại.
5p
coeus75
03-01-2013
51
7
Download
-
Biết thời điểm và cách thức rời một công ty là một nghệ thuật trong nền kinh tế ngày nay. Với sự thay đổi không ngừng tại các công ty và trong cuộc sống của chúng ta, luôn luôn có một vòng tuần hoàn của sự bắt đầu và kết thúc. Chúng ta yêu những bắt đầu và những năng lượng mới mẻ sẽ đến với những bắt đầu. Chúng ta thường ghét sự kết thúc và thường thấy xấu hổ về chúng, chỉ đối mặt với chúng khi bị bắt buộc. Nhưng, sự thật đó là ở bên kia...
2p
bibocumi23
26-12-2012
26
3
Download
-
Tại sao bạn phải cần phải được khuyên về cách từ bỏ công việc như thế nào? Thật đơn giản bởi vì tôi là một “chuyên gia” về nghỉ việc và chính cái “sự tinh thông” của tôi trong kinh nghiệm nghỉ việc có thể giúp bạn tìm được những lời khuyên bổ ích. Tôi đã nghỉ rất nhiều công việc trong nhiều ngành nghề khác nhau. Thực tế, tôi có thể nói chắc chắn rằng tôi đã nghỉ khoảng 15 công việc “ngon nhất” mà mọi người mơ ước.
3p
bibocumi23
26-12-2012
32
3
Download
-
Hiện nay, cuộc cách mạng khoa học và kỹ thuật ở nước ta đang yêu cầu mỗi người, để thích nghi dần với đời sống công nghiệp hóa, hiện đại hóa phải khoa học hóa cách suy nghĩ, làm việc và học tập của mình. Tập sách này nhằm mục đích giúp ích cho các bạn trẻ đáp ứng được đòi hỏi trên đây nhằm đạt nhiều kết quả tốt trong mọi lĩnh vực công tác và học tập.
76p
thanhnga
10-06-2009
1010
721
Download
-
Phát triển năng lực nhận thức, tư duy độc lập, sáng tạo và rèn trí thông minh cho học sinh là một trong những nhiệm vụ quan trong của nhà trường phổ thông. “ Chương trình và sách giáo khoa phải đảm bảo dạy cho học sinh những nguyên lí cơ bản toàn diện về các mặt đức dục, trí dục, mĩ dục. Đồng thời tạo cho các em điều kiện phát triển trí thông minh, khả năng độc lập suy nghĩ và sáng tạo. Cái quan trọng của trí dục là rèn luyện trí thông minh và sức suy...
80p
transang4
04-10-2012
168
107
Download
-
Lãnh đạo làm gì khi nhân viên "đua nhau" nghỉ làm? Một ông sếp phàn nàn rằng có hôm hơn 10% số nhân viên của ông nghỉ làm. Tất nhiên, hôm sau ông ta nổi cáu và tra hỏi nguyên nhân, nhưng có nhiều lí do theo ông là "vớ vẩn" và không chính đáng. Tình trạng đó vẫn tiếp diễn và ông hoàn toàn không biết phải làm thế nào.
4p
kimyen_ir
08-08-2010
90
19
Download
-
Còn gì tốt hơn nếu bạn có thể biết được những suy nghĩ hay mục đích đằng sau biểu hiện của phía đối phương? Điều này hoàn toàn có thể, nhưng bạn sẽ phải học cách nghe bằng việc sử dụng đôi mắt, chứ không chỉ đôi tai. Phần tiềm thức trong bộ não sẽ kiểm soát các hoạt động bên trong cơ thể chúng ta, bao gồm nhịp đập tim, hơi thở và nét mặt.
4p
bibocumi3
17-09-2012
47
18
Download
-
Khi làm việc, trong bộ óc người nhân viên luôn diễn ra hàng chuỗi hoạt động như thắc mắc, thăm dò, phân tích, tổng hợp và kết nối. Những việc ấy đều tiêu tốn thời gian một cách vô hình. Việc suy nghĩ thường không biểu hiện rõ nét ra bên ngoài, do đó nhiều người khi thấy ai đang im lặng suy nghĩ thì tưởng lầm rằng người ta không làm việc.
3p
bibocumi3
17-09-2012
41
9
Download
-
Hầu hết trẻ sinh ra chưa có ý thức trong việc sắp xếp mọi việc. Đây là kỹ năng đòi hỏi ở trẻ cả một quá trình mới có thể thiết lập nên Khi trẻ đến độ tuổi đi học, hãy giúp trẻ thích nghi với thói quen này bằng việc áp dụng phương pháp trên vào những việc thường ngày của trẻ như Tắm, chuẩn bị đi ngủ - Thay áo quần để đi học Dọn dẹp phòng Dọn bàn ăn Chăm sóc vật nuôi trong gia đình Làm bài tập về nhà Học nhạc, học đàn ở nhà Tập thể...
5p
parislonglay
29-11-2010
43
5
Download
-
Sẽ rất khó để bạn có thể làm một công việc được mãi mãi, ngay cả khi bạn đang rất thuận lợi hay đang có một công việc trong mơ. Sẽ đến một lúc nào đó, bạn gặp một số vấn đề, và bạn sẽ phải thay đổi… Mọi thứ đều có thể xảy đến. Nếu điều này xảy ra, bạn sẽ ứng phó như thế nào? Tốt nhất bạn nên chuẩn bị mọi thứ ngay từ bây giờ. Ít nhất bạn cần biết được đâu là thời điểm cần phải ra đi. Điều này không có nghĩa là bạn muốn...
3p
bibocumi23
26-12-2012
23
3
Download
-
Quy chế về công tác lễ tân trong việc tổ chức các hoạt động đối ngoại của Thành phố Hà Nội ban hành kèm theo Quyết định số 33/2013/QĐ-UBND ngày 27 tháng 8 năm 2013 của Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội; quy chế này quy định nghi thức, cách thức tổ chức và các vấn đề lễ tân đối ngoại liên quan tới việc đón tiếp khách nước ngoài đến thăm, làm việc và tổ chức hoạt động đối ngoại tại thành phố Hà Nội;...
18p
ngochuyen1234567
23-10-2015
68
2
Download
-
Phương pháp, cách thức cụ thể: Từ những nguyên lý cơ bản và các cơ sở triết lý trên, Lý Dương đưa cách thức và trình tự tiến hành học theo Crazy English cụ thể như sau: - Chuẩn bị tâm thế Phải chuẩn bị tâm thế bằng cánh nhận thức rõ về tầm quan trọng của việc học tiếng Anh. Phải coi tiếng Anh là quan trọng nhất, quan trọng hơn cả việc ăn uống, ngủ, nghỉ.
2p
kaka_0004
02-02-2012
314
178
Download
-
Thành công khởi nguồn từ cách suy nghĩ (Phần 1) Đã hơn một giờ trưa, Sara bắt đầu cảm thấy đói. Cô đã làm việc rất hiệu quả trong suốt mấy tiếng đồng hồ qua và quyết định sẽ đi ăn trưa ở một quán ăn nằm sát cạnh văn phòng. Sam cũng đến đó dùng bữa trưa, chỉ sau Sara một chút. Anh chọn một bàn chỉ cách chỗ cô ngồi khoảng mấy bước chân.Cả Sam lẫn Sara cùng được tiếp đón bởi môt người phục vụ.
9p
traitimmuathu241
13-05-2010
125
80
Download
-
Mục tiêu của lĩnh vực PTNT được đặt ra đối với trẻ ở cuối độ tuổi nhà trẻ và cuối độ tuổi mẫu giáo. (CT cũ không phân chia theo lĩnh vực) Coi trọng việc tạo hứng thú cho trẻ trong các hoạt động nhận thức. Chú ý việc phát triển các KN cho trẻ. chú ý PT tính sáng tạo, tạo cho trẻ cách học, cách suy nghĩ, tư duy như thế nào?. Quan tâm hình thành và phát triển khả năng biểu đạt, suy nghĩ của trẻ ( bằng hành động, hình ảnh, lời nói) CT cũ chưa chú...
14p
toyotayaris
08-08-2010
745
67
Download
-
[Thủ tục Kiểm soát chi thường xuyên đối với các cơ quan thực hiện chế độ tự chủ theo Nghị định số 13-2005-NĐ-CP](http://tailieu.vn/doc/thu-tuc-kiem-soat-chi-thuong-xuyen-doi-voi-cac-co-quan-thuc-hien-che-do-tu-chu-theo-nghi-dinh-so-13--57761.html)
- Trình tự thực hiện: Đơn vị thực hiện tự chủ mở tài khoản dự toán và tài khoản tiền gửi tại cơ quan Kho bạc Nhà nước; Khi có nhu cầu tạm ứng, thanh toán thì đơn vị gửi hồ sơ, chứng từ kiểm soát chi cho Kho bạc Nhà nước nơi giao dịch; Kho bạc Nhà nước thực hiện việc kiểm soát, thanh toán - Cách thức thực hiện: Trực tiếp Kho bạc Nhà nước cấp tỉnh hoặc Sở Giao dịch KBNN.
11p
batrinh
19-08-2009
218
66
Download
-
[Chứng thực Giấy ủy quyền nộp hồ sơ và nhận thay Giấy chứng nhận của người đề nghị cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất](http://tailieu.vn/doc/chung-thuc-giay-uy-quyen-nop-ho-so-va-nhan-thay-giay-chung-nhan-cua-nguoi-de-nghi-cap-giay-chung-nha-359269.html)
Tài liệu tham khảo và hướng dẫn thủ tục hành chính củ thành phố Hồ Chí Minh thuộc Lĩnh vực thống kê: Bổ trợ tư pháp Cơ quan có thẩm quyền quyết định: Ủy ban nhân dân phường –xã, thị trấn. Cơ quan trực tiếp thực hiện TTHC: Ủy ban nhân dân phường –xã, thị trấn.
5p
ca_chepvang
28-10-2010
530
54
Download
-
Trước khi chuyển công tác, bạn phải làm biên bản bàn giao công việc, để người mới, để các bộ phận có thể nắm bắt được công việc, tránh gặp những khó khăn trong quá trình làm việc. Xuất phát từ thực tế đó, chúng tôi xin giới thiệu đến bạn những mẫu biên bản bàn giao công việc khi chuyển công tác dưới đây. Nội dung rõ ràng, phù hợp sẽ giúp bạn hoàn thành nhanh chóng các thủ tục cần thiết trước khi nghỉ việc, chuyển công tác.
2p
vividinh
25-05-2015
348
48
Download
## CHỦ ĐỀ BẠN MUỐN TÌM
[Đơn xin nghỉ việc](http://tailieu.vn/tag/don-xin-nghi-viec.html) [cách viết đơn xin nghỉ việc](http://tailieu.vn/tag/cach-viet-don-xin-nghi-viec.html) [Cách thức bán hàng](http://tailieu.vn/tag/cach-thuc-ban-hang.html) [Cách thức tổ chức sự kiện](http://tailieu.vn/tag/cach-thuc-to-chuc-su-kien.html) [Cách trả lời phỏng vấn xin việc](http://tailieu.vn/tag/cach-tra-loi-phong-van-xin-viec.html) [Cách xây dựng nhóm làm việc hiệu quả](http://tailieu.vn/tag/cach-xay-dung-nhom-lam-viec-hieu-qua.html) [Đơn nghỉ việc](http://tailieu.vn/tag/don-nghi-viec.html) [Quyết định nghỉ việc](http://tailieu.vn/tag/quyet-dinh-nghi-viec.html) [Mẫu quyết định nghỉ việc](http://tailieu.vn/tag/mau-quyet-dinh-nghi-viec.html) [Cách thức xâm nhập](http://tailieu.vn/tag/cach-thuc-xam-nhap.html) [Cách thức Marketing](http://tailieu.vn/tag/cach-thuc-marketing.html) [Mẫu đơn nghỉ việc](http://tailieu.vn/tag/mau-don-nghi-viec.html) [Cách làm việc thông minh](http://tailieu.vn/tag/cach-lam-viec-thong-minh.html) [Đơn xin nghỉ việc bằng tiếng Anh](http://tailieu.vn/tag/don-xin-nghi-viec-bang-tieng-anh.html) [Mẫu đơn xin nghỉ việc](http://tailieu.vn/tag/mau-don-xin-nghi-viec.html) [Mẫu đơn xin nghỉ việc bằng tiếng Việt](http://tailieu.vn/tag/mau-don-xin-nghi-viec-bang-tieng-viet.html) [Mẫu đơn xin việc cách viết đơn xin việc](http://tailieu.vn/tag/mau-don-xin-viec-cach-viet-don-xin-viec.html) [Nghi thức nhà nước](http://tailieu.vn/tag/nghi-thuc-nha-nuoc.html) [Nguyên tắc tự định đoạt của đương sự trong ttds và kiến nghị nhằm bảo đảm thực hiện quyền tự định đoạt của đương sự.](http://tailieu.vn/tag/nguyen-tac-tu-dinh-doat-cua-duong-su-trong-ttds-va-kien-nghi-nham-bao-dam-thuc-hien-quyen-tu-dinh-do.html) [Phương pháp đánh giá thực hiện công việc](http://tailieu.vn/tag/phuong-phap-danh-gia-thuc-hien-cong-viec.html)

Server: Apache/2.2.31 (CentOS)

Set-Cookie: TLDEVNamespace=93iqu83cr2qp0vbs2hv00alfi4; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly


text:
Dinh dưỡng khi mang thai
-
Dinh dưỡng khi mang thai Mang thai là một thời điểm rất đặc biệt trong cuộc đời. Có rất nhiều biến đổi về “lượng” cũng như về “chất” cả bên trong và bên ngoài cơ thể phụ nữ. Đồng thời, có khá nhiều các yếu tố bên trong hoặc bên ngoài có thể ảnh hưởng đến cơ thể người mẹ và bào thai, quyết định đến sức khoẻ của mẹ, sự phát triển của thai nhi và sự thành công của việc sinh nở.
4p chongyeudau 26-10-2010 129 64 Download
-
Băn khoăn về cân nặng là tâm trạng chung của đa số chị em khi mang thai. Bạn lo lắng không biết mình nên tăng bao nhiêu ký lô và tăng như thế nào trong từng giai đoạn để em bé có thể phát triển tốt nhất?
3p mina00 13-10-2011 58 8 Download
-
Tiểu đường khi mang thai Tiểu đường thai kỳ thường xuất hiện trong quý II cho đến khoảng thời gian sau sinh (chiếm khoảng 7%). Phần lớn trường hợp mắc tiểu đường thai kỳ không cần điều trị, bạn chỉ cần sinh hoạt, ăn uống hợp lý để kiểm soát lượng đường trong máu. Nguyên nhân Khi bạn mang thai, cơ thể bạn sản xuất nhiều hormone làm giảm hoạt động của insulin khiến cho việc cung cấp glucose tới các tế bào bị thiếu hụt.
3p chongyeudau 25-10-2010 58 3 Download
-
Hầu hết các bà mẹ khi mang thai đều có quan niệm rằng, có bầu thì phải ăn cho 2 người, tuy nhiên, xét về vấn đề sức khỏe thì việc ăn cho hai người dễ khiến bạn bị béo phì và mắc nhiều bệnh tật. Một trong những căn bệnh nhiều bà mẹ sợ nhất là bệnh tiểu đường khi mang thai, nhưng việc tăng cân quá nhiều trong 9 tháng mang thai khiến nguy cơ mắc tiểu đường tăng lên, hệ tim mạch bị rối loạn và nghiêm trọng nhất là ảnh hưởng đến chính sức khỏe của...
4p chuong_vang 20-05-2011 49 6 Download
-
Kiêng kị những thức kích thích Khi mang thai, phụ nữ cần ăn uống các chất giàu dinh dưỡng và dễ tiêu hóa, các thức giàu protein và trái cây, các thức ăn uống phải sạch. Cần kiêng ăn uống các thức có tính chất kích thích, kiêng thuốc lá, rượu, kiêng ăn uống thiên lệch.
5p nguquaivietnam 01-08-2010 287 64 Download
-
8 việc nên làm của phụ nữ trước khi mang thai Trước khi mang thai bạn cần chuẩn bị cho mình sức khỏe tốt, quá trình mang thai càng nhẹ nhàng, trẻ càng khỏe mạnh. Vậy nếu bạn có kế hoạch mang thai nên chú ý gì? 1. Tuổi tác Ngày nay nhiều phụ nữ sinh đẻ trong độ tuổi 30 – 40, độ tuổi sinh đẻ có ảnh hưởng nhất định đối với sức khỏe của thai nhi, đặc biệt là sản phụ trên 35 tuổi. Vì sau 35 tuổi, nhiều nhân tố ảnh hưởng đến quá trình mang thai, thai...
2p chongyeudau 26-10-2010 139 45 Download
-
Thực phẩm tốt khi mang thai Những loại thực phẩm dưới đây được xem là "số một" cho phụ nữ giai đoạn thai kỳ vì nó có chứa dưỡng chất có lợi cho sự phát triển của bào thai lẫn cho cơ thể của người mẹ. Bông cải (súp lơ) xanh Bông cải xanh thuộc nhóm súp lơ, bắp cải có chứa những chất rất cần thiết cho cơ thể phụ nữ khi mang thai ví dụ như canxi và folate. Ngoài ra, bông cải còn có chứa nhiều chất xơ và chất chống ôxi hóa, là thực phẩm giàu vitamin...
3p chongdangghet 26-10-2010 181 37 Download
-
Những nguyên tắc vàng trong ăn uống khi mang thai Chế độ ăn uống của mẹ rất quan trọng đối với một bào thai. Mẹ ăn uống phù hợp, đầy đủ, bào thai mới có những điều kiện phù hợp để phát triển bình thường, để đứa trẻ sau này chào đời sẽ không mắc phải những vướng mắc về sức khoẻ Chia làm nhiều bữa nhỏ Trong quá trình mang thai, nhiều bà bầu có hiện tượng bị nghén, khó hấp thụ được thức ăn vào người.
2p chongdangghet 26-10-2010 103 37 Download
-
Siêu âm nhiều khi mang thai sẽ không tốt GS. TS Nguyễn Đức Vy, Chủ tịch Hội sản phụ khoa VN, cho biết: “Có một thực tế là nhiều bà mẹ mang thai rất “nghiện” siêu âm. Tôi đã từng gặp một số trường hợp thai hoàn toàn bình thường nhưng đến lúc sinh đã siêu âm thai tới 20 lần. Dễ bị dị tật? GS. TS Nguyễn Đức Vy, Chủ tịch Hội sản phụ khoa VN, cho biết: “Có một thực tế là nhiều bà mẹ mang thai rất “nghiện” siêu âm.
2p chongyeudau 25-10-2010 110 34 Download
-
Quá trình mang thai của người phụ nữ chứa đựng rất nhiều sự nguy hiểm. Chỉ cần một sự bất thường nhỏ có thể dẫn đến một hậu quả lớn. Do vậy chăm sóc phụ nữ trong suốt thời kỳ mang thai phải toàn diện, từ dinh dưỡng, tập luyện, khám thai định kỳ, cách dùng thuốc nếu mắc bệnh... Phụ nữ mang thai không nên làm việc quá sức.
4p luantn113 25-05-2011 96 33 Download
-
Cách tập luyện khi mang thai Khi mang thai, cơ thể người phụ nữ có nhiều thay đổi. Do vậy họ phải có một chế độ dinh dưỡng, tập luyện phù hợp để đảm bảo sức khỏe cho cả mẹ và bé, đồng thời chuẩn bị sẵn sàng cho cuộc "vượt cạn" dễ dàng hơn. Thực tế tại các bệnh viện phụ sản cho thấy phụ nữ mang thai đến lúc chuyển dạ thường ít cơn co, do vậy phải sử dụng thuốc kích thích hoặc chỉ định can thiệp cho cuộc đẻ.
2p chongyeudau 26-10-2010 87 32 Download
-
Ăn uống gì trước khi mang thai để sinh bé trai? Giới tính chủ yếu được quyết định bởi hai loại nhiễm sấc thể X và Y, giữa hai loai này có sự khác biệt cơ bản. Tinh trùng chứa nhiễm sắc thể X lớn tương đối lớn, khả năng hoạt động yếu, tốc độ chậm, tuổi thọ cao, chủ yếu quyết định sinh bé gái; tinh trùng chứa nhiễm sắc thể Y nhỏ mà nhẹ, khả năng mạnh mà tốc độ nhanh, tuổi thọ ngắn, quyết định sinh bé trai.
2p chongyeudau 26-10-2010 165 29 Download
-
7 dưỡng chất cần thiết khi mang thai Vitamin và các chất khoáng đóng vai trò quan trọng trong giai đoạn mang thai. Vậy nên, những thai phụ cần chú ý bổ sung đủ các loại vitamin và khoáng chất thiết yếu qua chế độ ăn uống hàng ngày để tăng cường sức khỏe cho cả mẹ và bé. 1. Vitamin B6 (Pyridoxine) Vitamin B6 giúp phát triển hệ thần kinh và trí não của thai nhi. Trong một số trường hợp Pyridoxine còn giúp giảm cảm giác ốm nghén vào buổi sáng ở những phụ nữ khi mang bầu.
2p chongyeudau 26-10-2010 80 26 Download
-
Chứng nghén khi mang thai Khoảng thời gian đầu mang thụ thai, không ít phụ nữ rơi vào trạng thái luôn cảm giác buồn nôn buổi sáng. Đó là do hiện tượng nghén khi có thai. Dưới đây là một vài lời khuyên để giảm tình trạng buồn nôn thai nghén. Trong giai đoạn đầu của quá trình mang thai, người phụ nữ thường rơi vào hiện tượng buồn nôn và đau nửa đầu ở những mức độ khác nhau. Bên cạnh đó là các triệu cwhngs choáng váng, mệt mỏi, buồn bực, cáu gắt...
2p chongdangghet 26-10-2010 97 26 Download
-
Cảm và sốt khi mang thai Với những phụ nữ mang thai, các triệu chứng cảm lạnh, cảm cúm hay ho, sốt luôn là những mối lo ngại lớn, đặc biệt là nhiều bé sinh ra bị dị tật bẩm sinh vì mẹ nhiễm phải những căn bệnh này trong thai kỳ. Cảm cúm khi mang thai Tác hại: Theo các nghiên cứu khoa học gần đây, khi người mẹ bị nhiễm bệnh nặng do các virus cúm nói chung gây ra, dẫn đến mẹ bị sốt cao, nhiễm khuẩn, nhiễm độc và có thể làm cho thai bị hỏng, sảy...
3p chongyeudau 26-10-2010 103 26 Download
-
Các tư thế nằm khi mang thai Nếu là người bình thường, tư thế nằm tốt nhất là nghiêng về bên phải, nhưng với các bà bầu thì nghiêng về bên trái sẽ tốt hơn Nhiều bà bầu cảm thấy khó chịu khi cứ phải nằm nghiêng về bên trái, thậm chí không quen nằm nghiêng mà chỉ có thể nằm ngửa. Tuy nhiên, các bác sĩ cho biết, tử cung của thai phụ tăng lên gấp nhiều lần so với thời gian chưa mang thai, nó chiếm trọn khoang bụng và chèn lên nhiều cơ quan nội tạng khác. Vào...
2p naunho 28-12-2010 90 25 Download
-
Thận trọng sử dụng thuốc bổ khi mang thai Khi người mẹ mang thai, cơ thể đòi hỏi nhiều chất bổ để không những nuôi dưỡng cơ thể mình mà còn cung cấp cho sự phát triển và hoàn thiện của thai nhi trong bụng mẹ. Khi mang thai, người mẹ có chế độ ăn uống tốt, thức ăn đa dạng cung cấp đủ các chất dinh dưỡng như đạm, mỡ, bột đường, vitamin và muối khoáng... điều đó sẽ giúp cho thai nhi phát triển khỏe mạnh từ trong bụng mẹ.
2p chongyeudau 25-10-2010 71 20 Download
-
Tăng cân thế nào là hợp lý khi mang thai Khi có bầu, bạn có cần ăn cho hai người? Hướng dẫn mới đây của các chuyên gia Mỹ sẽ cho thấy số cân nặng mà bạn cần tăng - ít một cách đáng ngạc nhiên nếu bạn đã béo sẵn. Thông điệp quan trọng nhất từ hướng dẫn mới này - do Viện y khoa quốc gia Mỹ công bố - là : Hãy cố gắng đạt cân nặng khỏe mạnh trước khi bạn thụ thai. Bởi nếu bạn ở thời kỳ khỏe mạnh nhất thì cũng tốt nhất cho...
1p chongyeudau 25-10-2010 105 16 Download
-
Phơi nắng khi mang thai để con cao lớn Để con sinh ra cao lớn, khỏe mạnh và xương chắc khỏe thì thời kỳ mang thai, bà bầu nên thường xuyên bổ sung vitaminD, và cách tốt nhất là phơi nắng. Hiện nay, số lượng thai phụ bị thiếu hụt vitamin D là rất lớn bởi vì khi mang thai, lượng vitamin D cần thiết để hình thành hệ xương cho trẻ đã chiếm gần như hết của mẹ và nếu như không có biện pháp bổ sung hợp lý thì những thiếu hụt này sẽ để lại nhiều hậu quả...
2p chongyeudau 26-10-2010 62 16 Download
-
Người mẹ nào cũng muốn sinh được những đứa con khỏe mạnh. Nhưng họ thường băn khoăn không biết phải chuẩn bị ăn uống, tiêm phòng và sức khỏe,... trước khi mang thai thế nào. Hãy cùng “Bầu” tìm hiểu.
5p hatde_2305 14-05-2011 108 20 Download

markdown:
# Dinh dưỡng khi mang thai
**Dinh dưỡng khi mang thai**
-
Dinh dưỡng khi mang thai Mang thai là một thời điểm rất đặc biệt trong cuộc đời. Có rất nhiều biến đổi về “lượng” cũng như về “chất” cả bên trong và bên ngoài cơ thể phụ nữ. Đồng thời, có khá nhiều các yếu tố bên trong hoặc bên ngoài có thể ảnh hưởng đến cơ thể người mẹ và bào thai, quyết định đến sức khoẻ của mẹ, sự phát triển của thai nhi và sự thành công của việc sinh nở.
4p
chongyeudau
26-10-2010
129
64
Download
-
Băn khoăn về cân nặng là tâm trạng chung của đa số chị em khi mang thai. Bạn lo lắng không biết mình nên tăng bao nhiêu ký lô và tăng như thế nào trong từng giai đoạn để em bé có thể phát triển tốt nhất?
3p
mina00
13-10-2011
58
8
Download
-
Tiểu đường khi mang thai Tiểu đường thai kỳ thường xuất hiện trong quý II cho đến khoảng thời gian sau sinh (chiếm khoảng 7%). Phần lớn trường hợp mắc tiểu đường thai kỳ không cần điều trị, bạn chỉ cần sinh hoạt, ăn uống hợp lý để kiểm soát lượng đường trong máu. Nguyên nhân Khi bạn mang thai, cơ thể bạn sản xuất nhiều hormone làm giảm hoạt động của insulin khiến cho việc cung cấp glucose tới các tế bào bị thiếu hụt.
3p
chongyeudau
25-10-2010
58
3
Download
-
Hầu hết các bà mẹ khi mang thai đều có quan niệm rằng, có bầu thì phải ăn cho 2 người, tuy nhiên, xét về vấn đề sức khỏe thì việc ăn cho hai người dễ khiến bạn bị béo phì và mắc nhiều bệnh tật. Một trong những căn bệnh nhiều bà mẹ sợ nhất là bệnh tiểu đường khi mang thai, nhưng việc tăng cân quá nhiều trong 9 tháng mang thai khiến nguy cơ mắc tiểu đường tăng lên, hệ tim mạch bị rối loạn và nghiêm trọng nhất là ảnh hưởng đến chính sức khỏe của...
4p
chuong_vang
20-05-2011
49
6
Download
-
Kiêng kị những thức kích thích Khi mang thai, phụ nữ cần ăn uống các chất giàu dinh dưỡng và dễ tiêu hóa, các thức giàu protein và trái cây, các thức ăn uống phải sạch. Cần kiêng ăn uống các thức có tính chất kích thích, kiêng thuốc lá, rượu, kiêng ăn uống thiên lệch.
5p
nguquaivietnam
01-08-2010
287
64
Download
-
8 việc nên làm của phụ nữ trước khi mang thai Trước khi mang thai bạn cần chuẩn bị cho mình sức khỏe tốt, quá trình mang thai càng nhẹ nhàng, trẻ càng khỏe mạnh. Vậy nếu bạn có kế hoạch mang thai nên chú ý gì? 1. Tuổi tác Ngày nay nhiều phụ nữ sinh đẻ trong độ tuổi 30 – 40, độ tuổi sinh đẻ có ảnh hưởng nhất định đối với sức khỏe của thai nhi, đặc biệt là sản phụ trên 35 tuổi. Vì sau 35 tuổi, nhiều nhân tố ảnh hưởng đến quá trình mang thai, thai...
2p
chongyeudau
26-10-2010
139
45
Download
-
Thực phẩm tốt khi mang thai Những loại thực phẩm dưới đây được xem là "số một" cho phụ nữ giai đoạn thai kỳ vì nó có chứa dưỡng chất có lợi cho sự phát triển của bào thai lẫn cho cơ thể của người mẹ. Bông cải (súp lơ) xanh Bông cải xanh thuộc nhóm súp lơ, bắp cải có chứa những chất rất cần thiết cho cơ thể phụ nữ khi mang thai ví dụ như canxi và folate. Ngoài ra, bông cải còn có chứa nhiều chất xơ và chất chống ôxi hóa, là thực phẩm giàu vitamin...
3p
chongdangghet
26-10-2010
181
37
Download
-
Những nguyên tắc vàng trong ăn uống khi mang thai Chế độ ăn uống của mẹ rất quan trọng đối với một bào thai. Mẹ ăn uống phù hợp, đầy đủ, bào thai mới có những điều kiện phù hợp để phát triển bình thường, để đứa trẻ sau này chào đời sẽ không mắc phải những vướng mắc về sức khoẻ Chia làm nhiều bữa nhỏ Trong quá trình mang thai, nhiều bà bầu có hiện tượng bị nghén, khó hấp thụ được thức ăn vào người.
2p
chongdangghet
26-10-2010
103
37
Download
-
Siêu âm nhiều khi mang thai sẽ không tốt GS. TS Nguyễn Đức Vy, Chủ tịch Hội sản phụ khoa VN, cho biết: “Có một thực tế là nhiều bà mẹ mang thai rất “nghiện” siêu âm. Tôi đã từng gặp một số trường hợp thai hoàn toàn bình thường nhưng đến lúc sinh đã siêu âm thai tới 20 lần. Dễ bị dị tật? GS. TS Nguyễn Đức Vy, Chủ tịch Hội sản phụ khoa VN, cho biết: “Có một thực tế là nhiều bà mẹ mang thai rất “nghiện” siêu âm.
2p
chongyeudau
25-10-2010
110
34
Download
-
Quá trình mang thai của người phụ nữ chứa đựng rất nhiều sự nguy hiểm. Chỉ cần một sự bất thường nhỏ có thể dẫn đến một hậu quả lớn. Do vậy chăm sóc phụ nữ trong suốt thời kỳ mang thai phải toàn diện, từ dinh dưỡng, tập luyện, khám thai định kỳ, cách dùng thuốc nếu mắc bệnh... Phụ nữ mang thai không nên làm việc quá sức.
4p
luantn113
25-05-2011
96
33
Download
-
Cách tập luyện khi mang thai Khi mang thai, cơ thể người phụ nữ có nhiều thay đổi. Do vậy họ phải có một chế độ dinh dưỡng, tập luyện phù hợp để đảm bảo sức khỏe cho cả mẹ và bé, đồng thời chuẩn bị sẵn sàng cho cuộc "vượt cạn" dễ dàng hơn. Thực tế tại các bệnh viện phụ sản cho thấy phụ nữ mang thai đến lúc chuyển dạ thường ít cơn co, do vậy phải sử dụng thuốc kích thích hoặc chỉ định can thiệp cho cuộc đẻ.
2p
chongyeudau
26-10-2010
87
32
Download
-
Ăn uống gì trước khi mang thai để sinh bé trai? Giới tính chủ yếu được quyết định bởi hai loại nhiễm sấc thể X và Y, giữa hai loai này có sự khác biệt cơ bản. Tinh trùng chứa nhiễm sắc thể X lớn tương đối lớn, khả năng hoạt động yếu, tốc độ chậm, tuổi thọ cao, chủ yếu quyết định sinh bé gái; tinh trùng chứa nhiễm sắc thể Y nhỏ mà nhẹ, khả năng mạnh mà tốc độ nhanh, tuổi thọ ngắn, quyết định sinh bé trai.
2p
chongyeudau
26-10-2010
165
29
Download
-
7 dưỡng chất cần thiết khi mang thai Vitamin và các chất khoáng đóng vai trò quan trọng trong giai đoạn mang thai. Vậy nên, những thai phụ cần chú ý bổ sung đủ các loại vitamin và khoáng chất thiết yếu qua chế độ ăn uống hàng ngày để tăng cường sức khỏe cho cả mẹ và bé. 1. Vitamin B6 (Pyridoxine) Vitamin B6 giúp phát triển hệ thần kinh và trí não của thai nhi. Trong một số trường hợp Pyridoxine còn giúp giảm cảm giác ốm nghén vào buổi sáng ở những phụ nữ khi mang bầu.
2p
chongyeudau
26-10-2010
80
26
Download
-
Chứng nghén khi mang thai Khoảng thời gian đầu mang thụ thai, không ít phụ nữ rơi vào trạng thái luôn cảm giác buồn nôn buổi sáng. Đó là do hiện tượng nghén khi có thai. Dưới đây là một vài lời khuyên để giảm tình trạng buồn nôn thai nghén. Trong giai đoạn đầu của quá trình mang thai, người phụ nữ thường rơi vào hiện tượng buồn nôn và đau nửa đầu ở những mức độ khác nhau. Bên cạnh đó là các triệu cwhngs choáng váng, mệt mỏi, buồn bực, cáu gắt...
2p
chongdangghet
26-10-2010
97
26
Download
-
Cảm và sốt khi mang thai Với những phụ nữ mang thai, các triệu chứng cảm lạnh, cảm cúm hay ho, sốt luôn là những mối lo ngại lớn, đặc biệt là nhiều bé sinh ra bị dị tật bẩm sinh vì mẹ nhiễm phải những căn bệnh này trong thai kỳ. Cảm cúm khi mang thai Tác hại: Theo các nghiên cứu khoa học gần đây, khi người mẹ bị nhiễm bệnh nặng do các virus cúm nói chung gây ra, dẫn đến mẹ bị sốt cao, nhiễm khuẩn, nhiễm độc và có thể làm cho thai bị hỏng, sảy...
3p
chongyeudau
26-10-2010
103
26
Download
-
Các tư thế nằm khi mang thai Nếu là người bình thường, tư thế nằm tốt nhất là nghiêng về bên phải, nhưng với các bà bầu thì nghiêng về bên trái sẽ tốt hơn Nhiều bà bầu cảm thấy khó chịu khi cứ phải nằm nghiêng về bên trái, thậm chí không quen nằm nghiêng mà chỉ có thể nằm ngửa. Tuy nhiên, các bác sĩ cho biết, tử cung của thai phụ tăng lên gấp nhiều lần so với thời gian chưa mang thai, nó chiếm trọn khoang bụng và chèn lên nhiều cơ quan nội tạng khác. Vào...
2p
naunho
28-12-2010
90
25
Download
-
Thận trọng sử dụng thuốc bổ khi mang thai Khi người mẹ mang thai, cơ thể đòi hỏi nhiều chất bổ để không những nuôi dưỡng cơ thể mình mà còn cung cấp cho sự phát triển và hoàn thiện của thai nhi trong bụng mẹ. Khi mang thai, người mẹ có chế độ ăn uống tốt, thức ăn đa dạng cung cấp đủ các chất dinh dưỡng như đạm, mỡ, bột đường, vitamin và muối khoáng... điều đó sẽ giúp cho thai nhi phát triển khỏe mạnh từ trong bụng mẹ.
2p
chongyeudau
25-10-2010
71
20
Download
-
Tăng cân thế nào là hợp lý khi mang thai Khi có bầu, bạn có cần ăn cho hai người? Hướng dẫn mới đây của các chuyên gia Mỹ sẽ cho thấy số cân nặng mà bạn cần tăng - ít một cách đáng ngạc nhiên nếu bạn đã béo sẵn. Thông điệp quan trọng nhất từ hướng dẫn mới này - do Viện y khoa quốc gia Mỹ công bố - là : Hãy cố gắng đạt cân nặng khỏe mạnh trước khi bạn thụ thai. Bởi nếu bạn ở thời kỳ khỏe mạnh nhất thì cũng tốt nhất cho...
1p
chongyeudau
25-10-2010
105
16
Download
-
Phơi nắng khi mang thai để con cao lớn Để con sinh ra cao lớn, khỏe mạnh và xương chắc khỏe thì thời kỳ mang thai, bà bầu nên thường xuyên bổ sung vitaminD, và cách tốt nhất là phơi nắng. Hiện nay, số lượng thai phụ bị thiếu hụt vitamin D là rất lớn bởi vì khi mang thai, lượng vitamin D cần thiết để hình thành hệ xương cho trẻ đã chiếm gần như hết của mẹ và nếu như không có biện pháp bổ sung hợp lý thì những thiếu hụt này sẽ để lại nhiều hậu quả...
2p
chongyeudau
26-10-2010
62
16
Download
-
Người mẹ nào cũng muốn sinh được những đứa con khỏe mạnh. Nhưng họ thường băn khoăn không biết phải chuẩn bị ăn uống, tiêm phòng và sức khỏe,... trước khi mang thai thế nào. Hãy cùng “Bầu” tìm hiểu.
5p
hatde_2305
14-05-2011
108
20
Download

Set-Cookie: TLDEVNamespace=ehsr83gbb7g2lsj4t120efmdp1; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly