text:
Hát then
Hát then là một thể loại ca nhạc tín ngưỡng của người Tày, Nùng. Mang trường ca, mang màu sắc tín ngưỡng thuật lại cuộc hành trình lên thiên giới để cầu xin Ngọc hoàng giải quyết một vấn đề gì đó cho gia chủ.
Nhạc cụ và lời hát[sửa | sửa mã nguồn]
Âm nhạc là yếu tố xuyên suốt cuộc hát then. Hát then có nhiều bài bản, làn điệu. Người Tày, người Nùng không kể tuổi tác, giới tính, những người mê tín cũng như không mê tín rất thích nghe hát then. Một vài tộc khác như người Mông, Việt ở trong vùng cũng tiếp nhận thể loại hát này trong đời sống tinh thần của mình.
Lời hát theo hình thức diễn xướng tổng hợp ca nhạc Đàn tính, múa, diễn với nhiều tình huống khác nhau. Đảm nhiệm chức năng của một diễn viên tổng hợp. Họ vừa hát, tự đệm, vừa múa và diễn để thể hiện nội dung câu hát, đôi khi còn biểu diễn cả những trò nhai chén, dựng trứng, dựng gươm...
Trong hát then mỗi làn điệu then thì sắp xếp các đoạn khác nhau.có thể hiểu là đi theo những đường khác nhau hay dùng những lời hát khác nhau nhưng đều tuân theo một bài bản và kết thúc đều có kết quả giống nhau, đường đi giống nhau.Trong tất cả thể loại hát then đều qua cùng những chỗ đường đi như nhau.Lúc thì lên rừng núi non thượng ngàn,khi thì lên thiên.Thường là vạn lấy hồn lấy vía siêu lạc ở các chốn về.Hay săn bắt bắn lấy những con thú trên rừng về để giải hạn,khao tổ tiên,khao mẫu sinh hay mẹ sinh(mẫu ban lộc sinh đẻ).Đến đọan cuối cùng là qua hải hay còn gọi là khảm hải:là cửa ải cuối cùng vượt qua đây là đến được những nơi cần đến như:cửa mẹ sinh,vua cha ngọc hoàng hay vài chỗ quan trọng khác...tùy loại then.xong việc hồi lại binh mã trở về bàn sơn hay bàn thản gốc pháp,khao binh rồi tổ tiên gia chủ là xong việc(khao lao).Tất cả các thể loại then với đội quân binh hùng hậu đều trải qua những chỗ quan trọng sau:1 sắp xếp binh sắp xếp mã chuẩn bị lên đường xế lễ.2 xuất pháp để điều khiển binh lính.3 khao binh.4 kính thầy kính pháp chứng kiến con hiệu đệ tử xê pang.5 xê lễ đến thổ công rồi vào cửa thổ công xét(thổ công nhập vào đồng và phán cho gia chủ biết về đất đai vận hạn)6xê lễ đến bếp (táo quân)rồj vào cửa xét,cửa này có thể 1số loại then không cần vào.7xê lễ đẳm cha(tổ tiên gja chủ)rồi vào cửa xét.8xê lễ tiếp lên nàng sliên(cửa thánh cửa tiên cửa này ăn chay hoặc ăn mặn tùy vào luật lệ nhà gja chủ và đặc biệt cửa này chỉ có ở người nùng,tày không có nếu có thì được gọi là cửa tướng cửa pật(then)theo cách gọi của người tày.9xê lễ qua nàng sliên rồi lên rừng pắt mèng pắt ngoạn(bắt 1 loại công trùng gần giống với ruồi về để cởi lời thề câu tội và cầu bình an cho trẻ con trong nhà)10 đón vía ở cây lạng rồi đến cây vạt trên trời về.11 lên chợ Đinh Trung trên trời để vui chơi và mua đồ còn thiếu mua tài lộc về cho gja chủ.12 xê lễ đến chỗ mượn gậy yêu tinh để đi lên rừng săn hươu nai.13 xê lễ qua đoạn cầu khắc cầu hai(chỗ mà dành cho những bọn làm then hay làm thầy không kiêng kị được bị chết oan ở đây để dọn đường dọn xá cho các binh mã xê lễ)14 khao binh mã rồi lên rừng săn hươu nai(sau khja săn được hươu nai sai lính lấy xuống cửa sông cửa hải để làm rửa sạch rồi làm thịt và sắp cỗ 30 cỗ tạp và 40cỗ chay.15 khảm hải xê lễ qua biển qua hải để tống sao hạn xuống sông và vạn lấy vía về nếu là then nùng thì còn có thêm đoạn hát sli mượt mà để vạn lấy hồn vía về.16 xê lễ đến nơi cần đến và giao lễ cho các thần,vậy là nhjệm vụ của nhà thầy nhà thánh,binh mã đã trọn vẹn,thong thả hồi lại binh mã trở về.vậy là cuộc hành trình dài lên rừng xuống núi,lên thiên xuống biển đã hoàn thành.tiếng hát then thần kì đến mức người đang ốm đau chỉ nghe thấy thôi coi như thấy nhẹ lại người.(then có nhiều tác dụng:chữa bệnh,giải hạn,cầu tài cầu lộc,thể hiện một nền văn hoá đa dạng của dân tộc.trên đây là tóm tắt về 1 thể loại then phổ biến của dân tộc nùng phàn slình. Thế Quan Âm
Các vùng hát then[sửa | sửa mã nguồn]
Có ở 5 tỉnh miền núi Việt Bắc: Cao Bằng, Bắc Kạn, Lạng Sơn, Tuyên Quang, Hà Giang. Hiện tại đã xuất hiện ở Tây Nguyên khi người Tày và người Nùng di cư đến. Mỗi vùng làn điệu then lại có những nét độc đáo riêng:
- Then Cao Bằng dìu dặt tha thiết
- Then Lạng Sơn tươi vui, rộn Ràng
- Then Tuyên Quang dồn dập như thúc quân ra trận
- Then Hà Giang nhấn nhá từng tiếng một
- Then Bắc Kạn như chuyện kể thầm thì

markdown:
# Hát then
|Bài viết này cần thêm
|**Hát then** là một thể loại [ca nhạc tín ngưỡng](/w/index.php?title=Ca_nh%E1%BA%A1c_t%C3%ADn_ng%C6%B0%E1%BB%A1ng&action=edit&redlink=1) của người [Tày](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_T%C3%A0y), [Nùng](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_N%C3%B9ng). Mang trường ca, mang màu sắc [tín ngưỡng](/wiki/T%C3%ADn_ng%C6%B0%E1%BB%A1ng) thuật lại cuộc hành trình lên thiên giới để cầu xin [Ngọc hoàng](/wiki/Ng%E1%BB%8Dc_Ho%C3%A0ng_Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_%C4%91%E1%BA%BF) giải quyết một vấn đề gì đó cho gia chủ.
## Nhạc cụ và lời hát[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%A1t_then&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%A1t_then&action=edit§ion=1)]
Âm nhạc là yếu tố xuyên suốt cuộc hát then. Hát then có nhiều bài bản, làn điệu. Người Tày, người Nùng không kể tuổi tác, giới tính, những người
[mê tín](/wiki/M%C3%AA_t%C3%ADn) cũng như không mê tín rất thích nghe hát then. Một vài tộc khác như [người Mông](/wiki/H%27M%C3%B4ng), [Việt](/wiki/Vi%E1%BB%87t) ở trong vùng cũng tiếp nhận thể loại hát này trong đời sống tinh thần của mình.
Lời hát theo hình thức
[diễn xướng](/w/index.php?title=Di%E1%BB%85n_x%C6%B0%E1%BB%9Bng&action=edit&redlink=1) tổng hợp ca nhạc [Đàn tính](/wiki/T%C3%ADnh_t%E1%BA%A9u), [múa](/wiki/M%C3%BAa), diễn với nhiều tình huống khác nhau. Đảm nhiệm chức năng của một diễn viên tổng hợp. Họ vừa hát, tự đệm, vừa múa và diễn để thể hiện nội dung câu hát, đôi khi còn biểu diễn cả những trò nhai chén, dựng trứng, dựng gươm...
Trong hát then mỗi làn điệu then thì sắp xếp các đoạn khác nhau.có thể hiểu là đi theo những đường khác nhau hay dùng những lời hát khác nhau nhưng đều tuân theo một bài bản và kết thúc đều có kết quả giống nhau, đường đi giống nhau.Trong tất cả thể loại hát then đều qua cùng những chỗ đường đi như nhau.Lúc thì lên rừng núi non thượng ngàn,khi thì lên thiên.Thường là vạn lấy hồn lấy vía siêu lạc ở các chốn về.Hay săn bắt bắn lấy những con thú trên rừng về để giải hạn,khao tổ tiên,khao mẫu sinh hay mẹ sinh(mẫu ban lộc sinh đẻ).Đến đọan cuối cùng là qua hải hay còn gọi là khảm hải:là cửa ải cuối cùng vượt qua đây là đến được những nơi cần đến như:cửa mẹ sinh,vua cha ngọc hoàng hay vài chỗ quan trọng khác...tùy loại then.xong việc hồi lại binh mã trở về bàn sơn hay bàn thản gốc pháp,khao binh rồi tổ tiên gia chủ là xong việc(khao lao).Tất cả các thể loại then với đội quân binh hùng hậu đều trải qua những chỗ quan trọng sau:1 sắp xếp binh sắp xếp mã chuẩn bị lên đường xế lễ.2 xuất pháp để điều khiển binh lính.3 khao binh.4 kính thầy kính pháp chứng kiến con hiệu đệ tử xê pang.5 xê lễ đến thổ công rồi vào cửa thổ công xét(thổ công nhập vào đồng và phán cho gia chủ biết về đất đai vận hạn)6xê lễ đến bếp (táo quân)rồj vào cửa xét,cửa này có thể 1số loại then không cần vào.7xê lễ đẳm cha(tổ tiên gja chủ)rồi vào cửa xét.8xê lễ tiếp lên nàng sliên(cửa thánh cửa tiên cửa này ăn chay hoặc ăn mặn tùy vào luật lệ nhà gja chủ và đặc biệt cửa này chỉ có ở người nùng,tày không có nếu có thì được gọi là cửa tướng cửa pật(then)theo cách gọi của người tày.9xê lễ qua nàng sliên rồi lên rừng pắt mèng pắt ngoạn(bắt 1 loại công trùng gần giống với ruồi về để cởi lời thề câu tội và cầu bình an cho trẻ con trong nhà)10 đón vía ở cây lạng rồi đến cây vạt trên trời về.11 lên chợ Đinh Trung trên trời để vui chơi và mua đồ còn thiếu mua tài lộc về cho gja chủ.12 xê lễ đến chỗ mượn gậy yêu tinh để đi lên rừng săn hươu nai.13 xê lễ qua đoạn cầu khắc cầu hai(chỗ mà dành cho những bọn làm then hay làm thầy không kiêng kị được bị chết oan ở đây để dọn đường dọn xá cho các binh mã xê lễ)14 khao binh mã rồi lên rừng săn hươu nai(sau khja săn được hươu nai sai lính lấy xuống cửa sông cửa hải để làm rửa sạch rồi làm thịt và sắp cỗ 30 cỗ tạp và 40cỗ chay.15 khảm hải xê lễ qua biển qua hải để tống sao hạn xuống sông và vạn lấy vía về nếu là then nùng thì còn có thêm đoạn hát sli mượt mà để vạn lấy hồn vía về.16 xê lễ đến nơi cần đến và giao lễ cho các thần,vậy là nhjệm vụ của nhà thầy nhà thánh,binh mã đã trọn vẹn,thong thả hồi lại binh mã trở về.vậy là cuộc hành trình dài lên rừng xuống núi,lên thiên xuống biển đã hoàn thành.tiếng hát then thần kì đến mức người đang ốm đau chỉ nghe thấy thôi coi như thấy nhẹ lại người.(then có nhiều tác dụng:chữa bệnh,giải hạn,cầu tài cầu lộc,thể hiện một nền văn hoá đa dạng của dân tộc.trên đây là tóm tắt về 1 thể loại then phổ biến của dân tộc nùng phàn slình. Thế Quan Âm
## Các vùng hát then[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%A1t_then&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%A1t_then&action=edit§ion=2)]
Có ở 5 tỉnh miền núi
[Việt Bắc](/wiki/Vi%E1%BB%87t_B%E1%BA%AFc): [Cao Bằng](/wiki/Cao_B%E1%BA%B1ng), [Bắc Kạn](/wiki/B%E1%BA%AFc_K%E1%BA%A1n), [Lạng Sơn](/wiki/L%E1%BA%A1ng_S%C6%A1n), [Tuyên Quang](/wiki/Tuy%C3%AAn_Quang), [Hà Giang](/wiki/H%C3%A0_Giang). Hiện tại đã xuất hiện ở [Tây Nguyên](/wiki/T%C3%A2y_Nguy%C3%AAn) khi người Tày và người Nùng di cư đến. Mỗi vùng làn điệu then lại có những nét độc đáo riêng:
- Then Cao Bằng dìu dặt tha thiết
- Then Lạng Sơn tươi vui, rộn Ràng
- Then Tuyên Quang dồn dập như thúc quân ra trận
- Then Hà Giang nhấn nhá từng tiếng một
- Then Bắc Kạn như chuyện kể thầm thì

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1065 frontend miss (0)


text:
Henri de Laborde de Monpezat
Hoàng thân Henrik (tiếng Đan Mạch: Prins Henrik; sinh 11 tháng 6, 1934), tên khai sinh Henri de Laborde de Monpezat, là chồng của nữ hoàng Đan Mạch Margrethe II.
Thời thơ ấu[sửa | sửa mã nguồn]
Hoàng thân Henrik sinh tại Talence, Gironde, Pháp. Ông là con trai của bá tước André de Laborde de Monpezat (Mont-de-Marsan, 6 tháng 5, 1907 – Le Cayrou, 23 tháng 2, 1998) và bà Renée Doursenot (Périgueux, 26 tháng 10, 1908 – Le Cayrou 11 tháng 2, 2001).
Henrik đã sống năm năm đầu đời tại Hà Nội ở số 80 Phan Đình Phùng khi cha ông phụ trách các doanh nghiệp gia đình trong lĩnh vực công nghiệp. Sau đó gia đình ông về Pháp sống tại Cahors từ năm 1939 đến 1950. Khi đó ông theo học tại Lycée Gambetta. Ông trở lại Hà Nội năm 1950 và tốt nghiệp trường trung học Pháp ngữ năm 1952. Từ năm 1952 đến 1957 ông theo học luật học và chính trị học tại Sorbonne, Paris, đồng thời học tiếng Trung và tiếng Việt tại École Nationale des Langues Orientales (Trường quốc gia về ngôn ngữ phương Đông, ngày nay gọi là INALCO). Ông cũng học tại Hồng Kông năm 1957 và Sài Gòn năm 1958.
Sau khi thực hiện nghĩa vụ quân sự trong lục quân Pháp và tham chiến trong chiến tranh Algérie từ năm 1959 đến 1962, năm 1962 ông làm việc trong Bộ ngoại giao Pháp, với tư cách bí thư tại Đại sứ quán Pháp ở Luân Đôn từ năm 1963 to 1967.
Năm 2006 tạp chí Ud&Se của Đan Mạch thực hiện một cuộc phỏng vấn với Hoàng thân Henrik, trong đó ông có kể về những con chó, các món ăn và thời thơ ấu của ông tại Việt Nam. Hoàng thân kể là đã từng một lần ăn thịt chó.[1] Một tháng sau một tờ báo lá cải của Đan Mạch dùng một phần cuộc phỏng vấn này để viết một bài báo chỉ trích với tiêu đề 'Hoàng thân Henrik ăn thịt chó'. Các tờ báo khác cũng ăn theo về chuyện này và Hoàng thân Henrik bị báo chí chỉ trích là thích ăn thịt chó mặc dù là chủ tịch danh dự của Câu lạc bộ chó Dachshund Đan Mạch.[2]
Hoàng thân Henrik có thể nói được tiếng Đan Mạch, tiếng Anh, tiếng Việt và tiếng Trung ngoài tiếng mẹ đẻ là tiếng Pháp.
Ông đã viết một số bộ sưu tập thơ. Giao hưởng bộ phần mềm Cantabile của Frederik Magle được dựa trên Henrik của bộ sưu tập thơ Cantabile.
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Nữ hoàng Đan Mạch thăm Việt Nam, Tuổi Trẻ Online

markdown:
# Henri de Laborde de Monpezat
|Henrik|
|Hoàng thân Đan Mạch|
|
|![]()
[Margrethe II](/wiki/Margrethe_II_c%E1%BB%A7a_%C4%90an_M%E1%BA%A1ch) [Thái tử Frederik](/wiki/Frederik,_Th%C3%A1i_t%E1%BB%AD_%C4%90an_M%E1%BA%A1ch) [Hoàng tử Joachim](/wiki/Ho%C3%A0ng_t%E1%BB%AD_Joachim_c%E1%BB%A7a_%C4%90an_M%E1%BA%A1ch) [tiếng Đan Mạch](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_%C4%90an_M%E1%BA%A1ch): *Henrik Marie Hans Andreas* [tiếng Pháp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ph%C3%A1p): *Henri Marie Jean André* *HRH*Hoàng thân Đan Mạch *HRH*Hoàng tử Henrik của Đan Mạch
Bá tước Henri de Laborde de Monpezat
[Nhà Laborde de Monpezat](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_Laborde_de_Monpezat&action=edit&redlink=1) [André de Laborde de Monpezat](/w/index.php?title=Andr%C3%A9_de_Laborde_de_Monpezat&action=edit&redlink=1) [Renée Doursenot](/w/index.php?title=Ren%C3%A9e_Doursenot&action=edit&redlink=1) [11 tháng 6](/wiki/11_th%C3%A1ng_6), [1934](/wiki/1934) ![ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/23px-Flag_of_France.svg.png)
![ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/23px-Flag_of_France.svg.png)
[Talence](/wiki/Talence), [Gironde](/wiki/Gironde), [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) ** ( Hoàng thân Henrik** [tiếng Đan Mạch](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_%C4%90an_M%E1%BA%A1ch): *Prins Henrik*; sinh [11 tháng 6](/wiki/11_th%C3%A1ng_6), 1934), tên khai sinh **Henri de Laborde de Monpezat**, là chồng của [nữ hoàng](/wiki/N%E1%BB%AF_ho%C3%A0ng) [Đan Mạch](/wiki/%C4%90an_M%E1%BA%A1ch) [Margrethe II](/wiki/Margrethe_II_c%E1%BB%A7a_%C4%90an_M%E1%BA%A1ch).
## Thời thơ ấu[
[sửa](/w/index.php?title=Henri_de_Laborde_de_Monpezat&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Henri_de_Laborde_de_Monpezat&action=edit§ion=1)]
Hoàng thân Henrik sinh tại
[Talence](/wiki/Talence), [Gironde](/wiki/Gironde), [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p). Ông là con trai của bá tước André de Laborde de Monpezat ( [Mont-de-Marsan](/wiki/Mont-de-Marsan), 6 tháng 5, 1907 – [Le Cayrou](/w/index.php?title=Le_Cayrou&action=edit&redlink=1), 23 tháng 2, 1998) và bà Renée Doursenot ( [Périgueux](/wiki/P%C3%A9rigueux), 26 tháng 10, 1908 – [Le Cayrou](/w/index.php?title=Le_Cayrou&action=edit&redlink=1) 11 tháng 2, 2001).
Henrik đã sống năm năm đầu đời tại Hà Nội ở số 80 Phan Đình Phùng khi cha ông phụ trách các doanh nghiệp gia đình trong lĩnh vực công nghiệp. Sau đó gia đình ông về Pháp sống tại
[Cahors](/wiki/Cahors) từ năm 1939 đến 1950. Khi đó ông theo học tại *. Ông trở lại Hà Nội năm 1950 và tốt nghiệp trường trung học Pháp ngữ năm 1952. Từ năm 1952 đến 1957 ông theo học luật học và chính trị học tại Lycée Gambetta* [Sorbonne](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Paris), [Paris](/wiki/Paris), đồng thời học tiếng Trung và tiếng Việt tại *École Nationale des Langues Orientales*(Trường quốc gia về ngôn ngữ phương Đông, ngày nay gọi là [INALCO](/w/index.php?title=INALCO&action=edit&redlink=1)). Ông cũng học tại [Hồng Kông](/wiki/H%E1%BB%93ng_K%C3%B4ng)năm 1957 và [Sài Gòn](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh)năm 1958.
Sau khi thực hiện nghĩa vụ quân sự trong
[lục quân Pháp](/w/index.php?title=L%E1%BB%A5c_qu%C3%A2n_Ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1) và tham chiến trong [chiến tranh Algérie](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Alg%C3%A9rie) từ năm 1959 đến 1962, năm 1962 ông làm việc trong Bộ ngoại giao Pháp, với tư cách bí thư tại Đại sứ quán Pháp ở Luân Đôn từ năm 1963 to 1967.
Năm 2006 tạp chí Ud&Se của Đan Mạch thực hiện một cuộc phỏng vấn với Hoàng thân Henrik, trong đó ông có kể về những con chó, các món ăn và thời thơ ấu của ông tại Việt Nam. Hoàng thân kể là đã từng một lần ăn thịt chó.
Một tháng sau một tờ báo lá cải của Đan Mạch dùng một phần cuộc phỏng vấn này để viết một bài báo chỉ trích với tiêu đề 'Hoàng thân Henrik ăn thịt chó'. Các tờ báo khác cũng ăn theo về chuyện này và Hoàng thân Henrik bị báo chí chỉ trích là thích ăn thịt chó mặc dù là chủ tịch danh dự của Câu lạc bộ chó Dachshund Đan Mạch. [1] [[2]](#cite_note-2)
Hoàng thân Henrik có thể nói được
[tiếng Đan Mạch](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_%C4%90an_M%E1%BA%A1ch), [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh), [tiếng Việt](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Vi%E1%BB%87t) và [tiếng Trung](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Trung_Qu%E1%BB%91c) ngoài tiếng mẹ đẻ là [tiếng Pháp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ph%C3%A1p).
Ông đã viết một số bộ sưu tập thơ. Giao hưởng bộ phần mềm
*Cantabile* của [Frederik Magle](/wiki/Frederik_Magle) được dựa trên Henrik của bộ sưu tập thơ *Cantabile*.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Henri_de_Laborde_de_Monpezat&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Henri_de_Laborde_de_Monpezat&action=edit§ion=2)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Henri_de_Laborde_de_Monpezat&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Henri_de_Laborde_de_Monpezat&action=edit§ion=3)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Henri_de_Laborde_de_Monpezat&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Henri_de_Laborde_de_Monpezat&action=edit§ion=4)] [Nữ hoàng Đan Mạch thăm Việt Nam](http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=345535&ChannelID=3), Tuổi Trẻ Online

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Server: Apache

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Encoding: gzip

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

Connection: close

X-Cache: cp1052 miss (0), cp1055 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Set-Cookie: WMF-Last-Access=26-May-2015;Path=/;HttpOnly;Expires=Sat, 27 Jun 2015 00:00:00 GMT


text:
Bà Triệu
Bà Triệu (chữ Hán: 婆趙), còn được gọi là Triệu Ẩu (趙嫗), Triệu Trinh Nương (趙貞娘), Triệu Thị Trinh (趙氏貞), Triệu Quốc Trinh (225–248), là một trong những vị anh hùng dân tộc trong lịch sử Việt Nam.
Sử gia Ngô Sĩ Liên ở thế kỷ 15 viết:
- Triệu Ẩu (tức Bà Triệu) là người con gái ở quận Cửu Chân, họp quân trong núi, đánh phá thành ấp, các bộ đều theo như bóng theo hình, dễ hơn trở bàn tay. Tuy chưa chiếm giữ được đất Lĩnh Biểu như việc cũ của Trưng Vương, nhưng cũng là bậc hùng tài trong nữ giới.[1]
Sử nhà Nguyễn ở thế kỷ 19 cũng đã chép:
- Con gái nước ta có nhiều người hùng dũng lạ thường. Bà Triệu Ẩu thật xứng đáng là người sánh vai được với Hai Bà Trưng. Xem thế thì há có phải chỉ Trung Quốc mới có đàn bà danh tiếng như chuyện Thành Phu Nhân và Nương Tử Quân mà Bắc sử đã chép đâu.[2]
Mục lục
Bối cảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 226, Sĩ Nhiếp mất, vua Đông Ngô là Tôn Quyền bèn chia đất từ Hợp Phố về Bắc thuộc Quảng Châu dùng Lữ Đại làm thứ sử; từ Hợp Phố về Nam là Giao Châu, sai Đại Lương làm thái thú, và sai Trần Thì làm thái thú quận Giao Chỉ. Lúc bấy giờ, con của Sĩ Nhiếp là Sĩ Huy tự nối ngôi và xưng là thái thú, liền đem binh chống lại.
Thứ sử Lữ Đại bèn xua quân sang đánh dẹp. Do nghe lời chiêu dụ, Sỹ Huy cùng năm anh em ra hàng. Lữ Đại giết chết Huy, còn mấy anh em thì đem về đất Ngô làm tội. Dư đảng của Sỹ Huy tiếp tục chống lại, khiến Lữ Đại mang quân vào Cửu Chân giết hại một lúc hàng vạn người.
Cuộc đời và sự nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]
Bà Triệu sinh năm Bính Ngọ (226)[3] tại miền núi Quân Yên (hay Quan Yên), quận Cửu Chân (nay thuộc làng Quan Yên [hay còn gọi là Yên Thôn], xã Định Tiến, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa).
Thuở nhỏ cha mẹ đều mất sớm, Bà Triệu đến ở với anh là Triệu Quốc Đạt, một hào trưởng[4] ở Quan Yên.
Lớn lên, bà là người có sức mạnh, giỏi võ nghệ, lại có chí lớn. Đến độ 20 tuổi gặp phải người chị dâu (vợ ông Đạt) ác nghiệt [5], bà giết chị dâu rồi vào ở trong núi Nưa (nay thuộc các xã Tân Ninh huyện Triệu Sơn, Mậu Lâm huyện Như Thanh, Trung Thành huyện Nông Cống, Thanh Hoá), chiêu mộ được hơn ngàn tráng sĩ.
Năm Mậu Thìn (248), thấy quan lại nhà Đông Ngô (Trung Quốc) tàn ác, dân khổ sở, Bà Triệu bèn bàn với anh việc khởi binh chống lại. Lúc đầu, anh bà không tán thành nhưng sau chịu nghe theo ý kiến của em.
Từ hai căn cứ núi vùng Nưa và Yên Định, hai anh em bà dẫn quân đánh chiếm quận lỵ Tư Phố[6] nằm ở vị trí hữu ngạn sông Mã. Đây là căn cứ quân sự lớn của quan quân nhà Đông Ngô trên đất Cửu Chân, đứng đầu là Tiết Kính Hàn. Thừa thắng, lực lượng nghĩa quân chuyển hướng xuống hoạt động ở vùng đồng bằng con sông này.
Đang lúc ấy, Triệu Quốc Đạt lâm bệnh qua đời.[7] Các nghĩa binh thấy bà làm tướng có can đảm, bèn tôn lên làm chủ. Khi ra trận, Bà Triệu mặc áo giáp vàng, đi guốc ngà, cài trâm vàng, cưỡi voi[8] và được tôn là Nhụy Kiều tướng quân.
Được tin cuộc khởi nghĩa lan nhanh[9], vua Ngô là Tôn Quyền liền phái tướng Lục Dận (cháu của Lục Tốn), sang làm thứ sử Giao Châu, An Nam hiệu uý, đem theo 8.000 quân sang đàn áp cuộc khởi nghĩa. Đến nơi, tướng Lục Dận liền dùng của cải mua chuộc một số lãnh tụ địa phương để làm suy yếu và chia rẽ lực lượng nghĩa quân.
Những trận đánh ác liệt đã diễn ra tại căn cứ Bồ Điền [10]. Song do chênh lệch về lực lượng và không có sự hỗ trợ của các phong trào đấu tranh khác nên căn cứ Bồ Điền bị bao vây cô lập, và chỉ đứng vững được trong hơn hai tháng.
Theo Trần Trọng Kim trong Việt Nam sử lược, bà chống đỡ với quân Đông Ngô được năm sáu tháng thì thua. Bà Triệu đã tuẫn tiết trên núi Tùng (xã Triệu Lộc, huyện Hậu Lộc, Thanh Hóa) vào năm Mậu Thìn (248), lúc mới 23 tuổi. Có giai thoại nói rằng tướng giặc lợi dụng việc phận nữ nhi đã truất bỏ y phục trên người khiến Bà Triệu từ đó xấu hổ mà dẫn đến tự tử.
Nước Việt lại bị nhà Đông Ngô đô hộ cho đến 265.[11]
Câu nói nổi tiếng[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 19 tuổi, đáp lời người hỏi bà về việc chồng con, Bà Triệu nói:
Tưởng nhớ[sửa | sửa mã nguồn]
Về sau vua Lý Nam Đế (tức Lý Bí) khen Bà Triệu là người trung dũng sai lập miếu thờ, phong là: "Bật chính anh liệt hùng tài trinh nhất phu nhân".
Hiện nay, nơi núi Tùng (xã Triệu Lộc), vẫn còn di tích lăng mộ của bà. Cách nơi bà mất không xa, trên núi Gai ngay sát quốc lộ 1A (đoạn đi qua thôn Phú Điền, xã Triệu Lộc, cách thành phố Thanh Hóa 18 km về phía Bắc) là đền thờ bà. Hằng năm, vào ngày 21 tháng 2 (âm lịch), người dân trong vùng vẫn tổ chức tế giỗ bà. Tại nhiều tỉnh thành trong nước Việt Nam, tên bà cũng đã được dùng để đặt tên cho nhiều trường học và đường phố; riêng tại Hà Nội, có một con đường mang tên phố Bà Triệu.
Thơ ca, câu đối[sửa | sửa mã nguồn]
Trong Đại Nam quốc sử diễn ca, có đoạn Bà Triệu Ẩu đánh Ngô, khái quát rất sinh động:
Tương truyền quân Ngô khiếp uy dũng của Bà Triệu nên có câu:
Trong dân gian hiện cũng còn truyền tụng nhiều câu thơ ca và câu đối liên quan đến bà như sau:
Ngoài ra, trong Hồng Đức quốc âm thi tập, và trong các tập thơ của các danh sĩ như Nguyễn Đôn Phục, Nguyễn Đôn Dự...đều có thơ khen ngợi Bà Triệu.
Vấn đề liên quan[sửa | sửa mã nguồn]
Đoạn cuối cuộc khởi nghĩa[sửa | sửa mã nguồn]
Lâu nay sử sách đều biên chép cuộc khởi nghĩa Bà Triệu thất bại, và bà đã tự vẫn năm 248. Tuy nhiên, GS. Lê Mạnh Thát đã dẫn Thiên Nam ngữ lục và Ngụy chí để kết luận rằng Bà Triệu đã không thua bởi tay Lục Dận, trái lại đã đánh bại viên tướng này. Lục Dận chỉ chiếm được vùng đất nay thuộc Quảng Tây. Và Bà Triệu đã giữ được độc lập cho đất nước đến khi Đặng Tuân được Tôn Hựu sai sang đánh Giao Chỉ vào năm 257.[13] Tuy nhiên, ý kiến mới mẻ này còn phải được sự đồng thuận của nhiều người trong giới.
Tên gọi[sửa | sửa mã nguồn]
Những bộ sử cổ chỉ gọi bà là Triệu nữ (cô gái Triệu), Triệu Ẩu (sẽ nói sau). Những tên gọi Triệu Trinh Nương, Triệu Thị Trinh, Triệu Quốc Trinh... theo Văn Lang thì rõ ràng là mới đặt gần đây. Tác giả cho biết vấn đề tên gọi này (cũng như tên gọi của Bà Trưng) thuộc phạm trù ngôn ngữ Việt cổ và cách đặt tên người ở thời gian đầu Công nguyên, còn đang được nghiên cứu (tr. 33).
Ngoài ra, Bà Triệu còn được người đời tôn là Nhụy Kiều tướng quân (vị tướng yêu kiều) và Lệ Hải bà vương (vua bà ở vùng biển mỹ lệ).[14]
Riêng cái tên Triệu Ẩu (趙嫗), thấy xuất hiện lần đầu trong Nam Việt chí, Giao Châu ký (thế kỷ 4, 5) rồi đến Thái bình hoàn vũ (thế kỷ 10) chua dưới mục Quân Ninh (tức Quân Yên cũ).[15]
Trước đây, Hồng Đức quốc âm thi tập, Đại Việt sử ký toàn thư, Thanh Hoá kỉ thắng, Khâm định Việt sử Thông giám cương mục...đều gọi bà là Triệu Ẩu. Sau, sử gia Trần Trọng Kim khi cho tái bản Việt Nam sử lược đã không giải thích mà chỉ ghi chú rằng: Bà Triệu, các kỳ xuất bản trước để là Triệu Ẩu. Nay xét ra nên để là Triệu Thị Chinh (tr. 52).
Kể từ đó có nhiều lý giải khác nhau, như:
- Sử gia Phạm Văn Sơn: Vì người Tàu căm giận nên đặt tên là Triệu Ẩu (Ẩu có nghĩa là mụ) để tỏ ý khinh mạn (tr. 205).
- Nhóm tác giả sách Lịch sử Việt Nam (trước thế kỷ 10, quyển 1, tập 1): Sách sử Trung Quốc gọi bà là Triệu Ẩu với nghĩa xấu (người vú em) (tr. 109).
- Một số người lại giải thích "ẩu" nghĩa là con mụ họ Triệu, là bà già, hoặc là "nữ tù trưởng Triệu".
Hình tượng vú dài[sửa | sửa mã nguồn]
Sách Giao Chỉ chí chép:
- Trong núi ở quận Cửu Chân có người con gái họ Triệu, vú dài ba thước, không lấy chồng, họp đảng cướp bóc các quận, huyện, thường mặc áo ngắn màu vàng, chân đi giày mũi cong, ngồi đầu voi mà chiến đấu, sau chết làm thần.[16]
Sách Những trang sử vẻ vang... giải thích: Phụ nữ khổng lồ, vú dài… là huyền thoại về bà Mẹ-Đất (terre-Mère, Déesse-Mère). Sau hình tượng đó được khoát cho bất kỳ một phụ nữ hiệt kiệt nào (tr. 129). Các tác giả sách Lịch sử Việt Nam (tập I) cũng đều cho rằng huyền thoại về một người phụ nữ có "vú dài ba thước" vốn rất phổ biến ở phương Nam, từ Hợp Phố đến Cửu Chân. Như truyện "Tẩy thị phu nhân", "Tiểu quốc phu nhân" đều nói họ là những phụ nữ cao to và có vú dài đôi ba thước...Có thể, vì bà Triệu cũng là một người phụ nữ kiệt xuất, nên dân gian đã dùng hình tượng này khoác lên cho bà (tr. 345).
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Đại Việt sử ký toàn thư (tập 1), tr. 101.
- ^ Khâm định Việt sử Thông giám cương mục (Tiền biên, quyển 3, tờ 9). Đoạn sách trên có thêm câu nữa, đó là: Nhưng nếu nói vú dài ba thước thì thật là quái gở và đáng cười lắm.
- ^ Theo nguồn từ cổng thông tin chính thức tỉnh ủy Hậu Giang http://haugiang.gov.vn.
- ^ Truyền thuyết và thần tích cho rằng Triệu Quốc Đạt làm huyện lệnh. (Lịch sử Việt Nam, Tập I, tr. 345).
- ^ Ghi theo Việt Nam sử lược (tr. 52). Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam (tr. 905) và Lịch sử Việt Nam (trước thế kỷ 10, tr. 108) đều chép rằng: Biết sự chuẩn bị khởi nghĩa của Bà Triệu, người chị dâu toan đi tố cáo với quân Ngô nên bị bà giết chết. Truyền thuyết và thần tích thì cho rằng bà này phạm tội lăng loàn (Lịch sử Việt Nam, trước thế kỷ 10, tr. 108).
- ^ Tư Phố nằm ở vị trí hữu ngạn sông Mã, gần nơi hợp lưu của sông Chu vào sông Mã, là đầu mối giao thông quan trọng ngày nay là đất thuộc làng Giàng, Xã Thiệu Dương, huyện Thiệu Hoá, tỉnh Thanh Hoá.
- ^ Chép theo Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam (tr. 905). Sách Giai thoại về phụ nữ VN (tr 10) và Danh nhân đất Việt (tr. 46) đều ghi ông Đạt tử trận.
- ^ Hình ảnh này của Bà Triệu đã được sử phong kiến Trung Quốc là Nam Việt chí và Giao Châu chí ghi lại (Theo Danh nhân đất Việt, tập 1, tr. 47).
- ^ Sách Ngô Thư chép: Toàn thể Giao Châu đều chấn động. Dẫn lại theo Danh nhân đất Việt (tập 1), tr. 50.
- ^ Những trận đánh ác liệt diễn ra tại căn cứ Bồ Điền đã để lại những dấu tích trong lòng đất nơi đây. Năm 1965, nhân dân đào mương làm thuỷ lợi đã phát hiện nhiều loại binh khí bằng đồng như giáo, mác, mảnh giáp đồng và cả xương người và xương ngựa [1].
- ^ Theo
- ^ Chép theo Đại cương lịch sử Việt Nam (Tập 1, tr. 89). Câu nói này thấy chép đầu tiên trong sách Thanh Hoá kỷ thắng của Vương Duy Trinh, sống vào thế kỷ 19, từng làm tổng đốc Thanh Hoá. Có bản chép khác một vài chữ. Thí dụ như trong sách Việt Nam sử lược: "Tôi muốn cưỡi cơn gió mạnh, đạp đường sóng dữ, chém cá tràng-kình ở bể đông, quét sạch bờ-cõi, để cứu dân ra khỏi nơi đắm-đuối, chứ không thèm bắt-chước người đời cúi đầu cong lưng để làm tì-thiếp người ta" (tr. 50).
- ^ Lịch sử Phật giáo Việt Nam (Tập 1, trang 385-386) hoặc xem chi tiết ở Thiền sư Lê Mạnh Thát và những phát hiện lịch sử chấn động.
- ^ Lục Dận một mặt dùng tiền của đút lót mua chuộc những kẻ dao động, một mặt dụ dỗ Bà Triệu ra hàng, hứa sẽ phong làm Lệ Hải bà vương (theo Lịch sử Việt Nam (trước thế kỷ 10, quyển 1, tập 1, tr. 109)
- ^ Theo 'Lịch sử Việt Nam (Tập 1), tr. 343.
- ^ Ngoài ra sử xưa Trung Quốc còn cho rằng, khi quân Ngô lõa thân ra đánh, Bà Triệu sợ chạy lên núi tự tận. Nhóm tác giả sách Lịch sử Việt Nam (trước thế kỷ 10, quyển 1 tập 1) phê: Phong kiến Trung Quốc tìm mọi cách bôi nhọ bà, hòng xóa nhòa ý nghĩa lớn lao của cuộc khởi nghĩa (tr. 109).
Sách tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Khuyết danh, Đại Việt sử lược (Nguyễn Gia Tường dịch. Nguyễn Khắc Thuần hiệu đính). Nhà xuất bản TP. Hồ Chí Minh, 1993.
- Ngô Sĩ Liên, Đại Việt sử ký toàn thư (Tập 1). Nhà xuất bản KHXH, Hà Nội, 1983.
- Trần Trọng Kim, Việt Nam sử lược. Nhà xuất bản Tân Việt, Sài Gòn, 1968.
- Phạm Văn Sơn, Việt sử tân biên (Quyển 1). Nhà xuất bản Khai Trí, Sài Gòn, lần tái bản năm 1968.
- Phan Huy Lê, Trần Quốc Vượng, Hà Văn Tấn, Lương Ninh, Lịch sử VN (tập I). Nhà xuất bản Đại học & THCN, 1983.
- Trương Hữu Quýnh-Phan Đại Đoàn-Nguyễn Cảnh Minh, Đại cương lịch sử Việt Nam (tập I). Nhà xuất bản Giáo dục, 2007.
- Nhiều người soạn, Lịch sử Việt Nam (trước thế kỷ 10), quyển 1 tập 1. Nhà xuất bản Giáo dục, 1977.
- Nguyễn Q. Thắng-Nguyễn Bá Thế, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam. Nhà xuất bản KHXH, Hà Nội, 1992.
- Văn Lang-Quỳnh Cư-Nguyễn Anh, Danh nhân đất Việt (Tập 1). Nhà xuất bản Thanh niên, 1995.
- Hồng Nam-Hồng Lĩnh, Những trang sử vẻ vang của dân tộc Việt Nam chống phong kiến Trung Quốc xâm lược. Nhà xuất bản KHXH, Hà Nội, 1984.
- Hoàng Khôi-Hoàng Đình Thi, Giai thoại về phụ nữ Việt Nam. Nhà xuất bản Phụ nữ, 1987.
- ĐỗThị Hảo- Mai Thị Ngọc Chúc, Các nữ thần Việt Nam. Nhà xuất bản Phụ nữ, 1984.
- Đặng Duy Phúc, Việt Nam anh kiệt. Nhà xuất bản Hà Nội, 2004.
- Nhiều người soạn, Hỏi đáp lịch sử (Quyển 1). Nhà xuất bản Trẻ, 2006.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Triệu Thị Trinh trang Văn Hóa Việt Nam - Bưu điện Đà Nẵng.
- Ngọn cờ vàng, tác giả Đinh Gia Thuyết, đăng tại trang web của Bộ Văn hóa - Thông tin (Việt Nam).
- Triệu Thi Trinh trong Đại Việt Sử Ký Toàn Thư
- Triệu Thị Trinh trang quận 8 Thành phố Hồ Chí Minh
- Triệu Thi Trinh trên trang Quê hương
- Bà Triệu trên trang Tuổi trẻ Thanh Hoá

markdown:
# Bà Triệu
[Khởi nghĩa Bà Triệu](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_B%C3%A0_Tri%E1%BB%87u&redirect=no)) [Bà Triệu (định hướng)](/wiki/B%C3%A0_Tri%E1%BB%87u_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)). **Bà Triệu** ( [chữ Hán](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n): 婆趙), còn được gọi là **Triệu Ẩu** (趙嫗), **Triệu Trinh Nương** (趙貞娘), **Triệu Thị Trinh** (趙氏貞), **Triệu Quốc Trinh** ( [225](/wiki/225)– [248](/wiki/248)), là một trong những vị [anh hùng dân tộc](/wiki/Anh_h%C3%B9ng_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c) trong [lịch sử Việt Nam](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Vi%E1%BB%87t_Nam).
Sử gia
[Ngô Sĩ Liên](/wiki/Ng%C3%B4_S%C4%A9_Li%C3%AAn) ở [thế kỷ 15](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_15) viết: *Triệu Ẩu (tức Bà Triệu) là người con gái ở quận Cửu Chân, họp quân trong núi, đánh phá thành ấp, các bộ đều theo như bóng theo hình, dễ hơn trở bàn tay. Tuy chưa chiếm giữ được đất Lĩnh Biểu như việc cũ của* [Trưng Vương](/wiki/Hai_B%C3%A0_Tr%C6%B0ng), nhưng cũng là bậc hùng tài trong nữ giới. [[1]](#cite_note-1)
Sử
[nhà Nguyễn](/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%E1%BB%85n) ở [thế kỷ 19](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_19) cũng đã chép: *Con gái nước ta có nhiều người hùng dũng lạ thường. Bà Triệu Ẩu thật xứng đáng là người sánh vai được với Hai Bà Trưng. Xem thế thì há có phải chỉ* [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c)mới có đàn bà danh tiếng như chuyện Thành Phu Nhân và Nương Tử Quân mà Bắc sử đã chép đâu. [[2]](#cite_note-2)
## Mục lục
## Bối cảnh[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%A0_Tri%E1%BB%87u&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%A0_Tri%E1%BB%87u&action=edit§ion=1)]
Năm
[226](/wiki/226), [Sĩ Nhiếp](/wiki/S%C4%A9_Ti%E1%BA%BFp) mất, vua [Đông Ngô](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Ng%C3%B4) là [Tôn Quyền](/wiki/T%C3%B4n_Quy%E1%BB%81n) bèn chia đất từ Hợp Phố về Bắc thuộc [Quảng Châu](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Ch%C3%A2u) dùng Lữ Đại làm thứ sử; từ [Hợp Phố](/wiki/H%E1%BB%A3p_Ph%E1%BB%91) về Nam là [Giao Châu](/wiki/Giao_Ch%C3%A2u), sai Đại Lương làm thái thú, và sai Trần Thì làm thái thú quận [Giao Chỉ](/wiki/Giao_Ch%E1%BB%89). Lúc bấy giờ, con của Sĩ Nhiếp là Sĩ Huy tự nối ngôi và xưng là thái thú, liền đem binh chống lại.
Thứ sử Lữ Đại bèn xua quân sang đánh dẹp. Do nghe lời chiêu dụ, Sỹ Huy cùng năm anh em ra hàng. Lữ Đại giết chết Huy, còn mấy anh em thì đem về đất Ngô làm tội. Dư đảng của Sỹ Huy tiếp tục chống lại, khiến Lữ Đại mang quân vào
[Cửu Chân](/wiki/C%E1%BB%ADu_Ch%C3%A2n) giết hại một lúc hàng vạn người.
## Cuộc đời và sự nghiệp[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%A0_Tri%E1%BB%87u&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%A0_Tri%E1%BB%87u&action=edit§ion=2)]
|
|
**Bà Triệu** sinh năm [Bính Ngọ](/wiki/B%C3%ADnh_Ng%E1%BB%8D) ( [226](/wiki/226)) tại miền núi Quân Yên (hay [3] [Quan Yên](/w/index.php?title=Quan_Y%C3%AAn&action=edit&redlink=1)), quận [Cửu Chân](/wiki/C%E1%BB%ADu_Ch%C3%A2n)(nay thuộc làng Quan Yên [hay còn gọi là [Yên Thôn](/w/index.php?title=Y%C3%AAn_Th%C3%B4n&action=edit&redlink=1)], xã [Định Tiến](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_Ti%E1%BA%BFn), huyện [Yên Định](/wiki/Y%C3%AAn_%C4%90%E1%BB%8Bnh), tỉnh [Thanh Hóa](/wiki/Thanh_H%C3%B3a)).
Thuở nhỏ cha mẹ đều mất sớm, Bà Triệu đến ở với anh là Triệu Quốc Đạt, một hào trưởng
ở Quan Yên. [4]
Lớn lên, bà là người có sức mạnh, giỏi võ nghệ, lại có chí lớn. Đến độ 20 tuổi gặp phải người chị dâu (vợ ông Đạt) ác nghiệt
, bà giết chị dâu rồi vào ở trong [5] [núi Nưa](/wiki/N%C3%BAi_N%C6%B0a)(nay thuộc các xã [Tân Ninh](/wiki/T%C3%A2n_Ninh,_Tri%E1%BB%87u_S%C6%A1n)huyện [Triệu Sơn](/wiki/Tri%E1%BB%87u_S%C6%A1n), [Mậu Lâm](/wiki/M%E1%BA%ADu_L%C3%A2m)huyện [Như Thanh](/wiki/Nh%C6%B0_Thanh), [Trung Thành](/wiki/Trung_Th%C3%A0nh,_N%C3%B4ng_C%E1%BB%91ng)huyện [Nông Cống](/wiki/N%C3%B4ng_C%E1%BB%91ng), Thanh Hoá), chiêu mộ được hơn ngàn tráng sĩ.
Năm
[Mậu Thìn](/wiki/M%E1%BA%ADu_Th%C3%ACn) ( [248](/wiki/248)), thấy quan lại nhà [Đông Ngô](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Ng%C3%B4) ( [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c)) tàn ác, dân khổ sở, Bà Triệu bèn bàn với anh việc khởi binh chống lại. Lúc đầu, anh bà không tán thành nhưng sau chịu nghe theo ý kiến của em.
Từ hai căn cứ núi vùng Nưa và Yên Định, hai anh em bà dẫn quân đánh chiếm quận lỵ Tư Phố
nằm ở vị trí hữu ngạn [6] [sông Mã](/wiki/S%C3%B4ng_M%C3%A3). Đây là căn cứ quân sự lớn của quan quân nhà Đông Ngô trên đất Cửu Chân, đứng đầu là Tiết Kính Hàn. Thừa thắng, lực lượng nghĩa quân chuyển hướng xuống hoạt động ở vùng đồng bằng con sông này.
Đang lúc ấy, Triệu Quốc Đạt lâm bệnh qua đời.
Các nghĩa binh thấy bà làm tướng có can đảm, bèn tôn lên làm chủ. Khi ra trận, Bà Triệu mặc áo giáp vàng, đi guốc ngà, cài trâm vàng, cưỡi voi [7] và được tôn là [[8]](#cite_note-8) *Nhụy Kiều tướng quân*.
Được tin cuộc khởi nghĩa lan nhanh
, vua Ngô là [9] [Tôn Quyền](/wiki/T%C3%B4n_Quy%E1%BB%81n)liền phái tướng Lục Dận (cháu của [Lục Tốn](/wiki/L%E1%BB%A5c_T%E1%BB%91n)), sang làm thứ sử Giao Châu, [An Nam](/wiki/An_Nam)hiệu uý, đem theo 8.000 quân sang đàn áp cuộc khởi nghĩa. Đến nơi, tướng Lục Dận liền dùng của cải mua chuộc một số lãnh tụ địa phương để làm suy yếu và chia rẽ lực lượng nghĩa quân.
Những trận đánh ác liệt đã diễn ra tại căn cứ Bồ Điền
. Song do chênh lệch về lực lượng và không có sự hỗ trợ của các phong trào đấu tranh khác nên căn cứ Bồ Điền bị bao vây cô lập, và chỉ đứng vững được trong hơn hai tháng. [10]
Theo
[Trần Trọng Kim](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Tr%E1%BB%8Dng_Kim) trong *, bà chống đỡ với quân Đông Ngô được năm sáu tháng thì thua. Bà Triệu đã tuẫn tiết trên núi Tùng (xã Triệu Lộc, huyện Việt Nam sử lược* [Hậu Lộc](/wiki/H%E1%BA%ADu_L%E1%BB%99c), Thanh Hóa) vào năm [Mậu Thìn](/wiki/M%E1%BA%ADu_Th%C3%ACn)( [248](/wiki/248)), lúc mới 23 tuổi. Có giai thoại nói rằng tướng giặc lợi dụng việc phận nữ nhi đã truất bỏ y phục trên người khiến Bà Triệu từ đó xấu hổ mà dẫn đến tự tử.
Nước Việt lại bị
[nhà Đông Ngô](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Ng%C3%B4) đô hộ cho đến [265](/wiki/265). [[11]](#cite_note-11)
## Câu nói nổi tiếng[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%A0_Tri%E1%BB%87u&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%A0_Tri%E1%BB%87u&action=edit§ion=3)]
Năm 19 tuổi, đáp lời người hỏi bà về việc chồng con, Bà Triệu nói:
|“||
|Tôi chỉ muốn cưỡi cơn gió mạnh, đạp luồng sóng dữ, chém |”|
## Tưởng nhớ[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%A0_Tri%E1%BB%87u&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%A0_Tri%E1%BB%87u&action=edit§ion=4)]
Về sau vua
[Lý Nam Đế](/wiki/L%C3%BD_Nam_%C4%90%E1%BA%BF) (tức Lý Bí) khen Bà Triệu là người trung dũng sai lập miếu thờ, phong là: "Bật chính anh liệt hùng tài trinh nhất phu nhân".
Hiện nay, nơi núi Tùng (xã Triệu Lộc), vẫn còn di tích lăng mộ của bà. Cách nơi bà mất không xa, trên núi Gai ngay sát
[quốc lộ 1A](/wiki/Qu%E1%BB%91c_l%E1%BB%99_1A) (đoạn đi qua thôn Phú Điền, xã Triệu Lộc, cách thành phố [Thanh Hóa](/wiki/Thanh_H%C3%B3a) 18 [km](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t) về phía Bắc) là đền thờ bà. Hằng năm, vào ngày 21 [tháng 2](/wiki/Th%C3%A1ng_hai) ( [âm lịch](/wiki/%C3%82m_l%E1%BB%8Bch)), người dân trong vùng vẫn tổ chức tế giỗ bà. Tại nhiều tỉnh thành trong nước Việt Nam, tên bà cũng đã được dùng để đặt tên cho nhiều trường học và đường phố; riêng tại [Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i), có một con đường mang tên [phố Bà Triệu](/wiki/B%C3%A0_Tri%E1%BB%87u_(ph%E1%BB%91_H%C3%A0_N%E1%BB%99i)).
## Thơ ca, câu đối[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%A0_Tri%E1%BB%87u&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%A0_Tri%E1%BB%87u&action=edit§ion=5)]
Trong
[Đại Nam quốc sử diễn ca](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Nam_Qu%E1%BB%91c_s%E1%BB%AD_Di%E1%BB%85n_ca), có đoạn *Bà Triệu Ẩu đánh Ngô*, khái quát rất sinh động:
|
||
|
Tương truyền quân Ngô khiếp uy dũng của Bà Triệu nên có câu:
|
||
|
Trong dân gian hiện cũng còn truyền tụng nhiều câu thơ ca và câu đối liên quan đến bà như sau:
|
||
|
Ngoài ra, trong
[Hồng Đức quốc âm thi tập](/w/index.php?title=H%E1%BB%93ng_%C4%90%E1%BB%A9c_qu%E1%BB%91c_%C3%A2m_thi_t%E1%BA%ADp&action=edit&redlink=1), và trong các tập thơ của các danh sĩ như [Nguyễn Đôn Phục](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_%C4%90%C3%B4n_Ph%E1%BB%A5c&action=edit&redlink=1), [Nguyễn Đôn Dự](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_%C4%90%C3%B4n_D%E1%BB%B1&action=edit&redlink=1)...đều có thơ khen ngợi Bà Triệu.
## Vấn đề liên quan[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%A0_Tri%E1%BB%87u&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%A0_Tri%E1%BB%87u&action=edit§ion=6)]
### Đoạn cuối cuộc khởi nghĩa[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%A0_Tri%E1%BB%87u&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%A0_Tri%E1%BB%87u&action=edit§ion=7)]
Lâu nay sử sách đều biên chép cuộc khởi nghĩa Bà Triệu thất bại, và bà đã tự vẫn năm 248. Tuy nhiên, GS.
[Lê Mạnh Thát](/wiki/L%C3%AA_M%E1%BA%A1nh_Th%C3%A1t) đã dẫn * và Thiên Nam ngữ lục* *Ngụy chí*để kết luận rằng Bà Triệu đã không thua bởi tay Lục Dận, trái lại đã đánh bại viên tướng này. Lục Dận chỉ chiếm được vùng đất nay thuộc [Quảng Tây](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_T%C3%A2y). Và Bà Triệu đã giữ được độc lập cho đất nước đến khi [Đặng Tuân](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%B7ng_Tu%C3%A2n&action=edit&redlink=1)được Tôn Hựu sai sang đánh Giao Chỉ vào năm 257. Tuy nhiên, ý kiến mới mẻ này còn phải được sự đồng thuận của nhiều người trong giới. [[13]](#cite_note-13)
### Tên gọi[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%A0_Tri%E1%BB%87u&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%A0_Tri%E1%BB%87u&action=edit§ion=8)]
Những bộ sử cổ chỉ gọi bà là
*Triệu nữ* (cô gái Triệu), *Triệu Ẩu* (sẽ nói sau). Những tên gọi *Triệu Trinh Nương, Triệu Thị Trinh, Triệu Quốc Trinh*... theo Văn Lang thì rõ ràng là mới đặt gần đây. Tác giả cho biết vấn đề tên gọi này (cũng như tên gọi của Bà Trưng) thuộc phạm trù ngôn ngữ Việt cổ và cách đặt tên người ở thời gian đầu [Công nguyên](/wiki/C%C3%B4ng_Nguy%C3%AAn), còn đang được nghiên cứu (tr. 33).
Ngoài ra, Bà Triệu còn được người đời tôn là
*Nhụy Kiều tướng quân* (vị tướng yêu kiều) và *Lệ Hải bà vương* (vua bà ở vùng biển mỹ lệ). [[14]](#cite_note-14)
Riêng cái tên
**Triệu Ẩu** (趙嫗), thấy xuất hiện lần đầu trong *Nam Việt chí*, *Giao Châu ký* ( [thế kỷ 4](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_4), 5) rồi đến *Thái bình hoàn vũ* ( [thế kỷ 10](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_10)) chua dưới mục Quân Ninh (tức Quân Yên cũ). [[15]](#cite_note-15)
Trước đây,
[Hồng Đức quốc âm thi tập](/w/index.php?title=H%E1%BB%93ng_%C4%90%E1%BB%A9c_qu%E1%BB%91c_%C3%A2m_thi_t%E1%BA%ADp&action=edit&redlink=1), *, Đại Việt sử ký toàn thư* *Thanh Hoá kỉ thắng*, [Khâm định Việt sử Thông giám cương mục](/wiki/Kh%C3%A2m_%C4%91%E1%BB%8Bnh_Vi%E1%BB%87t_s%E1%BB%AD_Th%C3%B4ng_gi%C3%A1m_c%C6%B0%C6%A1ng_m%E1%BB%A5c)...đều gọi bà là Triệu Ẩu. Sau, sử gia [Trần Trọng Kim](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Tr%E1%BB%8Dng_Kim)khi cho tái bản [Việt Nam sử lược](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_s%E1%BB%AD_l%C6%B0%E1%BB%A3c)đã không giải thích mà chỉ ghi chú rằng: *Bà Triệu, các kỳ xuất bản trước để là Triệu Ẩu. Nay xét ra nên để là Triệu Thị Chinh (tr. 52)*.
Kể từ đó có nhiều lý giải khác nhau, như:
- Sử gia Phạm Văn Sơn:
*Vì người*(tr. 205). [Tàu](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c)căm giận nên đặt tên là Triệu Ẩu (Ẩu có nghĩa là mụ) để tỏ ý khinh mạn
- Nhóm tác giả sách
*Lịch sử Việt Nam*(trước [thế kỷ 10](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_10), quyển 1, tập 1): *Sách sử*(tr. 109). [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c)gọi bà là Triệu Ẩu với nghĩa xấu (người vú em)
- Một số người lại giải thích "ẩu" nghĩa là con mụ họ Triệu, là bà già, hoặc là "nữ tù trưởng Triệu".
### Hình tượng vú dài[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%A0_Tri%E1%BB%87u&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%A0_Tri%E1%BB%87u&action=edit§ion=9)]
Sách
*Giao Chỉ chí* chép: *Trong núi ở quận*. [Cửu Chân](/wiki/C%E1%BB%ADu_Ch%C3%A2n)có người con gái họ Triệu, vú dài ba [thước](/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%9Bc), không lấy chồng, họp đảng cướp bóc các quận, huyện, thường mặc áo ngắn màu vàng, chân đi giày mũi cong, ngồi đầu voi mà chiến đấu, sau chết làm thần [[16]](#cite_note-16)
Sách
*Những trang sử vẻ vang...* giải thích: *Phụ nữ khổng lồ, vú dài… là huyền thoại về bà Mẹ-Đất (terre-Mère, Déesse-Mère). Sau hình tượng đó được khoát cho bất kỳ một phụ nữ hiệt kiệt nào* (tr. 129). Các tác giả sách *Lịch sử Việt Nam* (tập I) cũng đều cho rằng huyền thoại về một người phụ nữ có "vú dài ba thước" vốn rất phổ biến ở [phương Nam](/wiki/H%C6%B0%E1%BB%9Bng_Nam), từ [Hợp Phố](/wiki/H%E1%BB%A3p_Ph%E1%BB%91) đến Cửu Chân. Như truyện "Tẩy thị phu nhân", "Tiểu quốc phu nhân" đều nói họ là những phụ nữ cao to và có vú dài đôi ba thước...Có thể, vì bà Triệu cũng là một người phụ nữ kiệt xuất, nên dân gian đã dùng hình tượng này khoác lên cho bà (tr. 345).
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%A0_Tri%E1%BB%87u&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%A0_Tri%E1%BB%87u&action=edit§ion=10)] [^](#cite_ref-1) *Đại Việt sử ký toàn thư*(tập 1), tr. 101. [^](#cite_ref-2) [Khâm định Việt sử Thông giám cương mục](/wiki/Kh%C3%A2m_%C4%91%E1%BB%8Bnh_Vi%E1%BB%87t_s%E1%BB%AD_Th%C3%B4ng_gi%C3%A1m_c%C6%B0%C6%A1ng_m%E1%BB%A5c)(Tiền biên, quyển 3, tờ 9). Đoạn sách trên có thêm câu nữa, đó là: *Nhưng nếu nói vú dài ba thước thì thật là quái gở và đáng cười lắm*. **Theo nguồn từ cổng thông tin chính thức tỉnh ủy Hậu Giang** [^](#cite_ref-3) [http://haugiang.gov.vn](http://haugiang.gov.vn). **Truyền thuyết và thần tích cho rằng Triệu Quốc Đạt làm huyện lệnh. (** [^](#cite_ref-4) *Lịch sử Việt Nam*, Tập I, tr. 345). **Ghi theo** [^](#cite_ref-5) *Việt Nam sử lược*(tr. 52). *Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam*(tr. 905) và *Lịch sử Việt Nam*(trước thế kỷ 10, tr. 108) đều chép rằng: Biết sự chuẩn bị khởi nghĩa của Bà Triệu, người chị dâu toan đi tố cáo với quân Ngô nên bị bà giết chết. Truyền thuyết và thần tích thì cho rằng bà này phạm tội lăng loàn ( *Lịch sử Việt Nam*, trước [thế kỷ 10](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_10), tr. 108). **Tư Phố nằm ở vị trí hữu ngạn sông Mã, gần nơi hợp lưu của** [^](#cite_ref-6) [sông Chu](/wiki/S%C3%B4ng_Chu)vào [sông Mã](/wiki/S%C3%B4ng_M%C3%A3), là đầu mối giao thông quan trọng ngày nay là đất thuộc làng Giàng, Xã Thiệu Dương, huyện [Thiệu Hoá](/wiki/Thi%E1%BB%87u_H%C3%B3a), tỉnh Thanh Hoá. **Chép theo** [^](#cite_ref-7) *Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam*(tr. 905). Sách *Giai thoại về phụ nữ VN*(tr 10) và *Danh nhân đất Việt*(tr. 46) đều ghi ông Đạt tử trận. **Hình ảnh này của Bà Triệu đã được sử phong kiến Trung Quốc là** [^](#cite_ref-8) *Nam Việt chí*và *Giao Châu chí*ghi lại (Theo *Danh nhân đất Việt*, tập 1, tr. 47). **Sách** [^](#cite_ref-9) *Ngô Thư*chép: *Toàn thể Giao Châu đều chấn động. Dẫn lại theo*Danh nhân đất Việt *(tập 1), tr. 50.* **Những trận đánh ác liệt diễn ra tại căn cứ Bồ Điền đã để lại những dấu tích trong lòng đất nơi đây. Năm** [^](#cite_ref-10) [1965](/wiki/1965), nhân dân đào mương làm thuỷ lợi đã phát hiện nhiều loại binh khí bằng đồng như giáo, mác, mảnh giáp đồng và cả xương người và xương ngựa [[1]](http://tuoitrethanhhoa.vn/NewsDetail/tabid/96/MenuID/114/ID/1377/Default.aspx). [^](#cite_ref-11) [Theo](http://quehuongonline.vn/VietNam/Home/Dat-nuoc-Con-nguoi/Tom-tat-nien-bieu-lich-su-Viet-Nam/2005/02/1DEBFF5C/) **Chép theo** [^](#cite_ref-12) *Đại cương lịch sử Việt Nam*(Tập 1, tr. 89). Câu nói này thấy chép đầu tiên trong sách *Thanh Hoá kỷ thắng*của Vương Duy Trinh, sống vào [thế kỷ 19](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_19), từng làm tổng đốc Thanh Hoá. Có bản chép khác một vài chữ. Thí dụ như trong sách *:* [Việt Nam sử lược](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_s%E1%BB%AD_l%C6%B0%E1%BB%A3c) *"Tôi muốn cưỡi cơn gió mạnh, đạp đường sóng dữ, chém cá tràng-kình ở bể đông, quét sạch bờ-cõi, để cứu dân ra khỏi nơi đắm-đuối, chứ không thèm bắt-chước người đời cúi đầu cong lưng để làm tì-thiếp người ta"*(tr. 50). [^](#cite_ref-13) *Lịch sử Phật giáo Việt Nam*(Tập 1, trang 385-386) hoặc xem chi tiết ở [Thiền sư Lê Mạnh Thát và những phát hiện lịch sử chấn động](http://www.coltech.vnu.edu.vn/ccne/index.php?option=com_content&task=view&id=358&Itemid=149). **Lục Dận một mặt dùng tiền của đút lót mua chuộc những kẻ dao động, một mặt dụ dỗ Bà Triệu ra hàng, hứa sẽ phong làm** [^](#cite_ref-14) *Lệ Hải bà vương*(theo *Lịch sử Việt Nam*(trước thế kỷ 10, quyển 1, tập 1, tr. 109) **Theo 'Lịch sử Việt Nam** [^](#cite_ref-15) *(Tập 1), tr. 343.* **Ngoài ra sử xưa Trung Quốc còn cho rằng, khi quân Ngô lõa thân ra đánh, Bà Triệu sợ chạy lên núi tự tận. Nhóm tác giả sách** [^](#cite_ref-16) *Lịch sử Việt Nam*(trước thế kỷ 10, quyển 1 tập 1) phê: *Phong kiến Trung Quốc tìm mọi cách bôi nhọ bà, hòng xóa nhòa ý nghĩa lớn lao của cuộc khởi nghĩa (tr. 109)*.
## Sách tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%A0_Tri%E1%BB%87u&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%A0_Tri%E1%BB%87u&action=edit§ion=11)]
- Khuyết danh,
*Đại Việt sử lược*(Nguyễn Gia Tường dịch. Nguyễn Khắc Thuần hiệu đính). Nhà xuất bản TP. Hồ Chí Minh, 1993. [Ngô Sĩ Liên](/wiki/Ng%C3%B4_S%C4%A9_Li%C3%AAn), *(Tập 1). Nhà xuất bản KHXH,* [Đại Việt sử ký toàn thư](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_s%E1%BB%AD_k%C3%BD_to%C3%A0n_th%C6%B0) [Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i), 1983. [Trần Trọng Kim](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Tr%E1%BB%8Dng_Kim), *. Nhà xuất bản Tân Việt,* [Việt Nam sử lược](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_s%E1%BB%AD_l%C6%B0%E1%BB%A3c) [Sài Gòn](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh), 1968. [Phạm Văn Sơn](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_V%C4%83n_S%C6%A1n), [Việt sử tân biên](/wiki/Vi%E1%BB%87t_s%E1%BB%AD_t%C3%A2n_bi%C3%AAn)(Quyển 1). Nhà xuất bản Khai Trí, Sài Gòn, lần tái bản năm 1968. [Phan Huy Lê](/wiki/Phan_Huy_L%C3%AA), [Trần Quốc Vượng](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Qu%E1%BB%91c_V%C6%B0%E1%BB%A3ng), [Hà Văn Tấn](/wiki/H%C3%A0_V%C4%83n_T%E1%BA%A5n), Lương Ninh, *Lịch sử VN*(tập I). Nhà xuất bản Đại học & THCN, 1983.
- Trương Hữu Quýnh-Phan Đại Đoàn-Nguyễn Cảnh Minh,
*Đại cương lịch sử Việt Nam*(tập I). Nhà xuất bản Giáo dục, 2007.
- Nhiều người soạn,
*Lịch sử Việt Nam*(trước [thế kỷ 10](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_10)), quyển 1 tập 1. Nhà xuất bản Giáo dục, 1977.
- Nguyễn Q. Thắng-Nguyễn Bá Thế,
*Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam.*Nhà xuất bản KHXH, Hà Nội, 1992.
- Văn Lang-Quỳnh Cư-Nguyễn Anh,
*Danh nhân đất Việt (Tập 1*). Nhà xuất bản Thanh niên, 1995.
- Hồng Nam-Hồng Lĩnh,
*Những trang sử vẻ vang của dân tộc Việt Nam chống phong kiến Trung Quốc xâm lược*. Nhà xuất bản KHXH, Hà Nội, 1984.
- Hoàng Khôi-Hoàng Đình Thi,
*Giai thoại về phụ nữ Việt Nam.*Nhà xuất bản Phụ nữ, 1987.
- ĐỗThị Hảo- Mai Thị Ngọc Chúc,
*Các nữ thần Việt Nam*. Nhà xuất bản Phụ nữ, 1984.
- Đặng Duy Phúc,
*Việt Nam anh kiệt*. Nhà xuất bản Hà Nội, 2004.
- Nhiều người soạn,
*Hỏi đáp lịch sử*(Quyển 1). Nhà xuất bản Trẻ, 2006.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%A0_Tri%E1%BB%87u&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%A0_Tri%E1%BB%87u&action=edit§ion=12)] [Triệu Thị Trinh](http://www.danangpt.vnn.vn/vanhoa/detail.php?id=39&a=78)trang Văn Hóa Việt Nam - Bưu điện Đà Nẵng. [Ngọn cờ vàng](http://web.archive.org/web/20070926234754/http://www.cinet.gov.vn/Vanhoa/Vanhoc/vh-vietnam/tacgia/20/van/T/dinhgiathuyet.htm), tác giả Đinh Gia Thuyết, đăng tại trang web của [Bộ Văn hóa - Thông tin](/wiki/B%E1%BB%99_V%C4%83n_h%C3%B3a,_Th%E1%BB%83_thao_v%C3%A0_Du_l%E1%BB%8Bch_(Vi%E1%BB%87t_Nam))(Việt Nam). [Triệu Thi Trinh trong Đại Việt Sử Ký Toàn Thư](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/sach/dvsktt/dvsktt04.html) [Triệu Thị Trinh](http://www.quan8.hochiminhcity.gov.vn/DetailNews.asp?ID=1200)trang quận 8 Thành phố Hồ Chí Minh [Triệu Thi Trinh](http://quehuongonline.vn/VietNam/Home/Dat-nuoc-Con-nguoi/Tom-tat-nien-bieu-lich-su-Viet-Nam/2005/02/1DEBFF5C)trên trang Quê hương [Bà Triệu](http://tuoitrethanhhoa.vn/NewsDetail/tabid/96/MenuID/114/ID/1377/Default.aspx)trên trang Tuổi trẻ Thanh Hoá


text:
Obreja
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Obreja là một xã thuộc hạt Caraș-Severin, România. Dân số thời điểm năm 2002 là 3249 người.[1]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Communes of Romania” (bằng tiếng Anh). statoids.com. Truy cập ngày 14 tháng 6 năm 2012.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- “Geonames Database”. Cơ quan Tình báo Địa không gian Quốc gia. Truy cập ngày 11 tháng 5 năm 2011.

markdown:
# Obreja
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Obreja|
|— Xã —|
|
|![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/73/Flag_of_Romania.svg/22px-Flag_of_Romania.svg.png)
[România](/wiki/Rom%C3%A2nia) [Hạt](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_c%E1%BB%A7a_Rom%C3%A2nia&action=edit&redlink=1) [Caraș-Severin](/w/index.php?title=Cara%C8%99-Severin_(h%E1%BA%A1t)&action=edit&redlink=1) [Obreja](//www.wikidata.org/wiki/Q1084698) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [EET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_%C4%90%C3%B4ng_%C3%82u)( [UTC+2](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [EEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8_%C4%90%C3%B4ng_%C3%82u)( [UTC+3](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) **Obreja** là một [xã](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Rom%C3%A2nia) thuộc hạt [Caraș-Severin](/w/index.php?title=Cara%C8%99-Severin_(h%E1%BA%A1t)&action=edit&redlink=1), [România](/wiki/Rom%C3%A2nia). Dân số thời điểm năm 2002 là 3249 người. [[1]](#cite_note-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Obreja&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Obreja&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“Communes of Romania”](http://www.statoids.com/yro.html)(bằng tiếng Anh). statoids.com. Truy cập ngày 14 tháng 6 năm 2012.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Obreja&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Obreja&action=edit§ion=2)]
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Obreja&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Obreja&action=edit§ion=3)] [“Geonames Database”](http://geonames.nga.mil/ggmagaz/). [Cơ quan Tình báo Địa không gian Quốc gia](/w/index.php?title=C%C6%A1_quan_T%C3%ACnh_b%C3%A1o_%C4%90%E1%BB%8Ba_kh%C3%B4ng_gian_Qu%E1%BB%91c_gia&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 11 tháng 5 năm 2011.

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1067 frontend miss (0)


text:
Pouteria euryphylla
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Pouteria euryphylla là một loài thực vật thuộc họ Sapotaceae. Đây là loài đặc hữu của Panama.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Dữ liệu liên quan tới Pouteria euryphylla tại Wikispecies
- World Conservation Monitoring Centre 1998. Pouteria euryphylla. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

markdown:
# Pouteria euryphylla
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Bài viết này cần thêm
|
|
|Pouteria euryphylla
|
|[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Eudicots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_hai_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m_th%E1%BA%ADt_s%E1%BB%B1) [Asterids](/wiki/Nh%C3%A1nh_C%C3%BAc) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Ericales](/wiki/B%E1%BB%99_Th%E1%BA%A1ch_nam) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Sapotaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_H%E1%BB%93ng_xi%C3%AAm) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Pouteria](/w/index.php?title=Pouteria&action=edit&redlink=1) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **P. euryphylla** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Pouteria euryphylla*
(
[Standl.](/w/index.php?title=Paul_Carpenter_Standley&action=edit&redlink=1)) [Baehni](/w/index.php?title=Charles_Baehni&action=edit&redlink=1) * là một loài Pouteria euryphylla* [thực vật](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt)thuộc họ [Sapotaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_H%E1%BB%93ng_xi%C3%AAm). Đây là loài [đặc hữu](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_h%E1%BB%AFu)của [Panama](/wiki/Panama).
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Pouteria_euryphylla&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Pouteria_euryphylla&action=edit§ion=1)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Pouteria_euryphylla&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Pouteria_euryphylla&action=edit§ion=2)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Pouteria_euryphylla&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Pouteria_euryphylla&action=edit§ion=3)]
Dữ liệu liên quan tới
[Pouteria euryphylla](//species.wikimedia.org/wiki/Special:Search/Pouteria_euryphylla)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)
- World Conservation Monitoring Centre 1998.
[.](http://www.iucnredlist.org/search/details.php/30651/all) *Pouteria euryphylla* [2006 IUCN Red List of Threatened Species.](http://www.iucnredlist.org)Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

X-Cache: cp1055 miss (0), cp1066 frontend miss (0)


text:
Cầy thảo nguyên đuôi đen
Cầy thảo nguyên đuôi đen, còn gọi là Sóc đồng cỏ đuôi đen (danh pháp khoa học: Cynomys ludovicianus) là một loài sóc trong họ Sóc được tìm thấy ở Đại bình nguyên của Bắc Mỹ từ biên giới Hoa Kỳ-Canada đến biên giới Hoa Kỳ-Mexico. Không giống các loài sóc đồng cỏ khác, loài này thực sự không ngủ đông. Sóc đồng cỏ đuôi đen có thể thấy trên mặt đất giữa mùa đông. Một quần thể sóc đồng cỏ đuôi đen ở Texas đã được ghi nhận có phạm vi 64.000 km² và có 400.000.000 cá thể. Trước khi môi trường sống bị phá hủy, loài này có lẽ là loài sóc đồng cỏ dồi dào nhất ở trung bộ Bắc Mỹ. Loài này là một trong hai loài được miêu tả bởi chuyến thám hiểm Lewis và Clark trong ghi chép và nhật ký về chuyến khám phá của họ.
Miêu tả[sửa | sửa mã nguồn]
Sóc đồng cỏ đuôi đen nhìn chung có màu vàng nhạt với bụng màu nhạt hơn. Đuôi của chúng có chóp màu đen. Con trưởng thành có cân nặng đến 1,5 đến 3 lb (0,68 đến 1,36 kg), con đực thường nặng hơn con cái. Chiều dài cơ thể thường là 14 đến 17 in (36 đến 43 cm), đuôi dài 3 đến 4 in (7,6 đến 10,2 cm).
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ IUCN (International Union for Conservation of Nature) 2008. Cynomys ludovicianus. In: IUCN 2014. The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2014.3
http://www.iucnredlist.org. Downloaded on ngày 29 tháng 1 năm 2015.
- ^ IUCN (International Union for Conservation of Nature) 2008. Cynomys ludovicianus. In: IUCN 2014. The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2014.3
http://www.iucnredlist.org. Downloaded on ngày 29 tháng 1 năm 2015.
- ^ Linzey, A. V. & NatureServe (Reichel, J. D., Hammerson, G., Cannings, S. & Wallace, R.) (2008). Cynomys ludovicianus. 2008 IUCN Red List of Threatened Species. IUCN 2008. Truy cập ngày ngày 6 tháng 1 năm 2009.
- ^ IUCN (International Union for Conservation of Nature) 2008. Cynomys ludovicianus. In: IUCN 2014. The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2014.3
http://www.iucnredlist.org. Downloaded on ngày 29 tháng 1 năm 2015.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Dữ liệu liên quan tới Cynomys ludovicianus tại Wikispecies

markdown:
# Cầy thảo nguyên đuôi đen
[Sóc đồng cỏ đuôi đen](/w/index.php?title=S%C3%B3c_%C4%91%E1%BB%93ng_c%E1%BB%8F_%C4%91u%C3%B4i_%C4%91en&redirect=no))
|Cầy thảo nguyên đuôi đen|
|
|![]()
[Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Mammalia](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Rodentia](/wiki/B%E1%BB%99_G%E1%BA%B7m_nh%E1%BA%A5m) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Sciuridae](/wiki/H%E1%BB%8D_S%C3%B3c) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Cynomys](/wiki/C%E1%BA%A7y_th%E1%BA%A3o_nguy%C3%AAn) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **C. ludovicianus** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Cynomys ludovicianus*
(
[Ord](/w/index.php?title=George_Ord&action=edit&redlink=1), 1815) ![ Cynomys ludovicianus range[1]](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2d/Black-tailed_Prairie_Dog_Cynomys_ludovicianus_distribution_map.png/272px-Black-tailed_Prairie_Dog_Cynomys_ludovicianus_distribution_map.png)
![ Cynomys ludovicianus range[1]](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2d/Black-tailed_Prairie_Dog_Cynomys_ludovicianus_distribution_map.png/272px-Black-tailed_Prairie_Dog_Cynomys_ludovicianus_distribution_map.png)
*Cynomys ludovicianus*range [[4]](#cite_note-4) **Cầy thảo nguyên đuôi đen**, còn gọi là **Sóc đồng cỏ đuôi đen** ( [danh pháp khoa học](/wiki/Danh_ph%C3%A1p): *) là một loài Cynomys ludovicianus* [sóc](/wiki/H%E1%BB%8D_S%C3%B3c)trong [họ Sóc](/wiki/H%E1%BB%8D_S%C3%B3c)được tìm thấy ở [Đại bình nguyên](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_B%C3%ACnh_nguy%C3%AAn_B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9)của [Bắc Mỹ](/wiki/B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9)từ biên giới [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)- [Canada](/wiki/Canada)đến biên giới Hoa Kỳ- [Mexico](/wiki/M%C3%A9xico). Không giống các loài [sóc đồng cỏ](/wiki/C%E1%BA%A7y_th%E1%BA%A3o_nguy%C3%AAn)khác, loài này thực sự không [ngủ đông](/wiki/Ng%E1%BB%A7_%C4%91%C3%B4ng). Sóc đồng cỏ đuôi đen có thể thấy trên mặt đất giữa mùa đông. Một quần thể [sóc đồng cỏ](/wiki/C%E1%BA%A7y_th%E1%BA%A3o_nguy%C3%AAn)đuôi đen ở [Texas](/wiki/Texas)đã được ghi nhận có phạm vi 64.000 km² và có 400.000.000 cá thể. Trước khi môi trường sống bị phá hủy, loài này có lẽ là loài sóc đồng cỏ dồi dào nhất ở trung bộ Bắc Mỹ. Loài này là một trong hai loài được miêu tả bởi [chuyến thám hiểm Lewis và Clark](/w/index.php?title=Chuy%E1%BA%BFn_th%C3%A1m_hi%E1%BB%83m_Lewis_v%C3%A0_Clark&action=edit&redlink=1)trong ghi chép và nhật ký về chuyến khám phá của họ.
## Miêu tả[
[sửa](/w/index.php?title=C%E1%BA%A7y_th%E1%BA%A3o_nguy%C3%AAn_%C4%91u%C3%B4i_%C4%91en&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=C%E1%BA%A7y_th%E1%BA%A3o_nguy%C3%AAn_%C4%91u%C3%B4i_%C4%91en&action=edit§ion=1)]
Sóc đồng cỏ đuôi đen nhìn chung có màu vàng nhạt với bụng màu nhạt hơn. Đuôi của chúng có chóp màu đen. Con trưởng thành có cân nặng đến 1,5 đến 3 lb (0,68 đến 1,36 kg), con đực thường nặng hơn con cái. Chiều dài cơ thể thường là 14 đến 17 in (36 đến 43 cm), đuôi dài 3 đến 4 in (7,6 đến 10,2 cm).
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=C%E1%BA%A7y_th%E1%BA%A3o_nguy%C3%AAn_%C4%91u%C3%B4i_%C4%91en&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=C%E1%BA%A7y_th%E1%BA%A3o_nguy%C3%AAn_%C4%91u%C3%B4i_%C4%91en&action=edit§ion=2)] **IUCN (International Union for Conservation of Nature) 2008.** [^](#cite_ref-1) *Cynomys ludovicianus*. In: IUCN 2014. The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2014.3
[http://www.iucnredlist.org](http://www.iucnredlist.org). Downloaded on ngày 29 tháng 1 năm 2015. **IUCN (International Union for Conservation of Nature) 2008.** [^](#cite_ref-2) *Cynomys ludovicianus*. In: IUCN 2014. The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2014.3
[http://www.iucnredlist.org](http://www.iucnredlist.org). Downloaded on ngày 29 tháng 1 năm 2015. **Linzey, A. V. & NatureServe (Reichel, J. D., Hammerson, G., Cannings, S. & Wallace, R.) (2008).** [^](#cite_ref-iucn_3-0) [.](http://www.iucnredlist.org/details/6091) *Cynomys ludovicianus* *2008*. [IUCN Red List of Threatened Species](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F) [IUCN](/wiki/IUCN)2008. Truy cập ngày ngày 6 tháng 1 năm 2009. **IUCN (International Union for Conservation of Nature) 2008.** [^](#cite_ref-4) *Cynomys ludovicianus*. In: IUCN 2014. The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2014.3
[http://www.iucnredlist.org](http://www.iucnredlist.org). Downloaded on ngày 29 tháng 1 năm 2015.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=C%E1%BA%A7y_th%E1%BA%A3o_nguy%C3%AAn_%C4%91u%C3%B4i_%C4%91en&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=C%E1%BA%A7y_th%E1%BA%A3o_nguy%C3%AAn_%C4%91u%C3%B4i_%C4%91en&action=edit§ion=3)]
Dữ liệu liên quan tới
[Cynomys ludovicianus](//species.wikimedia.org/wiki/Cynomys_ludovicianus)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)

X-Cache: cp1052 miss (0), cp1053 frontend miss (0)


text:
Thể loại:Nghệ thuật dân gian Việt Nam
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bài chính thể loại: Nghệ thuật dân gian Việt Nam
Thể loại con
Thể loại này gồm 3 thể loại con sau, trên tổng số 3 thể loại con.
Â
- ► Âm nhạc dân gian Việt Nam (4 t.l., 14 tr.)
M
- ► Mỹ thuật dân gian Việt Nam (1 t.l., 2 tr.)
S
- ► Sân khấu dân gian Việt Nam (3 t.l., 17 tr.)
Các trang trong thể loại “Nghệ thuật dân gian Việt Nam”
Thể loại này gồm trang sau.

markdown:
# Thể loại:Nghệ thuật dân gian Việt Nam
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
*Bài chính thể loại:* [Nghệ thuật dân gian Việt Nam](/w/index.php?title=Ngh%E1%BB%87_thu%E1%BA%ADt_d%C3%A2n_gian_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit&redlink=1)
## Thể loại con
Thể loại này gồm 3 thể loại con sau, trên tổng số 3 thể loại con.
### Â
- ►
[Âm nhạc dân gian Việt Nam](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_d%C3%A2n_gian_Vi%E1%BB%87t_Nam) (4 t.l., 14 tr.)
### M
- ►
[Mỹ thuật dân gian Việt Nam](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BB%B9_thu%E1%BA%ADt_d%C3%A2n_gian_Vi%E1%BB%87t_Nam) (1 t.l., 2 tr.)
### S
- ►
[Sân khấu dân gian Việt Nam](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:S%C3%A2n_kh%E1%BA%A5u_d%C3%A2n_gian_Vi%E1%BB%87t_Nam) (3 t.l., 17 tr.)
## Các trang trong thể loại “Nghệ thuật dân gian Việt Nam”
Thể loại này gồm trang sau.

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1066 frontend miss (0)


text:
Mừng bạn trở lại!
Đăng nhập bằng Facebook hoặc E-mail đã đăng ký
Đăng nhập bằng Facebook
Quên mật khẩu?
Chưa có tài khoản trên VieclamBank?
Đăng ký

Server: Apache/2.2.3 (CentOS)

Cache-Control: post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache


text:
Đừng quên những bí quyết sau nếu bạn muốn lưu lại những thời điểm đẹp trong chuyến đi!
Mỗi một địa điểm mới với điều kiện khí hậu, thời tiết khác nhau là một thử thách với người chụp ảnh. Làm thế nào để không bỏ lỡ những khoảnh khắc tuyệt diệu trong chuyến đi của mình? Hãy cùng tham khảo những bí quyết sau!
Chụp ảnh trong nhà khi ánh sáng yếu
Khi vào một nhà nguyện, thánh đường, bảo tàng, những khu chợ đêm đông người…với ánh sáng yếu, đừng nghĩ ngay đến đèn flash. Việc đầu tiên là hãy tăng ISO cho máy, đây là phương pháp tối thiểu mà bất cứ tay máy nào cũng có thể nghĩ đến. Tuy nhiên, việc tăng ISO làm cho ảnh bị vỡ nếu phóng to. Làm thế nào để ảnh vẫn sáng và nét. Cách tốt nhất là sử dụng một chiếc tripod (chân máy ảnh).
Hết sức lưu ý đến chế độ cân bằng trắng (white balance) mà bạn sử dụng. Chế độ này giúp chỉnh màu ảnh sao cho màu trắng luôn giữ đúng độ dù trong bất cứ điều kiện ánh sáng nào và vì vậy bức ảnh không bị vàng hay xanh quá.
Chụp ảnh rừng rậm, rừng nhiệt đới
Những khu rừng già thăm thẳm thật hút mắt nhưng không hề hút ống kính và không phải bài tập dành cho tay mơ. Thường thì ánh sáng rất yếu, dù ánh sáng mặt trời vẫn chiếu xuống nhưng chúng đều bị các tán cây che phủ.
Thời điểm tuyệt nhất để chụp ảnh rừng cây là sau khi trời mưa. Bầu trời không quá sáng và nước còn đọng lại trên lá cây sẽ làm cho vạn vật thêm sức sống. Lại một lần nữa, bạn cần tới chiếc chân máy ảnh để tránh cho bức ảnh của mình bị rung, mờ nhòe. Một mẹo nhỏ nữa để chụp ảnh đẹp đó là hãy chụp những tán cây gần sông, hồ, suối, thác bởi cảnh vật ở nơi đây là trong trẻo nhất.
Chụp ảnh tuyết, băng, hồ băng
Bức ảnh chụp băng, tuyết rất dễ bị lóa. Khi chụp tuyết, hãy đặt chế độ máy ảnh thấp hơn bình thường một chút. Hãy chụp ảnh tuyết, băng vào lúc sáng sớm khi chưa có nhiều người đi qua và để lại chi chít dấu chân trên những nơi mà bạn đang định ghi lại hình ảnh!
Sa mạc
Sa mạc vào gần trưa và giữa trưa sẽ chói lóa, vì vậy đó không phải là thời điểm lý tưởng để chụp ảnh. Hãy dậy sớm hoặc đợi đến tầm xế chiều để thử nghiệm những bức ảnh của mình. Ánh sáng đầu hoặc cuối ngày chiếu xiên sẽ làm nhấn mạnh những đường viền cong của những đụn và đồi cát.
Một lỗi nữa mà nhiều nhiếp ảnh gia hay mắc phải là để cái bóng của chính mình lọt vào bức ảnh. Hãy khảo sát địa hình, bóng nắng, ánh sáng thật kỹ trước khi chụp ảnh! Vào những ngày gió, hãy bảo quản thật tốt chiếc ống kính của mình. Nếu gió quá to, việc bạn cần làm là cất thật kỹ máy ảnh vào túi để chờ một ngày khác, tránh việc những hạt cát li ti chui vào thiết bị vô giá của bạn!
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Mẹo chụp ảnh du lịch đẹp mọi lúc mọi nơi bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Meo chup anh du lich dep moi luc moi noi ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Mẹo chụp ảnh du lịch đẹp mọi lúc mọi nơi ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Du Lịch của chuyên mục Du Lịch.
Travel Tips beautiful photography wherever
photography, lighting, anywhere, period, all the time, travel, beauty, you, tips, do, yourself
Do not forget the secret as if you want to save the beautiful moment of the trip!.
Hình ảnh công trường phi pháp của TQ ở Biển Đông; Anh em đại gia Thái Bình xây dãy biệt thự hệt nhau giữa Hà Nội; Thu Phương bỏ cả sĩ diện vì trai 19; Chưa nhận 5 triệu yên, chị ve chai đã bị vay tiền, lừa gạt;
Chúng ta không bán sân bay, cảng biển; "Đẻ" thêm GPLX số tự động; Một quận chi 18 tỷ để bảo dưỡng cây xanh; Công an sẽ giao trả 5 triệu yên cho chị ve chai!; Ca mang thai đặc biệt ở Việt Nam; K +: Độc quyền vẫn lỗ ngàn tỷ; Chân dài thác loạn mua vui cho các cuộc bay "thuốc"... là những thông tin thời sự nổi bật trong tuần qua.
Sắp khai tử nhà máy thép nghìn tỷ ở Vũng Áng; Triệu tập đôi nam nữ thuê người bức tử cây xanh; Sự thật về nhóm thanh niên mang xác người vứt ở bệnh viện;... là những thông tin thời sự đáng chú ý ngày 23/5.
Phó Thủ tướng: ‘Tạo mọi điều kiện tốt nhất cho thí sinh’; Đại biểu xấu hổ, xin lỗi vì điều 60 luật BHXH; Đại gia “khóa môi” Hồ Ngọc Hà là tình cũ của Maya?; "Học sinh HN lên núi để... sex" được thêu dệt thế nào?;
Chính phủ đề xuất hưởng BHXH một lần; Án mạng chấn động Hưng Yên trong quán bia hơi; K +: Độc quyền vẫn lỗ ngàn tỷ; Thông tin ‘giật mình’ sau vụ chi 18 tỷ chăm cây xanh; Sự thật vụ "học sinh Hà Nội lên núi để... sex"?;
Trước những lời quảng cáo như “mềm mịn, thấm hút mồ hôi cực tốt, không bí bách”,... các chuyên gia khuyến cáo “nên cẩn trọng”.
Doanh nghiệp Việt cần năng động, sáng tạo hơn để đương đầu với những thách thức, để tiếp tục phát huy trên nền tảng đã gây dựng được
Chúng ta cần trang bị kỹ năng, kiến thức về sex, có như vậy mới tạo được 'vắc-xin kháng sex' đủ mạnh cho các em. Chị Đào Lan, có con gái học lớp 5 tại Hà Nội đã thực sự sốc nặng khi cô con gái nhỏ đóng cửa xem phim sex một..
Cặp đôi khách Tây bị cướp ở Hà Nội đang là câu chuyện được nhều bạn trẻ quan tâm. Mới đây, thông tin về cặp đôi khách Tây bị cướp đã có những tình tiết mới. ------------ Xem thêm: Cặp đôi khách Tây bị cướp gây xôn xao, http://vietbao.vn/tp/Cap-doi-khach-Tay-bi-cuop-gay-xon-xao/11384861/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn
Đa số lo ngại xoay quanh chuyện, nếu những tay đua "kiệt xuất" lái mô tô được “thả” vào môi trường phù hợp nhưng chưa đủ “chất” sẽ dễ gây họa.
Cùng dõi theo những hình ảnh ngày làm việc của các nữ chiến sĩ CSGT vừa được Giám đốc Công an TP Hà Nội tặng bằng khen vì có thành tích xuất sắc.
Những ngày qua, cộng đồng mạng liên tục chia sẻ câu chuyện về đôi vợ chồng già bán xăng chịu cho người qua đường khi khách chẳng may "cháy túi" khiến nhiều người cảm động.
Trong khi chúng ta đang có một mùa đông ấm áp cùng gia đình, bạn bè thì ở ngoài kia biết bao em thơ và cụ già đang phải chống chọi với cái lạnh cắt da cắt thịt của tiết trời miền Bắc.
Đừng bao giờ nói câu "Năm sau con sẽ về" vì biết đâu đó là cái Tết cuối cùng ta còn được ở bên cha mẹ.
Và còn rất nhiều những lá thư, những dòng cảm tưởng được viết với nhiều tâm trạng và tình cảm khác nhau gửi đến ông lang vườn, nhưng ẩn trong tất cả những dòng chữ đó là một sự biết ơn, trân trọng.
Cô gái thừa nhận dựng chuyện nhận nuôi con tử tù; Vụ giấu vàng qua sân bay: Vĩnh viễn không được làm việc trong ngành hàng không; Bé 6 tháng tuổi tử vong bất thường: Mũi tiêm hạ sốt oan nghiệt?; Chỉ rõ những bất thường vụ chi 18 tỷ chăm cây xanh... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.
Con hẻm miễn phí ở Sài Gòn, những SV làm tình nguyện vùng cao, cậu bé mua đồ ăn cho người vô gia cư là những câu chuyện về tình người thật đẹp. Nhiều chủ đề giáo dục con, những chuyện tình cảm động, nhiều bài viết đáng suy ngẫm và các thông tin an toàn thực phẩm bẩn, mỹ phẩm giả...là những vấn đề nổi bật tuần vừa qua...
Bộ Y tế xác minh thông tin gạo giả ở Việt Nam, Phát hiện vịt nuôi bị nhiễm virus H5N1 ở Ninh Thuận, Trẻ mắc tay chân miệng nhập viện tăng đột biến, Đã có câu trả lời vụ khăn ướt nhiễm khuẩn, Giữ sức khỏe ngày nắng nóng cho bé yêu,.... là các thông tin sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.
Tình báo Đức cung cấp thông tin quyết định để Mỹ tiêu diệt Bin Laden; Chính phủ Mỹ khẳng định không thay đổi chiến lược tại Iraq; Cựu Thủ tướng Yingluck ra hầu tòa; Mỹ và Cuba kết thúc vòng đàm phán thứ 4... là những tin đáng chú ý trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Sự kiện quốc tế nổi bật (17/5 -23/5), http://vietbao.vn/The-gioi/Su-kien-quoc-te-noi-bat-175-235/2147562992/433/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn
Cặp đôi khách Tây bị cướp gây xôn xao; Người mẹ trẻ nhẫn tâm sát hại đứa con hai tuổi; Cả trăm người thân bị hại gây náo loạn tòa; Mua ma túy về "ăn mừng ra tù", gặp ngay 141; Kế hoạch tiêu 5 triệu yên của 'tỷ phú ve chai'; Trung tướng rởm và chiêu bài lừa đảo chiếm đoạt 12 tỷ đồng;......là những tin đáng chú ý trong tuần.
Viết phản hồi

markdown:
Đừng quên những bí quyết sau nếu bạn muốn lưu lại những thời điểm đẹp trong chuyến đi!
| |![]()
Mỗi một địa điểm mới với điều kiện khí hậu, thời tiết khác nhau là một thử thách với người chụp ảnh. Làm thế nào để không bỏ lỡ những khoảnh khắc tuyệt diệu trong chuyến đi của mình? Hãy cùng tham khảo những bí quyết sau!
Chụp ảnh trong nhà khi ánh sáng yếu
| |![]()
Khi vào một nhà nguyện, thánh đường, bảo tàng, những khu chợ đêm đông người…với ánh sáng yếu, đừng nghĩ ngay đến đèn flash. Việc đầu tiên là hãy tăng ISO cho máy, đây là phương pháp tối thiểu mà bất cứ tay máy nào cũng có thể nghĩ đến. Tuy nhiên, việc tăng ISO làm cho ảnh bị vỡ nếu phóng to. Làm thế nào để ảnh vẫn sáng và nét. Cách tốt nhất là sử dụng một chiếc tripod (chân máy ảnh).
Hết sức lưu ý đến chế độ cân bằng trắng (white balance) mà bạn sử dụng. Chế độ này giúp chỉnh màu ảnh sao cho màu trắng luôn giữ đúng độ dù trong bất cứ điều kiện ánh sáng nào và vì vậy bức ảnh không bị vàng hay xanh quá.
Chụp ảnh rừng rậm, rừng nhiệt đới
| |![]()
Những khu rừng già thăm thẳm thật hút mắt nhưng không hề hút ống kính và không phải bài tập dành cho tay mơ. Thường thì ánh sáng rất yếu, dù ánh sáng mặt trời vẫn chiếu xuống nhưng chúng đều bị các tán cây che phủ.
Thời điểm tuyệt nhất để chụp ảnh rừng cây là sau khi trời mưa. Bầu trời không quá sáng và nước còn đọng lại trên lá cây sẽ làm cho vạn vật thêm sức sống. Lại một lần nữa, bạn cần tới chiếc chân máy ảnh để tránh cho bức ảnh của mình bị rung, mờ nhòe. Một mẹo nhỏ nữa để chụp ảnh đẹp đó là hãy chụp những tán cây gần sông, hồ, suối, thác bởi cảnh vật ở nơi đây là trong trẻo nhất.
Chụp ảnh tuyết, băng, hồ băng
| |![]()
Bức ảnh chụp băng, tuyết rất dễ bị lóa. Khi chụp tuyết, hãy đặt chế độ máy ảnh thấp hơn bình thường một chút. Hãy chụp ảnh tuyết, băng vào lúc sáng sớm khi chưa có nhiều người đi qua và để lại chi chít dấu chân trên những nơi mà bạn đang định ghi lại hình ảnh!
Sa mạc
| |![]()
Sa mạc vào gần trưa và giữa trưa sẽ chói lóa, vì vậy đó không phải là thời điểm lý tưởng để chụp ảnh. Hãy dậy sớm hoặc đợi đến tầm xế chiều để thử nghiệm những bức ảnh của mình. Ánh sáng đầu hoặc cuối ngày chiếu xiên sẽ làm nhấn mạnh những đường viền cong của những đụn và đồi cát.
Một lỗi nữa mà nhiều nhiếp ảnh gia hay mắc phải là để cái bóng của chính mình lọt vào bức ảnh. Hãy khảo sát địa hình, bóng nắng, ánh sáng thật kỹ trước khi chụp ảnh! Vào những ngày gió, hãy bảo quản thật tốt chiếc ống kính của mình. Nếu gió quá to, việc bạn cần làm là cất thật kỹ máy ảnh vào túi để chờ một ngày khác, tránh việc những hạt cát li ti chui vào thiết bị vô giá của bạn!
|
|
00:00 / --:--
|
|
|
|
TIN
![]()
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết
** bằng cách gửi thư điện tử tới Mẹo chụp ảnh du lịch đẹp mọi lúc mọi nơi**
Hình ảnh công trường phi pháp của TQ ở Biển Đông; Anh em đại gia Thái Bình xây dãy biệt thự hệt nhau giữa Hà Nội; Thu Phương bỏ cả sĩ diện vì trai 19; Chưa nhận 5 triệu yên, chị ve chai đã bị vay tiền, lừa gạt;
Chúng ta không bán sân bay, cảng biển; "Đẻ" thêm GPLX số tự động; Một quận chi 18 tỷ để bảo dưỡng cây xanh; Công an sẽ giao trả 5 triệu yên cho chị ve chai!; Ca mang thai đặc biệt ở Việt Nam; K +: Độc quyền vẫn lỗ ngàn tỷ; Chân dài thác loạn mua vui cho các cuộc bay "thuốc"... là những thông tin thời sự nổi bật trong tuần qua.
Sắp khai tử nhà máy thép nghìn tỷ ở Vũng Áng; Triệu tập đôi nam nữ thuê người bức tử cây xanh; Sự thật về nhóm thanh niên mang xác người vứt ở bệnh viện;... là những thông tin thời sự đáng chú ý ngày 23/5.
Phó Thủ tướng: ‘Tạo mọi điều kiện tốt nhất cho thí sinh’; Đại biểu xấu hổ, xin lỗi vì điều 60 luật BHXH; Đại gia “khóa môi” Hồ Ngọc Hà là tình cũ của Maya?; "Học sinh HN lên núi để... sex" được thêu dệt thế nào?;
Chính phủ đề xuất hưởng BHXH một lần; Án mạng chấn động Hưng Yên trong quán bia hơi; K +: Độc quyền vẫn lỗ ngàn tỷ; Thông tin ‘giật mình’ sau vụ chi 18 tỷ chăm cây xanh; Sự thật vụ "học sinh Hà Nội lên núi để... sex"?;
Trước những lời quảng cáo như “mềm mịn, thấm hút mồ hôi cực tốt, không bí bách”,... các chuyên gia khuyến cáo “nên cẩn trọng”.
Doanh nghiệp Việt cần năng động, sáng tạo hơn để đương đầu với những thách thức, để tiếp tục phát huy trên nền tảng đã gây dựng được
Chúng ta cần trang bị kỹ năng, kiến thức về sex, có như vậy mới tạo được 'vắc-xin kháng sex' đủ mạnh cho các em. Chị Đào Lan, có con gái học lớp 5 tại Hà Nội đã thực sự sốc nặng khi cô con gái nhỏ đóng cửa xem phim sex một..
Cặp đôi khách Tây bị cướp ở Hà Nội đang là câu chuyện được nhều bạn trẻ quan tâm. Mới đây, thông tin về cặp đôi khách Tây bị cướp đã có những tình tiết mới. ------------ Xem thêm: Cặp đôi khách Tây bị cướp gây xôn xao, http://vietbao.vn/tp/Cap-doi-khach-Tay-bi-cuop-gay-xon-xao/11384861/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn
Đa số lo ngại xoay quanh chuyện, nếu những tay đua "kiệt xuất" lái mô tô được “thả” vào môi trường phù hợp nhưng chưa đủ “chất” sẽ dễ gây họa.
Cùng dõi theo những hình ảnh ngày làm việc của các nữ chiến sĩ CSGT vừa được Giám đốc Công an TP Hà Nội tặng bằng khen vì có thành tích xuất sắc.
Những ngày qua, cộng đồng mạng liên tục chia sẻ câu chuyện về đôi vợ chồng già bán xăng chịu cho người qua đường khi khách chẳng may "cháy túi" khiến nhiều người cảm động.
Trong khi chúng ta đang có một mùa đông ấm áp cùng gia đình, bạn bè thì ở ngoài kia biết bao em thơ và cụ già đang phải chống chọi với cái lạnh cắt da cắt thịt của tiết trời miền Bắc.
Đừng bao giờ nói câu "Năm sau con sẽ về" vì biết đâu đó là cái Tết cuối cùng ta còn được ở bên cha mẹ.
Và còn rất nhiều những lá thư, những dòng cảm tưởng được viết với nhiều tâm trạng và tình cảm khác nhau gửi đến ông lang vườn, nhưng ẩn trong tất cả những dòng chữ đó là một sự biết ơn, trân trọng.
Cô gái thừa nhận dựng chuyện nhận nuôi con tử tù; Vụ giấu vàng qua sân bay: Vĩnh viễn không được làm việc trong ngành hàng không; Bé 6 tháng tuổi tử vong bất thường: Mũi tiêm hạ sốt oan nghiệt?; Chỉ rõ những bất thường vụ chi 18 tỷ chăm cây xanh... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.
Con hẻm miễn phí ở Sài Gòn, những SV làm tình nguyện vùng cao, cậu bé mua đồ ăn cho người vô gia cư là những câu chuyện về tình người thật đẹp. Nhiều chủ đề giáo dục con, những chuyện tình cảm động, nhiều bài viết đáng suy ngẫm và các thông tin an toàn thực phẩm bẩn, mỹ phẩm giả...là những vấn đề nổi bật tuần vừa qua...
Bộ Y tế xác minh thông tin gạo giả ở Việt Nam, Phát hiện vịt nuôi bị nhiễm virus H5N1 ở Ninh Thuận, Trẻ mắc tay chân miệng nhập viện tăng đột biến, Đã có câu trả lời vụ khăn ướt nhiễm khuẩn, Giữ sức khỏe ngày nắng nóng cho bé yêu,.... là các thông tin sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.
Tình báo Đức cung cấp thông tin quyết định để Mỹ tiêu diệt Bin Laden; Chính phủ Mỹ khẳng định không thay đổi chiến lược tại Iraq; Cựu Thủ tướng Yingluck ra hầu tòa; Mỹ và Cuba kết thúc vòng đàm phán thứ 4... là những tin đáng chú ý trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Sự kiện quốc tế nổi bật (17/5 -23/5), http://vietbao.vn/The-gioi/Su-kien-quoc-te-noi-bat-175-235/2147562992/433/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn
Cặp đôi khách Tây bị cướp gây xôn xao; Người mẹ trẻ nhẫn tâm sát hại đứa con hai tuổi; Cả trăm người thân bị hại gây náo loạn tòa; Mua ma túy về "ăn mừng ra tù", gặp ngay 141; Kế hoạch tiêu 5 triệu yên của 'tỷ phú ve chai'; Trung tướng rởm và chiêu bài lừa đảo chiếm đoạt 12 tỷ đồng;......là những tin đáng chú ý trong tuần.
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi

WARC-Truncated: length

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Cache-Control: max-age=280, public


text:
'Việt Nam sẽ làm tất cả để bảo vệ chủ quyền'
> Việt Nam đưa vụ tàu bị cắt cáp ra diễn đàn an ninh châu Á/ Hải quân Việt Nam tập luyện bảo vệ chủ quyền biển đảo
- Trong phát biểu chính thức tại Hội nghị An ninh châu Á vừa qua, Bộ trưởng Phùng Quang Thanh đã đề cập đến vụ Bình Minh 02 như là một ví dụ cho thấy những phức tạp mới nảy sinh trên biển Đông. Ông có thể nói rõ hơn về điều này?
- Hội nghị An ninh Châu Á lần này có sự tham dự của một Tổng thống, 2 Thủ tướng, 28 Bộ trưởng Quốc phòng và gần 2.000 quan chức quốc phòng, học giả… Tại diễn đàn, Đại tướng Phùng Quang Thanh đã có bài phát biểu ở phiên thứ 5 về “Đối phó thách thức an ninh mới trên biển”. Dư luận đánh giá đây là bài phát biểu tốt, ở tầm cao chiến lược và đóng góp tích cực vào quá trình phát triển, ổn định của khu vực.
Vụ tàu Bình Minh 02 đã được đưa vào phát biểu chính thức tại Hội nghị. Bên cạnh đó, Bộ trưởng Phùng Quang Thanh cũng trả lời câu hỏi của nhiều đại biểu, khẳng định sự sai trái của Trung Quốc trong sự việc này. Việc tàu hải giám của Trung Quốc xâm phạm chủ quyền vào sâu tới hơn 80 hải lý trong vùng đặc quyền kinh tế là điều không chấp nhận được trong bất cứ văn bản luật pháp nào. Đồng thời, Bộ trưởng Phùng Quang Thanh nhắc lại chủ trương Việt Nam trên biển Đông là kiên trì giải quyết bằng biện pháp hòa bình, dựa trên luật pháp quốc tế và công khai minh bạch để cộng đồng thế giới phân biệt đúng sai.
- Đáp lại phản ứng của người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam, phía Trung Quốc cho rằng, đây là hoạt động chấp pháp bình thường và quân đội Trung Quốc không hề tham gia. Ông bình luận gì về phản ứng này?
- Tôi muốn khẳng định, vụ tàu hải giám Trung Quốc vào sâu trong vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý, hoàn toàn thuộc chủ quyền của Việt Nam là hành động xâm phạm trắng trợn. Đó là vụ hành xử bằng bạo lực, hành động bạo lực khoác áo dân sự. Hành động này của phía Trung Quốc chứng tỏ một điều chính người gây hấn cũng không có cơ sở pháp lý để giải quyết mà phải sử dụng đến bạo lực để phá hoại một hoạt động lao động hoà bình trên vùng biển chủ quyền của Việt Nam.
Sự việc này lại diễn ra sau một loạt hoạt động ngoại giao quan trọng của Trung Quốc, ngay trước thềm Hội nghị An ninh châu Á. Vì thế, đây còn là sự thách thức dư luận quốc tế. Cộng đồng quốc tế phải có trách nhiệm bảo vệ chân lý, bảo vệ luật pháp quốc tế, không cho ai xé rào khỏi luật pháp.
- Thưa ông, những đối thoại và phát biểu chính thức tại Shangri La của các nước không thấy đề cập đến vụ việc tàu Bình Minh 02. Tại sao các nước ASEAN chưa nhìn nhận đây là vấn đề khu vực, chứ không chỉ là vấn đề Trung Quốc - Việt Nam?
- Đối với Việt Nam, hành động gây hấn vừa rồi của Trung Quốc là xâm phạm chủ quyền. Nhưng đối với quốc tế thì cần phải hiểu hành động này là phép thử để Trung Quốc biến cái gọi “đường 9 khúc” thành hiện thực. Và nếu các nước làm ngơ thì lợi ích của họ cũng sẽ bị xâm phạm. Nếu không làm cho phía Trung Quốc chấm dứt ý định đó, thì có thể những sự việc tương tự sẽ tiếp tục xảy ra. Vấn đề sẽ là sự việc xảy ra ở đâu, vào lúc nào, với ai, ở mức độ nào thôi.
Theo nhìn nhận của tôi, có lẽ đến thời điểm diễn ra Hội nghị, sự việc còn quá mới, các đại biểu chưa nắm đầy đủ thông tin, chưa hiểu rõ mức độ nghiêm trọng của vấn đề. Tôi tin rằng, sau những thông điệp của phía Việt Nam, các nước nhất là trong khối ASEAN sẽ nhìn nhận vấn đề này đúng bản chất hơn: Khả năng xuất hiện một nguy cơ Trung Quốc đang đặt ra khuôn phép mới, cách hành xử mới với các nước trong khu vực để hiện thực hoá cái gọi là “yêu sách về đường 9 khúc”. Hôm nay là Việt Nam thì ngày mai sẽ là nước khác. Tôi cho rằng, các nước trong khu vực phải xem xét lại đúng hay sai với tư cách là đối tượng trong tương lai.
- Trong bối cảnh các nước còn đang phân tán trong đánh giá, với tư cách là tướng quân đội, Việt Nam sẽ làm gì để sự việc Bình Minh 02 không tái diễn, thưa ông?
- Chúng ta sẽ áp dụng mọi biện pháp để duy trì sự ổn định và giữ chủ quyền, trong đó biện pháp nhất quán, cơ bản, lâu dài là giải quyết trong hoà bình. Chiến tranh là điều không ai muốn, tuy nhiên khi sự việc leo thang thì chúng ta cũng sẽ hành động chứ không thể ngồi im.
Hôm qua, tàu Bình Minh 02 tiếp tục ra khơi làm nhiệm vụ và việc chúng ta tăng cường đến 8 tàu bảo vệ cũng là một hành động cụ thể để ngăn chặn những hành vi xâm phạm khu đặc quyền kinh tế. Quân đội không trực tiếp tham gia. Tuy nhiên, quân đội sẽ theo dõi sát sao để tránh xảy ra xung đột. Nếu đến mức xảy ra xung đột vũ trang thì nhất quyết quân đội tham gia để bảo vệ chủ quyền đất nước.
Chúng ta không nói suông, không thụ động ngồi im, nhưng cũng không bảo vệ chủ quyền một cách thiếu khôn ngoan mà phải dựa vào sức mạnh thời đại, đó là niềm tin, sự ủng hộ vào chân lý và khát vọng hoà bình của tất cả các nước, tất cả các dân tộc trong thế giới ngày nay. Ngay cả nhân dân Trung Quốc cũng vậy, họ rất yêu chuộng hoà bình và cũng mong muốn một hình ảnh tốt đẹp cho đất nước mình. Chúng ta sẽ sử dụng đúng luật pháp quốc tế và bảo vệ bằng được chủ quyền lãnh thổ, tài sản quốc gia. Với những cố gắng của chúng ta trong tuyên truyền, đấu tranh ngoại giao, đối thoại với Trung Quốc và tăng sức mạnh bảo vệ thì tôi tin sẽ không tái diễn sự kiện 26/5 lần nữa.
- Theo báo chí Trung Quốc, Hà Nội tự tin hơn sau phát biểu của Ngoại trưởng Hillary Clinton năm ngoái là Mỹ có lợi ích lâu dài tại biển Đông. Phát biểu của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ tại hội nghị Shangri La cũng tiếp tục khẳng định Mỹ không buông biển Đông. Theo ông, trong bối cảnh này, Việt Nam có lợi ích gì trong chiến lược này của Mỹ?
- Tôi có thể tự tin nói rằng, Việt Nam đủ khả năng để bảo vệ chủ quyền mà không dựa vào sức mạnh của một bên thứ ba. Chủ quyền là thiêng liêng không được phép đánh đổi. Chúng ta không để các nước lớn thỏa hiệp trên lưng mình.
- Ở bên cạnh một nước "thường có khoảng cách giữa hành động với tuyên bố" như Trung Quốc, điều e ngại nhất của ông là gì?
- Tại Đối thoại Shangri La 10 vừa qua, Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Lương Quang Liệt đã có bài phát biểu rất hay, có tính xây dựng cao và được chuẩn bị kỹ lưỡng. Bộ trưởng Phùng Quang Thanh đã đánh giá cao về nội dung bài phát biểu này. Tuy nhiên ngay trong Hội nghị, một số đại biểu đã bày tỏ sự băn khoăn về khoảng cách giữa lời nói và việc làm trên thực tế của Trung Quốc, đặc biệt là đặt nó bên cạnh một số vụ việc vừa qua. Chúng ta hy vọng, chờ đợi và ủng hộ những hành động sắp tới đây của Trung Quốc sẽ phù hợp với những tuyên bố tốt đẹp của Bộ trưởng Lương Quang Liệt.
Còn về sức mạnh của Trung Quốc - rõ ràng họ là một nước lớn, vừa qua đã đạt được những bước phát triển to lớn, toàn diện, trong đó có lĩnh vực quân sự. Chúng ta tôn trọng và ủng hộ sự phát triển ấy nếu nó đem lại sự phát triển hoà bình ổn định trong khu vực, củng cố tình hữu nghị đoàn kết giữa các nước. Còn trong trường hợp một thế lực nào sử dụng sức mạnh vi phạm các quy định của luật pháp quốc tế, xâm phạm chủ quyền lãnh thổ thì chúng ta không thể khoanh tay, im lặng. Chúng ta kiên trì bằng biện pháp hòa bình, công khai minh bạch để dư luận nhân dân thế giới, trong đó có cả người dân Trung Quốc hiểu được Việt Nam là nước yêu chuộng hòa bình. Nhưng khi đứng trước nguy cơ mất chủ quyền thì nhân dân Việt Nam sẽ làm tất cả để bảo vệ nó. Đó là điều bất biến.
Năm 1945, khi các nước lớn ngồi phân chia lại thế giới sau Thế chiến thứ hai, hồi đó Mỹ cho rằng, đối thủ đáng gờm trong tương lai của Mỹ sẽ là Liên Xô và Trung Quốc. Nhưng có nhà tiên tri nào biết được rằng, hơn 30 năm sau, Mỹ đã thất bại trong cuộc chiến tranh với một nước nhỏ, lạc hậu và khi đó còn chưa có tên trên bản đồ thế giới? Việt Nam thắng Mỹ, một lý do vô cùng quan trọng là nhờ nhân dân Mỹ đã đứng lên phản đối cuộc chiến tranh xâm lược, phi nghĩa đó.
Sức mạnh của chúng ta là chính nghĩa, là tinh thần yêu chuộng hoà bình của nhân dân thế giới, và lòng yêu nước, quyết tâm bảo vệ Tổ quốc của nhân dân ta.
Phạm Hiếu - Nguyễn Hưng
- TP HCM yêu cầu xử lý tình trạng lún ở đại lộ nghìn tỷ
- Viện Nghiên cứu lập pháp: 'Phải trưng cầu ý dân những vấn đề hệ trọng'
- Nhắn tin nhạy cảm cho Giám đốc Sở, nữ hiệu trưởng bị kiểm điểm
- Quy định kiểm định khí thải xe máy gây nhiều băn khoăn

markdown:
# 'Việt Nam sẽ làm tất cả để bảo vệ chủ quyền'
>
[Việt Nam đưa vụ tàu bị cắt cáp ra diễn đàn an ninh châu Á](/tin-tuc/the-gioi/viet-nam-dua-vu-tau-bi-cat-cap-ra-dien-dan-an-ninh-chau-a-2196836.html)/ [Hải quân Việt Nam tập luyện bảo vệ chủ quyền biển đảo](/tin-tuc/xa-hoi/hai-quan-viet-nam-tap-luyen-bao-ve-chu-quyen-bien-dao-2196567.html) *- Trong phát biểu chính thức tại Hội nghị An ninh châu Á vừa qua, Bộ trưởng Phùng Quang Thanh đã đề cập đến vụ Bình Minh 02 như là một ví dụ cho thấy những phức tạp mới nảy sinh trên biển Đông. Ông có thể nói rõ hơn về điều này?*
- Hội nghị An ninh Châu Á lần này có sự tham dự của một Tổng thống, 2 Thủ tướng, 28 Bộ trưởng Quốc phòng và gần 2.000 quan chức quốc phòng, học giả… Tại diễn đàn, Đại tướng Phùng Quang Thanh đã có bài phát biểu ở phiên thứ 5 về “Đối phó thách thức an ninh mới trên biển”. Dư luận đánh giá đây là bài phát biểu tốt, ở tầm cao chiến lược và đóng góp tích cực vào quá trình phát triển, ổn định của khu vực.
Vụ tàu Bình Minh 02 đã được đưa vào phát biểu chính thức tại Hội nghị. Bên cạnh đó, Bộ trưởng Phùng Quang Thanh cũng trả lời câu hỏi của nhiều đại biểu, khẳng định sự sai trái của Trung Quốc trong sự việc này. Việc tàu hải giám của Trung Quốc xâm phạm chủ quyền vào sâu tới hơn 80 hải lý trong vùng đặc quyền kinh tế là điều không chấp nhận được trong bất cứ văn bản luật pháp nào. Đồng thời, Bộ trưởng Phùng Quang Thanh nhắc lại chủ trương Việt Nam trên biển Đông là kiên trì giải quyết bằng biện pháp hòa bình, dựa trên luật pháp quốc tế và công khai minh bạch để cộng đồng thế giới phân biệt đúng sai.
![]()
|
|
Trung tướng Nguyễn Chí Vịnh, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng. Ảnh:
*- Đáp lại phản ứng của người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam, phía Trung Quốc cho rằng, đây là hoạt động chấp pháp bình thường và quân đội Trung Quốc không hề tham gia. Ông bình luận gì về phản ứng này?*
- Tôi muốn khẳng định, vụ tàu hải giám Trung Quốc vào sâu trong vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý, hoàn toàn thuộc chủ quyền của Việt Nam là hành động xâm phạm trắng trợn. Đó là vụ hành xử bằng bạo lực, hành động bạo lực khoác áo dân sự. Hành động này của phía Trung Quốc chứng tỏ một điều chính người gây hấn cũng không có cơ sở pháp lý để giải quyết mà phải sử dụng đến bạo lực để phá hoại một hoạt động lao động hoà bình trên vùng biển chủ quyền của Việt Nam.
Sự việc này lại diễn ra sau một loạt hoạt động ngoại giao quan trọng của Trung Quốc, ngay trước thềm Hội nghị An ninh châu Á. Vì thế, đây còn là sự thách thức dư luận quốc tế. Cộng đồng quốc tế phải có trách nhiệm bảo vệ chân lý, bảo vệ luật pháp quốc tế, không cho ai xé rào khỏi luật pháp.
*- Thưa ông, những đối thoại và phát biểu chính thức tại Shangri La của các nước không thấy đề cập đến vụ việc tàu Bình Minh 02. Tại sao các nước ASEAN chưa nhìn nhận đây là vấn đề khu vực, chứ không * *chỉ là vấn đề Trung Quốc - Việt Nam? *
- Đối với Việt Nam, hành động gây hấn vừa rồi của Trung Quốc là xâm phạm chủ quyền. Nhưng đối với quốc tế thì cần phải hiểu hành động này là phép thử để Trung Quốc biến cái gọi “đường 9 khúc” thành hiện thực. Và nếu các nước làm ngơ thì lợi ích của họ cũng sẽ bị xâm phạm. Nếu không làm cho phía Trung Quốc chấm dứt ý định đó, thì có thể những sự việc tương tự sẽ tiếp tục xảy ra. Vấn đề sẽ là sự việc xảy ra ở đâu, vào lúc nào, với ai, ở mức độ nào thôi.
Theo nhìn nhận của tôi, có lẽ đến thời điểm diễn ra Hội nghị, sự việc còn quá mới, các đại biểu chưa nắm đầy đủ thông tin, chưa hiểu rõ mức độ nghiêm trọng của vấn đề. Tôi tin rằng, sau những thông điệp của phía Việt Nam, các nước nhất là trong khối ASEAN sẽ nhìn nhận vấn đề này đúng bản chất hơn: Khả năng xuất hiện một nguy cơ Trung Quốc đang đặt ra khuôn phép mới, cách hành xử mới với các nước trong khu vực để hiện thực hoá cái gọi là “yêu sách về đường 9 khúc”. Hôm nay là Việt Nam thì ngày mai sẽ là nước khác. Tôi cho rằng, các nước trong khu vực phải xem xét lại đúng hay sai với tư cách là đối tượng trong tương lai.
*- Trong bối cảnh các nước còn đang phân tán trong đánh giá, với tư cách là tướng quân đội, Việt Nam sẽ làm gì để sự việc Bình Minh 02 không tái diễn, thưa ông?*
- Chúng ta sẽ áp dụng mọi biện pháp để duy trì sự ổn định và giữ chủ quyền, trong đó biện pháp nhất quán, cơ bản, lâu dài là giải quyết trong hoà bình. Chiến tranh là điều không ai muốn, tuy nhiên khi sự việc leo thang thì chúng ta cũng sẽ hành động chứ không thể ngồi im.
Hôm qua, tàu Bình Minh 02 tiếp tục ra khơi làm nhiệm vụ và việc chúng ta tăng cường đến 8 tàu bảo vệ cũng là một hành động cụ thể để ngăn chặn những hành vi xâm phạm khu đặc quyền kinh tế. Quân đội không trực tiếp tham gia. Tuy nhiên, quân đội sẽ theo dõi sát sao để tránh xảy ra xung đột. Nếu đến mức xảy ra xung đột vũ trang thì nhất quyết quân đội tham gia để bảo vệ chủ quyền đất nước.
Chúng ta không nói suông, không thụ động ngồi im, nhưng cũng không bảo vệ chủ quyền một cách thiếu khôn ngoan mà phải dựa vào sức mạnh thời đại, đó là niềm tin, sự ủng hộ vào chân lý và khát vọng hoà bình của tất cả các nước, tất cả các dân tộc trong thế giới ngày nay. Ngay cả nhân dân Trung Quốc cũng vậy, họ rất yêu chuộng hoà bình và cũng mong muốn một hình ảnh tốt đẹp cho đất nước mình. Chúng ta sẽ sử dụng đúng luật pháp quốc tế và bảo vệ bằng được chủ quyền lãnh thổ, tài sản quốc gia. Với những cố gắng của chúng ta trong tuyên truyền, đấu tranh ngoại giao, đối thoại với Trung Quốc và tăng sức mạnh bảo vệ thì tôi tin sẽ không tái diễn sự kiện 26/5 lần nữa.
*- Theo báo chí Trung Quốc, Hà Nội tự tin hơn sau phát biểu của Ngoại trưởng Hillary Clinton năm ngoái là Mỹ có lợi ích lâu dài tại biển Đông. Phát biểu của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ tại hội nghị Shangri La cũng tiếp tục khẳng định Mỹ không buông biển Đông. Theo ông, trong bối cảnh này, Việt Nam có lợi ích gì trong chiến lược này của Mỹ? *
- Tôi có thể tự tin nói rằng, Việt Nam đủ khả năng để bảo vệ chủ quyền mà không dựa vào sức mạnh của một bên thứ ba. Chủ quyền là thiêng liêng không được phép đánh đổi. Chúng ta không để các nước lớn thỏa hiệp trên lưng mình.
*- Ở bên cạnh một nước "thường có khoảng cách giữa hành động với tuyên bố" như Trung Quốc, điều e ngại nhất của ông là gì?*
- Tại Đối thoại Shangri La 10 vừa qua, Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Lương Quang Liệt đã có bài phát biểu rất hay, có tính xây dựng cao và được chuẩn bị kỹ lưỡng. Bộ trưởng Phùng Quang Thanh đã đánh giá cao về nội dung bài phát biểu này. Tuy nhiên ngay trong Hội nghị, một số đại biểu đã bày tỏ sự băn khoăn về khoảng cách giữa lời nói và việc làm trên thực tế của Trung Quốc, đặc biệt là đặt nó bên cạnh một số vụ việc vừa qua. Chúng ta hy vọng, chờ đợi và ủng hộ những hành động sắp tới đây của Trung Quốc sẽ phù hợp với những tuyên bố tốt đẹp của Bộ trưởng Lương Quang Liệt.
Còn về sức mạnh của Trung Quốc - rõ ràng họ là một nước lớn, vừa qua đã đạt được những bước phát triển to lớn, toàn diện, trong đó có lĩnh vực quân sự. Chúng ta tôn trọng và ủng hộ sự phát triển ấy nếu nó đem lại sự phát triển hoà bình ổn định trong khu vực, củng cố tình hữu nghị đoàn kết giữa các nước. Còn trong trường hợp một thế lực nào sử dụng sức mạnh vi phạm các quy định của luật pháp quốc tế, xâm phạm chủ quyền lãnh thổ thì chúng ta không thể khoanh tay, im lặng. Chúng ta kiên trì bằng biện pháp hòa bình, công khai minh bạch để dư luận nhân dân thế giới, trong đó có cả người dân Trung Quốc hiểu được Việt Nam là nước yêu chuộng hòa bình. Nhưng khi đứng trước nguy cơ mất chủ quyền thì nhân dân Việt Nam sẽ làm tất cả để bảo vệ nó. Đó là điều bất biến.
Năm 1945, khi các nước lớn ngồi phân chia lại thế giới sau Thế chiến thứ hai, hồi đó Mỹ cho rằng, đối thủ đáng gờm trong tương lai của Mỹ sẽ là Liên Xô và Trung Quốc. Nhưng có nhà tiên tri nào biết được rằng, hơn 30 năm sau, Mỹ đã thất bại trong cuộc chiến tranh với một nước nhỏ, lạc hậu và khi đó còn chưa có tên trên bản đồ thế giới? Việt Nam thắng Mỹ, một lý do vô cùng quan trọng là nhờ nhân dân Mỹ đã đứng lên phản đối cuộc chiến tranh xâm lược, phi nghĩa đó.
Sức mạnh của chúng ta là chính nghĩa, là tinh thần yêu chuộng hoà bình của nhân dân thế giới, và lòng yêu nước, quyết tâm bảo vệ Tổ quốc của nhân dân ta.
**Phạm Hiếu - Nguyễn Hưng**
-
[TP HCM yêu cầu xử lý tình trạng lún ở đại lộ nghìn tỷ](http://vnexpress.net/tin-tuc/thoi-su/tp-hcm-yeu-cau-xu-ly-tinh-trang-lun-o-dai-lo-nghin-ty-3224098.html)
-
[Viện Nghiên cứu lập pháp: 'Phải trưng cầu ý dân những vấn đề hệ trọng'](http://vnexpress.net/tin-tuc/thoi-su/vien-nghien-cuu-lap-phap-phai-trung-cau-y-dan-nhung-van-de-he-trong-3223878.html)
-
[Nhắn tin nhạy cảm cho Giám đốc Sở, nữ hiệu trưởng bị kiểm điểm](http://vnexpress.net/tin-tuc/thoi-su/nhan-tin-nhay-cam-cho-giam-doc-so-nu-hieu-truong-bi-kiem-diem-3224090.html)
-
[Quy định kiểm định khí thải xe máy gây nhiều băn khoăn](http://vnexpress.net/tin-tuc/thoi-su/giao-thong/quy-dinh-kiem-dinh-khi-thai-xe-may-gay-nhieu-ban-khoan-3223638.html)

Content-Type: text/html

Set-Cookie: device_env=4; expires=Tue, 02-Jun-2015 03:55:37 GMT; path=/; domain=vnexpress.net

Vary: Accept-Encoding


text:
Các bác sĩ cũng sẽ cung cấp những thông tin về điều trị và phòng bệnh, tại Khoa Cơ xương khớp (527 Sư Vạn Hạnh, P.12, Q.10, TP.HCM, điện thoại liên lạc: (08) 38683385).
PHƯƠNG NAM
Hơn 25% trẻ em Việt dưới 5 tuổi bị suy dinh…
Sốt xuất huyết tăng trên 35% tại khu vực…
Kymdan khuyến mãi mừng Ngày của Mẹ
Mỹ phẩm White Doctors đã trở lại cùng nhiều…
Tại Đại hội đồng Y tế Thế giới lần thứ 68:…
Cơ hội hiếm có - Mua đệm Giá Gốc tại Dem.vn
Chồng "chuẩn 10" qua lời kể của cô vợ 8X có lá đơn ly hôn khó đỡ
Súc miệng bằng nước muối có tốt cho răng?
Kết luận về trường hợp bệnh nhân tử vong tại Hải Phòng
Sét đánh 4 người chết: Bỗng dưng mồ côi mẹ
Bé trai miền Tây nằm một chỗ sau 4 năm bị cha ném nứt sọ
Tạo mục mới Top mục tự tạo
Nhúng Baomoi vào web của bạn
Thống kê & So sánh báo điện tử
Việc tổng hợp và sắp xếp các thông tin trên Báo Mới đều được thực hiện tự động bởi một chương trình máy tính.
Giấy phép số 46/GP-TTĐT cấp ngày 13/01/2012
Báo Mới có bản quyền thuộc Công ty Cổ phần Công nghệ EPI.

Cache-Control: no-cache