markdown:
Đăng ký thành viên
|
Lưu lại
Trang Chủ
Upload Tài Liệu
Diễn đàn
Báo cáo – Luận văn – Tiểu luận
Kinh tế - Quản lý
Kế Toán
Hoàn thiện hạch toán Doanh thu, xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Mai Linh Hà Nội
TaiLieuTongHop.Com - Kho tài liệu tổng hợp hoàn toàn miễn phí dành cho mọi người
Hãy sử dụng chức năng tìm kiếm bên dưới để tìm tài liệu trước khi post yêu cầu liên diễn đàn!
Loading
+ Viết bài mới
+ Trả lời bài viết
LinkBack
Ðiều Chỉnh
Xếp Bài
#
1
09-04-2012, 11:45 PM
nothing245
Senior Member
Tham gia: Feb 2012
Tổng số bài gởi: 9,374
Hoàn thiện hạch toán Doanh thu, xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Mai Linh Hà Nội
Hoàn thiện hạch toán Doanh thu, xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Mai Linh Hà Nội
Số trang: 72
Dung lượng 107.23 KB
Loại file Zip
Tóm tắt nội dung
Phần 1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN MAI LINH HÀ NỘI
1. Những đặc điểm kinh tế kỹ thuật của Công ty Cổ phần Mai Linh Hà Nội ảnh hưởng đến hạch toán doanh thu, xác định kết quả kinh doanh. 2
1.1. Quá trình hình thành và phát triển của Công ty 2
1.1.1. Quá trình hình thành và phát triển 2
1.1.2 Nhiệm vụ của Công ty 3
1.1.3 Đặc điểm hoạt động kinh doanh của Công ty 3
1.2. Đặc điểm tổ chức bộ máy quản lý của Công ty. 4
1.2.1. Mô hình tổ chức bộ máy quản lý của Công ty 4
1.2.2. Chức năng nhiệm vụ của từng phòng ban 4
1.3. Đặc điểm tổ chức hoạt động kinh doanh của Công ty. 7
2. Đặc điểm tổ chức bộ máy kế toán của Công ty. 7
2.1. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mỗi kế toán 8
2.1.1. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của kế toán trưởng: 8
2.1.2. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của kế toán tổng hợp 9
2.1.3. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của thủ quỹ 10
2.1.4. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Kế toán tiền mặt 10
2.1.5. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Kế toán Ngân hàng 10
2.1.6. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Kế toán Doanh thu 11
2.1.7. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Kế toán lương 11
2.1.8. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Kế toán lập bảng kê tổng quát 12
2.1.9. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Kế toán Doanh thu ngày 12
2.1.10. Chức năng, nhiệm vu, quyền hạn của Kế toán công nợ tiền lương 12
2.1.11. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Kế toán Xử lý tai nạn 13
2.2. Đặc điểm tổ chức công tác kế toán của Công ty 13
2.2.1. Hệ thống chứng từ kế toán 13
2.2.2. Hệ thống tài khoản kế toán: 15
2.2.3. Hệ thống sổ sách kế toán 21
2.2.4. Hệ thống báo cáo kế toán 25
Phần 2: THỰC TRẠNG HẠCH TOÁN DOANH THU, XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN MAI LINH HÀ NỘI 28
1. Các hình thức tiêu thụ và phương thức thanh toán 28
2. Kế toán Doanh thu bán hàng và các khoản giảm trừ 29
2.1.Kế toán Doanh thu bán hàng 29
2.1.1.Chứng từ kế toán sử dụng 29
2.1.2.Tài khoản kế toán sử dụng 29
2.1.3. Trình tự kế toán Doanh thu 29
2.2. Kế toán các khoản giảm trừ Doanh thu. 41
2.3. Kế toán thuế GTGT 41
2.4. Kế toán giá vốn hàng bán. 43
2.5. Hạch toán chi phí quản lý doanh nghiệp 48
2.6. Hạch toán xác định kết quả tiêu thụ 54
Phần 3 :HOÀN THIỆN HẠCH TOÁN DOANH THU, XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN MAI LINH HÀ NỘI 60
2.1 Sự cần thiết và nguyên tắc hoàn thiện hạch toán doanh thu, xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Mai Linh Hà Nội 60
2.2 Đánh giá hạch toán doanh thu, xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Mai Linh Hà Nội 62
2.2.1. Nhận xét chung 62
2.2.2. Nhận xét cụ thể 63
2.2.3. Về hình kế toán thức 63
2.2.4 Kế toán doanh thu 63
2.2.5. Kế toán chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp 63
2.2.6. Về việc áp dụng phần mềm kế toán 64
2.3 Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện hạch toán doanh thu, xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Mai Linh Hà Nội 64
2.4 Phương hướng nâng cao lợi nhuận tại công ty Mai Linh Hà Nội: 65
Download và Xem Tài Liệu đầy đủ :
Hoàn thiện hạch toán Doanh thu, xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Mai Linh Hà Nội
+ Viết bài mới
+ Trả lời bài viết
Tags
chức năng nhiệm vụ kế toán doanh thu
,
dạc diem hach toan ke toan doanh thu
,
hạch toán doanh thu tại công ty cp mai linh
,
ke toan xac dinh ket qua hoat dong kinh doanh
,
nhiệm vụ doanh thu
,
nhiem vu cua ke toan xac dinh ket qua kinh doanh
,
nhiem vu ke toan xac dinh ket qua kinh doanh
«
Ðề Tài Trước
|
Ðề Tài Kế
»
Ðiều Chỉnh
Tạo trang in
Email trang này
Xếp Bài
Linear Mode
Switch to Hybrid Mode
Switch to Threaded Mode
-- English (US)
-- Vietnamese (VN)
Liên Lạc
-
Lưu Trữ
-
Trở Lên Trên
Cảm ơn bạn đã ghé thăm website. Nếu đây là lần đầu tiên bạn tham gia website. Vui lòng
Click vào đây
để đăng kí tài khoản mới. Chỉ cần đăng kí nick là bạn có thể tải miễn phí toàn bộ tài liệu có trong website. Chúc bạn có những phút giây thật vui vẻ và thoải mái!
TaiLieuTongHop.Com là một cộng đồng mở chia sẻ tài liệu miễn phí hoạt động phi thương mại. Chúng tôi không chịu trách nhiệm với nội dung bài viết của thành viên.
van mau
-
dankinhte
-
soan bai
,
top keywords
,
mod skin lol
,
mod khung lol
Xin thông báo, bây giờ là
08:02 PM
LinkBack
LinkBack URL
About LinkBacks
Bookmark & Share
Digg this Thread!
Add Thread to del.icio.us
Bookmark in Technorati
Tweet this thread

Server: Apache/2.2.15 (CentOS) DAV/2 PHP/5.3.3 mod_ssl/2.2.15 OpenSSL/1.0.0-fips mod_wsgi/3.2 Python/2.6.6 mod_perl/2.0.4 Perl/v5.10.1

Set-Cookie: vbseo_loggedin=deleted; expires=Sat, 24-May-2014 13:02:44 GMT; path=/

Cache-Control: max-age=0, no-cache


markdown:
09:40 | Thứ ba 05/02/2008 (GMT+7)
Năm nay, đối với người Việt ở Đức, Tết Nguyên đán không rơi vào những ngày cuối tuần. Nhưng, những con dân nước Việt xa quê vẫn thu xếp thời gian để đón Tết theo cách riêng của mỗi gia đình.Bánh chưng, đào bích tại chợ Đồng Xuân, Berlin (Ảnh Trần Kiên)Từng dạy học tại một trường ở Thị trấn Đông Anh – Hà Nội – cách đây 16 năm, chị Hải sang Đức cùng chồng lập nghiệp.Sau nhiều năm buôn bán, giờ đây gia đình chị đã có một cửa hàng hoa và một siêu thị loại nhỏ...
00:16 | Chủ nhật 01/02/2004 (GMT+7)
Sáng 29/1, khi các hộ kinh doanh ở chợ Đồng Xuân, Hà Nội dọn hàng đầu năm thì bất ngờ từ 3 cột thông tầng cao 10 - 11m ở trong và ngoài chợ, 24 viên đá xẻ ốp lát (mỗi viên nặng 4 kg, dài 40 cm, rộng 30 cm, dày 2 cm) rơi như mưa từ trên cao xuống, làm 1 chủ hàng bị thương phải đưa đi cấp cứu. Sáng 30/1, trao đổi với PV Thanh Niên về sự cố này, ông Nguyễn Hoài Nam - Tổng giám đốc Công ty cổ phần Đồng Xuân cho biết:
00:19 | Thứ ba 20/07/2004 (GMT+7)
Ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Đồng Xuân cho VnE biết như vậy chiều 19/7. Công ty sẽ tổ chức một cuộc họp, đối thoại công khai, dân chủ với đại diện các thương nhân tại chợ Đồng Xuân - Bắc Qua trước khi ký hợp đồng thuê mới.> Tiểu thương chợ Đồng Xuân bãi thị
13:57 | Thứ sáu 07/10/2005 (GMT+7)
Lợi dụng lòng tin của một số người làm ăn buôn bán ở khu vực chợ Đồng Xuân, vợ chồng Nguyễn Bạch Yến (SN 1963) và Nguyễn Văn Thống (SN 1957) trú tại 15B ngõ chợ Đồng Xuân, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội đã dùng mánh khoé lừa đảo tinh vi để chiếm đoạt 7.010.000.000 đồng của họ, rồi đánh bài "chuồn"
08:10 | Thứ ba 20/07/2004 (GMT+7)
Sáng qua 19-7, gần 1.000 quầy hàng và kiôt ở tầng một và tầng hai chợ Đồng Xuân đã đồng loạt đóng cửa để phản đối chủ trương tăng tiền thuê mặt bằng kinh doanh của Công ty cổ phần Đồng Xuân (đơn vị quản lý chợ Đồng Xuân).
22:54 | Thứ hai 19/07/2004 (GMT+7)
Từ sáng 19/7, nhiều hộ tiểu thương ở chợ Đồng Xuân (Hà Nội) đã bắt đầu đóng cửa quầy, nghỉ chợ trong 3 ngày để kiến nghị các vấn đề liên quan đến việc ký hợp đồng thuê địa điểm kinh doanh với Công ty cổ phần Đồng Xuân.
05:32 | Thứ ba 29/03/2005 (GMT+7)
Theo Công ty cổ phần chợ Đồng Xuân, dự án cải tạo, chỉnh trang chợ Đồng Xuân - Bắc Qua với số vốn đầu tư gần 10 tỉ đồng sẽ được thực hiện trong năm 2005 và kéo dài năm năm.
23:45 | Thứ tư 21/07/2004 (GMT+7)
Sáng 21/7 chợ Đồng Xuân - Bắc Qua (Hà Nội) đã nhộn nhịp trở lại. Được biết khoảng 10 giờ sáng 20/7, tiểu thương chợ Đồng Xuân đã có cuộc họp không chính thức với ông Nguyễn Hoài Nam - Giám đốc Công ty cổ phần Đồng Xuân.
12:06 | Thứ hai 25/12/2006 (GMT+7)
20h tối 24/12, ngọn lửa đã bốc lên tại nhà 47-49 ngõ Đồng Xuân, ngay cạnh chợ Đồng Xuân, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội. Mặc dù không có thiệt hại về người, vụ hỏa hoạn tại khu phố buôn bán sầm uất nhất thủ đô đã làm xôn xao hàng nghìn người dân đi chơi Noel.
09:16 | Thứ ba 08/03/2005 (GMT+7)
Sáng qua (7/3/2005), rất nhiều hộ kinh doanh tại chợ Đồng Xuân đã đồng loạt đóng cửa hàng, phản đối các nội dung trong hợp đồng cho thuê địa điểm của Ban lãnh đạo Cty Cổ phần Đồng Xuân-Đơn vị quản lý và cho thuê địa điểm tại chợ Đồng Xuân.
12:10 | Thứ sáu 22/09/2006 (GMT+7)
Từ ngày 21/9, các hộ kinh doanh vật cảnh tại chợ Đồng Xuân sẽ buộc phải chấm dứt việc kinh doanh động vật hoang dã. Việc thú hoang dã bày bán công khai tại khu chợ lớn nhất Hà Nội này thời gian qua đã gây bất bình cho không ít khách du lịch nước ngoài.
10:07 | Thứ sáu 22/09/2006 (GMT+7)
Từ ngày 21/9, các hộ kinh doanh vật cảnh tại chợ Đồng Xuân sẽ buộc phải chấm dứt việc kinh doanh động vật hoang dã (ĐVHD). Việc thú hoang dã bày bán công khai tại khu chợ lớn nhất Hà Nội này thời gian qua đã gây bất bình cho không ít khách du lịch nước ngoài.
20:31 | Thứ tư 09/03/2005 (GMT+7)
Suốt cả ngày hôm qua, 8/3/2005, đại diện của hơn 70 hộ kinh doanh tại chợ Đồng Xuân đã đến trụ sở UBND quận Hoàn Kiếm chờ để phản ánh bức xúc.
12:14 | Chủ nhật 24/09/2006 (GMT+7)
Tiếng cười thật thoải mái của khán giả - những người đi chợ đêm Hàng Đào - Đồng Xuân dừng chân bên chiếu xẩm ngay cửa chợ - vỡ ra mỗi khi nghe những câu xẩm dí dỏm, hóm hỉnh và thật dân dã.
22:16 | Thứ tư 09/03/2005 (GMT+7)
Những ngày qua, khoảng 50 hộ tư thương kinh doanh tại các ki-ốt mặt tiền chợ Đồng Xuân đã bãi thị sau khi giá cho thuê theo hợp đồng mới tăng 50% (gấp 2 lần các hộ kinh doanh trong chợ).
07:08 | Thứ ba 18/11/2003 (GMT+7)
Một tốp hơn 20 xe máy gào rú phóng ào ào qua để lại phía sau luồng khói khét lẹt. Dưới lòng đường, gần 100 thanh niên hò hét cổ vũ. Sau mỗi vòng đua là những tiếng huýt sáo, vỗ tay rào rào. Sau thời gian "tránh bão" nhất là vụ đua xe đêm mùng 1 Tết, dân đua xe bây giờ chọn chợ Đồng Xuân, bốt Hàng Đậu làm tụ điểm mới.
10:26 | Thứ bảy 17/03/2007 (GMT+7)
Sáng 16/3, tại cửa số 13, 14 và 22 chợ Đồng Xuân, lực lượng chống buôn lậu Hà Nội đã bắt giữ 65 kiện vải và quần áo may sẵn trị giá trên 400 triệu đồng, không có giấy tờ hợp lệ. Đây là lô hàng lậu lớn nhất sau Tết Nguyên đán bị bắt giữ ở thủ đô.
10:56 | Thứ năm 28/12/2006 (GMT+7)
Những hộp cứu hỏa tại chợ Đồng Xuân (Hà Nội) bị quây kín bởi các thùng hàng Tết, nhiều người vô tư hút thuốc ngay cạnh biển cấm. Tại chợ Hà Đông, sau vụ cháy kinh hoàng năm ngoái, các tiểu thương vẫn tiếp tục thắp hương, lấn chiếm khu vực cứu hỏa. Ban quản lý chợ biết nhưng bất lực.
16:15 | Thứ sáu 11/03/2005 (GMT+7)
Toàn bộ 70 ki-ốt ở mặt tiền của chợ Đồng Xuân (Hà Nội) bắt đầu kinh doanh trở lại từ sáng qua sau 2 ngày bãi thị. Tuy nhiên, phần lớn bà con ở đây chưa thấy thoả mãn vì Công ty Cổ phần Đồng Xuân vẫn kiên quyết giữ nguyên phương án tăng giá.
10:45 | Thứ tư 28/12/2005 (GMT+7)
Ngày 26/12, khi đang thi công mái chợ Đồng Xuân Hà Nội, bất ngờ giàn giáo sắt tại khu vực số 3 bị sập, hai công nhân rơi từ trên cao xuống đất.
Phó Thủ tướng: ‘Tạo mọi điều kiện tốt nhất cho thí sinh’; Đại biểu xấu hổ, xin lỗi vì điều 60 luật BHXH; Đại gia “khóa môi” Hồ Ngọc Hà là tình cũ của Maya?; "Học sinh HN lên núi để... sex" được thêu dệt thế nào?;
Chính phủ đề xuất hưởng BHXH một lần; Án mạng chấn động Hưng Yên trong quán bia hơi; K +: Độc quyền vẫn lỗ ngàn tỷ; Thông tin ‘giật mình’ sau vụ chi 18 tỷ chăm cây xanh; Sự thật vụ "học sinh Hà Nội lên núi để... sex"?;
Giật mình với hình ảnh BTV Hoài Anh thời "hai lúa"; Đâm chết 2 mẹ con đi thể dục, tài xế phóng xe bỏ chạy; CSGT ra quân xử lý "hình ảnh lạ" trên cầu Nhật Tân; Xe đi xuyên Việt đâm xe tải, 9 người thương vong; Ngư dân chưa đồng ý bàn giao vật thể nghi là đuôi máy bay...là những thông tin thời sự nổi bật ngày 20/5.
VN sẵn sàng ứng phó với tình huống xảy ra trên biển; Hà Nội: Sập cần cẩu dự án đường sắt đô thị; Sự thật về chiếc trực thăng trên nóc nhà của đại gia Hải Dương; Sơn Đoòng thực sự đẹp và quyến rũ như thế nào?;
HN công bố kết luận thanh tra vụ cây xanh; Phó Ban Tổ chức Quận ủy Cầu Giấy ra tòa về tội giết người; Công an sẽ giao trả 5 triệu yên cho chị ve chai!; Hương Tràm trần tình về ồn ào đại gia và siêu xe; Sự thật kinh hoàng trong hàng ngàn nhà nghỉ ở Hà Nội ...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 19/5.
cáo
Doanh nghiệp Việt cần năng động, sáng tạo hơn để đương đầu với những thách thức, để tiếp tục phát huy trên nền tảng đã gây dựng được
Chúng ta cần trang bị kỹ năng, kiến thức về sex, có như vậy mới tạo được 'vắc-xin kháng sex' đủ mạnh cho các em. Chị Đào Lan, có con gái học lớp 5 tại Hà Nội đã thực sự sốc nặng khi cô con gái nhỏ đóng cửa xem phim sex một..
Cặp đôi khách Tây bị cướp ở Hà Nội đang là câu chuyện được nhều bạn trẻ quan tâm. Mới đây, thông tin về cặp đôi khách Tây bị cướp đã có những tình tiết mới. ------------ Xem thêm: Cặp đôi khách Tây bị cướp gây xôn xao, http://vietbao.vn/tp/Cap-doi-khach-Tay-bi-cuop-gay-xon-xao/11384861/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn
Đa số lo ngại xoay quanh chuyện, nếu những tay đua "kiệt xuất" lái mô tô được “thả” vào môi trường phù hợp nhưng chưa đủ “chất” sẽ dễ gây họa.
Cùng dõi theo những hình ảnh ngày làm việc của các nữ chiến sĩ CSGT vừa được Giám đốc Công an TP Hà Nội tặng bằng khen vì có thành tích xuất sắc.
Những ngày qua, cộng đồng mạng liên tục chia sẻ câu chuyện về đôi vợ chồng già bán xăng chịu cho người qua đường khi khách chẳng may "cháy túi" khiến nhiều người cảm động.
Trong khi chúng ta đang có một mùa đông ấm áp cùng gia đình, bạn bè thì ở ngoài kia biết bao em thơ và cụ già đang phải chống chọi với cái lạnh cắt da cắt thịt của tiết trời miền Bắc.
Đừng bao giờ nói câu "Năm sau con sẽ về" vì biết đâu đó là cái Tết cuối cùng ta còn được ở bên cha mẹ.
Và còn rất nhiều những lá thư, những dòng cảm tưởng được viết với nhiều tâm trạng và tình cảm khác nhau gửi đến ông lang vườn, nhưng ẩn trong tất cả những dòng chữ đó là một sự biết ơn, trân trọng.
Cô gái thừa nhận dựng chuyện nhận nuôi con tử tù; Vụ giấu vàng qua sân bay: Vĩnh viễn không được làm việc trong ngành hàng không; Bé 6 tháng tuổi tử vong bất thường: Mũi tiêm hạ sốt oan nghiệt?; Chỉ rõ những bất thường vụ chi 18 tỷ chăm cây xanh... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.
Con hẻm miễn phí ở Sài Gòn, những SV làm tình nguyện vùng cao, cậu bé mua đồ ăn cho người vô gia cư là những câu chuyện về tình người thật đẹp. Nhiều chủ đề giáo dục con, những chuyện tình cảm động, nhiều bài viết đáng suy ngẫm và các thông tin an toàn thực phẩm bẩn, mỹ phẩm giả...là những vấn đề nổi bật tuần vừa qua...
Bộ Y tế xác minh thông tin gạo giả ở Việt Nam, Phát hiện vịt nuôi bị nhiễm virus H5N1 ở Ninh Thuận, Trẻ mắc tay chân miệng nhập viện tăng đột biến, Đã có câu trả lời vụ khăn ướt nhiễm khuẩn, Giữ sức khỏe ngày nắng nóng cho bé yêu,.... là các thông tin sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.
Tình báo Đức cung cấp thông tin quyết định để Mỹ tiêu diệt Bin Laden; Chính phủ Mỹ khẳng định không thay đổi chiến lược tại Iraq; Cựu Thủ tướng Yingluck ra hầu tòa; Mỹ và Cuba kết thúc vòng đàm phán thứ 4... là những tin đáng chú ý trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Sự kiện quốc tế nổi bật (17/5 -23/5), http://vietbao.vn/The-gioi/Su-kien-quoc-te-noi-bat-175-235/2147562992/433/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn
Cặp đôi khách Tây bị cướp gây xôn xao; Người mẹ trẻ nhẫn tâm sát hại đứa con hai tuổi; Cả trăm người thân bị hại gây náo loạn tòa; Mua ma túy về "ăn mừng ra tù", gặp ngay 141; Kế hoạch tiêu 5 triệu yên của 'tỷ phú ve chai'; Trung tướng rởm và chiêu bài lừa đảo chiếm đoạt 12 tỷ đồng;......là những tin đáng chú ý trong tuần.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Connection: close

Content-Encoding: gzip

Vary: Accept-Encoding


markdown:
ï»؟
Cأ¹ng dung tأch vل»›i xe Kawasaki ER6N, mل؛«u CF650NK أ´m â€œhy vل»چngâ€ sل؛½ ؤ‘uل»•i kل»‹p ؤ‘ل»‘i thل»§ Nhل؛t Bل؛£n, nhل؛¥t lأ tل؛،i thل»‹ trئ°ل»ng nل»™i ؤ‘ل»‹a bل؛±ng chل؛¥t lئ°ل»£ng vأ giأ، cل؛£. CF Motor lأ thئ°ئ،ng hiل»‡u ؤ‘ئ°ل»£c biل؛؟t ؤ‘ل؛؟n nhiل»پu hئ،n vل»›i cأ،c dأ²ng xe ATV (xe gل؛¯n mأ،y ؤ‘ل»‹a hأ¬nh cأ³ 4 bأ،nh) xuل؛¥t khل؛©u sang chأ¢u أ‚u, Bل؛¯c Mل»¹ vأ Nam Phi.
Viل»‡t Hئ°ng
1,600,000 ؤ‘
270,000,000 ؤ‘
435,000,000 ؤ‘

Server: Apache/2.2.3 (CentOS)

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận Từ vựng của Urban mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.

Server: Cowboy

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

X-Xss-Protection: 1; mode=block

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: max-age=3600, public

Via: 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: MISS


markdown:
Top Definition
Someone so ugly their mama must have had sex with a donkey to make them
did you see that girl? Her body looked good, but her face was donkey ugly!
viết bởi
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận
**Từ vựng của Urban** mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.


markdown:
Top Definition
A maneuver for fucking that uses a sling. The person fucking the person in the sling lifts himself up using the chains on a sling or the frame of the sling and then uses the inertia of the sling rocking back and forth to fuck the slingee.
That person just tried the Fenn he must have good upper body strength.
viết bởi
[rjwf](/author.php?author=rjwf)25 Tháng bảy, 2010
1 more definition
2
Fenn is usually used in conjuncture with the word 'that', therefore making it 'fenn that'. Its means; give me that, lend that to me, give a bit of that etc.
9 times outta 10 its used to ask for
9 times outta 10 its used to ask for
[tokes](/define.php?term=tokes)on a [zoot](/define.php?term=zoot)a.k.a spliff.
''Boi u got weed? Fenn that!''
''Oi fenn me ur lighter pls''
''I need roach material. Sum1 fenn me that''
ETC...
''Oi fenn me ur lighter pls''
''I need roach material. Sum1 fenn me that''
ETC...
viết bởi


markdown:
Top Definition
Bringing out he best of British T.V., the Beeb brought us Sherlock, starring the gorgeous Benedict Cumberbatch as Sherlock Holmes and the adorable Martin Freeman as John Watson.
The series is mainly set in the modern day London. We still have 221B and, of course, Mrs Hudson (Una Stubbs) as well as our other favourite characters such as D. I. Lestrade (Rupert Graves), Mycroft Holmes (Mark Gatiss) and James "Jim" Moriarty (Andrew Scott).
The series is mainly set in the modern day London. We still have 221B and, of course, Mrs Hudson (Una Stubbs) as well as our other favourite characters such as D. I. Lestrade (Rupert Graves), Mycroft Holmes (Mark Gatiss) and James "Jim" Moriarty (Andrew Scott).
"I'm going to watch
[Sherlock](/define.php?term=Sherlock)tonight on the T.V. I've been waiting ages for this new series!"
viết bởi
[JustBeenCumberbatched](/author.php?author=JustBeenCumberbatched)22 Tháng mười hai, 2011
10 more definitions
2
A derogatory name (derived from
[Sherlock Holmes](/define.php?term=Sherlock+Holmes)) given to someone who makes a [revelation](/define.php?term=revelation)or [discovery](/define.php?term=discovery)which he thinks is a big deal, but which is common knowledge or very obvious. Usually used in conjunction with " [No shit](/define.php?term=No+shit)"
Harold finally found out what everyone else already knows....that Michelle, the chick who looks and dresses like a guy, is a raving lesbian. When he told me, I said "No shit, Sherlock?"
viết bởi
[Busted Hyman](/author.php?author=Busted+Hyman)05 Tháng bảy, 2006
3
Its a modern take on the classic Sherlock Holmes stories. Also the best tv series you will EVER watch; made by the evil, amazing Mark Gatiss, Jim Moffat and Stephen Thompson. May I suggest trying to get yourself emotionaly prepared for the most intese feels you will ever have; but to be honest, it won't help. p.s. its british, its on netflix, dat cumberbum and don't look up the tag on tumblr unless you want it to be ruined.
Person1: Do you know any good tv shows? I'm thinking of watching a new series..
P2: Have you herd of Sherlock? (mwhahaha)
P1:No. Is it good?
P2: It's amazing
P1: I guess I'll watch it then, thanks.
*Person 2 is laughing because, Person 1 has no idea what they are getting themselfs into
P2: Have you herd of Sherlock? (mwhahaha)
P1:No. Is it good?
P2: It's amazing
P1: I guess I'll watch it then, thanks.
*Person 2 is laughing because, Person 1 has no idea what they are getting themselfs into
viết bởi
[mahpseudoynm](/author.php?author=mahpseudoynm)19 Tháng hai, 2013
4
Legend has it that there is a dangerous fandom called 'Sherlock'. When you enter this fandom you never come back. You are put under the spell of Benedict Cumberbatch and Andrew Scott. Their evil controller Steven Moffat will entrance you in rage of his evil cleverness. Sherlock is a modern version of the famous stories by Sir Arthur conan Doyle. Moffat takes these stories to a new level...
Mom: What are you up to?
Me: Just gonna watch some Sherlock!
Mom: *Throws laptop on the floor* NO!
Me: Just gonna watch some Sherlock!
Mom: *Throws laptop on the floor* NO!
viết bởi
[Aspen Moriarty](/author.php?author=Aspen+Moriarty)08 Tháng hai, 2014
5
an awesome show based on the books by Arthur Conan Doyle
watch it...seriously...
watch it...seriously...
person 1: What are you doing later
person 2: watching sherlock BBC.
person 2: watching sherlock BBC.
viết bởi
[durpy](/author.php?author=durpy)07 Tháng sáu, 2013
6
1.a person who is clver or perceptive(nearly always sarcastic, from the fictional detective Sherlock Holmes)
2. a friend (a reference to Holmes)
That's brilliant Sherlock. I never would have guessed.
viết bởi
[Light Joker](/author.php?author=Light+Joker)20 Tháng hai, 2007
7
I bought a nice glass sherlock down at the
[head shop](/define.php?term=head+shop).
viết bởi


markdown:
Top Definition
1: an individual who chronically fails; always manages to somehow fail at everything in life
2: usually an unpopular or uncoordinated square-esque character
2: usually an unpopular or uncoordinated square-esque character
Colin: Hey sexy.. WHO DIED!?! :D
Jennifer: My mom, you fail-magnet
Jennifer: My mom, you fail-magnet
viết bởi


markdown:
# Books and calendars...
|
|![]()
[mo' urban dictionary](http://www.amazon.com/gp/product/0740768751/ref=as_li_ss_tl?ie=UTF8&tag=urbandictio08-20)Order on Amazon ![ 51gzvyz5rcl. sl500 aa300 ](http://ecx.images-amazon.com/images/I/51gZvYZ5RCL._SL500_AA300_.jpg)
![ 51gzvyz5rcl. sl500 aa300 ](http://ecx.images-amazon.com/images/I/51gZvYZ5RCL._SL500_AA300_.jpg)
|
|![]()
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận
**Từ vựng của Urban** mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.

Cache-Control: max-age=0, private, must-revalidate


markdown:
Sign in to
**post new definitions, images, and sounds** and create lists of favorites.
Sign in to
**post new definitions, images, and sounds** and create lists of favorites.
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận
**Từ vựng của Urban** mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.


markdown:
# Bài hát của cá voi
**Bài hát của cá voi** ( [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *whale song*) là [âm thanh](/wiki/%C3%82m_thanh) mà [cá voi](/wiki/C%C3%A1_voi) tạo ra với mục đích [giao tiếp với nhau](/w/index.php?title=Giao_ti%E1%BA%BFp_%E1%BB%9F_%C4%91%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1).
Danh từ "
[bài hát](/wiki/B%C3%A0i_h%C3%A1t)" ở đây được dùng đặc biệt để miêu tả những mẫu âm thanh đều đặn và có thể đoán trước, phát ra từ một số loài cá voi, đặc biệt là [cá voi lưng gù](/wiki/C%C3%A1_voi_l%C6%B0ng_g%C3%B9) ( *Megaptera novaeangliae*). Những âm thanh đó có thể bao gồm hoặc được so sánh với [âm nhạc](/wiki/%C3%82m_nh%E1%BA%A1c), và những con cá voi lưng gù đực lại được ví như những " [nhạc trưởng](/wiki/Nh%E1%BA%A1c_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng) lão làng", cũng như "giống nhau một cách đáng chú ý với truyền thống âm nhạc của [loài người](/wiki/Lo%C3%A0i_ng%C6%B0%E1%BB%9Di)" . [1]
Cơ chế để tạo ra âm thanh ở mỗi
[họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc)) của [Bộ Cá voi](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%A1_voi) là khác nhau. Những loài [động vật có vú sống dưới nước](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_v%C3%BA_s%E1%BB%91ng_d%C6%B0%E1%BB%9Bi_n%C6%B0%E1%BB%9Bc&action=edit&redlink=1), như [cá voi](/wiki/C%C3%A1_voi), [cá heo](/wiki/C%C3%A1_heo) hay [cá heo chuột](/wiki/C%C3%A1_heo_chu%E1%BB%99t), phụ thuộc âm thanh để giao tiếp và cảm giác hơn rất nhiều lần so với những loài thú sống trên cạn, khi mà ở trong nước tất cả những giác quan khác đều bị hạn chế tối đa. Thị giác của chúng bị giới hạn do [nước](/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc) hấp thu hầu hết [ánh sáng](/wiki/%C3%81nh_s%C3%A1ng), trong khi đó những [phân tử](/wiki/Ph%C3%A2n_t%E1%BB%AD) [mùi](/wiki/M%C3%B9i) lại khuếch tán trong nước chậm hơn không khí, cũng làm giảm khả năng [khứu giác](/wiki/Kh%E1%BB%A9u_gi%C3%A1c) của những loài này. Thêm vào đó, [âm thanh lan truyền](/wiki/V%E1%BA%ADn_t%E1%BB%91c_%C3%A2m_thanh) trong nước nhanh hơn gấp 4 lần so với trong [không khí](/wiki/Kh%C3%AD_quy%E1%BB%83n_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t) khi ở cùng một [mực nước biển](/wiki/M%E1%BB%B1c_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_bi%E1%BB%83n). Bởi vì những loài cá voi phụ thuộc rất lớn vào [thính giác](/wiki/Th%C3%ADnh_gi%C3%A1c) để kiếm ăn và truyền đạt thông tin, cho nên những nhà môi trường học và cá voi học đã lo lắng rằng chúng có thể bị gây hại bởi sự gia tăng những [tiếng ồn](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_%E1%BB%93n) của môi trường xung quanh ở tất cả [đại dương](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng) trên [thế giới](/wiki/Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi), tạo ra từ tàu thuyền và những khảo sát địa chấn dưới biển.
## Mục lục
## Sự tạo thành âm thanh[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%A0i_h%C3%A1t_c%E1%BB%A7a_c%C3%A1_voi&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%A0i_h%C3%A1t_c%E1%BB%A7a_c%C3%A1_voi&action=edit§ion=1)]
Con người tạo ra âm thành bằng việc đẩy khí ra ngoài đi qua
[thanh quản](/wiki/Thanh_qu%E1%BA%A3n). Những [dây thanh âm](/w/index.php?title=D%C3%A2y_thanh_%C3%A2m&action=edit&redlink=1) nằm bên trong thanh quản sẽ đóng và mở để phân chia luồng không khí thành những khối khí riêng biệt. Những khốí khí sẽ được biến đổi nhờ cổ họng, lưỡi và môi để tạo thành những âm thanh như ý muốn.
Ở những loài thuộc bộ Cá voi, cơ chế tạo ra âm thanh có sự khác biệt rõ rệt so với con người. Cơ chế tỉ mỉ của quá trình này có thể chia thành hai loại, theo hai phân bộ chính:
*Odontoceti* ( [cá voi có răng](/wiki/C%C3%A1_voi_c%C3%B3_r%C4%83ng), bao gồm cá heo) và *Mysticeti* ( [cá voi tấm sừng](/w/index.php?title=C%C3%A1_voi_t%E1%BA%A5m_s%E1%BB%ABng&action=edit&redlink=1), bao gồm các loài cá voi lớn, ví dụ [cá voi xanh](/wiki/C%C3%A1_voi_xanh)).
### Cá voi có răng[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%A0i_h%C3%A1t_c%E1%BB%A7a_c%C3%A1_voi&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%A0i_h%C3%A1t_c%E1%BB%A7a_c%C3%A1_voi&action=edit§ion=2)]
Những loài cá voi có răng không thể tạo được những âm thanh dài, tần số thấp mà được biết như những "bài hát cá voi". Những tiếng lách cách (
*click*) đơn lẻ chủ yếu được sử dụng với mục đích định vị, trong khi đó tập hợp những tiếng lách cách và huýt sáo ( *whistle*) lại được dùng cho việc thông tin. Dù khi cá heo tập hợp thành bầy, sẽ tạo ra một tạp âm lộn xộn của những tiếng ồn ào khác nhau, thì người ta vẫn biết rất ít về ý nghĩa của những âm thanh đó. Frankel trích dẫn lời của một nhà nghiên cứu, miêu tả việc nghe những âm thanh này giống như nghe một đám trẻ con đang chơi đùa trên sân trường. [2]
Những âm thanh phức tạp của cá heo được tạo ra bằng cách đẩy khí qua một cấu trúc nằm ở trong đầu cá mà gần giống như bộ phận
*nasal passage* của con người, gọi là môi phát âm ( *phonic lip*). Khi không khí đi qua ống hẹp thì sẽ hút những môi phát âm lên cùng lúc, và khiến cho những mô ở xung quanh bị rung động. Những rung động này, giống như những rung động ở thanh quản, sẽ được điều khiển một cách có chủ định với độ nhạy rất lớn. Chúng sẽ lan truyền qua những mô trên đầu để tới bộ phận *melon*, một cái bướu chứa chất dầu hình bầu dục nằm chính giữa trán cá, ở đây sẽ được biến đổi và điều khiển thành những chùm âm thanh phát ra với mục đích định vị. Tất cả những loài cá heo có răng trừ [cá nhà táng](/wiki/C%C3%A1_nh%C3%A0_t%C3%A1ng), đều có hai bộ môi phát âm và do đó đều có khả năng phát ra hai âm thanh độc lập với nhau. Mỗi khi không khí đi qua môi phát âm thì cũng sẽ đi vào [hệ thống tiền đình](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_ti%E1%BB%81n_%C4%91%C3%ACnh&action=edit&redlink=1), ở đây có thể được quay vòng lại vào trong những phần phía dưới của hệ thống mũi, để chuẩn bị cho phát ra âm thanh lần nữa hoặc đi ra ngoài qua [lỗ phun hơi](/w/index.php?title=L%E1%BB%97_phun_(c%C3%A1_voi)&action=edit&redlink=1) trên đỉnh đầu cá heo.
Tên tiếng Pháp của môi phát âm -
*museau de singe* - nghĩa là "mõm khỉ", bởi nó được cho là giống với hình dạng này. Những phân tích sọ sử dụng công nghệ [chụp cắt lớp vi tính](/wiki/Ch%E1%BB%A5p_c%E1%BA%AFt_l%E1%BB%9Bp_vi_t%C3%ADnh) và [SPECT](/w/index.php?title=SPECT&action=edit&redlink=1) (chụp cắt lớp phóng xạ đơn photon) vào năm [2004](/wiki/2004) đã chỉ ra rằng ít nhất ở những con [cá heo mũi chai](/wiki/C%C3%A1_heo_m%C5%A9i_chai), không khí có thể được cung cấp tới hệ thống mũi từ phổi thông qua cơ thắt vòm miệng-hầu, và điều này cho phép chúng có thể duy trì được quá trình tạo âm thanh cho tới chừng nào không khí còn đủ cho chúng thở . [3]
#### Độ ồn của cá voi có răng[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%A0i_h%C3%A1t_c%E1%BB%A7a_c%C3%A1_voi&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%A0i_h%C3%A1t_c%E1%BB%A7a_c%C3%A1_voi&action=edit§ion=3)]
Âm thanh cá voi có răng phát ra có
[âm vực](/wiki/%C3%82m_v%E1%BB%B1c) là từ 40 [Hz](/wiki/Hertz) đến 325 kHz . Một số độ ồn tiêu biểu ghi ở bảng dưới đây: [4]
|Nguồn||Độ nguồn dải sóng rộng (
|![]()
[cá nhà táng](/wiki/C%C3%A1_nh%C3%A0_t%C3%A1ng) [cá voi trắng](/wiki/C%C3%A1_voi_tr%E1%BA%AFng) [biên độ](/wiki/Bi%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%99)đỉnh-đỉnh) [cá heo mõm trắng](/wiki/C%C3%A1_heo_m%C3%B5m_tr%E1%BA%AFng) [biên độ](/wiki/Bi%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%99)đỉnh-đỉnh) [cá heo mõm dài](/wiki/C%C3%A1_heo_m%C3%B5m_d%C3%A0i) [cá heo mũi chai](/wiki/C%C3%A1_heo_m%C5%A9i_chai)
### Cá voi tấm sừng[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%A0i_h%C3%A1t_c%E1%BB%A7a_c%C3%A1_voi&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%A0i_h%C3%A1t_c%E1%BB%A7a_c%C3%A1_voi&action=edit§ion=4)]
Những loài cá voi tấm sừng hàm không có cấu trúc môi phát âm, thay vì thế chúng có một thanh quản đóng vai trò trong việc tạo âm thanh. Tuy nhiên thanh quản của chúng lại thiếu các dây thanh âm và cho đến hiện nay, các nhà khoa học vẫn chưa hiểu được cơ cấu chính xác của quá trình này. Nó không thể hoàn toàn giống với cơ cấu phát âm của con người bởi cá voi không cần phải thở ra để tạo âm thanh. Có khả năng không khí sẽ được tuần hoàn trên khắp cơ thể cá voi và xoang sọ có thể được sử dụng cho mục đích phát âm, tuy nhiên làm thế nào vẫn là điều bí ẩn đối với các nhà nghiên cứu hiện nay.
#### Độ ồn của cá voi tấm sừng[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%A0i_h%C3%A1t_c%E1%BB%A7a_c%C3%A1_voi&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%A0i_h%C3%A1t_c%E1%BB%A7a_c%C3%A1_voi&action=edit§ion=5)]
Tần số âm thanh của cá voi tấm sừng khoảng từ 10 Hz đến 31 kHz
. Độ ồn của một số loài điển hình được nêu ở bảng dưới đây: [4]
|Nguồn||Độ nguồn dải sóng rộng (dB re 1
|![]()
|
|[Cá voi xanh](/wiki/C%C3%A1_voi_xanh) [Cá voi xám](/wiki/C%C3%A1_voi_x%C3%A1m) [Cá voi đầu cong](/wiki/C%C3%A1_voi_%C4%91%E1%BA%A7u_cong)
## Ý nghĩa[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%A0i_h%C3%A1t_c%E1%BB%A7a_c%C3%A1_voi&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%A0i_h%C3%A1t_c%E1%BB%A7a_c%C3%A1_voi&action=edit§ion=6)]
Trong khi những âm thanh phức hợp và được nhắc đi nhắc lại ở cá voi lưng gù (cùng một số cá voi xanh) được tin rằng chủ yếu chỉ sử dụng trong
[chọn lọc giới tính](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%8Dn_l%E1%BB%8Dc_gi%E1%BB%9Bi_t%C3%ADnh&action=edit&redlink=1), thì những âm thanh của những loài cá voi khác lại được tạo ra suốt quanh năm. Trong khi nhiều loài cá voi cá răng có khả năng định vị để xác định được kích cỡ và đặc tính của sự vật, thì khả năng này lại không được biểu hiện ở các loài cá voi tấm sừng hàm. Hơn nữa, không giống các loài [cá](/wiki/C%C3%A1) như [cá mập](/wiki/C%C3%A1_m%E1%BA%ADp), khả năng khứu giác của cá voi không tốt. Cùng với thị giác kém trong môi trường nước và sự thật là âm thanh truyền trong nước nhanh hơn không khí, thì những âm thanh mà con người có thể nghe được có thể đóng một vai trò nào đấy trong việc vận động của chúng. Chẳng hạn như độ sâu của nước hay sự xuất hiện của vật cản trước mặt có thể được nhận thấy bởi những tiếng ồn ào mà cá voi tấm sừng phát ra.
Tiếng hát của cá voi có thể là sự thích thú thẩm mỹ, sự thỏa mãn cá nhân, hay sự "
[vị nghệ thuật](/w/index.php?title=Ngh%E1%BB%87_thu%E1%BA%ADt_v%E1%BB%8B_ngh%E1%BB%87_thu%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1)", theo Eisner, đó là "một câu hỏi không thể trả lời được bằng ngôn ngữ khoa học" . [6]
## Bài hát của cá voi lưng gù[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%A0i_h%C3%A1t_c%E1%BB%A7a_c%C3%A1_voi&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%A0i_h%C3%A1t_c%E1%BB%A7a_c%C3%A1_voi&action=edit§ion=7)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ce/Akhumps_128_016_0_500c.png/255px-Akhumps_128_016_0_500c.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ce/Akhumps_128_016_0_500c.png/255px-Akhumps_128_016_0_500c.png)
-
[Âm thanh loài cá voi lưng gù ở Alaska](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Akhumphi1x.ogg) *Trục trặc khi nghe? Xem* [hướng dẫn](/wiki/Tr%E1%BB%A3_gi%C3%BAp:%C3%82m_thanh).
Loài cá voi lưng gù và những
[phân loài](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%C3%A0i) của cá voi xanh tìm thấy ở [Ấn Độ Dương](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99_D%C6%B0%C6%A1ng) được biết với khả năng tạo ra những âm thanh đặc trưng lặp đi lặp lại ở nhiều tần số khác nhau, mà được gọi là *bài hát cá voi*. Nhà sinh học biển Philip Clapham đã miêu tả bài hát "có lẽ là phức hợp rắc rối nhất trong thế giới động vật" . [7]
Những con cá voi lưng gù đực chỉ "hát" khi ở trong mùa giao phối và vì thế người ta đoán rằng mục đích của những bài hát là giúp cho việc chọn lọc giới tính. Về việc những bài hát là hành động cạnh tranh giữa những con đực đang tìm kiếm đồng loại khác giới, là một công cụ để xác định lãnh thổ hay hành động ve vãn của chúng với người bạn tình, vẫn là một đề tài đang được nghiên cứu. Chúng có thể vừa hát lại vừa hành động như những kẻ hộ tống trực tiếp thân cận với con cái. Tiếng hát cũng được ghi âm lại từ những đàn cá voi đang cạnh tranh bao gồm một con cái và nhiều con đực vây quanh.
Sự quan tâm đến tiếng hát cá voi được mở đầu từ nhà nghiên cứu
[Roger Payne](/w/index.php?title=Roger_Payne&action=edit&redlink=1) và [Scott McVay](/w/index.php?title=Scott_McVay&action=edit&redlink=1), sau khi những bài hát được đưa tới cho họ bởi Frank Watlington, một nhân viên làm việc tại một đài [SOFAR](/w/index.php?title=SOFAR&action=edit&redlink=1) của chính phủ Mỹ đặt tại quần đảo [Bermuda](/wiki/Bermuda), có nhiệm vụ lắng nghe vùng biển của Nga từ những [máy thủy âm](/w/index.php?title=M%C3%A1y_th%E1%BB%A7y_%C3%A2m&action=edit&redlink=1) đặt xung quanh bờ biển của quần đảo. Những bài hát theo một kết cấu có thứ bậc rất đặc trưng. Đơn vị cơ bản của một bài hát cá voi (đôi khi được gọi là một " [note](/wiki/N%E1%BB%91t_nh%E1%BA%A1c)") là những âm thanh phát ra không ngắt quãng đơn lẻ chỉ kéo dài trong vòng vài [giây](/wiki/Gi%C3%A2y). Chúng có tần số trải từ 20 Hz to 10 kHz (tần số con người nghe được thường là từ 20 Hz đến 20 kHz). Những đơn vị này có thể được [điều tần](/wiki/%C4%90i%E1%BB%81u_ch%E1%BA%BF_t%E1%BA%A7n_s%E1%BB%91) (nghĩa là độ cao của âm có thể đi lên, đi xuống hoặc giữ nguyên trong suốt cả nốt) hoặc [điều biên](/wiki/%C4%90i%E1%BB%81u_ch%E1%BA%BF_bi%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%99) (âm lượng to hơn hoặc nhỏ hơn). Tuy nhiên sự sắp xếp độ rộng dải tần ở ảnh phổ của bài hát đã cho thấy ở đây bản chất nhịp chủ yếu của những âm thanh điều tần (FM).
Tập hợp của bốn hoặc sáu đơn vị được gọi là một phân
[tiết nhạc](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFt_nh%E1%BA%A1c&action=edit&redlink=1) ( *sub-phrase*), diễn ra trong khoảng 10 giây. Hai phân tiết hợp thành một tiết. Một con cá voi sẽ lặp đi lặp lại cùng một tiết nhạc đặc trưng của chúng trong vòng từ hai đến bốn [phút](/wiki/Ph%C3%BAt). Đó được coi là một giai điệu ( *theme*). Tập hợp những *theme* gọi là một bài hát, thường kéo dài hơn 30 phút, và sẽ tiếp tục được cá voi hát đi hát lại trong mấy tiếng hoặc suốt cả ngày. Những tầng tầng lớp lớp âm thanh lặp đi lặp lại theo kiểu " [búp bê Nga](/wiki/B%C3%BAp_b%C3%AA_Matryoshka)" này đã thu hút sự tưởng tượng của những khoa học gia.
Tất cả những con cá voi cư ngụ cùng một vùng biển (mà có thể rộng bằng cả vùng
[bồn đại dương](/w/index.php?title=B%E1%BB%93n_%C4%91%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1)) hát những bài hát gần như giống hệt nhau, chỉ khác biệt đôi chút, ở một số mốc thời điểm. Những bài hát này luôn luôn biến đổi chậm chạp qua thời gian. Ví dụ, sau một tháng, một đơn vị đặc biệt khởi đầu là một "upsweep" (tăng theo tần số) có thể chuyển từ từ thành một nốt đều đều. Đơn vị còn lại âm lượng có thể trở nên to hơn. Nhịp độ biến đổi của bài hát của cá voi cũng thay đổi - trong một vài năm bài hát có thể biến đổi hoàn toàn khác, trong khi một số năm khác thì người ta chỉ có thể ghi lại được những biến đổi không đáng kể. Cá voi ở những vùng khác lại hát những bài hát hoàn toàn khác biệt.
Khi bài hát đã biến đổi thì những bài cũ sẽ không được sử dụng lại. Phân tích những bài hát của cá voi trong vòng 19 năm đã cho thấy: trong khi những mẫu bài hát chung có thể bị lệch đi ít nhiều, thì những mẫu cũ không bao giờ được quay trở lại.
Cá voi lưng gù có thể thực hiện những âm thanh độc lập mà không cấu tạo nên bài hát, đặc biệt dùng trong quá trình ve vãn tìm hiểu. Chúng cũng có thể tạo ra loại âm thanh thứ ba gọi là tiếng kêu kiếm ăn (
*feeding call*). Đó là một âm thanh dài (mỗi lần từ 5 đến 10 giây) với tần số gần như không đổi. Cá voi lưng gù thường kiếm ăn bằng cách tụ tập thành bầy, bơi ngay dưới những đàn cá và tất cá cùng lao lên xuyên qua đàn cá và nhảy ra khỏi mặt nước. Trước khi lao lên, chúng thường thực hiện những tiếng kêu. Mục đích chính xác của tiếng kêu này chưa được biết, nhưng nghiên cứu cho thấy rằng những con cá thì lại hiểu ý nghĩa của nó. Khi âm thanh đi tới bầy cá, dù không có con cá voi nào lao lên, thì một nhóm cá trích vẫn phản ứng với âm thanh bằng cách di chuyển ra xa nó.
Một số nhà khoa học cho rằng bài hát cá voi được sử dụng với mục đích định vị
, tuy nhiên ý kiến này vẫn gây ra những bất đồng [8] . [[9]](#cite_note-9)
## Những âm thanh cá voi khác[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%A0i_h%C3%A1t_c%E1%BB%A7a_c%C3%A1_voi&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%A0i_h%C3%A1t_c%E1%BB%A7a_c%C3%A1_voi&action=edit§ion=8)]
Phần lớn các loài cá voi sừng tấm phát âm thanh trong khoảng 15–20
[hertz](/wiki/Hertz). Tuy vậy, những nhà sinh học biển ở [Viện hải dương học Woods Hole](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87n_h%E1%BA%A3i_d%C6%B0%C6%A1ng_h%E1%BB%8Dc_Woods_Hole&action=edit&redlink=1) (WHOI) đã thông báo trên tờ * vào New Scientist* [tháng 12](/wiki/Th%C3%A1ng_m%C6%B0%E1%BB%9Di_hai)năm [2004](/wiki/2004)rằng họ đã theo dõi một con cá voi có tần số ở mức 52 Hz tại Bắc Thái Bình Dương trong vòng hơn 12 năm. Những nhà khoa học hiện thời không thể giải thích được sự khác biệt bất thường này, tuy nhiên, họ khẳng định rằng đó là một con tấm sừng hàm và chắc chắn không phải là một loài mới, cho thấy rằng những loài đã được biết đến hiện nay có thể có âm vực rộng hơn trước đây người ta nghĩ.
Các loài cá heo và cá voi tạo ra những âm thanh có mức độ phức tạp khác nhau. Loài được quan tâm đặc biệt là
[cá voi trắng](/wiki/C%C3%A1_voi_tr%E1%BA%AFng) khi mà chúng có thể phát ra âm thanh đa dạng bao gồm cả những tiếng huýt, tiếng click và tiếng đập nhịp, v.v.
## Với con người[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%A0i_h%C3%A1t_c%E1%BB%A7a_c%C3%A1_voi&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%A0i_h%C3%A1t_c%E1%BB%A7a_c%C3%A1_voi&action=edit§ion=9)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7b/The_Sounds_of_Earth_-_GPN-2000-001976.jpg/220px-The_Sounds_of_Earth_-_GPN-2000-001976.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7b/The_Sounds_of_Earth_-_GPN-2000-001976.jpg/220px-The_Sounds_of_Earth_-_GPN-2000-001976.jpg)
[Đĩa ghi vàng Voyager](/wiki/%C4%90%C4%A9a_ghi_v%C3%A0ng_Voyager)đã mang bài hát của cá voi ra ngoài không gian cùng những âm thanh khác tiêu biểu cho hành tinh xanh [Trái Đất](/wiki/Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t)
Dù một số người cho rằng việc quan tâm thái quá đến bài hát cá voi đơn giản là vì loài động vật này sống dưới biển, thì đa phần những nhà khoa học nghiên cứu về thú sống dưới nước đều tin rằng âm thanh này đóng một vai trò đặc biệt quan trọng cho sự phát triển khỏe mạnh của chúng. Người ta cũng tranh luận rằng những người chống lại việc
[săn bắt cá voi](/wiki/S%C4%83n_b%E1%BA%AFt_c%C3%A1_voi) đã nhân tính hóa hành động của loài này để nhằm ủng hộ phía của họ. Ngược lại, những nước ủng hộ săn bắt cá voi có lẽ lại muốn làm giảm tính quan trọng của những âm thanh này, ví dụ như việc coi chúng như những tiếng rống của loài [bò](/wiki/B%C3%B2) . [10]
Những nhà nghiên cứu sử dụng máy thủy âm (thường phỏng theo loại máy gốc tìm kiếm dưới biển trong quân sự
) để xác định chính xác vị trí nguồn âm thanh cá voi. Phương pháp này đã cho phép họ biết được khoảng cách xuyên qua đại dương mà âm thanh đi được. Nghiên cứu do tiến sĩ Christopher Clark ở [11] [Đại học Cornell](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Cornell)hướng dẫn, sử dụng dữ liệu quân sự trong 30 năm, đã chỉ ra rằng tiếng cá voi có thể đi một chặng đường lên đến 3.000 [km](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t). Cũng như cung cấp thêm thông tin về quá trình tạo âm thanh, dữ liệu còn giúp các nhà nghiên cứu tìm theo được chặng đường di trú của cá voi trong thời kì "hát" (giao phối) của chúng.
Trước khi giới thiệu về quá trình tạo âm thanh cá voi, Clark đã nói rằng âm thanh của chúng có thể đi từ phía này đến phía kia của
[đại dương](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng). Nghiên cứu của ông còn rằng tiếng ồn xung quanh từ tàu thuyền đã tăng gấp đôi mỗi [thập kỉ](/wiki/Th%E1%BA%ADp_k%E1%BB%B7). Nó sẽ khiến làm giảm quãng tần số mà cá voi nghe được và họ tin rằng những bài hát cá voi sẽ bị đặc biệt ảnh hưởng bởi những tiếng ồn này. Một số nghiên cứu khác cho thấy sự gia tăng lượng giao thông trên biển, ví dụ như ngoài khơi [Vancouver](/wiki/Vancouver), sẽ khiến những con [cá hổ kình](/wiki/C%C3%A1_h%E1%BB%95_k%C3%ACnh) (cá voi sát thủ) thay đổi tần số và tăng biên độ âm thanh để chúng vẫn nghe được. Những nhà môi trường học lo ngại rằng hoạt động tàu thuyền đã mang stress thái quá đối với các động vật và khiến cho việc chúng tìm kiếm bạn tình trở nên khó khăn hơn . [10]
## Một số đĩa hát[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%A0i_h%C3%A1t_c%E1%BB%A7a_c%C3%A1_voi&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%A0i_h%C3%A1t_c%E1%BB%A7a_c%C3%A1_voi&action=edit§ion=10)] *Songs of the Humpback Whale*(SWR 118) xuất bản lần đầu năm [1970](/wiki/1970)bởi CRM Records từ những bản thu của [Roger Payne](/w/index.php?title=Roger_Payne&action=edit&redlink=1), Frank Watlington và những người khác. Bản [LP](/w/index.php?title=LP&action=edit&redlink=1)được tái phát hành bởi [Capitol Records](/w/index.php?title=Capitol_Records&action=edit&redlink=1), xuất bản dạng giấy bởi *National Geographic Society magazine*(tập 155, số 1, tháng 1 năm [1979](/wiki/1979)) và phát hành dưới dạng [CD](/wiki/CD)bởi BGO-Beat Goes On ( [2001](/wiki/2001)). *Deep Voices: The Second Whale Record*(Capitol Records ST-11598) phát hành bản [LP](/w/index.php?title=LP&action=edit&redlink=1)( [1977](/wiki/1977)) từ những bản thu thêm vào của Roger Payne, tái bản dạng CD ( [1995](/wiki/1995)) bởi Living Music. Bao gồm những bản ghi âm tiếng của cá voi lưng gù, cá voi xanh và [cá voi đầu bò](/w/index.php?title=C%C3%A1_voi_%C4%91%E1%BA%A7u_b%C3%B2&action=edit&redlink=1). *Northern Whales*(MGE 19) xuất bản bởi Music Gallery Editions từ bản thu của Pierre Ouellet, John Ford và Interspecies Music and Communication Research. Bao gồm âm thanh của cá voi trắng, [kỳ lân biển](/wiki/K%E1%BB%B3_l%C3%A2n_bi%E1%BB%83n), cá hổ kình và [hải cẩu râu](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_c%E1%BA%A9u_r%C3%A2u&action=edit&redlink=1). *Sounds of the Earth: Humpback Whales*(Oreade Music) phát hành dạng CD năm [1999](/wiki/1999). *Rapture of the Deep: Humpback Whale Singing*(Compass Recordings) phát hành dạng CD năm [2001](/wiki/2001).
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%A0i_h%C3%A1t_c%E1%BB%A7a_c%C3%A1_voi&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%A0i_h%C3%A1t_c%E1%BB%A7a_c%C3%A1_voi&action=edit§ion=11)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%A0i_h%C3%A1t_c%E1%BB%A7a_c%C3%A1_voi&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%A0i_h%C3%A1t_c%E1%BB%A7a_c%C3%A1_voi&action=edit§ion=12)] **Roger Payne, trích dẫn trong: Susan Milius.** [^](#cite_ref-1) *Music without Borders*, tr.253. Nguồn: *Science News*, tập 157, số 16, (15 tháng 4 năm 2000), tr. 252-254. Society for Science & the Public. [^](#cite_ref-2) *Sound production*, by Adam S. Frankel (1998), *Encyclopedia of Marine Mammals*, tr. 1126–1137 [ISBN 0-12-551340-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0125513402) **Dorian S. Houser, James Finneran, Don Carder, William Van Bonn, Cynthia Smith, Carl Hoh, Robert Mattrey and Sam Ridgway (2004). “Structural and functional imaging of bottlenose dolphin (** [^](#cite_ref-3) *Tursiops truncatus*) cranial anatomy”. *Journal of Experimental Biology* **207**: 3657–3665. [doi](/wiki/DOI): [10.1242/jeb.01207](http://dx.doi.org/10.1242%2Fjeb.01207). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [15371474](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15371474).
- ^
**a** [Richardson, Greene, Malme, Thomson (1995).](#cite_ref-RGMT_4-1) **ă** *Marine Mammals and Noise*. Academic Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0125884402](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0125884402).
- ^
**a** [Kuperman, Roux (2007). “Underwater Acoustics”. Trong Rossing, Thomas D.](#cite_ref-KupermanRoux_5-1) **ă** *Springer Handbook of Acoustics*. Springer. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0387304465](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0387304465). **Entomologist Thomas Eisner, trích dẫn trong:** [^](#cite_ref-6) *Milius*( [2000](/wiki/2000)), tr.254. **Phil Clapham (1996).** [^](#cite_ref-7) *Humpback whales*. Colin Baxter Photography. [ISBN 0-948661-87-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0948661879). **Mercado, E. III, and Frazer, L.N. (2001).** [^](#cite_ref-8) [“Humpback whale song or humpback whale sonar? A Reply to Au](http://www.acsu.buffalo.edu/~emiii/00946514.pdf)(PDF). *et al.*” *IEEE Journal of Oceanic Engineering* **26**: 406–415. [doi](/wiki/DOI): [10.1109/48.946514](http://dx.doi.org/10.1109%2F48.946514). **W. W. L. Au, A. Frankel, D. A. Helweg, and D. H. Cato (2001). “Against the humpback whale sonar hypothesis”.** [^](#cite_ref-9) *IEEE Journal of Oceanic Engineering* **26**: 295–300. [doi](/wiki/DOI): [10.1109/48.922795](http://dx.doi.org/10.1109%2F48.922795).
- ^
**a** **ă** [“Unweaving the song of whales”](http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/4297531.stm). BBC News. [28 tháng 1](/wiki/28_th%C3%A1ng_1)năm [2005](/wiki/2005). Truy cập [19 tháng 9](/wiki/19_th%C3%A1ng_9)năm [2007](/wiki/2007). [^](#cite_ref-11) [“Invented for the military, used to defend wildlife”](http://technology.newscientist.com/channel/tech/mg19225816.000-invented-for-the-military-used-to-defend-wildlife.html). New Scientist. [8 tháng 12](/wiki/8_th%C3%A1ng_12)năm [2006](/wiki/2006). Truy cập [19 tháng 9](/wiki/19_th%C3%A1ng_9)năm [2007](/wiki/2007).
#### Tham khảo chính[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%A0i_h%C3%A1t_c%E1%BB%A7a_c%C3%A1_voi&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%A0i_h%C3%A1t_c%E1%BB%A7a_c%C3%A1_voi&action=edit§ion=13)] *Lone whale's song remains a mystery*, *, số 2477, 11 tháng 12 năm 2004* [New Scientist](/w/index.php?title=New_Scientist&action=edit&redlink=1)
- Helweg, D.A., Frankel, A.S., Mobley Jr, J.R. và
[Herman, L.M.](/w/index.php?title=Louis_Herman&action=edit&redlink=1), *Humpback whale song: our current understanding*trong *Marine Mammal Sensory Systems*, J. A. Thomas, R. A. Kastelein, and A. Y. Supin, Eds. New York: Plenum, 1992, tr. 459–483.
- Ted Cranford,
*In search of impulse sound sources in odontocetes*trong *Hearing by whales and dolphins*(W. Lu, A. Popper and R. Fays eds.). Springer-Verlag (2000).
- K.B.Payne, P. Tyack và R.S. Payne,
*Progressive changes in the songs of humpback whales (*Megaptera novaeangliae *): a detailed analysis of two seasons in Hawaii*in *Communication and behavior of whales*. Westview Press (1983) [“Unweaving the song of whales”](http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/4297531.stm). BBC News. 28 tháng 1 năm 2005.
- Frazer, L.N. and Mercado. E. III. (2000). “A sonar model for humpback whale song”.
*IEEE Journal of Oceanic Engineering* **25**: 160–182. [doi](/wiki/DOI): [10.1109/48.820748](http://dx.doi.org/10.1109%2F48.820748).
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%A0i_h%C3%A1t_c%E1%BB%A7a_c%C3%A1_voi&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%A0i_h%C3%A1t_c%E1%BB%A7a_c%C3%A1_voi&action=edit§ion=14)]
|
|![]()
[Bài hát của cá voi](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Whale_songs?uselang=vi) [Voices in the Sea](http://www.voicesinthesea.org/)has Whale and Dolphin sounds and interpretive videos [Cornell University's Bioacoustics Research Program](http://www.birds.cornell.edu/brp/) [Whale Songs at the Avant Garde Project](http://www.avantgardeproject.org/AGP28/index.htm)has FLAC files made from high-quality LP transcriptions available for free download.

Server: Apache

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1052 frontend hit (1)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Set-Cookie: WMF-Last-Access=24-May-2015;Path=/;HttpOnly;Expires=Thu, 25 Jun 2015 12:00:00 GMT


markdown:
# Châu Á
|
|![]()
2(17,212,000 dặm vuông) [1](/w/index.php?title=List_of_continents_by_population&action=edit&redlink=1)) st [[1]](#cite_note-1) 2(226/sq mi)] [Danh sách quốc gia](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia_ch%C3%A2u_%C3%81&action=edit&redlink=1)) [UTC+2](/wiki/UTC%2B2)đến [UTC+12](/wiki/UTC%2B12) [Tên miền Internet](/wiki/T%C3%AAn_mi%E1%BB%81n_c%E1%BA%A5p_cao_nh%E1%BA%A5t) [.asia](/w/index.php?title=.asia&action=edit&redlink=1) **Châu Á** là [châu lục](/wiki/Ch%C3%A2u_l%E1%BB%A5c) lớn nhất và đông dân nhất thế giới nằm ở [Bắc bán cầu](/wiki/B%E1%BA%AFc_b%C3%A1n_c%E1%BA%A7u) và [Đông bán cầu](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_b%C3%A1n_c%E1%BA%A7u). Châu Á chiếm 8.6% tổng diện tích bề mặt [Trái Đất](/wiki/Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t) (chiếm 29.9% diện tích mặt đất) và có 4 tỉ người, chiếm 60% dân số hiện nay của thế giới.
Sự phân chia ranh giới giữa châu Á và
[châu Phi](/wiki/Ch%C3%A2u_Phi) là [eo đất](/wiki/Eo_%C4%91%E1%BA%A5t) [Suez](/wiki/K%C3%AAnh_%C4%91%C3%A0o_Suez) (mặc dù [bán đảo Sinai](/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_Sinai), một phần của [Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp), nằm về phía đông của kênh đào này thông thường về mặt địa lý-chính trị được coi là một phần của châu Phi). Ranh giới giữa châu Á và châu Âu chạy qua [eo biển Dardanelles](/wiki/Dardan%C3%A9llia), [biển Marmara](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Marmara), [eo biển Bosphorus](/wiki/Bosphore), tới [Biển Đen](/wiki/Bi%E1%BB%83n_%C4%90en), [dãy núi Kavkaz](/wiki/D%C3%A3y_n%C3%BAi_Kavkaz), [Biển Caspi](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Caspi), dọc theo [dãy núi Ural](/wiki/D%C3%A3y_n%C3%BAi_Ural) tới [Biển Kara](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Kara) ở Kara, [Nga](/wiki/Nga).
Châu Á, khi được xem xét theo khía cạnh chính trị, bao gồm một phần của đại lục Á-Âu và các
[quần đảo](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o) gần kề trong [Ấn Độ Dương](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99_D%C6%B0%C6%A1ng) và [Thái Bình Dương](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng), và thông thường không bao gồm [Nga](/wiki/Nga). Một số quốc gia châu Á có lãnh thổ vượt ra ngoài châu Á.
## Mục lục
[1 Tên gọi](#T.C3.AAn_g.E1.BB.8Di) [2 Ranh giới](#Ranh_gi.E1.BB.9Bi) [3 Địa lý](#.C4.90.E1.BB.8Ba_l.C3.BD) [4 Kinh tế](#Kinh_t.E1.BA.BF) [5 Lịch sử sơ kỳ](#L.E1.BB.8Bch_s.E1.BB.AD_s.C6.A1_k.E1.BB.B3) [6 Các quốc gia và vùng lãnh thổ](#C.C3.A1c_qu.E1.BB.91c_gia_v.C3.A0_v.C3.B9ng_l.C3.A3nh_th.E1.BB.95) [7 Tôn giáo](#T.C3.B4n_gi.C3.A1o) [8 Xem thêm](#Xem_th.C3.AAm) [9 Tham khảo](#Tham_kh.E1.BA.A3o) [10 Tài liệu](#T.C3.A0i_li.E1.BB.87u) [11 Liên kết ngoài](#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)
## Tên gọi[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&action=edit§ion=1)]
Danh xưng "châu Á" và "Á châu" trong tiếng Việt bắt nguồn từ dịch danh
[Trung văn](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n) của từ "Asia" là **Á Tế Á châu** ( [Trung văn phồn thể](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_ph%E1%BB%93n_th%E1%BB%83): 亞細亞洲; [giản thể](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_gi%E1%BA%A3n_th%E1%BB%83): 亚细亚洲), còn dịch là **Á Tây Á châu** (Trung văn phồn thể: 亞西亞洲; giản thể: 亚西亚洲), gọi tắt là **Á châu** (Trung văn phồn thể: 亞洲; giản thể: 亚洲). Từ "Asia" lại bắt nguồn từ [tiếng Hy Lạp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Hy_L%E1%BA%A1p) cổ đại Ασία ( *Asia*; xem thêm [Danh sách các địa chỉ truyền thống của người Hy Lạp](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BB%89_truy%E1%BB%81n_th%E1%BB%91ng_c%E1%BB%A7a_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Hy_L%E1%BA%A1p&action=edit&redlink=1)), lần đầu tiên được chứng thực ở [Herodotus](/wiki/Herodotos), ở đó nó được nói đến như là [Tiểu Á](/wiki/Ti%E1%BB%83u_%C3%81), hoặc trong các kết quả của các cuộc [chiến tranh Ba Tư](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_Ba_T%C6%B0&action=edit&redlink=1), đối với [đế chế Ba Tư](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Ba_T%C6%B0) như là sự tương phản với [Hy Lạp](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p) và [Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp). [Homer](/wiki/H%C3%B3m%C4%93ros) đã biết đồng minh của [người Troia](/wiki/Troia) (Tờ roa) có tên gọi là [Asios](/w/index.php?title=Asios_Hyrtakides&action=edit&redlink=1), con trai của [Hyrtacus](/w/index.php?title=Hyrtacus&action=edit&redlink=1), một người cai trị nhiều thành thị.
Thuật ngữ Hy Lạp có lẽ có từ
[Assuwa](/w/index.php?title=Assuwa&action=edit&redlink=1), liên minh của nhiều quốc gia vào [thế kỷ 14 TCN](/w/index.php?title=Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_14_TCN&action=edit&redlink=1) ở Anatolia cổ đại. Trong [tiếng Hittite](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Hittite&action=edit&redlink=1) *assu-* "tốt" có lẽ là một thành phần trong tên gọi này. Ngoài ra, ngôn từ cơ bản của thuật ngữ này có thể có nguồn gốc từ chữ *asu* trong [tiếng Akkad](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Akkad), có nghĩa là "đi ra ngoài" hay "mọc", ám chỉ tới hướng của [Mặt Trời](/wiki/M%E1%BA%B7t_Tr%E1%BB%9Di) khi nó mọc ở [Trung Đông](/wiki/Trung_%C4%90%C3%B4ng). So sánh giả thiết này với giả thiết về ngôn từ học của * trong châu Âu* [tiếng Semit](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Semit&action=edit&redlink=1) *erebu*"lặn" có thể thấy lý do đặt tên của Châu Á và [Châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u)là sự tương phản với nhau, tương tự như các thuật ngữ *orient*và *occident*(tên gọi của *và* [Anatolia](/wiki/Ti%E1%BB%83u_%C3%81) *cũng là dấu hiệu của "mặt trời mọc"). Tuy được viện dẫn nhiều nhưng giả thuyết này bị phản đối do thực tế là Anatolia ở Akkad hoặc Semit nói chung không nằm ở phía đông.* [Levant](/wiki/Levant)
## Ranh giới[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&action=edit§ion=2)]
### Người Hy Lạp[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&action=edit§ion=3)]
Người Hy Lạp cổ đại đã phân định ranh giới rõ ràng giữa châu Âu và châu Á, là
[biển Aegea](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Aegea), [Dardanelles](/wiki/Dardan%C3%A9llia), [biển Marmara](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Marmara), [Bosporus](/wiki/Bosphore), [biển Đen](/wiki/Bi%E1%BB%83n_%C4%90en), [eo biển Kerch](/wiki/Eo_bi%E1%BB%83n_Kerch), và [biển Azov](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Azov). Sông [Nile](/wiki/S%C3%B4ng_Nin) đã từng được sử dụng làm ranh giới giữa châu Á và châu Phi (lúc đó được gọi là Libya), mặc dù một số nhà địa lý Hy Lạp đề nghị ranh giới này là [biển Đỏ](/wiki/Bi%E1%BB%83n_%C4%90%E1%BB%8F) thì tốt hơn. [[2]](#cite_note-Myth-2)
### Châu Á - châu Đại Dương[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&action=edit§ion=4)]
Ranh giới giữa châu Á và châu Đại Dương được xem là thuộc
[quần đảo Malay](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_M%C3%A3_Lai). Thuật ngữ Đông Nam Á và châu Đại Dương được tách ra vào thế kỷ 19 do có sự khác biệt lớn về ý mặt địa lý. Đặc điểm chính để xác định các đảo nào của quần đảo Malay thuộc châu Á là vị trí của quá trình thuộc địa hóa của nhiều đế chế khác nhau tại đây (không phải hoàn toàn từ châu Âu). Lewis và Wigen viết rằng "sự thu hẹp của 'Đông Nam châu Á' đến ranh giới hiện tại đã diễn ra từ từ." [[2]](#cite_note-Myth-2)
## Địa lý[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&action=edit§ion=5)]
Châu Á tự nó được phân chia thành các bộ phận khu vực như sau:
[Bắc Á](/wiki/Nga) [Trung Á](/wiki/Trung_%C3%81) [Đông Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_%C3%81)(hay Viễn Đông) [Đông Nam Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81) [Nam Á](/wiki/Nam_%C3%81)(hay tiểu lục địa Ấn Độ) [Tây Nam Á](/wiki/T%C3%A2y_Nam_%C3%81)(hay Tây Á)
### Bắc Á[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&action=edit§ion=6)]
Thuật ngữ này ít được các nhà địa lý sử dụng, và thông thường nó được nhắc đến để chỉ phần châu Á lớn hơn của Nga, còn được biết đến như là
[Siberi](/wiki/Xibia). Đôi khi các phần miền bắc của các quốc gia châu Á khác, như [Kazakhstan](/wiki/Kazakhstan) cũng được tính vào Bắc Á.
### Trung Á (Trung Đông)[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&action=edit§ion=7)]
Không có sự nhất trí tuyệt đối trong sử dụng thuật ngữ này. Thông thường, Trung Á bao gồm:
- Các
[nước cộng hòa Trung Á](/wiki/Trung_%C3%81)như [Kazakhstan](/wiki/Kazakhstan)(trừ phần nhỏ lãnh thổ thuộc [châu Âu](/w/index.php?title=N%C6%B0%E1%BB%9Bc_hai_ch%C3%A2u_l%E1%BB%A5c&action=edit&redlink=1)), [Uzbekistan](/wiki/Uzbekistan), [Tajikistan](/wiki/Tajikistan), [Turkmenistan](/wiki/Turkmenistan)và [Kyrgyzstan](/wiki/Kyrgyzstan). [Afghanistan](/wiki/Afghanistan), [Mông Cổ](/wiki/M%C3%B4ng_C%E1%BB%95)và các khu vực phía tây của [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c)đôi khi cũng được tính trong khu vực này.
- Các nước
[cộng hòa Xô viết](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4)cũ nằm trong khu vực [Caucasus](/wiki/Kavkaz).
Trung Á hiện nay là quan trọng về địa lý chính trị do các tranh chấp và mâu thuẫn quốc tế về các
[ống dẫn dầu](/w/index.php?title=%E1%BB%90ng_d%E1%BA%ABn_d%E1%BA%A7u&action=edit&redlink=1), [Nagorno-Karabakh](/wiki/Nagorno-Karabakh) và [Chechnya](/wiki/Chechnya) cũng như là sự có mặt của [quân đội Mỹ](/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Hoa_K%E1%BB%B3) tại [Afghanistan](/wiki/Afghanistan).
### Đông Bắc Á/Đông Á[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&action=edit§ion=8)]
Khu vực này bao gồm:
- Các quần đảo trên
[Thái Bình Dương](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng)của [Đài Loan](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan)và [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n). [Bắc Triều Tiên](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn)và [Hàn Quốc](/wiki/H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c)trên [bán đảo Triều Tiên](/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn). [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c), nhưng đôi khi chỉ tính các khu vực miền đông.
### Đông Nam Á[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&action=edit§ion=9)]
Khu vực này bao gồm
[bán đảo Mã Lai](/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_M%C3%A3_Lai), [Bán đảo Trung-Ấn](/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng) và các đảo trong [Ấn Độ Dương](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99_D%C6%B0%C6%A1ng) và [Thái Bình Dương](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng). Các quốc gia nằm ở đây bao gồm:
- Ở
[Đông Nam Á đại lục](/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng)có các quốc gia [Myanma](/wiki/Myanmar), [Thái Lan](/wiki/Th%C3%A1i_Lan), [Lào](/wiki/L%C3%A0o), [Campuchia](/wiki/Campuchia)và [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam).
- Ở
[Đông Nam Á đại dương](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81_h%E1%BA%A3i_%C4%91%E1%BA%A3o)có các quốc gia [Malaysia](/wiki/Malaysia), [Brunei](/wiki/Brunei), [Philippines](/wiki/Philippines), [Singapore](/wiki/Singapore), [Brunei](/wiki/Brunei)và [Indonesia](/wiki/Indonesia)(một phần của quần đảo Indonesia cũng nằm trong khu vực [Melanesia](/wiki/Melanesia)của [châu Đại Dương](/wiki/Ch%C3%A2u_%C4%90%E1%BA%A1i_D%C6%B0%C6%A1ng)). [Đông Timor](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Timor)(cũng thuộc [Melanesia](/wiki/Melanesia)) đôi khi cũng được tính vào đây.
Nước
[Malaysia](/wiki/Malaysia) bị chia thành hai phần qua [biển Đông](/wiki/Bi%E1%BB%83n_%C4%90%C3%B4ng) và vì thế có cả hai phần: lục địa và hải đảo.
### Nam Á (
[tiểu lục địa Ấn Độ](/wiki/Ti%E1%BB%83u_l%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99))[ [sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&action=edit§ion=10)]
Nam Á còn được nói đến như là
[tiểu lục địa Ấn Độ](/wiki/Ti%E1%BB%83u_l%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99). Nó bao gồm:
- Các
[quốc gia Himalaya](/w/index.php?title=Qu%E1%BB%91c_gia_Himalaya&action=edit&redlink=1)gồm [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99), [Pakistan](/wiki/Pakistan), [Nepal](/wiki/Nepal), [Bhutan](/wiki/Bhutan)và [Bangladesh](/wiki/Bangladesh).
- Các quốc gia
[Ấn Độ Dương](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99_D%C6%B0%C6%A1ng)gồm [Sri Lanka](/wiki/Sri_Lanka)và [Maldives](/wiki/Maldives).
### Tây Nam Á (Tây Á)[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&action=edit§ion=11)]
Cũng được gọi là
* hay Trung Cận Đông. Trung Đông* *Trung Đông*thông thường cũng được sử dụng để chỉ một số quốc gia ở [Bắc Phi](/wiki/B%E1%BA%AFc_Phi)(trong một số diễn giải). Tây Nam Á có thể chia nhỏ thành: [Anatolia](/wiki/Ti%E1%BB%83u_%C3%81)(tức [Tiểu Á](/wiki/Ti%E1%BB%83u_%C3%81)), bao gồm [phần châu Á](/w/index.php?title=N%C6%B0%E1%BB%9Bc_hai_ch%C3%A2u_l%E1%BB%A5c&action=edit&redlink=1)của [Thổ Nhĩ Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3). [Quốc gia quần đảo](/w/index.php?title=Qu%E1%BB%91c_gia_qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o&action=edit&redlink=1) [Cyprus](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%ADp)trong [Địa Trung Hải](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_Trung_H%E1%BA%A3i). [Levant](/wiki/Levant)hay [Cận Đông](/wiki/C%E1%BA%ADn_%C4%90%C3%B4ng)bao gồm [Syria](/wiki/Syria), [Israel](/wiki/Israel), [Jordan](/wiki/Jordan), [Liban](/wiki/Liban), [Iraq](/wiki/Iraq)và [phần châu Á](/w/index.php?title=N%C6%B0%E1%BB%9Bc_hai_ch%C3%A2u_l%E1%BB%A5c&action=edit&redlink=1)của [Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp). [Bán đảo Ả Rập](/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp)bao gồm [Ả Rập Saudi](/wiki/%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp_Saudi), [Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất](/wiki/C%C3%A1c_Ti%E1%BB%83u_v%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp_Th%E1%BB%91ng_nh%E1%BA%A5t), [Bahrain](/wiki/Bahrain), [Qatar](/wiki/Qatar), [Oman](/wiki/Oman), [Yemen](/wiki/Yemen)và thỉnh thoảng là cả [Kuwait](/wiki/Kuwait).
- Khu vực
[Kavkaz](/wiki/Kavkaz)bao gồm [Armenia](/wiki/Armenia), một phần nhỏ của Nga và gần như toàn bộ [Gruzia](/wiki/Gruzia)và [Azerbaijan](/wiki/Azerbaijan). [Cao nguyên Iran](/wiki/S%C6%A1n_nguy%C3%AAn_Iran)bao gồm [Iran](/wiki/Iran)và các phần của các quốc gia lân cận.
## Kinh tế[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&action=edit§ion=12)] *Bài chính: Kinh tế châu Á*
|Dân số:||4.001 tỷ (2002)|
|
|[US$](/wiki/%C4%90%C3%B4_la_M%E1%BB%B9)18.077 tỷ [GDP](/wiki/T%E1%BB%95ng_s%E1%BA%A3n_ph%E1%BA%A9m_n%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%8Ba)( [tiền tệ](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia_theo_GDP&action=edit&redlink=1)): [PPP](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia_theo_GDP_(PPP)_tr%C3%AAn_%C4%91%E1%BA%A7u_ng%C6%B0%E1%BB%9Di&action=edit&redlink=1)): [tiền tệ](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia_theo_GDP_(danh_%C4%91%E1%BB%8Bnh)_tr%C3%AAn_%C4%91%E1%BA%A7u_ng%C6%B0%E1%BB%9Di&action=edit&redlink=1)):
GDP theo đầu người:
[Triệu phú](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_ph%C3%BA&action=edit&redlink=1): [Thất nghiệp](/wiki/Th%E1%BA%A5t_nghi%E1%BB%87p)
(ước tính)
[UNDP](/wiki/Ch%C6%B0%C6%A1ng_tr%C3%ACnh_Ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c)năm 2002, một số số liệu đã loại bỏ một số quốc gia nào đó vì thiếu thông tin. [Kinh tế thế giới](/wiki/Kinh_t%E1%BA%BF_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi)- [Kinh tế châu Phi](/w/index.php?title=Kinh_t%E1%BA%BF_ch%C3%A2u_Phi&action=edit&redlink=1)- [Kinh tế châu Á](/wiki/Kinh_t%E1%BA%BF_ch%C3%A2u_%C3%81)- [Kinh tế châu Âu](/wiki/Kinh_t%E1%BA%BF_ch%C3%A2u_%C3%82u)- [Kinh tế Bắc Mỹ](/w/index.php?title=Kinh_t%E1%BA%BF_B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9&action=edit&redlink=1)- [Kinh tế Nam Mỹ](/w/index.php?title=Kinh_t%E1%BA%BF_Nam_M%E1%BB%B9&action=edit&redlink=1)- [Kinh tế châu Đại Dương](/w/index.php?title=Kinh_t%E1%BA%BF_ch%C3%A2u_%C4%90%E1%BA%A1i_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1)
Trong thuật ngữ của
[GDP](/wiki/T%E1%BB%95ng_s%E1%BA%A3n_ph%E1%BA%A9m_n%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%8Ba) theo [PPP](/wiki/S%E1%BB%A9c_mua_t%C6%B0%C6%A1ng_%C4%91%C6%B0%C6%A1ng) thì nền kinh tế lớn nhất châu Á là [Trung Quốc](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa), tuy nhiên nền kinh tế của [Liên minh châu Âu](/wiki/Li%C3%AAn_minh_ch%C3%A2u_%C3%82u) (viết tắt [EU](/wiki/Li%C3%AAn_minh_ch%C3%A2u_%C3%82u), với một quốc gia của nó nằm ở châu Á là [Síp](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%ADp)), mới là nền kinh tế lớn nhất thế giới. Địa vị của EU như là một thể chế siêu quốc gia, chứ không phải là một quốc gia thông thường, làm cho điều này nằm dưới câu hỏi; đặc biệt là khi so sánh đơn lẻ thì nền kinh tế của Síp là một trong những nền kinh tế nhỏ nhất ở cả EU và châu Á, và nó không lớn hơn nhiều lần so với nền kinh tế của Đông Timor, một quốc gia châu Á với nền kinh tế nhỏ nhất (mặc dù vào năm [2005](/wiki/2005) đã không có số liệu tin cậy cho cả Iraq và Bắc Triều Tiên). Trong những thập niên gần đây thì kinh tế Trung Quốc và Ấn Độ đã phát triển nhanh chóng, cả hai có tốc độ tăng trưởng trung bình hàng năm trên 6%. Theo GDP (PPP) thì Trung Quốc là nền kinh tế lớn thứ ba trên thế giới sau nền kinh tế của EU và Mỹ, tiếp theo là [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) và [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) với vị trí thứ tư và thứ năm (sau đó là các quốc gia trong EU: [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c), [Anh Quốc](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland), [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) và [Ý](/wiki/%C3%9D)). Theo thuật ngữ của [tỷ giá hối đoái](/wiki/T%E1%BB%B7_gi%C3%A1_h%E1%BB%91i_%C4%91o%C3%A1i) thì Nhật Bản lại là nền kinh tế lớn nhất ở châu Á và là thứ ba trên thế giới. [Hàn Quốc](/wiki/H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c) cũng là một trong những nền kinh tế lớn của châu Á, trong khi [Bắc Triều Tiên](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) lại là một trong những nước nghèo nhất.
Các khối thương mại:
[Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương](/wiki/Di%E1%BB%85n_%C4%91%C3%A0n_H%E1%BB%A3p_t%C3%A1c_Kinh_t%E1%BA%BF_ch%C3%A2u_%C3%81_-_Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng)(APEC) [Hiệp hội các nước Đông Nam Á](/wiki/Hi%E1%BB%87p_h%E1%BB%99i_c%C3%A1c_qu%E1%BB%91c_gia_%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81)(ASEAN) [Thỏa thuận cộng tác kinh tế gần](/w/index.php?title=Th%E1%BB%8Fa_thu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%99ng_t%C3%A1c_kinh_t%E1%BA%BF_g%E1%BA%A7n&action=edit&redlink=1)(CEPA) [Cộng đồng các quốc gia độc lập](/wiki/C%E1%BB%99ng_%C4%91%E1%BB%93ng_c%C3%A1c_Qu%E1%BB%91c_gia_%C4%90%E1%BB%99c_l%E1%BA%ADp)(CIS/СНГ) [Hiệp hội Nam Á vì sự Hợp tác Khu vực](/wiki/Hi%E1%BB%87p_h%E1%BB%99i_Nam_%C3%81_v%C3%AC_s%E1%BB%B1_H%E1%BB%A3p_t%C3%A1c_Khu_v%E1%BB%B1c)(SAARC) [Hiệp định Thương mại Tự do Nam Á](/wiki/Hi%E1%BB%87p_%C4%91%E1%BB%8Bnh_Th%C6%B0%C6%A1ng_m%E1%BA%A1i_T%E1%BB%B1_do_Nam_%C3%81)(SAFTA) (dự thảo)
### Các nguồn tài nguyên thiên nhiên[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&action=edit§ion=13)]
Châu Á theo ranh giới (được cho là như thế) là lục địa lớn nhất
[thế giới](/wiki/Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi) và nó rất giàu các nguồn tài nguyên thiên nhiên, như [dầu mỏ](/wiki/D%E1%BA%A7u_m%E1%BB%8F) và [sắt](/wiki/S%E1%BA%AFt).
Với năng suất cao trong
[nông nghiệp](/wiki/N%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p), đặc biệt là trong sản xuất [lúa gạo](/wiki/L%C3%BAa), đã cho phép mật độ dân số cao của các quốc gia trong các khu vực nóng ẩm. Các sản phẩm nông nghiệp chính còn có [lúa mì](/wiki/L%C3%BAa_m%C3%AC) và [thịt gà](/wiki/Th%E1%BB%8Bt_g%C3%A0). [Lâm nghiệp](/wiki/L%C3%A2m_nghi%E1%BB%87p) cũng phát triển trong phạm vi rộng của châu Á, ngoại trừ khu vực Trung và Tây Nam Á. [Nghề cá](/w/index.php?title=Ngh%E1%BB%81_c%C3%A1&action=edit&redlink=1) là một nguồn chủ yếu cung cấp thực phẩm ở châu Á, cụ thể là ở Nhật Bản.
### Công nghiệp[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&action=edit§ion=14)]
Sản xuất công nghiệp ở châu Á theo truyền thống là mạnh nhất ở khu vực Đông và Đông Nam Á, cụ thể là ở
[Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c), [Đài Loan](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan), [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n), [Hàn Quốc](/wiki/H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c) và [Singapore](/wiki/Singapore). Các ngành nghề công nghiệp dao động từ sản xuất các mặt hàng rẻ tiền như [đồ chơi](/wiki/%C4%90%E1%BB%93_ch%C6%A1i) tới các mặt hàng công nghệ cao như [máy tính](/wiki/M%C3%A1y_t%C3%ADnh) và [ô tô](/wiki/%C3%94_t%C3%B4). Nhiều công ty ở [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u), [Bắc Mỹ](/wiki/B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9) và [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) có các sự hợp tác đáng kể ở châu Á đang phát triển để tận dụng các lợi thế so sánh về sức lao động rẻ tiền.
Một trong các lĩnh vực chính của sản xuất công nghiệp ở châu Á là công nghiệp
[may mặc](/w/index.php?title=May_m%E1%BA%B7c&action=edit&redlink=1). Phần lớn việc cung cấp quần áo và giày dép hiện nay của thế giới có nguồn gốc từ Trung Quốc và khu vực Đông Nam Á.
### Tài chính và các dịch vụ khác[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&action=edit§ion=15)]
Châu Á có 3 trung tâm tài chính lớn. Chúng nằm ở
[Hồng Kông](/wiki/H%E1%BB%93ng_K%C3%B4ng), [Singapore](/wiki/Singapore) và [Tokyo](/wiki/T%C5%8Dky%C5%8D). Các trung tâm mới nổi ở [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) hay [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) là do sự bùng nổ về sản xuất công nghiệp theo hình thức [gia công](/w/index.php?title=Gia_c%C3%B4ng&action=edit&redlink=1) ở các quốc gia này cũng như sự có được của nhiều người trẻ có học vấn cao và nói [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh) tốt.
## Lịch sử sơ kỳ[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&action=edit§ion=16)] *Bài chính: Lịch sử châu Á* [Lịch sử châu Á](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_ch%C3%A2u_%C3%81) có thể được xem xét như là các lịch sử riêng biệt của một số vùng ngoại biên ven biển như [Đông Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_%C3%81), [Nam Á](/wiki/Nam_%C3%81) và [Trung Đông](/wiki/Trung_%C4%90%C3%B4ng) được liên kết bằng các vùng [thảo nguyên Á-Âu](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A3o_nguy%C3%AAn_%C3%81-%C3%82u&action=edit&redlink=1) lớn bên trong.
Những vùng ngoại biên ven biển có thể coi như là quê hương của các nền văn minh, với mỗi nền văn minh trong ba khu vực này đã phát triển rất sớm quanh lưu vực các con sông màu mỡ. Các nền văn minh ở
[Lưỡng Hà](/wiki/L%C6%B0%E1%BB%A1ng_H%C3%A0), lưu vực [sông Ấn](/wiki/S%C3%B4ng_%E1%BA%A4n) và [Hoàng Hà](/wiki/Ho%C3%A0ng_H%C3%A0) chia sẻ nhiều điểm tương đồng và có lẽ đã trao đổi với nhau các ý tưởng và công nghệ chẳng hạn như toán học và [bánh xe](/wiki/B%C3%A1nh_xe). Các khái niệm khác như khái niệm về chữ viết có lẽ đã phát triển riêng biệt trong từng khu vực. Các thành thị, nhà nước và đế chế đã phát triển trong các vùng đất thấp này.
Khu vực thảo nguyên đã có thời gian dài là nơi sinh sống của các bộ lạc dư cư miền núi, và từ các thảo nguyên trung tâm thì họ có thể đi tới tất cả các khu vực khác của châu Á. Sự mở rộng như thế ra ngoài các thảo nguyên sớm nhất được biết là của
[người Ấn-Âu](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%E1%BA%A4n-%C3%82u&action=edit&redlink=1), những người đã truyền bá ngôn ngữ của mình tới Trung Đông, Ấn Độ và tới [người Tochari](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Tochari&action=edit&redlink=1) ở biên giới Trung Quốc. Phần phía bắc của châu Á, phần lớn là vùng [Siberi](/wiki/Xibia), đã là không thể đi tới được đối với những người dân du mục vùng thảo nguyên do mật độ dày của rừng cũng như các [lãnh nguyên](/wiki/%C4%90%C3%A0i_nguy%C3%AAn). Các khu vực này có rất ít dân cư.
Khu vực trung tâm và ngoại biên đã bị cách biệt là do các dãy núi và các
[sa mạc](/wiki/Hoang_m%E1%BA%A1c). Các dãy núi như [dãy Kavkaz](/wiki/D%C3%A3y_n%C3%BAi_Kavkaz), [dãy Himalaya](/wiki/Himalaya) hay [sa mạc Karakum](/wiki/Hoang_m%E1%BA%A1c_Karakum) và [sa mạc Gobi](/wiki/Sa_m%E1%BA%A1c_Gobi) tạo ra các cản trở chính làm cho những kỵ binh du mục rất khó khăn trong việc vượt qua chúng. Về mặt kỹ thuật và văn hóa thì những người sống ở các khu vực đồng bằng và đô thị là có ưu thế hơn nhưng về quân sự thì họ làm được ít hơn để bảo vệ khu vực sinh sống và chống lại các bộ lạc du cư miền núi. Tuy nhiên, các vùng đất thấp có rất ít đồng cỏ để duy trì một lượng lớn [ngựa](/wiki/Ng%E1%BB%B1a). Vì thế các bộ lạc đã xâm lăng các quốc gia ở Trung Quốc, Ấn Độ và Trung Đông khi đó đã sớm phải học cách làm quen với sinh hoạt của cộng đồng địa phương.
Toàn bộ Ai Cập, Nga, Kazakhstan, Gruzia, Azerbaijan và Thổ Nhĩ Kỳ được nói đến trong bảng này, mặc dù các nước này chỉ có một phần nằm ở châu Á.
## Các quốc gia và vùng lãnh thổ[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&veaction=edit&vesection=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&action=edit§ion=17)]
|Lịch sử dân số|
|Năm||Dân số||Tỉ lệ|
|1500||243.000.000||—|
|1700||436.000.000||+79.4%|
|1900||947.000.000||+117.2%|
|1950||1.402.000.000||+48.0%|
|1999||3.634.000.000||+159.2%|
|Nguồn:
|
|Tên vùng
| và
lãnh thổ cùng quốc kỳ
|
|
(km²)
[Dân số](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia_theo_s%E1%BB%91_d%C3%A2n)
(Thống kê 1 tháng 7, 2008)
(theo km²)
[Thủ đô](/wiki/Th%E1%BB%A7_%C4%91%C3%B4) [Trung Á](/wiki/Trung_%C3%81): ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d3/Flag_of_Kazakhstan.svg/22px-Flag_of_Kazakhstan.svg.png)
[Kazakhstan](/wiki/Kazakhstan) [[4]](#cite_note-4) [Astana](/wiki/Astana) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c7/Flag_of_Kyrgyzstan.svg/22px-Flag_of_Kyrgyzstan.svg.png)
[Kyrgyzstan](/wiki/Kyrgyzstan) [Bishkek](/wiki/Bishkek) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d0/Flag_of_Tajikistan.svg/22px-Flag_of_Tajikistan.svg.png)
[Tajikistan](/wiki/Tajikistan) [Dushanbe](/wiki/Dushanbe) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Flag_of_Turkmenistan.svg/22px-Flag_of_Turkmenistan.svg.png)
[Turkmenistan](/wiki/Turkmenistan) [Ashgabat](/wiki/Ashgabat) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/84/Flag_of_Uzbekistan.svg/22px-Flag_of_Uzbekistan.svg.png)
[Uzbekistan](/wiki/Uzbekistan) [Tashkent](/wiki/Tashkent) [Đông Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_%C3%81): ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9e/Flag_of_Japan.svg/22px-Flag_of_Japan.svg.png)
[Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) [Tokyo](/wiki/T%C5%8Dky%C5%8D) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Flag_of_Mongolia.svg/22px-Flag_of_Mongolia.svg.png)
[Mông Cổ](/wiki/M%C3%B4ng_C%E1%BB%95) [Ulaanbaatar](/wiki/Ulaanbaatar) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Flag_of_North_Korea.svg/22px-Flag_of_North_Korea.svg.png)
[Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) [Bình Nhưỡng](/wiki/B%C3%ACnh_Nh%C6%B0%E1%BB%A1ng) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg/22px-Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg.png)
[Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa) [[5]](#cite_note-5) [Bắc Kinh](/wiki/B%E1%BA%AFc_Kinh) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/72/Flag_of_the_Republic_of_China.svg/22px-Flag_of_the_Republic_of_China.svg.png)
[Đài Loan](/wiki/Trung_Hoa_D%C3%A2n_Qu%E1%BB%91c) [[6]](#cite_note-6) [Đài Bắc](/wiki/%C4%90%C3%A0i_B%E1%BA%AFc) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/09/Flag_of_South_Korea.svg/22px-Flag_of_South_Korea.svg.png)
[Hàn Quốc](/wiki/H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c) [[7]](#cite_note-7) [Seoul](/wiki/Seoul) [Bắc Á](/wiki/B%E1%BA%AFc_%C3%81): ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Flag_of_Russia.svg/22px-Flag_of_Russia.svg.png)
[Nga](/wiki/Nga) [[8]](#cite_note-8) [Moskva](/wiki/Moskva) [Đông Nam Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81): [[9]](#cite_note-ccau-9) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/Flag_of_Brunei.svg/22px-Flag_of_Brunei.svg.png)
[Brunei](/wiki/Brunei) [Bandar Seri Begawan](/wiki/Bandar_Seri_Begawan) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8c/Flag_of_Myanmar.svg/22px-Flag_of_Myanmar.svg.png)
[Myanma](/wiki/Myanma) [Naypyidaw](/wiki/Naypyidaw) [[10]](#cite_note-10) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/Flag_of_Cambodia.svg/22px-Flag_of_Cambodia.svg.png)
[Campuchia](/wiki/Campuchia) [[11]](#cite_note-11) [Phnôm Pênh](/wiki/Phn%C3%B4m_P%C3%AAnh) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/26/Flag_of_East_Timor.svg/22px-Flag_of_East_Timor.svg.png)
[Đông Timor](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Timor) [[12]](#cite_note-12) [Dili](/wiki/Dili) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9f/Flag_of_Indonesia.svg/22px-Flag_of_Indonesia.svg.png)
[Indonesia](/wiki/Indonesia) [[13]](#cite_note-13) [Jakarta](/wiki/Jakarta) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/56/Flag_of_Laos.svg/22px-Flag_of_Laos.svg.png)
[Lào](/wiki/L%C3%A0o) [Viêng Chăn](/wiki/Vi%C3%AAng_Ch%C4%83n) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Flag_of_Malaysia.svg/22px-Flag_of_Malaysia.svg.png)
[Malaysia](/wiki/Malaysia) [Kuala Lumpur](/wiki/Kuala_Lumpur) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Flag_of_the_Philippines.svg/22px-Flag_of_the_Philippines.svg.png)
[Philippines](/wiki/Philippines) [Manila](/wiki/Manila) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/48/Flag_of_Singapore.svg/22px-Flag_of_Singapore.svg.png)
[Singapore](/wiki/Singapore) [Singapore](/wiki/Singapore) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_Thailand.svg/22px-Flag_of_Thailand.svg.png)
[Thái Lan](/wiki/Th%C3%A1i_Lan) [Bangkok](/wiki/Bangkok) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Flag_of_Vietnam.svg/22px-Flag_of_Vietnam.svg.png)
[Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) [Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i) [Nam Á](/wiki/Nam_%C3%81): ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Flag_of_Afghanistan.svg/22px-Flag_of_Afghanistan.svg.png)
[Afghanistan](/wiki/Afghanistan) [Kabul](/wiki/Kabul) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f9/Flag_of_Bangladesh.svg/22px-Flag_of_Bangladesh.svg.png)
[Bangladesh](/wiki/Bangladesh) [Dhaka](/wiki/Dhaka) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/91/Flag_of_Bhutan.svg/22px-Flag_of_Bhutan.svg.png)
[Bhutan](/wiki/Bhutan) [Thimphu](/wiki/Thimphu) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/41/Flag_of_India.svg/22px-Flag_of_India.svg.png)
[Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) [[14]](#cite_note-14) [[15]](#cite_note-Theo_UN_2007-15) [New Delhi](/wiki/New_Delhi) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0f/Flag_of_Maldives.svg/22px-Flag_of_Maldives.svg.png)
[Maldives](/wiki/Maldives) [Malé](/wiki/Mal%C3%A9) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9b/Flag_of_Nepal.svg/16px-Flag_of_Nepal.svg.png)
[Nepal](/wiki/Nepal) [Kathmandu](/wiki/Kathmandu) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/32/Flag_of_Pakistan.svg/22px-Flag_of_Pakistan.svg.png)
[Pakistan](/wiki/Pakistan) [[15]](#cite_note-Theo_UN_2007-15) [Islamabad](/wiki/Islamabad) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/11/Flag_of_Sri_Lanka.svg/22px-Flag_of_Sri_Lanka.svg.png)
[Sri Lanka](/wiki/Sri_Lanka) [Sri Jayawardenepura Kotte](/wiki/Sri_Jayawardenepura_Kotte) [Tây Á](/wiki/T%C3%A2y_Nam_%C3%81): ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2f/Flag_of_Armenia.svg/22px-Flag_of_Armenia.svg.png)
[Armenia](/wiki/Armenia) [[16]](#cite_note-16) [Yerevan](/wiki/Yerevan) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dd/Flag_of_Azerbaijan.svg/22px-Flag_of_Azerbaijan.svg.png)
[Azerbaijan](/wiki/Azerbaijan) [[17]](#cite_note-17) [Baku](/wiki/Baku) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2c/Flag_of_Bahrain.svg/22px-Flag_of_Bahrain.svg.png)
[Bahrain](/wiki/Bahrain) [Manama](/wiki/Manama) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/96/Flag_of_Cyprus_%28bordered%29.svg/22px-Flag_of_Cyprus_%28bordered%29.svg.png)
[Síp](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%ADp) [[18]](#cite_note-18) [Nicosia](/wiki/Nicosia) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0f/Flag_of_Georgia.svg/22px-Flag_of_Georgia.svg.png)
[Gruzia](/wiki/Gruzia) [[19]](#cite_note-19) [Tbilisi](/wiki/Tbilisi) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/Flag_of_Iraq.svg/22px-Flag_of_Iraq.svg.png)
[Iraq](/wiki/Iraq) [Baghdad](/wiki/Bagdad) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ca/Flag_of_Iran.svg/22px-Flag_of_Iran.svg.png)
[Iran](/wiki/Iran) [Tehran](/wiki/Tehran) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d4/Flag_of_Israel.svg/22px-Flag_of_Israel.svg.png)
[Israel](/wiki/Israel) [Jerusalem](/wiki/Jerusalem) [[20]](#cite_note-20) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c0/Flag_of_Jordan.svg/22px-Flag_of_Jordan.svg.png)
[Jordan](/wiki/Jordan) [Amman](/wiki/Amman) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/Flag_of_Kuwait.svg/22px-Flag_of_Kuwait.svg.png)
[Kuwait](/wiki/Kuwait) [Thành phố Kuwait](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_Kuwait) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/59/Flag_of_Lebanon.svg/22px-Flag_of_Lebanon.svg.png)
[Liban](/wiki/Liban) [Beirut](/wiki/Beirut) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dd/Flag_of_Oman.svg/22px-Flag_of_Oman.svg.png)
[Oman](/wiki/Oman) [Muscat](/wiki/Muscat,_Oman) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/00/Flag_of_Palestine.svg/22px-Flag_of_Palestine.svg.png)
[Palestine](/wiki/Palestine) [Ramallah](/wiki/Ramallah) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/Flag_of_Qatar.svg/22px-Flag_of_Qatar.svg.png)
[Qatar](/wiki/Qatar) [Doha](/wiki/Doha) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0d/Flag_of_Saudi_Arabia.svg/22px-Flag_of_Saudi_Arabia.svg.png)
[Ả Rập Saudi](/wiki/%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp_Saudi) [Riyadh](/wiki/Riyadh) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/53/Flag_of_Syria.svg/22px-Flag_of_Syria.svg.png)
[Syria](/wiki/Syria) [Damas](/wiki/Damas) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b4/Flag_of_Turkey.svg/22px-Flag_of_Turkey.svg.png)
[Thổ Nhĩ Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3) [[21]](#cite_note-21) [Ankara](/wiki/Ankara) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cb/Flag_of_the_United_Arab_Emirates.svg/22px-Flag_of_the_United_Arab_Emirates.svg.png)
[Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất](/wiki/C%C3%A1c_Ti%E1%BB%83u_v%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp_Th%E1%BB%91ng_nh%E1%BA%A5t) [Abu Dhabi](/wiki/Abu_Dhabi) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/89/Flag_of_Yemen.svg/22px-Flag_of_Yemen.svg.png)
[Yemen](/wiki/Yemen) [Sanaá](/wiki/Sana%27a) *Ghi chú*: Một phần của [Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp)( [Bán đảo Sinai](/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_Sinai)) thuộc về Tây Á về mặt địa lý.
## Tôn giáo[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&veaction=edit&vesection=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&action=edit§ion=18)]
Phần lớn dân số thế giới theo các niềm tin tôn giáo khởi nguồn từ châu Á.
Các tôn giáo lớn trên thế giới hầu hết đều khởi nguồn từ châu Á và với phần lớn những người theo ngày nay đang sống ở châu Á bao gồm:
[Baha'i giáo](/wiki/Bah%C3%A1%27%C3%AD), khởi nguồn ở [Israel](/wiki/Israel)vào giữa [thế kỷ 19](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_19). [Phật giáo](/wiki/Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o), khởi nguồn ở [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99)vào [thế kỷ thứ 6](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_6) [TCN](/wiki/C%C3%B4ng_Nguy%C3%AAn). [Ấn giáo](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99_gi%C3%A1o), khởi nguồn ở [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99)vào khoảng 1500 năm TCN. [Hồi giáo](/wiki/H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o), khởi nguồn ở [Ả Rập Xê Út](/wiki/%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp_Saudi)vào [thế kỷ thứ 7](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_7)sau Công nguyên. [Jaina giáo](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_Jaina), khởi nguồn ở [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99)vào [thế kỷ thứ 6](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_6) [TCN](/wiki/C%C3%B4ng_Nguy%C3%AAn). [Đạo Shinto](/wiki/Th%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A1o), khởi nguồn ở [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)trước [Công nguyên](/wiki/C%C3%B4ng_Nguy%C3%AAn). [Đạo Sikh](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_Sikh), khởi nguồn ở [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99)vào [thế kỷ 15](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_15). [Nho giáo](/wiki/Nho_gi%C3%A1o), khởi nguồn ở [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c)vào [thế kỷ thứ 6](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_6) [TCN](/wiki/C%C3%B4ng_Nguy%C3%AAn). [Đạo giáo](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_gi%C3%A1o), khởi nguồn ở [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c)vào [thế kỷ thứ 5](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_5)hoặc [thế kỷ thứ 6](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_6) [TCN](/wiki/C%C3%B4ng_Nguy%C3%AAn). [Hỏa giáo](/wiki/H%E1%BB%8Fa_gi%C3%A1o), khởi nguồn ở [Iran](/wiki/Iran)khoảng hơn 1000 năm trước Công Nguyên. [Cao Đài giáo](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_Cao_%C4%90%C3%A0i), khởi nguồn ở [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam)vào năm 1926 của [thế kỷ 20](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_20). [Đạo Hòa Hảo](/wiki/Ph%E1%BA%ADt_Gi%C3%A1o_H%C3%B2a_H%E1%BA%A3o), khởi nguồn ở [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam)vào năm 1939 của thế kỷ 20 và được xem là một nhánh của [Tịnh Độ tông](/wiki/T%E1%BB%8Bnh_%C4%91%E1%BB%99_t%C3%B4ng), [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam). [Kitô giáo](/wiki/Kit%C3%B4_gi%C3%A1o), khởi nguồn ở [Israel](/wiki/Israel)vào những năm đầu [Công Nguyên](/wiki/C%C3%B4ng_Nguy%C3%AAn). Sau này Kitô giáo bị phân rẽ ra thành ba nhánh chính: [Công giáo Rôma](/wiki/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_C%C3%B4ng_gi%C3%A1o_R%C3%B4ma), [Chính Thống giáo Đông phương](/wiki/Ch%C3%ADnh_Th%E1%BB%91ng_gi%C3%A1o_%C4%90%C3%B4ng_ph%C6%B0%C6%A1ng)và [Kháng Cách](/wiki/Tin_L%C3%A0nh). [Do Thái giáo](/wiki/Do_Th%C3%A1i_gi%C3%A1o), khởi nguồn ở [Israel](/wiki/Israel)khoảng năm 2000 trước Công nguyên.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&veaction=edit&vesection=19) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&action=edit§ion=19)] [Danh sách các quốc gia châu Á theo GDP danh nghĩa 2012](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BB%91c_gia_ch%C3%A2u_%C3%81_theo_GDP_danh_ngh%C4%A9a_2012) [Danh sách các quốc gia Châu Á theo GDP danh nghĩa 2009](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BB%91c_gia_Ch%C3%A2u_%C3%81_theo_GDP_danh_ngh%C4%A9a_2009) [Danh sách các quốc gia châu Á theo nội tệ](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BB%91c_gia_ch%C3%A2u_%C3%81_theo_n%E1%BB%99i_t%E1%BB%87&action=edit&redlink=1) [Danh sách các quốc gia châu Á theo ngôn ngữ chính thức](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BB%91c_gia_ch%C3%A2u_%C3%81_theo_ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_ch%C3%ADnh_th%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1) [Danh sách các quốc gia Châu Á theo diện tích](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BB%91c_gia_Ch%C3%A2u_%C3%81_theo_di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [Danh sách các quốc gia Châu Á theo chiều dài đường bờ biển](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BB%91c_gia_Ch%C3%A2u_%C3%81_theo_chi%E1%BB%81u_d%C3%A0i_%C4%91%C6%B0%E1%BB%9Dng_b%E1%BB%9D_bi%E1%BB%83n) [Danh sách các quốc gia châu Á theo tỉ lệ mặt nước](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BB%91c_gia_ch%C3%A2u_%C3%81_theo_t%E1%BB%89_l%E1%BB%87_m%E1%BA%B7t_n%C6%B0%E1%BB%9Bc) [Assuwa](/w/index.php?title=Assuwa&action=edit&redlink=1) [Tiểu Á](/wiki/Ti%E1%BB%83u_%C3%81)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&veaction=edit&vesection=20) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&action=edit§ion=20)] [^](#cite_ref-1) [List of continents by population](http://www.worldatlas.com/geoquiz/thelist.htm)
- ^
**a** **ă** [Lewis & Wigen 1997](#CITEREF_Lewis_Wigen_1997), tr. 170–173 **Continental regions as per** [^](#cite_ref-3) [UN categorisations (map)](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/08/United_Nations_geographical_subregions.png), except 12. Depending on definitions, various territories cited below (notes 6, 11-13, 15, 17-19, 21-23) may be in [one or both of](/w/index.php?title=Transcontinental_nation&action=edit&redlink=1)Asia and Europe, Africa, or [Oceania](/w/index.php?title=Oceania&action=edit&redlink=1). [^](#cite_ref-4) [Kazakhstan](/wiki/Kazakhstan)đôi khi được coi là một quốc gia xuyên lục địa tại Trung Á và Đông Âu; số liệu diện tích và dân số chỉ tính phần thuộc châu Á. **"** [^](#cite_ref-5) [Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa)" thường được gọi một cách vắn tắt là "Trung Quốc". Số liệu chỉ tính [Trung Quốc đại lục](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c_%C4%91%E1%BA%A1i_l%E1%BB%A5c), không bao gồm [Hồng Kông](/wiki/H%E1%BB%93ng_K%C3%B4ng), [Ma Cao](/wiki/Ma_Cao)và [Đài Loan](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan). **Số liệu cho khu vực nằm dưới quyền kiểm soát trên thực tế của** [^](#cite_ref-6) [Trung Hoa Dân Quốc](/wiki/Trung_Hoa_D%C3%A2n_Qu%E1%BB%91c), thường được gọi là [Đài Loan](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan) **Cục thống kê Hàn Quốc** [^](#cite_ref-7) **Russia được coi là một quốc gia xuyên lục địa tại Đông Âu và Bắc Á; số liệu dân số và diện tích tính trên bình diện cả nước.** [^](#cite_ref-8) **Không tính** [^](#cite_ref-ccau_9-0) [Đảo Christmas](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Christmas)và [Quần đảo Cocos (Keeling)](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Cocos_(Keeling)) **Thủ đô hành chính của Myanma chính thức chuyển từ** [^](#cite_ref-10) [Yangon (Rangoon)](/wiki/Yangon)tời một khu vực phía tây [Pyinmana](/wiki/Pyinmana)vào năm 2005. [^](#cite_ref-11) [General Population Census of Cambodia 2008 - Provisional population totals, National Institute of Statistics, Ministry of Planning, released 3rd September, 2008](http://www.stat.go.jp/english/info/meetings/cambodia/pdf/pre_rep1.pdf) [^](#cite_ref-12) [Đông Timor](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Timor)được coi là một quốc gia xuyên lục địa giữa Đông Nam Á và [châu Đại Dương](/wiki/Ch%C3%A2u_%C4%90%E1%BA%A1i_D%C6%B0%C6%A1ng). [^](#cite_ref-13) [Indonesia](/wiki/Indonesia)thường được coi là một quốc gia xuyên lục địa tại Đông Nam Á và [châu Đại Dương](/wiki/Ch%C3%A2u_%C4%90%E1%BA%A1i_D%C6%B0%C6%A1ng); số liệu không bao gồm [Irian Jaya](/wiki/Irian_Jaya)và [quần đảo Maluku](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Maluku), thường được liệt là thuộc châu Đại Dương ( [Melanesia](/wiki/Melanesia)/ [Australasia](/wiki/Australasia)). **Bao gồm** [^](#cite_ref-14) [Jammu and Kashmir](/wiki/Jammu_v%C3%A0_Kashmir), lãnh thổ tranh cãi giữa Ấn Độ, [Pakistan](/wiki/Pakistan), và Trung Quốc.
- ^
**a** [Theo UN 2007](#cite_ref-Theo_UN_2007_15-1) **ă** [^](#cite_ref-16) [Armenia](/wiki/Armenia)đôi khi được coi là một quốc gia xuyên lục địa: về mặt địa lý thuộc [Tây Á](/wiki/T%C3%A2y_Nam_%C3%81), song có liên kết về lịch sử và chính trị-xã hội với châu Âu. [^](#cite_ref-17) [Azerbaijan](/wiki/Azerbaijan)thường được coi là một quốc gia xuyên lục địa giữa Tây Á và Đông Âu; số liệu dân số và diện tích chỉ tính phần thuộc châu Á. Số liệu bao gồm cả [Nakhchivan](/wiki/Nakhchivan), một lãnh thổ bị tách rời của Azerbaijan giáp với [Armenia](/wiki/Armenia), [Iran](/wiki/Iran)và [Thổ Nhĩ Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3). **Hòn đảo** [^](#cite_ref-18) [Cyprus](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%ADp)đôi khi được coi là một lãnh thổ xuyên lục địa. Nằm ở Đông [Địa Trung Hải](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_Trung_H%E1%BA%A3i), phía nam [Thổ Nhĩ Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3), phía bắc của [Sinai](/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_Sinai), và phía tây của [Liban](/wiki/Liban)và [Syria](/wiki/Syria), có một số liên kết xã hội-chính trị với châu Âu. Tuy nhiên, [Liên Hiệp Quốc](/wiki/Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c)coi Síp thuộc Tây Á, trong khi [CIA](/wiki/C%C6%A1_quan_T%C3%ACnh_b%C3%A1o_Trung_%C6%B0%C6%A1ng_(Hoa_K%E1%BB%B3))xem quốc đảo thuộc vùng [Trung Đông](/wiki/Trung_%C4%90%C3%B4ng). **Gruzia thường được coi là một quốc gia xuyên lục địa tại Tây Á và Đông Âu; số liệu dân số và diện tích chỉ tính phần thuộc châu Á.** [^](#cite_ref-19) **Năm 1980,** [^](#cite_ref-20) [Jerusalem](/wiki/Jerusalem)được tuyên bố là thủ đô của nước Israel thống nhất, sau sự thôn tính của nước này với khu vực do người Ả Rập chiếm ưu thế tại [Đông Jerusalem](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Jerusalem)trong [Chiến tranh Sáu ngày 1967](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_S%C3%A1u_ng%C3%A0y). [Liên Hiệp Quốc](/wiki/Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c)và nhiều quốc gia khác không công nhận điều này, hầu hết các nước duy trì đại sứ quán tại [Tel Aviv](/wiki/Tel_Aviv). [^](#cite_ref-21) [Thổ Nhĩ Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3)thường được coi là một quốc gia xuyên đại lục tại Tây Á và Nam Âu; số liệu diện tích và dân số chỉ tính phần thuộc châu Á, không bao gồm tỉnh [Istanbul](/wiki/Istanbul_(t%E1%BB%89nh)).
## Tài liệu[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&veaction=edit&vesection=21) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&action=edit§ion=21)]
- Lewis, Martin W.; Wigen, Kären (1997),
*The myth of continents: a critique of metageography*, Berkeley and Los Angeles: University of California Press, [ISBN](/wiki/ISBN) [0-520-20743-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-520-20743-2)
- Ventris, Michael; Chadwick, John (1973).
*Documents in Mycenaean Greek*(ấn bản 2). Cambridge: University Press.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&veaction=edit&vesection=22) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C3%81&action=edit§ion=22)]
|
|![]()
[Châu Á](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Asia?uselang=vi) [Châu Á](http://bachkhoatoanthu.vass.gov.vn/noidung/tudien/Lists/GiaiNghia/View_Detail.aspx?ItemID=29800)tại [Từ điển bách khoa Việt Nam](/wiki/T%E1%BB%AB_%C4%91i%E1%BB%83n_b%C3%A1ch_khoa_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Châu Á](http://www.britannica.com/EBchecked/topic/38479)tại [Encyclopædia Britannica](/wiki/Encyclop%C3%A6dia_Britannica) **(tiếng Anh)** [Các bản đồ châu Á](http://www.lib.utexas.edu/maps/asia.html) [Bản đồ tự do](http://www.freeworldmaps.net/asia/index.html) [Allo' Expat](http://www.asia.alloexpat.com/) **(tiếng Đức)** [Asia zone](http://www.asia-zone.de/)
|
|

X-Cache: cp1067 hit (3), cp1054 frontend miss (0)


markdown:
*Corallus cropanii*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Corallus cropanii
|
|[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Reptilia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_b%C3%B2_s%C3%A1t) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Squamata](/wiki/B%C3%B2_s%C3%A1t_c%C3%B3_v%E1%BA%A3y) [Phân bộ](/wiki/Ph%C3%A2n_b%E1%BB%99)( *subordo*) [Serpentes](/wiki/R%E1%BA%AFn) [Phân thứ bộ](/wiki/Ph%C3%A2n_th%E1%BB%A9_b%E1%BB%99)( *infraordo*) [Alethinophidia](/wiki/Alethinophidia) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Boidae](/wiki/Tr%C4%83n) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Corallus](/w/index.php?title=Corallus&action=edit&redlink=1) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **C. cropanii**
(
[Hoge](/w/index.php?title=Alphonse_Richard_Hoge&action=edit&redlink=1), [1953](/wiki/1953)) [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) *Xenoboa cropanii*- Hoge, 1953 *C*[ *orallus*]. *cropanii*- Kluge, 1991 *Corallus cropanii*- Henderson, 1993 [[1]](#cite_note-McD99-1) * là một loài Corallus cropanii* [rắn](/wiki/R%E1%BA%AFn)trong họ [Boidae](/wiki/Tr%C4%83n). Loài này được Hoge mô tả khoa học đầu tiên năm 1953. [[2]](#cite_note-2)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Corallus_cropanii&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Corallus_cropanii&action=edit§ion=1)] **McDiarmid RW, Campbell JA, Touré T. 1999. Snake Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference, vol. 1. Herpetologists' League. 511 pp.** [^](#cite_ref-McD99_1-0) [ISBN 1-893777-00-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1893777006)(series). [ISBN 1-893777-01-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1893777014)(volume). [^](#cite_ref-2) [“](http://reptile-database.reptarium.cz/species?genus=Corallus&species=cropanii&search_param=%28%28search%3D%27Corallus+cropanii%27%29%29). The Reptile Database. Truy cập ngày 29 tháng 5 năm 2013. *Corallus cropanii*”

X-Cache: cp1055 miss (0), cp1052 frontend miss (0)