markdown:
Bạn là người yêu thích chó và đang nuôi một chú chó cưng trong gia đình. Vậy bạn có biết được những thức ăn nào là phù hợp hay không tốt cho chó cưng của bạn hay không? Thực tế, có rất nhiều loại thực phẩm của người chó không bao giờ nên ăn. Không phải vì lí do trọng lượng. Một số loại thực phẩm rất phổ biến nhưng lại vô cùng nguy hiểm cho chó dưới đây, sẽ làm bạn ngạc nhiên.
Cùng tuiiu.com tham khảo
[ dưới đây nhé! những thực phẩm nguy hại cần tránh cho chó cưng ăn](http://tuiiu.com/top-10-thuc-pham-nguy-hai-can-tranh-cho-cho-cung-an/) **1. Các sản phẩm từ sữa**
Rất nhiều chú chó khó có thể tiếp nhận và tiêu hóa nổi lactose có trong sữa. Nếu hấp thụ quá nhiều lactose, chó của bạn có thể bị tiêu chảy và mắc một số bệnh về đường ruột, mất nước, viêm da, nghiêm trọng hơn thì đi nặng ra máu...
**2. Quả bơ**
Bơ có thể tốt cho con người nhưng không hề an toàn với động vật. Gần như tất cả bộ phận của cây bơ đều là chất độc đối với động vật, bao gồm cả quả. Những độc tốt trong thịt và vỏ của quả bơ không phải là mối nguy hiểm duy nhất, vì bơ chứa chất persin cực độc đối với chó, nếu nuốt phải hạt bơ thì có thể dẫn đến tắc nghẽn đường ruột và khiến chó của bạn nghẹt thở.
**3. Thịt gà**
Gia cầm không phải là mối nguy hại cho chó nhưng xương của chúng có thể khiến đường ruột và dạ dày của chó bị tổn thương. Thịt gà khi đã nấu chín thì xương gà lại là vũ khí nguy hiểm. Xương đã nấu chín khiến thức ăn vốn dĩ tuyệt vời trở thành "độc dược", đặc biệt là xương của các loại gia cầm (thịt gà) sẽ rất dễ hình thành những mẩu xương sắc nhọn gây tổn thương thực quản. Nếu nghi ngờ chó của bạn có biểu hiện khó thở, mệt mỏi, hãy dẫn chúng đến bác sỹ thú y nhé.
**4. Cá hồi sống**
Cá hồi được nấu chín rất tốt, nhưng cá hồi sống có thể gây ra SPD (bệnh ngộ độc cá hồi), cá hồi và các loại hải sản khác cũng có thể gây kích thích vị giác của chúng, dần dần sẽ tổn thương dạ dày và đường ruột. Các triệu chứng phổ biến nhất bao gồm sốt cao khoảng một tuần sau khi ăn cá, tiếp theo là ói mửa và tiêu chảy.
**5. Gan động vật**
Gan động vật là một thức ăn bổ dưỡng cho cho vì nó cung cấp khá nhiều vitamin A, nhưng hãy cẩn thận khi cho chó ăn quá nhiều. Bởi gan cái gì nhiều cũng không tốt, lượng vitamin A nếu quá nhiều có thể gây độc cho động vật. Dư thừa vitamin A có thể gây biến dạng xương, biếng ăn và thậm chí tử vong trong một số trường hợp.
**6. Tỏi và hành tây**
Tỏi và hành tây là gia vị thường xuyên được sử dụng trong những món ăn của con người để thêm hương vị và thậm chí là rất tốt cho sức khỏe, nhưng chó của bạn sẽ gặp vấn đề về tiêu hóa khi ăn phải chúng. Hành và tỏi dù ở hình thức nào, dù ở dạng bột, dù sống hay chín hay khô đều có thể phá hủy các tế bào hồng cầu của chó, dẫn đến mắc bệnh thiếu máu. Một số triệu chứng của căn bệnh thiếu máu đó là mệt mỏi, nôn mửa, kém ăn, uể oải và khó thở. Bạn cũng nên tránh cho chó ăn những thực phẩm chứa nhiều hương liệu. Khi chúng ăn phải quá nhiều những loại đó sẽ có những biểu hiện của chứng biếng ăn và nước tiểu sẽ có màu cam hoặc đỏ sẫm.
**7.** ** Thực phẩm mốc**
Bạn thường quăng cho chó bất cứ thứ gì mà ngay cả bạn cũng không ăn được nữa. Nhưng thực phẩm bị lên mốc có chứa những độc tố rất nguy hiểm cho chó.
**8. Chocolate**
Chocolate là thực phẩm ngọt ngào mà chó có thể cũng sẽ ưa thích, nhưng chất caffein cũng như theobromin có trong chocolate có thể giết chết vật nuôi của bạn. Chocolate càng nguyên chất thì lại càng nguy hiểm, có thể dẫn đến tình trạng đau bụng, nôn mửa ở vật nuôi. Thậm chí nếu tiêu thụ với số lượng lớn có thể dẫn đến co giật và tử vong. Với những con chó chỉ nặng vài kg thì chỉ cần 20-30g chocolate là có thể gây ra tử vong.
**9. Xylitol**
Xylitol là thành phần có mặt trong kẹo cao su không đường. Các chất làm ngọt nhân tạo có thể vô hại với con người, tuy nhiên nếu cho chó ăn, lượng đường trong máu của nó sẽ bị giảm mạnh, dẫn đến co giật. Nếu cho chó ăn một lượng lớn xylitol có thể dẫn đến vấn đề suy gan nghiêm trọng.
**10. Lõi ngô**
Lõi ngô có vẻ như một thứ vô hại để cho chó gặm, nhưng nó có thể gây tử vong nếu con chó của bạn nuốt phải dẫn đến tình trạng gây tắc nghẽn đường ruột, có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng.

Link: <http://tuiiu.com/wp-json/>; rel="https://api.w.org/", <http://tuiiu.com/?p=26578>; rel=shortlink


markdown:
|
|
## Nghị định 57/2014/NĐ-CP về điều lệ tổ chức và hoạt động của tồng công ty đầu tư và kinh doanh vốn Nhà nước
|Ngày ban hành:
|18/10/2016
|
|
Share :
|
|
|
|
Nghị định 57/2014/NĐ-CP quy định về điều lệ tổng của công ty đầu tư và kinh doanh vốn Nhà nước.
Để mời luật sư tư vấn luật và tham gia giải quyết các vụ án quý khách liên hệ trực tiếp với chúng tôi địa chỉ Phòng 308, Tòa nhà số 8, phố Láng Hạ, quận Ba Đình, thành phố Hà Nội . Hoặc nghe luật sư tư vấn trước những nội dung liên quan khi gọi tới Tổng đài tư vấn luật 19006281 của Công ty luật Bảo Chính. Trân trọng./.
#### Các Văn Bản Khác :
-
[Thông tư này quy định về phí rút tiền mặt qua tài...](/vi/archives/view/Thong-tu-35-2014-TT-NHNN-Quy-dinh-phi-rut-tien-mat-qua-tai-khoan-thanh-toan-tai-Ngan-hang-Nha-nuoc-Viet-Nam-1104.html)
-
[Thông tư này quy định về tiêu chuẩn, thủ tục bổ...](/vi/archives/view/Thong-tu-35-2014-TT-BKHCN-Quy-dinh-ve-giam-dinh-tu-phap-trong-hoat-dong-khoa-hoc-va-cong-nghe-1103.html)
-
[Luật này quy định về hoạt động kinh doanh bất động...](/vi/archives/view/Luat-so-63-2006-QH11-Kinh-doanh-bat-dong-san-1102.html)
-
[Luật này quy định về việc ký kết, bảo lưu, sửa...](/vi/archives/view/Luat-108-2016-QH13-Dieu-uoc-quoc-te-1101.html)
-
[Nghị quyết này đã được Quốc hội nước Cộng hòa xã...](/vi/archives/view/Nghi-quyet-134-2016-QH13-Ve-dieu-chinh-quy-hoach-su-dung-dat-den-nam-2020-va-ke-hoach-su-dung-dat-ky-cuoi-2016-2020-cap-quoc-gia-1100.html)
-
[Luật này quy định về hoạt động đưa người lao động...](/vi/archives/view/Luat-72-2006-QH11-Nguoi-lao-dong-Viet-Nam-di-lam-viec-o-nuoc-ngoai-theo-hop-dong-1099.html)
-
[Bổ sung dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều...](/vi/archives/view/Nghi-quyet-144-2016-QH13-Ve-lui-hieu-luc-thi-hanh-cua-Bo-luat-hinh-su-so-100-2015-QH13-Bo-luat-to-tung-hinh-su-so-101-2015-QH13-Luat-To-chuc-co-quan-dieu-tra-hinh-su-so-99-2015-QH13-Luat-Thi-hanh-tam-giu-tam-giam-so-94-2015-QH13-va-bo-sung-du-an-1098.html)
-
[Nghị định này quy định về hành vi vi phạm hành...](/vi/archives/view/Nghi-dinh-so-178-2013-ND-CP-Quy-dinh-xu-phat-vi-pham-hanh-chinh-ve-an-toan-thuc-pham-1097.html)
-
[Nghị định này quy định về hành vi vi phạm hành...](/vi/archives/view/Nghi-dinh-so-176-2013-ND-CP-ve-Quy-dinh-xu-phat-vi-pham-hanh-chinh-trong-linh-vuc-y-te-1096.html)
-
[Luật này quy định chế độ, chính sách bảo hiểm xã...](/vi/archives/view/Luat-so-58-2014-QH13-ve-Bao-hiem-xa-hoi-1095.html)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Server: Apache

Set-Cookie: nv3c_Bvoas_nvvithemever=xw%2C%2C; expires=Thu, 19-Sep-2019 07:46:16 GMT; Max-Age=31535999; path=/; domain=.tuvan.luatbaochinh.vn; httponly

Cache-Control: max-age=0, no-cache, pre-check=0, post-check=0

Pragma: no-cache

Content-Language: vi-VN

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

X-Crawler-Content-Encoding: gzip

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Via: 1.1 varnish (Varnish/5.2)

Accept-Ranges: bytes

Connection: keep-alive


markdown:
|
|
## Nghị định 46/2014/NĐ-CP Quy định về thu tiền thuê đất, thuê mặt nước
|Ngày ban hành:
|03/10/2016
|
|
Share :
|
|
|
|
Để mời luật sư tư vấn luật và tham gia giải quyết các vụ án quý khách liên hệ trực tiếp với chúng tôi địa chỉ Phòng 308, Tòa nhà số 8, phố Láng Hạ, quận Ba Đình, thành phố Hà Nội.
Hoặc nghe luật sư tư vấn trước những nội dung liên quan khi gọi tới Tổng đài tư vấn luật 19006281 của Công ty luật Bảo Chính.
Trân trọng./.
#### Các Văn Bản Khác :
-
[Thông tư này quy định về phí rút tiền mặt qua tài...](/vi/archives/view/Thong-tu-35-2014-TT-NHNN-Quy-dinh-phi-rut-tien-mat-qua-tai-khoan-thanh-toan-tai-Ngan-hang-Nha-nuoc-Viet-Nam-1104.html)
-
[Thông tư này quy định về tiêu chuẩn, thủ tục bổ...](/vi/archives/view/Thong-tu-35-2014-TT-BKHCN-Quy-dinh-ve-giam-dinh-tu-phap-trong-hoat-dong-khoa-hoc-va-cong-nghe-1103.html)
-
[Luật này quy định về hoạt động kinh doanh bất động...](/vi/archives/view/Luat-so-63-2006-QH11-Kinh-doanh-bat-dong-san-1102.html)
-
[Luật này quy định về việc ký kết, bảo lưu, sửa...](/vi/archives/view/Luat-108-2016-QH13-Dieu-uoc-quoc-te-1101.html)
-
[Nghị quyết này đã được Quốc hội nước Cộng hòa xã...](/vi/archives/view/Nghi-quyet-134-2016-QH13-Ve-dieu-chinh-quy-hoach-su-dung-dat-den-nam-2020-va-ke-hoach-su-dung-dat-ky-cuoi-2016-2020-cap-quoc-gia-1100.html)
-
[Luật này quy định về hoạt động đưa người lao động...](/vi/archives/view/Luat-72-2006-QH11-Nguoi-lao-dong-Viet-Nam-di-lam-viec-o-nuoc-ngoai-theo-hop-dong-1099.html)
-
[Bổ sung dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều...](/vi/archives/view/Nghi-quyet-144-2016-QH13-Ve-lui-hieu-luc-thi-hanh-cua-Bo-luat-hinh-su-so-100-2015-QH13-Bo-luat-to-tung-hinh-su-so-101-2015-QH13-Luat-To-chuc-co-quan-dieu-tra-hinh-su-so-99-2015-QH13-Luat-Thi-hanh-tam-giu-tam-giam-so-94-2015-QH13-va-bo-sung-du-an-1098.html)
-
[Nghị định này quy định về hành vi vi phạm hành...](/vi/archives/view/Nghi-dinh-so-178-2013-ND-CP-Quy-dinh-xu-phat-vi-pham-hanh-chinh-ve-an-toan-thuc-pham-1097.html)
-
[Nghị định này quy định về hành vi vi phạm hành...](/vi/archives/view/Nghi-dinh-so-176-2013-ND-CP-ve-Quy-dinh-xu-phat-vi-pham-hanh-chinh-trong-linh-vuc-y-te-1096.html)
-
[Luật này quy định chế độ, chính sách bảo hiểm xã...](/vi/archives/view/Luat-so-58-2014-QH13-ve-Bao-hiem-xa-hoi-1095.html)

Set-Cookie: nv3c_Bvoas_nvvithemever=xw%2C%2C; expires=Thu, 19-Sep-2019 08:31:20 GMT; Max-Age=31535999; path=/; domain=.tuvan.luatbaochinh.vn; httponly


markdown:
Công
Ðức
Đại Thừa
Thượng Tọa Thích Nhất Chân
---o0o---
Công đức
hay phước đức thật ra cũng chỉ là một ý nghĩa với nhau, chẳng qua người
đời thì hay dùng chữ phước đức, và trong Ðạo lại hay dùng chữ công đức.
Tuy nhiên theo thói thường sử dụng, thời chữ phước đức thường được dùng để
chỉ cho quả và công đức được nói cho nhân. Như ta thấy một người giầu có
sung sướng, ta bảo là người đó có phước đức, và khi thấy một người đang bố
thí, ta nói người ấy đang làm công đức. Song ta vẫn có thể dùng cả hai chữ
thay cho nhau, và nói cho cả nhân lẫn quả gì cũng đều được. Như trong kinh
A Di Ðà khi các cảnh giới thù thắng của Cực Lạc thế giới được nói lên,
thời sau đó đức Phật đều kết luận rằng :"Cực lạc quốc độ thành tựu như
thị công đức trang nghiêm", nghĩa là "cõi nước Cực Lạc đã
thành tựu được các công đức tuyệt đẹp như vậy". Công đức ở đây
là nói cho kết quả vậy.
Tuy nhiên
trong Phật Pháp, công đức thường chỉ cho nhân, dĩ nhiên là các nhân tốt và
thiện, thông thường là hành động bố thí cứu giúp người cô cùng nghèo khổ,
và đặc biệt là bố thí cúng dường cho Tam Bảo, nhất là cho chư tăng, các vị
đệ tử Phật cần có sự cúng thí như thế để mà hành Ðạo cho đúng Pháp. Vấn đề
của chúng ta là : cứu giúp người nghèo khổ tật bệnh là công đức đã đành
rồi, song tại sao bố thí hay cúng dường cho Tam Bảo mà cũng là công đức ?
Ðể trả lời
vấn đề này, chúng ta cần nhận xét đôi chút về ý nghĩa tổng quát của công
đức như sau : có tốn kém công sức của mình hay phải thiệt thòi chịu hy
sinh, thì mới được gọi là "công" ; và tốn kém thiệt thòi hy
sinh như thế mà có mang lại được an lạc cho người khác thì mới được gọi là
"đức". Như nếu tôi chịu vất vả cả đêm để đào tường khoét
vách vào ăn trộm nhà người ta, làm thiệt hại cho người ta, thì tôi có "công"
thật đấy, nhưng "đức" thì hoàn toàn không có. Còn nếu như
tôi chịu thiệt thòi đem tiền của của tôi hay công sức của tôi ra giúp cho
người thiếu thốn được đầy đủ, người bệnh hoạn được chăm sóc, người đau
buồn được an ủi v.v.., làm lợi lạc cho người ta như thế, thì tôi vừa có "công"
mà vừa có "đức" nữa, nên được gọi là công đức.
Chưa hết,
theo Phật Pháp, một việc làm có công đức chính yếu không phải chỉ là ra
công sức làm lợi cho người khác, mà là kết quả do việc làm đó đem lại hoàn
toàn hữu ích cho chính mình. Hữu ích ở đây là mình được sung sướng và hạnh
phúc. Thí dụ như tôi ra công giết anh A để cho anh B được lợi lạc, vì A và
B cạnh tranh với nhau, thì dù là tôi có công và đem lại lợi ích cho B,
song kết quả thì tôi phải xuống địa ngục. Một hành động mà triêu cảm quả
báo xấu như thế không thể gọi là công đức được. Do đó trong cuộc sống liên
hệ đầy phức tạp này, chỉ có kết quả tối hậu mới xác định được hành động
mình làm là công đức hay không phải công đức.
Mà kết quả
ở đây không phải chỉ là kết quả nhất thời mà phải là kết quả tối hậu, như
tôi ra công ăn trộm xong, thì cảm thấy lợi lạc sung sướng với của cải ăn
trộm ấy, đó chỉ là một kết quả nhất thời (nói theo chuyên môn thì đó chỉ
là "sĩ dụng quả"). Nếu để "chơi chữ" một chút, ta có thể gọi
đó là kết quả của "công", chứ không phải kết quả của "đức",
nghĩa là do tôi có công ăn trộm nên tôi được kết quả ấy, song ăn trộm
không phải là "đức" mà là "thất đức",
thế nên tôi sẽ không có được kết quả sung sướng chân thật của "đức",
mà trái lại cuối cùng tôi sẽ phải chịu kết quả đắng cay của "thất
đức", như đọa địa ngục trong đời sau chẳng hạn. Kết quả đắng
cay này là kết quả tối hậu của hành động ăn trộm của tôi. Trong Phật Pháp,
kết quả tối hậu thường được gọi là "quả báo"
(gọi theo chuyên môn là "dị thục quả"), và chữ "báo
" ở đây là chỉ cho một thời điểm khác với thời điểm hiện tại này, tức là
chỉ cho một đời sống kiếp sau. Kết quả tối hậu như thế là quả báo của đời
sau vậy.
Phật Pháp
như thế nhìn công đức như là một nhân tốt cho đời sau được hưởng quả báo
tốt. Và như thế Phật Pháp xác định ý nghĩa chân chính của công đức không
hề ra khỏi nguyên tắc "nhân quả". Phật Pháp không nhìn theo
quan điểm phải, đúng, của thế gian để xác định ý nghĩa công đức, mà cũng
không nhìn theo tình cảm "dịu dàng" của thế gian hay các lý lẽ tốt thiện
của thế gian, để xác định ý nghĩa công đức, mà Phật Pháp chiếu theo nhân
quả hai đời mà lập thành ý nghĩa công đức vậy. Hễ đời này ra công sức làm
lợi lạc cho người mà đời sau được hưởng mọi điều tốt đẹp, thì công sức ấy
được gọi là công đức. Như đời này tôi bỏ công của ra bố thí cho nhiều
người được an lành, nên đời sau tôi sinh lên làm vua cõi trời hưởng đủ mọi
khoái lạc.
Do đó công
đức có thể được định nghĩa chính xác hơn nữa là "làm lợi cho người
trong hiện tại và làm lợi cho chính mình trong đời sau", thì đó là
công đức. Chúng ta thấy rõ về nhân quả ở đây : "làm lợi cho người"
là nhân, "làm lợi cho mình" là quả. Quả chỉ là một hoạt động thụ
hưởng, song nhân là cả một hành động phải ra sức và phải liên hệ với người
khác rất phức tạp. Nếu không có người nghèo khổ và nếu tôi không ra công
bố thí cho người ta, thì nhân sẽ không có, và nhân không có thì quả sẽ
không có theo. Do đó vấn đề nhân hay gieo nhân trở nên quan trọng hàng
đầu.
Rốt cuộc
công đức dù khi làm thì là lợi cho người khác, song kết quả tối hậu thì
vẫn là làm lợi cho chính mình. Ðó là lý lẽ nhân quả, một nguyên tắc tự
nhiên như thế của tất cả các pháp, nên dù tôi làm công đức mà không muốn
hưởng quả gì hết cũng không được, như đã vỗ mạnh hai tay vào với nhau mà
không muốn phát ra tiếng gì hết thì chắc chắn là không được. Theo nguyên
tắc ấy, Phật Pháp kêu gọi chúng ta làm công đức không phải theo lối đạo
đức thế gian "thí ân bất cầu báo", mà là làm công đức chính
là để "lợi mình và lợi người". Nói cách khác, người Phật tử
làm công đức là do vì biết đến nhân quả và do vì thâm tín nhân quả, nên
mới làm công đức, mục tiêu là để có được một quả báo lợi lạc cho mọi người
và lợi lạc tối hậu cho chính mình vậy. Làm công đức mà không cầu hay không
nhắm đến một quả báo tốt đẹp nào hết, thì đó chỉ mà một việc làm tốt ngẫu
hứng nhất thời, hoàn toàn lệ thuộc theo tình cảm ; hay chỉ là làm theo bẩm
tính trời sinh, như một phản ứng bản năng ; hay chỉ là làm hùa theo bằng
một tâm trạng lơ đãng hời hợt ; hay chỉ để xây dựng tư cách của bản ngã
mình theo các tiêu chuẩn đạo đức công ước của thế gian. Làm công đức theo
các lối ấy chỉ chứng tỏ là có một sự thiếu sót lớn : đó là không biết gì
đến chân lý nhân quả phổ biến khắp tất cả các pháp, tức là nhận định của
chúng ta trong khi làm công đức ấy hoàn toàn không tương ưng với chân lý,
nghĩa là công đức là một nguyên tắc chân lý nhân quả, mà trong khi thực
hiện nguyên tắc ấy, thì tâm thức chúng ta hoàn toàn không biết đến chân lý
ấy, hoàn toàn lạc lõng ở bên ngoài, hoàn toàn chìm đắm trong cơn mơ của "tình
thức", chúng ta được gọi là làm công đức trong "vọng tưởng".
Và do đó chúng ta nên dành chữ công đức ấy cho các hành động
tốt hay thiện thuộc về Ðạo, và các hành động tốt hay thiện của thế gian
thì sẽ được gọi là thiện hay tốt mà thôi.
Theo đó
vấn đề công đức trong Phật Pháp không giản dị như chúng ta tưởng. Ðể sáng
tỏ lên ý nghĩa công đức đối với Tam Bảo, chúng ta cần phải phân tích phần
nào về ý nghĩa của công đức theo Phật Pháp xem ra sao : Phật Pháp khi nói
về công đức, thường lấy bố thí là hành động điển hình. Bố thí là một nhân
công đức tiêu biểu, thế nên chúng ta cũng sẽ dùng bố thí để phân tích về
công đức như sau : Phật Pháp phân công đức bố thí ra làm ba thành phần căn
bản chính yếu, đó là người thí, vật thí và người nhận thí. Và do vì ba
thành phần này rất là sai khác biến thiên và phức tạp, thế nên công đức bố
thí cũng vô vàn phức tạp theo. Không phải cứ bố thí là đều bình đẳng một ý
nghĩa, đều bình đẳng một quả báo, mà bố thí sẽ tùy theo ba thành phần ấy
mà thành vô vàn công đức sai khác nhau. Câu Xá Luận phân tích ba thành
phần ấy như sau :
1. Về
người thí hay gọi là "chủ" : Nếu người thí coi mình như
người ra ân và ở bên trên thi ân xuống cho người nhận thí hay là người thọ
ân, hay thí bằng tất cả các tâm trạng thuộc "tình thức"
như đã đề cập ở bên trên, thì thí như thế chỉ là một hành động thiện của
thế gian, chứ không phải là một công đức thiện ở trong Ðạo. Phật Pháp đòi
hỏi người thí phải có một "tư cách" xứng đáng với công đức bố thí cao cả
này. Tư cách này gồm bẩy tính chất (gọi là "thất thánh
tài") như sau :
-
thâm tín nhân quả ;
-
trì giới thanh tịnh ;
- đa
văn hiểu rộng về pháp ;
-
trí huệ phân biệt chính xác ;
- xả
thí không tiếc lẫn ;
-
tàm là biết tôn trọng điều thiện và biết thẹn với lương tâm ;
-
quý là biết sợ quả báo xấu ác.
Nếu người
thí có đủ bẩy tính chất ấy mà ra tay thí thời công đức sẽ vô cùng to lớn,
quả báo đạt được sẽ khó mà so bì. Còn tùy theo nếu người thí không có đủ
bẩy pháp ấy hoặc có đủ mà phẩm tính không hoàn toàn, thời công đức và quả
báo do đó cũng trở nên kém hơn và sai khác với nhau. Còn thí mà người thí
thiếu hẳn bẩy pháp ấy thời chỉ là bố thí thiện của thế gian mà thôi.
Ngoài ra
muốn được quả báo mọi người tôn trọng mình, thì người thí còn phải hành
thí với tâm tôn trọng người nhận thí (gọi là "tôn trọng thí")
; muốn được hưởng quả báo sung sướng giầu có lớn, thì phải tự tay mình
hành thí (gọi là "tự thủ thí") ; muốn được quả báo cần đến
gì là tự nhiên sẽ có liền, thì phải hành thí cho đúng thời đúng lúc (gọi
là "ứng thời thí") ; và muốn được quả báo có của cải không
bao giờ bị đoạt mất, thời khi thí đừng làm tổn hại cho người nhận thí và
thí các tiền vật hoàn hảo (gọi là "vô tổn thí").
2 - Kế đến
là vật thí hay gọi là "tài". Cho dù người thí có toàn
hảo với "thất thánh tài" kể trên đi nữa, song công đức hơn
thua, nhiều ít khác nhau còn phải tùy thuộc vào phẩm chất của vật thí nữa.
Vật được thí ra được xét là tốt đẹp hay không theo bốn phương diện là mầu
sắc hình dáng, mùi, vị và cảm xúc (tức chính là bốn trần "sắc, hương, vị,
xúc"). Nếu vật thí có hình dáng mầu sắc hoàn toàn đẹp đẽ thời quả báo sẽ
làm cho người thí có được sắc đẹp tuyệt vời ; nếu vật thí có mùi thơm toàn
hảo thời người thí sẽ được quả báo danh tiếng lẫy lừng khắp mọi nơi ; nếu
vật thí có vị ngon ngọt đậm đà, thời người thí sẽ được quả báo mọi người
đều hâm mộ ưa thích ; nếu vật thí đưa lại cảm xúc êm ái dễ chịu thì người
thí sẽ được quả báo thân thể mềm mại, hễ lạnh thì liền được ấm, vừa nóng
thì liền được mát v.v..
3 - Cuối
cùng là người nhận thí được gọi là "điền". Thông
thường chúng ta ít để ý đến người nhận thí này, với quan niệm của thế
gian, chúng ta chỉ cho rằng người nhận thí là người đáng tội nghiệp, người
cần đến mình, người cầu xin mình, người quỳ lụy mình, và do đó người ấy sẽ
phải sợ mình, và mình sẽ có uy lực đối với người ấy v.v.. Phật Pháp không
nhìn giản dị như vậy, và lấy thí dụ cho công đức bố thí ví như việc trồng
trọt của nhà nông : tâm tốt không tham và hành động xả của bố thí như hành
động gieo hạt, vật thí xả ra cho ví như hạt giống, và người nhận thí ví
như đất ruộng.
Dù chúng
ta có tâm tốt đến đâu, và dù các vật chúng ta cho ra rất là tốt đẹp quý
giá vô cùng, song nếu không có người nhận thí, thì chúng ta sẽ không sao
thành tựu được công việc bố thí, tức không sao có được công đức bố thí và
quả báo bố thí. Người đời không tin nhân quả, nên bao giờ cũng cảm thấy
người thí là người ra ân và phải chịu hy sinh thiệt thòi tài của, còn kẻ
nhận thí kia là người "vô dụng" đáng tội. Quả thật những người ăn xin là
những người vô dụng đáng tội, song khi một người biết thâm tín nhân quả mà
muốn có được một kết quả thật tốt đẹp cho mình trong tương lai, người ấy
biết là cần phải gieo nhân công đức bố thí, mà muốn thực hành được công
đức bố thí, thì không thể nào thiếu người nhận thí được. Thế nên trong
Phật Pháp, cho dù là vua trên cõi trời, mà khi đã muốn làm công đức bố
thí, thì cũng phải hạ sinh xuống cõi nhân gian này, vì trên cõi trời không
có người ăn xin nào hết để mà thí. Ðã đành người ăn xin là hàng thấp nhất
trong xã hội, hàng mà mọi người khác đều dẫm lên ở bên trên, song đó lại
là nơi để gieo hạt giống công đức, cũng như mặt đất là thấp nhất và bị mọi
loài chà đạp bên trên, song đó là nơi để chúng ta gieo giống trồng trọt mà
thu gặt kết quả. Thế nên trong Ðạo, người nhận thí được gọi là "điền",
tức có nghĩa là ruộng đất.
Lại nữa, "điền"
không phải chỉ là những người nghèo khổ, đói kém, thất học hay là những kẻ
bạc phước, vô phước, mà ngay trong "điền" này lại có đủ cả
những người có ân với mình, những người có công đức hơn hẳn mình, cho đến
những người với công đức vô lượng vô biên. Thế nên "điền"
mới chia ra làm bốn loại : các loài hữu tình (gọi là "thú điền");
các người cô cùng nghèo khổ bệnh hoạn (gọi là "khổ
điền"), các bậc có ân với mình như cha mẹ, thầy dạy.. (gọi là "ân
điền"), và các bậc thánh (gọi là "đức
điền" hay "phúc điền").
Chẳng hạn
như tôi bố thí với tâm rất hoàn hảo và với phẩm vật rất tốt đẹp, song tùy
theo là tôi bố thí cho loài người, loài vật, hay loài trời (thường cho
loài trời thì gọi là "cúng") mà công đức thành sai khác nhau
để đưa đến các quả báo cũng theo đó mà thành sai khác. Lại trong một loài
không thôi như loài người chẳng hạn, cho dù cùng một tâm trạng cùng một
phẩm vật mà tôi bố thí hoặc cho kẻ nghèo khổ, hoặc cho cha mẹ sư trưởng,
hoặc cho chư thánh (thì gọi là "cúng dường"),
thời do các "điền" khác nhau như thế mà công đức và quả báo
cũng thành khác. Dĩ nhiên cũng như đất đai mầu mỡ thì cây quả tốt tươi và
to lớn, khi mà "điền" tốt tươi, tức người nhận thí là các
bậc ân nhân hay chư thánh đầy công đức của Ðạo, thì công đức bố thí sẽ trở
nên hoàn toàn to tát và viên mãn.
Do đó "điền"
hay người nhận thí đặc biệt hết sức quan trọng, nhất là trong Phật giáo
Ðại thừa. Ðức Phật chọn cách sống trong xã hội như thế nào ? Ngài chọn
cách sống thấp nhất, tức ăn xin hay gọi theo Ðạo là "khất
thực" để mà sống, và Phật Pháp cho đó là một cách sống chân
chính (tức là "chính mệnh") của một người hành
Ðạo cũng như của một bậc thánh. Bởi vì một người hành Ðạo không dính vào
cuộc sống này bằng bất cứ hình thức nghề nghiệp nào, người đó sinh sống
bằng của thí, và người đó phải trở thành một thứ "điền" cho
thế gian. Song khác với các người ăn xin khác, chỉ xin ăn để sống cho qua
ngày, chỉ để duy trì một cuộc sống khốn khổ thấp hèn không mục tiêu, như
một sự dư thừa vô dụng trong xã hội, do đó họ chỉ là "khổ
điền" của thế gian mà thôi ; trong khi các đệ tử đức Phật xin
ăn không phải để sống cho qua ngày, mà để dành trọn cuộc đời theo đuổi
chân lý và thực hành nếp sống Ðạo, với một lý tưởng cao thượng là thanh
tịnh tâm thức và giải thoát khỏi mọi chìm đắm của luân hồi. Với một cách
sống như vậy, người ấy vừa làm lợi cho mọi người ở chỗ lấy chính đời sống
mình ra để làm chỗ cho mọi người tạo công đức bố thí, và đồng thời làm lợi
cho chính mình ở chỗ dùng đời sống khất thực ấy mà xả ly tất cả mọi dính
líu, để thích ứng cho con đường tiến tới giải thoát. Do đó mà họ trở thành
"phúc điền" của thế gian này vậy.
Ðức Phật
như thế khi thành lập nên Tam Bảo, mục tiêu của Ngài là tạo lập nên "phúc
điền" cho thế gian này, tức Ngài đem chính sự giác ngộ của Ngài ra
lập thành Phật Bảo ; Ngài tuyên thuyết lên con đường Ðạo đi đến giải thoát
và con đường Ðạo đi đến giác ngộ, lập thành Pháp Bảo ; và Ngài thâu nhận
đệ tử và hướng dẫn họ nhất trí đi theo hai con đường Ðạo kể trên, lập
thành Tăng Bảo. Ngài lại đem cả ba Bảo ấy đặt vào trong lòng thế gian qua
cách sống thấp nhất trong xã hội là khất thực, và bằng cách ấy ngài giao
sự tồn tại và bền lâu của Tam Bảo tùy thuộc vào sự tùy hỉ bố thí cúng
dường của mọi người, nhờ vậy mà Tam Bảo trở thành phúc điền của thế gian.
Kể từ đó
đức Phật, Pháp của Ngài, và chư Tăng đệ tử của Ngài, tức Tam Bảo, được coi
là phúc điền tối thượng của thế gian. Cũng chính vì thế nên sau khi đức
Phật nhập Niết Bàn, xá lợi của Ngài và tháp thờ xá lợi ấy cũng như tháp
thờ Pháp Bảo được thay thế cho Ngài và cho Pháp Bảo trong vai trò làm phúc
điền cho thế gian. Rồi lại càng về sau này, các chốn già lam, chùa chiền,
tháp tự, là các nơi để thờ phụng Phật Bảo, để bảo trì Pháp Bảo, và là nơi
tập trung và trú ngụ của Tăng Bảo. Thế nên một ngôi chùa, một tự viện, đã
dần dà đủ yếu tố để trở thành những "trung tâm" thờ phụng Tam Bảo, và trở
thành "phúc điền" chính yếu của thế gian.
Công đức
bố thí, nói cách khác là công đức cúng dường, từ đó được tập trung vào các
ngôi chùa mà giờ được coi như chỗ của "ba ngôi Tam Bảo".
Người Phật tử tạo công đức không phải chỉ bằng cách cúng dường ủng hộ, duy
trì ngôi chùa mà thôi, mà chính yếu còn là xây dựng và tạo lập các ngôi
Tam Bảo ấy khắp mọi nơi nữa. Vua chúa của bao đời đã thực hành các công
đức ấy một cách chân thành và thiết tha, song cho đến ngày nay lại có
nhiều ngộ nhận và "lẫn lộn" vế vấn đề công đức này, để rồi công đức bị coi
là "hữu lậu", bị lơ là và đôi khi đến mức độ như coi thường,
cho đó là tham lam và "không giải thoát"... Ðiều chính yếu vẫn là do chúng
ta không phân biệt được rõ ràng đâu là công đức của Ðạo và đâu là công đức
của thế gian, và gốc gác sâu xa thì chính là ở chỗ chúng ta hoàn toàn mù
mờ và không sao phân rõ được thế nào là Ðại thừa, thế nào là Thanh Văn
thừa và thế nào là Nhân Thiên thừa !
Thanh Văn
thừa không mấy nhấn mạnh về công đức, tại sao vậy ? Vì Pháp này chỉ đặc
biệt dành cho người xuất gia, mà là người xuất gia theo hướng triệt để
viễn ly khỏi thế gian với mục tiêu là Niết Bàn giải thoát khỏi ba cõi luân
hồi. Công đức vốn là nhân để đưa đến một quả báo trong đời sau, nhân quả
hai đời như thế rõ ràng chỉ là luân hồi không hơn không kém, thế nên dù
công đức có tốt đẹp đến đâu đi nữa, thì cũng vẫn bị "kiêng kị" và không
được mấy "ưa" trong Pháp của Thanh Văn thừa. Một điểm nữa Pháp của Thanh
Văn nhấn mạnh vào sự thành tựu Ðạo cho riêng cá nhân, và lấy sự thành tựu
nơi cá nhân ấy là cứu cánh của Ðạo. Cá nhân mà thành tựu thì chính là
thành tựu nơi bản tâm của mình : như thay vì kính trọng Phật, thì tôi hãy
thành tựu sự giác ngộ ngay nơi tâm tôi đi ; thay vì bố thí cho mọi người,
thì tôi hãy thành tựu sự xả bỏ tất cả ngay nơi tâm tôi đi ; thay vì ấn
tống đọc tụng kinh điển, thì tôi hãy mở ra "pháp nhãn" ngay
nơi tâm tôi đi ; thay vì xây dựng chùa chiền, thì tôi hãy thanh tịnh tâm
tôi thoát khỏi tham sân si đi ; thay vì đảnh lễ cúng dường, thì tôi hãy
hướng tâm về quán sát chân lý đi...
Với tinh
thần thành tựu cho cá nhân như thế, Thanh Văn thừa không muốn bàn nhiều gì
đến mọi hoạt động liên hệ đến mọi người xung quanh ngay trong lòng thế
gian này, và có nói đến thì cũng không bao giờ cho thấy các hoạt động ấy
có gì khác hơn là phúc đức hữu lậu của luân hồi. Ngoài ra vấn đề chùa
chiền, tháp, tượng..., các thứ vật chất vô tình làm biểu tượng cho Tam
Bảo, lại càng bị "coi chừng" hơn nữa : Thanh Văn thừa không thể chấp nhận
sự linh thiêng hay bất cứ năng lực vi diệu nào đó có nơi các pháp ấy được,
sự liên hệ của cá nhân với các chỗ cao cả ấy qua các hành động chiêm
ngưỡng, đảnh lễ, cúng dường, hay ngay cả xây dựng và duy trì tu bổ các nơi
chốn ấy, thật sự làm phát sinh ra các công đức, song họ cho đó là do từ
tâm của cá nhân phát sinh ra mà thôi, chứ không phải là từ các đối tượng
linh thiêng kia mà ra, bởi các thứ vật chất vô tình ấy như chùa chiền và
tháp tự chỉ là gạch đá, tượng Phật chỉ là đất gỗ v.v.. thì đâu có biết gì,
đâu có thọ hưởng gì các sự cung kính và cúng dường của chúng ta, thì nói
gì là ban cho chúng ta điều này hay điều kia. Như Câu Xá Luận coi sự cúng
dường cho chùa tháp là một loại bố thí chỉ ích lợi cho chính mình chứ
không ích gì cho đối tượng được thí, và cúng dường chùa tháp mà có được
phúc đức, thì đó là do tâm xả đồ vật ra bố thí mà thành có phúc, chứ không
phải do chùa tháp thọ hưởng gì các vật thí ấy mà thành có phúc.
Ngoài ra
Câu Xá còn xác định dứt khoát tâm của cá nhân làm công đức mới chính là
nhân chủng và chính nhân ấy quyết định quả báo, chứ không phải do nơi "điền",
ví như hạt giống ngọt nên sinh quả ngọt, cho dù gặp phải đất xấu đi nữa
thì quả sinh ra vẫn ngọt. Thế nên với Thanh Văn thừa, chúng ta phải coi
chừng không nên biến các hành động lễ lậy cúng dường ấy trở thành tôn thờ
thần tượng một cách "mê tín", mà chỉ coi đó như một sự tưởng
niệm tôn kính và tri ân Tam Bảo mà thôi...
Hơn nữa
cho dù các sự lễ bái, cúng dường, xây dựng chùa tháp, chuông tượng v.v...
có mang lại công đức vô lượng đi chăng nữa, thì đó cũng chỉ thuộc về "nhân
thiên thừa", tức là con đường gieo nhân tốt để sinh lên cõi trời
hay vào chốn quyền quý giầu có của thế gian luân hồi này mà thôi.
Ðó là quan
điểm của Thanh Văn thừa. Song với Ðại thừa công đức rất quan trọng, mục
tiêu của Ðại thừa là thành Phật và độ sinh, mà nếu thiếu công đức thì
không thể thành Phật được, dù vẫn có thể chứng Thanh Văn hay Duyên Giác
quả được, và không thể cứu độ chúng sinh với vô vàn căn tính và khuynh
hướng sai khác được. Thế nên, khác hẳn với Thanh Văn thừa, trong phạm vi
công đức, "điền" là yếu tố quan trọng hơn hết, và là yếu tố
tối quan trọng đối với con đường Ðạo của Ðại thừa :
Theo Thanh
Văn thời Ðạo là một nỗ lực của tâm cá nhân và Ðạo thành tựu là thành tựu
ngay nơi tâm cá nhân. Với Ðại thừa, tâm cá nhân và nỗ lực của cá nhân vốn
dĩ đã là một sai lầm nền tảng, tức vô minh chấp ngã là căn bản của tâm cá
nhân và tham ái là động cơ gốc của mọi nỗ lực của tâm cá nhân, do đó sở dĩ
mà cá nhân vào Ðạo được là do "đức điền" hay "phúc
điền", tức Tam Bảo, chứ không phải do tự lực của tâm cá nhân
vô minh nọ. Nếu chúng ta làm công đức dựa trên các "khổ
điền" hay "ân điền" thời quả báo
của chúng ta chính là con đường trời người phú quý vinh hoa, và không mong
gì có Ðạo trong các thứ điền ấy. Nhưng nếu chúng ta làm công đức dựa trên
"đức điền", như cúng dường, đảnh lễ, xây chùa
thờ phụng Tam Bảo, thời tâm làm công đức đó của chúng ta sẽ chuyển thành
tâm Ðạo.
Bởi Ðại
thừa không thấy Ðạo chỉ là một thành tựu siêu thoát trong tâm của một cá
nhân, mà Ðạo chính là cái chân lý bất biến phổ biến khắp tất cả các pháp,
nhờ có chân lý này mà cá nhân mới thành tựu được sự siêu thoát trong tâm
mình. Song cho dù cá nhân tâm tôi có thành Ðạo hay không thành Ðạo, thì
Ðạo luôn luôn vẫn có đó không tăng không giảm. Ðể làm thể hiện ra cái Ðạo
mà là chân lý bản thể của tất cả các pháp này, chứ không phải chỉ là sự
thành tựu nơi tâm một cá nhân, tôi phải có một hoạt động trong "liên
hệ", như bố thí vật này vật nọ cho người này người kia, chứ không
thể chỉ bằng một hành động tách lìa tất cả như ngồi thiền trong rừng vắng.
Và hoạt động liên hệ ấy phải tương ưng với chân lý bản thể này, như thí
theo lý "tam luân không tịch", tức cả chủ, tài và điền đều
là KHÔNG. Có vậy thì hoạt động bố thí của tôi mới làm hiển lộ ra chân lý
bản thể phổ biến khắp tất cả các pháp : từ tôi đến vật thí và đến người
nhận thí, mọi liên hệ mọi khía cạnh sống của xã hội của thế gian, sẽ theo
đó mà bộc lộ ra toàn thân chân thật của chúng, sáng ngời và giải thoát.
Tâm giác ngộ của Ðại thừa như thế là một "Tâm" chân thật,
vốn là chân lý sẵn có biến mãn khắp tất cả các pháp bao la vô biên vô cùng
tận, chứ không phải chỉ là tâm thanh tịnh của cá nhân. Thế nên để thực
hành Ðạo Ðại thừa này, chúng ta cần phải thực hành các pháp môn "trong
liên hệ" với tất cả mọi người và tất cả các
pháp. Sự thành tựu Ðạo nơi cá nhân, với Ðại thừa, cũng chỉ là một phương
tiện để giúp cho Ðạo "liên hệ" thêm đắc lực, thí dụ
như tôi ái ngữ để kéo người ta theo Ðạo, và nếu tâm cá nhân tôi thanh tịnh
và giải thoát thì cũng chỉ là để thêm năng lực cho ái ngữ và tăng thêm tin
tưởng cho người nghe, chứ không phải để lánh riêng ra mà hưởng riêng sự
thanh tịnh và giải thoát nọ. Nói tóm lại, Bồ Tát thành Ðạo cho cá nhân
mình là để dành hết vào sự nỗ lực cứu độ vô tận chúng sinh, do đó hoạt
động thành Ðạo "cá nhân" không phải là mục tiêu chính, mà
hoạt động "liên hệ" cứu độ vô tận chúng sinh
mới là mục tiêu chính của Bồ Tát Ðạo, bởi vì chân lý không bao giờ lại chỉ
hạn cuộc nơi cá nhân, mà chân lý đích thực nằm ở chỗ "liên
hệ" tất cả các pháp vào với nhau, mà Ðại thừa Trung Hoa
thường gọi là "viên dung vô ngại" hay "pháp thân biến
mãn, biến chiếu" v.v...
Hoạt động
liên hệ của Ðạo này được gọi là Công Ðức trong Ðại thừa. Thanh văn
thừa mà nói đến hành Ðạo là phải yên tĩnh một mình thanh vắng v.v.. trong
khi Bồ Tát thừa nói đến hành Ðạo là phải có toàn thể vô tận chúng sinh, vô
tận cảnh giới, vô tận pháp môn phải học, vô tận thiện tri thức để phụng sự
cúng dường học hỏi, vô lượng thế giới đồng hiện khởi lên và náo nhiệt hoạt
động bộc lộ toàn thể bản chất của mình ra, từ vô lượng quốc độ chư Phật
cho đến bất tận muôn vẻ cảnh giới đau khổ của Ðịa ngục...
Một con
đường Ðạo bất khả tư nghì như thế, tâm cá nhân vô minh chấp ngã và tham ái
của chúng ta làm sao thâm nhập vào nổi đây ? Ðại thừa dạy cho chúng ta
thực hành Công Ðức, tức thực hành Ðạo trong liên hệ. Nhờ có liên hệ
mà chúng ta có thể được chuyển biến. Như một đứa bé nghèo cùng khốn khổ,
nhờ ông vua nhận làm con nuôi nên trở thành một hoàng tử. Ðứa bé nghèo kia
làm sao trở thành hoàng tử được, song chỉ vì nhờ có "liên hệ"
làm con nuôi với ông vua mà trở thành hoàng tử. Cũng thế nhờ có liên hệ
của Công Ðức mà tâm vô minh tham ái của chúng ta trở thành
tâm Ðạo : tức nhờ có Công Ðức quy y "liên hệ"
với Tam Bảo mà chúng ta trở thành "con" của Phật, rồi nhờ có
Công Ðức cúng dường ủng hộ "liên hệ"
với Tam Bảo mà chúng ta được thừa hưởng phúc đức Ðạo Pháp của chư Phật để
lại cho chúng ta...
Trong một
Công Ðức của Ðạo như thế, "điền", tức Tam Bảo,
luôn luôn là quan trọng bậc nhất, bởi nhờ Tam Bảo điền mà tâm chúng ta
chuyển thành Ðạo vậy. Do đó tạo lập chùa chiền để duy trì và củng cố ngôi
Tam Bảo là một Công Ðức siêu việt thù thắng của Ðạo cho mọi
người, chứ không phải chỉ là chuyện tốt của thế gian hay chuyện riêng tư
của bất cứ ai. Vì vậy các quan điểm về công đức như là pháp hữu lậu, như
pháp thế gian, còn tham đắm chưa giải thoát v.v.. với Ðại thừa, chỉ là các
ngộ nhận đầy tai hại mà thôi. Thế nên chúng ta không khỏi cũng cần phải
lưu ý đến câu chuyện mà chúng ta không mấy ai không biết về Công
Ðức xây chùa của vua Lương Vũ Ðế, vẫn bị bác bỏ và coi thường trong truyền thống của
Thiền tông như sau :
Theo
truyền thuyết của Thiền tông thì lần đầu vua Lương Vũ Ðế tiếp kiến Tổ Bồ
Ðề Ðạt Ma, nhà vua hỏi về công đức xây chùa tạo tượng, cúng dường độ tăng,
mà nhà vua thường làm. Tổ trả lời là không có công đức gì hết. Tại sao ?
Vì đó chỉ là các công đức "hữu lậu" triêu cảm các quả báo
nhân thiên trong luân hồi mà thôi. Ðến khi vua quay sang hỏi về chân lý
cứu cánh gọi là "thánh đế đệ nhất nghĩa", thời Tổ cũng trả
lời là "trống rỗng chẳng có thánh gì hết". Tại sao vậy ? Vua
muốn biết nên hỏi "vậy thì đứng trước trẫm là ai vậy ?". Ý
vua hỏi nếu không có thánh gì hết thì ngài là gì vậy ? Không phải ngài là
bậc thánh đó hay sao ? Vậy tại sao lại nói là không có thánh ? Tổ trả lời
là "không biết !". Thiền tông cho rằng đến đó, thời vua
Lương Vũ Ðế không còn biết vin vào đâu để mà lãnh hội được ý chỉ của Tổ
nữa. Thế nên Tổ bỏ đi, vượt sông sang Thiếu Thất ngồi nhập định liền chín
năm...
Câu chuyện
thiền đưa lại cho chúng ta một cảm tưởng là vua Lương Vũ Ðế tuy là một vị
vua rất thuần thành, tạo rất nhiều công đức đối với Tam Bảo và am hiểu rất
sâu xa về Phật Pháp, song chỉ là thế gian đạo mà thôi, và tất cả mọi hoạt
động "Ðạo" hay mọi Công Ðức ấy của vua đều không đưa
đến giác ngộ, đều không làm cho vua nhập Ðạo chân chính được.
Song với
quan điểm của Ðại thừa về Công Ðức "liên hệ" mà chúng
ta đã bàn ở trên, thì cho dù câu chuyện ấy là có thật đi nữa, thì chưa
chắc là vua Lương Vũ Ðế không hiểu gì về lập trường của Tổ Ðạt Ma, mà chỉ
vì là hai chí hướng khác nhau mà thôi. Cả hai đều là hai đại Bồ Tát, song
Tổ Bồ Ðề thì muốn truyền đạt tâm Ðạo một cách trực tiếp và muốn cho mọi
người trực nhận ra được Ðạo ngay nơi bản tâm vô minh và phiền não của cá
nhân mình ; trong khi vua Lương Vũ Ðế thì thấy Ðạo nằm ngay trong cuộc
sống này qua các công đức xây dựng chùa chiền và ủng hộ Tam Bảo vững chắc
ở giữa thế gian tối mù và đầy nguy hiểm này. Từ bi của Tổ Bồ Ðề là ở chỗ
nhẫn nại chín năm ròng chỉ để truyền lại cho một người pháp môn đốn ngộ mà
lợi ích chúng sinh ; trong khi từ bi của vua Lương Vũ Ðế là ra công xây
dựng ngôi Tam Bảo, ấn hành kinh điển, để cho chúng sinh có nơi nương tựa
và được cứu độ theo đúng trình độ căn tính của mình. Tổ Bồ Ðề Ðạt Ma muốn
ích lợi cho một số người có căn tính đặc biệt ngoại lệ, trong khi vua
Lương Vũ Ðế là làm lợi ích cho đại đa số quần chúng. Tổ Bồ Ðề truyền đạo
qua tâm và qua cá nhân, vua Lương Vũ Ðế truyền đạo không phải chỉ qua tâm
mà còn qua tất cả các vật vô tình như gạch ngói gỗ đá được biến thành chùa
chiền thờ phượng ngôi Tam Bảo và đồng đất được biến thành tượng Phật cho
mọi người có nơi nương tựa và có phúc điền để mà đảnh lễ cúng dường tạo
công đức. Tổ Bồ Ðề lọc lựa căn cơ đặc biệt mà truyền Ðạo, vua Lương Vũ Ðế
phổ tế mọi căn cơ. Nói về sự bí ẩn khó mà hiểu thấu nổi của Ðạo, thì tổ Bồ
Ðề nổi bật hơn hẳn, song nói về công đức và phương tiện đại bi vì tất cả
mọi chúng sinh của Ðạo, thì vua Lương Vũ Ðế rõ rệt hơn hết.
Do đó, có
thể là vua Lương Vũ Ðế đã hiểu rõ được ý chỉ của Tổ, song hành nguyện của
vua không đi theo hướng đó và nhà vua không giản dị cho các Công Ðức
đó là hữu lậu theo con mắt của Thanh Văn. Như Bồ Tát không đi thẳng vào
Niết Bàn ngay mà phải trải qua ba vô số kiếp ích lợi cho biết bao chúng
sinh, cho chính chúng ta, được vẹn toàn, rồi mới tính chuyện vào Niết Bàn.
Nếu chúng ta không chê Bồ Tát là đã không vào Ðạo ngay mà cứ vì chúng ta
mà nấn ná mãi trong cõi "hữu lậu" này, trái lại chính vì thế
mà chúng ta mới thấy vô vàn tri ân và hết lòng cảm phục công đức và dũng
lực phi phàm ấy, thì chúng ta cũng khoan vội coi "nhẹ" vua Lương Vũ Ðế.
Nếu Tam Bảo còn đến ngày nay giữa lòng thế gian với bao nhiêu thế lực của
bất tín, của ngoại đạo, của Ma vương và bao trùm hơn hết là của vô minh,
để cho chúng ta biết đến đạo Phật mà được hưởng ân huệ của Tam Bảo, ấy là
do Công Ðức của biết bao vị Bồ Tát ra công ra sức hộ pháp qua các
công việc Phật sự như in kinh, tạo tượng, đúc chuông, xây chùa, lập tháp.
Ngồi một mình trong rừng núi chưa chắc đã khó hơn là lao mình vào trong
chốn trược ác của chúng sinh mà vì họ thiết lập ngôi Tam Bảo. Thành Ðạo
một mình trong rừng sâu núi thẳm ngay trong hiện đời này làm sao khó cho
bằng trải qua vô biên kiếp giúp cho mọi người có được một nhân duyên Ðạo
ngay giữa cuộc sống náo ồn đầy phiền não ràng buộc của chính họ...
Với cái
nhìn của Ðại thừa, Bồ Tát đã làm cho sự sống của thế gian này trở thành
cao cả và linh thiêng. Bồ Tát đã biến cái thế gian mà các nhà Thanh Văn
luôn chê bai là ô nhiễm, lao tù, xiềng xích, đọa đày, đau khổ, như mụn
nhọt như mũi tên... và tìm cách xa lánh này, trở thành con đường Ðạo viên
mãn và tối thượng nhất. Tóm lại Bồ Tát với chân lý và hành nguyện của Ðại
thừa đã biến toàn thể cuộc sống của luân hồi trở thành một Công Ðức
chân thật bất khả tư nghì tràn đầy Từ Bi và Trí Huệ. Và Ðại thừa không bao
giờ còn thấy các Công Ðức ấy là "hữu lậu",
là "tham đắm" thế gian như một số người vẫn tự
hào là mình theo đúng Ðạo lầm tưởng nữa.
---o0o---
|
Thư Mục Tác Giả |
---o0o---
Vi tính : Giao Trinh Diệu Hạnh
Cập
nhật : 01-05-2002
Công
Ðức
Đại Thừa
Thượng Tọa Thích Nhất Chân
---o0o---
Công đức
hay phước đức thật ra cũng chỉ là một ý nghĩa với nhau, chẳng qua người
đời thì hay dùng chữ phước đức, và trong Ðạo lại hay dùng chữ công đức.
Tuy nhiên theo thói thường sử dụng, thời chữ phước đức thường được dùng để
chỉ cho quả và công đức được nói cho nhân. Như ta thấy một người giầu có
sung sướng, ta bảo là người đó có phước đức, và khi thấy một người đang bố
thí, ta nói người ấy đang làm công đức. Song ta vẫn có thể dùng cả hai chữ
thay cho nhau, và nói cho cả nhân lẫn quả gì cũng đều được. Như trong kinh
A Di Ðà khi các cảnh giới thù thắng của Cực Lạc thế giới được nói lên,
thời sau đó đức Phật đều kết luận rằng :"Cực lạc quốc độ thành tựu như
thị công đức trang nghiêm", nghĩa là "cõi nước Cực Lạc đã
thành tựu được các công đức tuyệt đẹp như vậy". Công đức ở đây
là nói cho kết quả vậy.
Tuy nhiên
trong Phật Pháp, công đức thường chỉ cho nhân, dĩ nhiên là các nhân tốt và
thiện, thông thường là hành động bố thí cứu giúp người cô cùng nghèo khổ,
và đặc biệt là bố thí cúng dường cho Tam Bảo, nhất là cho chư tăng, các vị
đệ tử Phật cần có sự cúng thí như thế để mà hành Ðạo cho đúng Pháp. Vấn đề
của chúng ta là : cứu giúp người nghèo khổ tật bệnh là công đức đã đành
rồi, song tại sao bố thí hay cúng dường cho Tam Bảo mà cũng là công đức ?
Ðể trả lời
vấn đề này, chúng ta cần nhận xét đôi chút về ý nghĩa tổng quát của công
đức như sau : có tốn kém công sức của mình hay phải thiệt thòi chịu hy
sinh, thì mới được gọi là "công" ; và tốn kém thiệt thòi hy
sinh như thế mà có mang lại được an lạc cho người khác thì mới được gọi là
"đức". Như nếu tôi chịu vất vả cả đêm để đào tường khoét
vách vào ăn trộm nhà người ta, làm thiệt hại cho người ta, thì tôi có "công"
thật đấy, nhưng "đức" thì hoàn toàn không có. Còn nếu như
tôi chịu thiệt thòi đem tiền của của tôi hay công sức của tôi ra giúp cho
người thiếu thốn được đầy đủ, người bệnh hoạn được chăm sóc, người đau
buồn được an ủi v.v.., làm lợi lạc cho người ta như thế, thì tôi vừa có "công"
mà vừa có "đức" nữa, nên được gọi là công đức.
Chưa hết,
theo Phật Pháp, một việc làm có công đức chính yếu không phải chỉ là ra
công sức làm lợi cho người khác, mà là kết quả do việc làm đó đem lại hoàn
toàn hữu ích cho chính mình. Hữu ích ở đây là mình được sung sướng và hạnh
phúc. Thí dụ như tôi ra công giết anh A để cho anh B được lợi lạc, vì A và
B cạnh tranh với nhau, thì dù là tôi có công và đem lại lợi ích cho B,
song kết quả thì tôi phải xuống địa ngục. Một hành động mà triêu cảm quả
báo xấu như thế không thể gọi là công đức được. Do đó trong cuộc sống liên
hệ đầy phức tạp này, chỉ có kết quả tối hậu mới xác định được hành động
mình làm là công đức hay không phải công đức.
Mà kết quả
ở đây không phải chỉ là kết quả nhất thời mà phải là kết quả tối hậu, như
tôi ra công ăn trộm xong, thì cảm thấy lợi lạc sung sướng với của cải ăn
trộm ấy, đó chỉ là một kết quả nhất thời (nói theo chuyên môn thì đó chỉ
là "sĩ dụng quả"). Nếu để "chơi chữ" một chút, ta có thể gọi
đó là kết quả của "công", chứ không phải kết quả của "đức",
nghĩa là do tôi có công ăn trộm nên tôi được kết quả ấy, song ăn trộm
không phải là "đức" mà là "thất đức",
thế nên tôi sẽ không có được kết quả sung sướng chân thật của "đức",
mà trái lại cuối cùng tôi sẽ phải chịu kết quả đắng cay của "thất
đức", như đọa địa ngục trong đời sau chẳng hạn. Kết quả đắng
cay này là kết quả tối hậu của hành động ăn trộm của tôi. Trong Phật Pháp,
kết quả tối hậu thường được gọi là "quả báo"
(gọi theo chuyên môn là "dị thục quả"), và chữ "báo
" ở đây là chỉ cho một thời điểm khác với thời điểm hiện tại này, tức là
chỉ cho một đời sống kiếp sau. Kết quả tối hậu như thế là quả báo của đời
sau vậy.
Phật Pháp
như thế nhìn công đức như là một nhân tốt cho đời sau được hưởng quả báo
tốt. Và như thế Phật Pháp xác định ý nghĩa chân chính của công đức không
hề ra khỏi nguyên tắc "nhân quả". Phật Pháp không nhìn theo
quan điểm phải, đúng, của thế gian để xác định ý nghĩa công đức, mà cũng
không nhìn theo tình cảm "dịu dàng" của thế gian hay các lý lẽ tốt thiện
của thế gian, để xác định ý nghĩa công đức, mà Phật Pháp chiếu theo nhân
quả hai đời mà lập thành ý nghĩa công đức vậy. Hễ đời này ra công sức làm
lợi lạc cho người mà đời sau được hưởng mọi điều tốt đẹp, thì công sức ấy
được gọi là công đức. Như đời này tôi bỏ công của ra bố thí cho nhiều
người được an lành, nên đời sau tôi sinh lên làm vua cõi trời hưởng đủ mọi
khoái lạc.
Do đó công
đức có thể được định nghĩa chính xác hơn nữa là "làm lợi cho người
trong hiện tại và làm lợi cho chính mình trong đời sau", thì đó là
công đức. Chúng ta thấy rõ về nhân quả ở đây : "làm lợi cho người"
là nhân, "làm lợi cho mình" là quả. Quả chỉ là một hoạt động thụ
hưởng, song nhân là cả một hành động phải ra sức và phải liên hệ với người
khác rất phức tạp. Nếu không có người nghèo khổ và nếu tôi không ra công
bố thí cho người ta, thì nhân sẽ không có, và nhân không có thì quả sẽ
không có theo. Do đó vấn đề nhân hay gieo nhân trở nên quan trọng hàng
đầu.
Rốt cuộc
công đức dù khi làm thì là lợi cho người khác, song kết quả tối hậu thì
vẫn là làm lợi cho chính mình. Ðó là lý lẽ nhân quả, một nguyên tắc tự
nhiên như thế của tất cả các pháp, nên dù tôi làm công đức mà không muốn
hưởng quả gì hết cũng không được, như đã vỗ mạnh hai tay vào với nhau mà
không muốn phát ra tiếng gì hết thì chắc chắn là không được. Theo nguyên
tắc ấy, Phật Pháp kêu gọi chúng ta làm công đức không phải theo lối đạo
đức thế gian "thí ân bất cầu báo", mà là làm công đức chính
là để "lợi mình và lợi người". Nói cách khác, người Phật tử
làm công đức là do vì biết đến nhân quả và do vì thâm tín nhân quả, nên
mới làm công đức, mục tiêu là để có được một quả báo lợi lạc cho mọi người
và lợi lạc tối hậu cho chính mình vậy. Làm công đức mà không cầu hay không
nhắm đến một quả báo tốt đẹp nào hết, thì đó chỉ mà một việc làm tốt ngẫu
hứng nhất thời, hoàn toàn lệ thuộc theo tình cảm ; hay chỉ là làm theo bẩm
tính trời sinh, như một phản ứng bản năng ; hay chỉ là làm hùa theo bằng
một tâm trạng lơ đãng hời hợt ; hay chỉ để xây dựng tư cách của bản ngã
mình theo các tiêu chuẩn đạo đức công ước của thế gian. Làm công đức theo
các lối ấy chỉ chứng tỏ là có một sự thiếu sót lớn : đó là không biết gì
đến chân lý nhân quả phổ biến khắp tất cả các pháp, tức là nhận định của
chúng ta trong khi làm công đức ấy hoàn toàn không tương ưng với chân lý,
nghĩa là công đức là một nguyên tắc chân lý nhân quả, mà trong khi thực
hiện nguyên tắc ấy, thì tâm thức chúng ta hoàn toàn không biết đến chân lý
ấy, hoàn toàn lạc lõng ở bên ngoài, hoàn toàn chìm đắm trong cơn mơ của "tình
thức", chúng ta được gọi là làm công đức trong "vọng tưởng".
Và do đó chúng ta nên dành chữ công đức ấy cho các hành động
tốt hay thiện thuộc về Ðạo, và các hành động tốt hay thiện của thế gian
thì sẽ được gọi là thiện hay tốt mà thôi.
Theo đó
vấn đề công đức trong Phật Pháp không giản dị như chúng ta tưởng. Ðể sáng
tỏ lên ý nghĩa công đức đối với Tam Bảo, chúng ta cần phải phân tích phần
nào về ý nghĩa của công đức theo Phật Pháp xem ra sao : Phật Pháp khi nói
về công đức, thường lấy bố thí là hành động điển hình. Bố thí là một nhân
công đức tiêu biểu, thế nên chúng ta cũng sẽ dùng bố thí để phân tích về
công đức như sau : Phật Pháp phân công đức bố thí ra làm ba thành phần căn
bản chính yếu, đó là người thí, vật thí và người nhận thí. Và do vì ba
thành phần này rất là sai khác biến thiên và phức tạp, thế nên công đức bố
thí cũng vô vàn phức tạp theo. Không phải cứ bố thí là đều bình đẳng một ý
nghĩa, đều bình đẳng một quả báo, mà bố thí sẽ tùy theo ba thành phần ấy
mà thành vô vàn công đức sai khác nhau. Câu Xá Luận phân tích ba thành
phần ấy như sau :
1. Về
người thí hay gọi là "chủ" : Nếu người thí coi mình như
người ra ân và ở bên trên thi ân xuống cho người nhận thí hay là người thọ
ân, hay thí bằng tất cả các tâm trạng thuộc "tình thức"
như đã đề cập ở bên trên, thì thí như thế chỉ là một hành động thiện của
thế gian, chứ không phải là một công đức thiện ở trong Ðạo. Phật Pháp đòi
hỏi người thí phải có một "tư cách" xứng đáng với công đức bố thí cao cả
này. Tư cách này gồm bẩy tính chất (gọi là "thất thánh
tài") như sau :
-
thâm tín nhân quả ;
-
trì giới thanh tịnh ;
- đa
văn hiểu rộng về pháp ;
-
trí huệ phân biệt chính xác ;
- xả
thí không tiếc lẫn ;
-
tàm là biết tôn trọng điều thiện và biết thẹn với lương tâm ;
-
quý là biết sợ quả báo xấu ác.
Nếu người
thí có đủ bẩy tính chất ấy mà ra tay thí thời công đức sẽ vô cùng to lớn,
quả báo đạt được sẽ khó mà so bì. Còn tùy theo nếu người thí không có đủ
bẩy pháp ấy hoặc có đủ mà phẩm tính không hoàn toàn, thời công đức và quả
báo do đó cũng trở nên kém hơn và sai khác với nhau. Còn thí mà người thí
thiếu hẳn bẩy pháp ấy thời chỉ là bố thí thiện của thế gian mà thôi.
Ngoài ra
muốn được quả báo mọi người tôn trọng mình, thì người thí còn phải hành
thí với tâm tôn trọng người nhận thí (gọi là "tôn trọng thí")
; muốn được hưởng quả báo sung sướng giầu có lớn, thì phải tự tay mình
hành thí (gọi là "tự thủ thí") ; muốn được quả báo cần đến
gì là tự nhiên sẽ có liền, thì phải hành thí cho đúng thời đúng lúc (gọi
là "ứng thời thí") ; và muốn được quả báo có của cải không
bao giờ bị đoạt mất, thời khi thí đừng làm tổn hại cho người nhận thí và
thí các tiền vật hoàn hảo (gọi là "vô tổn thí").
2 - Kế đến
là vật thí hay gọi là "tài". Cho dù người thí có toàn
hảo với "thất thánh tài" kể trên đi nữa, song công đức hơn
thua, nhiều ít khác nhau còn phải tùy thuộc vào phẩm chất của vật thí nữa.
Vật được thí ra được xét là tốt đẹp hay không theo bốn phương diện là mầu
sắc hình dáng, mùi, vị và cảm xúc (tức chính là bốn trần "sắc, hương, vị,
xúc"). Nếu vật thí có hình dáng mầu sắc hoàn toàn đẹp đẽ thời quả báo sẽ
làm cho người thí có được sắc đẹp tuyệt vời ; nếu vật thí có mùi thơm toàn
hảo thời người thí sẽ được quả báo danh tiếng lẫy lừng khắp mọi nơi ; nếu
vật thí có vị ngon ngọt đậm đà, thời người thí sẽ được quả báo mọi người
đều hâm mộ ưa thích ; nếu vật thí đưa lại cảm xúc êm ái dễ chịu thì người
thí sẽ được quả báo thân thể mềm mại, hễ lạnh thì liền được ấm, vừa nóng
thì liền được mát v.v..
3 - Cuối
cùng là người nhận thí được gọi là "điền". Thông
thường chúng ta ít để ý đến người nhận thí này, với quan niệm của thế
gian, chúng ta chỉ cho rằng người nhận thí là người đáng tội nghiệp, người
cần đến mình, người cầu xin mình, người quỳ lụy mình, và do đó người ấy sẽ
phải sợ mình, và mình sẽ có uy lực đối với người ấy v.v.. Phật Pháp không
nhìn giản dị như vậy, và lấy thí dụ cho công đức bố thí ví như việc trồng
trọt của nhà nông : tâm tốt không tham và hành động xả của bố thí như hành
động gieo hạt, vật thí xả ra cho ví như hạt giống, và người nhận thí ví
như đất ruộng.
Dù chúng
ta có tâm tốt đến đâu, và dù các vật chúng ta cho ra rất là tốt đẹp quý
giá vô cùng, song nếu không có người nhận thí, thì chúng ta sẽ không sao
thành tựu được công việc bố thí, tức không sao có được công đức bố thí và
quả báo bố thí. Người đời không tin nhân quả, nên bao giờ cũng cảm thấy
người thí là người ra ân và phải chịu hy sinh thiệt thòi tài của, còn kẻ
nhận thí kia là người "vô dụng" đáng tội. Quả thật những người ăn xin là
những người vô dụng đáng tội, song khi một người biết thâm tín nhân quả mà
muốn có được một kết quả thật tốt đẹp cho mình trong tương lai, người ấy
biết là cần phải gieo nhân công đức bố thí, mà muốn thực hành được công
đức bố thí, thì không thể nào thiếu người nhận thí được. Thế nên trong
Phật Pháp, cho dù là vua trên cõi trời, mà khi đã muốn làm công đức bố
thí, thì cũng phải hạ sinh xuống cõi nhân gian này, vì trên cõi trời không
có người ăn xin nào hết để mà thí. Ðã đành người ăn xin là hàng thấp nhất
trong xã hội, hàng mà mọi người khác đều dẫm lên ở bên trên, song đó lại
là nơi để gieo hạt giống công đức, cũng như mặt đất là thấp nhất và bị mọi
loài chà đạp bên trên, song đó là nơi để chúng ta gieo giống trồng trọt mà
thu gặt kết quả. Thế nên trong Ðạo, người nhận thí được gọi là "điền",
tức có nghĩa là ruộng đất.
Lại nữa, "điền"
không phải chỉ là những người nghèo khổ, đói kém, thất học hay là những kẻ
bạc phước, vô phước, mà ngay trong "điền" này lại có đủ cả
những người có ân với mình, những người có công đức hơn hẳn mình, cho đến
những người với công đức vô lượng vô biên. Thế nên "điền"
mới chia ra làm bốn loại : các loài hữu tình (gọi là "thú điền");
các người cô cùng nghèo khổ bệnh hoạn (gọi là "khổ
điền"), các bậc có ân với mình như cha mẹ, thầy dạy.. (gọi là "ân
điền"), và các bậc thánh (gọi là "đức
điền" hay "phúc điền").
Chẳng hạn
như tôi bố thí với tâm rất hoàn hảo và với phẩm vật rất tốt đẹp, song tùy
theo là tôi bố thí cho loài người, loài vật, hay loài trời (thường cho
loài trời thì gọi là "cúng") mà công đức thành sai khác nhau
để đưa đến các quả báo cũng theo đó mà thành sai khác. Lại trong một loài
không thôi như loài người chẳng hạn, cho dù cùng một tâm trạng cùng một
phẩm vật mà tôi bố thí hoặc cho kẻ nghèo khổ, hoặc cho cha mẹ sư trưởng,
hoặc cho chư thánh (thì gọi là "cúng dường"),
thời do các "điền" khác nhau như thế mà công đức và quả báo
cũng thành khác. Dĩ nhiên cũng như đất đai mầu mỡ thì cây quả tốt tươi và
to lớn, khi mà "điền" tốt tươi, tức người nhận thí là các
bậc ân nhân hay chư thánh đầy công đức của Ðạo, thì công đức bố thí sẽ trở
nên hoàn toàn to tát và viên mãn.
Do đó "điền"
hay người nhận thí đặc biệt hết sức quan trọng, nhất là trong Phật giáo
Ðại thừa. Ðức Phật chọn cách sống trong xã hội như thế nào ? Ngài chọn
cách sống thấp nhất, tức ăn xin hay gọi theo Ðạo là "khất
thực" để mà sống, và Phật Pháp cho đó là một cách sống chân
chính (tức là "chính mệnh") của một người hành
Ðạo cũng như của một bậc thánh. Bởi vì một người hành Ðạo không dính vào
cuộc sống này bằng bất cứ hình thức nghề nghiệp nào, người đó sinh sống
bằng của thí, và người đó phải trở thành một thứ "điền" cho
thế gian. Song khác với các người ăn xin khác, chỉ xin ăn để sống cho qua
ngày, chỉ để duy trì một cuộc sống khốn khổ thấp hèn không mục tiêu, như
một sự dư thừa vô dụng trong xã hội, do đó họ chỉ là "khổ
điền" của thế gian mà thôi ; trong khi các đệ tử đức Phật xin
ăn không phải để sống cho qua ngày, mà để dành trọn cuộc đời theo đuổi
chân lý và thực hành nếp sống Ðạo, với một lý tưởng cao thượng là thanh
tịnh tâm thức và giải thoát khỏi mọi chìm đắm của luân hồi. Với một cách
sống như vậy, người ấy vừa làm lợi cho mọi người ở chỗ lấy chính đời sống
mình ra để làm chỗ cho mọi người tạo công đức bố thí, và đồng thời làm lợi
cho chính mình ở chỗ dùng đời sống khất thực ấy mà xả ly tất cả mọi dính
líu, để thích ứng cho con đường tiến tới giải thoát. Do đó mà họ trở thành
"phúc điền" của thế gian này vậy.
Ðức Phật
như thế khi thành lập nên Tam Bảo, mục tiêu của Ngài là tạo lập nên "phúc
điền" cho thế gian này, tức Ngài đem chính sự giác ngộ của Ngài ra
lập thành Phật Bảo ; Ngài tuyên thuyết lên con đường Ðạo đi đến giải thoát
và con đường Ðạo đi đến giác ngộ, lập thành Pháp Bảo ; và Ngài thâu nhận
đệ tử và hướng dẫn họ nhất trí đi theo hai con đường Ðạo kể trên, lập
thành Tăng Bảo. Ngài lại đem cả ba Bảo ấy đặt vào trong lòng thế gian qua
cách sống thấp nhất trong xã hội là khất thực, và bằng cách ấy ngài giao
sự tồn tại và bền lâu của Tam Bảo tùy thuộc vào sự tùy hỉ bố thí cúng
dường của mọi người, nhờ vậy mà Tam Bảo trở thành phúc điền của thế gian.
Kể từ đó
đức Phật, Pháp của Ngài, và chư Tăng đệ tử của Ngài, tức Tam Bảo, được coi
là phúc điền tối thượng của thế gian. Cũng chính vì thế nên sau khi đức
Phật nhập Niết Bàn, xá lợi của Ngài và tháp thờ xá lợi ấy cũng như tháp
thờ Pháp Bảo được thay thế cho Ngài và cho Pháp Bảo trong vai trò làm phúc
điền cho thế gian. Rồi lại càng về sau này, các chốn già lam, chùa chiền,
tháp tự, là các nơi để thờ phụng Phật Bảo, để bảo trì Pháp Bảo, và là nơi
tập trung và trú ngụ của Tăng Bảo. Thế nên một ngôi chùa, một tự viện, đã
dần dà đủ yếu tố để trở thành những "trung tâm" thờ phụng Tam Bảo, và trở
thành "phúc điền" chính yếu của thế gian.
Công đức
bố thí, nói cách khác là công đức cúng dường, từ đó được tập trung vào các
ngôi chùa mà giờ được coi như chỗ của "ba ngôi Tam Bảo".
Người Phật tử tạo công đức không phải chỉ bằng cách cúng dường ủng hộ, duy
trì ngôi chùa mà thôi, mà chính yếu còn là xây dựng và tạo lập các ngôi
Tam Bảo ấy khắp mọi nơi nữa. Vua chúa của bao đời đã thực hành các công
đức ấy một cách chân thành và thiết tha, song cho đến ngày nay lại có
nhiều ngộ nhận và "lẫn lộn" vế vấn đề công đức này, để rồi công đức bị coi
là "hữu lậu", bị lơ là và đôi khi đến mức độ như coi thường,
cho đó là tham lam và "không giải thoát"... Ðiều chính yếu vẫn là do chúng
ta không phân biệt được rõ ràng đâu là công đức của Ðạo và đâu là công đức
của thế gian, và gốc gác sâu xa thì chính là ở chỗ chúng ta hoàn toàn mù
mờ và không sao phân rõ được thế nào là Ðại thừa, thế nào là Thanh Văn
thừa và thế nào là Nhân Thiên thừa !
Thanh Văn
thừa không mấy nhấn mạnh về công đức, tại sao vậy ? Vì Pháp này chỉ đặc
biệt dành cho người xuất gia, mà là người xuất gia theo hướng triệt để
viễn ly khỏi thế gian với mục tiêu là Niết Bàn giải thoát khỏi ba cõi luân
hồi. Công đức vốn là nhân để đưa đến một quả báo trong đời sau, nhân quả
hai đời như thế rõ ràng chỉ là luân hồi không hơn không kém, thế nên dù
công đức có tốt đẹp đến đâu đi nữa, thì cũng vẫn bị "kiêng kị" và không
được mấy "ưa" trong Pháp của Thanh Văn thừa. Một điểm nữa Pháp của Thanh
Văn nhấn mạnh vào sự thành tựu Ðạo cho riêng cá nhân, và lấy sự thành tựu
nơi cá nhân ấy là cứu cánh của Ðạo. Cá nhân mà thành tựu thì chính là
thành tựu nơi bản tâm của mình : như thay vì kính trọng Phật, thì tôi hãy
thành tựu sự giác ngộ ngay nơi tâm tôi đi ; thay vì bố thí cho mọi người,
thì tôi hãy thành tựu sự xả bỏ tất cả ngay nơi tâm tôi đi ; thay vì ấn
tống đọc tụng kinh điển, thì tôi hãy mở ra "pháp nhãn" ngay
nơi tâm tôi đi ; thay vì xây dựng chùa chiền, thì tôi hãy thanh tịnh tâm
tôi thoát khỏi tham sân si đi ; thay vì đảnh lễ cúng dường, thì tôi hãy
hướng tâm về quán sát chân lý đi...
Với tinh
thần thành tựu cho cá nhân như thế, Thanh Văn thừa không muốn bàn nhiều gì
đến mọi hoạt động liên hệ đến mọi người xung quanh ngay trong lòng thế
gian này, và có nói đến thì cũng không bao giờ cho thấy các hoạt động ấy
có gì khác hơn là phúc đức hữu lậu của luân hồi. Ngoài ra vấn đề chùa
chiền, tháp, tượng..., các thứ vật chất vô tình làm biểu tượng cho Tam
Bảo, lại càng bị "coi chừng" hơn nữa : Thanh Văn thừa không thể chấp nhận
sự linh thiêng hay bất cứ năng lực vi diệu nào đó có nơi các pháp ấy được,
sự liên hệ của cá nhân với các chỗ cao cả ấy qua các hành động chiêm
ngưỡng, đảnh lễ, cúng dường, hay ngay cả xây dựng và duy trì tu bổ các nơi
chốn ấy, thật sự làm phát sinh ra các công đức, song họ cho đó là do từ
tâm của cá nhân phát sinh ra mà thôi, chứ không phải là từ các đối tượng
linh thiêng kia mà ra, bởi các thứ vật chất vô tình ấy như chùa chiền và
tháp tự chỉ là gạch đá, tượng Phật chỉ là đất gỗ v.v.. thì đâu có biết gì,
đâu có thọ hưởng gì các sự cung kính và cúng dường của chúng ta, thì nói
gì là ban cho chúng ta điều này hay điều kia. Như Câu Xá Luận coi sự cúng
dường cho chùa tháp là một loại bố thí chỉ ích lợi cho chính mình chứ
không ích gì cho đối tượng được thí, và cúng dường chùa tháp mà có được
phúc đức, thì đó là do tâm xả đồ vật ra bố thí mà thành có phúc, chứ không
phải do chùa tháp thọ hưởng gì các vật thí ấy mà thành có phúc.
Ngoài ra
Câu Xá còn xác định dứt khoát tâm của cá nhân làm công đức mới chính là
nhân chủng và chính nhân ấy quyết định quả báo, chứ không phải do nơi "điền",
ví như hạt giống ngọt nên sinh quả ngọt, cho dù gặp phải đất xấu đi nữa
thì quả sinh ra vẫn ngọt. Thế nên với Thanh Văn thừa, chúng ta phải coi
chừng không nên biến các hành động lễ lậy cúng dường ấy trở thành tôn thờ
thần tượng một cách "mê tín", mà chỉ coi đó như một sự tưởng
niệm tôn kính và tri ân Tam Bảo mà thôi...
Hơn nữa
cho dù các sự lễ bái, cúng dường, xây dựng chùa tháp, chuông tượng v.v...
có mang lại công đức vô lượng đi chăng nữa, thì đó cũng chỉ thuộc về "nhân
thiên thừa", tức là con đường gieo nhân tốt để sinh lên cõi trời
hay vào chốn quyền quý giầu có của thế gian luân hồi này mà thôi.
Ðó là quan
điểm của Thanh Văn thừa. Song với Ðại thừa công đức rất quan trọng, mục
tiêu của Ðại thừa là thành Phật và độ sinh, mà nếu thiếu công đức thì
không thể thành Phật được, dù vẫn có thể chứng Thanh Văn hay Duyên Giác
quả được, và không thể cứu độ chúng sinh với vô vàn căn tính và khuynh
hướng sai khác được. Thế nên, khác hẳn với Thanh Văn thừa, trong phạm vi
công đức, "điền" là yếu tố quan trọng hơn hết, và là yếu tố
tối quan trọng đối với con đường Ðạo của Ðại thừa :
Theo Thanh
Văn thời Ðạo là một nỗ lực của tâm cá nhân và Ðạo thành tựu là thành tựu
ngay nơi tâm cá nhân. Với Ðại thừa, tâm cá nhân và nỗ lực của cá nhân vốn
dĩ đã là một sai lầm nền tảng, tức vô minh chấp ngã là căn bản của tâm cá
nhân và tham ái là động cơ gốc của mọi nỗ lực của tâm cá nhân, do đó sở dĩ
mà cá nhân vào Ðạo được là do "đức điền" hay "phúc
điền", tức Tam Bảo, chứ không phải do tự lực của tâm cá nhân
vô minh nọ. Nếu chúng ta làm công đức dựa trên các "khổ
điền" hay "ân điền" thời quả báo
của chúng ta chính là con đường trời người phú quý vinh hoa, và không mong
gì có Ðạo trong các thứ điền ấy. Nhưng nếu chúng ta làm công đức dựa trên
"đức điền", như cúng dường, đảnh lễ, xây chùa
thờ phụng Tam Bảo, thời tâm làm công đức đó của chúng ta sẽ chuyển thành
tâm Ðạo.
Bởi Ðại
thừa không thấy Ðạo chỉ là một thành tựu siêu thoát trong tâm của một cá
nhân, mà Ðạo chính là cái chân lý bất biến phổ biến khắp tất cả các pháp,
nhờ có chân lý này mà cá nhân mới thành tựu được sự siêu thoát trong tâm
mình. Song cho dù cá nhân tâm tôi có thành Ðạo hay không thành Ðạo, thì
Ðạo luôn luôn vẫn có đó không tăng không giảm. Ðể làm thể hiện ra cái Ðạo
mà là chân lý bản thể của tất cả các pháp này, chứ không phải chỉ là sự
thành tựu nơi tâm một cá nhân, tôi phải có một hoạt động trong "liên
hệ", như bố thí vật này vật nọ cho người này người kia, chứ không
thể chỉ bằng một hành động tách lìa tất cả như ngồi thiền trong rừng vắng.
Và hoạt động liên hệ ấy phải tương ưng với chân lý bản thể này, như thí
theo lý "tam luân không tịch", tức cả chủ, tài và điền đều
là KHÔNG. Có vậy thì hoạt động bố thí của tôi mới làm hiển lộ ra chân lý
bản thể phổ biến khắp tất cả các pháp : từ tôi đến vật thí và đến người
nhận thí, mọi liên hệ mọi khía cạnh sống của xã hội của thế gian, sẽ theo
đó mà bộc lộ ra toàn thân chân thật của chúng, sáng ngời và giải thoát.
Tâm giác ngộ của Ðại thừa như thế là một "Tâm" chân thật,
vốn là chân lý sẵn có biến mãn khắp tất cả các pháp bao la vô biên vô cùng
tận, chứ không phải chỉ là tâm thanh tịnh của cá nhân. Thế nên để thực
hành Ðạo Ðại thừa này, chúng ta cần phải thực hành các pháp môn "trong
liên hệ" với tất cả mọi người và tất cả các
pháp. Sự thành tựu Ðạo nơi cá nhân, với Ðại thừa, cũng chỉ là một phương
tiện để giúp cho Ðạo "liên hệ" thêm đắc lực, thí dụ
như tôi ái ngữ để kéo người ta theo Ðạo, và nếu tâm cá nhân tôi thanh tịnh
và giải thoát thì cũng chỉ là để thêm năng lực cho ái ngữ và tăng thêm tin
tưởng cho người nghe, chứ không phải để lánh riêng ra mà hưởng riêng sự
thanh tịnh và giải thoát nọ. Nói tóm lại, Bồ Tát thành Ðạo cho cá nhân
mình là để dành hết vào sự nỗ lực cứu độ vô tận chúng sinh, do đó hoạt
động thành Ðạo "cá nhân" không phải là mục tiêu chính, mà
hoạt động "liên hệ" cứu độ vô tận chúng sinh
mới là mục tiêu chính của Bồ Tát Ðạo, bởi vì chân lý không bao giờ lại chỉ
hạn cuộc nơi cá nhân, mà chân lý đích thực nằm ở chỗ "liên
hệ" tất cả các pháp vào với nhau, mà Ðại thừa Trung Hoa
thường gọi là "viên dung vô ngại" hay "pháp thân biến
mãn, biến chiếu" v.v...
Hoạt động
liên hệ của Ðạo này được gọi là Công Ðức trong Ðại thừa. Thanh văn
thừa mà nói đến hành Ðạo là phải yên tĩnh một mình thanh vắng v.v.. trong
khi Bồ Tát thừa nói đến hành Ðạo là phải có toàn thể vô tận chúng sinh, vô
tận cảnh giới, vô tận pháp môn phải học, vô tận thiện tri thức để phụng sự
cúng dường học hỏi, vô lượng thế giới đồng hiện khởi lên và náo nhiệt hoạt
động bộc lộ toàn thể bản chất của mình ra, từ vô lượng quốc độ chư Phật
cho đến bất tận muôn vẻ cảnh giới đau khổ của Ðịa ngục...
Một con
đường Ðạo bất khả tư nghì như thế, tâm cá nhân vô minh chấp ngã và tham ái
của chúng ta làm sao thâm nhập vào nổi đây ? Ðại thừa dạy cho chúng ta
thực hành Công Ðức, tức thực hành Ðạo trong liên hệ. Nhờ có liên hệ
mà chúng ta có thể được chuyển biến. Như một đứa bé nghèo cùng khốn khổ,
nhờ ông vua nhận làm con nuôi nên trở thành một hoàng tử. Ðứa bé nghèo kia
làm sao trở thành hoàng tử được, song chỉ vì nhờ có "liên hệ"
làm con nuôi với ông vua mà trở thành hoàng tử. Cũng thế nhờ có liên hệ
của Công Ðức mà tâm vô minh tham ái của chúng ta trở thành
tâm Ðạo : tức nhờ có Công Ðức quy y "liên hệ"
với Tam Bảo mà chúng ta trở thành "con" của Phật, rồi nhờ có
Công Ðức cúng dường ủng hộ "liên hệ"
với Tam Bảo mà chúng ta được thừa hưởng phúc đức Ðạo Pháp của chư Phật để
lại cho chúng ta...
Trong một
Công Ðức của Ðạo như thế, "điền", tức Tam Bảo,
luôn luôn là quan trọng bậc nhất, bởi nhờ Tam Bảo điền mà tâm chúng ta
chuyển thành Ðạo vậy. Do đó tạo lập chùa chiền để duy trì và củng cố ngôi
Tam Bảo là một Công Ðức siêu việt thù thắng của Ðạo cho mọi
người, chứ không phải chỉ là chuyện tốt của thế gian hay chuyện riêng tư
của bất cứ ai. Vì vậy các quan điểm về công đức như là pháp hữu lậu, như
pháp thế gian, còn tham đắm chưa giải thoát v.v.. với Ðại thừa, chỉ là các
ngộ nhận đầy tai hại mà thôi. Thế nên chúng ta không khỏi cũng cần phải
lưu ý đến câu chuyện mà chúng ta không mấy ai không biết về Công
Ðức xây chùa của vua Lương Vũ Ðế, vẫn bị bác bỏ và coi thường trong truyền thống của
Thiền tông như sau :
Theo
truyền thuyết của Thiền tông thì lần đầu vua Lương Vũ Ðế tiếp kiến Tổ Bồ
Ðề Ðạt Ma, nhà vua hỏi về công đức xây chùa tạo tượng, cúng dường độ tăng,
mà nhà vua thường làm. Tổ trả lời là không có công đức gì hết. Tại sao ?
Vì đó chỉ là các công đức "hữu lậu" triêu cảm các quả báo
nhân thiên trong luân hồi mà thôi. Ðến khi vua quay sang hỏi về chân lý
cứu cánh gọi là "thánh đế đệ nhất nghĩa", thời Tổ cũng trả
lời là "trống rỗng chẳng có thánh gì hết". Tại sao vậy ? Vua
muốn biết nên hỏi "vậy thì đứng trước trẫm là ai vậy ?". Ý
vua hỏi nếu không có thánh gì hết thì ngài là gì vậy ? Không phải ngài là
bậc thánh đó hay sao ? Vậy tại sao lại nói là không có thánh ? Tổ trả lời
là "không biết !". Thiền tông cho rằng đến đó, thời vua
Lương Vũ Ðế không còn biết vin vào đâu để mà lãnh hội được ý chỉ của Tổ
nữa. Thế nên Tổ bỏ đi, vượt sông sang Thiếu Thất ngồi nhập định liền chín
năm...
Câu chuyện
thiền đưa lại cho chúng ta một cảm tưởng là vua Lương Vũ Ðế tuy là một vị
vua rất thuần thành, tạo rất nhiều công đức đối với Tam Bảo và am hiểu rất
sâu xa về Phật Pháp, song chỉ là thế gian đạo mà thôi, và tất cả mọi hoạt
động "Ðạo" hay mọi Công Ðức ấy của vua đều không đưa
đến giác ngộ, đều không làm cho vua nhập Ðạo chân chính được.
Song với
quan điểm của Ðại thừa về Công Ðức "liên hệ" mà chúng
ta đã bàn ở trên, thì cho dù câu chuyện ấy là có thật đi nữa, thì chưa
chắc là vua Lương Vũ Ðế không hiểu gì về lập trường của Tổ Ðạt Ma, mà chỉ
vì là hai chí hướng khác nhau mà thôi. Cả hai đều là hai đại Bồ Tát, song
Tổ Bồ Ðề thì muốn truyền đạt tâm Ðạo một cách trực tiếp và muốn cho mọi
người trực nhận ra được Ðạo ngay nơi bản tâm vô minh và phiền não của cá
nhân mình ; trong khi vua Lương Vũ Ðế thì thấy Ðạo nằm ngay trong cuộc
sống này qua các công đức xây dựng chùa chiền và ủng hộ Tam Bảo vững chắc
ở giữa thế gian tối mù và đầy nguy hiểm này. Từ bi của Tổ Bồ Ðề là ở chỗ
nhẫn nại chín năm ròng chỉ để truyền lại cho một người pháp môn đốn ngộ mà
lợi ích chúng sinh ; trong khi từ bi của vua Lương Vũ Ðế là ra công xây
dựng ngôi Tam Bảo, ấn hành kinh điển, để cho chúng sinh có nơi nương tựa
và được cứu độ theo đúng trình độ căn tính của mình. Tổ Bồ Ðề Ðạt Ma muốn
ích lợi cho một số người có căn tính đặc biệt ngoại lệ, trong khi vua
Lương Vũ Ðế là làm lợi ích cho đại đa số quần chúng. Tổ Bồ Ðề truyền đạo
qua tâm và qua cá nhân, vua Lương Vũ Ðế truyền đạo không phải chỉ qua tâm
mà còn qua tất cả các vật vô tình như gạch ngói gỗ đá được biến thành chùa
chiền thờ phượng ngôi Tam Bảo và đồng đất được biến thành tượng Phật cho
mọi người có nơi nương tựa và có phúc điền để mà đảnh lễ cúng dường tạo
công đức. Tổ Bồ Ðề lọc lựa căn cơ đặc biệt mà truyền Ðạo, vua Lương Vũ Ðế
phổ tế mọi căn cơ. Nói về sự bí ẩn khó mà hiểu thấu nổi của Ðạo, thì tổ Bồ
Ðề nổi bật hơn hẳn, song nói về công đức và phương tiện đại bi vì tất cả
mọi chúng sinh của Ðạo, thì vua Lương Vũ Ðế rõ rệt hơn hết.
Do đó, có
thể là vua Lương Vũ Ðế đã hiểu rõ được ý chỉ của Tổ, song hành nguyện của
vua không đi theo hướng đó và nhà vua không giản dị cho các Công Ðức
đó là hữu lậu theo con mắt của Thanh Văn. Như Bồ Tát không đi thẳng vào
Niết Bàn ngay mà phải trải qua ba vô số kiếp ích lợi cho biết bao chúng
sinh, cho chính chúng ta, được vẹn toàn, rồi mới tính chuyện vào Niết Bàn.
Nếu chúng ta không chê Bồ Tát là đã không vào Ðạo ngay mà cứ vì chúng ta
mà nấn ná mãi trong cõi "hữu lậu" này, trái lại chính vì thế
mà chúng ta mới thấy vô vàn tri ân và hết lòng cảm phục công đức và dũng
lực phi phàm ấy, thì chúng ta cũng khoan vội coi "nhẹ" vua Lương Vũ Ðế.
Nếu Tam Bảo còn đến ngày nay giữa lòng thế gian với bao nhiêu thế lực của
bất tín, của ngoại đạo, của Ma vương và bao trùm hơn hết là của vô minh,
để cho chúng ta biết đến đạo Phật mà được hưởng ân huệ của Tam Bảo, ấy là
do Công Ðức của biết bao vị Bồ Tát ra công ra sức hộ pháp qua các
công việc Phật sự như in kinh, tạo tượng, đúc chuông, xây chùa, lập tháp.
Ngồi một mình trong rừng núi chưa chắc đã khó hơn là lao mình vào trong
chốn trược ác của chúng sinh mà vì họ thiết lập ngôi Tam Bảo. Thành Ðạo
một mình trong rừng sâu núi thẳm ngay trong hiện đời này làm sao khó cho
bằng trải qua vô biên kiếp giúp cho mọi người có được một nhân duyên Ðạo
ngay giữa cuộc sống náo ồn đầy phiền não ràng buộc của chính họ...
Với cái
nhìn của Ðại thừa, Bồ Tát đã làm cho sự sống của thế gian này trở thành
cao cả và linh thiêng. Bồ Tát đã biến cái thế gian mà các nhà Thanh Văn
luôn chê bai là ô nhiễm, lao tù, xiềng xích, đọa đày, đau khổ, như mụn
nhọt như mũi tên... và tìm cách xa lánh này, trở thành con đường Ðạo viên
mãn và tối thượng nhất. Tóm lại Bồ Tát với chân lý và hành nguyện của Ðại
thừa đã biến toàn thể cuộc sống của luân hồi trở thành một Công Ðức
chân thật bất khả tư nghì tràn đầy Từ Bi và Trí Huệ. Và Ðại thừa không bao
giờ còn thấy các Công Ðức ấy là "hữu lậu",
là "tham đắm" thế gian như một số người vẫn tự
hào là mình theo đúng Ðạo lầm tưởng nữa.
|
Thư Mục Tác Giả |
---o0o---
Vi tính : Giao Trinh Diệu Hạnh
Cập
nhật : 01-05-2002

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Vary: Accept-Encoding

Keep-Alive: timeout=5, max=100

Connection: Keep-Alive

X-Crawler-Transfer-Encoding: chunked

Content-Type: text/html


markdown:
Facebook
024 37547 670
tsvnu@vnu.edu.vn
Trang chủ ĐHQGHN
Thông tin tuyển sinh
Các khối ngành
Công nghệ - kỹ thuật
Khoa học tự nhiên
Khoa học xã hội
Ngoại ngữ - Sư phạm - Giáo dục
Kinh tế - Luật - Quốc tế
Y- Dược
Tất cả các ngành
Học bổng
Câu hỏi thường gặp
Nhập học
Nhập học
Đề án tuyển sinh
Đề án tuyển sinh Trường ĐH Công nghệ
Đề án tuyển sinh Trường ĐHKHTN
Đề án tuyển sinh Trường ĐHKHXNNV
Đề án tuyển sinh Trường ĐH Ngoại ngữ
Đề án tuyển sinh Trường ĐH Kinh tế
Thông báo về tuyển thẳng, xét tuyển thẳng và ưu tiên xét tuyển
Đề án tuyển sinh Trường ĐH Giáo dục
Đề án tuyển sinh - Khoa Luật
Đề án tuyển sinh - Khoa Y Dược
Đề án tuyển sinh - Khoa Quốc tế
Đề án tuyển sinh của ĐHQGHN
Biểu mẫu - Hướng dẫn
Hướng dẫn thí sinh xác nhận nhập học và làm thủ tục nhập học vào Trường ĐHKHTN, ĐHQGHN
Hướng dẫn tuyển sinh
Biểu mẫu
Ký túc xá
Câu hỏi thường gặp (FQA)
Phương thức xét tuyển
XÉT TUYỂN THẲNG
XÉT TUYỂN THPT
XÉT TUYỂN KHÁC
TỔNG HỢP THÔNG TIN TUYỂN SINH ĐẠI HỌC NĂM 2018
Kết quả xét tuyển và nhập học
Trường/Khoa
Trường ĐH Công nghệ
Trường ĐH KHTN
Trường ĐH KHXH&NV
Trường ĐH Ngoại ngữ
Trường ĐH Kinh tế
Trường ĐH Giáo dục
Khoa Luật
Khoa Y Dược
Khoa Quốc tế
Tin tức
Sinh viên ngành Khoa học Quản lý: Chủ động là chìa khóa thành công
Thời gian và hồ sơ nhập học sinh viên đại học chính quy 2018 vào các Trường/Khoa thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội
Tuyển sinh bằng hình thức xét tuyển học bạ THPT 3 chương trình liên kết quốc tế bậc đại học của Khoa Quốc tế
Hướng dẫn xác nhận nhập học trực tuyến vào đại học chính quy năm 2018
Thông báo những thí sinh không nhận được email từ hệ thống
Hướng dẫn nhập học sinh viên đại học chính quy năm 2018 vào Trường Đại học Công nghệ
Điểm trúng tuyển Đại học chính quy năm 2018
Điểm chuẩn tuyển sinh đại học chính quy năm 2018 của ĐHQGHN
Lựa chọn ngành xét tuyển
Tên ngành/Mã ngành
Chọn chương trình
Tất cả
Chương trình đào tạo Cử nhân Khoa học Tài năng
Chương trình đào tạo tiên tiến
Chương trình chất lượng cao (TT23 CLC**)
Chương trình đào tạo chuẩn
Chương trình đào tạo thí điểm
Chương trình đặc thù của ĐHQGHN
Chương trình liên kết đào tạo quốc tế
Trường/Khoa
Tất cả
Mã ngành
Tên ngành
Chương trình
Đơn vị
7320101
Báo chí
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn
7310201
Chính trị học
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn
CN4
Cơ kỹ thuật
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Công nghệ
CN7
Công nghệ Hàng không vũ trụ*
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Công nghệ
CN6
Công nghệ kỹ thuật cơ điện tử
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Công nghệ
7510407
Công nghệ kỹ thuật hạt nhân
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
7510401
Công nghệ kỹ thuật hoá học
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
7510401CLC
Công nghệ kỹ thuật hoá học** (CTĐT CLC TT23)
Chương trình chất lượng cao (TT23 CLC**)
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
7510406
Công nghệ kỹ thuật môi trường
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
CN5
Công nghệ kỹ thuật xây dựng
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Công nghệ
CN9
Công nghệ kỹ thuật điện tử - viễn thông** (CTĐT CLC TT23)
Chương trình chất lượng cao (TT23 CLC**)
Trường Đại học Công nghệ
7420201
Công nghệ sinh học
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
7420201CLC
Công nghệ sinh học** (CTĐT CLC TT23)
Chương trình chất lượng cao (TT23 CLC**)
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
CN1
Công nghệ thông tin
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Công nghệ
CN1
Công nghệ thông tin định hướng thị trường Nhật Bản
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Công nghệ
7760101
Công tác xã hội
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn
Cử nhân khoa học ngành Quản lý do Đại học Keuka (Hoa Kỳ, Mỹ) cấp bằng chính quy
Chương trình liên kết đào tạo quốc tế
Khoa Quốc tế
7720201
Dược học
Chương trình đào tạo chuẩn
Khoa Y Dược
QHTN01
Hải dương học
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
7220104
Hán Nôm
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn
CN1
Hệ thống thông tin
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Công nghệ
7340405
Hệ thống thông tin quản lý (đào tạo bằng tiếng Anh)
Chương trình đặc thù của ĐHQGHN
Khoa Quốc tế
7720203CLC
Hoá dược** (CTĐT CLC TT23)
Chương trình chất lượng cao (TT23 CLC**)
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
7440112
Hoá học
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
7440112TT
Hoá học** (CTĐT tiên tiến)
Chương trình đào tạo tiên tiến
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
7340301
Kế toán
Chương trình chất lượng cao (TT23 CLC**)
Trường Đại học Kinh tế
Kế toán và Tài chính do ĐH East London, UK cấp bằng chính quy
Chương trình liên kết đào tạo quốc tế
Khoa Quốc tế
7340303
Kế toán, Phân tích và Kiểm toán (đào tạo bằng tiếng Anh)
Chương trình đặc thù của ĐHQGHN
Khoa Quốc tế
QHTN01
Khí tượng và khí hậu học
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
CN8
Khoa học Máy tính** (CTĐT CLC TT23)
Chương trình chất lượng cao (TT23 CLC**)
Trường Đại học Công nghệ
7440301
Khoa học môi trường
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
7440301TT
Khoa học môi trường** (CTĐT tiên tiến)
Chương trình đào tạo tiên tiến
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
7340401
Khoa học quản lý
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn
7440230QTD
Khoa học thông tin địa không gian*
Chương trình đào tạo thí điểm
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
7440122
Khoa học vật liệu
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
7340120
Kinh doanh quốc tế (đào tạo bằng tiếng Anh)
Chương trình đặc thù của ĐHQGHN
Khoa Quốc tế
7340120
Kinh doanh quốc tế (đào tạo bằng tiếng Anh)
Chương trình đặc thù của ĐHQGHN
Khoa Quốc tế
7310101
Kinh tế
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Kinh tế
7310105
Kinh tế Phát triển
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Kinh tế
7310106
Kinh tế quốc tế
Chương trình chất lượng cao (TT23 CLC**)
Trường Đại học Kinh tế
CN2
Kỹ thuật máy tính
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Công nghệ
CN3
Kỹ thuật năng lượng*
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Công nghệ
CN2
Kỹ thuật Robot
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Công nghệ
QHTN02
Kỹ thuật địa chất
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
7229010
Lịch sử
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn
7380101
Luật
Chương trình đào tạo chuẩn
Khoa Luật
7380101CLC
Luật Chất lượng cao thu học phí theo điều kiện đảm bảo chất lượng đào tạo
Chương trình chất lượng cao (TT23 CLC**)
Khoa Luật
7380110
Luật kinh doanh
Chương trình đào tạo chuẩn
Khoa Luật
7320303
Lưu trữ học
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn
CN1
Mạng máy tính và truyền thông dữ liệu
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Công nghệ
7480110QTD
Máy tính và khoa học thông tin
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
7480110CLC
Máy tính và khoa học thông tin** (CTĐT CLC TT23)
Chương trình chất lượng cao (TT23 CLC**)
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
7220211
Ngôn ngữ Ả Rập
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Ngoại ngữ
7220201
Ngôn ngữ Anh
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Ngoại ngữ
7220210
Ngôn ngữ Hàn Quốc
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Ngoại ngữ
7220210CLC
Ngôn ngữ Hàn Quốc** (CTĐT CLC TT23)
Chương trình chất lượng cao (TT23 CLC**)
Trường Đại học Ngoại ngữ
7229020
Ngôn ngữ học
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn
7220202
Ngôn ngữ Nga
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Ngoại ngữ
7220209
Ngôn ngữ Nhật
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Ngoại ngữ
7220209CLC
Ngôn ngữ Nhật** (CTĐT CLC TT23)
Chương trình chất lượng cao (TT23 CLC**)
Trường Đại học Ngoại ngữ
7220203
Ngôn ngữ Pháp
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Ngoại ngữ
7220204
Ngôn ngữ Trung Quốc
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Ngoại ngữ
7220204CLC
Ngôn ngữ Trung Quốc** (CTĐT CLC TT23)
Chương trình chất lượng cao (TT23 CLC**)
Trường Đại học Ngoại ngữ
7220205
Ngôn ngữ Đức
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Ngoại ngữ
7310302
Nhân học
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn
7320108
Quan hệ công chúng
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn
QHTN02
Quản lý tài nguyên và môi trường
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
7320205
Quản lý thông tin
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn
7850103
Quản lý đất đai
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
7810103
Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn
7810201
Quản trị khách sạn
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn
7810201
Quản trị khách sạn
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn
Quản trị Khách sạn, Thể thao và Du lịch do trường ĐH Troy, Hoa Kỳ cấp bằng chính quy
Chương trình liên kết đào tạo quốc tế
Khoa Quốc tế
7340101
Quản trị kinh doanh
Chương trình chất lượng cao (TT23 CLC**)
Trường Đại học Kinh tế
7340101QT
Quản trị kinh doanh - LK Đại học Troy (Hoa Kỳ)
Chương trình liên kết đào tạo quốc tế
Trường Đại học Kinh tế
7340101QT
Quản trị kinh doanh - Đại học Troy (Hoa Kỳ) cấp bằng
Chương trình liên kết đào tạo quốc tế
Trường Đại học Kinh tế
7340101QT
Quản trị kinh doanh liên kết quốc tế do Đại học Troy (Hoa Kỳ) cấp bằng
Chương trình liên kết đào tạo quốc tế
Trường Đại học Kinh tế
GD3
Quản trị trường học
Chương trình đào tạo thí điểm
Trường Đại học Giáo dục
7340406
Quản trị văn phòng
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn
7340406
Quản trị văn phòng
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn
7310601
Quốc tế học
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn
7720501CLC
Răng hàm mặt**
Chương trình chất lượng cao (TT23 CLC**)
Khoa Y Dược
7420101
Sinh học
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
GD1
Sư phạm Hóa học
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Giáo dục
GD2
Sư phạm Lịch sử
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Giáo dục
GD2
Sư phạm Ngữ văn
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Giáo dục
GD1
Sư phạm Sinh học
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Giáo dục
7140231
Sư phạm tiếng Anh
Trường Đại học Ngoại ngữ
7140237
Sư phạm tiếng Hàn Quốc
Trường Đại học Ngoại ngữ
7140232
Sư phạm tiếng Nga
Trường Đại học Ngoại ngữ
7140236
Sư phạm tiếng Nhật
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Ngoại ngữ
7140233
Sư phạm tiếng Pháp
Trường Đại học Ngoại ngữ
7140234
Sư phạm tiếng Trung Quốc
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Ngoại ngữ
7140235
Sư phạm tiếng Đức
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Ngoại ngữ
GD1
Sư phạm Toán
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Giáo dục
GD1
Sư phạm Toán
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Giáo dục
GD1
Sư phạm Vật lý
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Giáo dục
GD1
Sư phạm Vật lý
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Giáo dục
7340201
Tài chính - Ngân hàng
Chương trình chất lượng cao (TT23 CLC**)
Trường Đại học Kinh tế
7310401
Tâm lý học
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn
7320201
Thông tin – thư viện
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn
7480111
Tin học và kỹ thuật máy tính (chương trình liên kết quốc tế do ĐHQGHN cấp bằng đào tạo bằng tiếng Anh)
Chương trình liên kết đào tạo quốc tế
Khoa Quốc tế
7460101
Toán học
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
7460117
Toán tin
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
7229009
Tôn giáo học
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn
7229001
Triết học
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn
7229030
Văn học
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn
7440102
Vật lí học
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
CN3
Vật lý kỹ thuật
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Công nghệ
7310630
Việt Nam học
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn
7310301
Xã hội học
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn
7720101
Y khoa
Chương trình đào tạo chuẩn
Khoa Y Dược
QHTN02
Địa chất học
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
7440217
Địa lí tự nhiên
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
7310620
Đông Nam Á học
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn
7310608
Đông phương học
Chương trình đào tạo chuẩn
Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn
Facebook Chat Widget by CAIT
Liên kết
Trường ĐH Công nghệ
Trường ĐH KHTN
Trường ĐH KHXH&NV
Trường ĐH Ngoại ngữ
Trường ĐH Kinh tế
Trường ĐH Giáo dục
Khoa Luật
Khoa Y Dược
Khoa Quốc tế
Địa chỉ
144 Xuân Thủy, Cầu Giấy, Hà Nội
024 37547 670
tsvnu@vnu.edu.vn
Copyright by Đại học Quốc gia Hà Nội
×
Đăng ký nhận thông tin
Đăng ký
Đăng nhập
Họ tên:
Ngày sinh:
Điện thoại:
CMND/CCCD:
Email:
Mật khẩu:
Tỉnh/TP:
Nước ngoài
Thành phố Hà Nội
Thành phố Hồ Chí Minh
Thành phố Hải Phòng
Thành phố Đà Nẵng
Tỉnh Hà Giang
Tỉnh Cao Bằng
Tỉnh Lai Châu
Tỉnh Lào Cai
Tỉnh Tuyên Quang
Tỉnh Lạng Sơn
Tỉnh Bắc Kạn
Tỉnh Thái Nguyên
Tỉnh Yên Bái
Tỉnh Sơn La
Tỉnh Phú Thọ
Tỉnh Vĩnh Phúc
Tỉnh Quảng Ninh
Tỉnh Bắc Giang
Tỉnh Bắc Ninh
Tỉnh Hải Dương
Tỉnh Hưng Yên
Tỉnh Hòa Bình
Tỉnh Hà Nam
Tỉnh Nam Định
Tỉnh Thái Bình
Tỉnh Ninh Bình
Tỉnh Thanh Hóa
Tỉnh Nghệ An
Tỉnh Hà Tĩnh
Tỉnh Quảng Bình
Tỉnh Quảng Trị
Tỉnh Thừa Thiên -Huế
Tỉnh Quảng Nam
Tỉnh Quảng Ngãi
Tỉnh Kon Tum
Tỉnh Bình Định
Tỉnh Gia Lai
Tỉnh Phú Yên
Tỉnh Đắk Lắk
Tỉnh Khánh Hòa
Tỉnh Lâm Đồng
Tỉnh Bình Phước
Tỉnh Bình Dương
Tỉnh Ninh Thuận
Tỉnh Tây Ninh
Tỉnh Bình Thuận
Tỉnh Đồng Nai
Tỉnh Long An
Tỉnh Đồng Tháp
Tỉnh An Giang
Tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu
Tỉnh Tiền Giang
Tỉnh Kiên Giang
Thành Phố Cần Thơ
Tỉnh Bến Tre
Tỉnh Vĩnh Long
Tỉnh Trà Vinh
Tỉnh Sóc Trăng
Tỉnh Bạc Liêu
Tỉnh Cà Mau
Tỉnh Điện Biên
Tỉnh Đăk Nông
Tỉnh Hậu Giang
Trường THPT:
Facebook:
Đăng ký vào trường/khoa:
Trường Đại học Công nghệ
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn
Trường Đại học Ngoại ngữ
Trường Đại học Kinh tế
Trường Đại học Giáo dục
Khoa Luật
Khoa Y Dược
Khoa Quốc tế
Đăng ký nhận thông tin
Số CMND/CCCD:
Mật khẩu:
Đăng nhập
Close

Server: Apache/2.4.6 (CentOS) OpenSSL/1.0.2k-fips PHP/5.6.31

Set-Cookie: ci_session=iukcsrtmfemhb2thm0mvg7u9eqlv796j; expires=Wed, 19-Sep-2018 02:54:09 GMT; Max-Age=7200; path=/; HttpOnly

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Hiển thị bài viết Tin tức
# Hiển thị bài viết Tin tức
# Hiển thị bài viết Tin tức
# Hiển thị bài viết Tin tức
# Hiển thị bài viết Tin tức
# Hiển thị bài viết Tin tức
# Hiển thị bài viết Tin tức
# Lịch Làm Việc
# Hiển thị bài viết Tin tức
# Chuyển đổi đơn vị
# Hiển thị bài viết Tin tức
# Hiển thị bài viết Tin tức
# Hiển thị bài viết Tin tức
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Hiển thị tin mới
# Hiển thị một bài viết
# Advertising_WAR_Advertisingportlet_INSTANCE_CQ48QAaV73On
# ChuyenMuc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Advertising_WAR_Advertisingportlet_INSTANCE_CQ48QAaV73On
# Hiển thị một bài viết
# Hiển thị một bài viết
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Hiển thị bài viết Tin tức
# Hiển thị bài viết Tin tức
# Advertising_WAR_Advertisingportlet_INSTANCE_CQ48QAaV73On
# Advertising_WAR_Advertisingportlet_INSTANCE_CQ48QAaV73On
# Advertising_WAR_Advertisingportlet_INSTANCE_CQ48QAaV73On
# Advertising_WAR_Advertisingportlet_INSTANCE_CQ48QAaV73On
# Advertising_WAR_Advertisingportlet_INSTANCE_CQ48QAaV73On
# Advertising_WAR_Advertisingportlet_INSTANCE_CQ48QAaV73On
# Advertising_WAR_Advertisingportlet_INSTANCE_CQ48QAaV73On
# Advertising_WAR_Advertisingportlet_INSTANCE_CQ48QAaV73On
# Advertising_WAR_Advertisingportlet_INSTANCE_CQ48QAaV73On
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Hiển thị một bài viết
# Hiển thị một bài viết
# Hiển thị tin mới
# Hiển thị một bài viết
# Hiển thị một bài viết
# Advertising_WAR_Advertisingportlet_INSTANCE_CQ48QAaV73On
# Advertising_WAR_Advertisingportlet_INSTANCE_CQ48QAaV73On
# TinTuc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Hiển thị tin mới
# Hiển thị một bài viết
# Hiển thị một bài viết
# Advertising_WAR_Advertisingportlet_INSTANCE_CQ48QAaV73On
# Advertising_WAR_Advertisingportlet_INSTANCE_CQ48QAaV73On
# Advertising_WAR_Advertisingportlet_INSTANCE_CQ48QAaV73On
# CMSWorkflowPortlet
# Văn bản pháp quy
# TinTuc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Advertising_WAR_Advertisingportlet_INSTANCE_CQ48QAaV73On
# Hien Thi Chia Se
# Hiển thị một bài viết
# Hiển thị tin mới
# Liên hệ & Hỗ trợ
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Advertising_WAR_Advertisingportlet_INSTANCE_CQ48QAaV73On
# Advertising_WAR_Advertisingportlet_INSTANCE_CQ48QAaV73On
# Advertising_WAR_Advertisingportlet_INSTANCE_CQ48QAaV73On
# Hiển thị một bài viết
# Hiển thị một bài viết
# Hiển thị một bài viết
# Hiển thị một bài viết
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Tin Tuc Theo Chuyen Muc
# Nested Portlets
# Nested Portlets
# Nested Portlets
# Nested Portlets
# Nested Portlets
# Nested Portlets
# Nested Portlets
# Nested Portlets
# Nested Portlets
# phổ biến pháp luật
# công khai ngân sách
# Bình chọn
# tin tức - sự kiện nổi bật
-
[Mô hình trồng dưa lưới trong nhà kính cho hiệu quả kinh tế cao tại xã Phù Lưu](http://unghoa.hanoi.gov.vn/tin-tuc-su-kien-noi-bat/-/news/kE1YGAwY2lj1/1/633447.html;jsessionid=r0t0b8gFr0gc8EjzvX66NDAw.undefined)
-
[Khen thưởng 19 tập thể và 21 cá nhân trong hội thao quốc phòng lực lượng dân quân tự vệ năm 2018.](http://unghoa.hanoi.gov.vn/tin-tuc-su-kien-noi-bat/-/news/kE1YGAwY2lj1/1/633386.html;jsessionid=r0t0b8gFr0gc8EjzvX66NDAw.undefined)
-
[Đảng bộ xã Liên Bạt tổ chức trao huy hiệu Đảng cho 11 đồng chí](http://unghoa.hanoi.gov.vn/tin-tuc-su-kien-noi-bat/-/news/kE1YGAwY2lj1/1/633450.html;jsessionid=r0t0b8gFr0gc8EjzvX66NDAw.undefined)
-
-
[MTTQ huyện Ứng Hòa - Cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân](http://unghoa.hanoi.gov.vn/tin-tuc-su-kien-noi-bat/-/news/kE1YGAwY2lj1/1/633441.html;jsessionid=r0t0b8gFr0gc8EjzvX66NDAw.undefined)
-
[Khai mạc lớp khiêu vũ thể thao cho cán bộ, đoàn viên công đoàn huyện năm 2018](http://unghoa.hanoi.gov.vn/tin-tuc-su-kien-noi-bat/-/news/kE1YGAwY2lj1/1/633532.html;jsessionid=r0t0b8gFr0gc8EjzvX66NDAw.undefined)
-
[Hội nghị Tuyên truyền tư vấn chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi](http://unghoa.hanoi.gov.vn/tin-tuc-su-kien-noi-bat/-/news/kE1YGAwY2lj1/1/633216.html;jsessionid=r0t0b8gFr0gc8EjzvX66NDAw.undefined)
-
[Xem tất cả](http://unghoa.hanoi.gov.vn/tin-tuc-su-kien-noi-bat/-/news/all.html;jsessionid=r0t0b8gFr0gc8EjzvX66NDAw.undefined)
# tin tiêu điểm
-
[Mô hình trồng dưa lưới trong nhà kính cho hiệu quả kinh tế cao tại xã Phù Lưu](http://unghoa.hanoi.gov.vn/tin-tieu-diem/-/news/kE1YGAwY2lj1/0/633447.html;jsessionid=r0t0b8gFr0gc8EjzvX66NDAw.undefined)
Mô hình trồng dưa lưới trong nhà kính cho hiệu quả kinh tế cao tại xã Phù Lưu đang mở ra hướng đi mới trong sản xuất nông nghiệp công nghệ cao ở Ứng Hòa.
-
[Cho phép sử dụng địa danh “Khu Cháy” để đăng ký bảo hộ nhãn hiệu tập thể cho sản phẩm gạo ở huyện Ứng Hòa](http://unghoa.hanoi.gov.vn/tin-tieu-diem/-/news/kE1YGAwY2lj1/0/633019.html;jsessionid=r0t0b8gFr0gc8EjzvX66NDAw.undefined)
-
[Công bố Quyết định điều động của Giám đốc Công an Thành phố Hà Nội](http://unghoa.hanoi.gov.vn/tin-tieu-diem/-/news/kE1YGAwY2lj1/0/632905.html;jsessionid=r0t0b8gFr0gc8EjzvX66NDAw.undefined)
-
[Ban Dân vận Huyện ủy phát động cuộc thi viết về tấm gương “Dân vận khéo” năm 2018](http://unghoa.hanoi.gov.vn/tin-tieu-diem/-/news/kE1YGAwY2lj1/0/632577.html;jsessionid=r0t0b8gFr0gc8EjzvX66NDAw.undefined)
-
[Đẩy mạnh tuyên truyền kỷ niệm 73 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam - 2/9](http://unghoa.hanoi.gov.vn/tin-tieu-diem/-/news/kE1YGAwY2lj1/0/632224.html;jsessionid=r0t0b8gFr0gc8EjzvX66NDAw.undefined) [Xem tất cả](http://unghoa.hanoi.gov.vn/tin-tieu-diem/-/news/all.html;jsessionid=r0t0b8gFr0gc8EjzvX66NDAw.undefined)
# các bài viết chuyên sâu
-
[Công tác chuẩn bị phục vụ việc giải phóng mặt bằng dự án Đường trục phía Nam, tỉnh Hà Tây cũ thuộc địa bàn huyện](http://unghoa.hanoi.gov.vn/cac-bai-viet-chuyen-sau/-/news/kE1YGAwY2lj1/0/633212.html;jsessionid=r0t0b8gFr0gc8EjzvX66NDAw.undefined)
Công tác chuẩn bị phục vụ việc giải phóng mặt bằng dự án Đường trục phía Nam, tỉnh Hà Tây cũ thuộc địa bàn huyện
-
[Tết Trung thu năm 2018 - Vì cuộc sống an toàn, lành mạnh cho trẻ em](http://unghoa.hanoi.gov.vn/cac-bai-viet-chuyen-sau/-/news/kE1YGAwY2lj1/0/633318.html;jsessionid=r0t0b8gFr0gc8EjzvX66NDAw.undefined)
-
[Những điểm mới của Chỉ thị số 20-CT/TW về công tác nghiên cứu, biên soạn, tuyên truyền, giáo dục Lịch sử Đảng](http://unghoa.hanoi.gov.vn/cac-bai-viet-chuyen-sau/-/news/kE1YGAwY2lj1/0/632893.html;jsessionid=r0t0b8gFr0gc8EjzvX66NDAw.undefined)
-
[Quy định trách nhiệm, thẩm quyền của Ủy ban Kiểm tra trong công tác phòng, chống tham nhũng](http://unghoa.hanoi.gov.vn/cac-bai-viet-chuyen-sau/-/news/kE1YGAwY2lj1/0/632892.html;jsessionid=r0t0b8gFr0gc8EjzvX66NDAw.undefined)
-
[Phát huy tinh thần Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Ứng Hòa vững bước trên con đường đổi mới](http://unghoa.hanoi.gov.vn/cac-bai-viet-chuyen-sau/-/news/kE1YGAwY2lj1/0/632579.html;jsessionid=r0t0b8gFr0gc8EjzvX66NDAw.undefined) [Xem tất cả](http://unghoa.hanoi.gov.vn/cac-bai-viet-chuyen-sau/-/news/all.html;jsessionid=r0t0b8gFr0gc8EjzvX66NDAw.undefined)
# tin tức mới nhất
-
[Mô hình trồng dưa lưới trong nhà kính cho hiệu quả kinh tế cao tại xã Phù Lưu](http://unghoa.hanoi.gov.vn/tin-moi-nhat/-/news/kE1YGAwY2lj1/1/633447.html;jsessionid=r0t0b8gFr0gc8EjzvX66NDAw.undefined)
-
[Kiểm tra ATTP phục vụ Tết Trung thu 2018 đối với 16 cơ sở kinh doanh trên địa bàn huyện](http://unghoa.hanoi.gov.vn/tin-moi-nhat/-/news/kE1YGAwY2lj1/1/633397.html;jsessionid=r0t0b8gFr0gc8EjzvX66NDAw.undefined)
-
[Khen thưởng 19 tập thể và 21 cá nhân trong hội thao quốc phòng lực lượng dân quân tự vệ năm 2018.](http://unghoa.hanoi.gov.vn/tin-moi-nhat/-/news/kE1YGAwY2lj1/1/633386.html;jsessionid=r0t0b8gFr0gc8EjzvX66NDAw.undefined)
-
[Đảng bộ xã Liên Bạt tổ chức trao huy hiệu Đảng cho 11 đồng chí](http://unghoa.hanoi.gov.vn/tin-moi-nhat/-/news/kE1YGAwY2lj1/1/633450.html;jsessionid=r0t0b8gFr0gc8EjzvX66NDAw.undefined)
-
[UBND xã Đông Lỗ tuyên truyền pháp luật và trợ giúp pháp lý](http://unghoa.hanoi.gov.vn/tin-moi-nhat/-/news/kE1YGAwY2lj1/1/633442.html;jsessionid=r0t0b8gFr0gc8EjzvX66NDAw.undefined)
-
[MTTQ huyện Ứng Hòa - Cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân](http://unghoa.hanoi.gov.vn/tin-moi-nhat/-/news/kE1YGAwY2lj1/1/633441.html;jsessionid=r0t0b8gFr0gc8EjzvX66NDAw.undefined)
-
[Khai mạc lớp khiêu vũ thể thao cho cán bộ, đoàn viên công đoàn huyện năm 2018](http://unghoa.hanoi.gov.vn/tin-moi-nhat/-/news/kE1YGAwY2lj1/1/633532.html;jsessionid=r0t0b8gFr0gc8EjzvX66NDAw.undefined)
-
[HĐND huyện Ứng Hòa tổ chức phiên họp giải trình về công tác quản lý đất đai và môi trường](http://unghoa.hanoi.gov.vn/tin-moi-nhat/-/news/kE1YGAwY2lj1/1/633531.html;jsessionid=r0t0b8gFr0gc8EjzvX66NDAw.undefined)
-
[Hội nghị Tuyên truyền tư vấn chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi](http://unghoa.hanoi.gov.vn/tin-moi-nhat/-/news/kE1YGAwY2lj1/1/633216.html;jsessionid=r0t0b8gFr0gc8EjzvX66NDAw.undefined)
-
[Các hoạt động kỷ niệm 15 năm Ngày sáp nhập mở rộng địa giới hành chính thị trấn Vân Đình (23/9/2003 - 23/9/2018)](http://unghoa.hanoi.gov.vn/tin-moi-nhat/-/news/kE1YGAwY2lj1/1/633240.html;jsessionid=r0t0b8gFr0gc8EjzvX66NDAw.undefined)
-
[Công tác chuẩn bị phục vụ việc giải phóng mặt bằng dự án Đường trục phía Nam, tỉnh Hà Tây cũ thuộc địa bàn huyện](http://unghoa.hanoi.gov.vn/tin-moi-nhat/-/news/kE1YGAwY2lj1/1/633212.html;jsessionid=r0t0b8gFr0gc8EjzvX66NDAw.undefined)
-
[Trường THCS Phương Tú đẩy mạnh phong trào thi đua Dạy tốt - Học tốt](http://unghoa.hanoi.gov.vn/tin-moi-nhat/-/news/kE1YGAwY2lj1/1/632741.html;jsessionid=r0t0b8gFr0gc8EjzvX66NDAw.undefined) [Xem tất cả](http://unghoa.hanoi.gov.vn/tin-moi-nhat/-/news/all.html;jsessionid=r0t0b8gFr0gc8EjzvX66NDAw.undefined)

Server: nginx