text:
Melbourne
Melbourne (/ˈmɛlbən/ ( nghe);[4][5]) là thủ phủ và thành phố lớn nhất bang Victoria, và là thành phố lớn thứ hai ở Úc.[6] Địa danh "Melbourne" dùng để gọi tên toàn bộ vùng đô thị rộng hơn 9.900 km2 gồm nhiều khu dân cư khác nhau, đồng thời cũng là tên gọi phần trung tâm nội ô thành phố. Vùng đô thị ngày nay toạ lạc quanh một vịnh kín tự nhiên gọi là Vịnh Port Phillip và bao trùm trên một vùng rộng lớn từ vùng đồi xen lẫn đồng cỏ ở gần chân núi Macedon đến Dãy núi Dandenong và bán đảo Mornington ở phía đông và đông nam. Trải qua nhiều thập niên phát triển và nhập cư ồ ạt, Melbourne đã trở thành nhà của hơn 4,5 triệu người[6] đến từ hàng trăm nước trên thế giới.
Được thành lập năm 1835, bởi những người định cư từ Launceston trong Vùng đất Van Diemen (Tasmania ngày nay), Melbourne từ một thị trấn vùng sâu vùng xa của New South Wales nhanh chóng phát triển thành thủ phủ một thuộc địa. Toàn quyền NSW Richard Bourke đã đặt tên nơi đây là Melbourne, theo tên của William Lamb, Tử tước Melbourne, Thủ tướng nước Anh đương thời.[7] Không lâu sau khi được nâng cấp lên Thành phố năm 1847, Melbourne đón nhận dòng dòng người nhập cư ồ ạt do hai cuộc đổ xô tìm vàng kéo đến. Nguồn vốn nhân lực và tài lực mới đã biến nơi này thành một trong những đô thị hào hoa và thịnh vượng bậc nhất thế giới trong giai đoạn cuối thế kỷ 19.[8] Có lẽ vì thế mà sau khi Liên bang Úc được thành lập năm 1901, Melbourne đã được chọn làm thủ đô lâm thời đến tận năm 1927.[9]
Thứ hạng cao về giáo dục, nghiên cứu, y tế, du lịch, thể thao cùng môi trường trong lành, mát mẻ và mạng lưới giao thông công cộng rộng khắp giúp Melbourne giữ vững vị trí quán quân "thành phố đáng sống" trong suốt 6 năm liền.[10] Về kinh tế, Melbourne còn là trung tâm thương mại, tài chính quan trọng trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương và xếp hạng thứ 30 trên Bảng chỉ số Trung tâm Tài chính Toàn cầu.[11] Còn đối với người dân xứ sở chuột túi, thành phố còn đảm nhiệm vai trò là "kinh đô văn hoá" nước nhà,[12] và là nơi khởi nguồn của nền điện ảnh truyền hình nước nhà, nơi khai sinh ra môn thể thao bóng đá Úc và trường phái hội hoa ấn tượng phong cách Úc. Thành phố còn được liệt kê trong danh sách các Thành phố Văn chương UNESCO, và là thiên đường của âm nhạc, kịch nói, nghệ thuật truyền thống và nhiều loại hình nghệ thuật đường phố đặc sắc. Melbourne đăng cai Thế vận hội Olympic năm 1956.
Theo tiêu chuẩn về "dịch vụ cao cấp", Melbourne được nhóm nghiên cứu GaWC xếp vào loại hai ("các thành phố nhỏ của thế giới") đằng sau các thành phố như Montréal, Osaka hay Praha. Thành phố này có số lượng sinh viên quốc tế thuộc loại đông nhất trên thế giới, sau London, New York và Paris.
Melbourne hiện đang sở hữu mạng lưới xe điện mặt đất (tramway) lớn nhất trên thế giới, với gần 250 km đường sắt đôi phủ kín khu vực đô thị và vùng ngoại ô của thành phố.[13]
Mục lục
- 1 Tên gọi
- 2 Địa lý
- 3 Lịch sử
- 4 Con người
- 5 Chính phủ
- 6 Giáo dục
- 7 Kinh tế
- 8 Giao thông
- 9 Truyền thông
- 10 Melbourne trong văn hóa
- 11 Văn hóa và thể thao
- 12 Công viên và vườn tược
- 13 Du lịch
- 14 Thành phố kết nghĩa
- 15 Xem thêm
- 16 Chú thích
- 17 Liên kết ngoài
Tên gọi[sửa | sửa mã nguồn]
Thành phố được đặt tên theo Thủ tướng Anh, William Lamb, Tử tước Melbourne, người sống gần Melbourne ở Derbyshire, Anh. Melbourne có gốc từ Mylla Burne trong tiếng Anh cổ và có nghĩa là "Mill Stream".
Địa lý[sửa | sửa mã nguồn]
Melbourne nằm ở góc đông-nam lục địa châu Úc, và là thành phố nằm ở cực nam lục địa. Về mặt địa chất, thành phố được xây dựng trên nơi hợp dòng của dòng dung nham Quaternary chảy về hướng tây và vùng trầm tích cát Holocene theo hướng đông-nam dọc cảng Phillip. Vùng ngoại ô của thành phố vươn ra theo hướng đông, hướng con sông Yarra đến dãy núi Yarra và dãy Dandenong phía đông-nam của cửa vịnh và dọc theo sông Maribyrnong và các nhánh sông hướng tây và hướng bắc của nó đến các vùng đồng bằng. Khu trung tâm kinh doanh (thành phố gốc ban đầu) thì nằm trên khu nổi tiếng Hoddle Grid, bờ phía nam của nó đối diện với Yarra.
Khí hậu[sửa | sửa mã nguồn]
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Melbourne được thành lập vào năm 1835 bởi những người khai hoang đến từ vùng Van Diemen (Tasmania). Nó được xây dựng trên đất của người Kulin, cư dân bản địa của vùng đất này. Melbourne là thủ phủ đầu tiên của quận Port Phillip, New South Wales và sau đó là thuộc địa tách biệt của bang Victoria. Việc tìm thấy vàng ở Victoria vào thập niên 1850 đã dẫn đến một làn sóng tìm vàng ở Victoria, Melbourne nhanh chóng trở thành một trung tâm cảng biển và dịch vụ. Sau đó, nó trở thành trung tâm sản xuất hàng đầu của Úc. Suốt thập niên 1880, Melbourne là thành phố lớn thứ hai của Đế quốc Anh, và được biết đến với cái tên "Melbourne kỳ diệu" (Marvellous Melbourne). Kiến trúc thời Victoria hiện diện khắp nơi ở Melbourne và ngày nay thành phố này là nơi có nhiều nhất những kiến trúc thời đại Vitoria còn tồn tại so với các thành phố khác trên khắp thế giới ngoại trừ Luân Đôn.
Vào ngày 1 tháng 1 năm 1901, Melbourne đã trở thành Thủ đô của Liên bang Úc. Quốc hội Liên bang đầu tiên được thành lập vào ngày 9 tháng 5 ở Tòa nhà Triển lãm Hoàng gia. Trụ sở chính phủ và thủ đô của quốc gia được đặt ở Melbourne cho đến năm 1927, khi nó được chuyển đến Canberra. Melbourne tiếp tục phát triển trong suốt nửa đầu thế kỷ 20, đặc biệt với các dân di cư sau Chiến tranh thế giới thứ hai và uy tín trong việc tổ chức Thế vận hội mùa hè 1956 vào năm 1956. Ngay cả sau khi thủ đô chính trị được dời đến Canberra, Melbourne vẫn tiếp tục là trung tâm kinh doanh và tài chính cho đến thập niên 1970, khi nó bắt đầu đánh mất vị trí dẫn đầu vào tay Sydney. Thêm vào đó, Melbourne cũng là một trung tâm phát triển của các loại hình nghệ thuật.
Vào thập niên 1980, Melbourne trải qua một cuộc khủng hoảng do nạn chảy máu nhân lực cho New South Wales và Queensland. Vào thập niên 1990, chính phủ của Thủ hiến Jeff Kennett thuộc Đảng Tự do tìm cách thay đổi xu hướng trên bằng sự phát triển các tòa cao ốc công cộng mới (như Viện bảo tàng Melbourne, Trung tâm Triển lãm và Hội nghị Melbourne, Crown Casino), và việc quảng bá những sự kiện, thành tựu xuất sắc của Melbourne ra bên ngoài và cộng đồng cư dân Melbourne. Việc làm này được tiếp tục dưới chính phủ của thủ hiến đương nhiệm, Steve Bracks, thuộc Đảng Lao động.
Con người[sửa | sửa mã nguồn]
Dân số[sửa | sửa mã nguồn]
Dân số Melbourne tăng một cách đột ngột vào thời kỳ mọi người đổ xô đi tìm vàng. Gần 125.000 người từ khắp nơi trên thế giới đã đến đây chỉ trong một năm. Trong 2 thập niên sau đó, 1870 và 1880, Melbourne là thành phố đông dân nhất Úc.
Vào thập niên 1890, sự suy sụp kinh tế sâu sắc đã hạ gục Melbourne. Dân số Melbourne sụt giảm một lượng lớn trong những năm 1890 là kết quả của làn sóng những người thất nghiệp di cư về phía tây để tìm vàng hoặc việc làm trong những ngành công nghiệp mới mẻ được kích thích bởi thứ kim loại quý giá này.
Nhu cầu về dân số tăng lên và lực lượng lao động đã tiếp nhận nhiều người Anh, Nam Tư, Hà Lan, Đức, Ả Rập và Maltese di cư đến sau năm 1945. Một số lớn người Ý và Hy Lạp cũng đã đến vào những thập niên 1950 và 1960, trở thành những cộng đồng lớn nhất bên cạnh những cộng đồng khác từ Anh và Ireland. Melbourne là nơi có cộng đồng người Hy Lạp có tổ tiên sinh sống ngoài đất nước Hy Lạp đông nhất thế giới.
Trong những thập niên 1970 và 1980, những người tị nạn từ Campuchia và Việt Nam đã chọn Melbourne làm quê hương cùng với người Ấn Độ, Philippines và Malaysia. Làn sóng dân di cư gần đây nhất đến từ Nam Phi.
Mặc dù Brisbane và Perth là những thành phố phát triển nhanh hơn (chỉ trong một vài giai đoạn) và sự di cư nội bộ trong mạng lưới các tiểu bang của Victoria thay đổi bất thường, thống kê cho thấy dân số Melbourne tăng xấp xỉ 50.000 người một năm kể từ năm 2003, nhiều hơn bất kỳ thành phố nào khác ở Úc.
Sự thu hút một tỉ lệ lớn những người di cư từ hải ngoại và di cư trong nội bộ các tiểu bang từ Sydney có nguyên nhân chủ yếu từ việc "dễ dàng" được cấp nhà.
Trong những năm gần đây, ở Melton, Wyndham và Casey các thống kê đã ghi nhận tỉ lệ tăng trưởng cao nhất trong tất cả các chính quyền địa phương ở Úc.
Dân số Melbourne theo năm:
- 1836: 177
- 1851: 20.000
- 1854: 300.800 (nhập cư tìm vàng)
- 1860: 500.000
- 1895: 900.000
- 1956: 1.500.000
- 1981: 2.806.000
- 1991: 3.156.700
- 2001: 3.366.542
- 2004: 3.559.700
- 2012: 4.000.000 (dự đoán)
Mật độ dân số[sửa | sửa mã nguồn]
Melbourne là một thủ phủ trải dài. Mật độ dân số của Melbourne đã giảm đi sau Chiến tranh thế giới thứ hai, cùng với những xe hơi riêng và sự quyến rũ của việc mở rộng nhà cửa và đất đai ra ngoại ô, chủ yếu là về hướng Đông. Sau nhiều cuộc tranh luận vào thập niên 1980 (thường là rất mãnh liệt, trên công chúng rộng rãi cũng như trong giới chuyên môn quy hoạch), sự suy giảm trên đã thật sự được đảo lại vào những năm đầu thập niên 1990. Lúc đó Melbourne trở nên nóng bỏng bởi sự suy sụp của thị trường bất động sản, và thành phố đã có sự gia tăng mật độ ở nội ô cũng như các vùng ngoại ô phía Đông.
Mật độ dân số nội thành (người/ha) theo năm:
- 1951 23,4 Melb. Metro. Planning Scheme 1954, p. 23
- 1961 21,4 Australian Bureau of Statistics
- 1971 18,1 A.B.S.
- 1976 16,75 Melbourne Social Atlas, 1976 (A.B.S.)
- 1981 15,9 Social Atlas, 1981
- 1986 16,05 Soc. Atlas/"Supermap" Census Data, 1986
- 1991 16,8 Social Atlas/Supermap, 1991
- 1996 17,9 Department of Infrastructure, 1998
Chính phủ[sửa | sửa mã nguồn]
Vùng đô thị Melbourne không có một cơ quan chính phủ cai trị toàn bộ. Người dân trực tiếp bầu ra một đô trường Melbourne, hiện tại là ông Robert Doyle, và cũng chọn bầu ra Hội đồng thành phố Melbourne, nhưng những người này chỉ chịu trách nhiệm cho Thành phố Melbourne, bao gồm vùng thương mại trung tâm và vài vùng ngoại ô phía trong. Tuy nhiên ông đô trưởng thường được xem là đại diện của toàn bộ thành phố.
Phần còn lại của thủ phủ được chia làm 30 đô thị tự trị, tất cả đều được gọi là những thành phố (city), ngoại trừ 5 đô thị ở vùng ven của Thành phố được gọi là quận (shire). Những đô thị này đều có hội đồng được cử ra để chịu trách nhiệm về những chức năng được ủy thác cho họ bởi chính phủ bang Victoria. Những chức năng này bao gồm quy hoạch, thu gom rác, làm vệ sinh các bãi tắm, công viên và vườn tược, chăm sóc trẻ em và nhà trẻ, các lễ hội địa phương và các hoạt động văn hóa, chăm sóc người cao tuổi, giám sát sức khỏe cộng đồng, hệ thống vệ sinh và những vấn đề tương tự. Tiền thuế thu được từ người dân được chi tiêu cho các hoạt động này. Hội đồng được đại diện chung bởi Hiệp hội chính phủ địa phương bang Victoria (Local Government Association of Victoria).
Phần lớn những hoạt động của chính quyền thành phố được chính quyền bang Victoria kiểm soát. Những hoạt động này bao gồm vận tải, quản lý các đường chính, điều khiển giao thông, các chính sách, giáo dục trên mức mẫu giáo, việc hoạch định các dự án lớn. Bởi vì ba phần tư dân số của bang Victoria sống ở Melbourne, chính quyền bang đã có truyền thống miễn cưỡng trong việc cho phép phát triển hệ thống chính quyền thành phố, vì đây là việc ảnh hưởng đến sự sống còn của chính quyền bang. Vì lý do trên, Ban việc làm Melbourne và Vùng thủ phủ được thành lập năm 1992 đã trở nên một cơ quan quyền lực tự trị hùng mạnh.
Giáo dục[sửa | sửa mã nguồn]
Một số đại học được đặt ở Melbourne, bao gồm các trường như Đại học Deakin, Đại học La Trobe, Đại học Monash, Đại học RMIT, Đại học Kỹ thuật Swinburne, Đại học Melbourne và Đại học Kỹ thuật Victoria.
Trường học[sửa | sửa mã nguồn]
Kinh tế[sửa | sửa mã nguồn]
Melbourne là một trung tâm công nghiệp và thương mại rộng lớn. Nhiều công ty lớn của Úc, và nhiều liên doanh đa quốc gia đã đặt trụ sở tại đây (khoảng một phần ba các công ty đa quốc gia lớn nhất tại Úc vào năm 1992). Cơ quan đầu não đại diện cho công nhân Úc cũng đặt trụ sở tại Melbourne.
Melbourne là nơi có hải cảng lớn nhất của Úc và có nhiều ngành công nghiệp tự động (kể cả nhà máy sản xuất động cơ Holden, Ford và Toyota), và nhiều ngành công nghệ sản xuất khác. Các đại hội thể thao cũng mang lại nhiều dự án xây dựng hạ tầng cơ sở.
Giao thông[sửa | sửa mã nguồn]
Melbourne được trang bị một hệ thống giao thông công cộng. Nó có một hệ thống xe điện dày đặc, 300 tuyến xe buýt và hệ thống xe lửa với hơn 15 đường ray. Giống như bất cứ thành phố lớn khác trên thế giới, Melbourne có một hệ thống giao thông hoà nhập, tuy nhiên những vùng ngoại ô vẫn gặp khó khăn về đi lại. Cảng Melbourne là hải cảng vận chuyển hàng hoá lớn nhất nước Úc. Sân bay Melbourne đứng thứ hai của quốc gia về số lượng khách.
Truyền thông[sửa | sửa mã nguồn]
Melbourne có hai tờ báo lớn và một tờ báo nhỏ. Có ba kênh truyền hình thương mại và ba kênh truyền hình công cộng. Melbourne có một lĩnh vực rộng các đài phát thanh dựa trên mạng lưới Austereo.
Melbourne trong văn hóa[sửa | sửa mã nguồn]
Melbourne có mối liên hệ mật thiết với sự thiết lập nền nghệ thuật hình ảnh của nước Úc. Trường phái Heidelberg, được xem là phong trào nghệ thuật thuần Úc đầu tiên, (ít nhất là về những tác phẩm phương Tây kinh điển), phần lớn là các tác phẩm của các nghệ sĩ Melbourne, và nhiều tác phẩm đang được trưng bày tại Viện bảo tàng Nghệ thuật bang Victoria.
Melbourne đã là cảnh cho nhiều tiểu thuyết, nhiều vở kịch truyền hình và phim. Mystery of a Hansom Cab, tác phẩm bán chạy nhất thế giới của Fergus Hume, mà đã vượt qua cả truyện Sherlock Holmes lúc bấy giờ, được lấy bối cảnh trong thời đại tìm vàng tại Melbourne. Quyển Power Without Glory (Quyền lực không vinh quang) của Frank Hardy kể về một thương gia Melbourne tên là John West và lấy bối cảnh tại Collingwood, một vùng ngoại ô của tầng lớp lao động Melbourne. Có lẽ tác phẩm được thế giới biết đến nhiều nhất là quyển On the Beach (Trên bãi biển) của Nevil Shute. Vào năm 1959, nó được chuyển thành phim với sự tham gia diễn xuất của Gregory Peck, Ava Gardner và được Stanley Kramer đạo diễn. Bộ phim miêu tả các cư dân Melbourne lặng lẽ trượt vào cõi vĩnh hằng như những nạn nhân cuối cùng của vụ thảm sát hạt nhân toàn cầu. Được quay tại Melbourne và các vùng phụ cận (một sự lạ thường cho Melbourne lúc đó), bộ phim có lẽ được nhớ nhất về lời bình luận mà Ava Gardner không bao giờ nói ra – mô tả Melbourne như một nơi hoàn hảo để làm một bộ phim về sự tận thế, nhận xét về chủ nghĩa bảo thủ ảm đạm của Melbourne vào cuối thập niên 1950. Câu trích dẫn ngụ ý được nhà báo Neil Jillett tìm ra. Những phim tương tự được sản xuất khi sự phê bình về các phim truyền hình năm 2000 diễn ra.
Trong những năm gần đây, có thêm nhiều bộ phim được làm tại Melbourne. Một số phim nổi tiếng bao gồm Mad Max, Chopper, Romper Stomper, Mr. Nice Guy và The Castle.
Có lẽ nhiều thính giả đương thời đều biết đến vở kịch truyền hình hàng ngày Neighbours (Những người hàng xóm), dựng tại vùng ngoại ô hư cấu phía đông của Erinsborough, đại diện cho thế giới "bánh mì trắng" của đời sống người Úc vùng ngoại ô. Những chương trình truyền hình hiện thời khác được dựng tại Melbourne gồm Stingers (một vở kịch về cảnh sát), The Secret Life Of Us (Cuộc sống bí mật của chúng ta) và MDA.
Ca sĩ Paul Kelly đã viết vài bài hát nổi tiếng về các khía cạnh của thành phố gần gũi với lòng của nhiều người dân Melbourne, đáng chú ý là "Leaps And Bounds" và "From St Kilda To King's Cross".
Nhà văn châm biếm gốc Malbourne Barry Humphries đã xây dựng nhân vật chính Dame Edna Everage như một phiên bản hài kịch của một bà nội trợ vùng ngoại ô. Qua nhân vật này ông đã trình diễn những bài thơ chua cay về tập tục của Melbourne và tầng lớp trung lưu thành thị ở Moonee Ponds và Highett, giữa vòng những vùng khác. Mặc dầu không lấy bối cảnh tại Melbourne, nhưng bộ phim Queen Of The Damned được quay trong và xung quanh thành phố. Carols by Candlelight (Những bài thánh nhạc bên ánh nến), lần đầu tổ chức vào năm 1938, là một lễ Giáng sinh truyền thống tổ chức hàng năm tại Sân khấu Ca nhạc Myer Sidney.
Văn hóa và thể thao[sửa | sửa mã nguồn]
Trong khi có một cuộc sống văn hóa và có nền nghệ thuật, đáng kể là Đại hội Hài kịch Quốc tế Melbourne và Liên hoan phim Quốc tế Melbourne hàng năm, Melbourne có lẽ được biết đến như một thành phố thể thao.
Văn hóa[sửa | sửa mã nguồn]
Melbourne là nhà của Balê Úc và là ngôi nhà thứ hai của Opera Úc. Nhà hát Giao hưởng Melbourne được cả quê nhà và thế giới đánh giá rất cao. Melbourne cũng là nơi sinh của nghệ thuật phương Tây tại Úc qua trường phái Heidelberg (đang tranh cãi). Viện bảo tàng quốc gia Victoria có những tác phẩm nghệ thuật đẹp nhất nước Úc, đạc biệt là những tác phẩm Úc thời kỳ đầu mang truyền thống phương Tây. Một số đoàn hát chuyên nghiệp hoạt động tại Melbourne, trong đó Đoàn hát Melbourne là đoàn được tổ chức quy mô nhất, và một hệ thống những đoàn hát nhỏ khác.
Nhạc pop và nhạc rock của Melbourne được xem là sống động nhất nước Úc (đặc biệt là đối với người Melbourne), và đã nuôi dưỡng nhiều nhạc sĩ, nghệ sĩ tiếng tăm trên thế giới như AC/DC, Nick Cave, Crowded House, John Farnham, Graeme Bell, Kylie Minogue và Jet. Melbourne cũng là quê nhà của những ban nhạc hip hop Úc lớn nhất, thường được biết đến với tên "Melburn" hoặc "The Burn" qua những phong cách văn hóa độc nhất. Obese Records, nhãn hiệu thâu băng hip hop Úc dẫn đầu, được thành lập năm 1995 tại Melbourne và được tọa lạc tại Prahran, phía dưới đường Chapel Street nổi tiếng. Melbourne là nhà của một phong cách cứng cỏi của hip hop trong nhà và cũng là quê nhà của những nghệ sĩ Lyrical Commission, Muphin, Reason và Pegz. Những buổi trình diễn thường tổ chức trong thành phố với những cuộc thi và những cuộc triển lãm do những nghệ sĩ có triển vọng tổ chức suốt tuần tại nhiều địa điểm khác nhau.
Nhạc khiêu vũ ở Melbourne là một dòng nhạc lớn nhất và sống động nhất tại Úc. Có nhiều buổi tiệc khiêu vũ diễn ra hầu như mọi đêm trong năm, thường xuyên thu hút những người dẫn chương trình hay nhất thế giới đến thành phố. Melbourne Shuffle được sinh ra tại đây, và đã tiến triển từ lúc đó.
Thể thao[sửa | sửa mã nguồn]
Melbourne là quê hương của mười trong mười sáu đội bóng của Liên đoàn bóng đá Úc. Mỗi tuần các đội này thi đấu năm trận với số khán giả trung bình mỗi trận khoảng 35.000 người. Melbourne là nơi khai sinh bóng bầu dục Úc và môn thể thao này vẫn là môn thể thao phổ biến nhất tại bang Victoria. Vòng chung kết Lớn (một trong những sự kiện thể thao lớn nhất nước Úc) được tổ chức vào tuần cuối của tháng 9 tại Sân vận động Cricket Melbourne (một khu vực rộng có thể chứa đến 100.000 khán giả). Melbourne là nơi đăng cai Giải quần vợt Úc Mở rộng (là một trong bốn giải Grand Slam); Melbourne Cup – một giải đua ngựa uy tín nhất thế giới; Giải đấu cricket lớn "Boxing Day" nổi tiếng tổ chức hàng năm từ 26-30 tháng 12 tại Sân vận động Cricket Melbourne; và giải đua xe F1 nước Úc.
Melbourne Storm, chơi ở Liên đoàn Bóng bầu dục Quốc gia, được đặt tại Olympic Park. Olympic Park cũng là sân nhà của đội bóng Melbourne Victory, chơi ở giải bóng đá dạng mới của Úc, giải A-League.
Melbourne cũng là đồng tổ chức Cúp Bóng bầu dục Thế giới 2003, gồm nhiều trận đấu vòng tròn và cả các trận bán kết - tất cả các trận đều thi đấu Etihad Stadium. Melbourne cũng là thành phố đầu tiên không thuộc Mỹ đăng cai Giải Bắn súng Cảnh sát Thế giới 1995 và Cúp President 1999 cho golf; cũng là thành phố đầu tiên ở Nam bán cầu tổ chức giải vô địch thế giới Cup Polo (2001). Sự kiện thể thao lớn mới nhất tại thành phố là Đại hội thể thao của Khối thịnh vượng chung 2006 (Commonwealth Games).
Vào 2007, Melbourne sẽ là chủ nhà của Giải vô địch Thế giới các môn Thể thao dưới nước.
Công viên và vườn tược[sửa | sửa mã nguồn]
Melbourne thường được nhắc đến như thành phố cây xanh của nước Úc, và bang Victoria là ""Bang Vườn cây", vì nhiều lý do. Có rất nhiều công viên và vườn cây gần khu trung tâm với nhiều chủng loại cây; từ cây thường đến quý hiếm ở giữa một khung cảnh tuyệt đẹp, những vỉa hè, những đại lộ với những hàng cây đã làm Melbourne trở nên một trong những thành phố xanh tươi nhất thế giới. Cũng có nhiều công viên ở những vùng ngoại ô Melbourne như Stonnington và Booroondara, phía đông nam của khu trung tâm. "Victoria – Bang Vườn Cây" được sử dụng trên biển số xe hơi ở Victoria cho đến năm 1995 và nhiều thị trấn trong vùng có những vườn thực vật được chăm sóc, những công viên và đại lộ trồng cây.
Du lịch[sửa | sửa mã nguồn]
Melbourne thu hút một số đông du khách, đặc biệt là những du khách balô trẻ. Nó cũng đón tiếp một số lượng lớn nhưng không đều các khán giả đến xem thể thao. Các nhà hàng ở Melbourne rất nhiều, và thường có giá cả hợp lý và chất lượng tốt. Melbourne có tất cả các loại hình quán rượu, phòng trà và hộp đêm. Có rất nhiều điều thú vị để xem ngoài lãnh thổ Melbourne nhưng vẫn trong vòng một ngày đi lại từ Melbourne.
Thành phố kết nghĩa[sửa | sửa mã nguồn]
Melbourne có nhiều thành phố kết nghĩa:
- Osaka, Nhật Bản - 1978
- Tianjin, Trung Quốc - 1980
- Thessaloniki, Hy Lạp - 1984
- Boston, Hoa Kỳ - 1985
- Sankt-Peterburg, Nga - 1989
- Milano, Ý - 2004
- Galle, Sri Lanka - 2005 (Sau cơn sóng thần 2004, Melbourne kết nghĩa Galle để hỗ trợ tiến xây lại sân chơi cricket ở đó)
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- Danh sách các Đô trưởng Melbourne
- Danh sách các người Melbourne nổi tiếng
- Tội phạm ở Melbourne
- Du lịch Melbourne
- Hook turn - một kỹ thuật lái xe của người Melbourne
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2012–13: ESTIMATED RESIDENT POPULATION, States and Territories – Greater Capital City Statistical Areas (GCCSAs)”. Australian Bureau of Statistics. Ngày 3 tháng 4 năm 2014. Truy cập ngày 8 tháng 4 năm 2014. ERP at ngày 30 tháng 6 năm 2013.
- ^ “3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2012–13: Victoria: Population Density”. Australian Bureau of Statistics. Ngày 30 tháng 4 năm 2013. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2014.
- ^ “Greater Melbourne: Basic Community Profile” (xls). 2011 Census Community Profiles. Australian Bureau of Statistics. Ngày 28 tháng 3 năm 2013. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2014.
- ^ Butler, S. biên tập (2013). “Melbourne”. Macquarie Dictionary (ấn bản 6). Sydney: Macmillan Publishers Group Australia 2015. 1952 pages. ISBN 978-18-7642-966-9.
- ^ “Definition of Melbourne in Oxford dictionary. Meaning, pronunciation and origin of the word”. Oxford Dictionaries. Oxford University Press. 2013. Truy cập ngày 13 tháng 6 năm 2015.
- ^ a ă “Melbourne (Urban Centre/Locality)”. Australian Bureau of Statistics. Ngày 25 tháng 10 năm 2007. Truy cập ngày 14 tháng 7 năm 2016.
- ^ Lewis, Miles (1995). Melbourne: the city's history and development (2nd ed.). Melbourne: City of Melbourne. p. 25. ISBN 0-949624-71-3.
- ^ Cervero, Robert B. (1998). The Transit Metropolis: A Global Inquiry. Chicago: Island Press. p. 320.ISBN 1-55963-591-6.
- ^ "Commonwealth of Australia Constitution Act". Department of the Attorney-General, Government of Australia. p. 45 (Section 125). Archived from the original(PDF) on ngày 11 tháng 3 năm 2010. Truy cập ngày 11 tháng 9 năm 2009.
- ^ “Melbourne named world's most liveable city, for fifth year running”. The Age. Ngày 19 tháng 8 năm 2015.
- ^ “The Global FinancialCentres Index 14” (PDF). Ngày 30 tháng 9 năm 2013.
- ^ “Cultural capitals: Melbourne”. ArtsHub.
- ^ “Facts & Figures”. Yarra Trams.
- ^ “MELBOURNE REGIONAL OFFICE”. Climate statistics for Australian locations (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2014.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Encyclopedia của Melbourne
- Australian Places - a gazetteer of Australian cities, towns and suburbs, many of which are in Melbourne
- Website chính thức của Melbourne
- Melbourne Accommodation Tourism and Business Directory
- Google Satellite Images
- WalkingMelbourne.com
- MelbournePhotos.net
- Hình ảnh về Melbourne của Bruce Ma
- Flickr: Photos tagged with melbourne
- Batmania: a fun way to explore the people and events surrounding the foundation of Melbourne at the National Museum of Australia.
- Melbourne and Victorian Information and History
- ^ “3218.0 – Regional Population Growth, Australia. 2011–12”. Cục Thống kê Úc. 30 tháng 4 năm 2013. Truy cập ngày 30 tháng 10 năm 2013.

markdown:
# Melbourne
[Trung tâm Thành phố Melbourne](/wiki/Trung_t%C3%A2m_Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_Melbourne). Đối với bài về khu vực chính quyền địa phương quản lý khu vực trung tâm thành phố này, xem [Thành phố Melbourne](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_Melbourne).
|Melbourne
|
|
|![]()
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD) [37°48′49″N 144°57′47″Đ / 37,81361°N 144,96306°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Melbourne¶ms=37_48_49_S_144_57_47_E_type:city_region:AU-VIC) [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [37°48′49″N 144°57′47″Đ / 37,81361°N 144,96306°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Melbourne¶ms=37_48_49_S_144_57_47_E_type:city_region:AU-VIC) ( [[1]](#cite_note-ABSERP13-1) [2nd](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_nh%E1%BB%AFng_th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_l%E1%BB%9Bn_c%E1%BB%A7a_%C3%9Ac)) 2(1.170/sq mi) [[2]](#cite_note-2) 2(3.857,4 sq mi)(GCCSA) [[3]](#cite_note-ABSGCCSAXLS-3) [Múi giờ](/wiki/Gi%E1%BB%9D_%E1%BB%9F_%C3%9Ac) [AEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_%E1%BB%9F_%C3%9Ac)( [UTC+10](/wiki/UTC%2B10)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [AEDT](/wiki/Gi%E1%BB%9D_%E1%BB%9F_%C3%9Ac)( [UTC+11](/wiki/UTC%2B11)) [Khu vực chính quyền địa phương](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_khu_v%E1%BB%B1c_ch%C3%ADnh_quy%E1%BB%81n_%C4%91%E1%BB%8Ba_ph%C6%B0%C6%A1ng_t%E1%BA%A1i_Victoria) [31 thành phố trong Vùng đô thị Melbourne](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_khu_v%E1%BB%B1c_ch%C3%ADnh_quy%E1%BB%81n_%C4%91%E1%BB%8Ba_ph%C6%B0%C6%A1ng_t%E1%BA%A1i_Victoria) [Hạt](/w/index.php?title=Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_%C4%91%E1%BA%A5t_li%E1%BB%81n_%C3%9Ac&action=edit&redlink=1) [Grant](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_Grant,_Victoria&action=edit&redlink=1), [Bourke](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_Bourke,_Victoria&action=edit&redlink=1), [Mornington](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_Mornington&action=edit&redlink=1) [Khu vực bầu cử tiểu bang](/w/index.php?title=C%C3%A1c_khu_b%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_ti%E1%BB%83u_bang_v%C3%A0_l%C3%A3nh_th%E1%BB%95_%C3%9Ac&action=edit&redlink=1) [54 quận](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Vic_inner_regions.png) [Khu vực bầu cử liên bang](/w/index.php?title=Khu_b%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_H%E1%BA%A1_vi%E1%BB%87n_%C3%9Ac&action=edit&redlink=1) [23 đơn vị](/w/index.php?title=T%E1%BA%ADp_tin:Map4.gif&action=edit&redlink=1)
|
|Nhiệt độ tối đa bình quân |
|Nhiệt độ tối thiểu bình quân |
|Mực nước mưa hàng năm
|20,15 °C
|68 °F |10,25 °C
|50 °F |646,9 mm
|25,5 in **Melbourne** ( [/ˈmɛlbən/](https://en.wikipedia.org/wiki/WP:IPAE) ( [nghe](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/10/En-au-Melbourne.oga)); [[4]](#cite_note-4) ) là [5] [thủ phủ](/wiki/Th%E1%BB%A7_ph%E1%BB%A7)và thành phố lớn nhất bang [Victoria](/wiki/Victoria_(%C3%9Ac)), và là [thành phố lớn thứ hai ở](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_nh%E1%BB%AFng_th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_l%E1%BB%9Bn_c%E1%BB%A7a_%C3%9Ac) [Úc](/wiki/%C3%9Ac). Địa danh "Melbourne" dùng để gọi tên toàn bộ vùng đô thị rộng hơn 9.900 km [[6]](#cite_note-:0-6) 2gồm nhiều khu dân cư khác nhau, đồng thời cũng là tên gọi [phần trung tâm nội ô thành phố](/wiki/Trung_t%C3%A2m_Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_Melbourne). Vùng đô thị ngày nay toạ lạc quanh một vịnh kín tự nhiên gọi là Vịnh Port Phillip và bao trùm trên một vùng rộng lớn từ vùng đồi xen lẫn đồng cỏ ở gần chân núi Macedon đến Dãy núi Dandenong và bán đảo Mornington ở phía đông và đông nam. Trải qua nhiều thập niên phát triển và nhập cư ồ ạt, Melbourne đã trở thành nhà của hơn 4,5 triệu người đến từ hàng trăm nước trên thế giới. [[6]](#cite_note-:0-6)
Được thành lập năm 1835, bởi những người định cư từ Launceston trong Vùng đất Van Diemen (Tasmania ngày nay), Melbourne từ một thị trấn vùng sâu vùng xa của New South Wales nhanh chóng phát triển thành thủ phủ một thuộc địa. Toàn quyền NSW Richard Bourke đã đặt tên nơi đây là Melbourne, theo tên của William Lamb, Tử tước Melbourne, Thủ tướng nước Anh đương thời.
Không lâu sau khi được nâng cấp lên Thành phố năm 1847, Melbourne đón nhận dòng dòng người nhập cư ồ ạt do hai cuộc đổ xô tìm vàng kéo đến. Nguồn vốn nhân lực và tài lực mới đã biến nơi này thành một trong những đô thị hào hoa và thịnh vượng bậc nhất thế giới trong giai đoạn cuối thế kỷ 19. [7] Có lẽ vì thế mà sau khi [[8]](#cite_note-8) [Liên bang Úc được thành lập](/wiki/Li%C3%AAn_bang_h%C3%B3a_%C3%9Ac)năm 1901, Melbourne đã được chọn làm [thủ đô](/wiki/Th%E1%BB%A7_%C4%91%C3%B4)lâm thời đến tận năm [1927](/wiki/1927). [[9]](#cite_note-9)
Thứ hạng cao về giáo dục, nghiên cứu, y tế, du lịch, thể thao cùng môi trường trong lành, mát mẻ và mạng lưới giao thông công cộng rộng khắp giúp Melbourne giữ vững vị trí quán quân "thành phố đáng sống" trong suốt 6 năm liền.
Về kinh tế, Melbourne còn là trung tâm thương mại, tài chính quan trọng trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương và xếp hạng thứ 30 trên Bảng chỉ số Trung tâm Tài chính Toàn cầu. [10] Còn đối với người dân xứ sở chuột túi, thành phố còn đảm nhiệm vai trò là "kinh đô văn hoá" nước nhà, [[11]](#cite_note-11) và là nơi khởi nguồn của nền điện ảnh truyền hình nước nhà, nơi khai sinh ra môn thể thao [[12]](#cite_note-12) [bóng đá Úc](/w/index.php?title=B%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_%C3%9Ac&action=edit&redlink=1)và trường phái hội hoa ấn tượng phong cách Úc. Thành phố còn được liệt kê trong danh sách các Thành phố Văn chương UNESCO, và là thiên đường của âm nhạc, kịch nói, nghệ thuật truyền thống và nhiều loại hình nghệ thuật đường phố đặc sắc. Melbourne đăng cai Thế vận hội Olympic năm 1956.
Theo tiêu chuẩn về "dịch vụ cao cấp", Melbourne được
[nhóm nghiên cứu GaWC](/w/index.php?title=Nh%C3%B3m_nghi%C3%AAn_c%E1%BB%A9u_GaWC&action=edit&redlink=1) xếp vào loại hai ("các thành phố nhỏ của thế giới") đằng sau các thành phố như [Montréal](/wiki/Montr%C3%A9al), [Osaka](/wiki/%C5%8Csaka) hay [Praha](/wiki/Praha). Thành phố này có số lượng sinh viên quốc tế thuộc loại đông nhất trên thế giới, sau [London](/wiki/Lu%C3%A2n_%C4%90%C3%B4n), [New York](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_New_York) và [Paris](/wiki/Paris).
Melbourne hiện đang sở hữu mạng lưới xe điện mặt đất (tramway) lớn nhất trên thế giới, với gần 250 km đường sắt đôi phủ kín khu vực đô thị và vùng ngoại ô của thành phố.
[[13]](#cite_note-13)
## Mục lục
[1 Tên gọi](#T.C3.AAn_g.E1.BB.8Di) [2 Địa lý](#.C4.90.E1.BB.8Ba_l.C3.BD) [3 Lịch sử](#L.E1.BB.8Bch_s.E1.BB.AD) [4 Con người](#Con_ng.C6.B0.E1.BB.9Di) [5 Chính phủ](#Ch.C3.ADnh_ph.E1.BB.A7) [6 Giáo dục](#Gi.C3.A1o_d.E1.BB.A5c) [7 Kinh tế](#Kinh_t.E1.BA.BF) [8 Giao thông](#Giao_th.C3.B4ng) [9 Truyền thông](#Truy.E1.BB.81n_th.C3.B4ng) [10 Melbourne trong văn hóa](#Melbourne_trong_v.C4.83n_h.C3.B3a) [11 Văn hóa và thể thao](#V.C4.83n_h.C3.B3a_v.C3.A0_th.E1.BB.83_thao) [12 Công viên và vườn tược](#C.C3.B4ng_vi.C3.AAn_v.C3.A0_v.C6.B0.E1.BB.9Dn_t.C6.B0.E1.BB.A3c) [13 Du lịch](#Du_l.E1.BB.8Bch) [14 Thành phố kết nghĩa](#Th.C3.A0nh_ph.E1.BB.91_k.E1.BA.BFt_ngh.C4.A9a) [15 Xem thêm](#Xem_th.C3.AAm) [16 Chú thích](#Ch.C3.BA_th.C3.ADch) [17 Liên kết ngoài](#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)
## Tên gọi[
[sửa](/w/index.php?title=Melbourne&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Melbourne&action=edit§ion=1)]
Thành phố được đặt tên theo
[Thủ tướng Anh](/wiki/Th%E1%BB%A7_t%C6%B0%E1%BB%9Bng_Anh), [William Lamb](/w/index.php?title=William_Lamb&action=edit&redlink=1), Tử tước Melbourne, người sống gần [Melbourne](/w/index.php?title=Melbourne,_Derbyshire&action=edit&redlink=1) ở [Derbyshire](/wiki/Derbyshire), [Anh](/wiki/Anh). *Melbourne* có gốc từ *Mylla Burne* trong [tiếng Anh cổ](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh_c%E1%BB%95) và có nghĩa là "Mill Stream".
## Địa lý[
[sửa](/w/index.php?title=Melbourne&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Melbourne&action=edit§ion=2)]
Melbourne nằm ở góc đông-nam
[lục địa](/wiki/L%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba) [châu Úc](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%9Ac), và là thành phố nằm ở cực nam lục địa. Về mặt địa chất, thành phố được xây dựng trên nơi hợp dòng của dòng [dung nham](/wiki/Dung_nham) [Quaternary](/w/index.php?title=Quaternary&action=edit&redlink=1) chảy về hướng tây và vùng trầm tích cát [Holocene](/wiki/Th%E1%BA%BF_Holocen) theo hướng đông-nam dọc [cảng Phillip](/w/index.php?title=C%E1%BA%A3ng_Phillip&action=edit&redlink=1). Vùng ngoại ô của thành phố vươn ra theo hướng đông, hướng con [sông Yarra](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Yarra&action=edit&redlink=1) đến [dãy núi Yarra](/w/index.php?title=D%C3%A3y_n%C3%BAi_Yarra&action=edit&redlink=1) và [dãy Dandenong](/w/index.php?title=D%C3%A3y_Dandenong&action=edit&redlink=1) phía đông-nam của cửa vịnh và dọc theo [sông Maribyrnong](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Maribyrnong&action=edit&redlink=1) và các nhánh sông hướng tây và hướng bắc của nó đến các vùng đồng bằng. Khu [trung tâm kinh doanh](/w/index.php?title=Trung_t%C3%A2m_kinh_doanh&action=edit&redlink=1) (thành phố gốc ban đầu) thì nằm trên khu nổi tiếng [Hoddle Grid](/w/index.php?title=Khu_kinh_doanh_trung_t%C3%A2m_Melbourne&action=edit&redlink=1), bờ phía nam của nó đối diện với Yarra.
### Khí hậu[
[sửa](/w/index.php?title=Melbourne&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Melbourne&action=edit§ion=3)]
|Dữ liệu khí hậu của Melbourne|
|Tháng||1||2||3||4||5||6||7||8||9||10||11||12||Năm|
|Cao kỉ lục °C (°F)||45.6||46.4||41.7||34.9||28.7||22.4||23.3||26.5||31.4||36.9||40.9||43.7||46,4|
|Trung bình cao °C (°F)||25.9||25.8||23.9||20.3||16.7||14.1||13.5||15.0||17.3||19.7||22.0||24.2||19,9|
|Trung bình thấp, °C (°F)||14.3||14.6||13.2||10.8||8.7||6.9||6.0||6.7||8.0||9.6||11.2||12.9||10,2|
|Thấp kỉ lục, °C (°F)||5.5||4.5||2.8||1.5||−1.1||−2.2||−2.8||−2.1||−0.5||0.1||2.5||4.4||−2,8|
|Lượng mưa, mm (inch)||47.1
|
(1.854)
|48.0
|
(1.89)
|50.1
|
(1.972)
|57.3
|
(2.256)
|55.7
|
(2.193)
|49.5
|
(1.949)
|47.5
|
(1.87)
|50.0
|
(1.969)
|58.0
|
(2.283)
|66.0
|
(2.598)
|60.3
|
(2.374)
|59.2
|
(2.331)
|648,7
|
(25,539)
|Số ngày mưa TB||8.3||7.5||9.4||11.8||14.6||15.4||16.2||16.1||14.9||14.2||11.8||10.4||150,6|
|Số giờ nắng trung bình hàng tháng||279.0||228.8||210.8||168.0||120.9||108.0||114.7||145.7||171.0||195.3||210.0||232.5||2.184,7|
|Số giờ nắng trung bình ngày||9.0||8.1||6.8||5.6||3.9||3.6||3.7||4.7||5.7||6.3||7.0||7.5||6,0|
|
|Nguồn: Bureau of Meteorology
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Melbourne&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Melbourne&action=edit§ion=4)]
Melbourne được thành lập vào năm
[1835](/wiki/1835) bởi những người khai hoang đến từ vùng [Van Diemen](/w/index.php?title=Van_Diemen&action=edit&redlink=1) ( [Tasmania](/wiki/Tasmania)). Nó được xây dựng trên đất của [người Kulin](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Kulin&action=edit&redlink=1), cư dân [bản địa](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C3%9Ac_b%E1%BA%A3n_%C4%91%E1%BB%8Ba&action=edit&redlink=1) của vùng đất này. Melbourne là thủ phủ đầu tiên của quận [Port Phillip](/w/index.php?title=Port_Phillip&action=edit&redlink=1), [New South Wales](/wiki/New_South_Wales) và sau đó là thuộc địa tách biệt của bang Victoria. Việc tìm thấy [vàng](/wiki/V%C3%A0ng) ở Victoria vào [thập niên 1850](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1850) đã dẫn đến một làn sóng tìm vàng ở Victoria, Melbourne nhanh chóng trở thành một trung tâm cảng biển và dịch vụ. Sau đó, nó trở thành trung tâm sản xuất hàng đầu của Úc. Suốt [thập niên 1880](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1880), Melbourne là thành phố lớn thứ hai của [Đế quốc Anh](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Anh), và được biết đến với cái tên "Melbourne kỳ diệu" ( *Marvellous Melbourne*). [Kiến trúc thời Victoria](/w/index.php?title=Ki%E1%BA%BFn_tr%C3%BAc_th%E1%BB%9Di_Victoria&action=edit&redlink=1) hiện diện khắp nơi ở Melbourne và ngày nay thành phố này là nơi có nhiều nhất những kiến trúc [thời đại Vitoria](/w/index.php?title=Th%E1%BB%9Di_%C4%91%E1%BA%A1i_Vitoria&action=edit&redlink=1) còn tồn tại so với các thành phố khác trên khắp thế giới ngoại trừ [Luân Đôn](/wiki/Lu%C3%A2n_%C4%90%C3%B4n).
Vào ngày
[1 tháng 1](/wiki/1_th%C3%A1ng_1) năm [1901](/wiki/1901), Melbourne đã trở thành [Thủ đô](/wiki/Th%E1%BB%A7_%C4%91%C3%B4) của [Liên bang Úc](/wiki/%C3%9Ac). [Quốc hội](/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_%C3%9Ac) Liên bang đầu tiên được thành lập vào ngày [9 tháng 5](/wiki/9_th%C3%A1ng_5) ở [Tòa nhà Triển lãm Hoàng gia](/w/index.php?title=T%C3%B2a_nh%C3%A0_Tri%E1%BB%83n_l%C3%A3m_Ho%C3%A0ng_gia&action=edit&redlink=1). Trụ sở chính phủ và thủ đô của quốc gia được đặt ở Melbourne cho đến năm [1927](/wiki/1927), khi nó được chuyển đến [Canberra](/wiki/Canberra). Melbourne tiếp tục phát triển trong suốt nửa đầu [thế kỷ 20](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_20), đặc biệt với các [dân di cư](/wiki/Di_c%C6%B0) sau [Chiến tranh thế giới thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) và uy tín trong việc tổ chức [Thế vận hội mùa hè 1956](/w/index.php?title=Th%E1%BA%BF_v%E1%BA%ADn_h%E1%BB%99i_m%C3%B9a_h%C3%A8_1956&action=edit&redlink=1) vào năm [1956](/wiki/1956). Ngay cả sau khi thủ đô chính trị được dời đến Canberra, Melbourne vẫn tiếp tục là trung tâm kinh doanh và tài chính cho đến [thập niên 1970](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1970), khi nó bắt đầu đánh mất vị trí dẫn đầu vào tay [Sydney](/wiki/Sydney). Thêm vào đó, Melbourne cũng là một trung tâm phát triển của các loại hình nghệ thuật.
Vào
[thập niên 1980](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1980), Melbourne trải qua một cuộc khủng hoảng do nạn chảy máu nhân lực cho New South Wales và Queensland. Vào [thập niên 1990](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1990), chính phủ của [Thủ hiến](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7_hi%E1%BA%BFn_Victoria&action=edit&redlink=1) [Jeff Kennett](/w/index.php?title=Jeff_Kennett&action=edit&redlink=1) thuộc [Đảng Tự do](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3ng_T%E1%BB%B1_do_(%C3%9Ac)&action=edit&redlink=1) tìm cách thay đổi xu hướng trên bằng sự phát triển các tòa cao ốc công cộng mới (như [Viện bảo tàng Melbourne](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87n_b%E1%BA%A3o_t%C3%A0ng_Melbourne&action=edit&redlink=1), [Trung tâm Triển lãm và Hội nghị Melbourne](/w/index.php?title=Trung_t%C3%A2m_Tri%E1%BB%83n_l%C3%A3m_v%C3%A0_H%E1%BB%99i_ngh%E1%BB%8B_Melbourne&action=edit&redlink=1), [Crown Casino](/w/index.php?title=Crown_Casino&action=edit&redlink=1)), và việc quảng bá những sự kiện, thành tựu xuất sắc của Melbourne ra bên ngoài và cộng đồng cư dân Melbourne. Việc làm này được tiếp tục dưới chính phủ của thủ hiến đương nhiệm, [Steve Bracks](/w/index.php?title=Steve_Bracks&action=edit&redlink=1), thuộc [Đảng Lao động](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3ng_Lao_%C4%91%E1%BB%99ng_(%C3%9Ac)&action=edit&redlink=1).
## Con người[
[sửa](/w/index.php?title=Melbourne&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Melbourne&action=edit§ion=5)]
### Dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Melbourne&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Melbourne&action=edit§ion=6)]
Dân số Melbourne tăng một cách đột ngột vào thời kỳ mọi người đổ xô đi tìm
[vàng](/wiki/V%C3%A0ng). Gần 125.000 người từ khắp nơi trên thế giới đã đến đây chỉ trong một năm. Trong 2 thập niên sau đó, [1870](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1870) và [1880](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1880), Melbourne là thành phố đông dân nhất Úc.
Vào
[thập niên 1890](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1890), sự suy sụp kinh tế sâu sắc đã hạ gục Melbourne. Dân số Melbourne sụt giảm một lượng lớn trong những năm 1890 là kết quả của làn sóng những người thất nghiệp di cư về phía tây để tìm vàng hoặc việc làm trong những ngành công nghiệp mới mẻ được kích thích bởi thứ [kim loại](/wiki/Kim_lo%E1%BA%A1i) quý giá này.
Nhu cầu về dân số tăng lên và lực lượng lao động đã tiếp nhận nhiều người
[Anh](/wiki/Anh), [Nam Tư](/wiki/Nam_T%C6%B0), [Hà Lan](/wiki/H%C3%A0_Lan), [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c), [Ả Rập](/wiki/%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp) và [Maltese](/w/index.php?title=Maltese&action=edit&redlink=1) di cư đến sau năm [1945](/wiki/1945). Một số lớn người [Ý](/wiki/%C3%9D) và [Hy Lạp](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p) cũng đã đến vào những [thập niên 1950](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1950) và [1960](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1960), trở thành những cộng đồng lớn nhất bên cạnh những cộng đồng khác từ Anh và [Ireland](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Ireland). Melbourne là nơi có cộng đồng người Hy Lạp có tổ tiên sinh sống ngoài đất nước Hy Lạp đông nhất thế giới.
Trong những
[thập niên 1970](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1970) và [1980](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1980), những người tị nạn từ [Campuchia](/wiki/Campuchia) và [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) đã chọn Melbourne làm quê hương cùng với người [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99), [Philippines](/wiki/Philippines) và [Malaysia](/wiki/Malaysia). Làn sóng dân di cư gần đây nhất đến từ [Nam Phi](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nam_Phi).
Mặc dù
[Brisbane](/wiki/Brisbane) và [Perth](/wiki/Perth,_T%C3%A2y_%C3%9Ac) là những thành phố phát triển nhanh hơn (chỉ trong một vài giai đoạn) và sự di cư nội bộ trong mạng lưới các tiểu bang của Victoria thay đổi bất thường, thống kê cho thấy dân số Melbourne tăng xấp xỉ 50.000 người một năm kể từ năm [2003](/wiki/2003), nhiều hơn bất kỳ thành phố nào khác ở Úc.
Sự thu hút một tỉ lệ lớn những người di cư từ hải ngoại và di cư trong nội bộ các tiểu bang từ Sydney có nguyên nhân chủ yếu từ việc "dễ dàng" được cấp nhà.
Trong những năm gần đây, ở
[Melton](/w/index.php?title=Melton,_Victoria&action=edit&redlink=1), [Wyndham](/w/index.php?title=Wyndham&action=edit&redlink=1) và [Casey](/w/index.php?title=Casey&action=edit&redlink=1) các thống kê đã ghi nhận tỉ lệ tăng trưởng cao nhất trong tất cả các chính quyền địa phương ở Úc.
Dân số Melbourne theo năm:
[1836](/wiki/1836): 177 [1851](/wiki/1851): 20.000 [1854](/wiki/1854): 300.800 (nhập cư tìm [vàng](/wiki/V%C3%A0ng)) [1860](/wiki/1860): 500.000 [1895](/wiki/1895): 900.000 [1956](/wiki/1956): 1.500.000 [1981](/wiki/1981): 2.806.000 [1991](/wiki/1991): 3.156.700 [2001](/wiki/2001): 3.366.542 [2004](/wiki/2004): 3.559.700 [2012](/wiki/2012): 4.000.000 (dự đoán)
### Mật độ dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Melbourne&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Melbourne&action=edit§ion=7)]
Melbourne là một thủ phủ trải dài. Mật độ dân số của Melbourne đã giảm đi sau
[Chiến tranh thế giới thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai), cùng với những [xe hơi](/wiki/%C3%94_t%C3%B4) riêng và sự quyến rũ của việc mở rộng nhà cửa và đất đai ra ngoại ô, chủ yếu là về hướng Đông. Sau nhiều cuộc tranh luận vào [thập niên 1980](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1980) (thường là rất mãnh liệt, trên công chúng rộng rãi cũng như trong giới chuyên môn [quy hoạch](/wiki/Quy_ho%E1%BA%A1ch_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B)), sự suy giảm trên đã thật sự được đảo lại vào những năm đầu [thập niên 1990](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1990). Lúc đó Melbourne trở nên nóng bỏng bởi sự suy sụp của thị trường [bất động sản](/wiki/B%E1%BA%A5t_%C4%91%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n), và thành phố đã có sự gia tăng mật độ ở nội ô cũng như các vùng ngoại ô phía Đông.
Mật độ dân số nội thành (người/ha) theo năm:
- 1951 23,4 Melb. Metro. Planning Scheme 1954, p. 23
- 1961 21,4 Australian Bureau of Statistics
- 1971 18,1 A.B.S.
- 1976 16,75 Melbourne Social Atlas, 1976 (A.B.S.)
- 1981 15,9 Social Atlas, 1981
- 1986 16,05 Soc. Atlas/"Supermap" Census Data, 1986
- 1991 16,8 Social Atlas/Supermap, 1991
- 1996 17,9 Department of Infrastructure, 1998
## Chính phủ[
[sửa](/w/index.php?title=Melbourne&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Melbourne&action=edit§ion=8)]
Vùng đô thị Melbourne không có một cơ quan chính phủ cai trị toàn bộ. Người dân trực tiếp bầu ra một đô trường Melbourne, hiện tại là ông Robert Doyle, và cũng chọn bầu ra Hội đồng thành phố Melbourne, nhưng những người này chỉ chịu trách nhiệm cho
[Thành phố Melbourne](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_Melbourne), bao gồm [vùng thương mại trung tâm](/wiki/Trung_t%C3%A2m_Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_Melbourne) và vài vùng ngoại ô phía trong. Tuy nhiên ông đô trưởng thường được xem là đại diện của toàn bộ thành phố.
Phần còn lại của thủ phủ được chia làm 30
[đô thị](/wiki/%C4%90%C3%B4_th%E1%BB%8B) tự trị, tất cả đều được gọi là những thành phố ( *city*), ngoại trừ 5 đô thị ở vùng ven của Thành phố được gọi là quận ( *shire*). Những đô thị này đều có hội đồng được cử ra để chịu trách nhiệm về những chức năng được ủy thác cho họ bởi chính phủ bang Victoria. Những chức năng này bao gồm quy hoạch, thu gom [rác](/w/index.php?title=R%C3%A1c&action=edit&redlink=1), làm vệ sinh các bãi tắm, [công viên](/wiki/C%C3%B4ng_vi%C3%AAn) và vườn tược, chăm sóc trẻ em và nhà trẻ, các lễ hội địa phương và các hoạt động văn hóa, chăm sóc người cao tuổi, giám sát [sức khỏe cộng đồng](/w/index.php?title=S%E1%BB%A9c_kh%E1%BB%8Fe_c%E1%BB%99ng_%C4%91%E1%BB%93ng&action=edit&redlink=1), hệ thống vệ sinh và những vấn đề tương tự. Tiền [thuế](/wiki/Thu%E1%BA%BF) thu được từ người dân được chi tiêu cho các hoạt động này. Hội đồng được đại diện chung bởi Hiệp hội chính phủ địa phương bang Victoria ( *Local Government Association of Victoria*).
Phần lớn những hoạt động của
[chính quyền](/wiki/Ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7) thành phố được chính quyền [bang Victoria](/wiki/Victoria_(%C3%9Ac)) kiểm soát. Những hoạt động này bao gồm [vận tải](/wiki/V%E1%BA%ADn_t%E1%BA%A3i), quản lý các [đường](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_giao_th%C3%B4ng) chính, điều khiển [giao thông](/wiki/Giao_th%C3%B4ng), các chính sách, [giáo dục](/wiki/Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c) trên mức mẫu giáo, việc hoạch định các dự án lớn. Bởi vì ba phần tư dân số của bang Victoria sống ở Melbourne, chính quyền bang đã có truyền thống miễn cưỡng trong việc cho phép phát triển hệ thống chính quyền thành phố, vì đây là việc ảnh hưởng đến sự sống còn của chính quyền bang. Vì lý do trên, Ban việc làm Melbourne và Vùng thủ phủ được thành lập năm 1992 đã trở nên một cơ quan quyền lực tự trị hùng mạnh.
## Giáo dục[
[sửa](/w/index.php?title=Melbourne&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Melbourne&action=edit§ion=9)]
Một số
[đại học](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc) được đặt ở Melbourne, bao gồm các trường như [Đại học Deakin](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Deakin), [Đại học La Trobe](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_La_Trobe), [Đại học Monash](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Monash), [Đại học RMIT](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_RMIT), [Đại học Kỹ thuật Swinburne](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_K%E1%BB%B9_thu%E1%BA%ADt_Swinburne), [Đại học Melbourne](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Melbourne) và [Đại học Kỹ thuật Victoria](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_K%E1%BB%B9_thu%E1%BA%ADt_Victoria&action=edit&redlink=1).
### Trường học[
[sửa](/w/index.php?title=Melbourne&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Melbourne&action=edit§ion=10)]
## Kinh tế[
[sửa](/w/index.php?title=Melbourne&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Melbourne&action=edit§ion=11)]
Melbourne là một trung tâm
[công nghiệp](/wiki/C%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p) và [thương mại](/wiki/Th%C6%B0%C6%A1ng_m%E1%BA%A1i) rộng lớn. Nhiều công ty lớn của Úc, và nhiều liên doanh đa quốc gia đã đặt trụ sở tại đây (khoảng một phần ba các [công ty đa quốc gia](/wiki/C%C3%B4ng_ty_%C4%91a_qu%E1%BB%91c_gia) lớn nhất tại Úc vào năm 1992). Cơ quan đầu não đại diện cho công nhân Úc cũng đặt trụ sở tại Melbourne.
Melbourne là nơi có
[hải cảng](/wiki/C%E1%BA%A3ng) lớn nhất của Úc và có nhiều ngành công nghiệp tự động (kể cả nhà máy sản xuất động cơ Holden, [Ford](/wiki/Ford) và [Toyota](/wiki/Toyota)), và nhiều ngành công nghệ sản xuất khác. Các đại hội thể thao cũng mang lại nhiều dự án xây dựng hạ tầng cơ sở.
## Giao thông[
[sửa](/w/index.php?title=Melbourne&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Melbourne&action=edit§ion=12)]
Melbourne được trang bị một hệ thống
[giao thông công cộng](/wiki/Giao_th%C3%B4ng_c%C3%B4ng_c%E1%BB%99ng). Nó có một hệ thống [xe điện](/wiki/T%C3%A0u_%C4%91i%E1%BB%87n) dày đặc, 300 tuyến [xe buýt](/wiki/Xe_bu%C3%BDt) và hệ thống xe lửa với hơn 15 đường ray. Giống như bất cứ thành phố lớn khác trên thế giới, Melbourne có một hệ thống giao thông hoà nhập, tuy nhiên những vùng ngoại ô vẫn gặp khó khăn về đi lại. Cảng Melbourne là hải cảng vận chuyển hàng hoá lớn nhất nước Úc. Sân bay Melbourne đứng thứ hai của quốc gia về số lượng khách.
## Truyền thông[
[sửa](/w/index.php?title=Melbourne&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Melbourne&action=edit§ion=13)]
Melbourne có hai tờ
[báo](/wiki/B%C3%A1o) lớn và một tờ báo nhỏ. Có ba kênh [truyền hình](/wiki/Truy%E1%BB%81n_h%C3%ACnh) thương mại và ba kênh truyền hình công cộng. Melbourne có một lĩnh vực rộng các đài phát thanh dựa trên mạng lưới Austereo.
## Melbourne trong văn hóa[
[sửa](/w/index.php?title=Melbourne&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Melbourne&action=edit§ion=14)]
Melbourne có mối liên hệ mật thiết với sự thiết lập nền nghệ thuật hình ảnh của nước Úc. Trường phái Heidelberg, được xem là phong trào
[nghệ thuật](/wiki/Ngh%E1%BB%87_thu%E1%BA%ADt) thuần Úc đầu tiên, (ít nhất là về những tác phẩm phương Tây kinh điển), phần lớn là các tác phẩm của các nghệ sĩ Melbourne, và nhiều tác phẩm đang được trưng bày tại [Viện bảo tàng Nghệ thuật bang Victoria](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87n_b%E1%BA%A3o_t%C3%A0ng_Ngh%E1%BB%87_thu%E1%BA%ADt_bang_Victoria&action=edit&redlink=1).
Melbourne đã là cảnh cho nhiều tiểu thuyết, nhiều vở kịch truyền hình và phim.
*Mystery of a Hansom Cab*, tác phẩm bán chạy nhất thế giới của [Fergus Hume](/w/index.php?title=Fergus_Hume&action=edit&redlink=1), mà đã vượt qua cả truyện * lúc bấy giờ, được lấy bối cảnh trong thời đại tìm vàng tại Melbourne. Quyển Sherlock Holmes* *Power Without Glory*(Quyền lực không vinh quang) của [Frank Hardy](/w/index.php?title=Frank_Hardy&action=edit&redlink=1)kể về một thương gia Melbourne tên là John West và lấy bối cảnh tại Collingwood, một vùng ngoại ô của tầng lớp lao động Melbourne. Có lẽ tác phẩm được thế giới biết đến nhiều nhất là quyển *On the Beach*(Trên bãi biển) của [Nevil Shute](/w/index.php?title=Nevil_Shute&action=edit&redlink=1). Vào năm 1959, nó được chuyển thành phim với sự tham gia diễn xuất của [Gregory Peck](/wiki/Gregory_Peck), [Ava Gardner](/wiki/Ava_Gardner)và được [Stanley Kramer](/w/index.php?title=Stanley_Kramer&action=edit&redlink=1)đạo diễn. Bộ phim miêu tả các cư dân Melbourne lặng lẽ trượt vào cõi vĩnh hằng như những nạn nhân cuối cùng của vụ thảm sát [hạt nhân](/wiki/H%E1%BA%A1t_nh%C3%A2n_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%AD)toàn cầu. Được quay tại Melbourne và các vùng phụ cận (một sự lạ thường cho Melbourne lúc đó), bộ phim có lẽ được nhớ nhất về lời bình luận mà Ava Gardner không bao giờ nói ra – mô tả Melbourne như một nơi hoàn hảo để làm một bộ phim về sự tận thế, nhận xét về chủ nghĩa bảo thủ ảm đạm của Melbourne vào cuối [thập niên 1950](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1950). Câu trích dẫn ngụ ý được nhà báo Neil Jillett tìm ra. Những phim tương tự được sản xuất khi sự phê bình về các phim truyền hình năm 2000 diễn ra.
Trong những năm gần đây, có thêm nhiều bộ
[phim](/wiki/Phim_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)) được làm tại Melbourne. Một số phim nổi tiếng bao gồm *Mad Max*, *Chopper*, *Romper Stomper*, *Mr. Nice Guy* và *The Castle*.
Có lẽ nhiều thính giả đương thời đều biết đến vở kịch truyền hình hàng ngày
*Neighbours* (Những người hàng xóm), dựng tại vùng ngoại ô hư cấu phía đông của Erinsborough, đại diện cho thế giới "bánh mì trắng" của đời sống người Úc vùng ngoại ô. Những chương trình truyền hình hiện thời khác được dựng tại Melbourne gồm *Stingers* (một vở kịch về cảnh sát), *The Secret Life Of Us* (Cuộc sống bí mật của chúng ta) và *MDA*.
Ca sĩ Paul Kelly đã viết vài bài hát nổi tiếng về các khía cạnh của thành phố gần gũi với lòng của nhiều người dân Melbourne, đáng chú ý là "Leaps And Bounds" và "From St Kilda To King's Cross".
Nhà văn châm biếm gốc Malbourne
[Barry Humphries](/w/index.php?title=Barry_Humphries&action=edit&redlink=1) đã xây dựng nhân vật chính Dame Edna Everage như một phiên bản [hài kịch](/wiki/H%C3%A0i_k%E1%BB%8Bch) của một bà nội trợ vùng ngoại ô. Qua nhân vật này ông đã trình diễn những bài thơ chua cay về tập tục của Melbourne và tầng lớp trung lưu thành thị ở Moonee Ponds và Highett, giữa vòng những vùng khác. Mặc dầu không lấy bối cảnh tại Melbourne, nhưng bộ phim *Queen Of The Damned* được quay trong và xung quanh thành phố. *Carols by Candlelight* (Những bài thánh nhạc bên ánh nến), lần đầu tổ chức vào năm 1938, là một lễ [Giáng sinh](/wiki/L%E1%BB%85_Gi%C3%A1ng_Sinh) truyền thống tổ chức hàng năm tại Sân khấu Ca nhạc Myer Sidney.
## Văn hóa và thể thao[
[sửa](/w/index.php?title=Melbourne&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Melbourne&action=edit§ion=15)]
Trong khi có một cuộc sống văn hóa và có nền nghệ thuật, đáng kể là Đại hội Hài kịch Quốc tế Melbourne và
[Liên hoan phim Quốc tế Melbourne](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_hoan_phim_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Melbourne&action=edit&redlink=1) hàng năm, Melbourne có lẽ được biết đến như một thành phố thể thao.
### Văn hóa[
[sửa](/w/index.php?title=Melbourne&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Melbourne&action=edit§ion=16)]
Melbourne là nhà của
[Balê Úc](/w/index.php?title=Bal%C3%AA_%C3%9Ac&action=edit&redlink=1) và là ngôi nhà thứ hai của [Opera Úc](/w/index.php?title=Opera_%C3%9Ac&action=edit&redlink=1). Nhà hát Giao hưởng Melbourne được cả quê nhà và thế giới đánh giá rất cao. Melbourne cũng là nơi sinh của nghệ thuật phương Tây tại Úc qua trường phái Heidelberg (đang tranh cãi). [Viện bảo tàng quốc gia Victoria](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87n_b%E1%BA%A3o_t%C3%A0ng_qu%E1%BB%91c_gia_Victoria&action=edit&redlink=1) có những tác phẩm nghệ thuật đẹp nhất nước Úc, đạc biệt là những tác phẩm Úc thời kỳ đầu mang truyền thống phương Tây. Một số đoàn hát chuyên nghiệp hoạt động tại Melbourne, trong đó Đoàn hát Melbourne là đoàn được tổ chức quy mô nhất, và một hệ thống những đoàn hát nhỏ khác. [Nhạc pop](/wiki/Pop) và [nhạc rock](/wiki/Rock) của Melbourne được xem là sống động nhất nước Úc (đặc biệt là đối với người Melbourne), và đã nuôi dưỡng nhiều nhạc sĩ, nghệ sĩ tiếng tăm trên thế giới như [AC/DC](/wiki/AC/DC), [Nick Cave](/w/index.php?title=Nick_Cave&action=edit&redlink=1), [Crowded House](/w/index.php?title=Crowded_House&action=edit&redlink=1), [John Farnham](/w/index.php?title=John_Farnham&action=edit&redlink=1), [Graeme Bell](/w/index.php?title=Graeme_Bell&action=edit&redlink=1), [Kylie Minogue](/wiki/Kylie_Minogue) và [Jet](/w/index.php?title=Jet&action=edit&redlink=1). Melbourne cũng là quê nhà của những ban nhạc [hip hop](/wiki/Hip_hop) Úc lớn nhất, thường được biết đến với tên "Melburn" hoặc "The Burn" qua những phong cách văn hóa độc nhất. Obese Records, nhãn hiệu thâu băng hip hop Úc dẫn đầu, được thành lập năm [1995](/wiki/1995) tại Melbourne và được tọa lạc tại Prahran, phía dưới đường Chapel Street nổi tiếng. Melbourne là nhà của một phong cách cứng cỏi của hip hop trong nhà và cũng là quê nhà của những nghệ sĩ Lyrical Commission, Muphin, Reason và Pegz. Những buổi trình diễn thường tổ chức trong thành phố với những cuộc thi và những cuộc triển lãm do những nghệ sĩ có triển vọng tổ chức suốt tuần tại nhiều địa điểm khác nhau.
Nhạc khiêu vũ ở Melbourne là một dòng nhạc lớn nhất và sống động nhất tại Úc. Có nhiều buổi tiệc khiêu vũ diễn ra hầu như mọi đêm trong năm, thường xuyên thu hút những người dẫn chương trình hay nhất thế giới đến thành phố. Melbourne Shuffle được sinh ra tại đây, và đã tiến triển từ lúc đó.
### Thể thao[
[sửa](/w/index.php?title=Melbourne&veaction=edit&vesection=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Melbourne&action=edit§ion=17)]
Melbourne là quê hương của mười trong mười sáu đội bóng của
[Liên đoàn bóng đá Úc](/wiki/Li%C3%AAn_%C4%91o%C3%A0n_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_%C3%9Ac). Mỗi tuần các đội này thi đấu năm trận với số khán giả trung bình mỗi trận khoảng 35.000 người. Melbourne là nơi khai sinh [bóng bầu dục Úc](/w/index.php?title=B%C3%B3ng_b%E1%BA%A7u_d%E1%BB%A5c_%C3%9Ac&action=edit&redlink=1) và môn thể thao này vẫn là môn thể thao phổ biến nhất tại bang Victoria. Vòng chung kết Lớn (một trong những sự kiện thể thao lớn nhất nước Úc) được tổ chức vào tuần cuối của tháng 9 tại Sân vận động Cricket Melbourne (một khu vực rộng có thể chứa đến 100.000 khán giả). Melbourne là nơi đăng cai [Giải quần vợt Úc Mở rộng](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_qu%E1%BA%A7n_v%E1%BB%A3t_%C3%9Ac_M%E1%BB%9F_r%E1%BB%99ng) (là một trong bốn giải [Grand Slam](/wiki/Grand_Slam_(qu%E1%BA%A7n_v%E1%BB%A3t))); Melbourne Cup – một giải [đua ngựa](/wiki/%C4%90ua_ng%E1%BB%B1a) uy tín nhất thế giới; Giải đấu [cricket](/wiki/Cricket) lớn "Boxing Day" nổi tiếng tổ chức hàng năm từ 26-30 tháng 12 tại Sân vận động Cricket Melbourne; và giải đua xe [F1](/wiki/C%C3%B4ng_th%E1%BB%A9c_1) nước Úc.
Melbourne Storm, chơi ở
[Liên đoàn Bóng bầu dục Quốc gia](/wiki/National_Football_League), được đặt tại [Olympic Park](/w/index.php?title=Olympic_Park&action=edit&redlink=1). Olympic Park cũng là sân nhà của đội bóng Melbourne Victory, chơi ở giải [bóng đá](/wiki/B%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1) dạng mới của Úc, giải A-League.
Melbourne cũng là đồng tổ chức
[Cúp Bóng bầu dục Thế giới 2003](/w/index.php?title=C%C3%BAp_B%C3%B3ng_b%E1%BA%A7u_d%E1%BB%A5c_Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_2003&action=edit&redlink=1), gồm nhiều trận đấu vòng tròn và cả các trận bán kết - tất cả các trận đều thi đấu Etihad Stadium. Melbourne cũng là thành phố đầu tiên không thuộc [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) đăng cai Giải Bắn súng Cảnh sát Thế giới 1995 và Cúp President 1999 cho [golf](/wiki/Golf); cũng là thành phố đầu tiên ở [Nam bán cầu](/wiki/Nam_b%C3%A1n_c%E1%BA%A7u) tổ chức giải vô địch thế giới Cup Polo (2001). Sự kiện thể thao lớn mới nhất tại thành phố là [Đại hội thể thao của Khối thịnh vượng chung 2006](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%99i_th%E1%BB%83_thao_c%E1%BB%A7a_Kh%E1%BB%91i_th%E1%BB%8Bnh_v%C6%B0%E1%BB%A3ng_chung_2006&action=edit&redlink=1) ( *Commonwealth Games*).
Vào 2007, Melbourne sẽ là chủ nhà của Giải vô địch Thế giới các môn Thể thao dưới nước.
## Công viên và vườn tược[
[sửa](/w/index.php?title=Melbourne&veaction=edit&vesection=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Melbourne&action=edit§ion=18)]
Melbourne thường được nhắc đến như thành phố cây xanh của nước Úc, và bang Victoria là ""Bang Vườn cây", vì nhiều lý do. Có rất nhiều
[công viên](/wiki/C%C3%B4ng_vi%C3%AAn) và vườn cây gần khu trung tâm với nhiều chủng loại [cây](/wiki/C%C3%A2y); từ cây thường đến quý hiếm ở giữa một khung cảnh tuyệt đẹp, những vỉa hè, những đại lộ với những hàng cây đã làm Melbourne trở nên một trong những thành phố xanh tươi nhất thế giới. Cũng có nhiều công viên ở những vùng ngoại ô Melbourne như Stonnington và Booroondara, phía đông nam của khu trung tâm. "Victoria – Bang Vườn Cây" được sử dụng trên [biển số](/w/index.php?title=Bi%E1%BB%83n_s%E1%BB%91&action=edit&redlink=1) [xe hơi](/wiki/%C3%94_t%C3%B4) ở Victoria cho đến năm 1995 và nhiều thị trấn trong vùng có những vườn thực vật được chăm sóc, những công viên và đại lộ trồng cây.
## Du lịch[
[sửa](/w/index.php?title=Melbourne&veaction=edit&vesection=19) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Melbourne&action=edit§ion=19)]
Melbourne thu hút một số đông du khách, đặc biệt là những du khách balô trẻ. Nó cũng đón tiếp một số lượng lớn nhưng không đều các khán giả đến xem
[thể thao](/wiki/Th%E1%BB%83_thao). Các [nhà hàng](/wiki/Nh%C3%A0_h%C3%A0ng) ở Melbourne rất nhiều, và thường có giá cả hợp lý và chất lượng tốt. Melbourne có tất cả các loại hình [quán rượu](/wiki/Qu%C3%A1n_r%C6%B0%E1%BB%A3u), phòng trà và hộp đêm. Có rất nhiều điều thú vị để xem ngoài lãnh thổ Melbourne nhưng vẫn trong vòng một ngày đi lại từ Melbourne.
## Thành phố kết nghĩa[
[sửa](/w/index.php?title=Melbourne&veaction=edit&vesection=20) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Melbourne&action=edit§ion=20)]
Melbourne có nhiều
[thành phố kết nghĩa](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_k%E1%BA%BFt_ngh%C4%A9a): [Osaka](/wiki/Osaka,_Osaka), [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)- [1978](/wiki/1978) [Tianjin](/wiki/Thi%C3%AAn_T%C3%A2n), [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c)- [1980](/wiki/1980) [Thessaloniki](/wiki/Thessaloniki), [Hy Lạp](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p)- [1984](/wiki/1984) [Boston](/wiki/Boston), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)- [1985](/wiki/1985) [Sankt-Peterburg](/wiki/Sankt-Peterburg), [Nga](/wiki/Nga)- [1989](/wiki/1989) [Milano](/wiki/Milano), [Ý](/wiki/%C3%9D)- [2004](/wiki/2004) [Galle](/wiki/Galle), [Sri Lanka](/wiki/Sri_Lanka)- [2005](/wiki/2005)(Sau cơn [sóng thần 2004](/w/index.php?title=S%C3%B3ng_th%E1%BA%A7n_2004&action=edit&redlink=1), Melbourne kết nghĩa Galle để hỗ trợ tiến xây lại sân chơi [cricket](/wiki/Cricket)ở đó)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Melbourne&veaction=edit&vesection=21) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Melbourne&action=edit§ion=21)] [Danh sách các Đô trưởng Melbourne](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Melbourne&action=edit&redlink=1) [Danh sách các người Melbourne nổi tiếng](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Melbourne_n%E1%BB%95i_ti%E1%BA%BFng&action=edit&redlink=1) [Tội phạm ở Melbourne](/w/index.php?title=T%E1%BB%99i_ph%E1%BA%A1m_%E1%BB%9F_Melbourne&action=edit&redlink=1) [Du lịch Melbourne](/w/index.php?title=Du_l%E1%BB%8Bch_Melbourne&action=edit&redlink=1) [Hook turn](/wiki/Hook_turn)- một kỹ thuật lái xe của người Melbourne
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Melbourne&veaction=edit&vesection=22) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Melbourne&action=edit§ion=22)] [^](#cite_ref-ABSERP13_1-0) [“3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2012–13: ESTIMATED RESIDENT POPULATION, States and Territories – Greater Capital City Statistical Areas (GCCSAs)”](http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Products/3218.0~2012-13~Main+Features~Main+Features). [Australian Bureau of Statistics](/w/index.php?title=Australian_Bureau_of_Statistics&action=edit&redlink=1). Ngày 3 tháng 4 năm 2014. Truy cập ngày 8 tháng 4 năm 2014. ERP at ngày 30 tháng 6 năm 2013. [^](#cite_ref-2) [“3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2012–13: Victoria: Population Density”](http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Products/3218.0~2011-12~Main+Features~Victoria?OpenDocument#PARALINK2). [Australian Bureau of Statistics](/w/index.php?title=Australian_Bureau_of_Statistics&action=edit&redlink=1). Ngày 30 tháng 4 năm 2013. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2014. [^](#cite_ref-ABSGCCSAXLS_3-0) [“Greater Melbourne: Basic Community Profile”](http://www.censusdata.abs.gov.au/CensusOutput/copsub.NSF/All%20docs%20by%20catNo/2011~Community%20Profile~2GMEL/$File/BCP_2GMEL.zip?OpenElement)(xls). *2011 Census Community Profiles*. [Australian Bureau of Statistics](/w/index.php?title=Australian_Bureau_of_Statistics&action=edit&redlink=1). Ngày 28 tháng 3 năm 2013. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2014. **Butler, S. biên tập (2013).** [^](#cite_ref-4) [“Melbourne”](http://www.macquariedictionary.com.au). *(ấn bản 6). Sydney: Macmillan Publishers Group Australia 2015. 1952 pages.* [Macquarie Dictionary](/w/index.php?title=Macquarie_Dictionary&action=edit&redlink=1) [ISBN](/wiki/ISBN) [978-18-7642-966-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-18-7642-966-9). [^](#cite_ref-5) [“Definition of](http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/Melbourne). **Melbourne**in Oxford dictionary. Meaning, pronunciation and origin of the word” *Oxford Dictionaries*. Oxford University Press. 2013. Truy cập ngày 13 tháng 6 năm 2015.
- ^
**a** **ă** [“Melbourne (Urban Centre/Locality)”](http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2006/quickstat/UCL232200). *Australian Bureau of Statistics*. Ngày 25 tháng 10 năm 2007. Truy cập ngày 14 tháng 7 năm 2016. **Lewis, Miles (1995).** [^](#cite_ref-7) *Melbourne: the city's history and development*(2nd ed.). Melbourne: City of Melbourne. p. 25. [ISBN](/wiki/International_Standard_Book_Number) [0-949624-71-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-949624-71-3). **Cervero, Robert B. (1998).** [^](#cite_ref-8) *The Transit Metropolis: A Global Inquiry*. Chicago: Island Press. p. 320. [ISBN](/wiki/International_Standard_Book_Number) [1-55963-591-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-55963-591-6). [^](#cite_ref-9) ["Commonwealth of Australia Constitution Act"](http://www.webcitation.org/5o8rxA8US). Department of the Attorney-General, [Government of Australia](/w/index.php?title=Government_of_Australia&action=edit&redlink=1). p. 45 (Section 125). Archived from [the original](http://www.comlaw.gov.au/comlaw/comlaw.nsf/440c19285821b109ca256f3a001d59b7/57dea3835d797364ca256f9d0078c087/$FILE/ConstitutionAct.pdf)(PDF) on ngày 11 tháng 3 năm 2010. Truy cập ngày 11 tháng 9 năm 2009. [^](#cite_ref-10) [“Melbourne named world's most liveable city, for fifth year running”](http://www.theage.com.au/victoria/melbourne-named-worlds-most-liveable-city-for-fifth-year-running-20150818-gj1he8.html). *The Age*. Ngày 19 tháng 8 năm 2015. [^](#cite_ref-11) [“The Global FinancialCentres Index 14”](http://www.longfinance.net/images/GFCI14_30Sept2013.pdf)(PDF). Ngày 30 tháng 9 năm 2013. [^](#cite_ref-12) [“Cultural capitals: Melbourne”](http://www.artshub.com.au/news-article/features/performing-arts/madeleine-dore/cultural-capitals-melbourne-249114). *ArtsHub*. [^](#cite_ref-13) [“Facts & Figures”](http://www.yarratrams.com.au/about-us/who-we-are/facts-figures/). *Yarra Trams*. [^](#cite_ref-BOM_14-0) [“MELBOURNE REGIONAL OFFICE”](http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_086071_All.shtml). *Climate statistics for Australian locations*(bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2014.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Melbourne&veaction=edit&vesection=23) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Melbourne&action=edit§ion=23)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|[Encyclopedia của Melbourne](http://www.emelbourne.net.au/) [Australian Places](http://www.arts.monash.edu.au/ncas/multimedia/gazetteer/index.html)- a gazetteer of Australian cities, towns and suburbs, many of which are in Melbourne [Website chính thức của Melbourne](http://www.melbourne.vic.gov.au/) [Melbourne Accommodation Tourism and Business Directory](http://www.melbourneinfolink.com.au/) [Google Satellite Images](http://maps.google.com/maps?ll=-37.790222,144.933357&spn=0.169258,0.302124&z=5&t=k&hl=en) [WalkingMelbourne.com](http://www.walkingmelbourne.com/) [MelbournePhotos.net](http://www.melbournephotos.net/) [Hình ảnh về Melbourne của Bruce Ma](http://brucema.topcities.com/Melbourne/index.html) [Flickr: Photos tagged with melbourne](http://flickr.com/photos/tags/melbourne) [Batmania: a fun way to explore the people and events surrounding the foundation of Melbourne](http://www.nma.gov.au/play/batmania/)at the National Museum of Australia. [Melbourne and Victorian Information and History](http://www.victoria.org.au/)
|
|
|
Thành thị lớn nhất của
|
ước tính của Cục Thống kê Úc năm 2012
[Hạng](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_th%C3%A0nh_th%E1%BB%8B_%C3%9Ac_theo_d%C3%A2n_s%E1%BB%91&action=edit&redlink=1) [Bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_v%C3%A0_v%C3%B9ng_l%C3%A3nh_th%E1%BB%95_%C3%9Ac) [Dân số](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_th%C3%A0nh_th%E1%BB%8B_%C3%9Ac_theo_d%C3%A2n_s%E1%BB%91&action=edit&redlink=1) [Hạng](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_th%C3%A0nh_th%E1%BB%8B_%C3%9Ac_theo_d%C3%A2n_s%E1%BB%91&action=edit&redlink=1) [Bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_v%C3%A0_v%C3%B9ng_l%C3%A3nh_th%E1%BB%95_%C3%9Ac) [Dân số.](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_th%C3%A0nh_th%E1%BB%8B_%C3%9Ac_theo_d%C3%A2n_s%E1%BB%91&action=edit&redlink=1) ![ Sydney](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a0/Sydney_opera_house_and_skyline.jpg/120px-Sydney_opera_house_and_skyline.jpg)
![ Sydney](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a0/Sydney_opera_house_and_skyline.jpg/120px-Sydney_opera_house_and_skyline.jpg)
[Sydney](/wiki/Sydney) ![ Melbourne](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c5/Melbourne_skyline_from_St._Kilda.jpg/120px-Melbourne_skyline_from_St._Kilda.jpg)
![ Melbourne](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c5/Melbourne_skyline_from_St._Kilda.jpg/120px-Melbourne_skyline_from_St._Kilda.jpg)
**Melbourne** [Sydney](/wiki/Sydney) [NSW](/wiki/New_South_Wales) [Greater Hobart](/wiki/Hobart) [TAS](/wiki/Tasmania) ![ Brisbane](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/02/Brisbane_May_2013.jpg/120px-Brisbane_May_2013.jpg)
![ Brisbane](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/02/Brisbane_May_2013.jpg/120px-Brisbane_May_2013.jpg)
[Brisbane](/wiki/Brisbane) ![ Perth](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5e/Perth_CBD_from_air.jpg/120px-Perth_CBD_from_air.jpg)
![ Perth](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5e/Perth_CBD_from_air.jpg/120px-Perth_CBD_from_air.jpg)
[Perth](/wiki/Perth) **Melbourne** [VIC](/wiki/Victoria_(Australia)) [Geelong](/wiki/Geelong) [VIC](/wiki/Victoria_(Australia)) [Brisbane](/wiki/Brisbane) [QLD](/wiki/Queensland) [Townsville](/wiki/Townsville) [QLD](/wiki/Queensland) [Perth](/wiki/Perth) [WA](/wiki/Western_Australia) [Cairns](/wiki/Cairns) [QLD](/wiki/Queensland) [Adelaide](/wiki/Adelaide) [SA](/wiki/South_Australia) [Darwin](/wiki/Darwin_(%C3%9Ac)) [NT](/wiki/Northern_Territory) [Gold Coast](/wiki/Gold_Coast,_Queensland)– [Tweed Heads](/w/index.php?title=Tweed_Heads._New_South_Wales&action=edit&redlink=1) [QLD](/wiki/Queensland)/ [NSW](/wiki/New_South_Wales) [Toowoomba](/wiki/Toowoomba) [QLD](/wiki/Queensland) [Newcastle](/wiki/Newcastle,_New_South_Wales)– [Maitland](/wiki/Maitland,_New_South_Wales) [NSW](/wiki/New_South_Wales) [Ballarat](/wiki/Ballarat) [VIC](/wiki/Victoria_(Australia)) [Canberra](/wiki/Canberra)– [Queanbeyan](/wiki/Queanbeyan) [ACT](/wiki/Australian_Capital_Territory)/ [NSW](/wiki/New_South_Wales) [Bendigo](/wiki/Bendigo) [VIC](/wiki/Victoria_(Australia)) [Sunshine Coast](/wiki/Sunshine_Coast,_Queensland) [QLD](/wiki/Queensland) [Launceston](/wiki/Launceston,_Tasmania) [TAS](/wiki/Tasmania) [Wollongong](/wiki/Wollongong) [NSW](/wiki/New_South_Wales) [Albury](/wiki/Albury)– [Wodonga](/wiki/Wodonga) [NSW](/wiki/New_South_Wales)/ [VIC](/wiki/Victoria_(Australia))
|
|
· · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · Melbourne · · · · · · · · · · [^](#cite_ref-15) [“3218.0 – Regional Population Growth, Australia. 2011–12”](http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/DetailsPage/3218.02011-12?OpenDocument). [Cục Thống kê Úc](/w/index.php?title=C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_%C3%9Ac&action=edit&redlink=1). 30 tháng 4 năm 2013. Truy cập ngày 30 tháng 10 năm 2013.

X-Cache-Status: hit

X-Cache: cp1067 hit/1, cp1065 miss


text:
Micrômét
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Một micrômét (viết tắt là µm) là một khoảng cách bằng một phần triệu mét.
Trong hệ đo lường quốc tế, micrômét là đơn vị đo được suy ra từ đơn vị cơ bản mét theo định nghĩa trên.
Chữ micrô (hoặc trong viết tắt là µ) viết liền trước các đơn vị trong hệ đo lường quốc tế để chỉ rằng đơn vị này được chia cho 1 000 000 lần. Xem thêm trang Độ lớn trong hệ đo lường quốc tế.

markdown:
# Micrômét
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|−6 [m](/wiki/M%C3%A9t) −12 [km](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t) −3 [mm](/wiki/Milim%C3%A9t) [Å](/wiki/%C3%85ngstr%C3%B6m) −18 [AU](/wiki/%C4%90%C6%A1n_v%E1%BB%8B_thi%C3%AAn_v%C4%83n) −24 [ly](/wiki/N%C4%83m_%C3%A1nh_s%C3%A1ng) [Kiểu Mỹ](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_%C4%91o_l%C6%B0%E1%BB%9Dng_M%E1%BB%B9&action=edit&redlink=1)/ [Kiểu Anh](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_%C4%91o_l%C6%B0%E1%BB%9Dng_Anh&action=edit&redlink=1) −6 [in](/wiki/Inch) −6 [ft](/wiki/Foot) −6 [yd](/wiki/Yard) −12 [mi](/wiki/D%E1%BA%B7m_Anh)
Một
**micrômét** (viết tắt là **µm**) là một [khoảng cách](/wiki/Kho%E1%BA%A3ng_c%C3%A1ch) bằng một phần triệu [mét](/wiki/M%C3%A9t).
Trong
[hệ đo lường quốc tế](/wiki/SI), micrômét là đơn vị đo được suy ra từ đơn vị cơ bản [mét](/wiki/M%C3%A9t) theo định nghĩa trên.
Chữ
[micrô](/wiki/Micr%C3%B4) (hoặc trong viết tắt là **µ**) viết liền trước các đơn vị trong hệ đo lường quốc tế để chỉ rằng đơn vị này được chia cho 1 000 000 lần. Xem thêm trang [Độ lớn trong hệ đo lường quốc tế](/wiki/Ti%E1%BB%81n_t%E1%BB%91_SI).

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.04:-77.49:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

X-Cache-Status: miss

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1065 miss, cp1065 miss

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Accept-Ranges: bytes


text:
Osroes I của Parthia
Osroes I của Parthia cai trị đế chế Parthia từ khoảng năm 109-129. Ông đã kế vị người anh trai của mình, vua Pacorus II. Trong suốt triều đại của mình, ông đấu tranh chống lại vị vua đối lập Vologases III, người chiếm giữ phần phía đông của đế chế Parthia.
Orsoes đã xâm chiếm Armenia, trước tiên đặt cháu mình Exedares và sau đó là em trai ông, Parthamasiris lên ngai vàng của Armenia. Sự xâm phạm này đã ảnh hưởng đến quyền lợi của đế chế La Mã -hai đế quốc lớn đã chia sẻ quyền bá chủ ở Armenia vào 50 năm trước dưới thời Nero - và đã dẫn đến một cuộc chiến tranh với hoàng đế La Mã Trajan.
Năm 113, Trajan xâm lược Parthia. Đầu tiên ông tiến quân đến Armenia. Năm 114, Parthamasiris đầu hàng và bị giết. Trajan cũng xáp nhập Armenia vào lãnh thổ đế chế La Mã. Sau đó, ông quay về phía nam, tiến vào Parthia, chiếm các thành phố Babylon, Seleucia và cuối cùng là thủ đô Ctesiphon vào năm 116. Ông đã lật đổ vua Osroes I và đặt lên ngai vàng vị vua bù nhìn Parthamaspates. Ở Lưỡng Hà, em của Osroes là Mithridates IV cùng với con trai là Sanatruces II tuyên bố làm vua và chiến đấu chống lại những người La Mã, nhưng Trajan đã tiến quân tới vịnh Ba Tư và đánh bại họ. Ông tuyên bố Lưỡng Hà là một tỉnh mới của đế quốc. Cuối năm 116, ông đã vượt qua những ngọn núi Khuzestan tiến vào Ba Tư và chiếm thành phố vĩ đại Susa.
Sau khi Trajan qua đời và người La Mã rút lui khỏi khu vực, Osroes dễ dàng đánh bại Parthamaspates và giành lại ngai vàng của Parthia.
Dường như cuộc chiến tranh với La Mã đã làm suy yếu sức mạnh của Osroes I và giúp cho kẻ thù của ông Vologases mạnh hơn.Ông được kế vị bởi em trai Mithridates IV,người đã tiếp tục cuộc chiến tranh với Vologases.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Dio Cassius, lxviii, 17–33.
- John Malalas, Chronographia.
- Aelius Spartianus, Vita Hadrian, v, 13.
- Pausanias, v, 12.

markdown:
# Osroes I của Parthia
**Osroes I của Parthia** cai trị [đế chế Parthia](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Parthia) từ khoảng năm 109-129. Ông đã kế vị người anh trai của mình, vua [Pacorus II](/wiki/Pacorus_II_c%E1%BB%A7a_Parthia). Trong suốt triều đại của mình, ông đấu tranh chống lại vị vua đối lập Vologases III, người chiếm giữ phần phía đông của đế chế Parthia.
Orsoes đã xâm chiếm Armenia, trước tiên đặt cháu mình Exedares và sau đó là em trai ông, Parthamasiris lên ngai vàng của Armenia. Sự xâm phạm này đã ảnh hưởng đến quyền lợi của đế chế La Mã -hai đế quốc lớn đã chia sẻ quyền bá chủ ở Armenia vào 50 năm trước dưới thời
[Nero](/wiki/Nero) - và đã dẫn đến một cuộc chiến tranh với hoàng đế La Mã [Trajan](/wiki/Traianus).
Năm 113, Trajan xâm lược Parthia. Đầu tiên ông tiến quân đến Armenia. Năm 114, Parthamasiris đầu hàng và bị giết. Trajan cũng xáp nhập Armenia vào lãnh thổ đế chế La Mã. Sau đó, ông quay về phía nam, tiến vào Parthia, chiếm các thành phố Babylon, Seleucia và cuối cùng là thủ đô
[Ctesiphon](/wiki/Ctesiphon) vào năm 116. Ông đã lật đổ vua Osroes I và đặt lên ngai vàng vị vua bù nhìn [Parthamaspates](/w/index.php?title=Parthamaspates_c%E1%BB%A7a_Parthia&action=edit&redlink=1). Ở [Lưỡng Hà](/wiki/L%C6%B0%E1%BB%A1ng_H%C3%A0), em của Osroes là Mithridates IV cùng với con trai là [Sanatruces II](/w/index.php?title=Sanatruces_II&action=edit&redlink=1) tuyên bố làm vua và chiến đấu chống lại những người La Mã, nhưng [Trajan](/wiki/Traianus) đã tiến quân tới vịnh Ba Tư và đánh bại họ. Ông tuyên bố Lưỡng Hà là một tỉnh mới của đế quốc. Cuối năm 116, ông đã vượt qua những ngọn núi Khuzestan tiến vào Ba Tư và chiếm thành phố vĩ đại Susa.
Sau khi Trajan qua đời và người La Mã rút lui khỏi khu vực, Osroes dễ dàng đánh bại Parthamaspates và giành lại ngai vàng của Parthia.
Dường như cuộc chiến tranh với La Mã đã làm suy yếu sức mạnh của Osroes I và giúp cho kẻ thù của ông Vologases mạnh hơn.Ông được kế vị bởi em trai Mithridates IV,người đã tiếp tục cuộc chiến tranh với Vologases.
|
|Osroes I của Parthia
|Tiền vị:
||
|
109–129
|Kế vị
|
|Tiền vị:
||
|
117–129
|Kế vị
|
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Osroes_I_c%E1%BB%A7a_Parthia&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Osroes_I_c%E1%BB%A7a_Parthia&action=edit§ion=1)] [Dio Cassius](/w/index.php?title=Dio_Cassius&action=edit&redlink=1), lxviii, 17–33. [John Malalas](/w/index.php?title=John_Malalas&action=edit&redlink=1), *Chronographia*. [Aelius Spartianus](/w/index.php?title=Aelius_Spartianus&action=edit&redlink=1), *Vita Hadrian*, v, 13. [Pausanias](/w/index.php?title=Pausanias_(geographer)&action=edit&redlink=1), v, 12.

X-Cache: cp1055 miss, cp1065 miss


text:
Pterulicium
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Pterulicium là một chi nấm in the Pterulaceae. Đây là chi đơn loài, chứa một loài Pterulicium xylogenum, được tìm thấy ở Đông Nam Á.[1]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Kirk PM, Cannon PF, Minter DW, Stalpers JA. (2008). Dictionary of the Fungi (ấn bản 10). Wallingford: CABI. tr. 576. ISBN 978-0-85199-826-8.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Pterulicium trên Index Fungorum.

markdown:
# Pterulicium
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Pterulicium
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Fungi](/wiki/N%E1%BA%A5m) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *divisio*) [Basidiomycota](/wiki/Basidiomycota) [Phân ngành](/wiki/Ph%C3%A2n_ng%C3%A0nh)( *subdivisio*) [Agaricomycotina](/wiki/Agaricomycotina) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Agaricomycetes](/wiki/Agaricomycetes) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Agaricales](/wiki/Agaricales) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Pterulaceae](/wiki/Pterulaceae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) **Pterulicium** [Corner](/w/index.php?title=Edred_John_Henry_Corner&action=edit&redlink=1) [Loài điển hình](/wiki/Sinh_v%E1%BA%ADt_%C4%91i%E1%BB%83n_h%C3%ACnh) **Pterulicium xylogenum**
(
[Berk.](/w/index.php?title=Miles_Joseph_Berkeley&action=edit&redlink=1)& [Broome](/w/index.php?title=Christopher_Edmund_Broome&action=edit&redlink=1)) Corner * là một Pterulicium* [chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc)) [nấm](/wiki/N%E1%BA%A5m)in the [Pterulaceae](/wiki/Pterulaceae). Đây là chi đơn loài, chứa một loài *, được tìm thấy ở Đông Nam Á.* **Pterulicium xylogenum** [[1]](#cite_note-Kirk2008-1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Pterulicium&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Pterulicium&action=edit§ion=1)] **Kirk PM, Cannon PF, Minter DW, Stalpers JA. (2008).** [^](#cite_ref-Kirk2008_1-0) *Dictionary of the Fungi*(ấn bản 10). Wallingford: CABI. tr. 576. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-85199-826-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-85199-826-8).
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Pterulicium&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Pterulicium&action=edit§ion=2)] *trên* [Pterulicium](http://www.indexfungorum.org/Names/NamesRecord.asp?RecordID=18423) [Index Fungorum](/w/index.php?title=Index_Fungorum&action=edit&redlink=1).

X-Cache: cp1053 miss, cp1065 miss


text:
Thể loại:Nhà soạn nhạc opera
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Thể loại con
Thể loại này gồm 3 thể loại con sau, trên tổng số 3 thể loại con.
M
- ► Wolfgang Amadeus Mozart (1 t.l., 28 tr.)
R
- ► Richard Wagner (12 tr.)
Y
- ► Nhà soạn nhạc opera Ý (35 tr.)
Các trang trong thể loại “Nhà soạn nhạc opera”
150 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 150 trang.
A
B
C
D
G
J
M
P
R
S
- Antonio Salieri
- Giovanni Battista Sammartini
- Samuel Barber
- Johann Schobert
- Arnold Schoenberg
- Franz Schubert
- Robert Schumann
- Sergei Prokofiev
- Alexander Serov
- Rodion Shchedrin
- Dmitry Dmitrievich Shostakovich
- Jean Sibelius
- Bedřich Smetana
- Louis Spohr
- Gaspare Spontini
- Carl Stamitz
- Charles Villiers Stanford
- Karlheinz Stockhausen
- Johann Strauss II
- Igor Stravinsky
- Arthur Sullivan
- Franz von Suppé
- Karol Szymanowski

markdown:
# Thể loại:Nhà soạn nhạc opera
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
## Thể loại con
Thể loại này gồm 3 thể loại con sau, trên tổng số 3 thể loại con.
### M
- ►
[Wolfgang Amadeus Mozart](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Wolfgang_Amadeus_Mozart) (1 t.l., 28 tr.)
### R
- ►
[Richard Wagner](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Richard_Wagner) (12 tr.)
### Y
- ►
[Nhà soạn nhạc opera Ý](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A0_so%E1%BA%A1n_nh%E1%BA%A1c_opera_%C3%9D) (35 tr.)
## Các trang trong thể loại “Nhà soạn nhạc opera”
150 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 150 trang.
### A
### B
### C
### D
### G
### J
### M
### P
### R
### S
[Antonio Salieri](/wiki/Antonio_Salieri) [Giovanni Battista Sammartini](/wiki/Giovanni_Battista_Sammartini) [Samuel Barber](/wiki/Samuel_Barber) [Johann Schobert](/wiki/Johann_Schobert) [Arnold Schoenberg](/wiki/Arnold_Schoenberg) [Franz Schubert](/wiki/Franz_Schubert) [Robert Schumann](/wiki/Robert_Schumann) [Sergei Prokofiev](/wiki/Sergei_Prokofiev) [Alexander Serov](/wiki/Alexander_Serov) [Rodion Shchedrin](/wiki/Rodion_Shchedrin) [Dmitry Dmitrievich Shostakovich](/wiki/Dmitry_Dmitrievich_Shostakovich) [Jean Sibelius](/wiki/Jean_Sibelius) [Bedřich Smetana](/wiki/Bed%C5%99ich_Smetana) [Louis Spohr](/wiki/Louis_Spohr) [Gaspare Spontini](/wiki/Gaspare_Spontini) [Carl Stamitz](/wiki/Carl_Stamitz) [Charles Villiers Stanford](/wiki/Charles_Villiers_Stanford) [Karlheinz Stockhausen](/wiki/Karlheinz_Stockhausen) [Johann Strauss II](/wiki/Johann_Strauss_II) [Igor Stravinsky](/wiki/Igor_Stravinsky) [Arthur Sullivan](/wiki/Arthur_Sullivan) [Franz von Suppé](/wiki/Franz_von_Supp%C3%A9) [Karol Szymanowski](/wiki/Karol_Szymanowski)

X-Cache: cp1067 miss, cp1065 miss


text:
Xã Marmaton, Quận Allen, Kansas
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Xã Marmaton (tiếng Anh: Marmaton Township) là một xã thuộc quận Allen, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 877 người.[1]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “2010 Census Gazetteer Files”. Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2012.

markdown:
# Xã Marmaton, Quận Allen, Kansas
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Xã Marmaton
|
Marmaton Township
|—
|![ Vị trí trong Quận Allen, Kansas](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/ba/Map_highlighting_Marmaton_Township%2C_Allen_County%2C_Kansas.svg/250px-Map_highlighting_Marmaton_Township%2C_Allen_County%2C_Kansas.svg.png)
![ Vị trí trong Quận Allen, Kansas](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/ba/Map_highlighting_Marmaton_Township%2C_Allen_County%2C_Kansas.svg/250px-Map_highlighting_Marmaton_Township%2C_Allen_County%2C_Kansas.svg.png)
Vị trí trong
[Quận Allen](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Allen,_Kansas), [Kansas](/wiki/Kansas) ![ Vị trí quận Allen trong tiểu bang Kansas ở Hoa Kỳ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Map_of_Kansas_highlighting_Allen_County.svg/250px-Map_of_Kansas_highlighting_Allen_County.svg.png)
![ Vị trí quận Allen trong tiểu bang Kansas ở Hoa Kỳ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Map_of_Kansas_highlighting_Allen_County.svg/250px-Map_of_Kansas_highlighting_Allen_County.svg.png)
Vị trí quận Allen trong tiểu bang Kansas ở Hoa Kỳ
[Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Kansas](/wiki/Kansas) [Quận](/w/index.php?title=Danh_d%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_%E1%BB%9F_Kansas&action=edit&redlink=1) [Quận Allen](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Allen,_Kansas) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_Trung_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-6](/wiki/UTC-6)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) **CDT**( [UTC-5](/wiki/UTC-5)) **Xã Marmaton** ( [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *Marmaton Township*) là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Hoa_K%E1%BB%B3) thuộc [quận Allen](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Allen,_Kansas), tiểu bang [Kansas](/wiki/Kansas), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Năm 2010, dân số của xã này là 877 người. [[1]](#cite_note-1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=X%C3%A3_Marmaton,_Qu%E1%BA%ADn_Allen,_Kansas&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=X%C3%A3_Marmaton,_Qu%E1%BA%ADn_Allen,_Kansas&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“2010 Census Gazetteer Files”](http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html). [Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3). Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2012.

X-Cache: cp1065 hit/1, cp1065 miss


text:
cline
Từ điển mở Wiktionary
Bước tới:
dẫn lái
,
tìm
Mục lục
1
Tiếng Anh
1.1
Cách phát âm
1.2
Danh từ
1.3
Tham khảo
Tiếng Anh
[
sửa
]
Cách phát âm
[
sửa
]
IPA
:
/ˈklɑɪn/
Danh từ
[
sửa
]
cline
/ˈklɑɪn/
Tập hợp
những
điểm
dị
biệt
giữa
những
sinh vật
đồng loại
.
Tham khảo
[
sửa
]
Hồ Ngọc Đức,
Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí
(
chi tiết
)
Lấy từ “
https://vi.wiktionary.org/w/index.php?title=cline&oldid=1660069
”
Thể loại
:
Mục từ tiếng Anh
Danh từ
Danh từ tiếng Anh
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Mục từ
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Tra
Sửa đổi
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Chuyển hướng
Trang Chính
Cộng đồng
Thay đổi gần đây
Mục từ ngẫu nhiên
Trợ giúp
Thảo luận chung
Quyên góp
Chỉ mục
Ngôn ngữ
Chữ cái
Bộ thủ
Từ loại
Chuyên ngành
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản in được
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Tải tập tin lên
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Trích dẫn trang này
Ngôn ngữ định nghĩa
العربية
English
Eesti
Français
Bahasa Indonesia
Malagasy
Nederlands
Polski
Русский
தமிழ்
Türkçe
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 04:26 ngày 4 tháng 11 năm 2015.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wiktionary
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.04:-77.49:v4; Path=/; secure; Domain=.wiktionary.org

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wiktionary.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."


text:
clingstone
Từ điển mở Wiktionary
Bước tới:
dẫn lái
,
tìm
Mục lục
1
Tiếng Anh
1.1
Cách phát âm
1.2
Danh từ
1.3
Tham khảo
Tiếng Anh
[
sửa
]
Cách phát âm
[
sửa
]
IPA
:
/ˈklɪŋ.ˌstoʊn/
Danh từ
[
sửa
]
clingstone
/ˈklɪŋ.ˌstoʊn/
(
Thuộc
)
Quả
mơ
nho
.
Tham khảo
[
sửa
]
Hồ Ngọc Đức,
Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí
(
chi tiết
)
Lấy từ “
https://vi.wiktionary.org/w/index.php?title=clingstone&oldid=1102507
”
Thể loại
:
Mục từ tiếng Anh
Danh từ
Danh từ tiếng Anh
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Mục từ
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Tra
Sửa đổi
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Chuyển hướng
Trang Chính
Cộng đồng
Thay đổi gần đây
Mục từ ngẫu nhiên
Trợ giúp
Thảo luận chung
Quyên góp
Chỉ mục
Ngôn ngữ
Chữ cái
Bộ thủ
Từ loại
Chuyên ngành
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản in được
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Tải tập tin lên
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Trích dẫn trang này
Ngôn ngữ định nghĩa
English
தமிழ்
中文
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 16:25 ngày 7 tháng 6 năm 2010.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wiktionary
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động

markdown:
# clingstone
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Anh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-eng-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)] **clingstone** [/ˈklɪŋ.ˌstoʊn/](/wiki/Wiktionary:IPA)
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP)) **clingstone** [/ˈklɪŋ.ˌstoʊn/](/wiki/Wiktionary:IPA)


text:
egoistical
Từ điển mở Wiktionary
Bước tới:
dẫn lái
,
tìm
Tiếng Anh
[
sửa
]
Tính từ
[
sửa
]
egoistical
Vị kỷ
, ích
kỷ
.
Tham khảo
[
sửa
]
Hồ Ngọc Đức,
Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí
(
chi tiết
)
Lấy từ “
https://vi.wiktionary.org/w/index.php?title=egoistical&oldid=1605696
”
Thể loại
:
Mục từ tiếng Anh
Tính từ
Tính từ tiếng Anh
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Mục từ
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Tra
Sửa đổi
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Chuyển hướng
Trang Chính
Cộng đồng
Thay đổi gần đây
Mục từ ngẫu nhiên
Trợ giúp
Thảo luận chung
Quyên góp
Chỉ mục
Ngôn ngữ
Chữ cái
Bộ thủ
Từ loại
Chuyên ngành
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản in được
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Tải tập tin lên
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Trích dẫn trang này
Ngôn ngữ định nghĩa
English
Eesti
Ido
Kurdî
മലയാളം
中文
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 07:33 ngày 27 tháng 8 năm 2015.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wiktionary
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động

X-Cache: cp1052 miss, cp1065 miss


text:
hobnobbed
Từ điển mở Wiktionary
Tiếng Anh[sửa]
Động từ[sửa]
hobnobbed
Chia động từ[sửa]
hobnob
- Cách chia động từ cổ.
- Thường nói will; chỉ nói shall để nhấn mạnh. Ngày xưa, ở ngôi thứ nhất, thường nói shall và chỉ nói will để nhấn mạnh.
hobnobbed

markdown:
# hobnobbed
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Anh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-eng-&action=edit§ion=T-1)]
### Động từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-verb-&action=edit§ion=T-1)] **hobnobbed**
#### Chia động từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-forms-&action=edit§ion=T-1)]
hobnob
|Dạng không chỉ ngôi|
|Động từ
|[hobnob](/wiki/hobnob) [Phân từ](/wiki/ph%C3%A2n_t%E1%BB%AB) [hiện tại](/wiki/hi%E1%BB%87n_t%E1%BA%A1i) [hobnobbing](/wiki/hobnobbing) [quá khứ](/wiki/qu%C3%A1_kh%E1%BB%A9) **hobnobbed** [Lối trình bày](/wiki/l%E1%BB%91i_tr%C3%ACnh_b%C3%A0y) [hobnob](/wiki/hobnob) [hobnob](/wiki/hobnob)hoặc [hobnobbest](/w/index.php?title=hobnobbest&action=edit&redlink=1)¹ [hobnobs](/wiki/hobnobs)hoặc [hobnobbeth](/w/index.php?title=hobnobbeth&action=edit&redlink=1)¹ [hobnob](/wiki/hobnob) [hobnob](/wiki/hobnob) [hobnob](/wiki/hobnob) **hobnobbed** **hobnobbed**hoặc [hobnobbedst](/w/index.php?title=hobnobbedst&action=edit&redlink=1)¹ **hobnobbed** **hobnobbed** **hobnobbed** **hobnobbed** [Tương lai](/wiki/t%C6%B0%C6%A1ng_lai) [will](/wiki/will)/ [shall](/wiki/shall)² [hobnob](/wiki/hobnob) [hobnob](/wiki/hobnob)hoặc [wilt](/wiki/wilt)/ [shalt](/wiki/shalt)¹ [hobnob](/wiki/hobnob) [hobnob](/wiki/hobnob) [hobnob](/wiki/hobnob) [hobnob](/wiki/hobnob) [hobnob](/wiki/hobnob) [Lối cầu khẩn](/wiki/l%E1%BB%91i_c%E1%BA%A7u_kh%E1%BA%A9n) [hobnob](/wiki/hobnob) [hobnob](/wiki/hobnob)hoặc [hobnobbest](/w/index.php?title=hobnobbest&action=edit&redlink=1)¹ [hobnob](/wiki/hobnob) [hobnob](/wiki/hobnob) [hobnob](/wiki/hobnob) [hobnob](/wiki/hobnob) **hobnobbed** **hobnobbed** **hobnobbed** **hobnobbed** **hobnobbed** **hobnobbed** [were](/wiki/were)to [hobnob](/wiki/hobnob)hoặc [should](/wiki/should) [hobnob](/wiki/hobnob) [hobnob](/wiki/hobnob)hoặc should [hobnob](/wiki/hobnob) [hobnob](/wiki/hobnob)hoặc should [hobnob](/wiki/hobnob) [hobnob](/wiki/hobnob)hoặc should [hobnob](/wiki/hobnob) [hobnob](/wiki/hobnob)hoặc should [hobnob](/wiki/hobnob) [hobnob](/wiki/hobnob)hoặc should [hobnob](/wiki/hobnob) [Lối mệnh lệnh](/wiki/l%E1%BB%91i_m%E1%BB%87nh_l%E1%BB%87nh) [hobnob](/wiki/hobnob) [hobnob](/wiki/hobnob) [hobnob](/wiki/hobnob)
- Cách chia động từ cổ.
- Thường nói
*will*; chỉ nói *shall*để nhấn mạnh. Ngày xưa, ở ngôi thứ nhất, thường nói *shall*và chỉ nói *will*để nhấn mạnh.

X-Cache: cp1066 miss, cp1065 miss


text:
Tìm kiếm bài viết theo id
iPad - Chuyên bán iPad 2 3 4 Mini Air Retina 16GB 32GB 64GB củ mới giá rẻ !!!
Thảo luận trong 'Máy Tính Bảng' bắt đầu bởi Nguyên Tú, 8/9/11.
Trang 1 của 15 trang
- Ngày đăng:
- 8/9/11 lúc 17:43
Trang 1 của 15 trang
Tags: ipad, ipad air, ipad mini, ipad pro, ipad pro 9'7, ipad pro 12'9, ipad 2, ipad 3, ipad 4, ipad air 2, ipad mini 2, ipad mini 3, ipad mini 4, samsung galaxy tab e, samsung galaxy tab s2, samsung galaxy tab a, samsung galaxy tabpro s, microsoft surface pro, surface pro 2, surface pro 3, surface pro 4, máy tính bảng samsung, máy tính bảng acer, máy tính bảng asus, máy tính bảng lenovo, xiaomi mipad 2, phụ kiện máy tính bảng, bao da ipad, bao da máy tính bảng, dịch vụ sửa chữa máy tính bảng
Chia sẻ trang này
Tình hình diễn đàn
- saledetail,
- hoanhan25,
- Pham Nguyen Vy,
- choisunam1208,
- Hùng Huy_iGO,
- thuyhanh,
- nhumay,
- nhutlam,
- Diệt Mối Tận Gốc,
- hdnguyenduong,
- Miki Store 01,
- NỆM GIÁ RẺ,
- hoctuday,
- mr$ky,
- Yu Ri,
- aimy.172,
- Nguyễn Đức Tài,
- sencalu,
- buonbannho00,
- suaketsat,
- thanhxuan12,
- thinhphuloc,
- biennang,
- huyền khổ,
- Hoangocle,
- phuongchi3b,
- TienLe mobile,
- BAOSOLUTIONS,
- vanthuy,
- anhletrum,
- TUẤN TOV,
- may tinh 176,
- taisipor,
- lenguyen2nd,
- quangco88,
- Giang0901,
- otyroiorio,
- sieuthigada.net,
- trantran07,
- DinhTuanA,
- caiwindao,
- HONEYZ,
- ChipLe,
- kimdungxemay,
- CƯỜNG.BOLD,
- baochau_htq,
- HVT2211,
- mrnamlong,
- cao.trinhan,
- mppntsu
- ... and 951 more
Tổng: 3,632 (Thành viên: 1,045, Khách: 2,542, Robots: 45)

markdown:
### Tìm kiếm bài viết theo id
# iPad - Chuyên bán iPad 2 3 4 Mini Air Retina 16GB 32GB 64GB củ mới giá rẻ !!!
Thảo luận trong '
[Máy Tính Bảng](may-tinh-bang/)' bắt đầu bởi [Nguyên Tú](members/nguyen-tu.44665/), [8/9/11](threads/chuyen-ban-ipad-2-3-4-mini-air-retina-16gb-32gb-64gb-cu-moi-gia-re.3805000/).
Trang 1 của 15 trang
- Ngày đăng:
- 8/9/11 lúc 17:43
Trang 1 của 15 trang
Tags:
[ipad](ipad/), [ipad air](tags/ipad+air/), [ipad mini](tags/ipad+mini/), [ipad pro](tags/ipad+pro/), [ipad pro 9'7](tags/ipad+pro+9%277/), [ipad pro 12'9](tags/ipad+pro+12%279/), [ipad 2](tags/ipad+2/), [ipad 3](tags/ipad+3/), [ipad 4](tags/ipad+4/), [ipad air 2](tags/ipad+air+2/), [ipad mini 2](tags/ipad+mini+2/), [ipad mini 3](tags/ipad+mini+3/), [ipad mini 4](tags/ipad+mini+4/), [samsung galaxy tab e](tags/samsung+galaxy+tab+e/), [samsung galaxy tab s2](tags/samsung+galaxy+tab+s2/), [samsung galaxy tab a](tags/samsung+galaxy+tab+a/), [samsung galaxy tabpro s](tags/samsung+galaxy+tabpro+s/), [microsoft surface pro](tags/microsoft+surface+pro/), [surface pro 2](tags/surface+pro+2/), [surface pro 3](tags/surface+pro+3/), [surface pro 4](tags/surface+pro+4/), [máy tính bảng samsung](tags/m%C3%A1y+t%C3%ADnh+b%E1%BA%A3ng+samsung/), [máy tính bảng acer](tags/m%C3%A1y+t%C3%ADnh+b%E1%BA%A3ng+acer/), [máy tính bảng asus](tags/m%C3%A1y+t%C3%ADnh+b%E1%BA%A3ng+asus/), [máy tính bảng lenovo](tags/m%C3%A1y+t%C3%ADnh+b%E1%BA%A3ng+lenovo/), [xiaomi mipad 2](tags/xiaomi+mipad+2/), [phụ kiện máy tính bảng](tags/ph%E1%BB%A5+ki%E1%BB%87n+m%C3%A1y+t%C3%ADnh+b%E1%BA%A3ng/), [bao da ipad](tags/bao+da+ipad/), [bao da máy tính bảng](tags/bao+da+m%C3%A1y+t%C3%ADnh+b%E1%BA%A3ng/), [dịch vụ sửa chữa máy tính bảng](tags/d%E1%BB%8Bch+v%E1%BB%A5+s%E1%BB%ADa+ch%E1%BB%AFa+m%C3%A1y+t%C3%ADnh+b%E1%BA%A3ng/)
### Chia sẻ trang này
###
[Tình hình diễn đàn](online/)
-
[saledetail](members/saledetail.100792992/),
-
[hoanhan25](members/hoanhan25.101773249/),
-
[Pham Nguyen Vy](members/pham-nguyen-vy.101762144/),
-
[choisunam1208](members/choisunam1208.100804166/),
-
[Hùng Huy_iGO](members/hung-huy_igo.101773832/),
-
[thuyhanh](members/thuyhanh.101718678/),
-
[nhumay](members/nhumay.101675468/),
-
[nhutlam](members/nhutlam.11966/),
-
[Diệt Mối Tận Gốc](members/diet-moi-tan-goc.101134580/),
-
[hdnguyenduong](members/hdnguyenduong.100888863/),
-
[Miki Store 01](members/miki-store-01.101547972/),
-
[NỆM GIÁ RẺ](members/nem-gia-re.101728379/),
-
[hoctuday](members/hoctuday.100040158/),
-
[mr$ky](members/mr-ky.100369406/),
-
[Yu Ri](members/yu-ri.101587250/),
-
[aimy.172](members/aimy-172.101487685/),
-
[Nguyễn Đức Tài](members/nguyen-duc-tai.100135091/),
-
[sencalu](members/sencalu.100578412/),
-
[buonbannho00](members/buonbannho00.101587044/),
-
[suaketsat](members/suaketsat.100121287/),
-
[thanhxuan12](members/thanhxuan12.101663856/),
-
[thinhphuloc](members/thinhphuloc.100643659/),
-
[biennang](members/biennang.100764487/),
-
[huyền khổ](members/huyen-kho.101243412/),
-
[Hoangocle](members/hoangocle.101761773/),
-
[phuongchi3b](members/phuongchi3b.101713601/),
-
[TienLe mobile](members/tienle-mobile.101773924/),
-
[BAOSOLUTIONS](members/baosolutions.790/),
-
[vanthuy](members/vanthuy.100286886/),
-
[anhletrum](members/anhletrum.101685610/),
-
[TUẤN TOV](members/tuan-tov.101730870/),
-
[may tinh 176](members/may-tinh-176.101719353/),
-
[taisipor](members/taisipor.100817587/),
-
[lenguyen2nd](members/lenguyen2nd.101681060/),
-
[quangco88](members/quangco88.100294790/),
-
[Giang0901](members/giang0901.101748706/),
-
[otyroiorio](members/otyroiorio.101035683/),
-
[sieuthigada.net](members/sieuthigada-net.100861345/),
-
[trantran07](members/trantran07.100245759/),
-
[DinhTuanA](members/dinhtuana.101734877/),
-
[caiwindao](members/caiwindao.101702640/),
-
[HONEYZ](members/honeyz.37/),
-
[ChipLe](members/chiple.100952102/),
-
[kimdungxemay](members/kimdungxemay.101119657/),
-
[CƯỜNG.BOLD](members/cuong-bold.101731602/),
-
[baochau_htq](members/baochau_htq.100990686/),
-
[HVT2211](members/hvt2211.101769890/),
-
[mrnamlong](members/mrnamlong.100505778/),
-
[cao.trinhan](members/cao-trinhan.101679157/),
-
[mppntsu](members/mppntsu.101753977/)
- ...
[and 951 more](online/)
Tổng: 3,632 (Thành viên: 1,045, Khách: 2,542, Robots: 45)

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Cache-control: private, max-age=0

Set-Cookie: 5s_session=a112ab1a55c831d93025f955b2681865; path=/; domain=www.5giay.vn; secure; httponly

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Server: Nhat Nguyet Websphere 12.3 build 3.456.234.2600

X-Powered-By: nhatnguyet-