text: Văn hóa Bảo tồn nhà rường cổ ở Phước Tích Tỉnh Thừa Thiên - Huế vừa hoàn thành trùng tu, bảo tồn và đưa vào khai thác, sử dụng 5 ngôi nhà rường tại làng cổ Phước Tích (xã Phong Hòa, huyện Phong Điền), với tổng giá trị đầu tư hơn 3,6 tỷ đồng từ nguồn kinh phí của Đề án "Chính sách hỗ trợ, bảo vệ và phát huy giá trị nhà vườn Huế đặc trưng" trong năm 2018. 2 giờ trước | Baotintuc.vn Nghề sản xuất lồng đèn truyền thống Phú Bình 18/09/2018 22:08 | DT&MN Lần đầu tiên, không bán vé xem lễ hội chọi trâu Đồ Sơn 18/09/2018 17:43 | Baotintuc.vn Phát động Giải Ảnh báo chí 'Khoảnh khắc vàng' lần thứ 5 18/09/2018 15:48 | DT&MN 1 VietnamPlus | 17 phút trước Hà Hồ, Hà Tăng “đọ sắc” cùng Thanh Hằng với street style đẹp ngất ngây Thay vì phong cách thể thao hay các set đồ mang cảm hứng tối giản, Hồ Ngọc Hà và Tăng Thanh Hà chọn cho mình bộ cánh khai thác nét ngọt ngào, “khơi dậy” vẻ quyến rũ tiềm ẩn. 2 TT&VH | 1 giờ trước NSND Đoàn Dũng: Nửa thế kỷ cống hiến cho cả sân khấu và điện ảnh Sáng nay, 19/9, người thân, bạn bè và đồng nghiệp đưa tiễn NSND Đoàn Dũng về nơi an nghỉ cuối cùng. Vậy là sau tròn nửa thế kỷ gắn bó với nghệ thuật, cánh chim không mỏi trên bầu trời sân khấu và điện ảnh nước nhà đã ra đi mãi mãi! 3 Baotintuc.vn | 7 giờ trước Diva Hồng Nhung: 'Không ai có thể thoát được nỗi buồn khi hôn nhân đổ vỡ' Nữ ca sĩ cho biết không ai có thể thoát được nỗi buồn khi hôn nhân đổ vỡ. Tuy nhiên chị luôn hướng đến sự lạc quan, vui vẻ vì hai con cũng như cho bản thân... 4 DT&MN | 18/09/2018 22:46 Triển lãm Rồng - Phượng trên bảo vật triều Nguyễn và sự hồi sinh của di sản Huế Ngày 7/9, tại thành phố Huế, Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế phối hợp với Bảo tàng Lịch sử Quốc gia tổ chức Triển lãm rồng - phượng trên bảo vật triều Nguyễn. Đây là hoạt động nhân dịp kỷ niệm 25 năm Quần thể di tích Cố đô Huế được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa thế giới và 15 năm Nhã nhạc cung đình Huế được công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. 5 Baotintuc.vn | 18/09/2018 20:42 Chính phủ quy định về xét tặng danh hiệu 'Gia đình văn hóa', 'Khu dân cư văn hóa' Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 122/2018/NĐ-CP quy định về xét tặng danh hiệu "Gia đình văn hóa"; "Thôn văn hóa", "Làng văn hóa", "Ấp văn hóa", "Bản văn hóa", "Tổ dân phố văn hóa". 6 TT&VH | 18/09/2018 19:25 Nguyễn Phúc Lộc Thành, chàng thi sĩ với 108 bài lục bát về sông Thương Chỉ một con sông Thương thôi nhưng nó đã khiến một người được đào tạo viết văn chuyên nghiệp bỏ bút được 20 năm "nổi hứng" làm một seri 36 bài lục bát về nó và in thành tập "Giấc mơ sông Thương". 7 Baotintuc.vn | 18/09/2018 17:36 Vẻ đẹp quyến rũ của người đẹp khuyết tật vừa giành danh hiệu Á hậu Mặc dù liên tiếp phải hứng chịu những lời dèm pha và mỉa mai trên các trang mạng xã hội trong suốt hành trình tìm kiếm vương miện Hoa hậu Italy, song người đẹp khuyết tật Chiara Bordi đã xuất sắc lọt vào vòng chung kết cuộc thi Hoa hậu Italy. 8 TTXVN | 18/09/2018 17:15 Đoàn Hãng thông tấn Mông Cổ thăm và làm việc với TTXVN 9 TT&VH | 18/09/2018 16:00 Nghệ sĩ tiễn đưa 'trùm hài đất Bắc' Phạm Đông Hồng về nơi an nghỉ Chiều nay (18/9), giới nghệ sĩ Thủ đô đã có mặt tại Nhà tang lễ Bộ Quốc phòng để tiễn đưa đạo diễn Phạm Đông Hồng về nơi an nghỉ cuối cùng. 10 Baotintuc.vn | 18/09/2018 15:18 Khám phá những giá trị mới trong hang động núi lửa Krông Nô, Đắk Nông Ngày 18/9, tại Hà Nội, Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) tổ chức Hội nghị thông báo kết quả khai quật đợt 1 trong hang động núi lửa ở Krông Nô, tỉnh Đắk Nông nhằm tìm ra những giá trị mới trong hang động núi lửa. 11 Baotintuc.vn | 18/09/2018 14:56 Tiến sĩ Nguyễn Quán Nho - vị quan suốt đời vì dân, vì nước Tiến sĩ Nguyễn Quán Nho - con người và sự nghiệp là chủ đề của Hội thảo do Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội) tổ chức ngày 18/9, nhân dịp kỷ niệm 380 năm sinh và 310 năm mất của ông. 12 VietnamPlus | 18/09/2018 14:43 Emmy 2018: Xu thế mới của truyền hình thời đại công nghiệp 4.0 Việc Netflix giành nhiều giải thưởng tại Emmy 2018 cho thấy khán giả thay đổi cách tiếp cận đồng thời cũng là thách thức mạnh mẽ từ các dịch vụ trực tuyến đối với các kênh truyền hình truyền thống. 13 VietnamPlus | 18/09/2018 13:24 Trạm cứu hỏa lâu đời nhất của Australia sẽ trở thành ''Vietnam House'' Anh Andy Hoàng, một Việt kiều tại bang New South Wales, đã đấu giá thành công Trạm cứu hỏa Stanmore và chuyển đổi tòa nhà thành một tổ hợp khách sạn, nhà hàng với chức năng như một “Vietnam House.” 14 Baotintuc.vn | 18/09/2018 12:51 Việt Nam tìm thấy di cốt người cách đây 7.000 năm trong hang động núi lửa Trong đợt khai quật tại hang động núi lửa Krông Nô (tỉnh Đắk Nông), các nhà khoa học đã tìm thây di cốt của người tiền sử có niên đại cách 7.000 năm cùng với nhiều di vật như: Đồ gốm, đồ đá, xương răng động vật… 15 Baotintuc.vn | 18/09/2018 12:14 Việt Nam đẩy mạnh quảng bá du lịch tại Canada Theo phóng viên TTXVN tại Canada, tối 17/9 tại thành phố Toronto, Canada, đã diễn ra chương trình quảng bá du lịch Việt Nam do Tổng cục Du lịch Việt Nam phối hợp với Trung tâm Xúc tiến, Đầu tư, Thương mại, Du lịch của thành phố Hà Nội thực hiện. 16 VietnamPlus | 18/09/2018 11:42 Đại gia đình Beckham trở thành tâm điểm tại Tuần lễ thời trang London Victoria hẳn là một trong những người phụ nữ may mắn khi trong show diễn kỷ niệm 10 năm thương hiệu thời trang của mình, trên hàng ghế đầu có đầy đủ chồng và các con với nụ cười rạng rỡ nhất. 17 TT&VH | 18/09/2018 11:16 Giải Emmy Primetime 2018: 'Marvelous Mrs. Maisel' thống trị đêm trao giải Các ngôi sao của loạt phim truyền hình mang đề tài Hoàng gia Anh The Crown và phim về điệp viên thời Chiến tranh Lạnh (Cold War) The Americans đã thắng lớn tại lễ trao giải Emmy Primetime lần thứ 70, diễn ra đêm 17/9 tại Los Angeles (theo giờ địa phương) 18 Baotintuc.vn | 18/09/2018 11:11 EMMY 2018: 'Game of Thrones' được vinh danh ở thể loại chính kịch Sáng 18/9, cuộc "so găng" khốc liệt giữa kênh truyền hình HBO và dịch vụ truyền hình trực tuyến Netflix cuối cùng cũng đã được phân định tại lễ trao giải Emmy 2018 ở nhà hát Microsoft ở thành phố Los Angeles, với chiến thắng ở hạng mục quan trọng nhất, được khán giả quan tâm nhất - "Series phim truyền hình xuất sắc nhất thể loại chính kịch" dành cho "Game of Thrones" của HBO. 19 Baotintuc.vn | 18/09/2018 11:04 Hiểm họa ma túy tổng hợp chứa chất kịch độc Bi kịch đã xảy ra tại đêm nhạc hội mùa thu 2018 - Trip to the moon do Công ty TNHH kết nối Á Châu tổ chức tại khu vực Công viên nước Hồ Tây. Đêm nhạc bắt đầu từ 19 giờ ngày 16/9, theo dự kiến số lượng người tham dự mà Công ty TNHH kết nối Á Châu đăng ký, được Sở Văn hóa Thể thao Hà Nội cấp giấy phép tổ chức lên đến khoảng 5.000 người. 20 VietnamPlus | 18/09/2018 11:02 Emmy 2018: "Game of Thrones" được vinh danh ở thể loại chính kịch Vượt qua những lời đàm tiếu, series phim truyền hình giả tưởng về thời trung cổ "Game of Thrones" của HBO dẫn đầu danh sách đề cử tại giải Emmy lần thứ 70 với tổng cộng 22 đề cử. 1 2 3 4 5


text:
Tôi có hai căn nhà ở hai quận khác nhau song cùng tại Hà Nội. Một trong hai căn nhà là nơi đăng ký hộ khẩu thường trú.
Tuy nhiên, tôi đang sống ở ngôi nhà không đăng ký thường trú. Gia đình tôi đã đăng ký tạm trú với công an sở tại. Gần đây, công an khu vực nhắc nhở gia đình tôi về việc bắt buộc chuyển khẩu về vì đã ở đây quá 12 tháng.
Tôi đang rất băn khoăn vì vài năm nữa có thể gia đình tôi lại chuyển về ngôi nhà kia nên chưa muốn chuyển hộ khẩu. Xin hỏi trường hợp của tôi có bắt buộc phải chuyển hộ khẩu hay không?
Luật sư trả lời

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Content-Type: text/html; charset=utf-8

X-Crawler-Transfer-Encoding: chunked

Connection: keep-alive

Vary: Accept-Encoding

Set-Cookie: device_env_real=4; expires=Wed, 26-Sep-2018 03:08:37 GMT; path=/; domain=vnexpress.net

X-Proxy-Cache: EXPIRED

xdCache: EXPIRED

X-Content-Type-Options: nosniff

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Cache-Control: max-age=0, no-cache

X-Crawler-Content-Encoding: gzip


text:
Sản phẩm
Gian hàng
Doanh nghiệp
Rao vặt
Tuyển dụng
Nhà tuyển dụng
Người tìm việc
Đăng ký miễn phí
Đăng ký Thành viên
Mở gian hàng
Đăng tin
Sản phẩm
Doanh nghiệp
Rao vặt
Tuyển dụng
Tìm việc
Liên kết web
Liên hệ
Liên kết
Đăng nhập
Tài khoản:
Mật khẩu:
Quên mật khẩu?
Sản phẩm
Rao vặt
Tuyển dụng
Tìm việc
Cửa hàng
Doanh nghiệp
Sản phẩm
Rao vặt
Tuyển dụng
Tìm việc
Cửa hàng
Doanh nghiệp
Giỏ hàng(0)
Điện máy
Điện thoại, di động
Điện tử gia dụng
Máy ảnh, camera
Máy vi tính
Nhà đất
Bất động sản, Nhà Đất
Trang trí, nội thất
Thiết bị, hóa chất
Điện, nước
Xây dựng
Hóa chất, vật liệu
Vật liệu nhựa
Thiết bị công nghiệp
Thiết bị vệ sinh
Thiết bị chuyên dùng
Thực phẩm
Ẩm thực
Xe
Ôtô, xe máy
Xe đạp, phụ tùng
Giáo dục, văn phòng
Học tập, giáo dục
In ấn, photocopy
Thiết bị văn phòng
Văn phòng phẩm
Thời trang
Thẩm mỹ, làm đẹp
Thời trang, mua sắm
Sức khoẻ
Sức khỏe, đời sống
Thiết bị y tế
Nghệ thuật
Cây cảnh, thú nuôi
Thủ công, mỹ nghệ
Trang ảnh, nghệ thuật
Dịch vụ
Dịch vụ, sửa chữa
Du lịch
Hợp tác, kinh doanh
Vui chơi, giải trí
Sản phẩm khác
Dịch vụ Internet, web
Dụng cụ thể thao
Game, trò chơi
Nhạc cụ
Phần mềm
Trang chủ
›
Doanh nghiệp
›
Thiết bị công nghiệp
›
Công ty TNHH TM DV PCCC Kiên Long
Công ty TNHH TM DV PCCC Kiên Long
Khu vực:
Toàn quốc
Địa chỉ:
172/27 Nguyễn Cửu Đàm, P. Tân Sơn Nhì, Quận Tân Phú, Hcm
Điện thoại:
08.35590200 - 0902065988
Email:
yeyevn@yahoo.com
Người liên hệ:
Nguyễn Thị Hải Yến
Ngày đăng:
11-02-2014
Lượt truy cập:
2897
Giới thiệu chi tiết
Phản hồi
Công ty TNHH Thương mại amp Dịch vụ Kiên Long xin gửi tới Quý khách hàng lời chào sức khỏe. Chúng tôi chuyên tư vấn, thiết kế, cung cấp, lắp đặt các thiết bị phòng cháy chữa cháy bao gồm Hệ Thống Báo Cháy. Hệ Thống Chữa Cháy. Hệ Thống Chống Sét. Hệ Thống Báo Trộm. Hệ Thống Camera quan sát và một số hệ thống khác... Quần áo , nón, găng tay, giầy PCCC. Với đội ngũ kỹ sư có trình độ chuyên môn cao và ...
Công ty TNHH Thương mại & Dịch vụ Kiên Long xin gửi tới Quý khách hàng lời chào sức khỏe.
Chúng tôi chuyên tư vấn, thiết kế, cung cấp, lắp đặt các thiết bị phòng cháy chữa cháy bao gồm:
- Hệ Thống Báo Cháy.
- Hệ Thống Chữa Cháy.
- Hệ Thống Chống Sét.
- Hệ Thống Báo Trộm.
- Hệ Thống Camera quan sát và một số hệ thống khác...
- Quần áo , nón, găng tay, giầy PCCC.
Với đội ngũ kỹ sư có trình độ chuyên môn cao và nhiều năm kinh nghiệm, "PCCC Kiên Long" tin tưởng sẽ mang đến cho Quý khách hàng những sản phẩm có chất lượng tốt và giá thành cạnh tranh nhất.
Phương châm hoạt động của chúng tôi là “Cùng hợp tác, cùng phát triển”
Chân thành cảm ơn sự quan tâm của Quý khách hàng!
Mọi chi tiết xin liên hệ:
Công Ty TNHH TM & DV PCCC Kiên Long
Địa chỉ: 172/27 Nguyễn Cửu Đàm, P. Tân Sơn Nhì, Quận Tân Phú,TP.HCM
ĐT: 08 - 35590200 Fax: 08 - 35590200
Hotline: Mrs Yến: 0902065988 / Mr Nam: 0908863355
Email:yeyevn@yahoo.com
Website: www.vnnmart.com
Tiêu đề:
Nội dung:
Gửi cho bạn bè thông tin này
Báo cáo vi phạm
Email người gửi:
Email người nhận:
Tiêu đề:
Lời nhắn:
Mã xác nhận:
Email người gửi:
Tiêu đề:
Nội dung:
Mã xác nhận:
RAO VẶT
Doanh nhân & Ý tưởng cơ hội để thành công
Dép đi trong văn phòng, trong nhà, spa, khách sạn, du lịch
Cung cấp chổi than công nghiệp C91A, K91P
Xe gom rác 660 lít, xe đẩy rác nhựa HDPE 660 lít, xe thu gom rác thải giá rẻ
Xe đẩy hàng công nghiệp,lồng thép trữ hàng siêu thị giá rẻ
Cung cấp can nhựa 25 lít đựng hóa chất,can 25lit đựng thực phẩm
Công ty làm thẻ đeo, dây đeo, dây đeo cho nhân viên, thẻ đeo cho nhân viên
Thùng nhựa đặc B1
XEM NHIỀU NHẤT
Công ty Cổ phần TM – XNK Thiết bị xăng dầu VINAMCO
CÔNG TY TNHH TM – DV TVT VIEW GROUP
Xí nghiệp cao su kỹ thuật Tam Hiệp, Biên Hòa
CÔNG TY TNHH THIẾT BỊ ĐIỆN TỬ DAEWOO VIỆT NAM
CÔNG TY TNHH THƯƠNG MẠI VÀ SẢN XUẤT KIÊN CƯỜNG
CÔNG TY TNHH TM-DV-SX NGỌC ẨN
Xem tất cả...
DOANH NGHIỆP MỚI NHẤT
CÔNG TY TNHH QUỐC TẾ NGUYÊN HƯNG
Công Ty TNHH Thương Mại Xây Dựng Môi Trường Việt
THIẾT BỊ VỆ SINH THIÊN LỘC
CÔNG TY TNHH ĐẦU TƯ THƯƠNG MẠI TRUYỀN THÔNG LIÊN VIỆT
Công Ty TNHH DV - VẬN TẢI ĐỒNG PHÁT
Công Ty TNHH Phát Triển Dự Án Song Nam
Xem tất cả...
QUẢNG CÁO
Cửa sổ mở hất: cửa nhôm ...
THÙNG RÁC Y TẾ ĐẠP CHÂN ...
Thùng phuy nhựa 220 lít, thùng ...
Cung cấp sọt nhựa đựng ...
DiaClamax - Viên trị tiểu ...
Thùng phuy sắt 200 lít, thùng ...
Sản phẩm
|
Cửa hàng
|
Rao vặt
|
Doanh nghiệp
|
Tuyển dụng
|
Tìm việc
|
Liên hệ
|
Đăng ký thành viên
|
Mở gian hàng
ĐƠN GIÁ VÀ THANH TOÁN
Đơn giá dịch vụ
Thanh toán qua Baokim.vn
Thanh toán qua nganluong.vn
HƯỚNG DẪN ĐĂNG KÝ
Thành viên
Thành viên VIP
Gian hàng trực tuyến
HƯỚNG DẪN ĐĂNG TIN
Bán sản phẩm
Thông tin doanh nghiệp
Quảng cáo, rao vặt
Tuyển dụng, tìm việc làm
QUẢN LÝ TÀI KHOẢN
Quản lý tài khoản
Sửa các thông tin đã đăng
Lấy lại mật khẩu
QUYỀN LỢI, ĐIỀU KHOẢN
Thành viên
Thành viên VIP
Chủ gian hàng trực tuyến
Hotline: 01629.885.345
Email:
sales@thuongmaidt.com
|
RSS
|
Lưu vào bookmark
|
Về đầu trang
Mạng thương mại điện tử, mua bán sản phẩm trực tuyến, kinh doanh với gian điện tử, quảng bá, giới thiệu thương hiệu doanh nghiệp, quảng cáo, rao vặt và thông tin tuyển dụng, việc làm hoàn toàn miễn phí
Rao vặt, tuyển dụng miễn phí
|
Danh bạ doanh nghiệp, quảng cáo rao vặt miễn phí
|
Danh bạ doanh nghiệp, rao vặt miễn phí
HỖ TRỢ THANH TOÁN TRỰC TUYẾN
Copyright 2010 - 2018 © vnnmart.com - Mua bán, rao vặt miễn phí
Thống Kê:

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Accept-Ranges: bytes

Server: LiteSpeed

Connection: close


text:
(VTC News) - Cuộc đua giành vé dự Champions League hay cuộc đua trụ hạng đều có thể xảy ra bất ngờ ở vòng đấu cuối cùng khép lại Ngoại hạng Anh.
10 tháng tranh tài kịch tính của Ngoại hạng Anh sẽ khép lại khi 10 trận đấu cuối cùng được diễn ra vào 21h tối nay. Đây là mùa giải không được đánh giá cao về mức độ hấp dẫn khi Manchester City lên ngôi vô địch sớm... 6 vòng đấu, trong khi Stoke City, West Brom nằm trong khu vực xuống hạng phần lớn thời gian của mùa giải.
Chỉ còn 3 cuộc đua vẫn hiện diện trong ngày thi đấu cuối cùng, và bất cứ kịch bản điên rồ nào cũng có thể xảy ra khi tiếng còi mãn cuộc còn chưa vang lên.
Chelsea giành vé dự Champions League
Ở thời điểm Chelsea bước lên đỉnh cao Ngoại hạng Anh 2016/2017, đội bóng của HLV Antonio Conte sẽ không thể ngờ mùa giải tiếp theo với họ lại biến động nhiều như vậy. Chelsea đứng ở vị trí thứ 2 sau 20 vòng đầu tiên, nhưng sự sa sút đáng ngạc nhiên trong 3 tháng đầu năm 2018 khiến đội chủ sân Stamford Bridge văng khỏi nhóm dự Champions League và gần hết cơ hội trong cuộc đua top 4.
Sau thất bại 1-3 trước Tottenham Hotspur ngay trên sân nhà và trận hòa 1-1 trước West Ham, Chelsea kém vị trí cuối cùng dự Champions League tới... 10 điểm. Ở thời điểm đó, ít người dám tin Chelsea sẽ có mặt ở đấu trường châu Âu mùa tới. Nhưng với phong độ cực cao trong 2 tháng qua với liên tiếp 4 chiến thắng trước Southampton, Burnley, Swansea và đối thủ trực tiếp Liverpool cộng với sự chững lại của top 4, Chelsea đã áp sát nhóm dự Champions League.
Chỉ có điều, trận hòa tai hại trước Huddersfield Town khiến Chelsea lại đứng trước bến bờ tuyệt vọng.
Muốn có mặt tại Champions League mùa tới, Chelsea phải ngóng chờ kết quả trận đấu giữa Liverpool và Brighton & Hove Albion, bên cạnh nhiệm vụ bắt buộc là đánh bại Newcastle. Chelsea sẽ lọt vào top 4 nếu Liverpool thua ngay trên sân nhà. Còn nếu Lữ đoàn đỏ có 1 điểm trước Brighton, Chelsea buộc phải chiến thắng với cách biệt... 16 bàn. Nếu Liverpool thắng, cơ hội sẽ hết với Eden Hazard cùng các đồng đội.
Một lần nữa, niềm tin lại bị đánh cắp ở Stamford Bridge, nhưng trong mùa giải đầy biến động như vậy, đừng vội kết luận điều gì khi bóng chưa lăn. Chelsea vẫn có cơ hội, dù chỉ là... 0,5%.
Video: Chelsea 1-0 Liverpool
Harry Kane giành danh hiệu Vua phá lưới
Cuộc đua bàn thắng giữa Harry Kane và Mohamed Salah gần như ngã ngũ từ 4 vòng đấu trước khi Salah liên tục ghi bàn bứt phá còn Kane chỉ lập công "nhỏ giọt" khi trở lại sau chấn thương. Trước vòng 38, Salah đang có 31 bàn, nhiều hơn 3 bàn so với Kane (28 bàn).
Tuy nhiên, nếu Salah không ghi được bàn trước Brighton còn Kane có hattrick trước Leicester City, chân sút người Anh sẽ vươn lên cân bằng số pha lập công với đối thủ và đồng sở hữu danh hiệu vua phá lưới. Đây là kịch bản hoàn toàn có thể xảy ra khi Salah đang có dấu hiệu chững lại với liên tiếp 3 trận "tịt ngòi" trước AS Roma, Stoke City và Chelsea, còn Kane đã quá nổi tiếng với khả năng bứt phá ở những vòng đấu cuối.
Mùa trước, Kane ghi một lèo 7 bàn thắng vào lưới Hull City và chính... Leicester City để vượt mặt Romelu Lukaku và giành được Chiếc giầy vàng. Chắc chắn, cả hàng công Tottenham sẽ cùng hỗ trợ để Kane bắt kịp số pha làm bàn của Salah. Phong độ của Leicester - đối thủ của Tottenham cũng đang quá tệ để hy vọng cản lại khát khao ghi bàn của "Hurricane". Cuộc đua phá lưới sẽ có bất ngờ ở phút chót?
Swansea trụ hạng thành công
Người Xứ Wales còn chưa kịp vui khi Cardiff City vừa giành vé thăng hạng thì đã phải chứng kiến nguy cơ một đại diện ưu tú khác nói lời chia tay Ngoại hạng Anh, đó là Swansea City.
Swansea từng chìm trong tuyệt vọng cùng HLV Paul Clement khi đứng yên trong khu vực nguy hiểm sau giai đoạn lượt đi. Clement bị sa thải và Carlos Carvahal được lựa chọn là "người cứu rỗi". Dưới thời cựu HLV Sheffield Wednesday, Swansea chơi khởi sắc và có thời điểm vươn lên vị trí thứ 16, nhưng một lần nữa, Swansea lại trở về đáy vực với 8 trận liên tiếp không thắng gần đây, trong đó có trận thua tai hại 0-1 trước đối thủ trực tiếp Southampton trong trận chung kết ngược.
Swansea sẽ chia tay HLV Carvahal ngay sau mùa giải này và thật khó tin "Bầy thiên nga" có thể làm nên điều kỳ diệu với tinh thần xuống thấp.
Tuy nhiên, cơ hội cho Swansea chưa hẳn là đã khép lại. Nếu Southampton thua đậm trước Manchester City và Swansea trút mưa bàn thắng vào một Stoke City đang tan rã sau khi xuống hạng để khỏa lấp cách biệt hiệu số... 9 bàn, đội bóng Xứ Wales sẽ ở lại Ngoại hạng Anh. Trước sức mạnh của Man City, Southampton gần như không có khả năng làm nên bất ngờ dù được chơi trên sân nhà St Mary'. Nhiệm vụ còn lại thuộc về Swansea, với một chiến thắng càng đậm càng tốt để níu giữ hy vọng.
Lịch thi đấu vòng 38 Ngoại hạng Anh tối nay
21h: Burnley - AFC Bournemouth
Crystal Palace - West Bromwich Albion
Huddersfield Town - Arsenal
Liverpool - Brighton & Hove Albion
Manchester United - Watford
Newcastle United - Chelsea
Southampton - Manchester City
Swansea City - Stoke City
Tottenham Hotspur - Leicester City
West Ham United - Everton
>>> Đọc thêm: ‘Cạ cứng’ chia tay HLV Mourinho sau 17 năm gắn bó

markdown:
**(VTC News) - Cuộc đua giành vé dự Champions League hay cuộc đua trụ hạng đều có thể xảy ra bất ngờ ở vòng đấu cuối cùng khép lại Ngoại hạng Anh.**
10 tháng tranh tài kịch tính của Ngoại hạng Anh sẽ khép lại khi 10 trận đấu cuối cùng được diễn ra vào 21h tối nay. Đây là mùa giải không được đánh giá cao về mức độ hấp dẫn khi Manchester City lên ngôi vô địch sớm... 6 vòng đấu, trong khi Stoke City, West Brom nằm trong khu vực xuống hạng phần lớn thời gian của mùa giải.
Chỉ còn 3 cuộc đua vẫn hiện diện trong ngày thi đấu cuối cùng, và bất cứ kịch bản điên rồ nào cũng có thể xảy ra khi tiếng còi mãn cuộc còn chưa vang lên.
**Chelsea giành vé dự Champions League**
Ở thời điểm
**Chelsea** bước lên đỉnh cao Ngoại hạng Anh 2016/2017, đội bóng của HLV Antonio Conte sẽ không thể ngờ mùa giải tiếp theo với họ lại biến động nhiều như vậy. Chelsea đứng ở vị trí thứ 2 sau 20 vòng đầu tiên, nhưng sự sa sút đáng ngạc nhiên trong 3 tháng đầu năm 2018 khiến đội chủ sân Stamford Bridge văng khỏi nhóm dự Champions League và gần hết cơ hội trong cuộc đua top 4. ![ 3 kich ban dien ro trong ngay ha man Ngoai hang Anh hinh anh 1](https://image.vtc.vn/files/nguyen.nam/2018/04/28/chelsea-2048514.jpg)
Chelsea đang trải qua mùa giải đầy biến động.
Sau thất bại 1-3 trước Tottenham Hotspur ngay trên sân nhà và trận hòa 1-1 trước West Ham, Chelsea kém vị trí cuối cùng dự Champions League tới... 10 điểm. Ở thời điểm đó, ít người dám tin Chelsea sẽ có mặt ở đấu trường châu Âu mùa tới. Nhưng với phong độ cực cao trong 2 tháng qua với liên tiếp 4 chiến thắng trước Southampton, Burnley, Swansea và đối thủ trực tiếp Liverpool cộng với sự chững lại của top 4, Chelsea đã áp sát nhóm dự Champions League.
Chỉ có điều, trận hòa tai hại trước Huddersfield Town khiến Chelsea lại đứng trước bến bờ tuyệt vọng.
Muốn có mặt tại Champions League mùa tới, Chelsea phải ngóng chờ kết quả trận đấu giữa Liverpool và Brighton & Hove Albion, bên cạnh nhiệm vụ bắt buộc là đánh bại Newcastle. Chelsea sẽ lọt vào top 4 nếu Liverpool thua ngay trên sân nhà. Còn nếu Lữ đoàn đỏ có 1 điểm trước Brighton, Chelsea buộc phải chiến thắng với cách biệt... 16 bàn. Nếu Liverpool thắng, cơ hội sẽ hết với Eden Hazard cùng các đồng đội.
Một lần nữa, niềm tin lại bị đánh cắp ở Stamford Bridge, nhưng trong mùa giải đầy biến động như vậy, đừng vội kết luận điều gì khi bóng chưa lăn. Chelsea vẫn có cơ hội, dù chỉ là... 0,5%.
**Video: Chelsea 1-0 Liverpool**
**Harry Kane giành danh hiệu Vua phá lưới**
Cuộc đua bàn thắng giữa Harry Kane và Mohamed Salah gần như ngã ngũ từ 4 vòng đấu trước khi Salah liên tục ghi bàn bứt phá còn Kane chỉ lập công "nhỏ giọt" khi trở lại sau chấn thương. Trước vòng 38, Salah đang có 31 bàn, nhiều hơn 3 bàn so với Kane (28 bàn).
Tuy nhiên, nếu Salah không ghi được bàn trước Brighton còn Kane có hattrick trước Leicester City, chân sút người Anh sẽ vươn lên cân bằng số pha lập công với đối thủ và đồng sở hữu danh hiệu vua phá lưới. Đây là kịch bản hoàn toàn có thể xảy ra khi Salah đang có dấu hiệu chững lại với liên tiếp 3 trận "tịt ngòi" trước AS Roma, Stoke City và Chelsea, còn Kane đã quá nổi tiếng với khả năng bứt phá ở những vòng đấu cuối.
Mùa trước, Kane ghi một lèo 7 bàn thắng vào lưới Hull City và chính... Leicester City để vượt mặt Romelu Lukaku và giành được Chiếc giầy vàng. Chắc chắn, cả hàng công Tottenham sẽ cùng hỗ trợ để Kane bắt kịp số pha làm bàn của Salah. Phong độ của Leicester - đối thủ của Tottenham cũng đang quá tệ để hy vọng cản lại khát khao ghi bàn của "Hurricane". Cuộc đua phá lưới sẽ có bất ngờ ở phút chót?
![ 3 kich ban dien ro trong ngay ha man Ngoai hang Anh hinh anh 2](https://image.vtc.vn/files/duythanh/2017/10/28/kane-tottenham-17495010.jpg)
Harry Kane sẽ bứt phá vào phút chót?
**Swansea trụ hạng thành công**
Người Xứ Wales còn chưa kịp vui khi Cardiff City vừa giành vé thăng hạng thì đã phải chứng kiến nguy cơ một đại diện ưu tú khác nói lời chia tay Ngoại hạng Anh, đó là Swansea City.
Swansea từng chìm trong tuyệt vọng cùng HLV Paul Clement khi đứng yên trong khu vực nguy hiểm sau giai đoạn lượt đi. Clement bị sa thải và Carlos Carvahal được lựa chọn là "người cứu rỗi". Dưới thời cựu HLV Sheffield Wednesday, Swansea chơi khởi sắc và có thời điểm vươn lên vị trí thứ 16, nhưng một lần nữa, Swansea lại trở về đáy vực với 8 trận liên tiếp không thắng gần đây, trong đó có trận thua tai hại 0-1 trước đối thủ trực tiếp Southampton trong trận chung kết ngược.
Swansea sẽ chia tay HLV Carvahal ngay sau mùa giải này và thật khó tin "Bầy thiên nga" có thể làm nên điều kỳ diệu với tinh thần xuống thấp.
![ 3 kich ban dien ro trong ngay ha man Ngoai hang Anh hinh anh 3](https://image.vtc.vn/files/nguyen.nam/2018/05/13/mu-2-3-1411433.jpg)
Swansea (áo trắng) chơi bạc nhược trong những vòng đấu cuối.
Tuy nhiên, cơ hội cho Swansea chưa hẳn là đã khép lại. Nếu Southampton thua đậm trước Manchester City và Swansea trút mưa bàn thắng vào một Stoke City đang tan rã sau khi xuống hạng để khỏa lấp cách biệt hiệu số... 9 bàn, đội bóng Xứ Wales sẽ ở lại Ngoại hạng Anh. Trước sức mạnh của Man City, Southampton gần như không có khả năng làm nên bất ngờ dù được chơi trên sân nhà St Mary'. Nhiệm vụ còn lại thuộc về Swansea, với một chiến thắng càng đậm càng tốt để níu giữ hy vọng.
**Lịch thi đấu vòng 38 Ngoại hạng Anh tối nay**
21h: Burnley - AFC Bournemouth
Crystal Palace - West Bromwich Albion
**Huddersfield Town - Arsenal** **Liverpool - Brighton & Hove Albion** **Manchester United - Watford** **Newcastle United - Chelsea** **Southampton - Manchester City**
Swansea City - Stoke City
**Tottenham Hotspur - Leicester City**
West Ham United - Everton
>>> Đọc thêm:
[‘Cạ cứng’ chia tay HLV Mourinho sau 17 năm gắn bó](https://vtc.vn/ca-cung-chia-tay-hlv-mourinho-sau-17-nam-gan-bo-d398654.html)

Server: nginx

Pragma: no-cache

Cache-Control: public

X-Fastcgi-Cache: MISS


text:
(VTC News) - Nụ cười mỉm duyên dáng của Angela Phương Trinh khiến nhiều người liên tưởng đến nhan sắc của Dương Mịch và Thư Kỳ.
Clip: Angela Phương Trinh thích được đàn ông khen "đẹp xuất sắc"
>>> Đọc thêm: Angela Phương Trinh nửa kín nửa hở, đọ vòng một sexy với Tóc Tiên

markdown:
**(VTC News) - Nụ cười mỉm duyên dáng của Angela Phương Trinh khiến nhiều người liên tưởng đến nhan sắc của Dương Mịch và Thư Kỳ.**
![ Nhan sac Angela Phuong Trinh duoc fan so sanh voi Duong Mich, Thu Ky hinh anh 1](https://image.vtc.vn/files/sonha/2017/03/05/screen-shot-2017-03-03-at-12056-am-1250.png)
## Vừa qua, một tấm ảnh được Angela Phương Trinh đăng tải đã thu hút sự chú ý của cộng đồng mạng với hàng chục ngàn lượt yêu thích và bình luận.
![ Nhan sac Angela Phuong Trinh duoc fan so sanh voi Duong Mich, Thu Ky hinh anh 2](https://image.vtc.vn/files/sonha/2017/03/05/thu-ky-1472975215-1250.jpg)
![ Nhan sac Angela Phuong Trinh duoc fan so sanh voi Duong Mich, Thu Ky hinh anh 3](https://image.vtc.vn/files/sonha/2017/03/05/1322498977-thuky_thoitrang_eva-27-1250.jpg)
Nhiều khán giả so sánh nhan sắc của cô với hai "đệ nhất mỹ nhân" Hoa ngữ là Thư Kỳ và Dương Mịch.
![ Nhan sac Angela Phuong Trinh duoc fan so sanh voi Duong Mich, Thu Ky hinh anh 4](https://image.vtc.vn/files/sonha/2017/03/05/20140822-0531-20130111101814319-1250.jpg)
![ Nhan sac Angela Phuong Trinh duoc fan so sanh voi Duong Mich, Thu Ky hinh anh 5](https://image.vtc.vn/files/sonha/2017/03/05/photo-1-1465184561447-1250.jpg)
Nụ cười mỉm duyên dáng của Angela Phương Trinh có phần giống hai nữ diễn viên này.
![ Nhan sac Angela Phuong Trinh duoc fan so sanh voi Duong Mich, Thu Ky hinh anh 6](https://image.vtc.vn/files/sonha/2017/03/05/screen-shot-2017-03-05-at-124701-pm-1307.png)
![ Nhan sac Angela Phuong Trinh duoc fan so sanh voi Duong Mich, Thu Ky hinh anh 7](https://image.vtc.vn/files/sonha/2017/03/05/1483961509-148395091531621-untitled-33-1308.jpg)
Trước đó, nhan sắc của mỹ nhân
*Sứ mệnh trái tim *thường được đem ra so sánh với Phạm Băng Băng vì cách ăn mặc, trang điểm và làm tóc giống nhau. ![ Nhan sac Angela Phuong Trinh duoc fan so sanh voi Duong Mich, Thu Ky hinh anh 8](https://image.vtc.vn/files/sonha/2017/03/05/1420625221_1382428703-angela-phuong-trinh-10-1308.jpg)
![ Nhan sac Angela Phuong Trinh duoc fan so sanh voi Duong Mich, Thu Ky hinh anh 9](https://image.vtc.vn/files/sonha/2017/03/05/angela-phuong-trinh-dien-vay-nhai-phunutodayvn11-1308.jpg)
Các khán giả cho rằng Phương Trinh đang cố "nhái" Phạm Băng Băng để thu hút sự chú ý.
![ Nhan sac Angela Phuong Trinh duoc fan so sanh voi Duong Mich, Thu Ky hinh anh 10](https://image.vtc.vn/files/sonha/2017/03/05/1382428703-angela-phuong-trinh-3-1308.jpg)
![ Nhan sac Angela Phuong Trinh duoc fan so sanh voi Duong Mich, Thu Ky hinh anh 11](https://image.vtc.vn/files/sonha/2017/03/05/phuong-trinh-3-1308.jpg)
Tuy nhiên, những trang phục copy khiến Angela Phương Trinh "mất điểm" vì kém sang.
**Clip: Angela Phương Trinh thích được đàn ông khen "đẹp xuất sắc"**
>>> Đọc thêm:
[Angela Phương Trinh nửa kín nửa hở, đọ vòng một sexy với Tóc Tiên](https://vtc.vn/angela-phuong-trinh-nua-kin-nua-ho-do-vong-mot-sexy-voi-toc-tien-d305380.html)


text:
Các khuyến mãi mới nhất của Kooloff – matcha caffe sẽ luôn được cập nhật tại đây! Hãy theo dõi bài viết này để không bỏ sót một khuyến mãi hot nào.
TUẦN LỄ XANH – ƯU ĐÃI MUA 1 TẶNG 1
MÙA ĐÔNG KHÔNG LẠNH CÙNG MATCHA LATTE
MUA 1 TẶNG 1 – Thiên đường xanh matcha – DUY NHẤT TẠI KOOL OFF THÁNG 12
Một tách Matcha tại một góc nhỏ của Hà Nội
Một ly Houjicha nóng trong cái lạnh đông tràn về
Một chút bình yên cho Thủ Đô vội vã
====================
Sưởi ấm ngay cùng KOOL từ ngày 12-18/12
Khách hàng khi mua 1 Matcha/Houjicha cỡ LỚN sẽ được tặng ngay 1 Matcha/Houjicha cỡ VỪA
(Chỉ áp dụng với Matcha/houjicha dạng nước không áp dụng với dòng đá xay như: Matcha jelly, Matcha cookies, Matcha Cốt dừa)
====================
Không chỉ vậy, TUẦN LỄ XANH tháng 12 sẽ cực hot khi khách hàng chỉ cần ngồi nhà bốc máy sẽ đc FREESHIP cho đơn hàng:
– 2 cốc nguyên giá
– Bán kính dưới 3km
Alo ngay cho KOOL thôi nào….
=====================
KOOL OFF IS WAITING FOR YOU
Địa chỉ: 54 Hoàng Ngọc Phách ( ngã 3 Nguyên Hồng)
Hotline: 02432.444.080
Facebook: https://www.facebook.com/kooloffcaffe/
Bình luận của bạn

markdown:
#### Các khuyến mãi mới nhất của Kooloff – matcha caffe sẽ luôn được cập nhật tại đây! Hãy theo dõi bài viết này để không bỏ sót một khuyến mãi hot nào.
### TUẦN LỄ XANH – ƯU ĐÃI MUA 1 TẶNG 1
MÙA ĐÔNG KHÔNG LẠNH CÙNG MATCHA LATTE
MUA 1 TẶNG 1 – Thiên đường xanh matcha – DUY NHẤT TẠI KOOL OFF THÁNG 12
Một tách Matcha tại một góc nhỏ của Hà Nội
Một ly Houjicha nóng trong cái lạnh đông tràn về
Một chút bình yên cho Thủ Đô vội vã
====================
Sưởi ấm ngay cùng KOOL
**từ ngày 12-18/12** **Khách hàng khi mua 1 Matcha/Houjicha cỡ LỚN sẽ được tặng ngay 1 Matcha/Houjicha cỡ VỪA**
(Chỉ áp dụng với Matcha/houjicha dạng nước không áp dụng với dòng đá xay như: Matcha jelly, Matcha cookies, Matcha Cốt dừa)
====================
Không chỉ vậy, TUẦN LỄ XANH tháng 12 sẽ cực hot khi khách hàng chỉ cần ngồi nhà bốc máy sẽ đc FREESHIP cho đơn hàng:
– 2 cốc nguyên giá
– Bán kính dưới 3km
Alo ngay cho KOOL thôi nào….
=====================
KOOL OFF IS WAITING FOR YOU
Địa chỉ: 54 Hoàng Ngọc Phách ( ngã 3 Nguyên Hồng)
Hotline: 02432.444.080
Facebook:
[ https://www.facebook.com/kooloffcaffe/](https://www.facebook.com/kooloffcaffe/)
## Bình luận của bạn

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Set-Cookie: __cfduid=d4ab0a965eef0eb29281484641968049c1537327961; expires=Thu, 19-Sep-19 03:32:41 GMT; path=/; domain=.vuakhuyenmai.vn; HttpOnly

Server: cloudflare


text:
Lý do để sống
“Trong tư thế xếp bằng trên chiếu trải giữa nền đất, ông ngồi trước một ấm nước chè xanh và một ngọn đèn vặn nhỏ bằng hạt đậu. Lúc này ông không hề để mắt ngó qua đến sách vở, cũng chả hút thuốc vặt, mà chỉ so vai lại, thu cả hai bàn tay vào lòng như một người suốt cả đời luôn cảm thấy rét, hai con mắt lim dim nhìn xuống chiếu đang nghĩ.“
Mở đầu một bài viết về Nam Cao, Nguyễn Minh Châu từng vẽ ra hình ảnh tác giả Chí Phèo như vậy. Đoạn văn thật đã bắt trúng cái thần của con người, và giúp người ta hình dung cách làm việc kiểu tư duy nghệ thuật của Nam Cao.
Nhưng tôi ngờ rằng, trước Nam Cao khá lâu - tính ra có đến già một thế kỷ -, có một người nữa còn thích hợp hơn với cái cảnh ngồi giữa màn đêm, nghĩ ngợi sự đời, người đó là Nguyễn Du.
Dù là lúc sống thanh bần giữa mảnh đất Nghi Xuân quê hương, hay khi chạy loạn dạt xuống Thái Bình; khi làm chức quan cai bạ ở Quảng Bình, hay khi giữa đường đi sứ, dừng lại ở những Hồ Nam, Hàng Châu, An Huy, Sơn Đông… xa lạ mấy đi nữa, thì ông vẫn thường một mình một bóng như vậy. Và cái tư thế ngồi nghĩ trong đêm đó gợi cho chúng ta thấy hình ảnh một loại nghệ sĩ xưa nay hiếm, song lại đáng được coi là cái phần tự hào của nền văn học dân tộc.
Do sống trong một đất nước có lắm gian nan nên phần lớn người nghệ sĩ trong xã hội Việt Nam trước tiên là những người hành động. Chẳng phải đến nửa cuối thế kỷ XX, với tư cách là những công dân tham gia hai cuộc chiến tranh liên tiếp, các văn thi sĩ mới tự nguyện sống theo cái tâm niệm “Thà một cây chông trừ giặc Mỹ - Hơn ngàn trang sách luận văn chương”. Mà ngay trong các thế kỷ trước, con người hành động cũng chiếm một phần lớn trong số những người làm thơ có tên trong lịch sử. Nguyễn Trãi tồn tại trước hết như một người tham gia cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, sau đó là một quan chức trong vương triều Lê. Không kể cái tên Quân trung từ mệnh tập đã nói rõ ý nghĩa những bài văn của ông, mà ngay những nét tâm tình bộc lộ trong thơ, xa gần cũng có liên quan đến trách nhiệm công dân mà ông tự nguyện đảm nhận. Nguyễn Công Trứ mải miết làm bằng được các công việc được Minh Mạng, Thiệu Trị giao phó. Nguyễn Đình Chiểu sử dụng thơ văn để dạy đạo đức cho mọi người mà cũng là kêu gọi mọi người cầm gươm đánh giặc. Đặt bên cạnh những tiếng nói sôi nổi đó thì Nguyễn Du có vẻ hơi “lạc đội hình”: Là con người của những suy tư, ông mải nghĩ hơn mải sống, đúng hơn với ông, nghĩ là hình thức tốt đẹp nhất của sự sống. Nghĩ bằng thơ, cố nhiên. Một câu thơ có vẻ bâng quơ khi tả hoa sen: Hoa để tặng người mình sợ (Hoa dĩ tặng sở uý) cứ buộc phải nhớ, bởi có cái gì đó vượt ra ngoài lối thơ đèm đẹp thông thường để hứa hẹn với người ta rằng ở đây sẽ có những suy nghĩ thâm trầm về sự đời.
Khi đã như vậy, chỉ có thơ mang lại cho ông niềm vui và ý muốn làm việc, nó cũng là lý do để ông sống trên đời này. Không thấy nói trong khi làm quan ông có được chính tích gì đáng kể. Có vẻ như ông là một vị quan khá xoàng. Ngoài thơ, gần như ông chỉ còn là con người thừa, con người vô dụng.
Cuộc tìm tòi của chính mình và về chính mình
Tâm lý ổn định vốn là một đặc điểm thường thấy ở những con người hành động. Chẳng hạn như Nguyễn Trãi. Lý tưởng ở ông rõ ràng. Niềm tin của ông mạnh mẽ. Nhiều bài thơ của ông có cái tên ngôn chí. Mà chí với người xưa không chỉ đơn giản là lòng quyết tâm, ý muốn thực hiện bằng được một việc gì đó, như ngày nay chúng ta vẫn hiểu. Trong phạm vi đạo Nho, thực ra nó có một nghĩa cụ thể: khao khát muốn làm cái gì đó cho đời và nhất là sống đúng theo những chỉ dẫn của thánh hiền. Trước khi là nhà thơ, người xưa vốn không quên mình là nhà Nho, và trước khi hành động, họ được giáo dục theo một lý tưởng chặt chẽ.
Bản thân Nguyễn Du từng biết đến cái thứ chí đó. Tráng sĩ đầu bạc bùi ngùi ngẩng nhìn trời hùng tâm sinh kế mờ mịt cả hai (Tráng sĩ bạch đầu bi hướng thiên – Hùng tâm sinh kế lưỡng mang nhiên) [1] . Cái hùng tâm theo nghĩa cổ điển đã từng là một trong hai mối quan tâm lớn của đời ông. Thế nhưng nhìn chung đời Nguyễn Du thì thấy ngay thực tế là cái tráng khí đó ngày càng phai nhạt và một trong những đặc điểm làm nên chỗ khác của cả tập thơ chữ Hán của ông so với các nhà nho chính hiệu: ở đây không có bài nào được gọi là ngôn chí cả. Ông vẫn mê mải đọc sách, đọc bất cứ lúc nào có thể được:
Ở chốn tha hương thường soi gương xem vẻ mặt
Thì giờ đi trên đường gió bụi, một nửa là đọc sách
(Tha hương nhan trạng tần khai kính
Khách lộ trần ai bán độc thư)
Song cái nghĩa quân thân mà những người như Nguyễn Trãi tự nguyện mang nặng trên vai, ông không san sẻ. Tự ông trút nó đi tự lúc nào, trút đi để chuốc lấy những băn khoăn lớn hơn nặng nề hơn và khó xác định hơn - băn khoăn sống sao cho ra một con người.
Cảm động thay lúc cùng đường vẫn được trăng đến thăm
(Cùng đồ liên nhữ dao tương kiến)
Tóc bạc rồi dù có hùng tâm cũng ngồi than thở suông mà thôi
(Bạch phát hùng tâm không đốt ta)
Ngọn cỏ bồng lìa gốc trước luồng gió tây thổi mạnh
Không biết cuối cùng sẽ bay đến nơi đâu
(Đoạn bồng nhất phiến tây phong cấp
Tất cánh phiêu lưu hà xứ quy)
Những câu thơ trên đều trích trong Thanh Hiên thi tập. Từ những bài thơ làm trong mười năm gió bụi này, người ta đã thấy cảm giác bao trùm trong Nguyễn Du là bất lực và vô vọng. Trong khi các nhà thơ chủ trương thi ngôn chí cùng là văn dĩ tải đạo thường khuyên con người ta phải sống như thế này, phải cảm nhận đời sống theo kiểu kia - và sản phẩm thơ ở đây giống như những câu trả lời - thì Nguyễn Du hầu như triền miên sống trong băn khoăn; ông không tìm ra ý nghĩa cuộc đời. Từ đấy, động cơ chi phối thơ ông về sau sẽ là cuộc tìm tòi của chính mình và về chính mình. Thơ nhiều khi hiện ra như những lời cật vấn, những câu hỏi siêu hình, trừu tượng, nó làm cho những gì ông viết ra có cái giọng khác đời, còn ông thì đạt tới tầm vóc của một kẻ sống hết tầm người, sống để đối diện với những vấn đề của cả nhân loại.
Và, trong thâm tâm, Nguyễn Du biết điều đó.
Không biết hơn ba trăm năm sau
Thiên hạ ai người khóc Tố Như
(Bất tri tam bách dư niên hậu
Thiên hạ hà nhân khấp Tố Như)
Mấy câu thơ ấy thuộc loại được nhắc nhở nhiều nhất mỗi khi nói tới Nguyễn Du. Nhiều người chỉ thấy đấy là lúc ông thương cảm cho số phận của mình. Nhưng tôi tưởng ở đây còn có một cái gì khác, một niềm riêng tây nằm ở mãi trong tiềm thức nhà thơ. Trước một tài năng bị nhiều thiệt thòi (phần lớn thơ Tiểu Thanh đã bị đốt) ông hình dung ngay ra tương lai của mình và chỉ nói tới tiếng khóc. Nhưng đằng sau chữ khóc ở đây phải chăng còn có chữ biết? Bởi người ta chỉ khóc về những người mà người ta biết và cảm phục. Thành thử, có thể chính Nguyễn Du chưa cảm nhận đầy đủ, song ở ông đã ẩn sẵn cái ý thức sâu xa về sự có mặt của mình trong tương lai, một cách “ở lại với lịch sử”. Trong một hoàn cảnh mà xã hội cứ muốn kéo người ta xuống – chế độ phong kiến vốn nổi tiếng với những ràng buộc kiểu đó, trước hết là ràng buộc về tư tưởng –, có thể nói đây là một sự vượt ngoài thông lệ.
Từ lối gián cách cần thiết tới một sự giải phóng
Một phần đáng kể thơ chữ Hán của Nguyễn Du là thơ đi sứ. Đi sứ thời tác giả Truyện Kiều sống là gì? Là rơi vào đơn độc, là xa gia đình và môi trường quen thuộc hàng năm liền, là cắt đứt mọị giao thiệp cảm tính hàng ngày để phải đóng vai người đại diện cho đất nước ở một xứ sở xa lạ… Có nhớ lại hoàn cảnh địa lý và phương tiện đi lại, nhớ lại tình trạng tâm lý phổ biến của con người hai trăm năm trước, mới hiểu tại sao với người xưa, việc đi sứ lại trở nên đáng sợ như vậy. Nhưng với những con người đã tự khẳng định thì đây lại là một cơ hội tốt. Cơ hội dứt bỏ cái mè nheo phiền phức hàng ngày. Cơ hội lùi ra xa để nhìn mọi chuyện. Cơ hội vượt lên cái đời sống trần trần ai cũng thấy, để sống với một đời sống bao quát hơn mà cũng là tinh tuý hơn.
Nguyễn Du chính là một người khai thác những cuộc đi sứ theo ý nghĩa ấy và đây là điều bộc lộ khá rõ trong thơ đến mức không giấu được ai. Ngay từ lần xuất bản đầu tiên 1958, những người chuẩn bị cho việc in thơ chữ Hán Nguyễn Du là Bùi Kỷ, Phan Võ, Nguyễn Khắc Hanh đã nhận xét: khi ở trong nước, “Nguyễn Du thường than thở là tiếu đề tuẫn tục nghĩa là phải chiều theo đời cả tiếng cười tiếng khóc cũng không được tự do, nhưng lúc này là lúc ở nước ngoài, cười tha hồ cười, khóc tha hồ khóc, Nguyễn Du muốn nói ra cho sướng miệng hả lòng cho nên văn khí trong phần này xem ra khảng khái hùng tráng” [2] . Nguyễn Lộc trong Văn học Việt Nam nửa cuối thế kỷ XVIII nửa đầu thế kỷ XIX cũng cho rằng trong lúc đi sứ, nhà thơ mới “có thể nói điều mình muốn nói” [3] . Quả thật trong việc đi sứ - để dùng lại thuật ngữ của khoa nghiên cứu văn học ngày nay -Nguyễn Du có dịp sử dụng sự gián cách để lạ hoá đời sống. Những tiềm năng trong ông được đánh thức. Những ràng buộc quen thuộc bị gạt bỏ, ông như tìm tới một bậc tự do mới cho sự suy nghĩ của mình. Người nghệ sĩ trong ông vượt lên tưởng như không bị một giới hạn nào ngăn cản. Hai chữ cổ kim vốn đã xuất hiện trong Nam trung tạp ngâm giờ đây lại luôn luôn thấy lặp lại trong Bắc hành tạp lục. Chưa bao giờ trong thơ Việt Nam – tôi muốn nói cả thơ hiện đại – có một hồn thơ đi xa rộng trong không gian thời gian như Nguyễn Du. Giá như được sống trong thế giới hôm nay, ông sẽ thích cái lý luận về thời gian lớn của nhà triết học Nga M. M. Bakhtin.
Đi cụ thể hơn vào cuộc Bắc hành của người từng viết Kiều. Trong khi thơ đi sứ của nhiều người khác chỉ tồn tại trong hình thức thù tạc tầm thường hoặc những cuộc đấu trí mang tính cách giai thoại, hoặc cùng lắm là những bài thơ sụt sịt nhớ vợ nhớ con và mong sớm gặp lại gia đình - thì với Nguyễn Du, tình hình có phần ngược lại. Ông sống với con người và cảnh vật xứ người một cách hết lòng, không chỉ suy nghĩ về hiện tại mà còn thường xuyên trở lại với quá khứ; không chỉ xót xa với hoàn cảnh khốn khổ của những người dân thường như ông già hát rong ở Thái Bình, hoặc bốn mẹ con một người hành khất (là những bài thơ lâu nay được các nhà nghiên cứu dành cho quá nhiều sự ưu ái), mà còn đặt mình vào tình thế của những nhân vật kỳ vĩ, hội tụ các vấn đề lớn của đời sống, như Khuất Nguyên, Kinh Kha, Tô Tần, Nhạc Phi, Tần Cối… để nghĩ về những vấn đề khá trừu tượng. Một đặc điểm của lịch sử Trung Hoa là ở đó có nhiều nhân vật đa dạng. Tôi trung vua hiền có, mà kẻ gian giảo xảo quyệt cũng rất nhiều, cái gì ở đây dường như cũng cực đoan cũng quá đáng. Lịch sử lại sớm được ghi chép thành những khuôn mẫu, đồng thời mở ngỏ khả năng để người đời sau đánh giá lại. Như nhiều nhà Nho Việt Nam, Nguyễn Du sớm được tiếp xúc các mẫu người đã ổn định đó qua sách vở. Ông không bằng lòng với cách giải thích thông thường. Trước đối tượng nào ông cũng nghĩ và buộc mọi người cùng nghĩ với mình -Bậc thánh vì danh hay vì thực nào ai biết? (Thánh nhân danh thực hữu thuỳ tri?) Xưa nay ai là người có thể phá bỏ cuộc mê này? (Kim cổ thuỳ năng phá thử mê?) Hồn ơi hồn ơi hồn làm thế nào? (Hồn hề, hồn hề, nại hồn hà?). Những câu hỏi như vậy luôn luôn được đặt ra. Lịch sử với ông không còn là cái tất yếu không thể cưỡng lại mà là cái lẽ ra nên khác và luôn luôn có thể khác.
Nhiều người đã nói tới việc Nguyễn Du dùng những nhân vật lịch sử Trung Hoa để liên hệ tới hoàn cảnh của mình, tương tự như việc ông dùng cốt truyện mượn từ Thanh Tâm tài nhân, câu chuyện về mấy chị em Kiều để miêu tả xã hội Việt Nam. Nhưng có lẽ ở đây còn có thể nói tới một cái gì xa rộng hơn: những câu thơ hay nhất ở đây dường như đã chạm tới những vấn đề của nhân loại. Trong một nhận xét tạt ngang, nhà nghiên cứu Phan Ngọc có lần nói rằng văn hoá Việt Nam có phần nhẹ chất nhân loại mà nặng chất dân tộc, và đó là một nhận xét đúng. Bởi vậy, một khi thơ chữ Hán, bằng con đường riêng của mình, góp phần vào việc bổ sung cho cái mặt thiếu sót đó, chúng ta lại càng thấy trân trọng! Cũng như cái chất siêu hình mà các sáng tác của Nguyễn Du đạt tới không phải là một điều đáng xấu hổ, như một ít nhà nghiên cứu nghĩ, mà thực ra đáng tự hào. Ở nước nào cũng vậy, người ta thường vẫn ghi nhận phẩm chất đó như là một dấu hiệu chứng tỏ một nền thơ đã trưởng thành.
Cảm thông và thức tỉnh
Xưa nay nói đến Nguyễn Du, mọi người nghĩ ngay tới Truyện Kiều. Trong một cuốn sách tập hợp các bài viết về Nguyễn Du in ra gần đây [4] , phần viết về Truyện Kiều lên tới 815 trang trong khi phần viết về thơ chữ Hán chỉ vẻn vẹn có 128 trang. Tiếp tục làm cuộc thống kê thuần tuý số lượng thế này, người ta thấy ở sự cảm thụ của các cây bút nghệ sĩ như Hoài Thanh, Xuân Diệu lẫn những chuyên gia như Nguyễn Lộc, tỷ lệ cũng là tương tự. Giáo trình của Nguyễn Lộc dành số trang viết về Kiều năm lần lớn hơn số trang viết về thơ chữ Hán.
Trong hoàn cảnh ấy thì một số nhận xét viết trong Lời nói đầu bộ Nguyễn Du toàn tập in ra gần đây là một sự đính chính cần thiết. Theo như Mai Quốc Liên, người viết Lời nói đầu này, thì đừng vì đã có Truyện Kiều mà ra lòng rẻ rúng thơ chữ Hán. Bên cạnh Kiều phần thơ này cũng là một toà lâu đài sang trọng. Tỉ mỉ ra còn phải nói “Truyện Kiều là diễn âm, lỡ tay mà thành kiệt tác, còn thơ chữ Hán mới đích là sáng tác và nên xem nó là phát ngôn viên chính thức của Nguyễn Du” [5] . Nói cách khác, nếu ở Truyện Kiều người ta mới thấy tấm lòng và tài năng, thì tới thơ chữ Hán, người ta thấy được cả tầm vóc, bản lĩnh Nguyễn Du.
Trong phạm vi tìm hiểu còn nông cạn của mình, tôi cũng có cảm tưởng như Mai Quốc Liên và muốn nói rõ hơn cái phần tâm huyết do đó là cái phần chân dung của Nguyễn Du trong thơ chữ Hán bằng cách thử làm một cuộc đối chiếu:
Kiều được nâng niu do giá trị của tác phẩm đã đành, nhưng còn xuất phát từ hai khía cạnh làm nên truyền thống cảm thụ của nhiều thế hệ người đọc ở ta: một là dễ nao lòng trước những gì đau xót gợi ra thái độ cảm thương và hai là coi trọng cái đẹp cảm tính hơn là cái đẹp lý tính.
Không phải ngẫu nhiên, nói về Kiều, nhiều người nghĩ ngay đến tiếng khóc. Xuân Diệu bảo đó là tiếng khóc vĩ đại. Trong số những bí mật cần được lý giải về khả năng phổ biến của Truyện Kiều, đấy chính là yếu tố thứ nhất. Song phải thấy ngay rằng sự cảm thương (hay rộng hơn là cảm thông) nói ở đây là hồn nhiên tự nhiên. Nguyễn Lộc khi phân tích nhân vật chính của Đoạn trường tân thanh nhiều lần dùng đến hai chữ ý thức, bao gồm từ “ý thức về cuộc sống” cho tới “ý thức làm người”, và riêng với đoạn cuối tác phẩm thì cho rằng nàng Kiều thuộc loại tuyệt vời ý thức [6] . Bởi lẽ với nhiều người chúng ta, Kiều là một con người lý tưởng, nên sự tôn vinh như thế thật dễ hiểu. Ta muốn dành cho Kiều mọi thứ tốt đẹp. Nhưng tôi tưởng nếu xem ý thức như một sự thấu hiểu có vận dụng đến sự xét đoán phân tích thì làm sao có thể nói là Kiều đạt tới cái trình độ cần thiết ấy cho được?!
Thử nghĩ lại mà xem, chẳng phải nghĩ tới Kiều là người ta nghĩ đến những lầm lẫn của nàng? Trước chuyện gia đình bị vu oan, nàng không bao giờ thử ngồi suy xét xem đầu đuôi mọi chuyện thế nào, vì đâu đến nông nỗi đó, mà chưa chi đã nghĩ ngay đến chuyện bán mình chuộc cha. Cũng vậy, nhìn chung cả cuộc đời Kiều, cái phần hấp dẫn nhất là tình, nhưng đó là thứ tình thiếu sự hướng dẫn của lý trí. Ma dẫn lối quỷ đưa đường – lại tìm những lối đoạn trường mà đi, khi khái quát vậy, Nguyễn Du quả đã bắt trúng cái thần của nhân vật, và ông đã diễn tả Kiều theo cái cách đó bằng tất cả tài năng kỳ diệu của mình. Chẳng phải là với nhiều người chúng ta, những đoạn Kiều gần gũi nhất là những đoạn buồn: Là đoạn khái quát cuộc đời Đạm Tiên? Là đoạn Kiều trao duyên lại cho em? Là đoạn Kiều nhớ nhà?…
Những vấn đề tư tưởng ấy lại thấm cả vào mỹ cảm và nghệ thuật. Xét về vẻ đẹp thì quả thật Truyện Kiều là một cái gì chín đầy rực rỡ. Nhưng phải nói thêm, ngay trong việc vận dụng thể lục bát, cái đẹp ở đây nhiều khi đã như lạ lùng ma quái. Trong Văn chương Truyện Kiều in lần đầu năm 1945, Nguyễn Bách Khoa tức Trương Tửu từng có sự cảm thụ tinh tường nét đặc sắc này của tác phẩm [7] . Ghê gớm thay là cái điệu thơ lục bát nó triền miên cuốn người ta theo cái tâm hồn sầu thảm và làm lan toả mãi mối cảm thương trước một hoàn cảnh bất lực. Với việc đưa lục bát lên đến tuyệt đỉnh, Truyện Kiều an ủi chúng ta nhưng cũng giữ chúng ta trong một sự cam chịu không cưỡng lại nổi.
Ở chỗ 3.254 câu Kiều dừng lại, thì thơ chữ Hán bắt đầu. Mấy chữ tuyệt vời ý thức, mà Nguyễn Lộc nói, nên dành cho thơ chữ Hán. Giọng thương cảm vẫn còn, nhưng nó chỉ giúp vào việc làm tăng hiệu quả của cái phần suy nghĩ chỉ có ở những người thông thạo sách vở. Cảm quan hoài nghi kín đáo nhưng bàng bạc khắp nơi, một thứ hoài nghi lành mạnh. Lời kêu gọi toát lên từ những dòng thơ Phản chiêu hồn, Độc Tiểu Thanh ký: Hãy nhìn rộng ra cả thế giới. Hãy biết đến những gì ở ngoài mình, ở ngoài xứ sở của mình nữa. Khóc một chút thôi rồi hãy lau nước mắt mà nhìn vào sự thực... Cố nhiên, vốn xa lạ với thứ thơ thuyết giáo dạy dỗ mọi người, Nguyễn Du không nói những câu bắt đầu bằng chữ hãy ấy với người đọc, song chính là từ các câu thơ người đọc nhận ra những gì mà tác giả tha thiết. Thậm chí ngay cả khi Nguyễn Du thú nhận sự bất lực rơi vào tuyệt vọng thì thơ ông vẫn có khả năng thúc đẩy sự suy nghĩ trong ta và kéo chúng ta về phía ánh sáng của trí tuệ.
Vẻ đẹp trong thơ vốn có nhiều sắc thái khác nhau. Trong Kiều có vẻ đẹp của Long lanh đáy nước in trời / Thành xây khói biếc non phơi bóng vàng, lại có vẻ đẹp của những câu thơ đơn giản kiểu như Mai sau dù có bao giờ. Song ở Kiều loại thứ nhất nhiều hơn. Còn loại thứ hai thì phải đến thơ chữ Hán mới thật là có một sự trình diện liên tục: Ngoài cửa sổ hoa cúc vàng tươi tốt có thể ăn được (Song ngoại hoàng hoa tú khả xan); Hoa để tặng người mình sợ (Hoa dĩ tặng sở uý); Lúc múa may quay cuồng điên dại nhất là lúc đẹp nhất (Tối điên cuồng xứ tối phong lưu)... Nhìn chung lại, nếu Kiều khai thác mối cảm thông giữa người với người, thì thơ chữ Hán chọn cách tác động của sự thức tỉnh. Kiều an ủi ta, còn thơ chữ Hán làm phiền ta, buộc ta phải đặt lại nhiều vấn đề của đời sống. Kiều là du xuân, là tiếng khóc nhớ nhà, là những cảnh đầy ải không rõ nguyên nhân tại sao. Thơ chữ Hán là chuyến đi xa đơn độc, là con người đối diện với sách vở, với thời gian và lịch sử. Kiều gợi không khí của những ngày ê chề buồn bã, mộng thực lẫn lộn. Thơ chữ Hán là những đêm không ngủ suy xét sự đời. Người làm thơ trong Kiều thủ thỉ tâm sự vỗ về bạn đọc. Người làm thơ trong thơ chữ Hán đòi hỏi chất vấn chúng ta, buộc chúng ta đối mặt với cuộc làm người vất vả mà thú vị. Nhưng chính vì vậy thơ chữ Hán là sản phẩm của sự trưởng thành. Chủ nghĩa nhân đạo thường được hiểu một cách giản dị: chia sẻ với nỗi đau khổ của con người. Tóm lại là một chữ thương. Trong thơ chữ Hán, Nguyễn Du đã đi gần tới một thứ chủ nghĩa nhân đạo khác - chủ nghĩa nhân đạo của sự hiểu. Đó là một quan niệm chỉ trong thời hiện đại mới được nẩy nở đầy đặn. Và nó lại cũng chính là thứ chủ nghĩa nhân đạo cần cho chúng ta hôm nay hơn cả. Chữ tâm đối với Nguyễn Du lúc này không còn là một thứ sụt sùi thương cảm, để che giấu sự bất lực; tâm đã biến thành cái hích đầu tiên buộc đầu óc chúng ta làm việc, bước đầu tiên để giúp con người sống đúng tầm người.
Tiếng rền của núi
Nhà nghiên cứu Đào Duy Anh từng thử đếm và thấy trong 65 bài ở Thanh Hiên thi tập có đến mười bảy lần nhắc đến mái đầu bạc. Tiếp tục lối thống kê ấy, người ta có thể nhận ra nhiều chi tiết cho thấy sự già dặn ở con người Nguyễn Du. Trong thơ ông người ta gặp những ngày lạnh hơn những ngày nóng, gặp mùa thu mùa đông nhiều hơn mùa xuân mùa hè, gặp ánh trăng gợi những ý tưởng hư vô xa xôi nhiều hơn mặt trời thôi thúc người ta chen cạnh với đời.
Những đêm không ngủ của Nguyễn Du mà phần trên đã nói cũng phụ hoạ thêm cho cảm giác đó:
Suốt đêm nghĩ ngợi thao thức không ngủ
Văng vẳng nghe tiếng sáo trong ánh trăng suông
(Quan tâm nhất dạ khổ vô thuỵ
Đoản địch thanh thanh minh nguyệt trung)
Đêm khuya, băn khoăn một mình đối bóng
Nằm trên giường nghe mưa tầm tã mà sốt ruột
(Trù trướng thâm tiêu cô đối ảnh
Mãn sàng trệ vũ bất kham thinh)
Không chỉ già trước tuổi, Nguyễn Du còn hiện ra như một người thâm trầm lặng lẽ sống nhiều với nội tâm. Ta có thể đoán hàng ngày, có vẻ như ông là người ít nói ngại nói. Người ta có lúc đã nghĩ nhầm về ông. Một nhà nghiên cứu tả ông như “một kẻ tuỳ thời, ích kỷ, nhút nhát thích an nhàn, mơ giàu sang, sợ biến cố và tranh đấu” [8] .
Chỉ có thơ chiêu tuyết cho ông. Một bài như Phản chiêu hồn cho thấy một cách nghĩ quyết liệt hiếm có:
Thành quách vẫn như cũ nhưng nhân dân đã khác rồi
(Thành quách do thị nhân dân phi)
Đời sau ai ai cũng là Thượng Quan
Mặt đất đâu đâu cũng là sông Mịch La
(Hậu thế nhân nhân giai Thượng Quan
Đại địa xứ xứ giai Mịch La)
Thượng Quan là kẻ chuyên môn gièm pha. Còn Mịch La là tên con sông Khuất Nguyên tới trẫm mình. Ai cũng là Thượng Quan, đâu cũng Mịch La, nghĩa là cuộc đời này hỏng hết rồi! Trong thơ xưa nói chung ít khi thấy một lối nói đến kiệt cùng chi lý, nói trăm phần trăm, nói không chừa một chỗ nào để lùi. Lỗi phạm quy của Nguyễn Du là cố ý!
Nên để ý thêm là dưới con mắt của các sử gia từng viết Đại nam chính biên liệt truyện, thì Nguyễn Du là người ngạo nghễ tự phụ [9] . Thời phong kiến, những người có chính kiến riêng, tức là những người trẻ trung tươi mới trong cách nghĩ, thường bị ghép cho cái tội đáng ghét ấy. Nguyễn Du cũng ở trong số này chăng?
Ta vốn có tính yêu núi. Trong bài Tiềm sơn đạo trung in trong Bắc hành tạp lục, vụt lên một câu thơ lạ vậy. Trong nguyên văn chữ Hán Túc hữu ái sơn tích, chữ tích ở đây có nghĩa là một thứ tật, một thói quen đã bền chắc như là một sự nghiện ngập, và muốn cho chính xác phải dịch thành Ta vốn nghiện núi. Tôi cho rằng đây là một trong số những câu thơ đáng nhớ vì có ý nghĩa thông báo về tác giả. Hoá ra Nguyễn Du không phải chỉ là cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia; mà hình ảnh gợi đúng về ông phải là những ngọn núi, núi đơn độc, núi vượt lên trên sự bằng phẳng. Và thơ Nguyễn Du là một thứ tiếng rền của núi!
Liệu có thể nói cái phần bên trong rắn rỏi khoẻ mạnh lão thực mới là phần chính trong con người ông? Nếu thế thì còn có thể nói là ông trẻ trung mãi mãi.
[1]Thơ trích trong bài đều lấy từ Thơ chữ Hán Nguyễn Du do Lê Thước Trương Chính biên soạn, NXB Văn học, 1965
[2]Dẫn theo Hoài Thanh, Tâm tình Nguyễn Du qua một số bài thơ chữ Hán, 1960. Chính Hoài Thanh sau khi dẫn đã viết thêm “Nhận xét này rất đúng».
[3]Sách dẫn trên, bản của NXB Đại học và Trung học Chuyên nghiệp 1978, tr. 43
[4]Nguyễn Du. Về tác giả và tác phẩm, Trịnh Bá Đĩnh biên soạn, NXB Giáo dục, bản in 2003.
[5]Dẫn theo bản in lại trong sách Nguyễn Du. Về tác giả và tác phẩm, tr. 120
[6]Nguyễn Lộc, sđd, tr. 98
[7]In lại trong Nguyễn Bách Khoa, Khoa học văn chương, Trịnh Bá Đĩnh tuyển chọn và giới thiệu NXB Văn hoá thông tin, 2003
[8]Ý của Nguyễn Bách Khoa, Trương Chính dẫn lại trong Lời giới thiệu Thơ chữ Hán Nguyễn Du, tr. 30
[9] Dẫn theo Nguyễn Lộc, tr .17
Nguồn: Phụ san Thơ (19+20) của báo Văn nghệ, Hà Nội, số ra ngày 19-2-2005. Bản đăng trên talawas có sửa chữa và bổ sung vài chi tiết nhỏ.
Trích talawas
7 thg 4, 2012
Nguyễn Du như một thi sĩ
Lý do để sống
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét

markdown:
**Lý do để sống**
*“Trong tư thế xếp bằng trên chiếu trải giữa nền đất, ông ngồi trước một ấm nước chè xanh và một ngọn đèn vặn nhỏ bằng hạt đậu. Lúc này ông không hề để mắt ngó qua đến sách vở, cũng chả hút thuốc vặt, mà chỉ so vai lại, thu cả hai bàn tay vào lòng như một người suốt cả đời luôn cảm thấy rét, hai con mắt lim dim nhìn xuống chiếu đang nghĩ.“ *
Mở đầu một bài viết về Nam Cao, Nguyễn Minh Châu từng vẽ ra hình ảnh tác giả Chí Phèo như vậy. Đoạn văn thật đã bắt trúng cái thần của con người, và giúp người ta hình dung cách làm việc kiểu tư duy nghệ thuật của Nam Cao.
Nhưng tôi ngờ rằng, trước Nam Cao khá lâu - tính ra có đến già một thế kỷ -, có một người nữa còn thích hợp hơn với cái cảnh ngồi giữa màn đêm, nghĩ ngợi sự đời, người đó là Nguyễn Du.
Dù là lúc sống thanh bần giữa mảnh đất Nghi Xuân quê hương, hay khi chạy loạn dạt xuống Thái Bình; khi làm chức quan cai bạ ở Quảng Bình, hay khi giữa đường đi sứ, dừng lại ở những Hồ Nam, Hàng Châu, An Huy, Sơn Đông… xa lạ mấy đi nữa, thì ông vẫn thường một mình một bóng như vậy. Và cái tư thế ngồi nghĩ trong đêm đó gợi cho chúng ta thấy hình ảnh một loại nghệ sĩ xưa nay hiếm, song lại đáng được coi là cái phần tự hào của nền văn học dân tộc.
Do sống trong một đất nước có lắm gian nan nên phần lớn người nghệ sĩ trong xã hội Việt Nam trước tiên là những người hành động. Chẳng phải đến nửa cuối thế kỷ XX, với tư cách là những công dân tham gia hai cuộc chiến tranh liên tiếp, các văn thi sĩ mới tự nguyện sống theo cái tâm niệm “Thà một cây chông trừ giặc Mỹ - Hơn ngàn trang sách luận văn chương”. Mà ngay trong các thế kỷ trước, con người hành động cũng chiếm một phần lớn trong số những người làm thơ có tên trong lịch sử. Nguyễn Trãi tồn tại trước hết như một người tham gia cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, sau đó là một quan chức trong vương triều Lê. Không kể cái tên Quân trung từ mệnh tập đã nói rõ ý nghĩa những bài văn của ông, mà ngay những nét tâm tình bộc lộ trong thơ, xa gần cũng có liên quan đến trách nhiệm công dân mà ông tự nguyện đảm nhận. Nguyễn Công Trứ mải miết làm bằng được các công việc được Minh Mạng, Thiệu Trị giao phó. Nguyễn Đình Chiểu sử dụng thơ văn để dạy đạo đức cho mọi người mà cũng là kêu gọi mọi người cầm gươm đánh giặc. Đặt bên cạnh những tiếng nói sôi nổi đó thì Nguyễn Du có vẻ hơi “lạc đội hình”: Là con người của những suy tư, ông mải nghĩ hơn mải sống, đúng hơn với ông, nghĩ là hình thức tốt đẹp nhất của sự sống. Nghĩ bằng thơ, cố nhiên. Một câu thơ có vẻ bâng quơ khi tả hoa sen: Hoa để tặng người mình sợ (Hoa dĩ tặng sở uý) cứ buộc phải nhớ, bởi có cái gì đó vượt ra ngoài lối thơ đèm đẹp thông thường để hứa hẹn với người ta rằng ở đây sẽ có những suy nghĩ thâm trầm về sự đời.
Khi đã như vậy, chỉ có thơ mang lại cho ông niềm vui và ý muốn làm việc, nó cũng là lý do để ông sống trên đời này. Không thấy nói trong khi làm quan ông có được chính tích gì đáng kể. Có vẻ như ông là một vị quan khá xoàng. Ngoài thơ, gần như ông chỉ còn là con người thừa, con người vô dụng.
Cuộc tìm tòi của chính mình và về chính mình
Tâm lý ổn định vốn là một đặc điểm thường thấy ở những con người hành động. Chẳng hạn như Nguyễn Trãi. Lý tưởng ở ông rõ ràng. Niềm tin của ông mạnh mẽ. Nhiều bài thơ của ông có cái tên ngôn chí. Mà chí với người xưa không chỉ đơn giản là lòng quyết tâm, ý muốn thực hiện bằng được một việc gì đó, như ngày nay chúng ta vẫn hiểu. Trong phạm vi đạo Nho, thực ra nó có một nghĩa cụ thể: khao khát muốn làm cái gì đó cho đời và nhất là sống đúng theo những chỉ dẫn của thánh hiền. Trước khi là nhà thơ, người xưa vốn không quên mình là nhà Nho, và trước khi hành động, họ được giáo dục theo một lý tưởng chặt chẽ.
Bản thân Nguyễn Du từng biết đến cái thứ chí đó. Tráng sĩ đầu bạc bùi ngùi ngẩng nhìn trời hùng tâm sinh kế mờ mịt cả hai (Tráng sĩ bạch đầu bi hướng thiên – Hùng tâm sinh kế lưỡng mang nhiên) [1] . Cái hùng tâm theo nghĩa cổ điển đã từng là một trong hai mối quan tâm lớn của đời ông. Thế nhưng nhìn chung đời Nguyễn Du thì thấy ngay thực tế là cái tráng khí đó ngày càng phai nhạt và một trong những đặc điểm làm nên chỗ khác của cả tập thơ chữ Hán của ông so với các nhà nho chính hiệu: ở đây không có bài nào được gọi là ngôn chí cả. Ông vẫn mê mải đọc sách, đọc bất cứ lúc nào có thể được:
*Ở chốn tha hương thường soi gương xem vẻ mặt *
*Thì giờ đi trên đường gió bụi, một nửa là đọc sách *
*(Tha hương nhan trạng tần khai kính*
*Khách lộ trần ai bán độc thư)*
Song cái nghĩa quân thân mà những người như Nguyễn Trãi tự nguyện mang nặng trên vai, ông không san sẻ. Tự ông trút nó đi tự lúc nào, trút đi để chuốc lấy những băn khoăn lớn hơn nặng nề hơn và khó xác định hơn - băn khoăn sống sao cho ra một con người.
*Cảm động thay lúc cùng đường vẫn được trăng đến thăm *
*(Cùng đồ liên nhữ dao tương kiến)*
*Tóc bạc rồi dù có hùng tâm cũng ngồi than thở suông mà thôi*
*(Bạch phát hùng tâm không đốt ta)*
*Ngọn cỏ bồng lìa gốc trước luồng gió tây thổi mạnh*
*Không biết cuối cùng sẽ bay đến nơi đâu *
*(Đoạn bồng nhất phiến tây phong cấp*
*Tất cánh phiêu lưu hà xứ quy)*
Những câu thơ trên đều trích trong
**Thanh Hiên thi tập**. Từ những bài thơ làm trong mười năm gió bụi này, người ta đã thấy cảm giác bao trùm trong Nguyễn Du là bất lực và vô vọng. Trong khi các nhà thơ chủ trương thi ngôn chí cùng là văn dĩ tải đạo thường khuyên con người ta phải sống như thế này, phải cảm nhận đời sống theo kiểu kia - và sản phẩm thơ ở đây giống như những câu trả lời - thì Nguyễn Du hầu như triền miên sống trong băn khoăn; ông không tìm ra ý nghĩa cuộc đời. Từ đấy, động cơ chi phối thơ ông về sau sẽ là cuộc tìm tòi của chính mình và về chính mình. Thơ nhiều khi hiện ra như những lời cật vấn, những câu hỏi siêu hình, trừu tượng, nó làm cho những gì ông viết ra có cái giọng khác đời, còn ông thì đạt tới tầm vóc của một kẻ sống hết tầm người, sống để đối diện với những vấn đề của cả nhân loại.
Và, trong thâm tâm, Nguyễn Du biết điều đó.
*Không biết hơn ba trăm năm sau*
*Thiên hạ ai người khóc Tố Như*
*(Bất tri tam bách dư niên hậu*
*Thiên hạ hà nhân khấp Tố Như)*
Mấy câu thơ ấy thuộc loại được nhắc nhở nhiều nhất mỗi khi nói tới Nguyễn Du. Nhiều người chỉ thấy đấy là lúc ông thương cảm cho số phận của mình. Nhưng tôi tưởng ở đây còn có một cái gì khác, một niềm riêng tây nằm ở mãi trong tiềm thức nhà thơ. Trước một tài năng bị nhiều thiệt thòi (phần lớn thơ Tiểu Thanh đã bị đốt) ông hình dung ngay ra tương lai của mình và chỉ nói tới tiếng khóc. Nhưng đằng sau chữ khóc ở đây phải chăng còn có chữ biết? Bởi người ta chỉ khóc về những người mà người ta biết và cảm phục. Thành thử, có thể chính Nguyễn Du chưa cảm nhận đầy đủ, song ở ông đã ẩn sẵn cái ý thức sâu xa về sự có mặt của mình trong tương lai, một cách “ở lại với lịch sử”. Trong một hoàn cảnh mà xã hội cứ muốn kéo người ta xuống – chế độ phong kiến vốn nổi tiếng với những ràng buộc kiểu đó, trước hết là ràng buộc về tư tưởng –, có thể nói đây là một sự vượt ngoài thông lệ.
**Từ lối gián cách cần thiết tới một sự giải phóng **
Một phần đáng kể thơ chữ Hán của Nguyễn Du là thơ đi sứ. Đi sứ thời tác giả
**Truyện Kiều** sống là gì? Là rơi vào đơn độc, là xa gia đình và môi trường quen thuộc hàng năm liền, là cắt đứt mọị giao thiệp cảm tính hàng ngày để phải đóng vai người đại diện cho đất nước ở một xứ sở xa lạ… Có nhớ lại hoàn cảnh địa lý và phương tiện đi lại, nhớ lại tình trạng tâm lý phổ biến của con người hai trăm năm trước, mới hiểu tại sao với người xưa, việc đi sứ lại trở nên đáng sợ như vậy. Nhưng với những con người đã tự khẳng định thì đây lại là một cơ hội tốt. Cơ hội dứt bỏ cái mè nheo phiền phức hàng ngày. Cơ hội lùi ra xa để nhìn mọi chuyện. Cơ hội vượt lên cái đời sống trần trần ai cũng thấy, để sống với một đời sống bao quát hơn mà cũng là tinh tuý hơn.
Nguyễn Du chính là một người khai thác những cuộc đi sứ theo ý nghĩa ấy và đây là điều bộc lộ khá rõ trong thơ đến mức không giấu được ai. Ngay từ lần xuất bản đầu tiên 1958, những người chuẩn bị cho việc in thơ chữ Hán Nguyễn Du là Bùi Kỷ, Phan Võ, Nguyễn Khắc Hanh đã nhận xét: khi ở trong nước,
*“Nguyễn Du thường than thở là tiếu đề tuẫn tục nghĩa là phải chiều theo đời cả tiếng cười tiếng khóc cũng không được tự do, nhưng lúc này là lúc ở nước ngoài, cười tha hồ cười, khóc tha hồ khóc, Nguyễn Du muốn nói ra cho sướng miệng hả lòng cho nên văn khí trong phần này xem ra khảng khái hùng tráng*” [2] . Nguyễn Lộc trong Văn học Việt Nam nửa cuối thế kỷ XVIII nửa đầu thế kỷ XIX cũng cho rằng trong lúc đi sứ, nhà thơ mới “có thể nói điều mình muốn nói” [3] . Quả thật trong việc đi sứ - để dùng lại thuật ngữ của khoa nghiên cứu văn học ngày nay -Nguyễn Du có dịp sử dụng sự gián cách để lạ hoá đời sống. Những tiềm năng trong ông được đánh thức. Những ràng buộc quen thuộc bị gạt bỏ, ông như tìm tới một bậc tự do mới cho sự suy nghĩ của mình. Người nghệ sĩ trong ông vượt lên tưởng như không bị một giới hạn nào ngăn cản. Hai chữ cổ kim vốn đã xuất hiện trong Nam trung tạp ngâm giờ đây lại luôn luôn thấy lặp lại trong Bắc hành tạp lục. Chưa bao giờ trong thơ Việt Nam – tôi muốn nói cả thơ hiện đại – có một hồn thơ đi xa rộng trong không gian thời gian như Nguyễn Du. Giá như được sống trong thế giới hôm nay, ông sẽ thích cái lý luận về thời gian lớn của nhà triết học Nga M. M. Bakhtin.
Đi cụ thể hơn vào cuộc Bắc hành của người từng viết Kiều. Trong khi thơ đi sứ của nhiều người khác chỉ tồn tại trong hình thức thù tạc tầm thường hoặc những cuộc đấu trí mang tính cách giai thoại, hoặc cùng lắm là những bài thơ sụt sịt nhớ vợ nhớ con và mong sớm gặp lại gia đình - thì với Nguyễn Du, tình hình có phần ngược lại. Ông sống với con người và cảnh vật xứ người một cách hết lòng, không chỉ suy nghĩ về hiện tại mà còn thường xuyên trở lại với quá khứ; không chỉ xót xa với hoàn cảnh khốn khổ của những người dân thường như ông già hát rong ở Thái Bình, hoặc bốn mẹ con một người hành khất (là những bài thơ lâu nay được các nhà nghiên cứu dành cho quá nhiều sự ưu ái), mà còn đặt mình vào tình thế của những nhân vật kỳ vĩ, hội tụ các vấn đề lớn của đời sống, như Khuất Nguyên, Kinh Kha, Tô Tần, Nhạc Phi, Tần Cối… để nghĩ về những vấn đề khá trừu tượng. Một đặc điểm của lịch sử Trung Hoa là ở đó có nhiều nhân vật đa dạng. Tôi trung vua hiền có, mà kẻ gian giảo xảo quyệt cũng rất nhiều, cái gì ở đây dường như cũng cực đoan cũng quá đáng. Lịch sử lại sớm được ghi chép thành những khuôn mẫu, đồng thời mở ngỏ khả năng để người đời sau đánh giá lại. Như nhiều nhà Nho Việt Nam, Nguyễn Du sớm được tiếp xúc các mẫu người đã ổn định đó qua sách vở. Ông không bằng lòng với cách giải thích thông thường. Trước đối tượng nào ông cũng nghĩ và buộc mọi người cùng nghĩ với mình -Bậc thánh vì danh hay vì thực nào ai biết? (Thánh nhân danh thực hữu thuỳ tri?) Xưa nay ai là người có thể phá bỏ cuộc mê này? (Kim cổ thuỳ năng phá thử mê?) Hồn ơi hồn ơi hồn làm thế nào? (Hồn hề, hồn hề, nại hồn hà?). Những câu hỏi như vậy luôn luôn được đặt ra. Lịch sử với ông không còn là cái tất yếu không thể cưỡng lại mà là cái lẽ ra nên khác và luôn luôn có thể khác.
Nhiều người đã nói tới việc Nguyễn Du dùng những nhân vật lịch sử Trung Hoa để liên hệ tới hoàn cảnh của mình, tương tự như việc ông dùng cốt truyện mượn từ
**Thanh Tâm tài nhân**, câu chuyện về mấy chị em Kiều để miêu tả xã hội Việt Nam. Nhưng có lẽ ở đây còn có thể nói tới một cái gì xa rộng hơn: những câu thơ hay nhất ở đây dường như đã chạm tới những vấn đề của nhân loại. Trong một nhận xét tạt ngang, nhà nghiên cứu Phan Ngọc có lần nói rằng văn hoá Việt Nam có phần nhẹ chất nhân loại mà nặng chất dân tộc, và đó là một nhận xét đúng. Bởi vậy, một khi thơ chữ Hán, bằng con đường riêng của mình, góp phần vào việc bổ sung cho cái mặt thiếu sót đó, chúng ta lại càng thấy trân trọng! Cũng như cái chất siêu hình mà các sáng tác của Nguyễn Du đạt tới không phải là một điều đáng xấu hổ, như một ít nhà nghiên cứu nghĩ, mà thực ra đáng tự hào. Ở nước nào cũng vậy, người ta thường vẫn ghi nhận phẩm chất đó như là một dấu hiệu chứng tỏ một nền thơ đã trưởng thành.
**Cảm thông và thức tỉnh **
Xưa nay nói đến Nguyễn Du, mọi người nghĩ ngay tới
**Truyện Kiều**. Trong một cuốn sách tập hợp các bài viết về Nguyễn Du in ra gần đây [4] , phần viết về **Truyện Kiều** lên tới 815 trang trong khi phần viết về thơ chữ Hán chỉ vẻn vẹn có 128 trang. Tiếp tục làm cuộc thống kê thuần tuý số lượng thế này, người ta thấy ở sự cảm thụ của các cây bút nghệ sĩ như Hoài Thanh, Xuân Diệu lẫn những chuyên gia như Nguyễn Lộc, tỷ lệ cũng là tương tự. Giáo trình của Nguyễn Lộc dành số trang viết về Kiều năm lần lớn hơn số trang viết về thơ chữ Hán.
Trong hoàn cảnh ấy thì một số nhận xét viết trong Lời nói đầu bộ
**Nguyễn Du toàn tập** in ra gần đây là một sự đính chính cần thiết. Theo như Mai Quốc Liên, người viết Lời nói đầu này, thì đừng vì đã có **Truyện Kiều** mà ra lòng rẻ rúng thơ chữ Hán. Bên cạnh Kiều phần thơ này cũng là một toà lâu đài sang trọng. Tỉ mỉ ra còn phải nói “ **Truyện Kiều** là diễn âm, lỡ tay mà thành kiệt tác, còn thơ chữ Hán mới đích là sáng tác và nên xem nó là phát ngôn viên chính thức của Nguyễn Du” [5] . Nói cách khác, nếu ở ** Truyện Kiều** người ta mới thấy tấm lòng và tài năng, thì tới thơ chữ Hán, người ta thấy được cả tầm vóc, bản lĩnh Nguyễn Du.
Trong phạm vi tìm hiểu còn nông cạn của mình, tôi cũng có cảm tưởng như Mai Quốc Liên và muốn nói rõ hơn cái phần tâm huyết do đó là cái phần chân dung của Nguyễn Du trong thơ chữ Hán bằng cách thử làm một cuộc đối chiếu:
Kiều được nâng niu do giá trị của tác phẩm đã đành, nhưng còn xuất phát từ hai khía cạnh làm nên truyền thống cảm thụ của nhiều thế hệ người đọc ở ta: một là dễ nao lòng trước những gì đau xót gợi ra thái độ cảm thương và hai là coi trọng cái đẹp cảm tính hơn là cái đẹp lý tính.
Không phải ngẫu nhiên, nói về Kiều, nhiều người nghĩ ngay đến tiếng khóc. Xuân Diệu bảo đó là tiếng khóc vĩ đại. Trong số những bí mật cần được lý giải về khả năng phổ biến của
**Truyện Kiều**, đấy chính là yếu tố thứ nhất. Song phải thấy ngay rằng sự cảm thương (hay rộng hơn là cảm thông) nói ở đây là hồn nhiên tự nhiên. Nguyễn Lộc khi phân tích nhân vật chính của ** Đoạn trường tân thanh **nhiều lần dùng đến hai chữ ý thức, bao gồm từ “ý thức về cuộc sống” cho tới “ý thức làm người”, và riêng với đoạn cuối tác phẩm thì cho rằng nàng Kiều thuộc loại tuyệt vời ý thức [6] . Bởi lẽ với nhiều người chúng ta, Kiều là một con người lý tưởng, nên sự tôn vinh như thế thật dễ hiểu. Ta muốn dành cho Kiều mọi thứ tốt đẹp. Nhưng tôi tưởng nếu xem ý thức như một sự thấu hiểu có vận dụng đến sự xét đoán phân tích thì làm sao có thể nói là Kiều đạt tới cái trình độ cần thiết ấy cho được?!
Thử nghĩ lại mà xem, chẳng phải nghĩ tới Kiều là người ta nghĩ đến những lầm lẫn của nàng? Trước chuyện gia đình bị vu oan, nàng không bao giờ thử ngồi suy xét xem đầu đuôi mọi chuyện thế nào, vì đâu đến nông nỗi đó, mà chưa chi đã nghĩ ngay đến chuyện bán mình chuộc cha. Cũng vậy, nhìn chung cả cuộc đời Kiều, cái phần hấp dẫn nhất là tình, nhưng đó là thứ tình thiếu sự hướng dẫn của lý trí. Ma dẫn lối quỷ đưa đường – lại tìm những lối đoạn trường mà đi, khi khái quát vậy, Nguyễn Du quả đã bắt trúng cái thần của nhân vật, và ông đã diễn tả Kiều theo cái cách đó bằng tất cả tài năng kỳ diệu của mình. Chẳng phải là với nhiều người chúng ta, những đoạn Kiều gần gũi nhất là những đoạn buồn: Là đoạn khái quát cuộc đời Đạm Tiên? Là đoạn Kiều trao duyên lại cho em? Là đoạn Kiều nhớ nhà?…
Những vấn đề tư tưởng ấy lại thấm cả vào mỹ cảm và nghệ thuật. Xét về vẻ đẹp thì quả thật
** Truyện Kiều** là một cái gì chín đầy rực rỡ. Nhưng phải nói thêm, ngay trong việc vận dụng thể lục bát, cái đẹp ở đây nhiều khi đã như lạ lùng ma quái. Trong **Văn chương Truyện Kiều** in lần đầu năm 1945, Nguyễn Bách Khoa tức Trương Tửu từng có sự cảm thụ tinh tường nét đặc sắc này của tác phẩm [7] . Ghê gớm thay là cái điệu thơ lục bát nó triền miên cuốn người ta theo cái tâm hồn sầu thảm và làm lan toả mãi mối cảm thương trước một hoàn cảnh bất lực. Với việc đưa lục bát lên đến tuyệt đỉnh, **Truyện Kiều** an ủi chúng ta nhưng cũng giữ chúng ta trong một sự cam chịu không cưỡng lại nổi.
Ở chỗ 3.254 câu Kiều dừng lại, thì thơ chữ Hán bắt đầu. Mấy chữ tuyệt vời ý thức, mà Nguyễn Lộc nói, nên dành cho thơ chữ Hán. Giọng thương cảm vẫn còn, nhưng nó chỉ giúp vào việc làm tăng hiệu quả của cái phần suy nghĩ chỉ có ở những người thông thạo sách vở. Cảm quan hoài nghi kín đáo nhưng bàng bạc khắp nơi, một thứ hoài nghi lành mạnh. Lời kêu gọi toát lên từ những dòng thơ Phản chiêu hồn, Độc Tiểu Thanh ký: Hãy nhìn rộng ra cả thế giới. Hãy biết đến những gì ở ngoài mình, ở ngoài xứ sở của mình nữa. Khóc một chút thôi rồi hãy lau nước mắt mà nhìn vào sự thực... Cố nhiên, vốn xa lạ với thứ thơ thuyết giáo dạy dỗ mọi người, Nguyễn Du không nói những câu bắt đầu bằng chữ hãy ấy với người đọc, song chính là từ các câu thơ người đọc nhận ra những gì mà tác giả tha thiết. Thậm chí ngay cả khi Nguyễn Du thú nhận sự bất lực rơi vào tuyệt vọng thì thơ ông vẫn có khả năng thúc đẩy sự suy nghĩ trong ta và kéo chúng ta về phía ánh sáng của trí tuệ.
Vẻ đẹp trong thơ vốn có nhiều sắc thái khác nhau. Trong Kiều có vẻ đẹp của Long lanh đáy nước in trời / Thành xây khói biếc non phơi bóng vàng, lại có vẻ đẹp của những câu thơ đơn giản kiểu như Mai sau dù có bao giờ. Song ở Kiều loại thứ nhất nhiều hơn. Còn loại thứ hai thì phải đến thơ chữ Hán mới thật là có một sự trình diện liên tục: Ngoài cửa sổ hoa cúc vàng tươi tốt có thể ăn được (Song ngoại hoàng hoa tú khả xan); Hoa để tặng người mình sợ (Hoa dĩ tặng sở uý); Lúc múa may quay cuồng điên dại nhất là lúc đẹp nhất (Tối điên cuồng xứ tối phong lưu)... Nhìn chung lại, nếu Kiều khai thác mối cảm thông giữa người với người, thì thơ chữ Hán chọn cách tác động của sự thức tỉnh. Kiều an ủi ta, còn thơ chữ Hán làm phiền ta, buộc ta phải đặt lại nhiều vấn đề của đời sống. Kiều là du xuân, là tiếng khóc nhớ nhà, là những cảnh đầy ải không rõ nguyên nhân tại sao. Thơ chữ Hán là chuyến đi xa đơn độc, là con người đối diện với sách vở, với thời gian và lịch sử. Kiều gợi không khí của những ngày ê chề buồn bã, mộng thực lẫn lộn. Thơ chữ Hán là những đêm không ngủ suy xét sự đời. Người làm thơ trong Kiều thủ thỉ tâm sự vỗ về bạn đọc. Người làm thơ trong thơ chữ Hán đòi hỏi chất vấn chúng ta, buộc chúng ta đối mặt với cuộc làm người vất vả mà thú vị. Nhưng chính vì vậy thơ chữ Hán là sản phẩm của sự trưởng thành. Chủ nghĩa nhân đạo thường được hiểu một cách giản dị: chia sẻ với nỗi đau khổ của con người. Tóm lại là một chữ thương. Trong thơ chữ Hán, Nguyễn Du đã đi gần tới một thứ chủ nghĩa nhân đạo khác - chủ nghĩa nhân đạo của sự hiểu. Đó là một quan niệm chỉ trong thời hiện đại mới được nẩy nở đầy đặn. Và nó lại cũng chính là thứ chủ nghĩa nhân đạo cần cho chúng ta hôm nay hơn cả. Chữ tâm đối với Nguyễn Du lúc này không còn là một thứ sụt sùi thương cảm, để che giấu sự bất lực; tâm đã biến thành cái hích đầu tiên buộc đầu óc chúng ta làm việc, bước đầu tiên để giúp con người sống đúng tầm người.
**Tiếng rền của núi **
Nhà nghiên cứu Đào Duy Anh từng thử đếm và thấy trong 65 bài ở
**Thanh Hiên thi tập** có đến mười bảy lần nhắc đến mái đầu bạc. Tiếp tục lối thống kê ấy, người ta có thể nhận ra nhiều chi tiết cho thấy sự già dặn ở con người Nguyễn Du. Trong thơ ông người ta gặp những ngày lạnh hơn những ngày nóng, gặp mùa thu mùa đông nhiều hơn mùa xuân mùa hè, gặp ánh trăng gợi những ý tưởng hư vô xa xôi nhiều hơn mặt trời thôi thúc người ta chen cạnh với đời.
Những đêm không ngủ của Nguyễn Du mà phần trên đã nói cũng phụ hoạ thêm cho cảm giác đó:
*Suốt đêm nghĩ ngợi thao thức không ngủ *
*Văng vẳng nghe tiếng sáo trong ánh trăng suông *
*(Quan tâm nhất dạ khổ vô thuỵ*
*Đoản địch thanh thanh minh nguyệt trung)*
*Đêm khuya, băn khoăn một mình đối bóng *
*Nằm trên giường nghe mưa tầm tã mà sốt ruột *
*(Trù trướng thâm tiêu cô đối ảnh*
*Mãn sàng trệ vũ bất kham thinh)*
Không chỉ già trước tuổi, Nguyễn Du còn hiện ra như một người thâm trầm lặng lẽ sống nhiều với nội tâm. Ta có thể đoán hàng ngày, có vẻ như ông là người ít nói ngại nói. Người ta có lúc đã nghĩ nhầm về ông. Một nhà nghiên cứu tả ông như “một kẻ tuỳ thời, ích kỷ, nhút nhát thích an nhàn, mơ giàu sang, sợ biến cố và tranh đấu” [8] .
Chỉ có thơ chiêu tuyết cho ông. Một bài như
**Phản chiêu hồn** cho thấy một cách nghĩ quyết liệt hiếm có:
*Thành quách vẫn như cũ nhưng nhân dân đã khác rồi*
*(Thành quách do thị nhân dân phi)*
*Đời sau ai ai cũng là Thượng Quan*
*Mặt đất đâu đâu cũng là sông Mịch La *
*(Hậu thế nhân nhân giai Thượng Quan*
*Đại địa xứ xứ giai Mịch La)*
Thượng Quan là kẻ chuyên môn gièm pha. Còn Mịch La là tên con sông Khuất Nguyên tới trẫm mình. Ai cũng là Thượng Quan, đâu cũng Mịch La, nghĩa là cuộc đời này hỏng hết rồi! Trong thơ xưa nói chung ít khi thấy một lối nói đến kiệt cùng chi lý, nói trăm phần trăm, nói không chừa một chỗ nào để lùi. Lỗi phạm quy của Nguyễn Du là cố ý!
Nên để ý thêm là dưới con mắt của các sử gia từng viết
**Đại nam chính biên liệt truyện**, thì Nguyễn Du là người ngạo nghễ tự phụ [9] . Thời phong kiến, những người có chính kiến riêng, tức là những người trẻ trung tươi mới trong cách nghĩ, thường bị ghép cho cái tội đáng ghét ấy. Nguyễn Du cũng ở trong số này chăng?
Ta vốn có tính yêu núi. Trong bài
**Tiềm sơn đạo trung** in trong **Bắc hành tạp lục**, vụt lên một câu thơ lạ vậy. Trong nguyên văn chữ Hán Túc hữu ái sơn tích, chữ tích ở đây có nghĩa là một thứ tật, một thói quen đã bền chắc như là một sự nghiện ngập, và muốn cho chính xác phải dịch thành Ta vốn nghiện núi. Tôi cho rằng đây là một trong số những câu thơ đáng nhớ vì có ý nghĩa thông báo về tác giả. Hoá ra Nguyễn Du không phải chỉ là cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia; mà hình ảnh gợi đúng về ông phải là những ngọn núi, núi đơn độc, núi vượt lên trên sự bằng phẳng. Và thơ Nguyễn Du là một thứ tiếng rền của núi!
Liệu có thể nói cái phần bên trong rắn rỏi khoẻ mạnh lão thực mới là phần chính trong con người ông? Nếu thế thì còn có thể nói là ông trẻ trung mãi mãi.
[1]Thơ trích trong bài đều lấy từ Thơ chữ Hán Nguyễn Du do Lê Thước Trương Chính biên soạn, NXB Văn học, 1965
[2]Dẫn theo Hoài Thanh, Tâm tình Nguyễn Du qua một số bài thơ chữ Hán, 1960. Chính Hoài Thanh sau khi dẫn đã viết thêm “Nhận xét này rất đúng».
[3]Sách dẫn trên, bản của NXB Đại học và Trung học Chuyên nghiệp 1978, tr. 43
[4]Nguyễn Du. Về tác giả và tác phẩm, Trịnh Bá Đĩnh biên soạn, NXB Giáo dục, bản in 2003.
[5]Dẫn theo bản in lại trong sách Nguyễn Du. Về tác giả và tác phẩm, tr. 120
[6]Nguyễn Lộc, sđd, tr. 98
[7]In lại trong Nguyễn Bách Khoa, Khoa học văn chương, Trịnh Bá Đĩnh tuyển chọn và giới thiệu NXB Văn hoá thông tin, 2003
[8]Ý của Nguyễn Bách Khoa, Trương Chính dẫn lại trong Lời giới thiệu Thơ chữ Hán Nguyễn Du, tr. 30
[9] Dẫn theo Nguyễn Lộc, tr .17
Nguồn: Phụ san Thơ (19+20) của báo Văn nghệ, Hà Nội, số ra ngày 19-2-2005. Bản đăng trên talawas có sửa chữa và bổ sung vài chi tiết nhỏ.
Trích talawas
## 7 thg 4, 2012
###
[Nguyễn Du như một thi sĩ](https://vuongtrinhan.blogspot.com/2012/04/nguyen-du-nhu-mot-thi-si.html)
Đăng ký:
## Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét

Cache-Control: private, max-age=0

Server: GSE


text:
Để trở thành nhà quản lý hiệu quả
Michael E. Gerber
Thể loại: Quản trị - Lãnh đạo
NXB Lao Động Xã Hội
Định dạng: Epub
Ngày cập nhật: 11/03/2015
Gói cước áp dụng: WAKA VIP
Với kinh nghiệm có được sau nhiều năm tư vấn về quản trị cho hàng chục ngàn doanh nghiệp nhỏ, làm việc với rất nhiều Nhà quản lý, Michael Gerber sẽ giúp chúng ta giải đáp câu hỏi trên trong Để trở thành Nhà quản lý hiệu quả. Ông dẫn dắt người đọc qua một hành trình đầy thú vị, bất ngờ để khám phá cách thức trở thành một Nhà quản lý xuất sắc. Trong hành trình này, một Nhà quản lý cần tìm lại tầm nhìn của chính mình, định nghĩa lại công việc quản lý, xác định Mục đích chính, Mục tiêu chiến lược và xây dựng các chiến lược về tổ chức, nhân sự, marketing… Đây là một hành trình đầy thử thách nhưng đích đến của nó xứng đáng với mọi nỗ lực, cố gắng. Những chỉ dẫn cuốn sách đem lại không chỉ cần thiết cho các Nhà quản lý mà còn cho bất cứ ai muốn thành đạt trong cuộc sống.
Nằm trong bộ sách rất nổi tiếng “E-Myth”, Để trở thành Nhà quản lý hiệu quả là một trong những cuốn sách không thể thiếu cho tất cả mọi người, nhất là những ai đã, đang hoặc sẽ trở thành Nhà quản lý.
Mời các bạn đón đọc cuốn sách "Để Trở Thành Nhà Quản Lý Hiệu Quả - Michael E. Gerber"

markdown:
# Để trở thành nhà quản lý hiệu quả
[Michael E. Gerber](https://waka.vn/tac-gia/michael-e-gerber-aWjxpW.html)
Thể loại:
[Quản trị - Lãnh đạo](https://waka.vn/the-loai/quan-tri-lanh-dao-ga3ZW.html)
[NXB Lao Động Xã Hội](https://waka.vn/nha-xuat-ban/nxb-lao-dong-xa-hoi-pG8W.html)
Định dạng: Epub
Ngày cập nhật: 11/03/2015
Gói cước áp dụng: WAKA VIP
Với kinh nghiệm có được sau nhiều năm tư vấn về quản trị cho hàng chục ngàn doanh nghiệp nhỏ, làm việc với rất nhiều Nhà quản lý, Michael Gerber sẽ giúp chúng ta giải đáp câu hỏi trên trong Để trở thành Nhà quản lý hiệu quả. Ông dẫn dắt người đọc qua một hành trình đầy thú vị, bất ngờ để khám phá cách thức trở thành một Nhà quản lý xuất sắc. Trong hành trình này, một Nhà quản lý cần tìm lại tầm nhìn của chính mình, định nghĩa lại công việc quản lý, xác định Mục đích chính, Mục tiêu chiến lược và xây dựng các chiến lược về tổ chức, nhân sự, marketing… Đây là một hành trình đầy thử thách nhưng đích đến của nó xứng đáng với mọi nỗ lực, cố gắng. Những chỉ dẫn cuốn sách đem lại không chỉ cần thiết cho các Nhà quản lý mà còn cho bất cứ ai muốn thành đạt trong cuộc sống.
Nằm trong bộ sách rất nổi tiếng “E-Myth”, Để trở thành Nhà quản lý hiệu quả là một trong những cuốn sách không thể thiếu cho tất cả mọi người, nhất là những ai đã, đang hoặc sẽ trở thành Nhà quản lý.
Mời các bạn đón đọc cuốn sách "
**Để Trở Thành Nhà Quản Lý Hiệu Quả** - **Michael E. Gerber**"

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0


text:
Bí mật về những bộ phận sexy nhất trên người phái đẹp
Những chi tiết gợi cảm trên cơ thể người phụ nữ cũng mang các câu chuyện rất riêng.
Môi mọng, chân thon, cổ thiên nga thanh thoát... những quan điểm về ngoại hình được cho là hấp dẫn và có sức hút giới tính của phụ nữ đều phải trải qua một quá trình hình thành. Vậy từ xa xưa, người ta nghĩ gì về vẻ đẹp gợi cảm của phụ nữ.
1. Những đường cong
Những nghệ sĩ thời Phục Hưng hay Hy Lạp cổ thường vẽ và dựng nên những bức tượng về phụ nữ với thân hình phồn thực, cơ thể uốn cong mềm mại, theo thiên hướng "có da có thịt", Sau hàng trăm, hàng nghìn năm, tuy tiêu chuẩn về vẻ đẹp có thay đổi đi nhiều song nhìn chung, phụ nữ chỉ có thể được coi là hấp dẫn khi họ có thân hình khác biệt so với đàn ông. Và đường cong là một trong những thứ tạo nên điều đó.
Đường cong là đặc trưng của thân hình phái đẹp
2. Vùng cổ thanh tao
Hình ảnh phụ nữ với vùng cổ cao thanh tao, khoe vai trần từ lâu đã được các nhà điêu khắc lấy làm cảm hứng để tạc tượng và đưa lên các công trình điêu khác khác từ thời kỳ cổ xưa.
Cho tới hiện tại, phần cổ thon mềm và xương quai xanh lượn uyển chuyển được xem là một trong những biểu tượng nữ tính của phụ nữ. Đó cũng là lý do tại sao nhiều cô dâu thường chọn đầm cưới khoe được khu vực này của cơ thể.
Vùng cổ thanh tao
3. Lưng ong
Trong một số giai đoạn xưa cũ, phụ nữ phương Tây có thể khoe mọi đường cong cơ thể trước đàn ông như ngực hay eo nhưng trừ đường cong phía sau lưng. Tất nhiên là trừ khi họ khỏa thân. Theo Liviah Shah, một nhà nghiên cứu lịch sử chỉ ra rằng việc để lộ đường nét của phần xương sống phía sau lưng là một sự phô diễn xác thịt không chấp nhận được vào thời xưa.
Tuy nhiên vào thế kỷ 20, các nhà thiết kế đã tạo ra nhiều mẫu váy hở lưng giúp chị em thỏa sức khoe đường cong mềm mại của tấm lưng thon. Mọi thứ đã thay đổi, lưng ong trở thành điểm hấp dẫn chết người của chị em và họ ngày càng thích khoe chúng.
Lưng ong theo năm tháng
4. Vòng 3 nảy nở
Vào thời xưa cũ, người ta thường mặc những chiếc váy phồng để giấu kín vẻ đẹp quyến rũ của bộ phận mông và chân. Bên trong lớp váy còn có vô số lớp vải khác. Vì vậy phụ nữ hầu như không thể khoe được vòng 3 của mình.
Tuy nhiên tới thể kỷ 20, phụ nữ ngày càng coi trọng sức hấp dẫn giới tính của vòng 3. Những chiếc quần ôm chẽn ra đời và tới thế kỷ 21, vòng 3 căng tràn được đánh giá là cuốn hút đàn ông hơn cả vòng 1.
Vòng 3 xưa và nay
5. Vòng 2 thắt nhỏ
Khác với vòng 3, vòng 2 được ưu ái từ sớm hơn nhiều. Ngay từ thế kỷ 16 người ta đã phát minh ra chiếc corset bó eo để vòng 2 thật thon, thật nhỏ. Vòng 2 thắt lại được xem là một chi tiết quyến rũ và duyên dáng bậc nhất. Tuy nhiên tới thế chiến, những chiếc corset bị xếp xó vì phụ nữ cần phải ăn mặc thoải mái làm hậu phương và lao động. Ít lâu sau nữa là tới chủ nghĩa giải phóng cơ thể, phụ nữ lại thích giấu vòng 2 dưới những trang phục rộng.
Tuy nhiên tới hiện tại vòng 2 nhỏ lại tiếp tục được xem là biểu tượng sexy. Các cô gái lại đua nhau nịt eo bằng áo corset để có được vòng 2 con kiến.
Vòng 2 thắt nhỏ
6. Môi mọng
Cặp môi mọng, hồng hảo được xem là quyến rũ từ rất lâu. Nó biểu trưng cho vẻ đẹp nữ tính và sức khỏe của người phụ nữ. Lý do là bởi sắc màu và độ căng khỏe của đôi môi cũng thể hiện sức khỏe của phái đẹp.
Đôi môi căng mọng

markdown:
# Bí mật về những bộ phận sexy nhất trên người phái đẹp
## Những chi tiết gợi cảm trên cơ thể người phụ nữ cũng mang các câu chuyện rất riêng.
Môi mọng, chân thon, cổ thiên nga thanh thoát... những quan điểm về ngoại hình được cho là hấp dẫn và có sức hút giới tính của phụ nữ đều phải trải qua một quá trình hình thành. Vậy từ xa xưa, người ta nghĩ gì về vẻ đẹp gợi cảm của phụ nữ.
**1. Những đường cong **
Những nghệ sĩ thời Phục Hưng hay Hy Lạp cổ thường vẽ và dựng nên những bức tượng về phụ nữ với thân hình phồn thực, cơ thể uốn cong mềm mại, theo thiên hướng "có da có thịt", Sau hàng trăm, hàng nghìn năm, tuy tiêu chuẩn về vẻ đẹp có thay đổi đi nhiều song nhìn chung, phụ nữ chỉ có thể được coi là hấp dẫn khi họ có thân hình khác biệt so với đàn ông. Và đường cong là một trong những thứ tạo nên điều đó.
Đường cong là đặc trưng của thân hình phái đẹp
**2. Vùng cổ thanh tao **
Hình ảnh phụ nữ với vùng cổ cao thanh tao, khoe vai trần từ lâu đã được các nhà điêu khắc lấy làm cảm hứng để tạc tượng và đưa lên các công trình điêu khác khác từ thời kỳ cổ xưa.
Cho tới hiện tại, phần cổ thon mềm và xương quai xanh lượn uyển chuyển được xem là một trong những biểu tượng nữ tính của phụ nữ. Đó cũng là lý do tại sao nhiều cô dâu thường chọn đầm cưới khoe được khu vực này của cơ thể.
Vùng cổ thanh tao
**3. Lưng ong **
Trong một số giai đoạn xưa cũ, phụ nữ phương Tây có thể khoe mọi đường cong cơ thể trước đàn ông như ngực hay eo nhưng trừ đường cong phía sau lưng. Tất nhiên là trừ khi họ khỏa thân. Theo Liviah Shah, một nhà nghiên cứu lịch sử chỉ ra rằng việc để lộ đường nét của phần xương sống phía sau lưng là một sự phô diễn xác thịt không chấp nhận được vào thời xưa.
Tuy nhiên vào thế kỷ 20, các nhà thiết kế đã tạo ra nhiều mẫu váy hở lưng giúp chị em thỏa sức khoe đường cong mềm mại của tấm lưng thon. Mọi thứ đã thay đổi, lưng ong trở thành điểm hấp dẫn chết người của chị em và họ ngày càng thích khoe chúng.
Lưng ong theo năm tháng
**4. Vòng 3 nảy nở**
Vào thời xưa cũ, người ta thường mặc những chiếc váy phồng để giấu kín vẻ đẹp quyến rũ của bộ phận mông và chân. Bên trong lớp váy còn có vô số lớp vải khác. Vì vậy phụ nữ hầu như không thể khoe được vòng 3 của mình.
Tuy nhiên tới thể kỷ 20, phụ nữ ngày càng coi trọng sức hấp dẫn giới tính của vòng 3. Những chiếc quần ôm chẽn ra đời và tới thế kỷ 21, vòng 3 căng tràn được đánh giá là cuốn hút đàn ông hơn cả vòng 1.
Vòng 3 xưa và nay
**5. Vòng 2 thắt nhỏ**
Khác với vòng 3, vòng 2 được ưu ái từ sớm hơn nhiều. Ngay từ thế kỷ 16 người ta đã phát minh ra chiếc corset bó eo để vòng 2 thật thon, thật nhỏ. Vòng 2 thắt lại được xem là một chi tiết quyến rũ và duyên dáng bậc nhất. Tuy nhiên tới thế chiến, những chiếc corset bị xếp xó vì phụ nữ cần phải ăn mặc thoải mái làm hậu phương và lao động. Ít lâu sau nữa là tới chủ nghĩa giải phóng cơ thể, phụ nữ lại thích giấu vòng 2 dưới những trang phục rộng.
Tuy nhiên tới hiện tại vòng 2 nhỏ lại tiếp tục được xem là biểu tượng sexy. Các cô gái lại đua nhau nịt eo bằng áo corset để có được vòng 2 con kiến.
Vòng 2 thắt nhỏ
**6. Môi mọng **
Cặp môi mọng, hồng hảo được xem là quyến rũ từ rất lâu. Nó biểu trưng cho vẻ đẹp nữ tính và sức khỏe của người phụ nữ. Lý do là bởi sắc màu và độ căng khỏe của đôi môi cũng thể hiện sức khỏe của phái đẹp.
Đôi môi căng mọng

Content-Type: text/html; charset=Utf-8

X-Cache: QuickCache v24h-version - file


text:
F1 2015: Ẩn số mang tên Lotus E23
F1 2018 - Đua xe công thức 1
Sau một mùa giải không thành công khi sử dụng động cơ Renault, mùa giải mới 2015 đội đua Lotus đã quyết định chuyển sang sử dụng động cơ Mercedes.
Cũng từ đây nhóm nghiên cứu của đội đua đã lên ý tưởng thiết kế và tạo ra chiếc E23-2015 với một chiếc mũi ngắn hình nón tương tự đội đua Mercedes F1. Đầu mũi hình đôi ngà voi đã biến mất, thay vào đó đầu mũi mới hẹp hơn và có độ dày lớn hơn nhưng từ nhãn quan có thể nhìn thấy mức độ thẩm mỹ kém hơn nhiều so với mũi của chiếc Mercdes W06-2015.
Ngoài việc thiết kế mũi xe mới đội đua Lotus F1 còn có rất nhiều việc quan trọng khác phải làm để thích ứng được với ý tưởng thiết kế mới đối với chiếc E23. Với mũi xe mới, luồng khí động học tác động lên mũi và thân trước xe sẽ khác hoàn toàn với mũi có hình dáng đôi ngà voi cũ. Và thật ra ngay từ cuối mùa giải trước Lotus F1 đã bắt tay nghiên cứu sản xuất và thử nghiệm trên một phiên bản tạm thời.
Chiếc Lotus E23 với mũi trước mới hoàn toàn
Riêng với hệ thống treo trước, các đội đua đồng loạt chuyển thiết kế hệ thống bánh lái lên trên và nằm riêng biệt thay vì nó được nằm bên dưới của cánh tay đòn. Điều này hoàn toàn trái ngược với ý tưởng thiết kế của Mercedes F1, trong khí đó riêng đội đua Toro Rosso lại sử dụng liên kết trên cùng của cánh tay đòn hình chữ A với mục đích tiết giảm lực cản.
Hệ thống điều khiển trên thân trước xe cũng được tinh gọn lại dẫn đến việc các khoảng trống không cần thiết ở vách ngăn trước cũng được cắt giảm đi đáng kể. Việc cắt giảm này đóng vai trò lớn và buộc lòng các kỹ sư phải bố trí hệ thống khớp ly hợp của hệ thống bánh lái ở vị trí thông thoáng nhất mà không cần phải thay đổi quá nhiều đến các chi tiết hay thành phần khác của hệ thống treo trước.
Thật ra thách thức lớn nhất mà nhóm nghiên cứu cần vượt qua chính là sự tích hợp động cơ tăng áp turbo Mercedes power unit vào chiếc xe và sau đó là sự tương thích sau khi đồng bộ với động cơ. Việc chuyển sang sử dụng động cơ Mercedes làm một sự bổ sung hữu ích để Lotus F1 cải thiện sức mạnh, hiệu suất.
Sự tương thích của động cơ với xe là nhiệm vụ trọng yếu của nhóm nghiên cứu bởi vì ngoài việc được sở hữu một động cơ mạnh mẽ Lotus F1 cần phải có một gói thiết kế khí động học, hệ thống khí xả, chống nhiễu động khí, khung gầm … phù hợp, đặc biệt là khi động cơ Mercedes năm nay được cho là có sự bổ sung sức mạnh đáng kể từ hệ thống Mercedes PU106B.
Với hàng loạt điều chỉnh thiết kế mới này dẫn đến bụng dưới của của thân sau xe khá tròn trĩnh, miệng của bụng dưới khá lớn, các bộ tản nhiệt được gắn chặt ở bên trong nó và có thể nhìn thấy rõ ràng bằng mắt thường khi nó dừng ở khu vực kỹ thuật.
Chiếc Lotus E23 có phần bụng ở thân sau xe tròn trĩnh hơn
Hệ thống lấy không khí làm mát thông qua hốc gió là điểm thiết kế mới nhất của Lotus E23, miệng của hốc gió không còn là một luồng dẫn khí vào, thay vào đó hốc gió có đến 4 cửa hút gió riêng biệt bao gồm cửa hút gió chính lớn nhất trên đỉnh và 3 cửa hút gió phụ xếp hàng ngang ngay bên dưới.
Với mô hình hốc gió cách tân này có thể khẳng định được nhiệm vụ của từ cửa hút gió; cửa hút gió chính trên cùng sẽ cung cấp luống khí làm mát cho động cơ – turbin; cửa hút gió bên trái và cửa hút gió bên phải được kết nối với hệ thống dẫn khí xung quanh hốc gió chính để dẫn đến làm mát hệ thống dầu phía sau; cửa hút gió nhỏ nhất ở bên dưới trung tâm hốc gió có khả năng dùng để dẫn khí làm mát các bộ phận bên dưới của xe, hệ thống năng lượng điện power unit và một phần hệ thống phục hồi năng lượng ERS.
Chiếc Lotus E23 với hốc gió cách tân, có đến 4 cửa hút gió
Đối với việc thiết kế gói khí động học, cũng như hầu hết các đội đua khác, nhóm nghiên cứu đã thực hiện hướng luồng khí sang một bên của hai bụng của thân sau chiếc xe, điều này cực kỳ quan trọng vì nó tác động trực tiếp đến lực nén phía sau xe. Các cạnh hướng khí phiên bản mới bên ngoài chiếc xe có độ cong sắc nét hơn và có hình dáng tương tự như của đội đua Ferrari.
Cách làm này thực sự cho thấy nhóm nghiên cứu đã đi đúng hướng, khắc phục được nhược điểm mất cân đối gây nhiễu loạn luồng khí vào cánh gió sau của xe và cơ bản giải quyết được hạn chế tồn tại luồng khí nóng như chiếc RBR10 của đội đua Red Bull đã mắc phải ở mùa giải trước.
Tuy nhiên đó chưa phải là gói khí động học cuối cùng, Lotus cũng như những đội đua khác sẽ còn rất nhiều lần điều chỉnh thông số thiết kế thông qua những ngày chạy thử nghiệm trước mùa giải. Lotus F1 cũng rất cẩn trọng khi sử dụng cả phiên bản cánh gió trước, cánh gió sau của mùa giải cũ để thử nghiệm chứng tỏ một điều họ cần có nhiều thông số để sớm giải quyết nhiệm vụ trọng yếu phải tương thích khi chiếc Lotus E23 được gắn động cơ mạnh mẽ của Mercedes.

markdown:
# F1 2015: Ẩn số mang tên Lotus E23
[F1 2018 - Đua xe công thức 1](https://www.24h.com.vn/f1-dua-xe-cong-thuc-1-c101e1713.html)
## Sau một mùa giải không thành công khi sử dụng động cơ Renault, mùa giải mới 2015 đội đua Lotus đã quyết định chuyển sang sử dụng động cơ Mercedes.
Cũng từ đây nhóm nghiên cứu của đội đua đã lên ý tưởng thiết kế và tạo ra chiếc E23-2015 với một chiếc mũi ngắn hình nón tương tự đội đua Mercedes F1. Đầu mũi hình đôi ngà voi đã biến mất, thay vào đó đầu mũi mới hẹp hơn và có độ dày lớn hơn nhưng từ nhãn quan có thể nhìn thấy mức độ thẩm mỹ kém hơn nhiều so với mũi của chiếc Mercdes W06-2015.
Ngoài việc thiết kế mũi xe mới đội đua
**Lotus F1** còn có rất nhiều việc quan trọng khác phải làm để thích ứng được với ý tưởng thiết kế mới đối với chiếc E23. Với mũi xe mới, luồng khí động học tác động lên mũi và thân trước xe sẽ khác hoàn toàn với mũi có hình dáng đôi ngà voi cũ. Và thật ra ngay từ cuối mùa giải trước Lotus F1 đã bắt tay nghiên cứu sản xuất và thử nghiệm trên một phiên bản tạm thời.
Chiếc Lotus E23 với mũi trước mới hoàn toàn
Riêng với hệ thống treo trước, các đội đua đồng loạt chuyển thiết kế hệ thống bánh lái lên trên và nằm riêng biệt thay vì nó được nằm bên dưới của cánh tay đòn. Điều này hoàn toàn trái ngược với ý tưởng thiết kế của Mercedes F1, trong khí đó riêng đội đua Toro Rosso lại sử dụng liên kết trên cùng của cánh tay đòn hình chữ A với mục đích tiết giảm lực cản.
Hệ thống điều khiển trên thân trước xe cũng được tinh gọn lại dẫn đến việc các khoảng trống không cần thiết ở vách ngăn trước cũng được cắt giảm đi đáng kể. Việc cắt giảm này đóng vai trò lớn và buộc lòng các kỹ sư phải bố trí hệ thống khớp ly hợp của hệ thống bánh lái ở vị trí thông thoáng nhất mà không cần phải thay đổi quá nhiều đến các chi tiết hay thành phần khác của hệ thống treo trước.
Thật ra thách thức lớn nhất mà nhóm nghiên cứu cần vượt qua chính là sự tích hợp động cơ tăng áp turbo Mercedes power unit vào chiếc xe và sau đó là sự tương thích sau khi đồng bộ với động cơ. Việc chuyển sang sử dụng động cơ Mercedes làm một sự bổ sung hữu ích để Lotus F1 cải thiện sức mạnh, hiệu suất.
Sự tương thích của động cơ với xe là nhiệm vụ trọng yếu của nhóm nghiên cứu bởi vì ngoài việc được sở hữu một động cơ mạnh mẽ Lotus F1 cần phải có một gói thiết kế khí động học, hệ thống khí xả, chống nhiễu động khí, khung gầm … phù hợp, đặc biệt là khi động cơ Mercedes năm nay được cho là có sự bổ sung sức mạnh đáng kể từ hệ thống Mercedes PU106B.
Với hàng loạt điều chỉnh thiết kế mới này dẫn đến bụng dưới của của thân sau xe khá tròn trĩnh, miệng của bụng dưới khá lớn, các bộ tản nhiệt được gắn chặt ở bên trong nó và có thể nhìn thấy rõ ràng bằng mắt thường khi nó dừng ở khu vực kỹ thuật.
Chiếc Lotus E23 có phần bụng ở thân sau xe tròn trĩnh hơn
Hệ thống lấy không khí làm mát thông qua hốc gió là điểm thiết kế mới nhất của Lotus E23, miệng của hốc gió không còn là một luồng dẫn khí vào, thay vào đó hốc gió có đến 4 cửa hút gió riêng biệt bao gồm cửa hút gió chính lớn nhất trên đỉnh và 3 cửa hút gió phụ xếp hàng ngang ngay bên dưới.
Với mô hình hốc gió cách tân này có thể khẳng định được nhiệm vụ của từ cửa hút gió; cửa hút gió chính trên cùng sẽ cung cấp luống khí làm mát cho động cơ – turbin; cửa hút gió bên trái và cửa hút gió bên phải được kết nối với hệ thống dẫn khí xung quanh hốc gió chính để dẫn đến làm mát hệ thống dầu phía sau; cửa hút gió nhỏ nhất ở bên dưới trung tâm hốc gió có khả năng dùng để dẫn khí làm mát các bộ phận bên dưới của xe, hệ thống năng lượng điện power unit và một phần hệ thống phục hồi năng lượng ERS.
Chiếc Lotus E23 với hốc gió cách tân, có đến 4 cửa hút gió
Đối với việc thiết kế gói khí động học, cũng như hầu hết các đội đua khác, nhóm nghiên cứu đã thực hiện hướng luồng khí sang một bên của hai bụng của thân sau chiếc xe, điều này cực kỳ quan trọng vì nó tác động trực tiếp đến lực nén phía sau xe. Các cạnh hướng khí phiên bản mới bên ngoài chiếc xe có độ cong sắc nét hơn và có hình dáng tương tự như của đội đua Ferrari.
Cách làm này thực sự cho thấy nhóm nghiên cứu đã đi đúng hướng, khắc phục được nhược điểm mất cân đối gây nhiễu loạn luồng khí vào cánh gió sau của xe và cơ bản giải quyết được hạn chế tồn tại luồng khí nóng như chiếc RBR10 của đội đua Red Bull đã mắc phải ở mùa giải trước.
Tuy nhiên đó chưa phải là gói khí động học cuối cùng, Lotus cũng như những đội đua khác sẽ còn rất nhiều lần điều chỉnh thông số thiết kế thông qua những ngày chạy thử nghiệm trước mùa giải. Lotus F1 cũng rất cẩn trọng khi sử dụng cả phiên bản cánh gió trước, cánh gió sau của mùa giải cũ để thử nghiệm chứng tỏ một điều họ cần có nhiều thông số để sớm giải quyết nhiệm vụ trọng yếu phải tương thích khi chiếc Lotus E23 được gắn động cơ mạnh mẽ của Mercedes.