text:
楞Lăng 嚴Nghiêm 經Kinh 觀Quán 心Tâm 定Định 解Giải
Quyển 0002
清Thanh 靈Linh 耀Diệu 述Thuật
大Đại 佛Phật 頂Đảnh 如Như 來Lai 密Mật 因Nhân 修Tu 證Chứng 了Liễu 義Nghĩa 諸Chư 菩Bồ 薩Tát 萬Vạn 行Hạnh 首Thủ 楞Lăng 嚴Nghiêm 經Kinh 。 觀Quán 心Tâm 定Định 解Giải 卷quyển 第đệ 二nhị
○# 三Tam 明Minh 見kiến 性tánh 常thường 住trụ 二nhị 一nhất 請thỉnh 二nhị 一nhất 慶khánh 喜hỷ 密mật 請thỉnh 。
爾nhĩ 時thời 阿A 難Nan 。 及cập 諸chư 大đại 眾chúng 。 聞văn 佛Phật 示thị 誨hối 。 身thân 心tâm 泰thái 然nhiên 。 念niệm 無vô 始thỉ 來lai 。 失thất 卻khước 本bổn 心tâm 妄vọng 認nhận 緣duyên 塵trần 。 分phân 別biệt 影ảnh 事sự 。 今kim 日nhật 開khai 悟ngộ 。 如như 失thất 乳nhũ 兒nhi 。 忽hốt 遇ngộ 慈từ 母mẫu 。 合hợp 掌chưởng 禮lễ 佛Phật 。 願nguyện 聞văn 如Như 來Lai 。 顯hiển 出xuất 身thân 心tâm 。 真chân 妄vọng 虗hư 實thật 。 現hiện 前tiền 生sanh 滅diệt 。 與dữ 不bất 生sanh 滅diệt 。 二nhị 發phát 明minh 性tánh 。
前tiền 當đương 機cơ 請thỉnh 示thị 。 寂tịch 常thường 心tâm 性tánh 。 佛Phật 明minh 見kiến 性tánh 不bất 動động 已dĩ 言ngôn 其kỳ 寂tịch 。 今kim 大đại 眾chúng 願nguyện 聞văn 二nhị 發phát 明minh 性tánh 。 復phục 深thâm 探thám 常thường 住trụ 之chi 旨chỉ 。 生sanh 滅diệt 即tức 無vô 常thường 。 不bất 生sanh 滅diệt 即tức 常thường 住trụ 也dã 。 聞văn 示thị 誨hối 者giả 聞văn 見kiến 性tánh 離ly 根căn 塵trần 之chi 示thị 誨hối 。 而nhi 身thân 心tâm 泰thái 然nhiên 。 則tắc 異dị 前tiền 矍quắc 然nhiên 避tị 座tòa 重trùng 復phục 悲bi 泣khấp 。 心tâm 懷hoài 憂ưu 懼cụ 之chi 時thời 。 失thất 卻khước 本bổn 心tâm 不bất 知tri 見kiến 性tánh 是thị 心tâm 非phi 眼nhãn 也dã 。 妄vọng 認nhận 緣duyên 塵trần 。 分phân 別biệt 影ảnh 事sự 。 認nhận 攀phàn 緣duyên 心tâm 為vi 自tự 性tánh 也dã 。 今kim 日nhật 開khai 悟ngộ 。 知tri 妄vọng 想tưởng 非phi 心tâm 而nhi 見kiến 性tánh 是thị 心tâm 。 一nhất 向hướng 遺di 失thất 本bổn 心tâm 。 如như 失thất 乳nhũ 兒nhi 。 今kim 受thọ 真chân 法pháp 之chi 乳nhũ 。 如như 遇ngộ 慈từ 母mẫu 。 領lãnh 前tiền 已dĩ 竟cánh 。 次thứ 合hợp 掌chưởng 禮lễ 佛Phật 下hạ 請thỉnh 後hậu 。 顯hiển 出xuất 身thân 心tâm 者giả 。 心tâm 指chỉ 見kiến 性tánh 便tiện 屬thuộc 不bất 生sanh 滅diệt 。 而nhi 身thân 中trung 有hữu 生sanh 滅diệt 不bất 生sanh 滅diệt 二nhị 義nghĩa 。 又hựu 身thân 心tâm 各các 具cụ 真chân 妄vọng 等đẳng 三tam 雙song 。 真chân 妄vọng 約ước 體thể 。 心tâm 有hữu 真chân 心tâm 妄vọng 心tâm 。 身thân 有hữu 肉nhục 身thân 法Pháp 身thân 。 虗hư 實thật 約ước 相tương/tướng 。 真chân 為vi 實thật 相tướng 。 妄vọng 則tắc 為vi 虗hư 。 虗hư 妄vọng 為vi 生sanh 滅diệt 法pháp 。 真chân 實thật 為vi 不bất 生sanh 滅diệt 法pháp 。 二nhị 發phát 明minh 性tánh 者giả 。 不bất 生sanh 滅diệt 法pháp 顯hiển 露lộ 開khai 發phát 為vi 。 真chân 發phát 明minh 性tánh 。 生sanh 滅diệt 之chi 法pháp 。 發phát 明minh 顯hiển 露lộ 為vi 妄vọng 發phát 明minh 性tánh 。 因nhân 前tiền 佛Phật 示thị 二nhị 種chủng 根căn 本bổn 。 判phán 然nhiên 分phần/phân 途đồ 。 故cố 今kim 請thỉnh 二nhị 發phát 明minh 性tánh 也dã 。 古cổ 來lai 解giải 者giả 謂vị 前tiền 示thị 阿A 難Nan 見kiến 無vô 搖dao 動động 。 後hậu 示thị 匿nặc 王vương 性tánh 無vô 生sanh 滅diệt 。 一nhất 往vãng 似tự 同đồng 義nghĩa 必tất 有hữu 異dị 。 今kim 如Như 來Lai 於ư 生sanh 滅diệt 中trung 示thị 無vô 生sanh 滅diệt 。 即tức 變biến 論luận 不bất 變biến 。 豈khởi 與dữ 見kiến 無vô 搖dao 動động 身thân 自tự 搖dao 動động 為vi 同đồng 年niên 耶da 。 竊thiết 謂vị 此thử 文văn 。 生sanh 滅diệt 與dữ 不bất 生sanh 滅diệt 。 逈huýnh 然nhiên 二nhị 途đồ 。 大đại 旨chỉ 與dữ 前tiền 不bất 殊thù 。 但đãn 此thử 中trung 細tế 明minh 無vô 常thường 以dĩ 顯hiển 見kiến 常thường 。 前tiền 文văn 所sở 無vô 須tu 重trùng 說thuyết 之chi 。 故cố 云vân 顯hiển 出xuất 真chân 妄vọng 等đẳng 耳nhĩ 。
○# 二nhị 匿nặc 王vương 顯hiển 問vấn 。
時thời 波Ba 斯Tư 匿Nặc 王Vương 。 起khởi 立lập 白bạch 佛Phật 。 我ngã 昔tích 未vị 承thừa 。 諸chư 佛Phật 誨hối 勅sắc 。 見kiến 迦Ca 旃Chiên 延Diên 。 毗tỳ 羅la 胝chi 子tử 咸hàm 言ngôn 此thử 身thân 死tử 後hậu 斷đoạn 滅diệt 。 名danh 為vi 涅Niết 槃Bàn 。 我ngã 雖tuy 值trị 佛Phật 。 今kim 猶do 狐hồ 疑nghi 。 云vân 何hà 發phát 揮huy 。 證chứng 知tri 此thử 心tâm 。 不bất 生sanh 滅diệt 地địa 。 今kim 此thử 大đại 眾chúng 。 諸chư 有hữu 漏lậu 者giả 。 咸hàm 皆giai 願nguyện 聞văn 。
仁nhân 王vương 般Bát 若Nhã 經kinh 稱xưng 月nguyệt 光quang 王vương 。 滿mãn 足túc 十Thập 地Địa 。 今kim 示thị 為vi 狐hồ 疑nghi 以dĩ 破phá 斷đoạn 見kiến 。 迦Ca 旃Chiên 延Diên 姓tánh 也dã 。 名danh 迦ca 羅la 鳩cưu 陀đà 翻phiên 牛ngưu 領lãnh 剪tiễn 髮phát 。 此thử 人nhân 說thuyết 諸chư 法pháp 。 亦diệc 有hữu 亦diệc 無vô 。 毗tỳ 羅la 胝chi 母mẫu 名danh 。 自tự 名danh 刪San 闍Xà 夜Dạ 翻phiên 正chánh 勝thắng 。 說thuyết 眾chúng 生sanh 任nhậm 運vận 時thời 熟thục 得đắc 道Đạo 。 如như 縷lũ 丸hoàn 所sở 投đầu 極cực 則tắc 停đình 住trụ 。 又hựu 言ngôn 八bát 萬vạn 劫kiếp 滿mãn 自tự 然nhiên 得đắc 道Đạo 。 二nhị 外ngoại 道đạo 皆giai 執chấp 斷đoạn 見kiến 者giả 也dã 。 涅Niết 槃Bàn 此thử 云vân 不bất 生sanh 亦diệc 云vân 不bất 滅diệt 。 彼bỉ 謂vị 死tử 後hậu 斷đoạn 滅diệt 。 并tinh 無vô 見kiến 聞văn 之chi 性tánh 即tức 。 安an 樂lạc 涅Niết 槃Bàn 。 匿nặc 王vương 亦diệc 以dĩ 為vi 非phi 。 但đãn 須tu 親thân 證chứng 常thường 住trụ 之chi 心tâm 則tắc 狐hồ 疑nghi 永vĩnh 斷đoạn 矣hĩ 。 發phát 越việt 。 揮huy 散tán 也dã 。 不bất 生sanh 滅diệt 地địa 。 指chỉ 常thường 住trụ 心tâm 也dã 。 阿A 難Nan 大đại 眾chúng 。 雙song 請thỉnh 生sanh 滅diệt 。 與dữ 不bất 生sanh 滅diệt 。 據cứ 下hạ 匿nặc 王vương 顯hiển 示thị 生sanh 滅diệt 。 似tự 已dĩ 知tri 無vô 常thường 故cố 但đãn 請thỉnh 不bất 生sanh 滅diệt 。
○# 二nhị 答đáp 二nhị 一nhất 開khai 示thị 二nhị 一nhất 明minh 身thân 有hữu 遷thiên 變biến 。 欲dục 明minh 常thường 住trụ 而nhi 先tiên 明minh 遷thiên 變biến 者giả 。 必tất 先tiên 破phá 妄vọng 而nhi 後hậu 顯hiển 真chân 也dã 。 妄vọng 法pháp 不bất 盡tận 真Chân 如Như 不bất 顯hiển 。 彼bỉ 諸chư 外ngoại 道đạo 。 孰thục 不bất 自tự 謂vị 已dĩ 證chứng 真chân 常thường 。 由do 未vị 破phá 妄vọng 而nhi 即tức 顯hiển 真chân 遂toại 成thành 邪tà 倒đảo 之chi 見kiến 。 匿nặc 王vương 位vị 階giai 十Thập 地Địa 深thâm 知tri 法Pháp 門môn 。 故cố 先tiên 使sử 其kỳ 發phát 明minh 無vô 常thường 也dã 。
佛Phật 告cáo 大đại 王vương 。 汝nhữ 身thân 現hiện 在tại 。
今kim 復phục 問vấn 汝nhữ 。 汝nhữ 此thử 肉nhục 身thân 。 為vi 同đồng 金kim 剛cang 。 常thường 住trụ 不bất 朽hủ 。 為vi 復phục 變biến 壞hoại 。
世Thế 尊Tôn 。 我ngã 今kim 此thử 身thân 。 終chung 從tùng 變biến 滅diệt 。
佛Phật 言ngôn 大đại 王vương 。 汝nhữ 未vị 曾tằng 滅diệt 。 云vân 何hà 知tri 滅diệt 。
世Thế 尊Tôn 。 我ngã 此thử 無vô 常thường 。 變biến 壞hoại 之chi 身thân 。 雖tuy 未vị 曾tằng 滅diệt 。 我ngã 觀quán 現hiện 前tiền 。 念niệm 念niệm 遷thiên 謝tạ 。 新tân 新tân 不bất 住trụ 。 如như 火hỏa 成thành 灰hôi 。 漸tiệm 漸tiệm 銷tiêu 殞vẫn 。 殞vẫn 亡vong 不bất 息tức 。 决# 知tri 此thử 身thân 。 當đương 從tùng 滅diệt 盡tận 。
佛Phật 言ngôn 如như 是thị 。
大đại 王vương 。 汝nhữ 今kim 生sanh 齡linh 。 已dĩ 從tùng 衰suy 老lão 。 顏nhan 貌mạo 何hà 如như 。 童đồng 子tử 之chi 時thời 。
世Thế 尊Tôn 。 我ngã 昔tích 孩hài 孺nhụ 。 膚phu [勝-力+天]# 潤nhuận 澤trạch 。 年niên 至chí 長trưởng 成thành 。 血huyết 氣khí 充sung 滿mãn 。 而nhi 今kim 頹đồi 齡linh 。 迫bách 於ư 衰suy 耄mạo 。 形hình 色sắc 枯khô 悴tụy 。 精tinh 神thần 昏hôn 昧muội 。 髮phát 白bạch 面diện 皺trứu 。 逮đãi 將tương 不bất 久cửu 。 如như 何hà 見kiến 比tỉ 。 充sung 盛thịnh 之chi 時thời 。
佛Phật 言ngôn 大đại 王vương 。 汝nhữ 之chi 形hình 容dung 。 應ưng 不bất 頓đốn 朽hủ 。 王vương 言ngôn 世Thế 尊Tôn 。 變biến 化hóa 密mật 移di 。 我ngã 誠thành 不bất 覺giác 。 寒hàn 暑thử 遷thiên 流lưu 。 漸tiệm 至chí 於ư 此thử 。
何hà 以dĩ 故cố 。 我ngã 年niên 二nhị 十thập 。 雖tuy 號hiệu 年niên 少thiếu 。 顏nhan 貌mạo 已dĩ 老lão 。 初sơ 十thập 歲tuế 時thời 。 三tam 十thập 之chi 年niên 。 又hựu 衰suy 二nhị 十thập 。 於ư 今kim 六lục 十thập 。 又hựu 過quá 於ư 二nhị 。 觀quan 五ngũ 十thập 時thời 。 宛uyển 然nhiên 強cường 壯tráng 。
世Thế 尊Tôn 。 我ngã 見kiến 密mật 移di 。 雖tuy 此thử 殂tồ 落lạc 。 其kỳ 間gian 流lưu 易dị 。 且thả 限hạn 十thập 年niên 。 若nhược 復phục 令linh 我ngã 。 微vi 細tế 思tư 維duy 。 其kỳ 變biến 寧ninh 惟duy 一nhất 紀kỷ 二nhị 紀kỷ 。 實thật 為vi 年niên 變biến 。 豈khởi 唯duy 年niên 變biến 。 亦diệc 兼kiêm 月nguyệt 化hóa 。 何hà 直trực 月nguyệt 化hóa 。 兼kiêm 又hựu 日nhật 遷thiên 。 沉trầm 思tư 諦đế 觀quán 。 剎sát 那na 剎sát 那na 。 念niệm 念niệm 之chi 間gian 。 不bất 得đắc 停đình 住trụ 。 故cố 知tri 我ngã 身thân 。 終chung 從tùng 變biến 滅diệt 。
文văn 有hữu 四tứ 番phiên 問vấn 答đáp 。 是thị 時thời 匿nặc 王vương 年niên 老lão 故cố 無vô 常thường 之chi 義nghĩa 。 佛Phật 不bất 親thân 宣tuyên 但đãn 使sử 王vương 自tự 述thuật 。 漸tiệm 衰suy 則tắc 生sanh 滅diệt 之chi 旨chỉ 宛uyển 然nhiên 矣hĩ 。 四tứ 番phiên 中trung 初sơ 二nhị 略lược 明minh 。 三tam 四tứ 廣quảng 述thuật 。 初sơ 問vấn 中trung 現hiện 在tại 對đối 死tử 後hậu 說thuyết 。 且thả 無vô 論luận 死tử 後hậu 斷đoạn 滅diệt 。 只chỉ 據cứ 現hiện 在tại 言ngôn 之chi 。 王vương 已dĩ 言ngôn 死tử 後hậu 今kim 復phục 問vấn 無vô 常thường 故cố 云vân 復phục 耳nhĩ 。 問vấn 為vi 兩lưỡng 端đoan 。 一nhất 常thường 。 二nhị 無vô 常thường 。 無vô 常thường 中trung 又hựu 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 變biến 是thị 一nhất 義nghĩa 。 壞hoại 是thị 一nhất 義nghĩa 。 而nhi 匿nặc 王vương 斷đoạn 定định 此thử 身thân 終chung 滅diệt 亦diệc 自tự 然nhiên 之chi 理lý 。 非phi 染nhiễm 斷đoạn 見kiến 。 佛Phật 知tri 匿nặc 王vương 能năng 觀quán 無vô 常thường 故cố 載tái 審thẩm 變biến 滅diệt 之chi 由do 。 答đáp 中trung 斷đoạn 定định 無vô 常thường 。 首thủ 句cú 即tức 云vân 無vô 常thường 變biến 壞hoại 。 謂vị 但đãn 觀quán 現hiện 前tiền 即tức 知tri 究cứu 竟cánh 。 現hiện 前tiền 不bất 滅diệt 則tắc 未vị 來lai 亦diệc 不bất 滅diệt 。 現hiện 在tại 變biến 滅diệt 則tắc 未vị 來lai 變biến 滅diệt 可khả 知tri 。 而nhi 現hiện 前tiền 念niệm 念niệm 遷thiên 謝tạ 。 是thị 無vô 常thường 之chi 細tế 相tương/tướng 也dã 。 不bất 相tương 應ứng 行hành 。 故cố 云vân 念niệm 念niệm 。 文văn 中trung 先tiên 言ngôn 其kỳ 故cố 後hậu 言ngôn 其kỳ 新tân 。 新tân 而nhi 又hựu 新tân 是thị 相tương 續tục 假giả 。 文văn 有hữu 法pháp 譬thí 合hợp 。 譬thí 火hỏa 燒thiêu 木mộc 。 言ngôn 漸tiệm 漸tiệm 銷tiêu 殞vẫn 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 一nhất 者giả 漸tiệm 銷tiêu 。 二nhị 者giả 終chung 滅diệt 。 殞vẫn 亡vong 下hạ 合hợp 譬thí 亦diệc 有hữu 二nhị 意ý 。 殞vẫn 亡vong 滅diệt 沒một 也dã 。 第đệ 三tam 問vấn 盛thịnh 衰suy 相tương/tướng 比tỉ 。 從tùng 遷thiên 謝tạ 不bất 住trụ 發phát 來lai 。 而nhi 發phát 揮huy 初sơ 問vấn 答đáp 義nghĩa 。 夫phu 身thân 心tâm 皆giai 有hữu 無vô 常thường 。 身thân 相tướng 無vô 常thường 人nhân 所sở 易dị 見kiến 故cố 復phục 問vấn 顏nhan 貌mạo 。 十thập 五ngũ 曰viết 童đồng 未vị 巾cân 冠quan 也dã 。 然nhiên 佛Phật 止chỉ 問vấn 二nhị 時thời 。 王vương 加gia 長trưởng 成thành 即tức 成thành 三tam 時thời 。 所sở 謂vị 少thiếu 壯tráng 老lão 也dã 。 孩hài 纔tài 成thành 體thể 也dã 。 孺nhụ 需# 人nhân 以dĩ 養dưỡng 也dã 。 耄mạo 謂vị 昏hôn 忘vong 。 禮lễ 云vân 。 八bát 十thập 九cửu 十thập 曰viết 耄mạo 。 匿nặc 王vương 年niên 六lục 十thập 二nhị 。 通thông 言ngôn 昏hôn 忘vong 耳nhĩ 。 形hình 色sắc 枯khô 悴tụy 釋thích 衰suy 。 精tinh 神thần 昏hôn 昧muội 釋thích 耄mạo 。 逮đãi 及cập 也dã 。 將tương 及cập 死tử 亡vong 豈khởi 反phản 比tỉ 充sung 盛thịnh 耶da 。 逮đãi 恐khủng 應ưng 作tác 殆đãi 。 殆đãi 幾kỷ 也dã 。 第đệ 四tứ 問vấn 。 從tùng 王vương 答đáp 三tam 時thời 發phát 來lai 。 而nhi 發phát 前tiền 第đệ 二nhị 問vấn 答đáp 義nghĩa 。 佛Phật 欲dục 匿nặc 王vương 詳tường 述thuật 無vô 常thường 故cố 問vấn 。 應ưng 不bất 頓đốn 朽hủ 。 答đáp 中trung 我ngã 誠thành 不bất 覺giác 者giả 。 化hóa 理lý 不bất 住trụ 。 元nguyên 屬thuộc 不bất 相tương 應ứng 行hành 。 故cố 已dĩ 不bất 覺giác 。 後hậu 經Kinh 云vân 。 甲giáp 長trưởng 髮phát 生sanh 。 氣khí 消tiêu 客khách 皺trứu 日nhật 夜dạ 相tương 代đại 。 曾tằng 無vô 覺giác 悟ngộ 是thị 也dã 。 漸tiệm 至chí 之chi 言ngôn 答đáp 不bất 頓đốn 朽hủ 。 次thứ 徵trưng 釋thích 中trung 先tiên 敘tự 無vô 常thường 粗thô 相tương/tướng 則tắc 十thập 年niên 而nhi 增tăng 。 文văn 中trung 有hữu 三tam 進tiến 三tam 退thoái 。 初sơ 進tiến 至chí 二nhị 十thập 退thoái 至chí 十thập 歲tuế 。 次thứ 進tiến 至chí 三tam 十thập 退thoái 至chí 二nhị 十thập 。 三tam 進tiến 至chí 六lục 十thập 退thoái 至chí 五ngũ 十thập 。 非phi 進tiến 無vô 以dĩ 見kiến 其kỳ 年niên 老lão 。 非phi 退thoái 無vô 以dĩ 見kiến 其kỳ 漸tiệm 衰suy 。 次thứ 述thuật 無vô 常thường 細tế 相tương/tướng 則tắc 一nhất 紀kỷ 而nhi 減giảm 。 從tùng 六lục 十thập 二nhị 追truy 遡# 五ngũ 十thập 之chi 年niên 。 已dĩ 當đương 一nhất 紀kỷ 故cố 約ước 紀kỷ 而nhi 減giảm 之chi 。 剎sát 那na 者giả 時thời 之chi 至chí 促xúc 。 從tùng 年niên 月nguyệt 日nhật 時thời 。 以dĩ 至chí 剎sát 那na 念niệm 念niệm 不bất 停đình 。 可khả 謂vị 善thiện 悟ngộ 無vô 常thường 矣hĩ 。 夫phu 無vô 常thường 者giả 。 入nhập 道đạo 之chi 根căn 本bổn 。 觀quán 法pháp 之chi 初sơ 門môn 。 今kim 於ư 見kiến 性tánh 之chi 前tiền 論luận 無vô 常thường 者giả 。 正chánh 如như 維duy 摩ma 經kinh 中trung 文Văn 殊Thù 云vân 。 所sở 可khả 見kiến 者giả 。 更cánh 不bất 可khả 見kiến 也dã 。 如như 是thị 則tắc 不bất 以dĩ 第đệ 二nhị 念niệm 緣duyên 第đệ 一nhất 念niệm 而nhi 見kiến 性tánh 得đắc 其kỳ 真chân 矣hĩ 。
○# 二nhị 示thị 性tánh 無vô 生sanh 滅diệt 二nhị 一nhất 審thẩm 問vấn 真chân 性tánh 。
佛Phật 告cáo 大đại 王vương 。
汝nhữ 見kiến 變biến 化hóa 。 遷thiên 改cải 不bất 停đình 。 悟ngộ 知tri 汝nhữ 滅diệt 。 亦diệc 於ư 滅diệt 時thời 。 汝nhữ 知tri 身thân 中trung 。 有hữu 不bất 滅diệt 耶da 。 波Ba 斯Tư 匿Nặc 王Vương 。 合hợp 掌chưởng 白bạch 佛Phật 。 我ngã 實thật 不bất 知tri 。
變biến 化hóa 等đẳng 變biến 也dã 。 悟ngộ 知tri 汝nhữ 滅diệt 滅diệt 也dã 。 身thân 中trung 有hữu 不bất 滅diệt 者giả 。 涅Niết 槃Bàn 云vân 。 如như 持trì 戒giới 比Bỉ 丘Khâu 。 觀quán 無vô 蟲trùng 水thủy 。 而nhi 作tác 是thị 念niệm 。 此thử 中trung 動động 者giả 蟲trùng 耶da 塵trần 耶da 。 久cửu 視thị 不bất 已dĩ 方phương 知tri 是thị 塵trần 不bất 大đại 明minh 了liễu 。 十thập 住trụ 菩Bồ 薩Tát 於ư 己kỷ 身thân 中trung 觀quán 如Như 來Lai 。 性tánh 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 不bất 大đại 明minh 了liễu 。 彼bỉ 經kinh 有hữu 十thập 喻dụ 。 今kim 經Kinh 云vân 身thân 中trung 有hữu 不bất 滅diệt 正chánh 與dữ 涅Niết 槃Bàn 意ý 同đồng 。 彼bỉ 經kinh 以dĩ 蠱cổ 動động 喻dụ 無vô 明minh 。 塵trần 不bất 動động 喻dụ 佛Phật 性tánh 。 今kim 以dĩ 生sanh 滅diệt 為vi 不bất 明minh 。 不bất 生sanh 滅diệt 為vi 佛Phật 性tánh 。 義nghĩa 亦diệc 無vô 殊thù 。 以dĩ 十thập 住trụ 菩Bồ 薩Tát 不bất 大đại 明minh 了liễu 。 故cố 王vương 答đáp 不bất 知tri 也dã 。
○# 二nhị 如Như 來Lai 開khai 示thị 。
佛Phật 言ngôn 。
我ngã 今kim 示thị 汝nhữ 。 不bất 生sanh 滅diệt 性tánh 。
大đại 王vương 。 汝nhữ 年niên 幾kỷ 時thời 。 見kiến 恆Hằng 河Hà 水thủy 。 王vương 言ngôn 。 我ngã 生sanh 三tam 歲tuế 。 慈từ 母mẫu 攜huề 我ngã 。 謁yết 耆Kỳ 婆Bà 天thiên 。 經kinh 過quá 此thử 流lưu 。
爾nhĩ 時thời 即tức 知tri 。 是thị 恆Hằng 河Hà 水thủy 。 佛Phật 言ngôn 大đại 王vương 。 如như 汝nhữ 所sở 說thuyết 。 二nhị 十thập 之chi 時thời 。 衰suy 於ư 十thập 歲tuế 。 乃nãi 至chí 六lục 十thập 。 日nhật 月nguyệt 歲tuế 時thời 。 念niệm 念niệm 遷thiên 變biến 。 則tắc 汝nhữ 三tam 歲tuế 。 見kiến 此thử 河hà 時thời 。 至chí 年niên 十thập 三tam 。 其kỳ 水thủy 云vân 何hà 。 王vương 言ngôn 如như 三tam 歲tuế 時thời 。 宛uyển 然nhiên 無vô 異dị 。 乃nãi 至chí 於ư 今kim 。 年niên 六lục 十thập 二nhị 。 亦diệc 無vô 有hữu 異dị 。 佛Phật 言ngôn 汝nhữ 今kim 自tự 傷thương 。 髮phát 白bạch 面diện 皺trứu 。 其kỳ 面diện 必tất 定định 。 皺trứu 於ư 童đồng 年niên 。 則tắc 汝nhữ 今kim 時thời 。 觀quán 此thử 恆Hằng 河Hà 。 與dữ 昔tích 童đồng 時thời 。 觀quan 河hà 之chi 見kiến 。 有hữu 童đồng 耄mạo 不phủ 。 王vương 言ngôn 不phủ 也dã 世Thế 尊Tôn 。 佛Phật 言ngôn 大đại 王vương 。 汝nhữ 面diện 雖tuy 皺trứu 。 而nhi 此thử 見kiến 精tinh 。 性tánh 未vị 曾tằng 皺trứu 。 皺trứu 者giả 為vi 變biến 。 不bất 皺trứu 非phi 變biến 。 變biến 者giả 受thọ 滅diệt 。 彼bỉ 不bất 變biến 者giả 。 元nguyên 無vô 生sanh 滅diệt 。 云vân 何hà 於ư 中trung 。 受thọ 汝nhữ 生sanh 死tử 。 而nhi 猶do 引dẫn 彼bỉ 。 末Mạt 伽Già 黎Lê 等đẳng 。 都đô 言ngôn 此thử 身thân 。 死tử 後hậu 全toàn 滅diệt 。
文văn 中trung 如Như 來Lai 先tiên 許hứa 。 次thứ 示thị 。 問vấn 幾kỷ 年niên 見kiến 恆Hằng 河Hà 者giả 的đích 指chỉ 見kiến 為vi 真chân 性tánh 也dã 。 或hoặc 疑nghi 此thử 見kiến 是thị 根căn 中trung 之chi 見kiến 。 不bất 知tri 根căn 中trung 之chi 見kiến 實thật 離ly 根căn 塵trần 。 良lương 由do 妄vọng 心tâm 未vị 除trừ 所sở 以dĩ 見kiến 性tánh 隨tùy 緣duyên 。 流lưu 轉chuyển 生sanh 死tử 。 若nhược 見kiến 性tánh 離ly 妄vọng 亦diệc 離ly 諸chư 緣duyên 。 若nhược 以dĩ 識thức 心tâm 攀phàn 緣duyên 則tắc 根căn 塵trần 永vĩnh 不bất 可khả 絕tuyệt 。 不bất 起khởi 識thức 心tâm 根căn 塵trần 安an 在tại 。 欲dục 返phản 真chân 源nguyên 捨xả 此thử 見kiến 性tánh 更cánh 無vô 路lộ 矣hĩ 。 交giao 光quang 不bất 達đạt 此thử 意ý 。 獨độc 倡xướng 用dụng 根căn 不bất 用dụng 識thức 之chi 說thuyết 。 謂vị 見kiến 性tánh 在tại 根căn 中trung 但đãn 取thủ 照chiếu 色sắc 之chi 時thời 一nhất 如như 鏡kính 中trung 無vô 別biệt 分phân 析tích 。 即tức 是thị 見kiến 性tánh 。 起khởi 念niệm 分phân 析tích 即tức 屬thuộc 於ư 識thức 。 愚ngu 謂vị 不bất 起khởi 念niệm 時thời 根căn 。 亦diệc 不bất 可khả 得đắc 。 而nhi 交giao 光quang 謂vị 此thử 中trung 有hữu 根căn 。 亦diệc 識thức 心tâm 未vị 忘vong 之chi 故cố 耳nhĩ 。 前tiền 來lai 盲manh 人nhân 矚chú 暗ám 及cập 舉cử 拳quyền 騐# 見kiến 皆giai 即tức 指chỉ 現hiện 前tiền 之chi 見kiến 。 所sở 謂vị 無vô 明minh 。 即tức 法pháp 性tánh 不bất 其kỳ 然nhiên 乎hồ 。 當đương 知tri 二nhị 種chủng 根căn 本bổn 。 中trung 指chỉ 識thức 精tinh 元nguyên 明minh 。 為vi 菩Bồ 提Đề 涅Niết 槃Bàn 。 義nghĩa 見kiến 於ư 此thử 。 恆Hằng 河Hà 亦diệc 云vân 殑Căng 伽Già 河Hà 翻phiên 天thiên 堂đường 來lai 。 如như 藥dược 師sư 直trực 解giải 中trung 說thuyết 。 世thế 變biến 滄thương 桑tang 而nhi 恆Hằng 河Hà 不bất 改cải 。 以dĩ 此thử 為vi 所sở 見kiến 之chi 境cảnh 足túc 顯hiển 能năng 見kiến 無vô 遷thiên 。 王vương 答đáp 中trung 云vân 即tức 知tri 是thị 恆Hằng 河Hà 水thủy 者giả 。 王vương 性tánh 警cảnh 悟ngộ 。 因nhân 此thử 一nhất 知tri 記ký 有hữu 昔tích 日nhật 之chi 見kiến 。 以dĩ 知tri 答đáp 見kiến 合hợp 見kiến 性tánh 是thị 心tâm 之chi 義nghĩa 也dã 。 幽u 溪khê 云vân 此thử 中trung 文văn 有hữu 三tam 重trọng/trùng 。 始thỉ 則tắc 寄ký 以dĩ 恆Hằng 河Hà 之chi 水thủy 。 次thứ 則tắc 進tiến 以dĩ 觀quán 河hà 見kiến 精tinh 。 三tam 則tắc 彰chương 以dĩ 見kiến 精tinh 之chi 性tánh 。 如như 云vân 而nhi 此thử 見kiến 精tinh 。 性tánh 未vị 曾tằng 皺trứu 。 雖tuy 有hữu 三tam 重trọng/trùng 而nhi 正chánh 意ý 在tại 性tánh 。 佛Phật 初sơ 問vấn 三tam 歲tuế 見kiến 此thử 河hà 時thời 。 至chí 年niên 十thập 三tam 。 其kỳ 水thủy 云vân 何hà 。 此thử 明minh 水thủy 之chi 無vô 異dị 。 以dĩ 是thị 所sở 見kiến 故cố 云vân 見kiến 耳nhĩ 。 文văn 意ý 非phi 正chánh 顯hiển 見kiến 性tánh 也dã 。 初sơ 卷quyển 以dĩ 眼nhãn 根căn 與dữ 見kiến 性tánh 對đối 辨biện 。 今kim 復phục 就tựu 見kiến 精tinh 以dĩ 顯hiển 見kiến 性tánh 。 見kiến 精tinh 之chi 名danh 實thật 昉# 于vu 此thử 。 前tiền 辨biện 眼nhãn 根căn 則tắc 云vân 如như 是thị 見kiến 性tánh 。 是thị 心tâm 非phi 眼nhãn 。 以dĩ 眼nhãn 根căn 無vô 知tri 與dữ 見kiến 性tánh 碩# 異dị 。 今kim 見kiến 精tinh 切thiết 近cận 于vu 真chân 故cố 云vân 而nhi 此thử 見kiến 精tinh 。 性tánh 未vị 嘗thường 皺trứu 。 若nhược 辨biện 明minh 見kiến 精tinh 則tắc 見kiến 性tánh 可khả 識thức 。 見kiến 精tinh 似tự 是thị 能năng 見kiến 而nhi 內nội 托thác 眼nhãn 根căn 外ngoại 託thác 塵trần 象tượng 。 故cố 見kiến 恆Hằng 河Hà 者giả 實thật 見kiến 精tinh 也dã 。 然nhiên 外ngoại 託thác 塵trần 象tượng 不bất 過quá 無vô 情tình 之chi 儔trù 。 內nội 托thác 眼nhãn 根căn 亦diệc 是thị 顯hiển 色sắc 之chi 類loại 。 故cố 見kiến 精tinh 非phi 真chân 能năng 見kiến 。 其kỳ 洞đỗng 然nhiên 能năng 見kiến 者giả 唯duy 見kiến 性tánh 耳nhĩ 。 見kiến 精tinh 但đãn 吸hấp 取thủ 塵trần 象tượng 以dĩ 向hướng 內nội 根căn 。 故cố 屬thuộc 眼nhãn 根căn 者giả 不bất 屬thuộc 于vu 耳nhĩ 根căn 。 根căn 塵trần 既ký 立lập 反phản 為vi 真chân 見kiến 之chi 礙ngại 。 能năng 見kiến 豈khởi 其kỳ 功công 哉tai 。 據cứ 今kim 文văn 似tự 見kiến 境cảnh 見kiến 精tinh 見kiến 性tánh 三tam 皆giai 不bất 遷thiên 。 然nhiên 不bất 皺trứu 者giả 獨độc 指chỉ 見kiến 性tánh 。 苟cẩu 謂vị 見kiến 精tinh 不bất 皺trứu 失thất 文văn 旨chỉ 矣hĩ 。 但đãn 此thử 文văn 明minh 別biệt 教giáo 。 而nhi 顯hiển 性tánh 又hựu 有hữu 三tam 重trọng/trùng 。 初sơ 云vân 面diện 皺trứu 而nhi 性tánh 不bất 皺trứu 。 非phi 皺trứu 不bất 皺trứu 為vi 兩lưỡng 途đồ 乎hồ 。 次thứ 皺trứu 者giả 變biến 。 不bất 皺trứu 非phi 變biến 。 非phi 變biến 不bất 變biến 為vi 兩lưỡng 途đồ 乎hồ 。 三tam 變biến 者giả 滅diệt 而nhi 不bất 變biến 者giả 無vô 滅diệt 。 非phi 滅diệt 不bất 滅diệt 為vi 兩lưỡng 途đồ 乎hồ 。 別biệt 意ý 昭chiêu 然nhiên 讀đọc 者giả 諱húy 言ngôn 之chi 耳nhĩ 。 葢# 非phi 別biệt 則tắc 悟ngộ 性tánh 不bất 確xác 。 悟ngộ 性tánh 之chi 後hậu 指chỉ 性tánh 具cụ 法pháp 即tức 入nhập 圓viên 教giáo 。 別biệt 圓viên 之chi 分phần 具cụ 法pháp 不bất 具cụ 法pháp 之chi 異dị 也dã 。 故cố 別biệt 教giáo 為vi 圓viên 教giáo 之chi 門môn 所sở 謂vị 最tối 初sơ 方phương 便tiện 也dã 。 梵Phạn 語ngữ 末mạt 伽già 黎lê 此thử 云vân 不bất 見kiến 道Đạo 。 等đẳng 者giả 等đẳng 於ư 匿nặc 王vương 所sở 舉cử 二nhị 人nhân 。 則tắc 外ngoại 道đạo 六lục 師sư 。 中trung 共cộng 有hữu 三tam 人nhân 執chấp 斷đoạn 明minh 矣hĩ 。
○# 二nhị 領lãnh 悟ngộ 。
王vương 聞văn 是thị 言ngôn 。 信tín 知tri 身thân 後hậu 。 捨xả 生sanh 趣thú 生sanh 。 與dữ 諸chư 大đại 眾chúng 。 踊dũng 躍dược 歡hoan 喜hỷ 。 得đắc 未vị 曾tằng 有hữu 。
信tín 知tri 等đẳng 者giả 破phá 斷đoạn 見kiến 也dã 。 前tiền 明minh 生sanh 滅diệt 以dĩ 破phá 常thường 見kiến 。 今kim 示thị 見kiến 性tánh 以dĩ 破phá 斷đoạn 見kiến 。 故cố 大đại 眾chúng 皆giai 喜hỷ 。 不bất 然nhiên 豈khởi 以dĩ 捨xả 生sanh 趣thú 生sanh 。 而nhi 生sanh 喜hỷ 耶da 。 第đệ 一nhất 番phiên 退thoái 明minh 別biệt 教giáo 竟cánh 。
○# 第đệ 二nhị 番phiên 圓viên 別biệt 進tiến 否phủ/bĩ 文văn 分phân 為vi 二nhị 。 一nhất 圓viên 二nhị 別biệt 初sơ 又hựu 二nhị 一nhất 暢sướng 明minh 圓viên 理lý 二nhị 一nhất 躡niếp 前tiền 致trí 問vấn 。
阿A 難Nan 即tức 從tùng 座tòa 起khởi 。 禮lễ 佛Phật 合hợp 掌chưởng 。 長trường 跪quỵ 白bạch 佛Phật 。
世Thế 尊Tôn 。 若nhược 此thử 見kiến 聞văn 。 必tất 不bất 生sanh 滅diệt 。 云vân 何hà 世Thế 尊Tôn 。 名danh 我ngã 等đẳng 輩bối 。 遺di 失thất 真chân 性tánh 。 顛điên 倒đảo 行hành 事sự 。 願nguyện 興hưng 慈từ 悲bi 。 洗tẩy 我ngã 塵trần 垢cấu 。
此thử 阿A 難Nan 因nhân 佛Phật 告cáo 匿nặc 王vương 而nhi 疑nghi 前tiền 普phổ 告cáo 大đại 眾chúng 之chi 語ngữ 。 前tiền 佛Phật 辨biện 見kiến 今kim 并tinh 言ngôn 聞văn 餘dư 根căn 可khả 例lệ 知tri 矣hĩ 。 夫phu 雖tuy 知tri 不bất 生sanh 滅diệt 而nhi 不bất 知tri 根căn 境cảnh 即tức 是thị 自tự 心tâm 。 本bổn 無vô 動động 相tương/tướng 便tiện 成thành 顛điên 倒đảo 。 豈khởi 知tri 不bất 生sanh 滅diệt 即tức 非phi 顛điên 倒đảo 耶da 。 故cố 阿A 難Nan 之chi 問vấn 非phi 也dã 。
○# 二nhị 正chánh 為vi 開khai 演diễn 。 他tha 師sư 科khoa 立lập 十thập 重trọng/trùng 顯hiển 見kiến 。 此thử 為vi 第đệ 四tứ 科khoa 。 竊thiết 觀quán 阿A 難Nan 問vấn 中trung 有hữu 一nhất 見kiến 字tự 祗chi 是thị 牒điệp 前tiền 。 然nhiên 亦diệc 兼kiêm 問vấn 聞văn 性tánh 。 如Như 來Lai 答đáp 中trung 無vô 一nhất 見kiến 字tự 而nhi 以dĩ 為vi 顯hiển 見kiến 何hà 哉tai 。 葢# 此thử 文văn 乃nãi 佛Phật 第đệ 二nhị 番phiên 進tiến 明minh 圓viên 理lý 。 前tiền 第đệ 一nhất 番phiên 中trung 進tiến 明minh 圓viên 理lý 則tắc 論luận 唯duy 心tâm 。 退thoái 明minh 別biệt 教giáo 則tắc 辨biện 見kiến 性tánh 。 而nhi 佛Phật 意ý 必tất 在tại 于vu 圓viên 。 故cố 第đệ 二nhị 番phiên 復phục 揭yết 唯duy 心tâm 以dĩ 破phá 顛điên 倒đảo 。 不bất 過quá 鬯sưởng 前tiền 所sở 說thuyết 。 文văn 中trung 色sắc 心tâm 依y 正chánh 既ký 唯duy 一nhất 心tâm 豈khởi 但đãn 辨biện 見kiến 而nhi 已dĩ 。 為vi 三tam 一nhất 喻dụ 顯hiển 倒đảo 正chánh 。
即tức 時thời 如Như 來Lai 。 垂thùy 金kim 色sắc 臂tý 。 輪luân 手thủ 下hạ 指chỉ 。 示thị 阿A 難Nan 言ngôn 。 汝nhữ 今kim 見kiến 我ngã 。 母mẫu 陀đà 羅la 手thủ 。 為vi 正chánh 為vi 倒đảo 。 阿A 難Nan 言ngôn 。 世thế 間gian 眾chúng 生sanh 。 以dĩ 此thử 為vi 倒đảo 。 而nhi 我ngã 不bất 知tri 。 誰thùy 正chánh 誰thùy 倒đảo 。
佛Phật 告cáo 阿A 難Nan 。
若nhược 世thế 間gian 人nhân 。 以dĩ 此thử 為vi 倒đảo 。 即tức 世thế 間gian 人nhân 。 將tương 何hà 為vi 正chánh 。 阿A 難Nan 言ngôn 。 如Như 來Lai 豎thụ 臂tý 。 兜đâu 羅la 綿miên 手thủ 。 上thượng 指chỉ 於ư 空không 。 則tắc 名danh 為vi 正chánh 。 佛Phật 即tức 豎thụ 臂tý 。 告cáo 阿A 難Nan 言ngôn 。 若nhược 此thử 顛điên 倒đảo 。 首thủ 尾vĩ 相tương 換hoán 。 諸chư 世thế 間gian 人nhân 。 一nhất 倍bội 瞻chiêm 視thị 。 則tắc 知tri 汝nhữ 身thân 。 與dữ 諸chư 如Như 來Lai 。 清thanh 淨tịnh 法Pháp 身thân 。 比tỉ 類loại 發phát 明minh 。 如Như 來Lai 之chi 身thân 。 名danh 正Chánh 徧Biến 知Tri 。 汝nhữ 等đẳng 之chi 身thân 。 號hiệu 性tánh 顛điên 倒đảo 。
先tiên 倒đảo 臂tý 以dĩ 問vấn 阿A 難Nan 。 者giả 明minh 止chỉ 是thị 一nhất 臂tý 而nhi 有hữu 倒đảo 豎thụ 之chi 分phần 。 猶do 止chỉ 是thị 一nhất 境cảnh 而nhi 有hữu 生sanh 佛Phật 之chi 別biệt 。 母mẫu 陀đà 羅la 此thử 云vân 印ấn 手thủ 乃nãi 三tam 十thập 二nhị 相tướng 之chi 一nhất 。 或hoặc 倒đảo 或hoặc 正chánh 只chỉ 順thuận 世thế 情tình 其kỳ 義nghĩa 已dĩ 足túc 不bất 必tất 更cánh 作tác 他tha 說thuyết 。 初sơ 輪luân 手thủ 下hạ 指chỉ 。 世thế 既ký 以dĩ 為vi 倒đảo 矣hĩ 。 次thứ 佛Phật 即tức 豎thụ 臂tý 。 順thuận 世thế 間gian 為vi 正chánh 也dã 。 言ngôn 若nhược 此thử 顛điên 倒đảo 者giả 。 指chỉ 垂thùy 臂tý 為vi 顛điên 倒đảo 也dã 。 豎thụ 臂tý 則tắc 以dĩ 尾vĩ 為vi 首thủ 。 若nhược 即tức 此thử 臂tý 顛điên 倒đảo 下hạ 垂thùy 則tắc 以dĩ 首thủ 為vi 尾vĩ 。 故cố 云vân 首thủ 尾vĩ 相tương 換hoán 。 一nhất 倍bội 是thị 兩lưỡng 番phiên 。 倒đảo 為vi 一nhất 番phiên 。 正chánh 為vi 一nhất 番phiên 。 汝nhữ 身thân 佛Phật 身thân 。 從tùng 臂tý 上thượng 說thuyết 來lai 故cố 舉cử 身thân 為vi 言ngôn 。 如Như 來Lai 之chi 意ý 。 欲dục 明minh 妙diệu 性tánh 周chu 圓viên 。 而nhi 周chu 圓viên 即tức 是thị 法Pháp 身thân 。 所sở 謂vị 毗tỳ 盧lô 遮già 那na 徧biến 一nhất 切thiết 處xứ 也dã 。 離ly 諸chư 倒đảo 亂loạn 故cố 云vân 清thanh 淨tịnh 。 比tỉ 類loại 發phát 明minh 者giả 。 謂vị 以dĩ 兩lưỡng 身thân 比tỉ 垂thùy 臂tý 之chi 類loại 則tắc 可khả 發phát 明minh 。 如như 臂tý 不bất 異dị 而nhi 有hữu 正chánh 有hữu 倒đảo 。 今kim 身thân 不bất 異dị 而nhi 有hữu 正chánh 有hữu 倒đảo 。 其kỳ 義nghĩa 亦diệc 然nhiên 。 葢# 如Như 來Lai 之chi 臂tý 本bổn 無vô 正chánh 倒đảo 。 而nhi 眾chúng 生sanh 分phân 為vi 正chánh 倒đảo 。 猶do 生sanh 佛Phật 之chi 身thân 元nguyên 無vô 正chánh 倒đảo 而nhi 眾chúng 生sanh 迷mê 為vi 正chánh 倒đảo 。 如Như 來Lai 下hạ 正chánh 是thị 比tỉ 類loại 。 在tại 如Như 來Lai 名danh 正Chánh 徧Biến 知Tri 。 身thân 不bất 異dị 而nhi 名danh 為vi 正chánh 則tắc 同đồng 于vu 豎thụ 臂tý 之chi 正chánh 。 在tại 眾chúng 生sanh 名danh 性tánh 顛điên 倒đảo 。 身thân 不bất 異dị 而nhi 言ngôn 倒đảo 則tắc 同đồng 于vu 倒đảo 臂tý 之chi 倒đảo 。 其kỳ 實thật 身thân 臂tý 無vô 正chánh 倒đảo 之chi 分phần 。 而nhi 強cường/cưỡng 為vi 正chánh 倒đảo 之chi 名danh 號hiệu 也dã 。 正Chánh 徧Biến 知Tri 者giả 。 知tri 中trung 道đạo 曰viết 正chánh 。 達đạt 法Pháp 界Giới 曰viết 徧biến 。 知tri 應ưng 屬thuộc 心tâm 。 今kim 屬thuộc 身thân 者giả 是thị 身thân 心tâm 不bất 二nhị 之chi 義nghĩa 。
○# 二nhị 被bị 問vấn 茫mang 然nhiên 。
隨tùy 汝nhữ 諦đế 觀quán 。 汝nhữ 身thân 佛Phật 身thân 。 稱xưng 顛điên 倒đảo 者giả 。 名danh 字tự 何hà 處xứ 。 號hiệu 為vi 顛điên 倒đảo 。 於ư 時thời 阿A 難Nan 。 與dữ 諸chư 大đại 眾chúng 。 矚chú 瞢măng 瞻chiêm 佛Phật 。 目mục 睛tình 不bất 瞬thuấn 。 不bất 知tri 身thân 心tâm 。 顛điên 倒đảo 所sở 在tại 。
既ký 云vân 汝nhữ 身thân 佛Phật 身thân 。 比tỉ 類loại 發phát 明minh 。 則tắc 顛điên 倒đảo 之chi 義nghĩa 似tự 乎hồ 可khả 知tri 。 故cố 還hoàn 問vấn 大đại 眾chúng 。 謂vị 汝nhữ 身thân 與dữ 佛Phật 二nhị 身thân 相tướng 比tỉ 而nhi 名danh 汝nhữ 為vi 顛điên 倒đảo 者giả 將tương 指chỉ 何hà 處xứ 為vi 顛điên 倒đảo 耶da 。 當đương 知tri 身thân 無vô 顛điên 倒đảo 。 而nhi 顛điên 倒đảo 由do 迷mê 也dã 。 大đại 眾chúng 先tiên 聞văn 常thường 住trụ 未vị 悟ngộ 周chu 圓viên 。 故cố 不bất 知tri 顛điên 倒đảo 所sở 在tại 。 如như 下hạ 真chân 妄vọng 依y 正chánh 。 皆giai 是thị 妙diệu 心tâm 體thể 本bổn 周chu 圓viên 有hữu 何hà 正chánh 倒đảo 。 而nhi 生sanh 則tắc 不bất 知tri 。 瞪trừng 直trực 正chánh 切thiết 。 直trực 視thị 貌mạo 。 瞢măng 莫mạc 紅hồng 切thiết 。 又hựu 眉mi 庚canh 切thiết 。 目mục 不bất 明minh 也dã 。
○# 三tam 正chánh 示thị 圓viên 融dung 又hựu 二nhị 一nhất 正chánh 示thị 色sắc 心tâm 不bất 二nhị 以dĩ 斥xích 。 遺di 失thất 真chân 性tánh 。
佛Phật 興hưng 慈từ 悲bi 。 哀ai 愍mẫn 阿A 難Nan 。 及cập 諸chư 大đại 眾chúng 。 發phát 海hải 潮triều 音âm 。 徧biến 告cáo 同đồng 會hội 。 諸chư 善thiện 男nam 子tử 。 我ngã 常thường 說thuyết 言ngôn 。 色sắc 心tâm 諸chư 緣duyên 。 及cập 心tâm 所sở 使sử 。 諸chư 所sở 緣duyên 法pháp 。 唯duy 心tâm 所sở 現hiện 。 汝nhữ 身thân 汝nhữ 心tâm 。 皆giai 是thị 妙diệu 明minh 真chân 精tinh 。 妙diệu 心tâm 中trung 所sở 現hiện 物vật 。 云vân 何hà 汝nhữ 等đẳng 。 遺di 失thất 本bổn 妙diệu 。 圓viên 妙diệu 明minh 心tâm 。 寶bảo 明minh 妙diệu 性tánh 。 認nhận 悟ngộ 中trung 迷mê 。
此thử 如Như 來Lai 暢sướng 示thị 唯duy 心tâm 以dĩ 明minh 楞lăng 嚴nghiêm 大đại 定định 圓viên 融dung 三tam 觀quán 也dã 。 海hải 潮triều 音âm 者giả 。 全toàn 海hải 而nhi 涌dũng 無vô 人nhân 不bất 聞văn 可khả 喻dụ 徧biến 告cáo 大đại 眾chúng 。 今kim 明minh 圓viên 教giáo 不bất 同đồng 別biệt 教giáo 故cố 音âm 亦diệc 異dị 乎hồ 前tiền 矣hĩ 。 文văn 為vi 三tam 。 初sơ 引dẫn 昔tích 圓viên 教giáo 。 上thượng 言ngôn 清thanh 淨tịnh 法Pháp 身thân 。 此thử 云vân 心tâm 者giả 。 如Như 來Lai 達đạt 此thử 周chu 遍biến 之chi 心tâm 遂toại 使sử 法Pháp 身thân 豎thụ 窮cùng 橫hoạnh/hoành 徧biến 。 眾chúng 生sanh 未vị 得đắc 法Pháp 身thân 。 唯duy 有hữu 妙diệu 心tâm 可khả 論luận 而nhi 已dĩ 。 前tiền 第đệ 一nhất 番phiên 明minh 圓viên 教giáo 云vân 。 諸chư 法pháp 所sở 生sanh 。 唯duy 心tâm 所sở 現hiện 。 今kim 是thị 廣quảng 前tiền 所sở 說thuyết 。 色sắc 是thị 五ngũ 根căn 五ngũ 塵trần 及cập 法Pháp 界Giới 少thiểu 分phần 。 心tâm 是thị 意ý 根căn 六lục 識thức 。 諸chư 緣duyên 即tức 指chỉ 上thượng 色sắc 心tâm 。 心tâm 所sở 使sử 是thị 心tâm 數số 法pháp 。 諸chư 所sở 緣duyên 法pháp 。 廣quảng 舉cử 一nhất 切thiết 真chân 妄vọng 邪tà 正chánh 性tánh 相tướng 因nhân 果quả 也dã 。 唯duy 心tâm 現hiện 者giả 。 心tâm 如như 工công 畵họa 師sư 能năng 畵họa 諸chư 色sắc 像tượng 。 若nhược 云vân 心tâm 造tạo 似tự 有hữu 物vật 可khả 得đắc 。 今kim 云vân 心tâm 現hiện 。 當đương 體thể 全toàn 虗hư 。 諸chư 法pháp 是thị 假giả 。 唯duy 心tâm 是thị 中trung 。 現hiện 是thị 空không 。 三tam 諦đế 在tại 一nhất 心tâm 中trung 明minh 矣hĩ 。 二nhị 汝nhữ 身thân 下hạ 示thị 心tâm 含hàm 色sắc 心tâm 。 文văn 意ý 正chánh 揀giản 異dị 別biệt 教giáo 。 妙diệu 明minh 真chân 精tinh 妙diệu 心tâm 。 正chánh 指chỉ 心tâm 也dã 。 妙diệu 名danh 不Bất 可Khả 思Tư 議Nghị 。 明minh 者giả 如như 鏡kính 現hiện 像tượng 。 即tức 寂tịch 而nhi 照chiếu 。 故cố 曰viết 妙diệu 明minh 。 雖tuy 現hiện 諸chư 法pháp 實thật 無vô 外ngoại 物vật 相tương/tướng 雜tạp 。 故cố 曰viết 真chân 精tinh 。 具cụ 上thượng 諸chư 義nghĩa 復phục 曰viết 妙diệu 心tâm 。 身thân 心tâm 皆giai 妙diệu 心tâm 所sở 現hiện 。 莫mạc 非phi 常thường 住trụ 。 若nhược 如như 他tha 師sư 云vân 。 空không 理lý 是thị 真chân 。 俗tục 法pháp 是thị 妄vọng 。 則tắc 真chân 妙diệu 而nhi 俗tục 不bất 妙diệu 。 豈khởi 經kinh 旨chỉ 乎hồ 。 須tu 知tri 身thân 心tâm 雖tuy 為vi 無vô 明minh 所sở 成thành 。 實thật 從tùng 妙diệu 心tâm 中trung 現hiện 。 在tại 眾chúng 生sanh 則tắc 全toàn 體thể 無vô 明minh 。 無vô 法pháp 不bất 妄vọng 故cố 有hữu 倒đảo 正chánh 之chi 分phần 。 故cố 後hậu 文văn 云vân 。 精tinh 研nghiên 七thất 趣thú 。 皆giai 是thị 昏hôn 沉trầm 。 諸chư 有hữu 為vi 相tướng 。 自tự 如Như 來Lai 觀quán 之chi 則tắc 妙diệu 心tâm 所sở 現hiện 。 無vô 法pháp 不bất 真chân 故cố 無vô 倒đảo 正chánh 之chi 目mục 。 而nhi 後hậu 文văn 有hữu 性tánh 具cụ 七thất 大đại 一nhất 為vi 無vô 量lượng 。 無vô 量lượng 為vi 一nhất 之chi 言ngôn 。 觀quán 今kim 文văn 豈khởi 不bất 宛uyển 然nhiên 具cụ 二nhị 義nghĩa 耶da 。 前tiền 揀giản 妄vọng 心tâm 則tắc 曰viết 緣duyên 塵trần 分phân 別biệt 。 揀giản 根căn 境cảnh 則tắc 曰viết 。 頭đầu 自tự 搖dao 動động 。 今kim 知tri 是thị 妙diệu 心tâm 。 豈khởi 復phục 指chỉ 為vi 心tâm 外ngoại 耶da 。 故cố 知tri 前tiền 文văn 所sở 說thuyết 皆giai 是thị 權quyền 教giáo 。 始thỉ 為vi 圓viên 而nhi 施thí 別biệt 。 既ký 廢phế 別biệt 而nhi 立lập 圓viên 。 圓viên 教giáo 以dĩ 唯duy 心tâm 為vi 門môn 。 又hựu 先tiên 觀quán 色sắc 心tâm 不bất 二nhị 。 如như 不bất 二nhị 門môn 云vân 。 心tâm 之chi 色sắc 心tâm 。 即tức 心tâm 名danh 變biến 不bất 其kỳ 然nhiên 乎hồ 三tam 云vân 何hà 下hạ 斥xích 。 遺di 失thất 真chân 性tánh 。 本bổn 妙diệu 者giả 。 本bổn 來lai 是thị 妙diệu 。 如như 四tứ 卷quyển 云vân 。 因nhân 明minh 立lập 所sở 。 則tắc 明minh 亦diệc 有hữu 過quá 。 明minh 與dữ 妙diệu 合hợp 。 始thỉ 無vô 過quá 咎cữu 。 今kim 云vân 本bổn 妙diệu 。 言ngôn 本bổn 來lai 無vô 過quá 也dã 。 溫ôn 陵lăng 云vân 。 心tâm 之chi 與dữ 性tánh 體thể 用dụng 互hỗ 稱xưng 。 心tâm 則tắc 從tùng 妙diệu 起khởi 明minh 。 如như 鏡kính 之chi 光quang 。 性tánh 則tắc 即tức 明minh 而nhi 妙diệu 。 如như 鏡kính 之chi 體thể 。 其kỳ 說thuyết 亦diệc 是thị 。 即tức 中trung 云vân 本bổn 妙diệu 正chánh 指chỉ 中trung 諦đế 。 圓viên 妙diệu 者giả 以dĩ 圓viên 融dung 而nhi 稱xưng 妙diệu 。 復phục 從tùng 寂tịch 而nhi 有hữu 照chiếu 。 所sở 謂vị 不bất 變biến 隨tùy 緣duyên 曰viết 心tâm 。 是thị 俗tục 諦đế 也dã 。 寶bảo 明minh 者giả 。 寶bảo 是thị 具cụ 德đức 之chi 明minh 。 復phục 攝nhiếp 照chiếu 而nhi 歸quy 寂tịch 。 所sở 謂vị 隨tùy 緣duyên 不bất 變biến 曰viết 性tánh 。 是thị 真Chân 諦Đế 也dã 。 此thử 真chân 與dữ 俗tục 。 觀quán 文văn 勢thế 各các 具cụ 三tam 諦đế 。 中trung 亦diệc 具cụ 三tam 。 合hợp 三tam 離ly 九cửu 。 是thị 眾chúng 生sanh 本bổn 具cụ 心tâm 性tánh 。 而nhi 不bất 知tri 色sắc 心tâm 不bất 二nhị 全toàn 是thị 妙diệu 心tâm 。 遺di 失thất 多đa 矣hĩ 。 前tiền 來lai 阿A 難Nan 明minh 見kiến 性tánh 不bất 動động 。 是thị 其kỳ 悟ngộ 處xứ 。 不bất 知tri 色sắc 心tâm 不bất 二nhị 。 即tức 是thị 迷mê 處xứ 。 故cố 云vân 認nhận 悟ngộ 中trung 迷mê 。 此thử 文văn 先tiên 說thuyết 身thân 心tâm 正chánh 報báo 。 下hạ 文văn 方phương 指chỉ 山sơn 河hà 依y 報báo 。
○# 二nhị 兼kiêm 示thị 依y 正chánh 不bất 二nhị 以dĩ 斥xích 。 顛điên 倒đảo 行hành 事sự 。
晦hối 昧muội 為vi 空không 。 空không 晦hối 暗ám 中trung 。 結kết 暗ám 為vi 色sắc 。 色sắc 雜tạp 妄vọng 想tưởng 。 想tưởng 相tướng 為vi 身thân 。 聚tụ 緣duyên 內nội 搖dao 。 趣thú 外ngoại 奔bôn 逸dật 。 昏hôn 擾nhiễu 擾nhiễu 相tướng 。 以dĩ 為vi 心tâm 性tánh 。 一nhất 迷mê 為vi 心tâm 。 決quyết 定định 惑hoặc 為vi 。 色sắc 身thân 之chi 內nội 。 不bất 知tri 色sắc 身thân 。 外ngoại 洎kịp 山sơn 河hà 。 虗hư 空không 大đại 地địa 咸hàm 是thị 妙diệu 明minh 。 真chân 心tâm 中trung 物vật 。 譬thí 如như 澄trừng 清thanh 。 百bách 千thiên 大đại 海hải 棄khí 之chi 。 唯duy 認nhận 一nhất 浮phù 漚âu 體thể 。 目mục 為vi 全toàn 潮triều 。 窮cùng 盡tận 瀛doanh 渤bột 。 汝nhữ 等đẳng 即tức 是thị 。 迷mê 中trung 倍bội 人nhân 。 如như 我ngã 垂thùy 手thủ 。 等đẳng 無vô 差sai 別biệt 。 如Như 來Lai 說thuyết 為vi 。 可khả 憐lân 愍mẫn 者giả 。
文văn 分phần/phân 二nhị 節tiết 。 初sơ 約ước 事sự 造tạo 明minh 顛điên 倒đảo 之chi 相tướng 。 晦hối 昧muội 迷mê 之chi 始thỉ 。 即tức 無vô 始thỉ 無vô 明minh 。 無vô 明minh 本bổn 有hữu 故cố 言ngôn 無vô 始thỉ 。 因nhân 此thử 而nhi 成thành 空không 界giới 根căn 身thân 故cố 又hựu 云vân 迷mê 始thỉ 也dã 。 空không 為vi 無vô 明minh 所sở 生sanh 。 全toàn 體thể 是thị 無vô 明minh 惑hoặc 。 如như 世thế 間gian 虗hư 空không 。 無vô 日nhật 月nguyệt 燈đăng 。 則tắc 無vô 光quang 明minh 。 故cố 即tức 空không 為vi 晦hối 昧muội 明minh 矣hĩ 。 有hữu 空không 之chi 後hậu 次thứ 生sanh 。 山sơn 河hà 大đại 地địa 。 法pháp 性tánh 為vi 因nhân 無vô 明minh 為vi 緣duyên 。 結kết 暗ám 為vi 四tứ 大đại 之chi 色sắc 。 是thị 依y 報báo 也dã 。 有hữu 依y 報báo 已dĩ 方phương 有hữu 正chánh 報báo 。 以dĩ 四tứ 大đại 色sắc 雜tạp 妄vọng 想tưởng 心tâm 。 妄vọng 想tưởng 所sở 成thành 之chi 相tướng 是thị 為vi 眾chúng 生sanh 之chi 身thân 。 上thượng 色sắc 字tự 指chỉ 四tứ 大đại 之chi 色sắc 。 下hạ 相tương/tướng 字tự 乃nãi 。 眾chúng 生sanh 之chi 相tướng 。 眾chúng 生sanh 有hữu 旁bàng 正chánh 研nghiên 醜xú 之chi 相tướng 。 元nguyên 是thị 結kết 暗ám 所sở 成thành 故cố 隔cách 皮bì 膜mô 不bất 見kiến 五ngũ 臟tạng 也dã 。 有hữu 身thân 之chi 後hậu 次thứ 論luận 心tâm 識thức 。 五ngũ 塵trần 影ảnh 子tử 積tích 聚tụ 于vu 內nội 。 搖dao 動động 不bất 停đình 。 六lục 識thức 之chi 用dụng 各các 緣duyên 外ngoại 境cảnh 。 奔bôn 逸dật 無vô 已dĩ 。 以dĩ 無vô 止chỉ 動động 之chi 功công 能năng 一nhất 以dĩ 昏hôn 動động 而nhi 為vi 心tâm 性tánh 。 幽u 溪khê 云vân 始thỉ 則tắc 無vô 始thỉ 無vô 明minh 元nguyên 以dĩ 昏hôn 動động 而nhi 為vi 依y 界giới 。 如như 後hậu 文văn 云vân 。 覺giác 明minh 空không 昧muội 。 相tương 待đãi 成thành 搖dao 。 則tắc 昏hôn 動động 具cụ 說thuyết 。 今kim 文văn 但đãn 影ảnh 略lược 耳nhĩ 。 後hậu 則tắc 眾chúng 生sanh 妄vọng 想tưởng 。 又hựu 以dĩ 昏hôn 動động 而nhi 為vi 病bệnh 根căn 。 昏hôn 則tắc 昧muội 昧muội 失thất 本bổn 性tánh 之chi 明minh 。 動động 則tắc 擾nhiễu 擾nhiễu 失thất 本bổn 性tánh 之chi 寂tịch 。 妙diệu 明minh 既ký 失thất 常thường 輪luân 生sanh 死tử 。 既ký 以dĩ 為vi 心tâm 。 決quyết 認nhận 在tại 幻huyễn 質chất 之chi 內nội 。 詎cự 非phi 迷mê 之chi 至chí 乎hồ 。 不bất 知tri 下hạ 次thứ 約ước 理lý 造tạo 明minh 顛điên 倒đảo 之chi 由do 。 又hựu 為vi 三tam 。 初sơ 法pháp 。 次thứ 譬thí 。 三tam 斥xích 。 初sơ 法pháp 中trung 色sắc 身thân 。 正chánh 也dã 。 山sơn 河hà 虗hư 空không 大đại 地địa 。 依y 也dã 。 咸hàm 是thị 妙diệu 明minh 。 真chân 心tâm 中trung 物vật 。 依y 正chánh 不bất 二nhị 也dã 。 前tiền 云vân 一nhất 切thiết 因nhân 果quả 。 世thế 界giới 微vi 塵trần 。 因nhân 心tâm 成thành 體thể 。 今kim 亦diệc 是thị 廣quảng 前tiền 所sở 說thuyết 。 如như 十thập 不bất 二nhị 門môn 論luận 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 。 而nhi 有hữu 總tổng 別biệt 二nhị 意ý 。 總tổng 在tại 一nhất 念niệm 。 別biệt 分phần/phân 色sắc 心tâm 。 今kim 文văn 亦diệc 然nhiên 。 妙diệu 明minh 真chân 心tâm 總tổng 也dã 。 色sắc 心tâm 依y 正chánh 別biệt 也dã 。 若nhược 不bất 論luận 別biệt 。 則tắc 不bất 知tri 自tự 心tâm 元nguyên 具cụ 諸chư 法pháp 。 將tương 謂vị 諸chư 法pháp 皆giai 妄vọng 念niệm 所sở 成thành 。 若nhược 不bất 論luận 總tổng 。 則tắc 不bất 知tri 現hiện 前tiền 諸chư 法pháp 唯duy 是thị 一nhất 心tâm 。 而nhi 色sắc 心tâm 依y 正chánh 各các 各các 差sai 殊thù 。 何hà 以dĩ 契khế 一nhất 相tướng 一nhất 味vị 之chi 旨chỉ 乎hồ 。 知tri 總tổng 知tri 別biệt 。 意ý 在tại 攝nhiếp 別biệt 入nhập 總tổng 。 方phương 得đắc 心tâm 性tánh 之chi 全toàn 。 經kinh 文văn 似tự 明minh 真chân 具cụ 亦diệc 兼kiêm 妄vọng 具cụ 。 以dĩ 色sắc 心tâm 依y 正chánh 皆giai 是thị 妙diệu 心tâm 。 豈khởi 不bất 具cụ 耶da 。 荊kinh 溪khê 云vân 他tha 人nhân 咸hàm 知tri 一nhất 切thiết 唯duy 識thức 。 不bất 知tri 身thân 土thổ 居cư 乎hồ 一nhất 心tâm 。 四tứ 明minh 云vân 現hiện 前tiền 一nhất 心tâm 本bổn 具cụ 千thiên 法pháp 。 此thử 圓viên 觀quán 也dã 。 次thứ 譬thí 。 心tâm 量lượng 廣quảng 大đại 。 如như 百bách 千thiên 大đại 海hải 。 圓viên 離ly 三tam 惑hoặc 如như 海hải 澄trừng 清thanh 。 觀quán 譬thí 意ý 則tắc 知tri 依y 正chánh 本bổn 妙diệu 。 若nhược 非phi 依y 正chánh 色sắc 心tâm 本bổn 是thị 妙diệu 心tâm 。 何hà 以dĩ 喻dụ 澄trừng 清thanh 大đại 海hải 乎hồ 。 棄khí 此thử 心tâm 量lượng 而nhi 秪# 認nhận 身thân 內nội 之chi 心tâm 。 是thị 唯duy 認nhận 浮phù 漚âu 體thể 也dã 。 言ngôn 浮phù 漚âu 則tắc 非phi 澄trừng 清thanh 之chi 本bổn 矣hĩ 。 謂vị 此thử 外ngoại 畢tất 竟cánh 無vô 心tâm 。 如như 阿A 難Nan 云vân 。 離ly 此thử 覺giác 知tri 。 更cánh 無vô 所sở 有hữu 。 即tức 目mục 浮phù 漚âu 為vi 全toàn 海hải 之chi 潮triều 。 窮cùng 盡tận 瀛doanh 渤bột 之chi 量lượng 。 是thị 豈khởi 可khả 哉tai 。 三tam 斥xích 。 倍bội 是thị 兩lưỡng 重trọng/trùng 。 以dĩ 迷mê 望vọng 悟ngộ 名danh 為vi 一nhất 倍bội 。 若nhược 在tại 悟ngộ 中trung 安an 有hữu 倍bội 乎hồ 。 前tiền 以dĩ 垂thùy 手thủ 喻dụ 倒đảo 。 而nhi 此thử 人nhân 顛điên 倒đảo 與dữ 垂thùy 手thủ 全toàn 同đồng 。 其kỳ 實thật 手thủ 無vô 正chánh 倒đảo 。 性tánh 無vô 迷mê 悟ngộ 。 眾chúng 生sanh 迷mê 之chi 為vi 二nhị 。 故cố 為vi 如Như 來Lai 之chi 憐lân 愍mẫn 也dã 。
○# 二nhị 當đương 機cơ 不bất 悟ngộ 。 此thử 文văn 至chí 云vân 何hà 為vi 主chủ 。 應ưng 作tác 一nhất 科khoa 。 下hạ 即tức 更cánh 問vấn 更cánh 答đáp 。 不bất 必tất 合hợp 下hạ 科khoa 為vi 顯hiển 見kiến 無vô 還hoàn 也dã 。 今kim 科khoa 之chi 意ý 止chỉ 斥xích 緣duyên 心tâm 。 其kỳ 文văn 即tức 竟cánh 。 一nhất 呈trình 疑nghi 。
阿A 難Nan 承thừa 佛Phật 。 悲bi 救cứu 深thâm 誨hối 。 垂thùy 泣khấp 叉xoa 手thủ 。 而nhi 白bạch 佛Phật 言ngôn 。 我ngã 雖tuy 承thừa 佛Phật 。 如như 是thị 妙diệu 音âm 。 悟ngộ 妙diệu 明minh 心tâm 。 元nguyên 所sở 圓viên 滿mãn 。 常thường 住trụ 心tâm 地địa 。 而nhi 我ngã 悟ngộ 佛Phật 。 現hiện 說thuyết 法Pháp 音âm 。 (# 未vị 能năng 忘vong 言ngôn 則tắc 現hiện 有hữu 。 說thuyết 法Pháp 之chi 音âm 。 而nhi 我ngã 從tùng 有hữu 言ngôn 說thuyết 處xứ 悟ngộ 。 故cố 云vân 悟ngộ 佛Phật 現hiện 說thuyết 法Pháp 音âm 。 也dã 現hiện 以dĩ 緣duyên 心tâm 。 允duẫn 所sở 瞻chiêm 仰ngưỡng 。 (# 現hiện 以dĩ 攀phàn 緣duyên 心tâm 信tín 所sở 尊tôn 重trọng 人nhân 之chi 言ngôn 。 徒đồ 獲hoạch 此thử 心tâm 。 未vị 敢cảm 認nhận 為vi 。 本bổn 元nguyên 心tâm 地địa 。 願nguyện 佛Phật 哀ai 愍mẫn 。 宣tuyên 示thị 圓viên 音âm 。 拔bạt 我ngã 疑nghi 根căn 。 歸quy 無vô 上thượng 道Đạo 。
文văn 中trung 初sơ 領lãnh 佛Phật 旨chỉ 。 次thứ 陳trần 疑nghi 根căn 。 悲bi 救cứu 者giả 救cứu 其kỳ 顛điên 倒đảo 。 深thâm 誨hối 者giả 誨hối 以dĩ 圓viên 理lý 。 當đương 機cơ 知tri 所sở 示thị 非phi 常thường 。 而nhi 緣duyên 心tâm 未vị 脫thoát 。 故cố 至chí 垂thùy 泣khấp 。 前tiền 第đệ 一nhất 番phiên 佛Phật 顯hiển 圓viên 理lý 。 當đương 機cơ 未vị 解giải 。 直trực 似tự 不bất 聞văn 。 故cố 知tri 華hoa 嚴nghiêm 乳nhũ 味vị 。 二nhị 乘thừa 在tại 席tịch 如như 聾lung 如như 瘂á 固cố 無vô 疑nghi 矣hĩ 。 今kim 第đệ 二nhị 番phiên 暢sướng 示thị 唯duy 心tâm 。 始thỉ 似tự 領lãnh 悟ngộ 。 而nhi 又hựu 非phi 真chân 悟ngộ 。 圓viên 聞văn 豈khởi 易dị 易dị 哉tai 。 雖tuy 者giả 未vị 盡tận 之chi 辭từ 。 妙diệu 音âm 者giả 。 單đơn 承thừa 上thượng 發phát 海hải 潮triều 音âm 。 以dĩ 下hạ 之chi 文văn 。 上thượng 標tiêu 心tâm 性tánh 。 其kỳ 名danh 雖tuy 多đa 。 妙diệu 明minh 二nhị 字tự 略lược 已dĩ 攝nhiếp 盡tận 。 色sắc 心tâm 依y 正chánh 皆giai 在tại 心tâm 中trung 。 故cố 云vân 圓viên 滿mãn 。 圓viên 常thường 竝tịnh 說thuyết 指chỉ 圓viên 教giáo 也dã 。 而nhi 我ngã 下hạ 正chánh 述thuật 攀phàn 緣duyên 未vị 忘vong 。 現hiện 謂vị 現hiện 在tại 。 佛Phật 說thuyết 法Pháp 音âm 現hiện 前tiền 可khả 據cứ 。 正chánh 是thị 所sở 緣duyên 。 而nhi 我ngã 胸hung 中trung 確xác 有hữu 一nhất 能năng 緣duyên 之chi 心tâm 。 亦diệc 現hiện 前tiền 可khả 據cứ 。 能năng 所sở 歷lịch 然nhiên 。 乃nãi 分phân 別biệt 未vị 忘vong 之chi 象tượng 。 因nhân 如Như 來Lai 是thị 所sở 瞻chiêm 仰ngưỡng 尊tôn 重trọng 之chi 言ngôn 何hà 敢cảm 不bất 信tín 。 允duẫn 者giả 信tín 也dã 。 徒đồ 獲hoạch 此thử 心tâm 者giả 。 此thử 心tâm 指chỉ 緣duyên 心tâm 。 如như 此thử 信tín 根căn 起khởi 念niệm 則tắc 有hữu 。 不bất 起khởi 念niệm 則tắc 無vô 。 言ngôn 思tư 未vị 離ly 。 根căn 塵trần 不bất 脫thoát 。 豈khởi 本bổn 元nguyên 心tâm 地địa 乎hồ 。 重trọng/trùng 望vọng 示thị 圓viên 音âm 以dĩ 拔bạt 疑nghi 根căn 。 似tự 以dĩ 能năng 拔bạt 疑nghi 根căn 者giả 稱xưng 為vi 圓viên 音âm 。 佛Phật 不bất 得đắc 不bất 以dĩ 別biệt 接tiếp 之chi 矣hĩ 。
○# 二nhị 佛Phật 斥xích 二nhị 一nhất 遣khiển 所sở 緣duyên 之chi 教giáo 分phần/phân 三tam 法pháp 譬thí 合hợp 。
佛Phật 告cáo 阿A 難Nan 。
汝nhữ 等đẳng 尚thượng 以dĩ 。 緣duyên 心tâm 聽thính 法Pháp 。 此thử 法Pháp 亦diệc 緣duyên 。 非phi 得đắc 法Pháp 性tánh 。 如như 人nhân 以dĩ 手thủ 。 指chỉ 月nguyệt 示thị 人nhân 。 彼bỉ 人nhân 因nhân 指chỉ 。 應ưng 當đương 看khán 月nguyệt 。 若nhược 復phục 觀quan 指chỉ 。 以dĩ 為vi 月nguyệt 體thể 。 此thử 人nhân 豈khởi 唯duy 。 亡vong 失thất 月nguyệt 輪luân 。 亦diệc 亡vong 其kỳ 指chỉ 。
何hà 以dĩ 故cố 。 以dĩ 所sở 標tiêu 指chỉ 。 為vi 明minh 月nguyệt 故cố 。 豈khởi 唯duy 亡vong 指chỉ 。 亦diệc 復phục 不bất 識thức 。 明minh 之chi 與dữ 暗ám 。
何hà 以dĩ 故cố 。 即tức 以dĩ 指chỉ 體thể 。 為vi 月nguyệt 明minh 性tánh 。 明minh 暗ám 二nhị 性tánh 。 無vô 所sở 了liễu 故cố 。 汝nhữ 亦diệc 如như 是thị 。
前tiền 文văn 云vân 而nhi 我ngã 悟ngộ 佛Phật 。 現hiện 說thuyết 法Pháp 音âm 。 現hiện 以dĩ 緣duyên 心tâm 。 允duẫn 所sở 瞻chiêm 仰ngưỡng 。 故cố 知tri 阿A 難Nan 寶bảo 重trọng/trùng 法Pháp 音âm 。 謂vị 至chí 理lý 在tại 是thị 。 不bất 知tri 封phong 文văn 迷mê 理lý 則tắc 失thất 教giáo 意ý 。 佛Phật 故cố 立lập 喻dụ 曉hiểu 之chi 。 初sơ 法pháp 中trung 謂vị 阿A 難Nan 未vị 得đắc 真chân 悟ngộ 以dĩ 能năng 緣duyên 之chi 心tâm 聽thính 法Pháp 則tắc 法pháp 亦diệc 成thành 所sở 緣duyên 。 非phi 真chân 得đắc 圓viên 常thường 法pháp 性tánh 。 次thứ 指chỉ 月nguyệt 喻dụ 中trung 。 迷mê 有hữu 三tam 重trọng/trùng 。 一nhất 迷mê 月nguyệt 體thể 。 二nhị 迷mê 指chỉ 體thể 。 文văn 中trung 先tiên 標tiêu 。 次thứ 釋thích 。 三tam 迷mê 明minh 暗ám 。 亦diệc 先tiên 標tiêu 。 次thứ 徵trưng 釋thích 。 若nhược 就tựu 喻dụ 論luận 。 乃nãi 極cực 愚ngu 之chi 人nhân 。 故cố 具cụ 出xuất 其kỳ 過quá 也dã 。 三tam 合hợp 者giả 。 喻dụ 佛Phật 以dĩ 教giáo 指chỉ 心tâm 示thị 人nhân 。 當đương 機cơ 聞văn 教giáo 應ưng 自tự 觀quán 心tâm 。 若nhược 執chấp 言ngôn 教giáo 以dĩ 為vi 自tự 心tâm 。 此thử 人nhân 豈khởi 唯duy 。 迷mê 昧muội 自tự 心tâm 亦diệc 迷mê 于vu 教giáo 。
何hà 以dĩ 故cố 。 以dĩ 能năng 詮thuyên 教giáo 為vi 自tự 心tâm 故cố 。 豈khởi 唯duy 迷mê 教giáo 。 亦diệc 復phục 不bất 識thức 。 緣duyên 與dữ 無vô 緣duyên 。
何hà 以dĩ 故cố 。 即tức 以dĩ 緣duyên 體thể 謂vị 為vi 自tự 心tâm 緣duyên 與dữ 無vô 緣duyên 。 無vô 所sở 了liễu 故cố 。 故cố 示thị 汝nhữ 亦diệc 如như 是thị 。
○# 二nhị 破phá 能năng 緣duyên 之chi 心tâm 亦diệc 法pháp 譬thí 合hợp 。
若nhược 以dĩ 分phân 別biệt 。 我ngã 說thuyết 法Pháp 音âm 。 為vi 汝nhữ 心tâm 者giả 。 此thử 心tâm 自tự 應ưng 。 離ly 分phân 別biệt 音âm 。 有hữu 分phân 別biệt 性tánh 。 譬thí 如như 有hữu 客khách 。 寄ký 宿túc 旅lữ 亭đình 。 暫tạm 止chỉ 便tiện 去khứ 。 終chung 不bất 常thường 住trụ 。 而nhi 掌chưởng 亭đình 人nhân 。 都đô 無vô 所sở 去khứ 。 名danh 為vi 亭đình 主chủ 。 此thử 亦diệc 如như 是thị 。 若nhược 真chân 汝nhữ 心tâm 。 則tắc 無vô 所sở 去khứ 。 云vân 何hà 離ly 身thân 。 無vô 分phân 別biệt 性tánh 。 斯tư 則tắc 豈khởi 唯duy 。 聲thanh 分phân 別biệt 心tâm 。 分phân 別biệt 我ngã 容dung 。 離ly 諸chư 色sắc 相tướng 。 無vô 分phân 別biệt 性tánh 。 如như 是thị 乃nãi 至chí 。 分phân 別biệt 都đô 無vô 。 非phi 色sắc 非phi 空không 。 拘Câu 舍Xá 離Ly 等đẳng 。 昧muội 為vi 冥minh 諦đế 。 離ly 諸chư 法pháp 緣duyên 。 無vô 分phân 別biệt 性tánh 。 則tắc 汝nhữ 心tâm 性tánh 。 各các 有hữu 所sở 還hoàn 。 云vân 何hà 為vi 主chủ 。
文văn 中trung 意ý 含hàm 縱túng/tung 奪đoạt 。 須tu 知tri 前tiền 文văn 阿A 難Nan 呈trình 疑nghi 之chi 語ngữ 。 所sở 揀giản 極cực 嚴nghiêm 。 今kim 此thử 文văn 初sơ 句cú 是thị 牒điệp 前tiền 文văn 。 分phân 別biệt 。 正chánh 是thị 六lục 識thức 。 謂vị 以dĩ 佛Phật 所sở 說thuyết 圓viên 妙diệu 法Pháp 音âm 為vì 己kỷ 圓viên 妙diệu 之chi 心tâm 。 葢# 承thừa 佛Phật 妙diệu 音âm 。 胸hung 中trung 有hữu 一nhất 圓viên 妙diệu 影ảnh 子tử 。 似tự 是thị 妙diệu 心tâm 。 故cố 特đặc 斥xích 云vân 。 若nhược 分phân 別biệt 是thị 汝nhữ 心tâm 者giả 。 應ưng 離ly 所sở 分phân 別biệt 之chi 音âm 而nhi 有hữu 能năng 分phân 別biệt 之chi 性tánh 。 此thử 即tức 縱túng/tung 也dã 。 此thử 聞văn 聲thanh 時thời 有hữu 同đồng 時thời 意ý 識thức 起khởi 。 名danh 隨tùy 念niệm 分phân 別biệt 。 後hậu 念niệm 相tương 續tục 名danh 計kế 度độ 分phân 別biệt 。 是thị 皆giai 緣duyên 塵trần 而nhi 有hữu 豈khởi 自tự 性tánh 歟# 。 喻dụ 中trung 意ý 兼kiêm 縱túng/tung 奪đoạt 。 客khách 喻dụ 六lục 塵trần 六lục 識thức 。 旅lữ 亭đình 可khả 喻dụ 苦khổ 東đông 。 掌chưởng 亭đình 人nhân 喻dụ 真chân 心tâm 。 去khứ 者giả 。 謂vị 有hữu 時thời 而nhi 去khứ 也dã 。 常thường 住trụ 之chi 謂vị 無vô 去khứ 。 合hợp 法pháp 中trung 此thử 字tự 指chỉ 分phân 別biệt 心tâm 。 若nhược 真chân 汝nhữ 心tâm 。 則tắc 無vô 所sở 去khứ 。 合hợp 上thượng 亭đình 主chủ 之chi 喻dụ 。 謂vị 無vô 去khứ 則tắc 與dữ 真chân 心tâm 同đồng 矣hĩ 。 此thử 即tức 縱túng/tung 也dã 。 云vân 何hà 離ly 聲thanh 。 至chí 云vân 何hà 為vi 主chủ 。 俱câu 合hợp 上thượng 客khách 喻dụ 。 縱túng/tung 少thiểu 奪đoạt 多đa 。 以dĩ 文văn 意ý 在tại 奪đoạt 故cố 耳nhĩ 。 于vu 中trung 分phần/phân 四tứ 。 初sơ 先tiên 約ước 聲thanh 奪đoạt 。 離ly 聲thanh 則tắc 無vô 分phân 別biệt 之chi 性tánh 。 是thị 則tắc 心tâm 有hữu 時thời 而nhi 去khứ 。 聲thanh 既ký 是thị 客khách 。 此thử 獨độc 非phi 客khách 乎hồ 。 次thứ 以dĩ 聲thanh 例lệ 色sắc 。 前tiền 云vân 允duẫn 所sở 瞻chiêm 仰ngưỡng 。 是thị 分phân 別biệt 我ngã 容dung 。 既ký 依y 色sắc 而nhi 起khởi 分phân 別biệt 。 則tắc 離ly 色sắc 亦diệc 無vô 性tánh 。 三tam 約ước 外ngoại 計kế 奪đoạt 。 言ngôn 冥minh 諦đế 者giả 。 依y 百bách 論luận 云vân 。 一nhất 墮đọa 冥minh 初sơ 生sanh 覺giác 從tùng 覺giác 生sanh 我ngã 心tâm 過quá 。 我ngã 心tâm 則tắc 生sanh 五ngũ 塵trần 。 五ngũ 塵trần 則tắc 生sanh 五ngũ 大đại 。 五ngũ 大đại 生sanh 十thập 一nhất 根căn 。 第đệ 二nhị 十thập 五ngũ 。 神thần 我ngã 主chủ 諦đế 。 古cổ 人nhân 云vân 二nhị 十thập 五ngũ 諦đế 。 離ly 冥minh 諦đế 外ngoại 不bất 出xuất 色sắc 心tâm 空không 。 今kim 分phân 別biệt 都đô 無vô 。 非phi 心tâm 也dã 。 非phi 色sắc 則tắc 非phi 五ngũ 塵trần 五ngũ 大đại 等đẳng 。 非phi 空không 則tắc 非phi 空không 大đại 。 非phi 二nhị 十thập 四tứ 正chánh 是thị 冥minh 諦đế 。 拘câu 舍xá 離ly 。 外ngoại 道đạo 名danh 。 即tức 末mạt 伽già 黎lê 異dị 稱xưng 。 詳tường 述thuật 如như 桐# 洲châu 註chú 。 葢# 性tánh 覺giác 妙diệu 明minh 。 常thường 自tự 現hiện 前tiền 。 外ngoại 道đạo 別biệt 緣duyên 最tối 初sơ 以dĩ 為vi 冥minh 諦đế 。 豈khởi 非phi 邪tà 見kiến 。 從tùng 來lai 解giải 者giả 。 俱câu 謂vị 分phân 別biệt 六lục 識thức 不bất 行hành 。 第đệ 七thất 緣duyên 第đệ 八bát 識thức 以dĩ 為vi 神thần 我ngã 。 正chánh 此thử 外ngoại 道đạo 所sở 執chấp 也dã 。 四tứ 責trách 成thành 可khả 還hoàn 。 如như 上thượng 分phân 別biệt 都đô 無vô 。 尚thượng 成thành 外ngoại 道đạo 。 況huống 從tùng 聲thanh 色sắc 。 而nhi 起khởi 分phân 別biệt 。 離ly 諸chư 法pháp 塵trần 之chi 緣duyên 則tắc 胸hung 中trung 便tiện 無vô 聲thanh 色sắc 之chi 影ảnh 。 此thử 時thời 分phân 別biệt 聲thanh 影ảnh 者giả 還hoàn 之chi 于vu 聲thanh 。 分phân 別biệt 色sắc 影ảnh 者giả 還hoàn 之chi 于vu 色sắc 。 其kỳ 是thị 客khách 而nhi 非phi 亭đình 主chủ 明minh 矣hĩ 。 前tiền 第đệ 一nhất 番phiên 進tiến 明minh 圓viên 理lý 後hậu 。 亦diệc 責trách 緣duyên 塵trần 分phân 別biệt 。 與dữ 今kim 大đại 同đồng 。
○# 二nhị 退thoái 明minh 別biệt 教giáo 。 前tiền 第đệ 一nhất 番phiên 進tiến 明minh 圓viên 理lý 則tắc 曰viết 唯duy 心tâm 。 退thoái 明minh 別biệt 教giáo 則tắc 指chỉ 見kiến 性tánh 。 今kim 第đệ 二nhị 番phiên 亦diệc 然nhiên 。 又hựu 第đệ 一nhất 番phiên 退thoái 明minh 見kiến 性tánh 時thời 。 初sơ 舉cử 盲manh 人nhân 矚chú 暗ám 。 直trực 示thị 見kiến 性tánh 離ly 根căn 離ly 塵trần 。 阿A 難Nan 不bất 解giải 。 次thứ 因nhân 客khách 塵trần 之chi 喻dụ 比tỉ 知tri 見kiến 性tánh 離ly 塵trần 離ly 根căn 。 當đương 機cơ 彷phảng 髴phất 有hữu 解giải 。 而nhi 非phi 真chân 解giải 焉yên 。 豈khởi 有hữu 緣duyên 心tâm 不bất 離ly 而nhi 反phản 離ly 根căn 塵trần 者giả 乎hồ 。 故cố 世Thế 尊Tôn 前tiền 章chương 重trọng/trùng 破phá 緣duyên 心tâm 。 今kim 第đệ 二nhị 番phiên 退thoái 明minh 見kiến 性tánh 。 重trọng/trùng 舉cử 離ly 塵trần 。 後hậu 方phương 重trọng/trùng 示thị 離ly 根căn 。 如như 云vân 見kiến 見kiến 非phi 見kiến 。 是thị 離ly 根căn 也dã 。 塵trần 是thị 見kiến 精tinh 所sở 託thác 。 故cố 先tiên 明minh 之chi 。 此thử 中trung 八bát 還hoàn 。 葢# 辨biện 見kiến 性tánh 離ly 塵trần 耳nhĩ 。 為vi 二nhị 一nhất 明minh 見kiến 性tánh 無vô 還hoàn 。 二nhị 先tiên 承thừa 責trách 咨tư 請thỉnh 。
阿A 難Nan 言ngôn 。 若nhược 我ngã 心tâm 性tánh 。 各các 有hữu 所sở 還hoàn 。 則tắc 如Như 來Lai 說thuyết 。 妙diệu 明minh 元nguyên 心tâm 。 云vân 何hà 無vô 還hoàn 。 惟duy 垂thùy 哀ai 愍mẫn 。 為vì 我ngã 宣tuyên 說thuyết 。
問vấn 中trung 言ngôn 有hữu 還hoàn 無vô 還hoàn 者giả 。 從tùng 聲thanh 色sắc 生sanh 。 即tức 還hoàn 聲thanh 色sắc 。 不bất 與dữ 心tâm 性tánh 相tướng 涉thiệp 。 是thị 無vô 還hoàn 也dã 。 下hạ 文văn 云vân 。 汝nhữ 見kiến 八bát 種chủng 。 見kiến 精tinh 明minh 性tánh 。 當đương 欲dục 誰thùy 還hoàn 。 阿A 難Nan 不bất 解giải 。 故cố 問vấn 無vô 還hoàn 之chi 體thể 。
○# 二nhị 示thị 以dĩ 無vô 還hoàn 三tam 一nhất 簡giản 示thị 許hứa 說thuyết 。
佛Phật 告cáo 阿A 難Nan 。
且thả 汝nhữ 見kiến 我ngã 。 見kiến 精tinh 明minh 元nguyên 。 此thử 見kiến 雖tuy 非phi 。 妙diệu 精tinh 明minh 心tâm 。 如như 第đệ 二nhị 月nguyệt 。 非phi 是thị 月nguyệt 影ảnh 。 汝nhữ 應ưng 諦đế 聽thính 。 今kim 當đương 示thị 汝nhữ 。 無vô 所sở 還hoàn 地địa 。
阿A 難Nan 雖tuy 問vấn 妙diệu 心tâm 。 佛Phật 不bất 進tiến 明minh 圓viên 理lý 而nhi 且thả 約ước 見kiến 性tánh 以dĩ 示thị 別biệt 義nghĩa 。 又hựu 佛Phật 欲dục 示thị 無vô 還hoàn 而nhi 且thả 于vu 可khả 還hoàn 中trung 示thị 其kỳ 無vô 還hoàn 故cố 云vân 且thả 也dã 。 前tiền 匿nặc 王vương 章chương 中trung 始thỉ 言ngôn 見kiến 精tinh 。 今kim 復phục 言ngôn 見kiến 。 精tinh 明minh 元nguyên 。 葢# 識thức 精tinh 元nguyên 明minh 。 在tại 眼nhãn 曰viết 見kiến 精tinh 明minh 元nguyên 。 精tinh 亦diệc 明minh 義nghĩa 。 如như 十thập 卷quyển 云vân 顧cố 瞻chiêm 東đông 方phương 。 已dĩ 有hữu 精tinh 色sắc 。 乃nãi 明minh 相tướng 未vị 散tán 之chi 象tượng 。 思tư 量lượng 分phân 別biệt 。 未vị 起khởi 稱xưng 曰viết 明minh 元nguyên 。 此thử 體thể 真chân 妄vọng 和hòa 合hợp 。 以dĩ 含hàm 真chân 故cố 遇ngộ 物vật 能năng 見kiến 。 以dĩ 含hàm 妄vọng 故cố 見kiến 相tương/tướng 未vị 忘vong 。 較giảo 之chi 真chân 心tâm 。 只chỉ 少thiểu 一nhất 妙diệu 字tự 而nhi 已dĩ 。 以dĩ 妙diệu 是thị 亡vong 相tương/tướng 之chi 義nghĩa 也dã 。 只chỉ 就tựu 目mục 前tiền 指chỉ 出xuất 故cố 云vân 。 且thả 汝nhữ 見kiến 我ngã 。 有hữu 汝nhữ 有hữu 我ngã 猶do 帶đái 妄vọng 見kiến 。 自tự 他tha 俱câu 冥minh 方phương 全toàn 奢xa 摩ma 之chi 照chiếu 名danh 曰viết 妙diệu 心tâm 。 喻dụ 有hữu 三tam 重trọng/trùng 。 孤cô 山sơn 曰viết 第đệ 一nhất 月nguyệt 喻dụ 。 妙diệu 精tinh 明minh 心tâm 。 第đệ 二nhị 月nguyệt 喻dụ 。 見kiến 精tinh 明minh 元nguyên 。 水thủy 中trung 月nguyệt 影ảnh 喻dụ 緣duyên 塵trần 分phân 別biệt 。 孤cô 山sơn 此thử 釋thích 為vi 正chánh 。 下hạ 文văn 云vân 。 汝nhữ 今kim 徧biến 觀quán 。 此thử 會hội 聖thánh 眾chúng 。 但đãn 如như 鏡kính 中trung 。 無vô 別biệt 分phân 析tích 。 此thử 見kiến 精tinh 也dã 。 即tức 第đệ 二nhị 月nguyệt 也dã 。 又hựu 云vân 汝nhữ 識thức 於ư 中trung 。 次thứ 第đệ 標tiêu 指chỉ 。 此thử 是thị 文Văn 殊Thù 等đẳng 。 此thử 緣duyên 慮lự 之chi 心tâm 。 即tức 月nguyệt 影ảnh 也dã 。 見kiến 精tinh 中trung 。 相tương/tướng 是thị 可khả 還hoàn 。 性tánh 是thị 無vô 還hoàn 。 六lục 識thức 心tâm 皆giai 是thị 可khả 還hoàn 。 此thử 兩lưỡng 種chủng 可khả 還hoàn 之chi 異dị 。 古cổ 人nhân 云vân 。 第đệ 二nhị 月nguyệt 由do 揑niết 目mục 而nhi 成thành 。 見kiến 精tinh 由do 迷mê 真chân 而nhi 起khởi 。 但đãn 不bất 揑niết 目mục 二nhị 月nguyệt 自tự 無vô 。 若nhược 亡vong 能năng 所sở 則tắc 真chân 心tâm 可khả 了liễu 。 故cố 於ư 見kiến 精tinh 中trung 指chỉ 出xuất 。 無vô 所sở 還hoàn 地địa 。 其kỳ 義nghĩa 如như 此thử 。
○# 二nhị 正chánh 辨biện 境cảnh 見kiến 二nhị 一nhất 明minh 境cảnh 可khả 還hoàn 二nhị 一nhất 示thị 八bát 境cảnh 二nhị 一nhất 顯hiển 境cảnh 。 既ký 相tương/tướng 是thị 可khả 還hoàn 性tánh 不bất 可khả 還hoàn 。 第đệ 先tiên 簡giản 其kỳ 可khả 還hoàn 則tắc 不bất 可khả 還hoàn 者giả 自tự 露lộ 。
阿A 難Nan 。 此thử 大đại 講giảng 堂đường 。 洞đỗng 開khai 東đông 方phương 。 日nhật 輪luân 升thăng 天thiên 。 則tắc 有hữu 明minh 曜diệu 。 中trung 夜dạ 黑hắc 月nguyệt 。 雲vân 霧vụ 晦hối 暝# 。 則tắc 復phục 昏hôn 暗ám 。 戶hộ 牖dũ 之chi 隙khích 。 則tắc 復phục 見kiến 通thông 。 墻tường 宇vũ 之chi 間gian 。 則tắc 復phục 觀quan 壅ủng 。 分phân 別biệt 之chi 處xứ 。 則tắc 復phục 見kiến 緣duyên 。 頑ngoan 虗hư 之chi 中trung 徧biến 是thị 空không 性tánh 。 鬱uất [土+孛]bác 之chi 象tượng 。 則tắc 紆hu 昏hôn 塵trần 。 澄trừng 霽tễ 斂liểm 氛phân 。 又hựu 觀quan 清thanh 淨tịnh 。
先tiên 示thị 可khả 還hoàn 之chi 相tướng 共cộng 有hữu 四tứ 雙song 。 先tiên 明minh 暗ám 。 次thứ 通thông 塞tắc 。 次thứ 空không 有hữu 。 次thứ 染nhiễm 淨tịnh 。 其kỳ 中trung 有hữu 體thể 有hữu 相tương/tướng 。 日nhật 輪luân 是thị 體thể 明minh 曜diệu 是thị 相tương/tướng 。 黑hắc 月nguyệt 是thị 體thể 昏hôn 暗ám 是thị 相tương/tướng 。 然nhiên 六lục 句cú 皆giai 先tiên 體thể 後hậu 相tương/tướng 。 唯duy 空không 與dữ 塵trần 先tiên 相tương/tướng 後hậu 體thể 。 故cố 後hậu 文văn 云vân 頑ngoan 虗hư 還hoàn 空không 。 鬱uất [土+孛]bác 還hoàn 塵trần 。 葢# 綺ỷ 文văn 互hỗ 現hiện 耳nhĩ 。 分phân 別biệt 者giả 謂vị 物vật 象tượng 差sai 別biệt 。 如như 高cao 下hạ 曲khúc 直trực 青thanh 黃hoàng 長trường 短đoản 遠viễn 近cận 等đẳng 。 緣duyên 即tức 是thị 有hữu 。 對đối 下hạ 空không 境cảnh 而nhi 說thuyết 。 # 塵trần 起khởi 貌mạo 。 氛phân 亦diệc 是thị 氣khí 。
○# 二nhị 明minh 還hoàn 。
阿A 難Nan 。 汝nhữ 咸hàm 看khán 此thử 。 諸chư 變biến 化hóa 相tướng 。 吾ngô 今kim 各các 還hoàn 。 本bổn 所sở 因nhân 處xứ 。 云vân 何hà 本bổn 因nhân 。
阿A 難Nan 。 此thử 諸chư 變biến 化hóa 。 明minh 還hoàn 日nhật 輪luân 。
何hà 以dĩ 故cố 。 無vô 日nhật 不bất 明minh 。 明minh 因nhân 屬thuộc 日nhật 。 是thị 故cố 還hoàn 日nhật 。 暗ám 還hoàn 黑hắc 月nguyệt 。 通thông 還hoàn 戶hộ 牖dũ 。 壅ủng 還hoàn 墻tường 宇vũ 。 緣duyên 還hoàn 分phân 別biệt 。 頑ngoan 虗hư 還hoàn 空không 。 鬱uất [土+孛]bác 還hoàn 塵trần 。 清thanh 明minh 還hoàn 霽tễ 。
諸chư 變biến 化hóa 相tướng 。 者giả 四tứ 雙song 八bát 雙song 一nhất 一nhất 相tương 違vi 。 如như 明minh 化hóa 為vi 暗ám 。 暗ám 化hóa 為vi 明minh 。 塵trần 氛phân 化hóa 為vi 清thanh 淨tịnh 。 決quyết 無vô 竝tịnh 存tồn 。 是thị 變biến 化hóa 也dã 。 本bổn 所sở 因nhân 即tức 日nhật 輪luân 黑hắc 月nguyệt 等đẳng 。 還hoàn 者giả 。 明minh 還hoàn 日nhật 輪luân 。 與dữ 見kiến 性tánh 無vô 關quan 。 乃nãi 至chí 澄trừng 霽tễ 亦diệc 爾nhĩ 。 然nhiên 此thử 中trung 可khả 還hoàn 。 與dữ 前tiền 可khả 還hoàn 不bất 同đồng 。 前tiền 以dĩ 分phân 別biệt 聲thanh 色sắc 之chi 心tâm 還hoàn 於ư 聲thanh 色sắc 。 此thử 第đệ 六lục 識thức 中trung 之chi 可khả 還hoàn 者giả 也dã 。 今kim 以dĩ 明minh 暗ám 之chi 相tướng 還hoàn 於ư 外ngoại 境cảnh 。 此thử 見kiến 精tinh 之chi 可khả 還hoàn 者giả 也dã 。 應ưng 知tri 見kiến 精tinh 附phụ 於ư 八bát 境cảnh 。 八bát 相tương/tướng 既ký 還hoàn 則tắc 見kiến 精tinh 亦diệc 不bất 可khả 得đắc 矣hĩ 。 經kinh 意ý 謂vị 欲dục 窮cùng 不bất 還hoàn 之chi 體thể 須tu 盡tận 除trừ 可khả 還hoàn 之chi 相tướng 。 如như 明minh 暗ám 等đẳng 現hiện 有hữu 之chi 境cảnh 尚thượng 是thị 可khả 還hoàn 。 況huống 分phân 別biệt 心tâm 乎hồ 。 故cố 簡giản 之chi 若nhược 此thử 。
○# 二nhị 明minh 該cai 攝nhiếp 。
則tắc 諸chư 世thế 間gian 。 一nhất 切thiết 所sở 有hữu 。 不bất 出xuất 斯tư 類loại 。
簡giản 現hiện 境cảnh 則tắc 該cai 眼nhãn 根căn 所sở 對đối 。 故cố 云vân 不bất 出xuất 斯tư 類loại 。
○# 二nhị 明minh 見kiến 無vô 還hoàn 。
汝nhữ 見kiến 八bát 種chủng 。 見kiến 精tinh 明minh 性tánh 。 當đương 欲dục 誰thùy 還hoàn 。
何hà 以dĩ 故cố 。 若nhược 還hoàn 於ư 明minh 。 則tắc 不bất 明minh 時thời 。 無vô 復phục 見kiến 暗ám 。 雖tuy 明minh 暗ám 等đẳng 。 種chủng 種chủng 差sai 別biệt 。 見kiến 無vô 差sai 別biệt 。 諸chư 可khả 還hoàn 者giả 。 自tự 然nhiên 非phi 汝nhữ 。 不bất 汝nhữ 還hoàn 者giả 。 非phi 汝nhữ 而nhi 誰thùy 。
經Kinh 云vân 汝nhữ 見kiến 八bát 種chủng 等đẳng 者giả 。 是thị 指chỉ 見kiến 性tánh 。 所sở 謂vị 性tánh 不bất 可khả 還hoàn 者giả 也dã 。 纔tài 言ngôn 見kiến 性tánh 即tức 已dĩ 離ly 根căn 。 豈khởi 不bất 離ly 塵trần 耶da 。 問vấn 。 前tiền 托thác 見kiến 精tinh 指chỉ 性tánh 。 今kim 何hà 直trực 指chỉ 見kiến 性tánh 耶da 。 答đáp 。 今kim 亦diệc 就tựu 見kiến 精tinh 指chỉ 性tánh 。 故cố 云vân 見kiến 精tinh 明minh 性tánh 耳nhĩ 。 然nhiên 見kiến 者giả 畢tất 竟cánh 是thị 見kiến 性tánh 而nhi 非phi 見kiến 精tinh 。 何hà 者giả 。 見kiến 精tinh 附phụ 性tánh 而nhi 起khởi 。 復phục 托thác 根căn 塵trần 。 附phụ 性tánh 而nhi 起khởi 似tự 自tự 能năng 見kiến 。 既ký 托thác 根căn 塵trần 。 根căn 塵trần 體thể 是thị 無vô 知tri 。 則tắc 見kiến 精tinh 必tất 非phi 能năng 見kiến 。 故cố 今kim 直trực 以dĩ 能năng 見kiến 而nhi 歸quy 於ư 性tánh 。 當đương 欲dục 誰thùy 還hoàn 。 明minh 無vô 還hoàn 也dã 。 何hà 以dĩ 故cố 下hạ 徵trưng 釋thích 。 若nhược 明minh 還hoàn 日nhật 輪luân 。 并tinh 見kiến 性tánh 而nhi 歸quy 於ư 明minh 便tiện 不bất 見kiến 暗ám 安an 見kiến 八bát 種chủng 。 文văn 中trung 欲dục 辨biện 還hoàn 無vô 還hoàn 。 先tiên 以dĩ 差sai 無vô 差sai 對đối 辨biện 。 八bát 種chủng 皆giai 見kiến 即tức 是thị 無vô 差sai 。 應ưng 知tri 見kiến 精tinh 雖tuy 見kiến 八bát 種chủng 然nhiên 非phi 無vô 差sai 。 以dĩ 由do 八bát 種chủng 而nhi 起khởi 。 故cố 體thể 是thị 差sai 別biệt 非phi 無vô 差sai 也dã 。 見kiến 性tánh 體thể 非phi 八bát 種chủng 。 是thị 常thường 住trụ 法pháp 故cố 無vô 差sai 別biệt 。 差sai 即tức 是thị 妄vọng 無vô 差sai 即tức 真chân 。 諸chư 可khả 還hoàn 下hạ 結kết 顯hiển 還hoàn 無vô 還hoàn 義nghĩa 。 不bất 汝nhữ 還hoàn 者giả 。 謂vị 不bất 須tu 汝nhữ 還hoàn 也dã 。 若nhược 是thị 阿A 難Nan 自tự 體thể 則tắc 真chân 而nhi 非phi 妄vọng 明minh 矣hĩ 。
○# 三tam 指chỉ 心tâm 責trách 迷mê 。
則tắc 知tri 汝nhữ 心tâm 。 本bổn 妙diệu 明minh 淨tịnh 。 汝nhữ 自tự 迷mê 悶muộn 。 喪táng 本bổn 受thọ 輪luân 。 於ư 生sanh 死tử 中trung 。 常thường 被bị 淪luân 溺nịch 。 是thị 故cố 如Như 來Lai 。 名danh 可khả 憐lân 愍mẫn 。
據cứ 今kim 結kết 文văn 云vân 。 則tắc 知tri 汝nhữ 心tâm 。 本bổn 妙diệu 明minh 淨tịnh 。 知tri 前tiền 無vô 還hoàn 之chi 見kiến 是thị 妙diệu 明minh 心tâm 。 淨tịnh 覺giác 不bất 作tác 結kết 前tiền 之chi 解giải 。 惟duy 言ngôn 此thử 句cú 是thị 真chân 。 而nhi 云vân 見kiến 性tánh 不bất 還hoàn 。 猶do 第đệ 二nhị 月nguyệt 此thử 見kiến 屬thuộc 妄vọng 。 將tương 亦diệc 須tu 還hoàn 。 惟duy 有hữu 真chân 月nguyệt 所sở 喻dụ 真chân 性tánh 誠thành 不bất 還hoàn 耳nhĩ 。 然nhiên 觀quán 經kinh 文văn 此thử 句cú 元nguyên 是thị 結kết 前tiền 。 又hựu 前tiền 文văn 盛thịnh 譚đàm 不bất 還hoàn 。 而nhi 岳nhạc 師sư 言ngôn 還hoàn 。 恐khủng 違vi 經kinh 旨chỉ 。 然nhiên 亦diệc 有hữu 義nghĩa 。 以dĩ 前tiền 文văn 云vân 。 見kiến 精tinh 明minh 性tánh 。 似tự 帶đái 見kiến 精tinh 。 今kim 云vân 本bổn 妙diệu 明minh 淨tịnh 。 與dữ 前tiền 有hữu 異dị 。 葢# 前tiền 就tựu 見kiến 精tinh 中trung 指chỉ 性tánh 。 性tánh 是thị 妙diệu 心tâm 。 今kim 結kết 前tiền 妙diệu 心tâm 以dĩ 責trách 阿A 難Nan 。 文văn 意ý 非phi 更cánh 進tiến 也dã 。 汝nhữ 自tự 下hạ 結kết 責trách 。 不bất 知tri 見kiến 性tánh 常thường 住trụ 。 逐trục 諸chư 妄vọng 想tưởng 。 是thị 喪táng 本bổn 受thọ 輪luân 。 一nhất 入nhập 生sanh 死tử 輪luân 轉chuyển 無vô 已dĩ 。 如Như 來Lai 憐lân 愍mẫn 眾chúng 生sanh 。 借tá 阿A 難Nan 以dĩ 發phát 此thử 歎thán 。 憐lân 故cố 退thoái 明minh 別biệt 教giáo 。 作tác 還hoàn 無vô 還hoàn 之chi 論luận 總tổng 是thị 權quyền 說thuyết 。 安an 有hữu 隔cách 日nhật 輪luân 於ư 心tâm 外ngoại 而nhi 可khả 為vi 圓viên 宗tông 乎hồ 。
○# 二nhị 明minh 見kiến 性tánh 非phi 物vật 二nhị 一nhất 問vấn 。
阿A 難Nan 言ngôn 。 我ngã 雖tuy 識thức 此thử 。 見kiến 性tánh 無vô 還hoàn 。 云vân 何hà 得đắc 知tri 。 是thị 我ngã 真chân 性tánh 。
見kiến 性tánh 無vô 還hoàn 。 承thừa 上thượng 文văn 也dã 。 言ngôn 云vân 何hà 得đắc 知tri 。 是thị 我ngã 真chân 性tánh 者giả 。 如như 下hạ 佛Phật 答đáp 。 則tắc 外ngoại 物vật 有hữu 相tương 見kiến 性tánh 無vô 相tướng 豈khởi 不bất 了liễu 然nhiên 。 由do 未vị 聞văn 真chân 性tánh 無vô 相tướng 。 故cố 言ngôn 云vân 何hà 得đắc 我ngã 真chân 性tánh 。 真chân 性tánh 即tức 見kiến 性tánh 也dã 。
○# 二nhị 答đáp 二nhị 一nhất 正chánh 明minh 真chân 見kiến 非phi 物vật 二nhị 一nhất 示thị 見kiến 量lượng 。
佛Phật 告cáo 阿A 難Nan 。
吾ngô 今kim 問vấn 汝nhữ 。 今kim 汝nhữ 未vị 得đắc 無vô 漏lậu 清thanh 淨tịnh 。 承thừa 佛Phật 神thần 力lực 。 見kiến 於ư 初sơ 禪thiền 。 得đắc 無vô 障chướng 礙ngại 。 而nhi 阿A 那Na 律Luật 。 見kiến 閻Diêm 浮Phù 提Đề 。 如như 觀quan 掌chưởng 中trung 。 菴am 摩ma 羅la 果quả 。 諸chư 菩Bồ 薩Tát 等đẳng 。 見kiến 百bách 千thiên 界giới 。 十thập 方phương 如Như 來Lai 。 窮cùng 盡tận 微vi 塵trần 。 清thanh 淨tịnh 國quốc 土độ 。 無vô 所sở 不bất 矚chú 。 眾chúng 生sanh 洞đỗng 視thị 。 不bất 過quá 分phần 寸thốn 。
言ngôn 問vấn 汝nhữ 者giả 。 下hạ 云vân 誰thùy 是thị 我ngã 體thể 。 誰thùy 為vi 物vật 象tượng 。 豈khởi 非phi 問vấn 辭từ 。 阿A 難Nan 得đắc 初sơ 果quả 。 但đãn 斷đoạn 見kiến 惑hoặc 。 未vị 斷đoạn 三tam 界giới 思tư 惑hoặc 。 假giả 他tha 而nhi 觀quán 。 以dĩ 佛Phật 力lực 見kiến 於ư 初sơ 禪thiền 而nhi 已dĩ 。 據cứ 淨tịnh 名danh 經kinh 那na 律luật 答đáp 嚴nghiêm 淨tịnh 梵Phạm 王Vương 云vân 。 我ngã 見kiến 三Tam 千Thiên 大Đại 千Thiên 世Thế 界Giới 。 如như 觀quán 掌chưởng 果quả 。 此thử 云vân 闍xà 浮phù 。 從tùng 近cận 示thị 耳nhĩ 。 阿A 那Na 律Luật 此thử 翻phiên 無vô 貧bần 。 閻diêm 浮phù 樹thụ 名danh 。 此thử 翻phiên 穢uế 樹thụ 。 菴am 摩ma 羅la 翻phiên 難nạn/nan 分phân 別biệt 。 其kỳ 果quả 似tự 桃đào 非phi 桃đào 。 似tự 李# 非phi 李# 故cố 。 此thử 文văn 泛phiếm 敘tự 見kiến 用dụng 。 而nhi 有hữu 五ngũ 重trọng/trùng 。 一nhất 學học 人nhân 。 二nhị 無Vô 學Học 。 三tam 菩Bồ 薩Tát 。 四tứ 如Như 來Lai 。 五ngũ 眾chúng 生sanh 。 言ngôn 窮cùng 盡tận 微vi 塵trần 。 清thanh 淨tịnh 國quốc 土độ 者giả 。 如Như 來Lai 不bất 唯duy 見kiến 穢uế 土thổ 。 且thả 見kiến 淨tịnh 土độ 。 淨tịnh 名danh 經Kinh 云vân 。 有hữu 佛Phật 世Thế 尊Tôn 。 得đắc 真chân 天thiên 眼nhãn 。 常thường 在tại 三tam 昧muội 。 悉tất 見kiến 諸chư 佛Phật 國quốc 。 不bất 以dĩ 二nhị 相tướng 。 據cứ 此thử 文văn 則tắc 如Như 來Lai 國quốc 土độ 。 無vô 不bất 清thanh 淨tịnh 。 故cố 云vân 微vi 塵trần 清thanh 淨tịnh 國quốc 土độ 也dã 。 長trường/trưởng 水thủy 云vân 。 不bất 過quá 分phần 寸thốn 者giả 。 隔cách 紙chỉ 膜mô 不bất 見kiến 外ngoại 物vật 。 隔cách 皮bì 膚phu 不bất 見kiến 五ngũ 藏tạng 。 或hoặc 云vân 以dĩ 眾chúng 生sanh 較giảo 諸chư 聖thánh 。 所sở 見kiến 不bất 過quá 分phần 寸thốn 而nhi 已dĩ 。 須tu 知tri 見kiến 量lượng 有hữu 差sai 見kiến 性tánh 無vô 差sai 。
○# 二nhị 示thị 非phi 物vật 二nhị 一nhất 勸khuyến 檢kiểm 自tự 他tha 。
阿A 難Nan 且thả 吾ngô 與dữ 汝nhữ 。 觀quán 四Tứ 天Thiên 王Vương 。 所sở 住trụ 宮cung 殿điện 。 中trung 間gian 徧biến 覽lãm 水thủy 陸lục 空không 行hành 。 雖tuy 有hữu 昏hôn 明minh 。 種chủng 種chủng 形hình 像tượng 。 無vô 非phi 前tiền 塵trần 。 分phân 別biệt 留lưu 礙ngại 。 汝nhữ 應ưng 於ư 此thử 。 分phân 別biệt 自tự 他tha 。 今kim 吾ngô 將tương 汝nhữ 。 擇trạch 於ư 見kiến 中trung 。 誰thùy 是thị 我ngã 體thể 。 誰thùy 為vi 物vật 象tượng 。
文văn 中trung 先tiên 定định 所sở 觀quán 。 言ngôn 且thả 吾ngô 與dữ 汝nhữ 者giả 。 雖tuy 至chí 初sơ 禪thiền 且thả 觀quán 四Tứ 天Thiên 王Vương 宮cung 也dã 。 佛Phật 與dữ 阿A 難Nan 。 居cư 日nhật 月nguyệt 宮cung 。 則tắc 先tiên 觀quán 四tứ 王vương 宮cung 殿điện 。 然nhiên 後hậu 徧biến 觀quán 世thế 間gian 。 故cố 云vân 中trung 間gian 徧biến 覽lãm 。 水thủy 陸lục 空không 行hành 。 目mục 根căn 所sở 對đối 不bất 出xuất 昏hôn 明minh 二nhị 種chủng 。 昏hôn 是thị 外ngoại 象tượng 昏hôn 暗ám 。 明minh 亦diệc 非phi 眼nhãn 根căn 之chi 明minh 。 總tổng 是thị 前tiền 塵trần 而nhi 已dĩ 。 前tiền 塵trần 者giả 目mục 前tiền 之chi 塵trần 。 分phân 別biệt 者giả 物vật 象tượng 差sai 別biệt 。 留lưu 礙ngại 者giả 眼nhãn 光quang 至chí 此thử 而nhi 留lưu 礙ngại 也dã 。 是thị 則tắc 雖tuy 明minh 猶do 昏hôn 。 於ư 見kiến 性tánh 有hữu 何hà 涉thiệp 乎hồ 。 汝nhữ 應ưng 下hạ 勸khuyến 簡giản 自tự 他tha 。 因nhân 前tiền 問vấn 云vân 何hà 得đắc 知tri 。 是thị 我ngã 真chân 性tánh 。 故cố 勸khuyến 分phân 別biệt 自tự 他tha 。 他tha 即tức 妄vọng 也dã 。 自tự 即tức 真chân 也dã 。 今kim 吾ngô 下hạ 正chánh 問vấn 自tự 他tha 。 後hậu 文văn 云vân 。 我ngã 與dữ 如Như 來Lai 。 觀quán 四Tứ 天Thiên 王Vương 。 勝thắng 藏tạng 寶bảo 殿điện 。 居cư 日nhật 月nguyệt 宮cung 。 據cứ 此thử 則tắc 佛Phật 將tương 阿A 難Nan 明minh 矣hĩ 。 誰thùy 自tự 誰thùy 他tha 即tức 問vấn 辭từ 也dã 。
○# 二nhị 正chánh 簡giản 自tự 他tha 二nhị 一nhất 明minh 他tha 。
阿A 難Nan 極cực 汝nhữ 見kiến 源nguyên 。 從tùng 日nhật 月nguyệt 宮cung 。 是thị 物vật 非phi 汝nhữ 。 至chí 七thất 金kim 山sơn 。 周chu 徧biến 諦đế 觀quán 雖tuy 種chủng 種chủng 光quang 。 亦diệc 物vật 非phi 汝nhữ 。 漸tiệm 漸tiệm 更cánh 觀quan 。 雲vân 騰đằng 鳥điểu 飛phi 。 風phong 動động 塵trần 起khởi 。 樹thụ 木mộc 山sơn 川xuyên 。 草thảo 芥giới 人nhân 畜súc 。 咸hàm 物vật 非phi 汝nhữ 。
簡giản 外ngoại 物vật 中trung 文văn 有hữu 三tam 重trọng/trùng 。 從tùng 日nhật 月nguyệt 宮cung 。 起khởi 見kiến 是thị 見kiến 之chi 源nguyên 。 因nhân 佛Phật 力lực 加gia 被bị 使sử 阿A 難Nan 至chí 日nhật 月nguyệt 宮cung 便tiện 可khả 徧biến 觀quán 外ngoại 物vật 故cố 見kiến 從tùng 日nhật 月nguyệt 宮cung 起khởi 也dã 。 或hoặc 以dĩ 見kiến 源nguyên 為vi 真chân 見kiến 其kỳ 說thuyết 謬mậu 矣hĩ 。 此thử 文văn 因nhân 上thượng 云vân 誰thùy 是thị 我ngã 體thể 。 誰thùy 為vi 物vật 象tượng 。 故cố 今kim 承thừa 上thượng 簡giản 三tam 重trọng/trùng 所sở 見kiến 皆giai 是thị 物vật 象tượng 。 七thất 金kim 山sơn 者giả 。 此thử 界giới 有hữu 九cửu 山sơn 八bát 水thủy 須Tu 彌Di 居cư 中trung 鐵thiết 圍vi 在tại 外ngoại 。 中trung 七thất 金kim 山sơn 。 繞nhiễu 山sơn 有hữu 七thất 香hương 水thủy 海hải 。 第đệ 七thất 山sơn 外ngoại 鐵Thiết 圍Vi 之chi 內nội 。 即tức 第đệ 八bát 鹹hàm 海hải 。 今kim 四tứ 洲châu 皆giai 在tại 鹹hàm 海hải 中trung 耳nhĩ 。 七thất 金kim 山sơn 有hữu 種chủng 種chủng 寶bảo 林lâm 。 皆giai 有hữu 光quang 明minh 。 言ngôn 漸tiệm 漸tiệm 更cánh 觀quan 者giả 。 既ký 居cư 日nhật 月nguyệt 宮cung 。 則tắc 日nhật 月nguyệt 宮cung 為vi 近cận 。 由do 近cận 而nhi 遠viễn 故cố 云vân 漸tiệm 漸tiệm 。 風phong 動động 塵trần 起khởi 。 等đẳng 即tức 所sở 見kiến 四tứ 洲châu 之chi 事sự 。 芥giới 小tiểu 草thảo 也dã 。 如như 此thử 三tam 重trọng/trùng 昏hôn 明minh 不bất 同đồng 。 皆giai 所sở 見kiến 外ngoại 物vật 非phi 阿A 難Nan 能năng 見kiến 之chi 真chân 性tánh 。 此thử 屬thuộc 他tha 而nhi 不bất 屬thuộc 己kỷ 審thẩm 矣hĩ 。
○# 二nhị 明minh 自tự 。
阿A 難Nan 。 是thị 諸chư 近cận 遠viễn 。 諸chư 有hữu 物vật 性tánh 。 雖tuy 復phục 差sai 殊thù 。 同đồng 汝nhữ 見kiến 精tinh 。 清thanh 淨tịnh 所sở 矚chú 。 則tắc 諸chư 物vật 類loại 。 自tự 有hữu 差sai 別biệt 。 見kiến 性tánh 無vô 殊thù 。 此thử 精tinh 妙diệu 明minh 。 誠thành 汝nhữ 見kiến 性tánh 。
指chỉ 上thượng 三tam 重trọng/trùng 名danh 諸chư 近cận 遠viễn 。 近cận 指chỉ 日nhật 月nguyệt 宮cung 。 遠viễn 指chỉ 雲vân 騰đằng 鳥điểu 飛phi 等đẳng 。 上thượng 文văn 三tam 重trọng/trùng 所sở 見kiến 咸hàm 物vật 非phi 汝nhữ 。 皆giai 是thị 外ngoại 象tượng 。 至chí 此thử 中trung 方phương 出xuất 自tự 體thể 。 先tiên 指chỉ 見kiến 精tinh 。 次thứ 指chỉ 見kiến 性tánh 。 言ngôn 見kiến 精tinh 清thanh 淨tịnh 者giả 即tức 根căn 中trung 清thanh 淨tịnh 四tứ 大đại 。 是thị 見kiến 精tinh 所sở 託thác 。 然nhiên 見kiến 精tinh 亦diệc 未vị 離ly 物vật 象tượng 。 統thống 諸chư 差sai 別biệt 雖tuy 屬thuộc 於ư 汝nhữ 猶do 是thị 妄vọng 見kiến 。 若nhược 見kiến 性tánh 無vô 差sai 離ly 物vật 獨độc 立lập 則tắc 真chân 汝nhữ 之chi 性tánh 矣hĩ 。 大đại 涅Niết 槃Bàn 經Kinh 云vân 。 眾chúng 生sanh 佛Phật 性tánh 。 非phi 內nội 非phi 外ngoại 。 猶do 如như 虗hư 空không 。 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 。 因nhân 緣duyên 故cố 生sanh 。 因nhân 緣duyên 故cố 滅diệt 。 眾chúng 生sanh 佛Phật 性tánh 。 不bất 破phá 不bất 壞hoại 。 不bất 牽khiên 不bất 捉tróc 。 不bất 繫hệ 不bất 縛phược 。 如như 眾chúng 生sanh 中trung 所sở 有hữu 虗hư 空không 。 彼bỉ 經kinh 明minh 眾chúng 生sanh 身thân 中trung 。 無vô 有hữu 佛Phật 性tánh 。 故cố 曰viết 非phi 內nội 。 是thị 見kiến 性tánh 離ly 根căn 。 今kim 經kinh 明minh 見kiến 性tánh 離ly 塵trần 即tức 是thị 非phi 外ngoại 。 其kỳ 意ý 大đại 同đồng 。 皆giai 明minh 真chân 性tánh 如như 虗hư 空không 耳nhĩ 。 此thử 真chân 性tánh 的đích 是thị 中trung 道đạo 。 亦diệc 名danh 佛Phật 性tánh 。 在tại 今kim 文văn 明minh 見kiến 性tánh 無vô 殊thù 。 即tức 不bất 破phá 不bất 壞hoại 。 不bất 牽khiên 不bất 捉tróc 。 不bất 繫hệ 不bất 縛phược 之chi 體thể 也dã 。 由do 隨tùy 染nhiễm 緣duyên 。 喪táng 本bổn 受thọ 淪luân 。 若nhược 見kiến 此thử 者giả 。 即tức 信tín 眾chúng 生sanh 皆giai 有hữu 佛Phật 性tánh 。 佛Phật 因nhân 眾chúng 生sanh 不bất 知tri 此thử 性tánh 。 故cố 離ly 塵trần 示thị 之chi 。 離ly 塵trần 之chi 處xứ 。 名danh 奢Xa 摩Ma 他Tha 。 然nhiên 前tiền 章chương 明minh 。 見kiến 性tánh 無vô 還hoàn 。 今kim 明minh 見kiến 性tánh 非phi 物vật 。 義nghĩa 猶do 未vị 全toàn 。 若nhược 曉hiểu 日nhật 輪luân 本bổn 無vô 。 艸thảo 芥giới 非phi 有hữu 。 如như 同đồng 別biệt 妄vọng 見kiến 中trung 說thuyết 方phương 名danh 奢Xa 摩Ma 他Tha 。 微vi 密mật 觀quán 照chiếu 耳nhĩ 。
○# 二nhị 展triển 轉chuyển 破phá 見kiến 是thị 物vật 三tam 一nhất 示thị 見kiến 非phi 物vật 。
若nhược 見kiến 是thị 物vật 。 則tắc 汝nhữ 亦diệc 可khả 。 見kiến 吾ngô 之chi 見kiến 。 若nhược 同đồng 見kiến 者giả 。 名danh 為vi 見kiến 吾ngô 。 吾ngô 不bất 見kiến 時thời 。 何hà 不bất 見kiến 吾ngô 。 不bất 見kiến 之chi 處xứ 。 若nhược 見kiến 不bất 見kiến 。 自tự 然nhiên 非phi 彼bỉ 。 不bất 見kiến 之chi 相tướng 。 若nhược 不bất 見kiến 吾ngô 。 不bất 見kiến 之chi 地địa 。 自tự 然nhiên 非phi 物vật 。 云vân 何hà 非phi 汝nhữ 。
若nhược 汝nhữ 不bất 知tri 真chân 性tánh 認nhận 見kiến 即tức 是thị 差sai 別biệt 之chi 物vật 。 則tắc 吾ngô 見kiến 亦diệc 即tức 彼bỉ 物vật 汝nhữ 應ưng 見kiến 之chi 。 若nhược 同đồng 下hạ 縱túng/tung 也dã 。 謂vị 若nhược 吾ngô 與dữ 汝nhữ 同đồng 見kiến 名danh 為vi 見kiến 吾ngô 之chi 見kiến 。 破phá 云vân 吾ngô 不bất 與dữ 汝nhữ 同đồng 見kiến 之chi 時thời 於ư 外ngoại 境cảnh 上thượng 應ưng 少thiểu 一nhất 物vật 而nhi 汝nhữ 何hà 不bất 見kiến 耶da 。 如Như 來Lai 天thiên 眼nhãn 。 無vô 所sở 不bất 矚chú 。 然nhiên 不bất 與dữ 阿A 難Nan 同đồng 見kiến 亦diệc 可khả 云vân 不bất 見kiến 。 此thử 順thuận 肉nhục 眼nhãn 而nhi 為vi 言ngôn 也dã 。 若nhược 見kiến 不bất 見kiến 者giả 。 縱túng/tung 妄vọng 意ý 推thôi 測trắc 謂vị 見kiến 吾ngô 不bất 在tại 即tức 是thị 見kiến 吾ngô 不bất 見kiến 。 既ký 云vân 不bất 見kiến 豈khởi 可khả 見kiến 乎hồ 。 彼bỉ 不bất 見kiến 者giả 以dĩ 見kiến 望vọng 不bất 見kiến 稱xưng 不bất 見kiến 為vi 彼bỉ 也dã 。 於ư 外ngoại 境cảnh 上thượng 既ký 不bất 能năng 辨biện 吾ngô 之chi 不bất 見kiến 。 則tắc 亦diệc 不bất 能năng 。 見kiến 吾ngô 之chi 見kiến 。 見kiến 之chi 非phi 物vật 明minh 矣hĩ 。 云vân 何hà 非phi 汝nhữ 。
○# 二nhị 約ước 物vật 我ngã 結kết 過quá 。
又hựu 則tắc 汝nhữ 今kim 。 見kiến 物vật 之chi 時thời 。 汝nhữ 既ký 見kiến 物vật 。 物vật 亦diệc 見kiến 汝nhữ 。 體thể 性tánh 紛phân 雜tạp 。 則tắc 汝nhữ 與dữ 我ngã 。 并tinh 諸chư 世thế 間gian 。 不bất 成thành 安an 立lập 。
汝nhữ 執chấp 見kiến 性tánh 是thị 物vật 亦diệc 應ưng 物vật 即tức 是thị 見kiến 。 則tắc 汝nhữ 見kiến 物vật 時thời 物vật 亦diệc 見kiến 汝nhữ 。 而nhi 體thể 性tánh 紛phân 雜tạp 矣hĩ 。 又hựu 汝nhữ 見kiến 是thị 物vật 我ngã 見kiến 亦diệc 是thị 物vật 外ngoại 物vật 復phục 即tức 是thị 見kiến 。 自tự 他tha 不bất 分phân 情tình 無vô 情tình 無vô 辨biện 一nhất 切thiết 俱câu 不bất 安an 立lập 。 葢# 若nhược 論luận 世thế 諦đế 必tất 汝nhữ 是thị 汝nhữ 。 我ngã 是thị 我ngã 。 情tình 與dữ 無vô 情tình 逈huýnh 然nhiên 各các 別biệt 方phương 安an 立lập 也dã 。 若nhược 失thất 本bổn 位vị 豈khởi 安an 立lập 之chi 道đạo 耶da 。
○# 三tam 結kết 責trách 當đương 機cơ 。
阿A 難Nan 。 若nhược 汝nhữ 見kiến 時thời 。 是thị 汝nhữ 非phi 我ngã 。 見kiến 性tánh 周chu 徧biến 。 非phi 汝nhữ 而nhi 誰thùy 。 云vân 何hà 自tự 疑nghi 。 汝nhữ 之chi 真chân 性tánh 。 性tánh 汝nhữ 不bất 真chân 。 取thủ 我ngã 求cầu 實thật 。
承thừa 上thượng 言ngôn 汝nhữ 自tự 汝nhữ 我ngã 自tự 我ngã 。 汝nhữ 見kiến 之chi 時thời 是thị 阿A 難Nan 而nhi 非phi 佛Phật 方phương 名danh 安an 立lập 。 則tắc 汝nhữ 見kiến 性tánh 周chu 徧biến 照chiếu 物vật 非phi 汝nhữ 而nhi 誰thùy 乎hồ 。 葢# 汝nhữ 是thị 無vô 相tướng 佛Phật 是thị 有hữu 相tương/tướng 。 雖tuy 云vân 承thừa 佛Phật 威uy 力lực 。 見kiến 於ư 初sơ 禪thiền 。 而nhi 見kiến 時thời 實thật 是thị 阿A 難Nan 而nhi 非phi 佛Phật 也dã 。 因nhân 問vấn 云vân 何hà 得đắc 知tri 。 是thị 我ngã 真chân 性tánh 。 故cố 今kim 結kết 云vân 。 是thị 汝nhữ 非phi 我ngã 。 言ngôn 周chu 徧biến 者giả 。 從tùng 日nhật 月nguyệt 宮cung 。 至chí 七thất 金kim 山sơn 。 等đẳng 一nhất 一nhất 皆giai 見kiến 故cố 曰viết 周chu 徧biến 。 周chu 徧biến 之chi 言ngôn 密mật 顯hiển 阿A 難Nan 有hữu 平bình 等đẳng 法Pháp 身thân 。 與dữ 佛Phật 無vô 殊thù 。 孤cô 山sơn 曰viết 。 性tánh 汝nhữ 不bất 真chân 者giả 。 謂vị 真chân 性tánh 在tại 汝nhữ 。 而nhi 不bất 自tự 知tri 。 反phản 取thủ 我ngã 言ngôn 以dĩ 求cầu 其kỳ 實thật 迷mê 之chi 甚thậm 也dã 。 責trách 之chi 深thâm 也dã 。
上thượng 兩lưỡng 科khoa 雖tuy 退thoái 明minh 別biệt 教giáo 然nhiên 是thị 入nhập 圓viên 教giáo 之chi 方phương 便tiện 。 以dĩ 明minh 見kiến 性tánh 非phi 物vật 則tắc 根căn 塵trần 自tự 破phá 。 根căn 塵trần 破phá 已dĩ 方phương 可khả 會hội 根căn 塵trần 而nhi 為vi 自tự 心tâm 。 不bất 然nhiên 。 未vị 破phá 妄vọng 而nhi 顯hiển 真chân 豈khởi 不bất 全toàn 同đồng 外ngoại 道đạo 耶da 。
○# 第đệ 三tam 番phiên 圓viên 別biệt 進tiến 否phủ/bĩ 文văn 分phân 為vi 二nhị 。 先tiên 明minh 圓viên 證chứng 次thứ 明minh 別biệt 理lý 。 前tiền 二nhị 番phiên 進tiến 明minh 圓viên 理lý 則tắc 論luận 唯duy 心tâm 。 退thoái 明minh 別biệt 教giáo 則tắc 論luận 見kiến 性tánh 。 今kim 第đệ 三tam 番phiên 即tức 就tựu 見kiến 性tánh 以dĩ 辨biện 圓viên 理lý 。 文văn 分phân 為vi 三tam 。 初sơ 明minh 圓viên 證chứng 超siêu 。 觀quan 大đại 觀quan 小tiểu 。 次thứ 明minh 圓viên 證chứng 出xuất 是thị 見kiến 非phi 見kiến 。 三Tam 明Minh 圓viên 證chứng 離ly 。 因nhân 緣duyên 自tự 然nhiên 。 初sơ 文văn 先tiên 問vấn 。 前tiền 言ngôn 見kiến 性tánh 非phi 物vật 無vô 相tướng 之chi 旨chỉ 已dĩ 自tự 昭chiêu 然nhiên 。 今kim 復phục 以dĩ 大đại 小tiểu 縮súc 斷đoạn 為vi 問vấn 者giả 。 大đại 小tiểu 縮súc 斷đoạn 即tức 是thị 有hữu 相tương/tướng 。 更cánh 除trừ 此thử 疑nghi 方phương 徹triệt 無vô 相tướng 之chi 旨chỉ 。 此thử 阿A 難Nan 愈dũ 疑nghi 而nhi 愈dũ 深thâm 如Như 來Lai 愈dũ 談đàm 而nhi 愈dũ 妙diệu 也dã 。
阿A 難Nan 白bạch 佛Phật 言ngôn 世Thế 尊Tôn 。 若nhược 此thử 見kiến 性tánh 。 必tất 我ngã 非phi 餘dư 。 我ngã 與dữ 如Như 來Lai 。 觀quán 四Tứ 天Thiên 王Vương 。 勝thắng 藏tạng 寶bảo 殿điện 。 居cư 日nhật 月nguyệt 宮cung 。 此thử 見kiến 周chu 圓viên 。 徧biến 娑sa 婆bà 國quốc 。 退thoái 歸quy 精tinh 舍xá 。 祗chi 見kiến 伽già 藍lam 。 清thanh 心tâm 戶hộ 堂đường 。 戶hộ 邊biên 堂đường 內nội )# 但đãn 矚chú 簷diêm 廡vũ 。
世Thế 尊Tôn 。 此thử 見kiến 如như 是thị 。 其kỳ 體thể 本bổn 來lai 。 周chu 徧biến 一nhất 界giới 。 今kim 在tại 室thất 中trung 。 唯duy 滿mãn 一nhất 室thất 。 為vi 復phục 此thử 見kiến 。 縮súc 大đại 為vi 小tiểu 。 為vi 當đương 墻tường 宇vũ 。 夾giáp 令linh 斷đoạn 絕tuyệt 。 我ngã 今kim 不bất 知tri 。 斯tư 義nghĩa 所sở 在tại 。 願nguyện 垂thùy 弘hoằng 慈từ 。 為vì 我ngã 敷phu 演diễn 。
問vấn 中trung 先tiên 敘tự 見kiến 遠viễn 近cận 。 因nhân 前tiền 文văn 云vân 見kiến 性tánh 周chu 徧biến 。 非phi 汝nhữ 而nhi 誰thùy 。 細tế 推thôi 遠viễn 近cận 不bất 無vô 致trí 惑hoặc 故cố 作tác 此thử 問vấn 。 文văn 有hữu 三tam 重trọng/trùng 。 牒điệp 前tiền 佛Phật 云vân 觀quán 四Tứ 天Thiên 王Vương 。 所sở 住trụ 宮cung 殿điện 。 故cố 云vân 觀quán 四Tứ 天Thiên 王Vương 。 等đẳng 勝thắng 藏tạng 殿điện 。 若nhược 欲dục 觀quán 四tứ 王vương 寶bảo 殿điện 必tất 須tu 。 居cư 日nhật 月nguyệt 宮cung 。 以dĩ 佛Phật 神thần 力lực 。 欲dục 居cư 則tắc 居cư 此thử 阿A 難Nan 隨tùy 佛Phật 事sự 也dã 。 承thừa 上thượng 居cư 日nhật 月nguyệt 宮cung 。 故cố 云vân 退thoái 歸quy 精tinh 舍xá 。 伽già 藍lam 梵Phạn 語ngữ 。 此thử 云vân 眾chúng 園viên 。 先tiên 徧biến 一nhất 國quốc 。 次thứ 見kiến 伽già 藍lam 。 後hậu 瞻chiêm 簷diêm 廡vũ 。 廡vũ 大đại 屋ốc 四tứ 邊biên 重trọng/trùng 簷diêm 也dã 。 世Thế 尊Tôn 下hạ 次thứ 疑nghi 大đại 小tiểu 。 重trọng/trùng 牒điệp 前tiền 問vấn 唯duy 作tác 兩lưỡng 重trọng/trùng 。 若nhược 欲dục 對đối 辨biện 兩lưỡng 重trọng/trùng 即tức 足túc 。 一nhất 界giới 初sơ 禪thiền 也dã 。 一nhất 室thất 講giảng 堂đường 也dã 。 借tá 力lực 見kiến 寬khoan 自tự 力lực 見kiến 狹hiệp 。 已dĩ 陳trần 大đại 小tiểu 。 次thứ 作tác 縮súc 斷đoạn 兩lưỡng 疑nghi 。 言ngôn 不bất 知tri 斯tư 義nghĩa 所sở 在tại 者giả 。 縮súc 則tắc 非phi 斷đoạn 斷đoạn 則tắc 非phi 縮súc 。 縮súc 耶da 斷đoạn 耶da 斯tư 義nghĩa 何hà 在tại 。 下hạ 文văn 答đáp 意ý 。 亦diệc 非phi 斷đoạn 亦diệc 非phi 縮súc 。 故cố 曰viết 義nghĩa 性tánh 如như 是thị 。 云vân 何hà 為vi 在tại 。
○# 二nhị 答đáp 二nhị 一nhất 正chánh 破phá 疑nghi 二nhị 一nhất 正chánh 破phá 。
佛Phật 告cáo 阿A 難Nan 。
一nhất 切thiết 世thế 間gian 。 大đại 小tiểu 內nội 外ngoại 。 諸chư 所sở 事sự 業nghiệp 。 各các 屬thuộc 前tiền 塵trần 。 不bất 應ưng 說thuyết 言ngôn 。 見kiến 有hữu 舒thư 縮súc 。 譬thí 如như 方phương 器khí 。 中trung 見kiến 方phương 空không 。 吾ngô 復phục 問vấn 汝nhữ 。 此thử 方phương 器khí 中trung 。 所sở 見kiến 方phương 空không 。 為vi 復phục 定định 方phương 。 為vi 不bất 定định 方phương 。 若nhược 定định 方phương 者giả 。 別biệt 安an 圓viên 器khí 。 空không 應ưng 不bất 圓viên 。 若nhược 不bất 定định 者giả 。 在tại 方phương 器khí 中trung 。 應ưng 無vô 方phương 空không 。 汝nhữ 言ngôn 不bất 知tri 。 斯tư 義nghĩa 所sở 在tại 。 義nghĩa 性tánh 如như 是thị 。 云vân 何hà 為vi 在tại 。
阿A 難Nan 。 若nhược 復phục 欲dục 令linh 。 入nhập 無vô 方phương 圓viên 。 但đãn 除trừ 器khí 方phương 。 空không 體thể 無vô 方phương 。 不bất 應ưng 說thuyết 言ngôn 。 更cánh 除trừ 虗hư 空không 。 方phương 相tướng 所sở 在tại 。
一nhất 切thiết 下hạ 先tiên 總tổng 明minh 離ly 相tương/tướng 。 既ký 明minh 見kiến 性tánh 非phi 物vật 即tức 無vô 諸chư 相tướng 故cố 總tổng 決quyết 之chi 。 一nhất 切thiết 世thế 間gian 。 即tức 根căn 身thân 器khí 界giới 之chi 類loại 。 大đại 如như 一nhất 界giới 。 小tiểu 如như 一nhất 室thất 。 內nội 外ngoại 如như 墻tường 宇vũ 夾giáp 斷đoạn 也dã 。 諸chư 所sở 事sự 業nghiệp 。 如như 方phương 圓viên 高cao 下hạ 通thông 塞tắc 明minh 暗ám 等đẳng 。 前tiền 塵trần 即tức 天thiên 宮cung 精tinh 舍xá 等đẳng 。 阿A 難Nan 雖tuy 就tựu 見kiến 性tánh 為vi 問vấn 。 然nhiên 所sở 疑nghi 大đại 小tiểu 內nội 外ngoại 。 實thật 屬thuộc 前tiền 塵trần 。 塵trần 則tắc 非phi 見kiến 豈khởi 可khả 混hỗn 耶da 。 言ngôn 見kiến 無vô 舒thư 縮súc 者giả 。 以dĩ 非phi 大đại 則tắc 無vô 舒thư 。 非phi 小tiểu 則tắc 無vô 縮súc 也dã 。 譬thí 下hạ 以dĩ 虗hư 空không 為vi 譬thí 。 器khí 喻dụ 前tiền 塵trần 。 空không 喻dụ 見kiến 性tánh 。 見kiến 性tánh 無vô 相tướng 唯duy 空không 可khả 以dĩ 譬thí 之chi 。 方phương 圓viên 喻dụ 大đại 小tiểu 。 見kiến 性tánh 無vô 大đại 小tiểu 不bất 妨phương 示thị 為vi 大đại 小tiểu 。 虗hư 空không 無vô 方phương 圓viên 不bất 妨phương 示thị 為vi 方phương 圓viên 。 故cố 見kiến 方phương 空không 。 吾ngô 復phục 下hạ 雙song 問vấn 。 為vi 復phục 定định 方phương 。 為vi 不bất 定định 方phương 。 此thử 問vấn 辭từ 也dã 。 若nhược 定định 下hạ 雙song 破phá 。 別biệt 安an 下hạ 破phá 定định 方phương 。 空không 若nhược 是thị 方phương 於ư 此thử 處xứ 別biệt 置trí 圓viên 器khí 空không 應ưng 無vô 圓viên 相tương/tướng 矣hĩ 。 在tại 方phương 器khí 下hạ 破phá 不bất 定định 方phương 。 汝nhữ 言ngôn 下hạ 結kết 顯hiển 。 汝nhữ 言ngôn 見kiến 性tánh 或hoặc 縮súc 或hoặc 斷đoạn 要yếu 將tương 一nhất 義nghĩa 決quyết 定định 。 但đãn 虗hư 空không 中trung 無vô 定định 方phương 。 不bất 定định 方phương 二nhị 義nghĩa 。 豈khởi 可khả 又hựu 於ư 二nhị 中trung 決quyết 定định 一nhất 義nghĩa 乎hồ 。 見kiến 性tánh 可khả 例lệ 知tri 已dĩ 。 若nhược 復phục 欲dục 令linh 。 入nhập 無vô 方phương 圓viên 等đẳng 。 者giả 明minh 復phục 本bổn 也dã 。 但đãn 除trừ 器khí 方phương 。 不bất 須tu 說thuyết 虗hư 空không 之chi 中trung 更cánh 有hữu 方phương 相tương/tướng 可khả 除trừ 。 只chỉ 一nhất 方phương 相tương/tướng 何hà 必tất 兩lưỡng 番phiên 除trừ 之chi 。 見kiến 性tánh 亦diệc 然nhiên 。 但đãn 離ly 前tiền 塵trần 則tắc 無vô 大đại 小tiểu 。 不bất 須tu 言ngôn 離ly 塵trần 之chi 外ngoại 更cánh 離ly 見kiến 性tánh 中trung 之chi 大đại 小tiểu 。
○# 二nhị 反phản 難nạn/nan 。
若nhược 如như 汝nhữ 問vấn 。 入nhập 室thất 之chi 時thời 。 縮súc 見kiến 令linh 小tiểu 。 仰ngưỡng 觀quan 日nhật 時thời 。 汝nhữ 豈khởi 挽vãn 見kiến 。 齊tề 於ư 日nhật 面diện 。 若nhược 築trúc 墻tường 宇vũ 。 能năng 夾giáp 見kiến 斷đoạn 。 穿xuyên 為vi 小tiểu 竇đậu 。 寧ninh 無vô 續tục 迹tích 。 是thị 義nghĩa 不bất 然nhiên 。
前tiền 文văn 是thị 總tổng 破phá 舒thư 縮súc 。 今kim 是thị 別biệt 破phá 夾giáp 縮súc 。 先tiên 破phá 縮súc 中trung 云vân 挽vãn 見kiến 者giả 。 挽vãn 如như 挽vãn 弓cung 之chi 挽vãn 。 既ký 非phi 可khả 挽vãn 則tắc 非phi 可khả 縮súc 明minh 矣hĩ 。 次thứ 破phá 夾giáp 中trung 云vân 續tục 迹tích 者giả 內nội 外ngoại 皆giai 見kiến 夾giáp 使sử 不bất 通thông 。 穿xuyên 竇đậu 續tục 之chi 續tục 必tất 有hữu 痕ngân 。 此thử 如Như 來Lai 之chi 巧xảo 辯biện 也dã 。 結kết 云vân 是thị 義nghĩa 不bất 然nhiên 。 者giả 謂vị 縮súc 與dữ 夾giáp 二nhị 義nghĩa 不bất 然nhiên 。
○# 二nhị 明minh 圓viên 證chứng 。
一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 從tùng 無vô 始thỉ 來lai 。 迷mê 己kỷ 為vi 物vật 。 失thất 於ư 本bổn 心tâm 。 為vị 物vật 所sở 轉chuyển 。 故cố 於ư 是thị 中trung 。 觀quan 大đại 觀quan 小tiểu 。 若nhược 能năng 轉chuyển 物vật 。 則tắc 同đồng 如Như 來Lai 。 身thân 心tâm 圓viên 明minh 。 不bất 動động 道Đạo 場Tràng 。 於ư 一nhất 毛mao 端đoan 。 徧biến 能năng 含hàm 受thọ 。 十thập 方phương 國quốc 土độ 。
文văn 中trung 先tiên 明minh 迷mê 本bổn 。 觀quan 大đại 觀quan 小tiểu 。 執chấp 情tình 之chi 本bổn 故cố 先tiên 斥xích 之chi 。 何hà 但đãn 阿A 難Nan 一nhất 切thiết 皆giai 然nhiên 。 何hà 但đãn 今kim 日nhật 無vô 始thỉ 如như 是thị 。 迷mê 己kỷ 為vi 物vật 。 無vô 明minh 惑hoặc 也dã 。 謂vị 無vô 始thỉ 來lai 不bất 覺giác 心tâm 動động 而nhi 有hữu 其kỳ 念niệm 。 從tùng 此thử 變biến 生sanh 根căn 身thân 器khí 界giới 迷mê 真chân 性tánh 之chi 己kỷ 。 成thành 色sắc 心tâm 之chi 物vật 。 色sắc 心tâm 既ký 成thành 真chân 性tánh 即tức 隱ẩn 。 故cố 云vân 失thất 於ư 本bổn 心tâm 。 始thỉ 既ký 迷mê 己kỷ 為vi 物vật 。 終chung 必tất 為vị 物vật 所sở 轉chuyển 。 觀quán 大đại 作tác 大đại 會hội 。 觀quán 小tiểu 作tác 小tiểu 會hội 。 非phi 為vị 物vật 所sở 轉chuyển 而nhi 何hà 。 須tu 知tri 為vị 物vật 所sở 轉chuyển 。 之chi 言ngôn 已dĩ 徧biến 該cai 三tam 惑hoặc 矣hĩ 。 若nhược 能năng 下hạ 明minh 圓viên 證chứng 。 云vân 若nhược 能năng 者giả 難nạn/nan 言ngôn 之chi 也dã 。 名danh 字tự 觀quán 行hành 位vị 中trung 初sơ 修tu 轉chuyển 物vật 之chi 觀quán 。 至chí 相tương 似tự 位vị 猶do 未vị 能năng 真chân 轉chuyển 。 唯duy 別biệt 初Sơ 地Địa 圓viên 初sơ 住trụ 方phương 能năng 轉chuyển 物vật 便tiện 同đồng 如Như 來Lai 。 到đáo 此thử 身thân 即tức 是thị 。 心tâm 名danh 為vi 圓viên 明minh 。 此thử 與dữ 上thượng 失thất 本bổn 心tâm 相tương 反phản 。 道Đạo 場Tràng 者giả 證chứng 道đạo 之chi 處xứ 。 今kim 論luận 自tự 證chứng 邊biên 事sự 故cố 曰viết 道Đạo 場Tràng 。 道Đạo 場Tràng 在tại 同đồng 居cư 土thổ 中trung 不bất 須tu 移di 動động 而nhi 一nhất 毛mao 端đoan 能năng 含hàm 。 十thập 方phương 國quốc 土độ 。 毛mao 端đoan 且thả 不bất 動động 何hà 況huống 道Đạo 場Tràng 乎hồ 。 前tiền 既ký 以dĩ 觀quan 大đại 觀quan 小tiểu 。 為vị 物vật 所sở 轉chuyển 。 則tắc 小tiểu 能năng 容dung 大đại 名danh 為vi 轉chuyển 物vật 。 其kỳ 義nghĩa 明minh 矣hĩ 。 又hựu 身thân 心tâm 屬thuộc 己kỷ 。 而nhi 毛mao 含hàm 國quốc 土độ 即tức 是thị 會hội 物vật 為vì 己kỷ 。 此thử 離ly 迷mê 己kỷ 為vi 物vật 之chi 惑hoặc 也dã 。 古cổ 人nhân 如như 長trường/trưởng 水thủy 釋thích 此thử 文văn 同đồng 四tứ 卷quyển 之chi 。 圓viên 照chiếu 法Pháp 界Giới 。 吳ngô 興hưng 評bình 之chi 。 謂vị 今kim 文văn 是thị 攝nhiếp 事sự 歸quy 理lý 非phi 從tùng 體thể 起khởi 用dụng 其kỳ 義nghĩa 極cực 精tinh 。 交giao 光quang 徒đồ 非phi 古cổ 人nhân 安an 知tri 古cổ 人nhân 之chi 意ý 哉tai 。 問vấn 。 毛mao 端đoan 亦diệc 事sự 國quốc 土độ 亦diệc 事sự 安an 云vân 攝nhiếp 事sự 成thành 理lý 。 答đáp 。 一nhất 毛mao 端đoan 正chánh 是thị 理lý 體thể 即tức 寂tịch 光quang 土thổ 。 寂tịch 光quang 諸chư 土thổ 。 無vô 二nhị 無vô 別biệt 。 寂tịch 光quang 是thị 理lý 諸chư 土thổ 是thị 事sự 。 寂tịch 光quang 理lý 通thông 諸chư 土thổ 別biệt 異dị 。 以dĩ 理lý 通thông 故cố 云vân 一nhất 毛mao 端đoan 。 以dĩ 別biệt 異dị 故cố 所sở 以dĩ 稱xưng 為vi 。 十thập 方phương 國quốc 土độ 。 問vấn 。 一nhất 毛mao 端đoan 是thị 身thân 分phần/phân 極cực 微vi 之chi 處xứ 何hà 以dĩ 稱xưng 寂tịch 光quang 乎hồ 。
答đáp 曰viết 。
若nhược 論luận 今kim 文văn 有hữu 多đa 種chủng 義nghĩa 。 而nhi 攝nhiếp 事sự 歸quy 理lý 為vi 義nghĩa 中trung 之chi 要yếu 。 言ngôn 多đa 種chủng 義nghĩa 者giả 。 若nhược 轉chuyển 大đại 小tiểu 即tức 大đại 小tiểu 相tương 容dung 也dã 。 若nhược 會hội 物vật 為vì 己kỷ 即tức 自tự 他tha 不bất 隔cách 也dã 。 若nhược 身thân 心tâm 圓viên 明minh 。 即tức 色sắc 心tâm 不bất 二nhị 也dã 。 若nhược 以dĩ 身thân 對đối 土thổ 即tức 依y 正chánh 互hỗ 融dung 也dã 。 若nhược 一nhất 毛mao 含hàm 十thập 方phương 土thổ 即tức 一nhất 多đa 無vô 礙ngại 也dã 。 更cánh 有hữu 多đa 義nghĩa 不bất 暇hạ 具cụ 明minh 。 而nhi 義nghĩa 中trung 有hữu 要yếu 。 以dĩ 前tiền 兩lưỡng 番phiên 進tiến 明minh 圓viên 理lý 只chỉ 論luận 唯duy 心tâm 。 今kim 番phiên 進tiến 明minh 圓viên 證chứng 獨độc 揭yết 唯duy 色sắc 比tỉ 前tiền 更cánh 深thâm 。 是thị 發phát 明minh 身thân 心tâm 圓viên 明minh 之chi 騐# 。 葢# 心tâm 具cụ 易dị 知tri 。 色sắc 具cụ 難nan 解giải 。 經kinh 第đệ 四tứ 云vân 。 如như 意ý 默mặc 容dung 。 十thập 方phương 三tam 世thế 。 一nhất 切thiết 世thế 間gian 。 出xuất 世thế 間gian 法Pháp 。 唯duy 聖thánh 與dữ 凡phàm 。 無vô 不bất 包bao 容dung 。 盡tận 其kỳ 涯nhai 際tế 。 據cứ 經Kinh 所sở 言ngôn 。 心tâm 具cụ 諸chư 法pháp 人nhân 所sở 易dị 曉hiểu 。 世thế 雖tuy 至chí 愚ngu 之chi 人nhân 亦diệc 能năng 記ký 憶ức 少thiếu 壯tráng 及cập 老lão 及cập 他tha 人nhân 之chi 事sự 有hữu 何hà 限hạn 量lượng 。 由do 其kỳ 所sở 知tri 推thôi 及cập 其kỳ 所sở 不bất 知tri 。 靡mĩ 不bất 包bao 容dung 殆đãi 信tín 然nhiên 矣hĩ 。 所sở 以dĩ 前tiền 兩lưỡng 番phiên 初sơ 明minh 圓viên 旨chỉ 且thả 論luận 唯duy 心tâm 人nhân 猶do 易dị 信tín 。 唯duy 色sắc 唯duy 心tâm 義nghĩa 實thật 不bất 異dị 。 在tại 凡phàm 位vị 中trung 色sắc 具cụ 難nan 解giải 。 唯duy 聖thánh 人nhân 達đạt 依y 正chánh 之chi 色sắc 無vô 非phi 自tự 心tâm 。 色sắc 具cụ 宛uyển 如như 心tâm 具cụ 。 毛mao 端đoan 國quốc 土độ 皆giai 是thị 色sắc 法pháp 。 以dĩ 類loại 相tương 從tùng 。 自tự 能năng 容dung 受thọ 。 所sở 以dĩ 經kinh 言ngôn 身thân 心tâm 圓viên 明minh 。 正chánh 顯hiển 色sắc 即tức 是thị 心tâm 成thành 唯duy 色sắc 法Pháp 門môn 也dã 。 此thử 中trung 雖tuy 論luận 毛mao 含hàm 剎sát 海hải 而nhi 亦diệc 兼kiêm 明minh 一nhất 念niệm 具cụ 法pháp 。 以dĩ 上thượng 文văn 云vân 。 身thân 心tâm 圓viên 明minh 。 豈khởi 非phi 明minh 色sắc 具cụ 即tức 是thị 一nhất 念niệm 具cụ 耶da 。 一nhất 念niệm 是thị 時thời 之chi 極cực 促xúc 。 一nhất 毛mao 端đoan 是thị 色sắc 之chi 極cực 微vi 。
時thời 雖tuy 極cực 促xúc 處xứ 雖tuy 極cực 微vi 。 然nhiên 分phần/phân 量lượng 已dĩ 全toàn 可khả 論luận 具cụ 法pháp 。 身thân 土thổ 既ký 融dung 時thời 處xứ 豈khởi 不bất 即tức 耶da 。 前tiền 兩lưỡng 番phiên 云vân 諸chư 法pháp 所sở 生sanh 。 唯duy 心tâm 所sở 現hiện 。 其kỳ 中trung 自tự 含hàm 一nhất 念niệm 具cụ 法pháp 之chi 義nghĩa 。 今kim 揭yết 色sắc 具cụ 意ý 亦diệc 兼kiêm 之chi 。 古cổ 人nhân 明minh 一nhất 念niệm 具cụ 法pháp 是thị 寂tịch 光quang 土thổ 體thể 。 如như 義nghĩa 例lệ 云vân 。 他tha 人nhân 咸hàm 知tri 一nhất 切thiết 唯duy 識thức 。 不bất 知tri 身thân 土thổ 居cư 乎hồ 一nhất 心tâm 。 故cố 知tri 心tâm 體thể 即tức 常thường 寂tịch 光quang 。 寂tịch 光quang 諸chư 土thổ 。 無vô 二nhị 無vô 別biệt 。 遮già 那na 之chi 身thân 與dữ 土thổ 相tương 稱xứng 。 法pháp 與dữ 報báo 應ứng 一nhất 體thể 無vô 差sai 。 今kim 例lệ 此thử 義nghĩa 色sắc 具cụ 即tức 心tâm 豈khởi 非phi 寂tịch 光quang 。 寂tịch 光quang 攝nhiếp 下hạ 三tam 土thổ 故cố 含hàm 受thọ 十thập 方phương 國quốc 也dã 。 色sắc 心tâm 依y 正chánh 鎔dong 融dung 總tổng 攝nhiếp 全toàn 成thành 寂tịch 光quang 。 則tắc 古cổ 人nhân 攝nhiếp 事sự 成thành 理lý 之chi 說thuyết 更cánh 無vô 惑hoặc 矣hĩ 。 前tiền 兩lưỡng 番phiên 明minh 圓viên 教giáo 之chi 因nhân 。 今kim 論luận 圓viên 教giáo 之chi 果quả 。 如Như 來Lai 本bổn 意ý 在tại 圓viên 。 故cố 對đối 觀quan 大đại 觀quan 小tiểu 。 而nhi 即tức 明minh 小tiểu 大đại 相tương 容dung 耳nhĩ 。
○# 二nhị 明minh 圓viên 證chứng 出xuất 是thị 見kiến 非phi 見kiến 。 前tiền 章chương 雖tuy 從tùng 見kiến 性tánh 明minh 圓viên 是thị 圓viên 即tức 別biệt 義nghĩa 。 而nhi 云vân 身thân 心tâm 圓viên 明minh 。 其kỳ 語ngữ 尚thượng 寬khoan 。 今kim 云vân 此thử 見kiến 及cập 緣duyên 。 元nguyên 是thị 菩Bồ 提Đề 。 妙diệu 淨tịnh 明minh 體thể 。 是thị 的đích 就tựu 見kiến 以dĩ 明minh 圓viên 證chứng 。 於ư 中trung 先tiên 問vấn 。
阿A 難Nan 白bạch 佛Phật 言ngôn 世Thế 尊Tôn 。 若nhược 此thử 見kiến 精tinh 。 必tất 我ngã 妙diệu 性tánh 。 今kim 此thử 妙diệu 性tánh 。 現hiện 在tại 我ngã 前tiền 。 見kiến 必tất 我ngã 真chân 。 我ngã 今kim 身thân 心tâm 。 復phục 是thị 何hà 物vật 。 而nhi 今kim 身thân 心tâm 。 分phân 別biệt 有hữu 實thật 。 彼bỉ 見kiến 無vô 別biệt 。 分phân 辨biện 我ngã 身thân 。 若nhược 實thật 我ngã 心tâm 。 令linh 我ngã 今kim 見kiến 。 見kiến 性tánh 實thật 我ngã 。 而nhi 身thân 非phi 我ngã 。 何hà 殊thù 如Như 來Lai 。 先tiên 所sở 難nan 言ngôn 。 物vật 能năng 見kiến 我ngã 。 惟duy 垂thùy 大đại 慈từ 。 開khai 發phát 未vị 悟ngộ 。
若nhược 此thử 見kiến 精tinh 。 必tất 我ngã 妙diệu 性tánh 者giả 。 前tiền 文văn 於ư 見kiến 精tinh 中trung 點điểm 出xuất 見kiến 性tánh 。 如như 云vân 同đồng 汝nhữ 見kiến 精tinh 。 清thanh 淨tịnh 所sở 矚chú 。 則tắc 諸chư 物vật 象tượng 雖tuy 有hữu 差sai 別biệt 。 見kiến 性tánh 無vô 殊thù 。 此thử 於ư 見kiến 精tinh 中trung 點điểm 出xuất 見kiến 性tánh 也dã 。 而nhi 妙diệu 性tánh 之chi 言ngôn 指chỉ 毛mao 含hàm 國quốc 土độ 等đẳng 義nghĩa 。 故cố 此thử 問vấn 從tùng 見kiến 性tánh 無vô 還hoàn 。 見kiến 性tánh 非phi 物vật 及cập 若nhược 能năng 轉chuyển 物vật 。 三tam 章chương 發phát 來lai 。 見kiến 性tánh 現hiện 在tại 我ngã 前tiền 。 此thử 句cú 是thị 生sanh 疑nghi 之chi 本bổn 。 由do 前tiền 文văn 有hữu 見kiến 性tánh 周chu 徧biến 非phi 汝nhữ 而nhi 誰thùy 等đẳng 語ngữ 。 據cứ 此thử 而nhi 疑nghi 現hiện 在tại 前tiền 也dã 。 後hậu 文văn 云vân 。 汝nhữ 見kiến 虗hư 空không 。 徧biến 十thập 方phương 界giới 。 有hữu 空không 無vô 體thể 。 有hữu 見kiến 無vô 覺giác 。 故cố 知tri 見kiến 精tinh 中trung 元nguyên 有hữu 一nhất 分phần/phân 。 不bất 附phụ 身thân 根căn 名danh 無vô 覺giác 之chi 見kiến 。 阿A 難Nan 先tiên 已dĩ 見kiến 及cập 此thử 矣hĩ 。 見kiến 必tất 下hạ 執chấp 見kiến 以dĩ 疑nghi 身thân 心tâm 。 見kiến 性tánh 洞đỗng 然nhiên 必tất 是thị 我ngã 真chân 。 此thử 性tánh 既ký 在tại 眼nhãn 前tiền 已dĩ 離ly 我ngã 體thể 。 現hiện 今kim 身thân 心tâm 須tu 不bất 是thị 我ngã 。 復phục 是thị 何hà 物vật 。 次thứ 而nhi 今kim 下hạ 執chấp 身thân 心tâm 以dĩ 疑nghi 見kiến 。 謂vị 如như 我ngã 思tư 惟duy 。 則tắc 身thân 心tâm 有hữu 知tri 。 彼bỉ 見kiến 無vô 辨biện 則tắc 見kiến 未vị 必tất 是thị 我ngã 真chân 也dã 。 彼bỉ 者giả 外ngoại 之chi 之chi 辭từ 。 三tam 若nhược 實thật 下hạ 明minh 墮đọa 物vật 能năng 見kiến 我ngã 之chi 過quá 。 如như 世Thế 尊Tôn 言ngôn 。 必tất 以dĩ 見kiến 者giả 為vi 心tâm 。 以dĩ 令linh 我ngã 今kim 見kiến 故cố 。 見kiến 性tánh 是thị 我ngã 則tắc 身thân 非phi 我ngã 。 以dĩ 身thân 不bất 能năng 見kiến 故cố 。 前tiền 文văn 云vân 汝nhữ 既ký 見kiến 物vật 。 物vật 亦diệc 見kiến 汝nhữ 。 今kim 見kiến 在tại 身thân 外ngoại 何hà 殊thù 物vật 能năng 見kiến 我ngã 耶da 。 汝nhữ 即tức 我ngã 也dã 。 言ngôn 何hà 殊thù 者giả 亦diệc 非phi 全toàn 同đồng 。 以dĩ 見kiến 在tại 身thân 外ngoại 似tự 有hữu 反phản 見kiến 我ngã 身thân 之chi 義nghĩa 。 阿A 難Nan 之chi 意ý 似tự 猶do 未vị 信tín 見kiến 性tánh 是thị 心tâm 。 然nhiên 皆giai 據cứ 見kiến 現hiện 在tại 前tiền 發phát 此thử 疑nghi 端đoan 。 惟duy 垂thùy 下hạ 結kết 請thỉnh 。
○# 二nhị 答đáp 二nhị 一nhất 破phá 執chấp 二nhị 會hội 通thông 初sơ 文văn 三tam 一nhất 如Như 來Lai 破phá 執chấp 又hựu 二nhị 一nhất 總tổng 破phá 見kiến 在tại 我ngã 前tiền 。
佛Phật 告cáo 阿A 難Nan 。
今kim 汝nhữ 所sở 言ngôn 。 見kiến 在tại 汝nhữ 前tiền 。 是thị 義nghĩa 非phi 實thật 。
見kiến 在tại 我ngã 前tiền 是thị 生sanh 疑nghi 之chi 本bổn 故cố 先tiên 斥xích 之chi 。 以dĩ 其kỳ 墮đọa 劫kiếp 濁trược 也dã 。
○# 二nhị 別biệt 破phá 是thị 見kiến 非phi 見kiến 又hựu 二nhị 。 若nhược 實thật 至chí 別biệt 有hữu 自tự 性tánh 。 等đẳng 總tổng 明minh 物vật 非phi 是thị 見kiến 。 須tu 知tri 文văn 意ý 元nguyên 不bất 立lập 物vật 即tức 是thị 見kiến 以dĩ 為vi 所sở 破phá 。 但đãn 破phá 見kiến 在tại 前tiền 耳nhĩ 。 因nhân 阿A 難Nan 執chấp 見kiến 在tại 前tiền 。 故cố 佛Phật 難nạn/nan 云vân 明minh 暗ám 色sắc 空không 。 無vô 一nhất 是thị 見kiến 可khả 云vân 見kiến 在tại 前tiền 乎hồ 。 然nhiên 縱túng/tung 物vật 無vô 是thị 見kiến 。 而nhi 於ư 萬vạn 象tượng 前tiền 剖phẫu 出xuất 精tinh 明minh 同đồng 物vật 無vô 惑hoặc 。 亦diệc 得đắc 謂vị 之chi 見kiến 在tại 眼nhãn 前tiền 。 故cố 佛Phật 難nạn/nan 破phá 中trung 具cụ 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 即tức 破phá 是thị 見kiến 也dã 。 答đáp 中trung 亦diệc 分phân 為vi 二nhị 。 先tiên 答đáp 物vật 無vô 是thị 見kiến 。 次thứ 如như 佛Phật 所sở 說thuyết 。 下hạ 明minh 不bất 能năng 於ư 萬vạn 物vật 象tượng 前tiền 。 剖phẫu 出xuất 精tinh 見kiến 。 則tắc 必tất 不bất 可khả 云vân 見kiến 在tại 眼nhãn 前tiền 。 阿A 難Nan 所sở 說thuyết 。 合hợp 佛Phật 難nạn/nan 意ý 故cố 印ấn 云vân 如như 是thị 。
若nhược 實thật 汝nhữ 前tiền 。 汝nhữ 實thật 見kiến 者giả 。 則tắc 此thử 見kiến 精tinh 。 既ký 有hữu 方phương 所sở 。 非phi 無vô 指chỉ 示thị 。 且thả 今kim 與dữ 汝nhữ 。 坐tọa 祇Kỳ 陀Đà 林Lâm 。 徧biến 觀quán 林lâm 渠cừ 。 及cập 與dữ 殿điện 堂đường 。 上thượng 至chí 日nhật 月nguyệt 。 前tiền 對đối 恆Hằng 河Hà 。 汝nhữ 今kim 於ư 我ngã 。 師sư 子tử 座tòa 前tiền 。 舉cử 手thủ 指chỉ 陳trần 。 是thị 種chủng 種chủng 相tướng 。 陰ấm 者giả 是thị 林lâm 。 明minh 者giả 是thị 日nhật 。 礙ngại 者giả 是thị 壁bích 。 通thông 者giả 是thị 空không 。 如như 是thị 乃nãi 至chí 。 草thảo 樹thụ 纖tiêm 毫hào 。 大đại 小tiểu 雖tuy 殊thù 。 但đãn 可khả 有hữu 形hình 。 無vô 不bất 指chỉ 著trước 。 若nhược 必tất 其kỳ 見kiến 。 現hiện 在tại 汝nhữ 前tiền 。 汝nhữ 應ưng 以dĩ 手thủ 。 確xác 實thật 指chỉ 陳trần 。 何hà 者giả 是thị 見kiến 。 阿A 難Nan 當đương 知tri 。 若nhược 空không 是thị 見kiến 。 既ký 已dĩ 成thành 見kiến 。 何hà 者giả 是thị 空không 。 若nhược 物vật 是thị 見kiến 。 既ký 已dĩ 成thành 見kiến 。 何hà 者giả 為vi 物vật 。 汝nhữ 可khả 微vi 細tế 。 披phi 剝bác 萬vạn 象tượng 。 析tích 出xuất 精tinh 明minh 。 淨tịnh 妙diệu 見kiến 元nguyên 。 指chỉ 陳trần 示thị 我ngã 。 同đồng 彼bỉ 諸chư 物vật 。 分phân 明minh 無vô 惑hoặc 。 阿A 難Nan 言ngôn 。 我ngã 今kim 於ư 此thử 。 重Trùng 閣Các 講Giảng 堂Đường 。 遠viễn 洎kịp 恆Hằng 河Hà 。 上thượng 觀quan 日nhật 月nguyệt 。 舉cử 手thủ 所sở 指chỉ 。 縱túng 目mục 所sở 觀quan 。 指chỉ 皆giai 是thị 物vật 。 無vô 是thị 見kiến 者giả 。
世Thế 尊Tôn 。 如như 佛Phật 所sở 說thuyết 。 況huống 我ngã 有hữu 漏lậu 。 初sơ 學học 聲Thanh 聞Văn 。 乃nãi 至chí 菩Bồ 薩Tát 。 亦diệc 不bất 能năng 於ư 。 萬vạn 物vật 象tượng 前tiền 。 剖phẫu 出xuất 精tinh 見kiến 。 離ly 一nhất 切thiết 物vật 。 別biệt 有hữu 自tự 性tánh 。 佛Phật 言ngôn 如như 是thị 如như 是thị 。
文văn 云vân 汝nhữ 實thật 見kiến 者giả 。 謂vị 實thật 有hữu 眼nhãn 前tiền 之chi 見kiến 則tắc 必tất 有hữu 實thật 法pháp 可khả 示thị 。 且thả 今kim 與dữ 汝nhữ 者giả 。 且thả 以dĩ 物vật 為vi 例lệ 。 祇Kỳ 陀Đà 林Lâm 下hạ 皆giai 是thị 所sở 見kiến 。 日nhật 月nguyệt 恆Hằng 河Hà 極cực 見kiến 所sở 至chí 之chi 處xứ 。 亦diệc 所sở 見kiến 耳nhĩ 。 下hạ 文văn 方phương 明minh 種chủng 種chủng 相tương/tướng 皆giai 有hữu 形hình 可khả 指chỉ 。 若nhược 必tất 句cú 重trọng/trùng 牒điệp 計kế 也dã 。 以dĩ 物vật 例lệ 見kiến 。 物vật 在tại 眼nhãn 前tiền 而nhi 見kiến 亦diệc 在tại 前tiền 。 則tắc 物vật 有hữu 可khả 指chỉ 而nhi 見kiến 亦diệc 必tất 可khả 指chỉ 。 故cố 云vân 汝nhữ 應ưng 以dĩ 手thủ 。 確xác 實thật 指chỉ 陳trần 也dã 。 阿A 難Nan 當đương 下hạ 明minh 物vật 無vô 是thị 見kiến 。 又hựu 二nhị 。 先tiên 明minh 即tức 物vật 無vô 見kiến 。 謂vị 若nhược 以dĩ 空không 即tức 見kiến 。 則tắc 既ký 謂vị 之chi 見kiến 即tức 不bất 得đắc 謂vị 之chi 空không 。 次thứ 物vật 亦diệc 然nhiên 。 汝nhữ 可khả 下hạ 。 謂vị 即tức 物vật 既ký 不bất 可khả 得đắc 。 會hội 須tu 於ư 萬vạn 象tượng 前tiền 剖phẫu 出xuất 一nhất 見kiến 。 方phương 可khả 云vân 見kiến 在tại 汝nhữ 前tiền 。 譬thí 如như 壁bích 畵họa 。 畵họa 雖tuy 依y 壁bích 然nhiên 不bất 妨phương 壁bích 是thị 壁bích 畵họa 是thị 畵họa 。 是thị 即tức 可khả 剖phẫu 。 今kim 見kiến 亦diệc 然nhiên 。 合hợp 此thử 二nhị 義nghĩa 皆giai 名danh 物vật 無vô 是thị 見kiến 。 謂vị 萬vạn 物vật 中trung 無vô 一nhất 是thị 見kiến 之chi 處xứ 耳nhĩ 。 佛Phật 已dĩ 明minh 示thị 物vật 無vô 是thị 見kiến 而nhi 猶do 未vị 決quyết 其kỳ 辭từ 。 以dĩ 使sử 阿A 難Nan 自tự 決quyết 所sở 以dĩ 斷đoạn 其kỳ 疑nghi 也dã 。 文văn 言ngôn 精tinh 明minh 淨tịnh 妙diệu 見kiến 元nguyên 。 則tắc 見kiến 精tinh 見kiến 性tánh 皆giai 在tại 其kỳ 中trung 矣hĩ 。 阿A 難Nan 答đáp 中trung 方phương 正chánh 明minh 物vật 無vô 是thị 見kiến 。 重Trùng 閣Các 講Giảng 堂Đường 。 領lãnh 上thượng 祇Kỳ 陀Đà 林Lâm 等đẳng 。 恆Hằng 河Hà 日nhật 月nguyệt 領lãnh 上thượng 上thượng 至chí 日nhật 月nguyệt 。 前tiền 對đối 恆Hằng 河Hà 。 舉cử 手thủ 等đẳng 領lãnh 上thượng 物vật 無vô 是thị 見kiến 。 言ngôn 縱túng/tung 目mục 者giả 義nghĩa 當đương 舉cử 手thủ 。 故cố 下hạ 即tức 云vân 指chỉ 皆giai 是thị 物vật 。 無vô 是thị 見kiến 者giả 。 如như 佛Phật 所sở 說thuyết 。 下hạ 正chánh 明minh 不bất 能năng 剖phẫu 物vật 出xuất 見kiến 。 阿A 難Nan 雖tuy 云vân 見kiến 在tại 眼nhãn 前tiền 。 而nhi 佛Phật 令linh 其kỳ 析tích 出xuất 見kiến 性tánh 則tắc 不bất 可khả 得đắc 。 故cố 竟cánh 決quyết 之chi 。
○# 二nhị 明minh 物vật 無vô 非phi 見kiến 。
佛Phật 復phục 告cáo 阿A 難Nan 。 如như 汝nhữ 所sở 言ngôn 。 無vô 有hữu 精tinh 見kiến 。 離ly 一nhất 切thiết 物vật 。 別biệt 有hữu 自tự 性tánh 。 則tắc 汝nhữ 所sở 指chỉ 。 是thị 物vật 之chi 中trung 。 無vô 是thị 見kiến 者giả 。 今kim 復phục 告cáo 汝nhữ 。 汝nhữ 與dữ 如Như 來Lai 。 坐tọa 祇Kỳ 陀Đà 林Lâm 。 更cánh 觀quan 林lâm 苑uyển 。 乃nãi 至chí 日nhật 月nguyệt 。 種chủng 種chủng 象tượng 殊thù 。 必tất 無vô 見kiến 精tinh 。 受thọ 汝nhữ 所sở 指chỉ 。 汝nhữ 又hựu 發phát 明minh 。 此thử 諸chư 物vật 中trung 。 何hà 者giả 非phi 見kiến 。 阿A 難Nan 言ngôn 。 我ngã 實thật 徧biến 見kiến 。 此thử 祇Kỳ 陀Đà 林Lâm 。 不bất 知tri 是thị 中trung 。 何hà 者giả 非phi 見kiến 。
何hà 以dĩ 故cố 。 若nhược 樹thụ 非phi 見kiến 。 云vân 何hà 見kiến 樹thụ 。 若nhược 樹thụ 即tức 見kiến 。 復phục 云vân 何hà 樹thụ 。 如như 是thị 乃nãi 至chí 。 若nhược 空không 非phi 見kiến 。 云vân 何hà 見kiến 空không 。 若nhược 空không 即tức 見kiến 。 復phục 云vân 何hà 空không 。 我ngã 又hựu 思tư 惟duy 。 是thị 萬vạn 象tượng 中trung 。 微vi 細tế 發phát 明minh 。 無vô 非phi 見kiến 者giả 。 佛Phật 言ngôn 如như 是thị 如như 是thị 。
如như 汝nhữ 下hạ 述thuật 其kỳ 所sở 言ngôn 。 精tinh 見kiến 二nhị 字tự 亦diệc 該cai 見kiến 精tinh 見kiến 性tánh 。 前tiền 世Thế 尊Tôn 先tiên 明minh 即tức 物vật 無vô 見kiến 。 次thứ 明minh 析tích 物vật 無vô 見kiến 。 析tích 即tức 離ly 也dã 。 阿A 難Nan 答đáp 中trung 亦diệc 分phân 為vi 二nhị 。 今kim 但đãn 言ngôn 離ly 者giả 是thị 必tất 前tiền 文văn 意ý 重trọng/trùng 於ư 離ly 耳nhĩ 。 前tiền 謂vị 見kiến 現hiện 在tại 前tiền 必tất 有hữu 可khả 指chỉ 。 豈khởi 明minh 暗ám 色sắc 空không 。 即tức 是thị 見kiến 乎hồ 。 此thử 既ký 不bất 可khả 。 須tu 於ư 萬vạn 象tượng 中trung 剖phẫu 出xuất 一nhất 見kiến 亦diệc 得đắc 謂vị 之chi 見kiến 在tại 眼nhãn 前tiền 。 則tắc 前tiền 問vấn 答đáp 中trung 意ý 重trọng/trùng 於ư 離ly 明minh 矣hĩ 。 雖tuy 言ngôn 為vi 離ly 元nguyên 是thị 是thị 見kiến 中trung 義nghĩa 。 以dĩ 若nhược 於ư 萬vạn 象tượng 中trung 析tích 出xuất 一nhất 見kiến 。 即tức 是thị 物vật 中trung 有hữu 此thử 見kiến 也dã 。 故cố 結kết 云vân 則tắc 汝nhữ 所sở 指chỉ 等đẳng 。 結kết 語ngữ 雖tuy 單đơn 承thừa 離ly 物vật 無vô 見kiến 亦diệc 該cai 即tức 物vật 無vô 見kiến 。 故cố 云vân 是thị 物vật 之chi 中trung 。 無vô 是thị 見kiến 也dã 。 今kim 復phục 下hạ 別biệt 徵trưng 非phi 見kiến 。 更cánh 觀quán 之chi 意ý 在tại 徵trưng 非phi 見kiến 也dã 。 然nhiên 佛Phật 亦diệc 不bất 結kết 而nhi 使sử 阿A 難Nan 自tự 決quyết 。 既ký 云vân 徧biến 見kiến 便tiện 不bất 得đắc 云vân 非phi 見kiến 。 此thử 中trung 祗chi 應ưng 破phá 非phi 見kiến 。 而nhi 即tức 非phi 俱câu 破phá 者giả 謂vị 進tiến 退thoái 皆giai 不bất 可khả 而nhi 決quyết 其kỳ 無vô 非phi 見kiến 耳nhĩ 。 言ngôn 我ngã 又hựu 思tư 維duy 者giả 。 前tiền 思tư 無vô 是thị 見kiến 。 今kim 又hựu 思tư 無vô 非phi 見kiến 也dã 。 微vi 細tế 者giả 。 欲dục 尋tầm 非phi 見kiến 之chi 義nghĩa 故cố 云vân 微vi 細tế 。 兩lưỡng 關quan 皆giai 破phá 佛Phật 意ý 可khả 明minh 故cố 復phục 印ấn 之chi 。 溫ôn 陵lăng 云vân 。 二nhị 義nghĩa 無vô 定định 佛Phật 皆giai 印ấn 者giả 。 以dĩ 色sắc 空không 等đẳng 象tượng 。 如như 虗hư 空không 華hoa 。 本bổn 無vô 所sở 有hữu 。 不bất 可khả 定định 指chỉ 也dã 。
○# 二nhị 大đại 眾chúng 茫mang 然nhiên 。
於ư 是thị 大đại 眾chúng 。 非phi 無Vô 學Học 者giả 。 聞văn 佛Phật 此thử 言ngôn 。 茫mang 然nhiên 不bất 知tri 。 是thị 義nghĩa 終chung 始thỉ 。 一nhất 時thời 惶hoàng 悚tủng 。 失thất 其kỳ 所sở 守thủ 。
大đại 眾chúng 茫mang 然nhiên 者giả 。 如như 前tiền 問vấn 答đáp 。 以dĩ 為vi 是thị 見kiến 則tắc 無vô 所sở 指chỉ 故cố 是thị 見kiến 之chi 義nghĩa 難nạn/nan 立lập 。 大đại 眾chúng 已dĩ 懷hoài 迷mê 悶muộn 。 以dĩ 為vi 非phi 見kiến 應ưng 無vô 所sở 矚chú 。 故cố 非phi 見kiến 之chi 義nghĩa 難nạn/nan 立lập 。 大đại 眾chúng 復phục 懷hoài 迷mê 悶muộn 。 而nhi 佛Phật 反phản 兩lưỡng 印ấn 之chi 迷mê 悶muộn 轉chuyển 深thâm 故cố 茫mang 然nhiên 不bất 知tri 終chung 始thỉ 。 幽u 溪khê 云vân 。 經kinh 家gia 特đặc 言ngôn 。 非phi 無Vô 學Học 者giả 。 無Vô 學Học 之chi 人nhân 已dĩ 證chứng 偏thiên 真chân 則tắc 色sắc 空không 已dĩ 盡tận 。 豈khởi 更cánh 執chấp 乎hồ 。 所sở 不bất 及cập 者giả 。 此thử 見kiến 及cập 緣duyên 。 元nguyên 是thị 菩Bồ 提Đề 。 妙diệu 淨tịnh 明minh 體thể 耳nhĩ 。 大Đại 乘Thừa 小Tiểu 乘Thừa 漸tiệm 頓đốn 偏thiên 圓viên 於ư 是thị 乎hồ 分phần/phân 。 終chung 始thỉ 者giả 。 如như 虗hư 空không 華hoa 是thị 義nghĩa 之chi 始thỉ 。 元nguyên 是thị 菩Bồ 提Đề 。 妙diệu 淨tịnh 明minh 體thể 。 是thị 義nghĩa 之chi 終chung 。 又hựu 如như 虗hư 空không 華hoa 是thị 義nghĩa 之chi 終chung 是thị 見kiến 非phi 見kiến 至chí 此thử 而nhi 斷đoạn 也dã 。 追truy 遡# 其kỳ 本bổn 元nguyên 是thị 菩Bồ 提Đề 。 妙diệu 淨tịnh 明minh 體thể 。 即tức 其kỳ 始thỉ 也dã 。 有hữu 無vô 不bất 決quyết 故cố 。 失thất 其kỳ 所sở 守thủ 。
○# 三tam 如Như 來Lai 安an 慰úy 。
如Như 來Lai 知tri 其kỳ 。 魂hồn 慮lự 變biến 慴triệp 。 心tâm 生sanh 憐lân 愍mẫn 。 安an 慰úy 阿A 難Nan 。 及cập 諸chư 大đại 眾chúng 。 諸chư 善thiện 男nam 子tử 。 無vô 上thượng 法Pháp 王Vương 。 是thị 真chân 實thật 語ngữ 。 如như 所sở 如như 說thuyết 。 不bất 誑cuống 不bất 妄vọng 。 非phi 末Mạt 伽Già 黎Lê 。 四tứ 種chủng 不bất 死tử 。 矯kiểu 亂loạn 論luận 義nghĩa 。 汝nhữ 諦đế 思tư 惟duy 。 無vô 忝thiểm 哀ai 慕mộ 。
變biến 慴triệp 者giả 。 失thất 其kỳ 所sở 守thủ 則tắc 變biến 。 一nhất 時thời 惶hoàng 悚tủng 是thị 慴triệp 。 慴triệp 專chuyên 入nhập 聲thanh 。 怯khiếp 也dã 。 或hoặc 云vân 懼cụ 也dã 。 特đặc 言ngôn 無vô 上thượng 法Pháp 王Vương 。 真chân 實thật 語ngữ 者giả 。 是thị 見kiến 非phi 見kiến 皆giai 非phi 真chân 實thật 。 今kim 俱câu 非phi 之chi 。 意ý 欲dục 明minh 圓viên 教giáo 中trung 道đạo 是thị 真chân 實thật 語ngữ 也dã 。 如như 所sở 如như 說thuyết 者giả 。 如như 於ư 真Chân 如Như 之chi 理lý 。 是thị 稱xưng 理lý 而nhi 說thuyết 。 不bất 誑cuống 則tắc 不bất 欺khi 於ư 人nhân 。 不bất 妄vọng 是thị 斷đoạn 除trừ 妄vọng 語ngữ 。 或hoặc 以dĩ 如Như 來Lai 五ngũ 語ngữ 釋thích 之chi 亦diệc 是thị 。 具cụ 如như 會hội 解giải 。 不bất 死tử 矯kiểu 亂loạn 者giả 。 言ngôn 其kỳ 立lập 義nghĩa 甚thậm 有hữu 無vô 不bất 決quyết 如như 十thập 卷quyển 中trung 云vân 。 或hoặc 言ngôn 其kỳ 有hữu 。 或hoặc 言ngôn 其kỳ 無vô 。 亦diệc 有hữu 即tức 是thị 亦diệc 無vô 。 亦diệc 無vô 之chi 中trung 。 不bất 是thị 亦diệc 有hữu 。 即tức 矯kiểu 亂loạn 而nhi 不bất 決quyết 也dã 。
○# 二nhị 會hội 通thông 二nhị 一nhất 文Văn 殊Thù 騰đằng 疑nghi 請thỉnh 問vấn 。
是thị 時thời 文Văn 殊Thù 師Sư 利Lợi 法Pháp 王Vương 子Tử 。 愍mẫn 諸chư 四tứ 眾chúng 。 在tại 大đại 眾chúng 中trung 。 即tức 從tùng 座tòa 起khởi 。 頂đảnh 禮lễ 佛Phật 足túc 。 合hợp 掌chưởng 恭cung 敬kính 而nhi 白bạch 。 佛Phật 言ngôn 世Thế 尊Tôn 。 此thử 諸chư 大đại 眾chúng 。 不bất 悟ngộ 如Như 來Lai 。 發phát 明minh 二nhị 種chủng 。 精tinh 見kiến 色sắc 空không 。 是thị 非phi 是thị 義nghĩa 。
世Thế 尊Tôn 。 若nhược 此thử 前tiền 緣duyên 。 色sắc 空không 等đẳng 象tượng 。 若nhược 是thị 見kiến 者giả 。 應ưng 有hữu 所sở 指chỉ 。 若nhược 非phi 見kiến 者giả 。 應ưng 無vô 所sở 矚chú 。 而nhi 今kim 不bất 知tri 。 是thị 義nghĩa 所sở 歸quy 。 故cố 有hữu 驚kinh 怖bố 。 非phi 是thị 疇trù 昔tích 。 善thiện 根căn 輕khinh 尠tiển 。 惟duy 願nguyện 如Như 來Lai 。 大đại 慈từ 發phát 明minh 。 此thử 諸chư 物vật 象tượng 。 與dữ 此thử 見kiến 精tinh 。 元nguyên 是thị 何hà 物vật 。 於ư 其kỳ 中trung 間gian 。 無vô 是thị 非phi 是thị 。
大đại 眾chúng 雖tuy 蒙mông 安an 慰úy 未vị 啟khải 幽u 關quan 。 故cố 假giả 文Văn 殊Thù 槌chùy 砧# 相tương/tướng 叩khấu 。 文văn 分phần/phân 三tam 節tiết 。 初sơ 總tổng 述thuật 四tứ 眾chúng 不bất 悟ngộ 。 發phát 明minh 二nhị 種chủng 者giả 。 謂vị 是thị 見kiến 非phi 見kiến 二nhị 義nghĩa 也dã 。 精tinh 見kiến 與dữ 色sắc 空không 。 相tương 對đối 有hữu 色sắc 空không 是thị 見kiến 色sắc 空không 非phi 見kiến 二nhị 義nghĩa 。 若nhược 其kỳ 悟ngộ 明minh 即tức 知tri 離ly 是thị 非phi 是thị 亦diệc 成thành 佛Phật 果quả 。 二nhị 明minh 不bất 悟ngộ 所sở 以dĩ 。 若nhược 是thị 見kiến 者giả 。 應ưng 有hữu 所sở 指chỉ 者giả 。 謂vị 物vật 既ký 是thị 見kiến 必tất 可khả 指chỉ 其kỳ 何hà 者giả 為vi 物vật 。 中trung 之chi 見kiến 也dã 。 是thị 義nghĩa 指chỉ 物vật 無vô 是thị 見kiến 物vật 無vô 非phi 見kiến 。 二nhị 義nghĩa 所sở 歸quy 是thị 旨chỉ 歸quy 之chi 地địa 。 如như 下hạ 明minh 菩Bồ 提Đề 妙diệu 淨tịnh 明minh 體thể 。 離ly 是thị 非phi 是thị 豈khởi 非phi 義nghĩa 所sở 歸quy 乎hồ 。 因nhân 如Như 來Lai 所sở 示thị 。 其kỳ 意ý 甚thậm 深thâm 。 尚thượng 非phi 無Vô 學Học 偏thiên 空không 境cảnh 界giới 。 況huống 阿A 難Nan 有hữu 學học 。 及cập 諸chư 四tứ 眾chúng 。 能năng 無vô 驚kinh 怖bố 故cố 非phi 。 善thiện 根căn 微vi 薄bạc 。 三tam 惟duy 願nguyện 下hạ 請thỉnh 。 如Như 來Lai 發phát 明minh 。 此thử 正chánh 叩khấu 所sở 歸quy 。 舉cử 二nhị 以dĩ 叩khấu 不bất 二nhị 也dã 。 元nguyên 是thị 何hà 物vật 者giả 。 下hạ 佛Phật 云vân 。 元nguyên 是thị 菩Bồ 提Đề 。 淨tịnh 明minh 體thể 正chánh 答đáp 此thử 語ngữ 。
○# 二nhị 如Như 來Lai 正chánh 為vi 會hội 通thông 二nhị 一nhất 正chánh 明minh 絕tuyệt 待đãi 。
佛Phật 告cáo 文Văn 殊Thù 。 及cập 諸chư 大đại 眾chúng 。
十thập 方phương 如Như 來Lai 。 及cập 大đại 菩Bồ 薩Tát 。 於ư 其kỳ 自tự 住trụ 。 三tam 摩ma 地địa 中trung 。 見kiến 與dữ 見kiến 緣duyên 。 并tinh 所sở 想tưởng 相tương/tướng 如như 虗hư 空không 華hoa 。 本bổn 無vô 所sở 有hữu 。 此thử 見kiến 及cập 緣duyên 。 元nguyên 是thị 菩Bồ 提Đề 。 妙diệu 淨tịnh 明minh 體thể 。 云vân 何hà 於ư 中trung 。 有hữu 是thị 非phi 是thị 。
此thử 中trung 文văn 意ý 。 近cận 代đại 諸chư 師sư 皆giai 以dĩ 萬vạn 物vật 一nhất 體thể 釋thích 之chi 未vị 必tất 然nhiên 也dã 。 考khảo 天thiên 地địa 同đồng 根căn 萬vạn 物vật 一nhất 體thể 語ngữ 見kiến 外ngoại 書thư 。 自tự 肇triệu 公công 引dẫn 用dụng 遂toại 為vi 見kiến 性tánh 之chi 極cực 談đàm 。 亦diệc 須tu 究cứu 其kỳ 所sở 以dĩ 。 夫phu 根căn 身thân 器khí 界giới 皆giai 是thị 虗hư 妄vọng 。 欲dục 以dĩ 目mục 前tiền 萬vạn 法pháp 而nhi 即tức 會hội 成thành 一nhất 體thể 。 此thử 乃nãi 帶đái 妄vọng 釋thích 真chân 徒đồ 成thành 妄vọng 法pháp 。 今kim 此thử 文văn 中trung 有hữu 破phá 有hữu 立lập 。 欲dục 證chứng 菩Bồ 提Đề 。 淨tịnh 體thể 必tất 須tu 破phá 盡tận 根căn 塵trần 。 破phá 後hậu 論luận 立lập 方phương 明minh 萬vạn 物vật 與dữ 己kỷ 為vi 一nhất 。 苟cẩu 或hoặc 未vị 破phá 即tức 立lập 豈khởi 通thông 方phương 之chi 大Đại 道Đạo 乎hồ 。 文văn 云vân 。 如Như 來Lai 大đại 菩Bồ 薩Tát 者giả 。 如Như 來Lai 極cực 果quả 菩Bồ 薩Tát 分phần/phân 證chứng 。 皆giai 有hữu 自tự 行hành 權quyền 實thật 二nhị 智trí 。 三tam 摩ma 地địa 或hoặc 云vân 即tức 是thị 三Tam 摩Ma 提Đề 。 然nhiên 三Tam 摩Ma 提Đề 是thị 所sở 修tu 妙diệu 因nhân 。 三tam 摩ma 地địa 是thị 所sở 證chứng 習tập 果quả 。 當đương 有hữu 因nhân 果quả 之chi 分phần 。 果quả 上thượng 所sở 證chứng 或hoặc 即tức 三tam 昧muội 之chi 別biệt 名danh 也dã 。 見kiến 是thị 根căn 。 見kiến 緣duyên 是thị 塵trần 。 所sở 想tưởng 相tương/tướng 者giả 。 六lục 識thức 各các 有hữu 所sở 想tưởng 之chi 相tướng 。 如như 虗hư 空không 華hoa 者giả 。 自tự 緣duyên 而nhi 言ngôn 之chi 不bất 可khả 謂vị 之chi 見kiến 。 不bất 可khả 謂vị 之chi 非phi 見kiến 。 緣duyên 無vô 定định 性tánh 即tức 不bất 可khả 信tín 則tắc 緣duyên 若nhược 空không 華hoa 。 自tự 見kiến 而nhi 言ngôn 之chi 不bất 可khả 謂vị 之chi 緣duyên 不bất 可khả 謂vị 之chi 非phi 緣duyên 。 見kiến 無vô 定định 性tánh 則tắc 不bất 可khả 信tín 故cố □# 若nhược 空không 華hoa 。 前tiền 文văn 大đại 意ý 是thị 破phá 前tiền 塵trần 。 此thử 中trung 破phá 法pháp 根căn 塵trần 咸hàm 破phá 。 又hựu 自tự 首thủ 卷quyển 來lai 。 言ngôn 見kiến 性tánh 脫thoát 離ly 根căn 塵trần 。 未vị 言ngôn 根căn 塵trần 。 本bổn 無vô 所sở 有hữu 。 至chí 此thử 方phương 喻dụ 如như 空không 華hoa 。 故cố 非phi 極cực 果quả 聖thánh 人nhân 登đăng 地địa 菩Bồ 薩Tát 安an 能năng 破phá 盡tận 根căn 塵trần 二nhị 相tương/tướng 乎hồ 。 根căn 塵trần 既ký 破phá 六lục 識thức 例lệ 知tri 。 此thử 乃nãi 自tự 行hành 之chi 權quyền 智trí 也dã 。 破phá 法pháp 之chi 後hậu 須tu 明minh 立lập 法pháp 。 根căn 塵trần 同đồng 源nguyên 。 本bổn 無vô 二nhị 法pháp 唯duy 一nhất 菩Bồ 提Đề 。 妙diệu 淨tịnh 明minh 體thể 。 妙diệu 即tức 中trung 也dã 。 淨tịnh 即tức 空không 也dã 。 明minh 即tức 假giả 也dã 。 竊thiết 觀quán 此thử 處xứ 文văn 意ý 方phương 指chỉ 物vật 與dữ 見kiến 元nguyên 是thị 一nhất 體thể 。 萬vạn 象tượng 叵phả 得đắc 見kiến 亦diệc 安an 在tại 唯duy 妙diệu 淨tịnh 明minh 體thể 而nhi 已dĩ 。 文văn 重trọng/trùng 此thử 見kiến 及cập 緣duyên 四tứ 字tự 。 涅Niết 槃Bàn 云vân 。 明minh 與dữ 無vô 明minh 。 智trí 者giả 了liễu 達đạt 。 其kỳ 性tánh 無vô 二nhị 。 行hành 之chi 與dữ 識thức 智trí 者giả 了liễu 達đạt 。 其kỳ 性tánh 無vô 二nhị 。 無vô 二nhị 之chi 性tánh 。 即tức 是thị 佛Phật 性tánh 。 今kim 見kiến 與dữ 緣duyên 。 其kỳ 義nghĩa 亦diệc 然nhiên 。 本bổn 無vô 二nhị 法pháp 即tức 是thị 妙diệu 明minh 。 如như 立lập 是thị 見kiến 。 是thị 指chỉ 妙diệu 明minh 即tức 是thị 妙diệu 明minh 此thử 語ngữ 誠thành 贅# 。 如như 立lập 非phi 見kiến 。 乃nãi 指chỉ 妙diệu 明minh 非phi 是thị 妙diệu 明minh 此thử 語ngữ 更cánh 乖quai 。 妙diệu 明minh 離ly 是thị 非phi 此thử 自tự 行hành 之chi 實thật 智trí 也dã 。 問vấn 。 前tiền 文Văn 殊Thù 問vấn 元nguyên 是thị 何hà 物vật 。 於ư 其kỳ 中trung 間gian 。 無vô 是thị 非phi 是thị 。 今kim 答đáp 元nguyên 是thị 菩Bồ 提Đề 。 妙diệu 淨tịnh 明minh 體thể 。 云vân 何hà 於ư 中trung 。 有hữu 是thị 非phi 是thị 。 其kỳ 義nghĩa 已dĩ 足túc 。 奈nại 何hà 於ư 破phá 法pháp 中trung 先tiên 云vân 不bất 可khả 謂vị 是thị 見kiến 不bất 可khả 謂vị 非phi 見kiến 耶da 。 答đáp 。 前tiền 云vân 若nhược 樹thụ 非phi 見kiến 。 云vân 何hà 見kiến 樹thụ 。 若nhược 樹thụ 即tức 見kiến 。 復phục 云vân 何hà 樹thụ 。 常thường 作tác 是thị 觀quán 。 知tri 如như 空không 華hoa 。 即tức 推thôi 檢kiểm 入nhập 空không 之chi 道đạo 。 應ưng 知tri 權quyền 簡giản 之chi 法pháp 必tất 以dĩ 自tự 他tha 相tương 對đối 破phá 是thị 非phi 是thị 。 若nhược 妙diệu 淨tịnh 明minh 心tâm 。 只chỉ 是thị 一nhất 體thể 中trung 無vô 是thị 非phi 是thị 也dã 。
○# 二nhị 引dẫn 例lệ 釋thích 成thành 二nhị 一nhất 指chỉ 人nhân 引dẫn 例lệ 二nhị 一nhất 指chỉ 人nhân 問vấn 。 以dĩ 見kiến 與dữ 見kiến 緣duyên 。 元nguyên 止chỉ 一nhất 真chân 心tâm 故cố 直trực 以dĩ 文Văn 殊Thù 喻dụ 之chi 。 問vấn 。 前tiền 云vân 若nhược 樹thụ 非phi 見kiến 。 云vân 何hà 見kiến 樹thụ 。 若nhược 樹thụ 即tức 見kiến 。 復phục 云vân 何hà 樹thụ 。 是thị 將tương 根căn 塵trần 對đối 辨biện 無vô 是thị 非phi 是thị 耳nhĩ 。 今kim 何hà 直trực 就tựu 真chân 體thể 言ngôn 無vô 是thị 非phi 耶da 。 答đáp 。 前tiền 云vân 此thử 見kiến 及cập 緣duyên 。 元nguyên 是thị 菩Bồ 提Đề 。 妙diệu 淨tịnh 明minh 體thể 。 已dĩ 是thị 卷quyển 妄vọng 歸quy 真chân 。 故cố 此thử 問vấn 答đáp 中trung 直trực 就tựu 真chân 體thể 言ngôn 無vô 是thị 非phi 也dã 。
文Văn 殊Thù 。 吾ngô 今kim 問vấn 汝nhữ 。 如như 汝nhữ 文Văn 殊Thù 。 更cánh 有hữu 文Văn 殊Thù 。 是thị 文Văn 殊Thù 者giả 。 為vi 無vô 文Văn 殊Thù 。
妙diệu 明minh 似tự 遠viễn 。 今kim 舉cử 菩Bồ 薩Tát 當đương 身thân 而nhi 問vấn 則tắc 執chấp 情tình 易dị 破phá 玄huyền 指chỉ 易dị 彰chương 。 如như 汝nhữ 文Văn 殊Thù 。 例lệ 立lập 菩Bồ 提Đề 妙diệu 淨tịnh 明minh 體thể 。 更cánh 有hữu 文Văn 殊Thù 。 是thị 文Văn 殊Thù 者giả 。 例lệ 立lập 妙diệu 明minh 是thị 妙diệu 明minh 也dã 。 譬thí 如như 今kim 人nhân 居cư 平bình 無vô 事sự 必tất 不bất 言ngôn 我ngã 是thị 某mỗ 甲giáp 。 若nhược 作tác 此thử 念niệm 全toàn 成thành 疣vưu 贅# 。 文Văn 殊Thù 亦diệc 然nhiên 。 故cố 今kim 佛Phật 問vấn 為vi 更cánh 指chỉ 文Văn 殊Thù 是thị 文Văn 殊Thù 乎hồ 。 為vi 無vô 文Văn 殊Thù 。 例lệ 立lập 妙diệu 明minh 非phi 妙diệu 明minh 也dã 。 為vi 不bất 許hứa 說thuyết 是thị 文Văn 殊Thù 遂toại 無vô 文Văn 殊Thù 耶da 。 此thử 喻dụ 義nghĩa 旨chỉ 最tối 深thâm 語ngữ 言ngôn 最tối 淺thiển 。 講giảng 者giả 勿vật 支chi 離ly 其kỳ 詞từ 也dã 。
○# 二nhị 領lãnh 意ý 答đáp 。
如như 是thị 世Thế 尊Tôn 。 我ngã 真chân 文Văn 殊Thù 。 無vô 是thị 文Văn 殊Thù 。
何hà 以dĩ 故cố 。 若nhược 有hữu 是thị 者giả 。 則tắc 二nhị 文Văn 殊Thù 。 然nhiên 我ngã 今kim 日nhật 。 非phi 無vô 文Văn 殊Thù 。 於ư 中trung 實thật 無vô 。 是thị 非phi 二nhị 相tướng 。
文Văn 殊Thù 答đáp 佛Phật 。 我ngã 真chân 文Văn 殊Thù 。 本bổn 無vô 乖quai 舛suyễn 。 何hà 須tu 印ấn 定định 我ngã 是thị 文Văn 殊Thù 。 真chân 之chi 為vi 言ngôn 最tối 妙diệu 出xuất 於ư 是thị 非phi 之chi 外ngoại 。 若nhược 有hữu 是thị 者giả 。 須tu 言ngôn 文Văn 殊Thù 是thị 文Văn 殊Thù 豈khởi 非phi 一nhất 句cú 中trung 而nhi 疊điệp 兩lưỡng 文Văn 殊Thù 耶da 。 然nhiên 我ngã 今kim 日nhật 。 雖tuy 不bất 言ngôn 是thị 文Văn 殊Thù 。 非phi 定định 無vô 文Văn 殊Thù 可khả 得đắc 也dã 。 故cố 只chỉ 就tựu 一nhất 人nhân 之chi 身thân 本bổn 無vô 是thị 非phi 二nhị 相tướng 。 此thử 事sự 易dị 明minh 。 而nhi 非phi 文Văn 殊Thù 不bất 能năng 答đáp 。 妙diệu 明minh 真chân 性tánh 可khả 例lệ 知tri 矣hĩ 。
○# 二nhị 說thuyết 法Pháp 釋thích 成thành 二nhị 一nhất 離ly 是thị 非phi 。
佛Phật 言ngôn 此thử 見kiến 妙diệu 明minh 。 與dữ 諸chư 空không 塵trần 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 本bổn 是thị 妙diệu 明minh 。 無vô 上thượng 菩Bồ 提Đề 。 淨tịnh 圓viên 真chân 心tâm 。 妄vọng 為vi 色sắc 空không 。 及cập 與dữ 聞văn 見kiến 。 如như 第đệ 二nhị 月nguyệt 。 誰thùy 為vi 是thị 月nguyệt 。 又hựu 誰thùy 非phi 月nguyệt 。 文Văn 殊Thù 。 但đãn 一nhất 月nguyệt 真chân 。 中trung 間gian 自tự 無vô 。 是thị 月nguyệt 非phi 月nguyệt 。
世Thế 尊Tôn 合hợp 喻dụ 雙song 明minh 真chân 妄vọng 。 此thử 見kiến 至chí 如như 是thị 總tổng 標tiêu 真chân 妄vọng 。 本bổn 是thị 妙diệu 明minh 等đẳng 者giả 。 言ngôn 止chỉ 是thị 一nhất 實thật 諦đế 法pháp 。 大đại 經Kinh 云vân 。 如như 醉túy 未vị 吐thổ 見kiến 有hữu 轉chuyển 日nhật 及cập 不bất 轉chuyển 日nhật 。 醒tỉnh 人nhân 但đãn 見kiến 不bất 轉chuyển 不bất 見kiến 於ư 轉chuyển 。 今kim 亦diệc 如như 是thị 。 止chỉ 是thị 一nhất 實thật 相tướng 無vô 根căn 塵trần 之chi 異dị 。 妙diệu 明minh 即tức 寂tịch 照chiếu 也dã 。 無vô 上thượng 菩Bồ 提Đề 。 寂tịch 照chiếu 不bất 二nhị 之chi 道đạo 也dã 。 於ư 中trung 無vô 法pháp 不bất 具cụ 無vô 相tướng 不bất 融dung 故cố 曰viết 。 淨tịnh 圓viên 真chân 心tâm 。 妄vọng 為vi 等đẳng 者giả 。 謂vị 真chân 心tâm 中trung 本bổn 無vô 二nhị 法pháp 。 妄vọng 心tâm 起khởi 時thời 遂toại 為vi 色sắc 空không 之chi 塵trần 。 聞văn 見kiến 之chi 根căn 。 以dĩ 不bất 二nhị 而nhi 成thành 二nhị 法pháp 葢# 無vô 明minh 之chi 力lực 耳nhĩ 。 如như 第đệ 下hạ 更cánh 立lập 喻dụ 也dã 。 上thượng 文văn 既ký 雙song 立lập 真chân 妄vọng 。 以dĩ 根căn 塵trần 為vi 妄vọng 。 妙diệu 明minh 為vi 真chân 。 此thử 喻dụ 從tùng 上thượng 根căn 塵trần 發phát 來lai 。 第đệ 二nhị 月nguyệt 總tổng 喻dụ 根căn 塵trần 。 如như 第đệ 二nhị 月nguyệt 。 對đối 第đệ 一nhất 月nguyệt 不bất 可khả 言ngôn 。 是thị 月nguyệt 非phi 月nguyệt 。 色sắc 空không 對đối 見kiến 不bất 可khả 言ngôn 是thị 見kiến 非phi 見kiến 。 以dĩ 見kiến 中trung 有hữu 妙diệu 明minh 即tức 可khả 以dĩ 真chân 月nguyệt 喻dụ 之chi 。 但đãn 一nhất 月nguyệt 下hạ 舉cử 一nhất 月nguyệt 喻dụ 。 淨tịnh 圓viên 真chân 心tâm 。 此thử 喻dụ 從tùng 上thượng 妙diệu 明minh 發phát 來lai 。 正chánh 同đồng 文Văn 殊Thù 喻dụ 意ý 。 二nhị 月nguyệt 既ký 妄vọng 一nhất 月nguyệt 乃nãi 真chân 。 何hà 必tất 言ngôn 是thị 月nguyệt 非phi 月nguyệt 。 是thị 直trực 明minh 真chân 體thể 中trung 無vô 是thị 非phi 耳nhĩ 。
○# 二nhị 明minh 得đắc 失thất 上thượng 文văn 雙song 明minh 真chân 妄vọng 故cố 今kim 以dĩ 妄vọng 為vi 失thất 真chân 為vi 得đắc 。
是thị 以dĩ 汝nhữ 今kim 。 觀quan 見kiến 與dữ 塵trần 。 種chủng 種chủng 發phát 明minh 。 名danh 為vi 妄vọng 想tưởng 。 不bất 能năng 於ư 中trung 。 出xuất 是thị 非phi 是thị 。 由do 是thị 真chân 精tinh 。 妙diệu 覺giác 明minh 性tánh 。 故cố 能năng 令linh 汝nhữ 。 出xuất 指chỉ 非phi 指chỉ 。
見kiến 與dữ 塵trần 是thị 根căn 塵trần 之chi 妄vọng 。 若nhược 言ngôn 色sắc 空không 是thị 見kiến 非phi 見kiến 即tức 種chủng 種chủng 發phát 明minh 。 乃nãi 從tùng 根căn 塵trần 而nhi 起khởi 攀phàn 緣duyên 。 故cố 妄vọng 想tưởng 一nhất 動động 終chung 不bất 出xuất 是thị 非phi 之chi 外ngoại 。 雖tuy 不bất 可khả 定định 。 亦diệc 不bất 能năng 出xuất 。 葢# 善thiện 觀quán 則tắc 出xuất 是thị 非phi 之chi 外ngoại 。 不bất 善thiện 觀quán 但đãn 見kiến 其kỳ 不bất 可khả 定định 耳nhĩ 。 若nhược 契khế 妙diệu 性tánh 遂toại 脫thoát 根căn 塵trần 豈khởi 論luận 妄vọng 想tưởng 。 指chỉ 非phi 指chỉ 即tức 是thị 非phi 是thị 也dã 。 前tiền 云vân 若nhược 是thị 見kiến 者giả 。 應ưng 有hữu 所sở 指chỉ 。 詎cự 非phi 以dĩ 指chỉ 為vi 是thị 乎hồ 。 則tắc 非phi 指chỉ 之chi 為vi 非phi 是thị 可khả 知tri 矣hĩ 。 輔phụ 行hành 云vân 。 妙diệu 境cảnh 義nghĩa 成thành 妙diệu 觀quán 斯tư 立lập 。 正chánh 此thử 意ý 也dã 。 由do 是thị 言ngôn 之chi 。 圓viên 融dung 之chi 理lý 必tất 脫thoát 根căn 塵trần 。 而nhi 言ngôn 根căn 塵trần 是thị 道đạo 亦diệc 須tu 善thiện 會hội 。 圓viên 教giáo 之chi 門môn 必tất 除trừ 妄vọng 想tưởng 。 而nhi 言ngôn 妄vọng 想tưởng 即tức 道đạo 不bất 可khả 浪lãng 宣tuyên 。 故cố 前tiền 咄đốt 破phá 妄vọng 心tâm 為vi 入nhập 真chân 之chi 要yếu 路lộ 矣hĩ 。
○# 三Tam 明Minh 圓viên 證chứng 離ly 。 因nhân 緣duyên 自tự 然nhiên 。 前tiền 兩lưỡng 科khoa 皆giai 明minh 圓viên 證chứng 。 此thử 亦diệc 是thị 進tiến 明minh 圓viên 證chứng 之chi 文văn 。 菩Bồ 提Đề 妙diệu 淨tịnh 明minh 體thể 。 必tất 離ly 因nhân 緣duyên 自tự 然nhiên 。 故cố 有hữu 此thử 番phiên 問vấn 答đáp 。 後hậu 文văn 處xứ 處xứ 言ngôn 離ly 因nhân 緣duyên 自tự 然nhiên 。 從tùng 此thử 文văn 始thỉ 。 為vi 四tứ 一nhất 明minh 見kiến 性tánh 離ly 自tự 然nhiên 二nhị 一nhất 疑nghi 自tự 然nhiên 。
阿A 難Nan 白bạch 佛Phật 言ngôn 世Thế 尊Tôn 。 誠thành 如như 法Pháp 王vương 所sở 說thuyết 。 覺giác 緣duyên 遍biến 十thập 方phương 界giới 。 湛trạm 然nhiên 常thường 住trụ 。 性tánh 非phi 生sanh 滅diệt 。 與dữ 先tiên 梵Phạm 志Chí 。 娑sa 毗tỳ 迦ca 羅la 。 所sở 談đàm 冥minh 諦đế 。 及cập 投đầu 灰hôi 等đẳng 。 諸chư 外ngoại 道đạo 種chủng 。 說thuyết 有hữu 真chân 我ngã 。 徧biến 滿mãn 十thập 方phương 。 有hữu 何hà 差sai 別biệt 。 世Thế 尊Tôn 亦diệc 曾tằng 。 於ư 楞Lăng 伽Già 山Sơn 。 為vì 大Đại 慧Tuệ 等đẳng 。 敷phu 演diễn 斯tư 義nghĩa 。 彼bỉ 外ngoại 道đạo 等đẳng 。 常thường 說thuyết 自tự 然nhiên 。 我ngã 說thuyết 因nhân 緣duyên 。 非phi 彼bỉ 境cảnh 界giới 。 我ngã 今kim 觀quan 此thử 。 覺giác 性tánh 自tự 然nhiên 。 非phi 生sanh 非phi 滅diệt 。 遠viễn 離ly 一nhất 切thiết 。 虗hư 妄vọng 顛điên 倒đảo 。 似tự 非phi 因nhân 緣duyên 。 與dữ 彼bỉ 自tự 然nhiên 。 云vân 何hà 開khai 示thị 。 不bất 入nhập 羣quần 邪tà 。 獲hoạch 真chân 實thật 心tâm 。 妙diệu 覺giác 明minh 性tánh 。
問vấn 中trung 言ngôn 覺giác 緣duyên 者giả 。 歷lịch 觀quán 前tiền 後hậu 諸chư 文văn 多đa 指chỉ 見kiến 性tánh 而nhi 為vi 覺giác 體thể 。 緣duyên 指chỉ 萬vạn 象tượng 森sâm 羅la 。 緣duyên 即tức 是thị 覺giác 。 乃nãi 以dĩ 緣duyên 廣quảng 顯hiển 覺giác 體thể 之chi 徧biến 。 上thượng 文văn 以dĩ 第đệ 二nhị 月nguyệt 喻dụ 諸chư 根căn 塵trần 以dĩ 是thị 非phi 是thị 等đẳng 為vi 妄vọng 想tưởng 分phân 別biệt 。 今kim 皆giai 遠viễn 離ly 即tức 常thường 住trụ 非phi 生sanh 滅diệt 也dã 。 次thứ 與dữ 外ngoại 道đạo 對đối 辨biện 者giả 。 小Tiểu 乘Thừa 中trung 明minh 無vô 常thường 無vô 我ngã 。 與dữ 外ngoại 道đạo 逈huýnh 別biệt 。 大Đại 乘Thừa 所sở 說thuyết 每mỗi 似tự 外ngoại 道đạo 。 故cố 涅Niết 槃Bàn 中trung 有hữu 舊cựu 醫y 乳nhũ 藥dược 新tân 醫y 乳nhũ 藥dược 之chi 喻dụ 。 又hựu 云vân 非phi 聖thánh 凡phàm 夫phu 皆giai 說thuyết 有hữu 我ngã 悉tất 是thị 此thử 意ý 。 梵Phạm 志Chí 即tức 婆Bà 羅La 門Môn 。 謂vị 是thị 梵Phạm 天Thiên 所sở 生sanh 。 秦tần 言ngôn 淨tịnh 裔duệ 。 而nhi 云vân 先tiên 者giả 乃nãi 已dĩ 死tử 之chi 人nhân 也dã 。 娑sa 毗tỳ 迦ca 羅la 。 秦tần 言ngôn 金kim 頭đầu 。 所sở 立lập 二nhị 十thập 五ngũ 諦đế 中trung 首thủ 云vân 冥minh 諦đế 。 謂vị 冥minh 然nhiên 莫mạc 覺giác 。 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 有hữu 似tự 乎hồ 湛trạm 然nhiên 常thường 住trụ 。 性tánh 非phi 生sanh 滅diệt 。 投đầu 灰hôi 苦khổ 行hạnh 外ngoại 道đạo 。 說thuyết 真chân 我ngã 徧biến 十thập 方phương 有hữu 似tự 覺giác 緣duyên 。 徧biến 十thập 方phương 界giới 。 內nội 外ngoại 恐khủng 混hỗn 誠thành 須tu 辨biện 明minh 。 世Thế 尊Tôn 下hạ 引dẫn 昔tích 教giáo 對đối 辨biện 。 楞lăng 伽già 山sơn 名danh 。 此thử 云vân 不bất 可khả 往vãng 。 唯duy 得đắc 通thông 者giả 能năng 到đáo 。 斯tư 義nghĩa 即tức 內nội 教giáo 外ngoại 教giáo 差sai 別biệt 之chi 義nghĩa 也dã 。 一nhất 切thiết 外ngoại 道đạo 。 多đa 宗tông 自tự 然nhiên 。 彼bỉ 云vân 如như 龜quy 陸lục 生sanh 自tự 能năng 入nhập 水thủy 。 毒độc 蛇xà 生sanh 已dĩ 自tự 然nhiên 食thực 土thổ 。 如như 刺thứ 頭đầu 尖tiêm 。 誰thùy 之chi 所sở 作tác 。 飛phi 鳥điểu 毛mao 羽vũ 自tự 然nhiên 色sắc 別biệt 。 世thế 間gian 眾chúng 生sanh 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 有hữu 利lợi 有hữu 鈍độn 有hữu 富phú 有hữu 貧bần 。 有hữu 得đắc 解giải 脫thoát 。 有hữu 不bất 得đắc 者giả 。 是thị 故cố 當đương 知tri 。 一nhất 切thiết 法pháp 中trung 。 皆giai 有hữu 自tự 性tánh 。 果quả 如như 外ngoại 說thuyết 則tắc 斷đoạn 惑hoặc 證chứng 真chân 義nghĩa 皆giai 不bất 立lập 。 佛Phật 說thuyết 因nhân 緣duyên 者giả 。 由do 煩phiền 惱não 因nhân 緣duyên 。 則tắc 有hữu 生sanh 死tử 。 由do 修tu 道Đạo 因nhân 緣duyên 。 則tắc 有hữu 涅Niết 槃Bàn 。 眾chúng 生sanh 能năng 淨tịnh 三tam 業nghiệp 便tiện 革cách 凡phàm 成thành 聖thánh 。 正chánh 說thuyết 勝thắng 邪tà 豈khởi 外ngoại 道đạo 所sở 能năng 及cập 乎hồ 。 往vãng 日nhật 所sở 說thuyết 。 以dĩ 因nhân 緣duyên 而nhi 破phá 自tự 然nhiên 義nghĩa 猶do 易dị 識thức 。 何hà 意ý 今kim 經kinh 所sở 說thuyết 全toàn 類loại 自tự 然nhiên 。 葢# 非phi 生sanh 非phi 滅diệt 。 即tức 是thị 自tự 體thể 本bổn 然nhiên 也dã 。 言ngôn 遠viễn 離ly 虗hư 妄vọng 顛điên 倒đảo 者giả 。 虗hư 妄vọng 謂vị 根căn 塵trần 。 顛điên 倒đảo 為vi 妄vọng 想tưởng 。 離ly 此thử 則tắc 凝ngưng 然nhiên 不bất 變biến 必tất 非phi 因nhân 緣duyên 。 今kim 觀quán 下hạ 文văn 言ngôn 常thường 不bất 言ngôn 徧biến 者giả 常thường 可khả 以dĩ 該cai 徧biến 也dã 。 是thị 則tắc 邪tà 教giáo 。 亦diệc 有hữu 自tự 然nhiên 。 正chánh 教giáo 亦diệc 有hữu 自tự 然nhiên 。 何hà 以dĩ 辨biện 耶da 。 獲hoạch 真chân 等đẳng 者giả 。 謂vị 不bất 同đồng 冥minh 初sơ 神thần 我ngã 也dã 。
○# 二nhị 破phá 自tự 然nhiên 二nhị 一nhất 斥xích 疑nghi 總tổng 責trách 。
佛Phật 告cáo 阿A 難Nan 。
我ngã 今kim 如như 是thị 。 開khai 示thị 方phương 便tiện 。 真chân 實thật 告cáo 汝nhữ 。 汝nhữ 猶do 未vị 悟ngộ 。 惑hoặc 為vi 自tự 然nhiên 。
從tùng 首thủ 卷quyển 來lai 種chủng 種chủng 開khai 示thị 。 已dĩ 非phi 一nhất 端đoan 故cố 云vân 如như 是thị 開khai 示thị 。 開khai 示thị 二nhị 字tự 冠quan 下hạ 方phương 便tiện 真chân 實thật 。 謂vị 開khai 示thị 權quyền 實thật 二nhị 義nghĩa 。 前tiền 兩lưỡng 番phiên 退thoái 明minh 別biệt 教giáo 是thị 方phương 便tiện 。 三tam 番phiên 進tiến 明minh 圓viên 教giáo 是thị 真chân 實thật 。 權quyền 實thật 竝tịnh 用dụng 。 汝nhữ 猶do 未vị 悟ngộ 。 反phản 起khởi 計kế 度độ 。 惑hoặc 為vi 自tự 然nhiên 。
○# 二nhị 歷lịch 境cảnh 別biệt 破phá 。
阿A 難Nan 。 若nhược 必tất 自tự 然nhiên 。 自tự 須tu 甄chân 明minh 。 有hữu 自tự 然nhiên 體thể 。 汝nhữ 且thả 觀quán 此thử 。 妙diệu 明minh 見kiến 中trung 。 以dĩ 何hà 為vi 自tự 。 此thử 見kiến 為vi 復phục 。 以dĩ 明minh 為vi 自tự 。 以dĩ 暗ám 為vi 自tự 。 以dĩ 空không 為vi 自tự 。 以dĩ 塞tắc 為vi 自tự 。
阿A 難Nan 。 若nhược 明minh 為vi 自tự 。 應ưng 不bất 見kiến 暗ám 。 若nhược 復phục 以dĩ 空không 。 為vi 自tự 體thể 者giả 。 應ưng 不bất 見kiến 塞tắc 。 如như 是thị 乃nãi 至chí 。 諸chư 暗ám 等đẳng 相tướng 。 以dĩ 為vi 自tự 者giả 。 則tắc 於ư 明minh 時thời 。 見kiến 性tánh 斷đoạn 滅diệt 。 云vân 何hà 見kiến 明minh 。
此thử 中trung 先tiên 定định 。 次thứ 破phá 。 甄chân 者giả 別biệt 也dã 。 阿A 難Nan 以dĩ 常thường 住trụ 之chi 法Pháp 。 不bất 從tùng 因nhân 緣duyên 。 故cố 疑nghi 自tự 然nhiên 。 而nhi 今kim 以dĩ 見kiến 明minh 暗ám 等đẳng 為vi 自tự 然nhiên 。 明minh 暗ám 空không 塞tắc 仍nhưng 屬thuộc 因nhân 緣duyên 生sanh 滅diệt 。 與dữ 問vấn 似tự 不bất 相tương 蒙mông 。 因nhân 外ngoại 道đạo 以dĩ 鵠hộc 白bạch 烏ô 玄huyền 。 及cập 刺thứ 頭đầu 尖tiêm 等đẳng 為vi 自tự 然nhiên 。 是thị 未vị 破phá 五ngũ 陰ấm 而nhi 計kế 自tự 體thể 本bổn 然nhiên 。 今kim 欲dục 例lệ 之chi 仍nhưng 當đương 于vu 根căn 塵trần 中trung 立lập 自tự 然nhiên 計kế 然nhiên 後hậu 委ủy 破phá 。 故cố 須tu 以dĩ 見kiến 明minh 暗ám 等đẳng 為vi 自tự 然nhiên 則tắc 與dữ 彼bỉ 相tương/tướng 肖tiếu 。 又hựu 此thử 中trung 文văn 意ý 非phi 以dĩ 明minh 暗ám 空không 塞tắc 為vi 自tự 體thể 也dã 。 乃nãi 以dĩ 見kiến 明minh 見kiến 暗ám 。 之chi 見kiến 為vi 自tự 體thể 耳nhĩ 。 故cố 定định 中trung 云vân 此thử 見kiến 為vi 復phục 。 以dĩ 明minh 為vi 自tự 。 暗ám 等đẳng 例lệ 之chi 。 若nhược 明minh 為vi 自tự 下hạ 破phá 。 謂vị 若nhược 以dĩ 見kiến 明minh 為vi 自tự 。 應ưng 不bất 見kiến 暗ám 。 見kiến 暗ám 則tắc 隨tùy 緣duyên 轉chuyển 變biến 。 非phi 自tự 然nhiên 也dã 。 元nguyên 可khả 見kiến 暗ám 故cố 見kiến 非phi 明minh 。 下hạ 三tam 句cú 亦diệc 然nhiên 。 次thứ 云vân 明minh 時thời 見kiến 性tánh 斷đoạn 滅diệt 。 者giả 明minh 時thời 便tiện 無vô 自tự 體thể 是thị 斷đoạn 滅diệt 也dã 。
○# 二nhị 明minh 見kiến 性tánh 離ly 因nhân 緣duyên 二nhị 一nhất 疑nghi 因nhân 緣duyên 。
阿A 難Nan 言ngôn 。 必tất 此thử 玅# 見kiến 。 性tánh 非phi 自tự 然nhiên 。 我ngã 今kim 發phát 明minh 。 是thị 因nhân 緣duyên 生sanh 。 心tâm 猶do 未vị 明minh 。 諮tư 詢tuân 如Như 來Lai 。 是thị 義nghĩa 云vân 何hà 。 合hợp 因nhân 緣duyên 性tánh 。
長trường/trưởng 水thủy 云vân 。 既ký 非phi 自tự 然nhiên 必tất 是thị 因nhân 緣duyên 。 因nhân 緣duyên 之chi 法pháp 。 無vô 常thường 生sanh 滅diệt 此thử 有hữu 彼bỉ 無vô 。 豈khởi 同đồng 覺giác 性tánh 湛trạm 然nhiên 常thường 住trụ 。 圓viên 滿mãn 十thập 方phương 。 故cố 問vấn 云vân 何hà 合hợp 也dã 。
○# 二nhị 破phá 因nhân 緣duyên 。
佛Phật 言ngôn 汝nhữ 言ngôn 因nhân 緣duyên 。 吾ngô 復phục 問vấn 汝nhữ 。 汝nhữ 今kim 因nhân 見kiến 。 見kiến 性tánh 現hiện 前tiền 。 此thử 見kiến 為vi 復phục 。 因nhân 明minh 有hữu 見kiến 。 因nhân 暗ám 有hữu 見kiến 。 因nhân 空không 有hữu 見kiến 。 因nhân 塞tắc 有hữu 見kiến 。
阿A 難Nan 。 若nhược 因nhân 明minh 有hữu 。 應ưng 不bất 見kiến 暗ám 。 如như 因nhân 暗ám 有hữu 。 應ưng 不bất 見kiến 明minh 。 如như 是thị 乃nãi 至chí 。 因nhân 空không 因nhân 塞tắc 。 同đồng 於ư 明minh 暗ám 。
復phục 次thứ 阿A 難Nan 。 此thử 見kiến 又hựu 復phục 。 緣duyên 明minh 有hữu 見kiến 。 緣duyên 暗ám 有hữu 見kiến 。 緣duyên 空không 有hữu 見kiến 。 緣duyên 塞tắc 有hữu 見kiến 。
阿A 難Nan 。 若nhược 緣duyên 空không 有hữu 。 應ưng 不bất 見kiến 塞tắc 。 若nhược 緣duyên 塞tắc 有hữu 。 應ưng 不bất 見kiến 空không 。 如như 是thị 乃nãi 至chí 。 緣duyên 明minh 緣duyên 暗ám 。 同đồng 於ư 空không 塞tắc 。
若nhược 中trung 先tiên 破phá 因nhân 。 次thứ 破phá 緣duyên 。 皆giai 先tiên 問vấn 次thứ 破phá 。 言ngôn 汝nhữ 今kim 因nhân 見kiến 。 見kiến 性tánh 現hiện 前tiền 者giả 。 交giao 光quang 云vân 。 汝nhữ 今kim 因nhân 見kiến 。 下hạ 應ưng 補bổ 明minh 等đẳng 二nhị 字tự 。 未vị 必tất 然nhiên 也dã 。 彼bỉ 謂vị 見kiến 性tánh 仗trượng 外ngoại 緣duyên 始thỉ 現hiện 。 不bất 知tri 此thử 中trung 具cụ 見kiến 根căn 見kiến 性tánh 二nhị 義nghĩa 。 因nhân 見kiến 根căn 顯hiển 色sắc 而nhi 。 見kiến 性tánh 現hiện 前tiền 。 前tiền 文văn 云vân 。 眼nhãn 能năng 顯hiển 色sắc 。 如như 是thị 見kiến 性tánh 。 是thị 心tâm 非phi 眼nhãn 。 正chánh 是thị 此thử 義nghĩa 。 所sở 見kiến 不bất 離ly 明minh 暗ám 空không 色sắc 故cố 曰viết 因nhân 明minh 有hữu 見kiến 等đẳng 。 問vấn 。 若nhược 無vô 見kiến 根căn 見kiến 性tánh 遂toại 不bất 現hiện 前tiền 耶da 。 答đáp 。 凡phàm 夫phu 固cố 賴lại 。 見kiến 精tinh 映ánh 色sắc 。 聖thánh 人nhân 亦diệc 寄ký 根căn 明minh 發phát 。 又hựu 盲manh 人nhân 矚chú 暗ám 見kiến 性tánh 何hà 嘗thường 不bất 現hiện 前tiền 。 今kim 就tựu 阿A 難Nan 故cố 云vân 汝nhữ 今kim 因nhân 見kiến 也dã 。 破phá 意ý 者giả 。 若nhược 因nhân 明minh 有hữu 。 見kiến 見kiến 從tùng 明minh 生sanh 。 明minh 去khứ 則tắc 見kiến 亦diệc 去khứ 豈khởi 見kiến 暗ám 乎hồ 。 餘dư 亦diệc 例lệ 之chi 。 次thứ 破phá 緣duyên 者giả 。 因nhân 是thị 親thân 生sanh 種chủng 子tử 。 緣duyên 是thị 助trợ 緣duyên 。 如như 苗miêu 以dĩ 穀cốc 種chủng 為vi 因nhân 。 水thủy 土thổ 等đẳng 為vi 緣duyên 。 缾bình 以dĩ 泥nê 團đoàn 為vi 因nhân 。 輪luân 繩thằng 陶đào 師sư 等đẳng 為vi 緣duyên 。 因nhân 明minh 有hữu 見kiến 。 此thử 義nghĩa 難nạn/nan 立lập 。 緣duyên 明minh 有hữu 見kiến 。 乃nãi 是thị 正chánh 義nghĩa 何hà 故cố 破phá 之chi 。 葢# 小Tiểu 乘Thừa 雖tuy 立lập 因nhân 緣duyên 。 大Đại 乘Thừa 起khởi 時thời 須tu 破phá 因nhân 緣duyên 。 所sở 謂vị 深thâm 觀quán 緣duyên 起khởi 即tức 證chứng 無vô 生sanh 也dã 。 言ngôn 緣duyên 空không 有hữu 者giả 。 謂vị 見kiến 性tánh 藉tạ 空không 助trợ 發phát 而nhi 有hữu 。 苟cẩu 為vi 空không 所sở 助trợ 發phát 塞tắc 必tất 不bất 能năng 助trợ 發phát 之chi 矣hĩ 。 此thử 文văn 因nhân 中trung 以dĩ 明minh 暗ám 例lệ 空không 塞tắc 。 緣duyên 中trung 以dĩ 空không 塞tắc 例lệ 明minh 暗ám 。 真chân 際tế 云vân 。 因nhân 親thân 緣duyên 疎sơ 故cố 分phần/phân 二nhị 門môn 。
○# 三Tam 明Minh 正chánh 體thể 。
當đương 知tri 如như 是thị 。 精tinh 覺giác 妙diệu 明minh 。 非phi 因nhân 非phi 緣duyên 。 亦diệc 非phi 自tự 然nhiên 。 非phi 不bất 自tự 然nhiên 。 無vô 非phi 不bất 非phi 。 無vô 是thị 非phi 是thị 。 離ly 一nhất 切thiết 相tướng 。 即tức 一nhất 切thiết 法pháp 。 若nhược 離ly 思tư 議nghị 當đương 體thể 即tức 是thị )# 。
破phá 執chấp 已dĩ 竟cánh 次thứ 明minh 正chánh 體thể 。 無vô 妄vọng 緣duyên 雜tạp 稱xưng 為vi 精tinh 覺giác 。 即tức 見kiến 性tánh 也dã 。 雲vân 間gian 補bổ 遺di 云vân 。 此thử 中trung 先tiên 破phá 性tánh 執chấp 。 從tùng 無vô 非phi 不bất 非phi 。 下hạ 破phá 相tương/tướng 執chấp 。 非phi 因nhân 緣duyên 破phá 因nhân 緣duyên 性tánh 計kế 也dã 。 亦diệc 非phi 自tự 然nhiên 性tánh 計kế 也dã 。 非phi 不bất 自tự 然nhiên 。 乃nãi 覺giác 性tánh 之chi 自tự 然nhiên 也dã 。 以dĩ 由do 上thượng 文văn 將tương 覺giác 性tánh 自tự 然nhiên 。 與dữ 彼bỉ 外ngoại 道đạo 自tự 然nhiên 相tương/tướng 類loại 。 今kim 分phân 別biệt 之chi 破phá 彼bỉ 立lập 此thử 。 然nhiên 補bổ 遺di 云vân 。 據cứ 理lý 合hợp 有hữu 非phi 不bất 因nhân 緣duyên 句cú 。 然nhiên 既ký 無vô 文văn 何hà 必tất 強cường/cưỡng 加gia 。 後hậu 云vân 必tất 妙diệu 覺giác 性tánh 。 非phi 因nhân 非phi 緣duyên 。 據cứ 此thử 文văn 便tiện 不bất 必tất 加gia 美mỹ 。 補bổ 遺di 又hựu 謂vị 無vô 非phi 不bất 非phi 。 句cú 破phá 自tự 然nhiên 之chi 相tướng 執chấp 。 無vô 是thị 非phi 是thị 。 句cú 破phá 因nhân 緣duyên 之chi 相tướng 執chấp 。 愚ngu 謂vị 性tánh 相tướng 分phần/phân 文văn 甚thậm 有hữu 眉mi 目mục 。 然nhiên 無vô 非phi 之chi 非phi 總tổng 承thừa 上thượng 四tứ 个# 非phi 字tự 而nhi 破phá 非phi 與dữ 不bất 非phi 之chi 相tướng 。 非phi 與dữ 是thị 對đối 故cố 復phục 言ngôn 。 無vô 是thị 非phi 是thị 。 亦diệc 破phá 相tương/tướng 也dã 。 以dĩ 下hạ 文văn 云vân 即tức 一nhất 切thiết 相tướng 。 故cố 預dự 遣khiển 其kỳ 是thị 而nhi 言ngôn 是thị 無vô 非phi 是thị 。 古cổ 德đức 云vân 。 情tình 可khả 破phá 法pháp 不bất 可khả 破phá 。 情tình 可khả 破phá 故cố 。 離ly 一nhất 切thiết 相tướng 。 法pháp 不bất 可khả 破phá 故cố 。 即tức 一nhất 切thiết 法pháp 。 所sở 謂vị 存tồn 然nhiên 亡vong 然nhiên 不bất 可khả 得đắc 而nhi 名danh 焉yên 。
○# 四tứ 結kết 責trách 。
汝nhữ 今kim 云vân 何hà 。 於ư 中trung 措thố 心tâm 。 以dĩ 諸chư 世thế 間gian 。 戲hí 論luận 名danh 相tướng 。 而nhi 得đắc 分phân 別biệt 。 如như 以dĩ 手thủ 掌chưởng 。 撮toát 摩ma 虗hư 空không 。 秪# 益ích 自tự 勞lao 。 虗hư 空không 云vân 何hà 。 隨tùy 汝nhữ 執chấp 捉tróc 。
阿A 難Nan 起khởi 諸chư 計kế 度độ 總tổng 由do 思tư 慮lự 不bất 忘vong 之chi 故cố 。 故cố 責trách 云vân 於ư 中trung 措thố 心tâm 。 因nhân 緣duyên 自tự 然nhiên 。 皆giai 世thế 間gian 戲hí 論luận 名danh 相tướng 。 外ngoại 道đạo 計kế 自tự 然nhiên 小Tiểu 乘Thừa 見kiến 因nhân 緣duyên 悉tất 名danh 世thế 間gian 。 正chánh 覺giác 中trung 不bất 容dung 有hữu 此thử 分phân 別biệt 也dã 。 孤cô 山sơn 云vân 。 手thủ 掌chưởng 喻dụ 妄vọng 情tình 。 撮toát 摩ma 喻dụ 推thôi 度độ 。 虗hư 空không 喻dụ 真chân 心tâm 。 秪# 益ích 自tự 勞lao 喻dụ 生sanh 死tử 輪luân 轉chuyển 。 真chân 覺giác 不bất 可khả 措thố 心tâm 。 如như 虗hư 空không 不bất 可khả 措thố 手thủ 。
○# 二nhị 第đệ 三tam 番phiên 退thoái 明minh 別biệt 教giáo 為vi 圓viên 教giáo 之chi 否phủ/bĩ 。 何hà 故cố 有hữu 此thử 番phiên 退thoái 別biệt 。 前tiền 示thị 菩Bồ 提Đề 妙diệu 淨tịnh 明minh 體thể 。 不bất 屬thuộc 因nhân 緣duyên 自tự 然nhiên 。 離ly 一nhất 切thiết 相tướng 。 即tức 一nhất 切thiết 法pháp 。 阿A 難Nan 終chung 疑nghi 見kiến 。 從tùng 因nhân 緣duyên 生sanh 。 佛Phật 明minh 見kiến 性tánh 畢tất 竟cánh 不bất 屬thuộc 因nhân 緣duyên 。 言ngôn 離ly 而nhi 不bất 言ngôn 即tức 遂toại 成thành 別biệt 教giáo 。 又hựu 此thử 科khoa 中trung 先tiên 明minh 見kiến 非phi 明minh 暗ám 通thông 塞tắc 。 次thứ 明minh 見kiến 非phi 是thị 見kiến 。 真chân 妄vọng 分phần/phân 途đồ 豈khởi 非phi 別biệt 乎hồ 。 以dĩ 至chí 後hậu 文văn 同đồng 別biệt 二nhị 妄vọng 等đẳng 皆giai 是thị 別biệt 義nghĩa 。 二nhị 妄vọng 之chi 後hậu 終chung 開khai 解giải 文văn 不bất 復phục 論luận 別biệt 。 科khoa 分phần/phân 三tam 一nhất 辨biện 真chân 俗tục 二nhị 諦đế 二nhị 一nhất 問vấn 。
阿A 難Nan 白bạch 佛Phật 言ngôn 世Thế 尊Tôn 。 必tất 妙diệu 覺giác 性tánh 。 非phi 因nhân 非phi 緣duyên 。 世Thế 尊Tôn 云vân 何hà 。 常thường 與dữ 比Bỉ 丘Khâu 。 宣tuyên 說thuyết 見kiến 性tánh 。 具cụ 四tứ 種chủng 緣duyên 。 所sở 謂vị 因nhân 空không 。 因nhân 明minh 。 因nhân 心tâm 。 因nhân 眼nhãn 。 是thị 義nghĩa 云vân 何hà 。
問vấn 中trung 必tất 妙diệu 覺giác 性tánh 。 亦diệc 指chỉ 見kiến 性tánh 。 溫ôn 陵lăng 云vân 。 緣duyên 生sanh 之chi 見kiến 因nhân 空không 而nhi 有hữu 。 因nhân 明minh 而nhi 顯hiển 。 因nhân 心tâm 而nhi 知tri 。 因nhân 眼nhãn 而nhi 見kiến 。 幽u 溪khê 云vân 。 唯duy 識thức 明minh 眼nhãn 識thức 具cụ 九cửu 緣duyên 。 一nhất 空không 。 二nhị 明minh 。 三tam 根căn 。 四tứ 境cảnh 。 五ngũ 作tác 意ý 。 六lục 分phần 別biệt 。 七thất 染nhiễm 淨tịnh 。 八bát 根căn 本bổn 。 九cửu 種chủng 子tử 。 若nhược 加gia 等đẳng 無vô 間gian 緣duyên 。 即tức 成thành 十thập 也dã 。 今kim 於ư 外ngoại 合hợp 境cảnh 為vi 空không 明minh 。 因nhân 眼nhãn 即tức 根căn 緣duyên 。 因nhân 心tâm 即tức 作tác 意ý 等đẳng 五ngũ 緣duyên 。 然nhiên 涅Niết 槃Bàn 中trung 亦diệc 但đãn 四tứ 緣duyên 耳nhĩ 。
○# 二nhị 答đáp 二nhị 一nhất 判phán 二nhị 諦đế 。
佛Phật 言ngôn 阿A 難Nan 。 我ngã 說thuyết 世thế 間gian 。 諸chư 因nhân 緣duyên 相tướng 。 非phi 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。
諸chư 佛Phật 常thường 依y 二nhị 諦đế 說thuyết 法Pháp 。 世thế 諦đế 有hữu 因nhân 緣duyên 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 諦Đế 。 不bất 屬thuộc 因nhân 緣duyên 。 葢# 外ngoại 道đạo 不bất 知tri 因nhân 緣duyên 生sanh 法pháp 。 但đãn 言ngôn 見kiến 者giả 是thị 我ngã 。 佛Phật 說thuyết 見kiến 具cụ 四tứ 緣duyên 破phá 彼bỉ 我ngã 為vi 能năng 見kiến 之chi 執chấp 。 雖tuy 破phá 外ngoại 道đạo 但đãn 是thị 世thế 諦đế 。 非phi 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。
○# 二nhị 明minh 二nhị 諦đế 三tam 。 先tiên 破phá 世thế 諦đế 。 此thử 文văn 與dữ 初sơ 卷quyển 盲manh 人nhân 矚chú 暗ám 見kiến 性tánh 是thị 同đồng 義nghĩa 亦diệc 無vô 別biệt 。 葢# 重trọng/trùng 舉cử 之chi 以dĩ 破phá 世thế 諦đế 耳nhĩ 。 前tiền 明minh 見kiến 性tánh 是thị 心tâm 非phi 眼nhãn 。 正chánh 離ly 內nội 根căn 。 不bất 賴lại 明minh 緣duyên 。 亦diệc 離ly 前tiền 塵trần 。 今kim 明minh 見kiến 性tánh 不bất 賴lại 明minh 緣duyên 。 是thị 離ly 前tiền 塵trần 。 暗ám 中trung 有hữu 見kiến 何hà 藉tạ 內nội 根căn 。 辨biện 見kiến 將tương 終chung 雙song 脫thoát 根căn 塵trần 以dĩ 結kết 歸quy 前tiền 之chi 見kiến 性tánh 。 向hướng 下hạ 談đàm 見kiến 見kiến 非phi 見kiến 。 與dữ 是thị 心tâm 非phi 眼nhãn 。 何hà 以dĩ 異dị 乎hồ 。
阿A 難Nan 。 吾ngô 復phục 問vấn 汝nhữ 。 諸chư 世thế 間gian 人nhân 。 說thuyết 我ngã 能năng 見kiến 。 云vân 何hà 名danh 見kiến 。 云vân 何hà 不bất 見kiến 。 阿A 難Nan 言ngôn 。 世thế 人nhân 因nhân 於ư 。 日nhật 月nguyệt 燈đăng 光quang 。 見kiến 種chủng 種chủng 相tướng 。 名danh 之chi 為vi 見Kiến 。 若nhược 復phục 無vô 此thử 。 三tam 種chủng 光quang 明minh 。 則tắc 不bất 能năng 見kiến 。
阿A 難Nan 。 若nhược 無vô 明minh 時thời 。 名danh 不bất 見kiến 者giả 。 應ưng 不bất 見kiến 暗ám 。 若nhược 必tất 見kiến 暗ám 。 此thử 但đãn 無vô 明minh 。 云vân 何hà 無vô 見kiến 。
阿A 難Nan 。 若nhược 在tại 暗ám 時thời 。 不bất 見kiến 明minh 故cố 。 名danh 為vi 不bất 見kiến 。 今kim 在tại 明minh 時thời 。 不bất 見kiến 暗ám 相tướng 。 還hoàn 名danh 不bất 見kiến 。 如như 是thị 二nhị 相tướng 。 俱câu 名danh 不bất 見kiến 。 若nhược 復phục 二nhị 相tướng 。 自tự 相tương 陵lăng 奪đoạt 。 非phi 汝nhữ 見kiến 性tánh 。 於ư 中trung 暫tạm 無vô 。 如như 是thị 則tắc 知tri 。 二nhị 俱câu 名danh 見kiến 。 云vân 何hà 不bất 見kiến 。
初sơ 世Thế 尊Tôn 問vấn 世thế 間gian 人nhân 。 說thuyết 我ngã 能năng 見kiến 。 以dĩ 世thế 間gian 人nhân 。 心tâm 所sở 解giải 名danh 為vi 世thế 諦đế 。 故cố 問vấn 世thế 間gian 人nhân 也dã 。 見kiến 後hậu 起khởi 執chấp 。 說thuyết 我ngã 能năng 見kiến 。 正chánh 見kiến 之chi 時thời 元nguyên 無vô 此thử 執chấp 。 故cố 知tri 世thế 間gian 之chi 稱xưng 總tổng 該cai 二nhị 乘thừa 。 說thuyết 我ngã 能năng 見kiến 。 指chỉ 凡phàm 夫phu 迷mê 執chấp 耳nhĩ 。 云vân 何hà 下hạ 雙song 問vấn 見kiến 不bất 見kiến 。 謂vị 何hà 因nhân 緣duyên 名danh 見kiến 。 何hà 因nhân 緣duyên 名danh 不bất 見kiến 也dã 。 答đáp 中trung 世thế 人nhân 之chi 言ngôn 總tổng 該cai 凡phàm 小tiểu 。 因nhân 於ư 下hạ 答đáp 上thượng 云vân 何hà 是thị 見kiến 。 凡phàm 夫phu 不bất 知tri 因nhân 緣duyên 。 亦diệc 不bất 憶ức 見kiến 因nhân 日nhật 月nguyệt 。 若nhược 知tri 因nhân 日nhật 月nguyệt 即tức 不bất 言ngôn 我ngã 為vi 能năng 見kiến 。 今kim 云vân 世thế 人nhân 因nhân 日nhật 月nguyệt 燈đăng 似tự 隱ẩn 譏cơ 凡phàm 夫phu 之chi 失thất 。 凡phàm 夫phu 因nhân 三tam 光quang 有hữu 見kiến 而nhi 歸quy 功công 於ư 目mục 此thử 是thị 我ngã 執chấp 。 二nhị 乘thừa 知tri 從tùng 因nhân 緣duyên 生sanh 。 見kiến 而nhi 法pháp 執chấp 未vị 忘vong 亦diệc 名danh 為vi 見kiến 。 皆giai 以dĩ 見kiến 明minh 為vi 能năng 見kiến 也dã 。 若nhược 復phục 下hạ 答đáp 上thượng 云vân 何hà 非phi 見kiến 。 故cố 知tri 凡phàm 小tiểu 秪# 貪tham 多đa 見kiến 。 若nhược 得đắc 三tam 光quang 所sở 見kiến 即tức 多đa 故cố 云vân 種chủng 種chủng 。 黑hắc 止chỉ 一nhất 種chủng 故cố 不bất 云vân 見kiến 。 阿A 難Nan 下hạ 佛Phật 破phá 不bất 見kiến 之chi 執chấp 。 文văn 分phần/phân 三tam 。 初sơ 反phản 破phá 。 既ký 云vân 不bất 見kiến 。 則tắc 一nhất 無vô 所sở 見kiến 。 豈khởi 見kiến 暗ám 乎hồ 。 次thứ 若nhược 必tất 下hạ 正chánh 破phá 。 暗ám 中trung 有hữu 見kiến 則tắc 不bất 賴lại 根căn 并tinh 不bất 賴lại 塵trần 何hà 仗trượng 空không 與dữ 能năng 分phân 別biệt 心tâm 。 故cố 佛Phật 此thử 言ngôn 四tứ 緣duyên 俱câu 破phá 。 若nhược 在tại 下hạ 立lập 竝tịnh 顯hiển 不bất 見kiến 之chi 謬mậu 也dã 。 以dĩ 明minh 例lệ 暗ám 明minh 亦diệc 無vô 見kiến 。 遂toại 至chí 二nhị 相tương/tướng 俱câu 名danh 不bất 見kiến 。 是thị 豈khởi 可khả 哉tai 。 三tam 若nhược 復phục 下hạ 結kết 破phá 。 明minh 來lai 暗ám 滅diệt 暗ám 來lai 明minh 滅diệt 是thị 相tương/tướng 陵lăng 奪đoạt 。 見kiến 性tánh 常thường 住trụ 不bất 籍tịch 根căn 塵trần 。 無vô 時thời 不bất 有hữu 。 可khả 云vân 無vô 三tam 種chủng 光quang 明minh 不bất 見kiến 耶da 。 世thế 間gian 人nhân 所sở 見kiến 既ký 謬mậu 。 則tắc 因nhân 世thế 立lập 諦đế 亦diệc 無vô 究cứu 竟cánh 。 此thử 以dĩ 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 破phá 因nhân 緣duyên 也dã 。
○# 二nhị 明minh 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。
是thị 故cố 阿A 難Nan 。 汝nhữ 今kim 當đương 知tri 。 見kiến 明minh 之chi 時thời 。 見kiến 非phi 是thị 明minh 。 見kiến 暗ám 之chi 時thời 。 見kiến 非phi 是thị 暗ám 。 見kiến 空không 之chi 時thời 。 見kiến 非phi 是thị 空không 。 見kiến 塞tắc 之chi 時thời 。 見kiến 非phi 是thị 塞tắc 。 四tứ 義nghĩa 成thành 就tựu 。 汝nhữ 復phục 應ưng 知tri 。 見kiến 見kiến 之chi 時thời 。 見kiến 非phi 是thị 見kiến 。 見kiến 猶do 離ly 見kiến 。 見kiến 不bất 能năng 及cập 。 云vân 何hà 復phục 說thuyết 。 因nhân 緣duyên 自tự 然nhiên 。 及cập 和hòa 合hợp 相tướng 。
先tiên 示thị 見kiến 性tánh 離ly 前tiền 塵trần 。 明minh 暗ám 色sắc 空không 。 四tứ 種chủng 是thị 塵trần 。 古cổ 人nhân 謂vị 見kiến 精tinh 離ly 前tiền 塵trần 。 然nhiên 見kiến 性tánh 可khả 不bất 離ly 前tiền 塵trần 耶da 。 後hậu 經Kinh 云vân 見kiến 精tinh 映ánh 色sắc 。 結kết 色sắc 成thành 根căn 。 又hựu 云vân 此thử 見kiến 離ly 彼bỉ 。 明minh 暗ám 二nhị 種chủng 畢tất 竟cánh 無vô 體thể 。 據cứ 此thử 文văn 則tắc 謂vị 見kiến 精tinh 離ly 塵trần 恐khủng 未vị 必tất 然nhiên 。 當đương 是thị 見kiến 性tánh 離ly 前tiền 塵trần 耳nhĩ 。 次thứ 明minh 見kiến 性tánh 離ly 內nội 根căn 。 四tứ 義nghĩa 成thành 就tựu 。 四tứ 字tự 。 溫ôn 陵lăng 以dĩ 為vi 結kết 上thượng 起khởi 下hạ 其kỳ 說thuyết 是thị 也dã 。 見kiến 見kiến 等đẳng 者giả 。 上thượng 見kiến 字tự 是thị 見kiến 性tánh 。 下hạ 見kiến 字tự 是thị 見kiến 根căn 。 見kiến 性tánh 非phi 是thị 見kiến 根căn 故cố 云vân 。 見kiến 非phi 是thị 見kiến 。 從tùng 古cổ 解giải 者giả 。 謂vị 有hữu 真chân 見kiến 見kiến 於ư 妄vọng 見kiến 之chi 義nghĩa 。 如như 吳ngô 興hưng 云vân 。 見kiến 明minh 之chi 時thời 。 見kiến 非phi 是thị 明minh 等đẳng 。 皆giai 以dĩ 能năng 見kiến 見kiến 於ư 所sở 見kiến 。 能năng 非phi 是thị 所sở 也dã 。 例lệ 今kim 見kiến 見kiến 之chi 時thời 。 義nghĩa 亦diệc 如như 是thị 。 即tức 以dĩ 上thượng 見kiến 字tự 為vi 能năng 見kiến 。 下hạ 見kiến 為vi 所sở 見kiến 。 吳ngô 興hưng 此thử 解giải 最tối 當đương 。 葢# 明minh 暗ám 空không 塞tắc 元nguyên 由do 妄vọng 見kiến 而nhi 立lập 。 體thể 即tức 妄vọng 見kiến 。 若nhược 見kiến 明minh 暗ám 空không 塞tắc 即tức 見kiến 妄vọng 見kiến 。 妄vọng 見kiến 既ký 為vi 所sở 見kiến 則tắc 能năng 見kiến 者giả 必tất 是thị 真chân 見kiến 而nhi 非phi 妄vọng 見kiến 矣hĩ 。 故cố 云vân 見kiến 非phi 是thị 見kiến 。 真chân 見kiến 尚thượng 離ly 妄vọng 見kiến 。 妄vọng 見kiến 何hà 可khả 及cập 乎hồ 。 須tu 知tri 見kiến 明minh 暗ám 時thời 即tức 是thị 見kiến 見kiến 之chi 時thời 。 不bất 可khả 作tác 兩lưỡng 時thời 釋thích 之chi 。 又hựu 凡phàm 位vị 已dĩ 然nhiên 但đãn 不bất 自tự 覺giác 不bất 可khả 定định 入nhập 聖thánh 位vị 。 方phương 能năng 見kiến 見kiến 。 此thử 義nghĩa 稍sảo 似tự 難nạn/nan 明minh 所sở 以dĩ 下hạ 文văn 重trùng 問vấn 重trọng/trùng 釋thích 。 言ngôn 因nhân 緣duyên 自tự 然nhiên 。 及cập 和hòa 合hợp 者giả 。 下hạ 文văn 將tương 破phá 和hòa 合hợp 故cố 竝tịnh 舉cử 和hòa 合hợp 也dã 。
○# 三tam 結kết 斥xích 勸khuyến 進tấn 。
汝nhữ 等đẳng 聲Thanh 聞Văn 。 狹hiệp 劣liệt 無vô 識thức 。 不bất 能năng 通thông 達đạt 。 清thanh 淨tịnh 實thật 相tướng 。 吾ngô 今kim 誨hối 汝nhữ 。 當đương 善thiện 思tư 惟duy 。 無vô 得đắc 疲bì 怠đãi 。 妙diệu 菩Bồ 提Đề 路lộ 。
部bộ 屬thuộc 方Phương 等Đẳng 故cố 須tu 彈đàn 斥xích 。 但đãn 知tri 因nhân 緣duyên 不bất 知tri 見kiến 性tánh 故cố 云vân 狹hiệp 劣liệt 等đẳng 。 吾ngô 今kim 下hạ 勸khuyến 勉miễn 。 離ly 根căn 離ly 塵trần 即tức 妙diệu 菩Bồ 提Đề 路lộ 也dã 。 辨biện 見kiến 至chí 此thử 其kỳ 文văn 將tương 終chung 。 有hữu 師sư 云vân 。 前tiền 文văn 秪# 辨biện 得đắc 箇cá 見kiến 精tinh 。 到đáo 見kiến 見kiến 之chi 時thời 。 見kiến 非phi 是thị 見kiến 。 二nhị 句cú 方phương 破phá 見kiến 精tinh 。 恐khủng 未vị 必tất 是thị 。 幽u 溪khê 云vân 經kinh 文văn 始thỉ 於ư 是thị 心tâm 非phi 眼nhãn 。 至chí 於ư 見kiến 見kiến 非phi 見kiến 。 一nhất 就tựu 見kiến 性tánh 而nhi 辨biện 。 無vô 動động 無vô 遷thiên 無vô 還hoàn 。 非phi 物vật 皆giai 是thị 見kiến 性tánh 。 唯duy 無vô 還hoàn 中trung 云vân 。 且thả 汝nhữ 見kiến 我ngã 。 見kiến 精tinh 明minh 元nguyên 。 此thử 見kiến 雖tuy 非phi 。 妙diệu 精tinh 明minh 心tâm 。 如như 第đệ 二nhị 月nguyệt 。 非phi 是thị 月nguyệt 影ảnh 。 然nhiên 雖tuy 托thác 見kiến 精tinh 實thật 辨biện 見kiến 性tánh 。 故cố 結kết 云vân 則tắc 知tri 汝nhữ 心tâm 。 本bổn 妙diệu 明minh 淨tịnh 。 非phi 即tức 妙diệu 精tinh 明minh 心tâm 乎hồ 。 所sở 以dĩ 前tiền 後hậu 皆giai 顯hiển 見kiến 性tánh 。 問vấn 。 若nhược 爾nhĩ 諸chư 文văn 何hà 異dị 。 答đáp 。 經kinh 文văn 進tiến 圓viên 退thoái 別biệt 其kỳ 三tam 番phiên 圓viên 教giáo 自tự 是thị 一nhất 途đồ 。 別biệt 教giáo 辨biện 見kiến 諸chư 文văn 亦diệc 有hữu 次thứ 第đệ 。 如như 最tối 初sơ 舉cử 盲manh 人nhân 矚chú 暗ám 示thị 見kiến 性tánh 是thị 心tâm 非phi 眼nhãn 。 正chánh 示thị 離ly 根căn 。 又hựu 云vân 前tiền 塵trần 自tự 暗ám 。 見kiến 何hà 虧khuy 損tổn 。 亦diệc 示thị 離ly 塵trần 。 阿A 難Nan 不bất 解giải 。 所sở 借tá 客khách 塵trần 之chi 喻dụ 明minh 頭đầu 自tự 動động 搖dao 。 手thủ 自tự 開khai 合hợp 。 見kiến 無vô 所sở 動động 。 雙song 離ly 根căn 塵trần 。 阿A 難Nan 稍sảo 解giải 。 而nhi 緣duyên 心tâm 猶do 未vị 伏phục 也dã 。 欲dục 伏phục 緣duyên 心tâm 再tái 辨biện 八bát 還hoàn 正chánh 示thị 離ly 塵trần 兼kiêm 示thị 離ly 根căn 。 離ly 塵trần 易dị 解giải 故cố 先tiên 明minh 之chi 。 嗣tự 後hậu 多đa 以dĩ 離ly 塵trần 為vi 正chánh 意ý 。 直trực 至chí 今kim 文văn 雙song 離ly 根căn 塵trần 。 明minh 見kiến 見kiến 非phi 見kiến 。 始thỉ 復phục 如như 是thị 見kiến 性tánh 。 是thị 心tâm 非phi 眼nhãn 之chi 宗tông 。 而nhi 辨biện 見kiến 之chi 文văn 竟cánh 矣hĩ 。 向hướng 下hạ 同đồng 別biệt 妄vọng 見kiến 深thâm 明minh 見kiến 見kiến 非phi 見kiến 之chi 義nghĩa 也dã 。
○# 二nhị 破phá 同đồng 別biệt 妄vọng 見kiến 二nhị 一nhất 牒điệp 前tiền 說thuyết 疑nghi 請thỉnh 。
阿A 難Nan 白bạch 佛Phật 言ngôn 世Thế 尊Tôn 。 如như 佛Phật 世Thế 尊Tôn 。 為vì 我ngã 等đẳng 輩bối 。 宣tuyên 說thuyết 因nhân 緣duyên 。 及cập 與dữ 自tự 然nhiên 。 諸chư 和hòa 合hợp 相tướng 。 與dữ 不bất 和hòa 合hợp 。 心tâm 猶do 未vị 開khai 。 而nhi 今kim 更cánh 聞văn 。 見kiến 見kiến 非phi 見kiến 。 重trùng 增tăng 迷mê 悶muộn 。 伏phục 願nguyện 弘hoằng 慈từ 。 施thí 大đại 慧tuệ 目mục 。 開khai 示thị 我ngã 等đẳng 。 覺giác 心tâm 明minh 淨tịnh 。 作tác 是thị 語ngữ 已dĩ 。 悲bi 泪# 頂đảnh 禮lễ 。 承thừa 受thọ 聖thánh 旨chỉ 。
因nhân 聞văn 見kiến 見kiến 非phi 見kiến 。 重trọng/trùng 請thỉnh 發phát 明minh 。 但đãn 此thử 中trung 遠viễn 請thỉnh 和hòa 合hợp 不bất 和hòa 合hợp 相tương/tướng 。 近cận 請thỉnh 見kiến 見kiến 非phi 見kiến 。 桐# 洲châu 云vân 。 和hòa 合hợp 即tức 因nhân 緣duyên 相tương/tướng 。 不bất 和hòa 合hợp 即tức 自tự 然nhiên 相tương/tướng 。 雖tuy 聞văn 因nhân 緣duyên 。 未vị 曉hiểu 和hòa 合hợp 。 雖tuy 聞văn 自tự 然nhiên 未vị 知tri 不bất 和hòa 合hợp 相tương/tướng 。 所sở 以dĩ 上thượng 文văn 云vân 。 云vân 何hà 復phục 說thuyết 。 因nhân 緣duyên 自tự 然nhiên 。 及cập 和hòa 合hợp 相tướng 。 下hạ 文văn 云vân 。 汝nhữ 雖tuy 先tiên 悟ngộ 。 本bổn 覺giác 妙diệu 明minh 。 性tánh 非phi 因nhân 緣duyên 。 非phi 自tự 然nhiên 性tánh 。 而nhi 猶do 未vị 明minh 。 如như 是thị 覺giác 元nguyên 。 非phi 和hòa 合hợp 生sanh 。 及cập 不bất 和hòa 合hợp 也dã 。 見kiến 性tánh 朗lãng 然nhiên 名danh 大đại 慧tuệ 目mục 。 破phá 除trừ 妄vọng 見kiến 則tắc 。 覺giác 心tâm 明minh 淨tịnh 。
○# 二nhị 約ước 二nhị 見kiến 開khai 示thị 二nhị 一nhất 訶ha 誡giới 許hứa 宣tuyên 。
爾nhĩ 時thời 世Thế 尊Tôn 。 憐lân 愍mẫn 阿A 難Nan 。 及cập 諸chư 大đại 眾chúng 。 將tương 欲dục 敷phu 演diễn 。 大đại 陀đà 羅la 尼ni 。 諸chư 三tam 摩ma 提đề 。 妙diệu 修tu 行hành 路lộ 。 告cáo 阿A 難Nan 言ngôn 。 汝nhữ 雖tuy 強cường 記ký 。 但đãn 益ích 多đa 聞văn 。 於ư 奢Xa 摩Ma 他Tha 。 微vi 密mật 觀quán 照chiếu 。 心tâm 猶do 未vị 了liễu 。 汝nhữ 今kim 諦đế 聽thính 。 吾ngô 當đương 為vì 汝nhữ 。 分phân 別biệt 開khai 示thị 。 亦diệc 令linh 將tương 來lai 。 諸chư 有hữu 漏lậu 者giả 。 獲hoạch 菩Bồ 提Đề 果Quả 。
如Như 來Lai 欲dục 示thị 後hậu 文văn 深thâm 談đàm 空không 觀quán 。 將tương 欲dục 敷phu 演diễn 者giả 。 將tương 說thuyết 五ngũ 陰ấm 三tam 科khoa 之chi 文văn 。 陀đà 羅la 尼ni 此thử 云vân 總tổng 持trì 。 下hạ 文văn 陰ấm 入nhập 處xứ 界giới 。 一nhất 一nhất 皆giai 是thị 。 如Như 來Lai 藏tạng 理lý 總tổng 攝nhiếp 諸chư 理lý 豈khởi 非phi 大đại 總tổng 持trì 乎hồ 。 諸chư 三tam 摩ma 提đề 者giả 。 上thượng 文văn 從tùng 徵trưng 心tâm 起khởi 為vi 一nhất 三Tam 摩Ma 提Đề 。 自tự 行hành 從tùng 一nhất 門môn 入nhập 也dã 。 下hạ 文văn 五ngũ 陰ấm 三tam 科khoa 為vi 。 諸chư 三tam 摩ma 提đề 。 欲dục 化hóa 眾chúng 生sanh 。 須tu 徧biến 習tập 諸chư 法Pháp 門môn 破phá 塵trần 沙sa 惑hoặc 也dã 。 又hựu 上thượng 是thị 從tùng 假giả 入nhập 空không 。 故cố 七thất 徵trưng 之chi 後hậu 請thỉnh 示thị 奢Xa 摩Ma 他Tha 。 今kim 從tùng 空không 出xuất 假giả 。 故cố 佛Phật 先tiên 闡xiển 奢Xa 摩Ma 他Tha 微vi 密mật 觀quán 照chiếu 。 然nhiên 後hậu 明minh 諸chư 三tam 摩ma 提đề 。 雖tuy 順thuận 別biệt 教giáo 次thứ 第đệ 正chánh 意ý 在tại 圓viên 即tức 云vân 。 妙diệu 修tu 行hành 路lộ 。 諸chư 三tam 摩ma 提đề 。 一nhất 一nhất 達đạt 之chi 無vô 非phi 圓viên 妙diệu 三tam 觀quán 是thị 入nhập 菩Bồ 提Đề 之chi 路lộ 也dã 。 上thượng 是thị 經Kinh 家gia 敘tự 意ý 如như 此thử 。 次thứ 如Như 來Lai 云vân 奢Xa 摩Ma 他Tha 微vi 密mật 觀quán 照chiếu 者giả 。 是thị 從tùng 空không 定định 而nhi 起khởi 空không 觀quán 。 慧tuệ 眼nhãn 所sở 見kiến 非phi 肉nhục 眼nhãn 見kiến 。 非phi 微vi 密mật 乎hồ 。 上thượng 來lai 停đình 心tâm 諦đế 理lý 多đa 屬thuộc 於ư 止chỉ 。 今kim 徧biến 破phá 諸chư 法pháp 應ưng 屬thuộc 於ư 觀quán 。 止Chỉ 觀Quán 皆giai 名danh 奢Xa 摩Ma 他Tha 。 但đãn 觀quán 今kim 文văn 先tiên 奢xa 摩ma 而nhi 後hậu 三tam 摩ma 。 從tùng 空không 出xuất 假giả 其kỳ 義nghĩa 明minh 矣hĩ 。 幽u 溪khê 云vân 。 此thử 文văn 以dĩ 方phương 便tiện 隨tùy 緣duyên 止chỉ 徧biến 歷lịch 萬vạn 法pháp 為vi 總tổng 持trì 。 故cố 曰viết 大đại 陀đà 羅la 尼ni 。 諸chư 三tam 摩ma 提đề 。 妙diệu 修tu 行hành 路lộ 。 而nhi 云vân 於ư 奢Xa 摩Ma 他Tha 。 微vi 密mật 觀quán 照chiếu 。 心tâm 猶do 未vị 了liễu 者giả 。 葢# 欲dục 示thị 以dĩ 即tức 定định 之chi 慧tuệ 猶do 瓔anh 珞lạc 所sở 謂vị 從tùng 空không 出xuất 假giả 也dã 。 所sở 以dĩ 前tiền 文văn 奢Xa 摩Ma 他Tha 唯duy 約ước 一nhất 根căn 而nhi 辨biện 。 非phi 以dĩ 捨xả 博bác 從tùng 約ước 者giả 為vi 奢xa 摩ma 乎hồ 。 次thứ 漸tiệm 推thôi 廣quảng 歷lịch 三tam 科khoa 而nhi 辨biện 。 非phi 以dĩ 約ước 該cai 博bác 為vi 三tam 摩ma 乎hồ 。 次thứ 明minh 七thất 大đại 各các 各các 清thanh 淨tịnh 本bổn 然nhiên 。 周chu 徧biến 法Pháp 界Giới 隨tùy 眾chúng 生sanh 心tâm 。 應ưng 所sở 知tri 量lương 。 非phi 以dĩ 博bác 約ước 雙song 融dung 為vi 禪thiền 那na 乎hồ 。 幽u 溪khê 以dĩ 從tùng 空không 出xuất 假giả 判phán 釋thích 今kim 文văn 甚thậm 得đắc 經kinh 旨chỉ 。 假giả 從tùng 空không 出xuất 故cố 於ư 今kim 文văn 無vô 惑hoặc 。 可khả 入nhập 後hậu 科khoa 。 獲hoạch 菩Bồ 提Đề 果Quả 者giả 。 亦diệc 酬thù 前tiền 得đắc 成thành 菩Bồ 提Đề 。 圓viên 三tam 止Chỉ 觀Quán 之chi 請thỉnh 耳nhĩ 。 化hóa 他tha 之chi 法pháp 無vô 不bất 咸hàm 備bị 。 令linh 諸chư 有hữu 漏lậu 。 亦diệc 得đắc 菩Bồ 提Đề 。
○# 二nhị 推thôi 因nhân 正chánh 說thuyết 二nhị 一nhất 示thị 輪luân 迴hồi 由do 妄vọng 。
阿A 難Nan 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 輪luân 迴hồi 世thế 間gian 。 由do 二nhị 顛điên 倒đảo 。 分phân 別biệt 見kiến 妄vọng 。 當đương 處xứ 發phát 生sanh 。 當đương 業nghiệp 輪luân 轉chuyển 。 云vân 何hà 二nhị 見kiến 。 一nhất 者giả 眾chúng 生sanh 別biệt 業nghiệp 妄vọng 見kiến 。 二nhị 者giả 眾chúng 生sanh 同đồng 分phần 妄vọng 見kiến 。
阿A 難Nan 本bổn 問vấn 見kiến 見kiến 而nhi 佛Phật 明minh 二nhị 妄vọng 者giả 。 以dĩ 妄vọng 見kiến 有hữu 相tương/tướng 。 真chân 見kiến 無vô 相tướng 。 妄vọng 既ký 有hữu 相tương/tướng 可khả 以dĩ 真chân 見kiến 而nhi 見kiến 之chi 即tức 見kiến 見kiến 也dã 。 於ư 中trung 先tiên 標tiêu 。 次thứ 云vân 何hà 下hạ 列liệt 。 標tiêu 中trung 輪luân 迴hồi 世thế 間gian 。 多đa 指chỉ 分phân 段đoạn 生sanh 死tử 。 見kiến 有hữu 輪luân 迴hồi 則tắc 受thọ 生sanh 死tử 。 故cố 云vân 由do 二nhị 顛điên 倒đảo 分phân 別biệt 等đẳng 。 逐trục 妄vọng 迷mê 真chân 名danh 為vi 顛điên 倒đảo 。 分phân 別biệt 是thị 顛điên 倒đảo 之chi 因nhân 也dã 。 竊thiết 研nghiên 見kiến 妄vọng 之chi 言ngôn 是thị 指chỉ 妄vọng 惑hoặc 。 然nhiên 此thử 惑hoặc 以dĩ 苦khổ 為vi 體thể 。 由do 見kiến 有hữu 苦khổ 報báo 是thị 名danh 見kiến 妄vọng 。 豈khởi 非phi 以dĩ 苦khổ 為vi 體thể 乎hồ 。 見kiến 妄vọng 本bổn 無vô 所sở 從tùng 。 來lai 故cố 云vân 當đương 處xứ 發phát 生sanh 。 二nhị 妄vọng 皆giai 由do 業nghiệp 之chi 所sở 成thành 即tức 招chiêu 輪luân 轉chuyển 故cố 云vân 。 當đương 業nghiệp 輪luân 轉chuyển 。 是thị 則tắc 惑hoặc 業nghiệp 苦khổ 三tam 聚tụ 在tại 一nhất 處xứ 。 不bất 得đắc 相tương 離ly 。 天thiên 如như 曰viết 別biệt 業nghiệp 者giả 一nhất 人nhân 妄vọng 見kiến 也dã 。 同đồng 分phần/phân 者giả 多đa 人nhân 妄vọng 見kiến 也dã 。 故cố 後hậu 文văn 先tiên 引dẫn 別biệt 業nghiệp 且thả 喻dụ 阿A 難Nan 一nhất 人nhân 眼nhãn 根căn 之chi 妄vọng 。 次thứ 連liên 同đồng 分phần/phân 廣quảng 喻dụ 十thập 方phương 眾chúng 生sanh 。 根căn 身thân 器khí 界giới 同đồng 一nhất 妄vọng 耳nhĩ 。 交giao 光quang 云vân 同đồng 分phần/phân 有hữu 惑hoặc 無vô 業nghiệp 。 別biệt 業nghiệp 方phương 能năng 造tạo 業nghiệp 。 然nhiên 後hậu 文văn 云vân 。 同đồng 見kiến 業nghiệp 中trung 。 瘴chướng 惡ác 所sở 起khởi 。 瘴chướng 惡ác 豈khởi 非phi 苦khổ 乎hồ 。 見kiến 業nghiệp 豈khởi 非phi 業nghiệp 乎hồ 。 知tri 故cố 同đồng 別biệt 二nhị 妄vọng 皆giai 具cụ 業nghiệp 惑hoặc 苦khổ 三Tam 明Minh 矣hĩ 。
○# 二nhị 約ước 二nhị 見kiến 廣quảng 釋thích 二nhị 一nhất 正chánh 明minh 二nhị 例lệ 合hợp 初sơ 文văn 二nhị 一nhất 別biệt 業nghiệp 妄vọng 見kiến 。 三tam 一nhất 指chỉ 人nhân 。
云vân 何hà 名danh 為vi 。 別biệt 業nghiệp 妄vọng 見kiến 。
阿A 難Nan 。 如như 世thế 間gian 人nhân 。 目mục 有hữu 赤xích 眚sảnh 。 夜dạ 見kiến 燈đăng 光quang 。 別biệt 有hữu 圓viên 影ảnh 。 五ngũ 色sắc 重trùng 疊điệp 。
云vân 如như 世thế 間gian 人nhân 。 者giả 下hạ 文văn 自tự 有hữu 例lệ 釋thích 。 能năng 例lệ 如như 所sở 例lệ 故cố 云vân 如như 也dã 。 病bệnh 目mục 見kiến 影ảnh 亦diệc 可khả 稱xưng 別biệt 業nghiệp 。 但đãn 文văn 意ý 不bất 過quá 以dĩ 為vi 能năng 例lệ 而nhi 已dĩ 。 葢# 以dĩ 別biệt 業nghiệp 之chi 易dị 知tri 例lệ 別biệt 業nghiệp 之chi 難nan 知tri 也dã 。 目mục 本bổn 無vô 病bệnh 燈đăng 亦diệc 無vô 影ảnh 。 赤xích 眚sảnh 為vi 妄vọng 見kiến 之chi 因nhân 圓viên 影ảnh 為vi 妄vọng 見kiến 之chi 境cảnh 。 眚sảnh 翳ế 之chi 類loại 。 如như 人nhân 病bệnh 目mục 多đa 紅hồng 色sắc 也dã 。
○# 二nhị 正chánh 破phá 二nhị 一nhất 破phá 即tức 。
於ư 意ý 云vân 何hà 。 此thử 夜dạ 燈đăng 明minh 。 所sở 現hiện 圓viên 光quang 。 為vi 是thị 燈đăng 色sắc 。 為vi 當đương 見kiến 色sắc 。
阿A 難Nan 。 此thử 若nhược 燈đăng 色sắc 。 則tắc 非phi 眚sảnh 人nhân 。 何hà 不bất 同đồng 見kiến 。 而nhi 此thử 圓viên 影ảnh 。 唯duy 眚sảnh 之chi 觀quan 。 若nhược 是thị 見kiến 色sắc 。 見kiến 已dĩ 成thành 色sắc 。 則tắc 彼bỉ 眚sảnh 人nhân 。 見kiến 圓viên 影ảnh 者giả 。 名danh 為vi 何hà 等đẳng 。
先tiên 定định 。 次thứ 破phá 。 五ngũ 色sắc 圓viên 影ảnh 元nguyên 是thị 目mục 病bệnh 。 恐khủng 人nhân 疑nghi 病bệnh 目mục 所sở 見kiến 病bệnh 既ký 是thị 實thật 圓viên 影ảnh 非phi 虗hư 。 故cố 須tu 委ủy 破phá 。 破phá 即tức 燈đăng 中trung 謂vị 果quả 是thị 燈đăng 色sắc 。 非phi 眚sảnh 人nhân 亦diệc 應ưng 見kiến 之chi 。 故cố 責trách 非phi 眚sảnh 何hà 不bất 同đồng 見kiến 。 而nhi 唯duy 有hữu 眚sảnh 之chi 人nhân 見kiến 耶da 。 破phá 即tức 見kiến 中trung 見kiến 已dĩ 成thành 色sắc 。 不bất 應ưng 別biệt 更cánh 有hữu 見kiến 。 則tắc 見kiến 影ảnh 者giả 應ưng 不bất 名danh 見kiến 是thị 何hà 物vật 耶da 。 見kiến 色sắc 之chi 言ngôn 太thái 混hỗn 所sở 以dĩ 受thọ 難nạn/nan 。 若nhược 云vân 見kiến 病bệnh 為vi 色sắc 。 而nhi 見kiến 圓viên 影ảnh 者giả 。 元nguyên 是thị 無vô 病bệnh 之chi 體thể 有hữu 何hà 過quá 乎hồ 。 會hội 解giải 云vân 色sắc 即tức 影ảnh 也dã 。
○# 二nhị 破phá 離ly 。
復phục 次thứ 阿A 難Nan 。 若nhược 此thử 圓viên 影ảnh 。 離ly 燈đăng 別biệt 有hữu 。 則tắc 合hợp 傍bàng 觀quan 。 屏bính 帳trướng 几kỉ 筵diên 。 有hữu 圓viên 影ảnh 出xuất 。 離ly 見kiến 別biệt 有hữu 。 應ưng 非phi 眼nhãn 矚chú 。 云vân 何hà 眚sảnh 人nhân 。 目mục 見kiến 圓viên 影ảnh 。
屏bính 帳trướng 几kỉ 筵diên 既ký 無vô 圓viên 影ảnh 則tắc 非phi 離ly 燈đăng 。 應ưng 非phi 眼nhãn 矚chú 者giả 。 謂vị 應ưng 是thị 耳nhĩ 鼻tị 所sở 識thức 。 此thử 展triển 轉chuyển 破phá 離ly 以dĩ 生sanh 下hạ 結kết 顯hiển 之chi 文văn 也dã 。
○# 三tam 結kết 顯hiển 。
是thị 故cố 當đương 知tri 。 色sắc 實thật 在tại 燈đăng 。 見kiến 病bệnh 為vi 影ảnh 。 影ảnh 見kiến 俱câu 眚sảnh 。 見kiến 眚sảnh 非phi 病bệnh 。 終chung 不bất 應ưng 言ngôn 。 是thị 燈đăng 是thị 見kiến 。 於ư 是thị 中trung 有hữu 。 非phi 燈đăng 非phi 見kiến 。
如như 第đệ 二nhị 月nguyệt 。 非phi 體thể 非phi 影ảnh 。
何hà 以dĩ 故cố 。 第đệ 二nhị 之chi 觀quan 。 揑niết 所sở 成thành 故cố 。 諸chư 有hữu 智trí 者giả 。 不bất 應ưng 說thuyết 言ngôn 。 此thử 揑niết 根căn 元nguyên 。 是thị 形hình 非phi 形hình 。 離ly 見kiến 非phi 見kiến 。
此thử 亦diệc 如như 是thị 。 目mục 眚sảnh 所sở 成thành 。 今kim 欲dục 名danh 誰thùy 。 是thị 燈đăng 是thị 見kiến 。 何hà 況huống 分phân 別biệt 。 非phi 燈đăng 非phi 見kiến 。
文văn 分phần/phân 三tam 節tiết 。 初sơ 結kết 示thị 色sắc 實thật 在tại 燈đăng 。 言ngôn 彼bỉ 五ngũ 色sắc 重trùng 疊điệp 。 實thật 賴lại 燈đăng 現hiện 。 如như 屏bính 帳trướng 等đẳng 不bất 出xuất 圓viên 影ảnh 則tắc 在tại 燈đăng 明minh 矣hĩ 。 此thử 結kết 非phi 離ly 燈đăng 別biệt 有hữu 也dã 。 然nhiên 雖tuy 不bất 離ly 燈đăng 而nhi 實thật 不bất 從tùng 燈đăng 有hữu 乃nãi 。 見kiến 病bệnh 所sở 成thành 。 此thử 結kết 非phi 離ly 見kiến 別biệt 有hữu 也dã 。 影ảnh 見kiến 俱câu 眚sảnh 。 見kiến 眚sảnh 非phi 病bệnh 者giả 。 謂vị 圓viên 影ảnh 與dữ 見kiến 影ảnh 之chi 見kiến 俱câu 是thị 目mục 眚sảnh 。 見kiến 指chỉ 見kiến 病bệnh 。 影ảnh 即tức 是thị 見kiến 而nhi 影ảnh 見kiến 即tức 眚sảnh 。 葢# 三tam 名danh 而nhi 一nhất 體thể 耳nhĩ 。 影ảnh 是thị 眚sảnh 結kết 非phi 燈đăng 色sắc 。 見kiến 是thị 眚sảnh 結kết 非phi 見kiến 色sắc 。 眚sảnh 乃nãi 見kiến 病bệnh 可khả 即tức 言ngôn 是thị 見kiến 乎hồ 。 見kiến 眚sảnh 非phi 病bệnh 。 釋thích 成thành 見kiến 圓viên 影ảnh 者giả 。 名danh 何hà 等đẳng 也dã 。 然nhiên 應ưng 云vân 見kiến 影ảnh 而nhi 云vân 見kiến 眚sảnh 者giả 影ảnh 即tức 是thị 眚sảnh 故cố 云vân 見kiến 眚sảnh 。 又hựu 眚sảnh 為vi 有hữu 病bệnh 之chi 見kiến 。 見kiến 眚sảnh 即tức 見kiến 見kiến 也dã 。 有hữu 病bệnh 之chi 見kiến 既ký 為vi 所sở 見kiến 。 則tắc 能năng 見kiến 此thử 。 眚sảnh 者giả 豈khởi 非phi 無vô 病bệnh 之chi 目mục 耶da 。 由do 上thượng 文văn 云vân 。 則tắc 彼bỉ 眚sảnh 人nhân 。 見kiến 圓viên 影ảnh 者giả 。 名danh 為vi 何hà 等đẳng 。 今kim 出xuất 其kỳ 義nghĩa 謂vị 是thị 無vô 病bệnh 之chi 目mục 也dã 。 即tức 影ảnh 之chi 見kiến 是thị 一nhất 箇cá 見kiến 可khả 例lệ 妄vọng 見kiến 。 離ly 影ảnh 之chi 見kiến 又hựu 是thị 一nhất 箇cá 見kiến 可khả 例lệ 真chân 見kiến 。 如như 是thị 則tắc 見kiến 見kiến 可khả 曉hiểu 矣hĩ 。 終chung 不bất 下hạ 總tổng 結kết 上thượng 義nghĩa 。 影ảnh 是thị 眚sảnh 云vân 何hà 是thị 燈đăng 。 見kiến 病bệnh 是thị 眚sảnh 云vân 何hà 是thị 見kiến 。 於ư 是thị 中trung 者giả 。 於ư 見kiến 圓viên 影ảnh 之chi 中trung 也dã 。 色sắc 實thật 在tại 燈đăng 。 云vân 何hà 非phi 燈đăng 。 見kiến 病bệnh 為vi 影ảnh 。 云vân 何hà 非phi 見kiến 。 謂vị 安an 得đắc 於ư 見kiến 圓viên 影ảnh 中trung 而nhi 有hữu 非phi 燈đăng 非phi 見kiến 之chi 義nghĩa 耶da 。 二nhị 如như 第đệ 下hạ 喻dụ 顯hiển 。 以dĩ 第đệ 二nhị 月nguyệt 喻dụ 見kiến 圓viên 影ảnh 。 同đồng 是thị 眼nhãn 家gia 之chi 妄vọng 故cố 也dã 。 此thử 第đệ 二nhị 月nguyệt 非phi 真chân 月nguyệt 體thể 非phi 水thủy 中trung 影ảnh 。
何hà 以dĩ 故cố 。 以dĩ 揑niết 目mục 所sở 成thành 故cố 。 既ký 揑niết 所sở 成thành 則tắc 見kiến 第đệ 二nhị 月nguyệt 時thời 得đắc 不bất 以dĩ 為vi 見kiến 見kiến 乎hồ 。 由do 以dĩ 揑niết 為vi 根căn 元nguyên 。 即tức 名danh 第đệ 二nhị 月nguyệt 為vi 揑niết 根căn 元nguyên 。 吳ngô 興hưng 云vân 。 雙song 是thị 形hình 與dữ 非phi 形hình 。 雙song 離ly 見kiến 與dữ 非phi 見kiến 。 其kỳ 說thuyết 甚thậm 是thị 。 形hình 謂vị 月nguyệt 形hình 。 離ly 見kiến 是thị 非phi 見kiến 。 離ly 非phi 見kiến 即tức 是thị 見kiến 。 不bất 應ưng 說thuyết 是thị 形hình 結kết 非phi 體thể 也dã 。 不bất 應ưng 說thuyết 非phi 形hình 結kết 非phi 影ảnh 也dã 。 不bất 應ưng 說thuyết 離ly 見kiến 結kết 。 第đệ 二nhị 之chi 觀quan 。 不bất 應ưng 說thuyết 非phi 見kiến 結kết 揑niết 所sở 成thành 故cố 。 三tam 此thử 亦diệc 下hạ 合hợp 法pháp 。 目mục 眚sảnh 所sở 成thành 。 與dữ 揑niết 所sở 成thành 其kỳ 言ngôn 相tương 對đối 。 今kim 欲dục 名danh 誰thùy 。 下hạ 合hợp 喻dụ 可khả 知tri 。 吳ngô 興hưng 云vân 。 是thị 燈đăng 是thị 見kiến 。 謂vị 圓viên 影ảnh 由do 燈đăng 見kiến 而nhi 有hữu 因nhân 緣duyên 義nghĩa 也dã 。 非phi 燈đăng 非phi 見kiến 。 謂vị 圓viên 影ảnh 離ly 燈đăng 見kiến 而nhi 有hữu 自tự 然nhiên 義nghĩa 也dã 。 謂vị 仗trượng 因nhân 託thác 緣duyên 猶do 且thả 不bất 可khả 。 況huống 非phi 燈đăng 非phi 見kiến 。 自tự 有hữu 實thật 體thể 。 是thị 豈khởi 可khả 哉tai 。 別biệt 業nghiệp 破phá 最tối 委ủy 悉tất 以dĩ 為vi 下hạ 文văn 眾chúng 破phá 之chi 本bổn 耳nhĩ 。
○# 二nhị 同đồng 分phần 妄vọng 見kiến 。
云vân 何hà 名danh 為vi 。 同đồng 分phần 妄vọng 見kiến 。
阿A 難Nan 。 此thử 閻Diêm 浮Phù 提Đề 。 除trừ 大đại 海hải 水thủy 。 中trung 間gian 平bình 陸lục 。 有hữu 三tam 千thiên 洲châu 。 正chánh 中trung 大đại 洲châu 。 東đông 西tây 括quát 量lượng 。 大đại 國quốc 凡phàm 有hữu 。 二nhị 千thiên 三tam 百bách 。 其kỳ 餘dư 小tiểu 洲châu 。 在tại 諸chư 海hải 中trung 。 其kỳ 間gian 或hoặc 有hữu 。 三tam 兩lưỡng 百bách 國quốc 。 或hoặc 一nhất 或hoặc 二nhị 。 至chí 於ư 三tam 十thập 。 四tứ 十thập 五ngũ 十thập 。
阿A 難Nan 。 若nhược 復phục 此thử 中trung 。 有hữu 一nhất 小tiểu 洲châu 。 秪# 有hữu 兩lưỡng 國quốc 。 唯duy 一nhất 國quốc 人nhân 。 同đồng 感cảm 惡ác 緣duyên 。 則tắc 彼bỉ 小tiểu 洲châu 。 當đương 土thổ 眾chúng 生sanh 。 覩đổ 諸chư 一nhất 切thiết 不bất 祥tường 境cảnh 界giới 。 或hoặc 見kiến 二nhị 日nhật 。 或hoặc 見kiến 兩lưỡng 月nguyệt 。 其kỳ 中trung 乃nãi 至chí 。 暈vựng 適thích 珮bội 玦quyết 。 彗tuệ 孛bột 飛phi 流lưu 。 負phụ 耳nhĩ 虹hồng 蜺nghê 。 種chủng 種chủng 惡ác 相tướng 。 但đãn 此thử 國quốc 見kiến 。 彼bỉ 國quốc 眾chúng 生sanh 。 本bổn 所sở 不bất 見kiến 。 亦diệc 復phục 不bất 聞văn 。
一nhất 國quốc 眾chúng 生sanh 共cộng 所sở 感cảm 者giả 名danh 為vi 同đồng 分phần/phân 。 然nhiên 此thử 文văn 亦diệc 是thị 能năng 例lệ 。 下hạ 文văn 以dĩ 一nhất 國quốc 例lệ 多đa 國quốc 是thị 所sở 例lệ 也dã 。 今kim 文văn 先tiên 數số 諸chư 國quốc 。 次thứ 明minh 妄vọng 見kiến 。 數số 諸chư 國quốc 中trung 先tiên 舉cử 鹹hàm 海hải 閻Diêm 浮Phù 一nhất 面diện 。 中trung 間gian 平bình 陸lục 。 有hữu 三tam 千thiên 洲châu 。 次thứ 明minh 大đại 洲châu 。 三Tam 明Minh 小tiểu 洲châu 。 其kỳ 間gian 數số 國quốc 初sơ 從tùng 多đa 至chí 少thiểu 。 謂vị 從tùng 二nhị 千thiên 三tam 百bách 。 至chí 三tam 兩lưỡng 百bách 國quốc 。 又hựu 從tùng 少thiểu 至chí 多đa 。 謂vị 從tùng 或hoặc 一nhất 或hoặc 二nhị 。 至chí 四tứ 十thập 五ngũ 十thập 。 次thứ 明minh 妄vọng 見kiến 中trung 但đãn 舉cử 小tiểu 洲châu 兩lưỡng 國quốc 之chi 一nhất 以dĩ 明minh 同đồng 感cảm 惡ác 業nghiệp 。 溫ôn 陵lăng 曰viết 。 暈vựng 適thích 珮bội 玦quyết 。 日nhật 月nguyệt 之chi 災tai 象tượng 也dã 。 彗tuệ 孛bột 飛phi 流lưu 。 星tinh 辰thần 之chi 災tai 象tượng 也dã 。 負phụ 耳nhĩ 虹hồng 蜺nghê 。 陰âm 陽dương 之chi 災tai 象tượng 也dã 。 惡ác 氣khí 環hoàn 日nhật 曰viết 暈vựng 。 日nhật 蝕thực 曰viết 適thích 。 妖yêu 氣khí 近cận 日nhật 月nguyệt 如như 珮bội 玦quyết 之chi 狀trạng 。 星tinh 芒mang 如như 帚trửu 曰viết 彗tuệ 。 芒mang 氣khí 四tứ 出xuất 曰viết 孛bột 。 孛bột 孛bột 然nhiên 也dã 。 絕tuyệt 迹tích 而nhi 去khứ 曰viết 飛phi 。 光quang 迹tích 相tương 連liên 曰viết 流lưu 。 陰âm 陽dương 之chi 氣khí 或hoặc 背bối/bội 日nhật 如như 負phụ 。 旁bàng 日nhật 如như 耳nhĩ 。 或hoặc 明minh 而nhi 為vi 虹hồng 。 暗ám 而nhi 為vi 蜺nghê 。 寂tịch 音âm 引dẫn 春xuân 秋thu 傳truyền 云vân 。 魯lỗ 哀ai 公công 六lục 年niên 。 楚sở 有hữu 雲vân 如như 赤xích 鳥điểu 夾giáp 日nhật 以dĩ 飛phi 。 二nhị 日nhật 楚sở 子tử 使sử 問vấn 諸chư 周chu 太thái 史sử 。 太thái 史sử 曰viết 其kỳ 當đương 王vương 身thân 乎hồ 。 杜đỗ 預dự 註chú 曰viết 。 日nhật 為vi 人nhân 君quân 妖yêu 氣khí 守thủ 之chi 故cố 以dĩ 為vi 王vương 身thân 。 雲vân 在tại 楚sở 上thượng 唯duy 楚sở 見kiến 之chi 故cố 禍họa 不bất 及cập 他tha 國quốc 。 又hựu 魯lỗ 昭chiêu 公công 二nhị 十thập 六lục 年niên 冬đông 十thập 一nhất 月nguyệt 。 齊tề 有hữu 彗tuệ 星tinh 齊tề 候hậu 使sử 穰nhương 之chi 。 晏# 子tử 曰viết 無vô 益ích 也dã 。 只chỉ 自tự 誣vu 焉yên 。 天thiên 道đạo 不bất 陷hãm 不bất 二nhị 其kỳ 命mạng 若nhược 之chi 何hà 禳# 。 且thả 天thiên 道đạo 之chi 有hữu 彗tuệ 也dã 以dĩ 除trừ 穢uế 也dã 。 君quân 無vô 穢uế 也dã 又hựu 何hà 禳# 焉yên 。 若nhược 德đức 之chi 穢uế 禳# 之chi 何hà 損tổn 。 杜đỗ 預dự 註chú 曰viết 。 出xuất 齊tề 之chi 分phần 野dã 也dã 。 不bất 出xuất 魯lỗ 故cố 魯lỗ 不bất 見kiến 。 以dĩ 此thử 觀quán 之chi 。 經kinh 言ngôn 騐# 矣hĩ 。 葢# 自tự 一nhất 國quốc 言ngôn 之chi 則tắc 謂vị 之chi 同đồng 。 兩lưỡng 國quốc 言ngôn 之chi 則tắc 謂vị 之chi 異dị 。 非phi 同đồng 不bất 稱xưng 同đồng 分phần/phân 。 非phi 異dị 何hà 以dĩ 名danh 妄vọng 見kiến 乎hồ 。 交giao 光quang 云vân 。 同đồng 分phần/phân 有hữu 惑hoặc 無vô 業nghiệp 其kỳ 說thuyết 非phi 也dã 。 據cứ 經Kinh 所sở 言ngôn 乃nãi 并tinh 業nghiệp 苦khổ 而nhi 為vi 妄vọng 見kiến 之chi 惑hoặc 耳nhĩ 。 字tự 書thư 云vân 。 水thủy 中trung 可khả 居cư 曰viết 洲châu 。 洲châu 者giả 聚tụ 也dã 。 人nhân 及cập 鳥điểu 物vật 所sở 聚tụ 之chi 處xứ 。
○# 二nhị 例lệ 合hợp 二nhị 一nhất 總tổng 標tiêu 。
阿A 難Nan 。 吾ngô 今kim 為vì 汝nhữ 。 以dĩ 此thử 二nhị 事sự 。 進tiến 退thoái 合hợp 明minh 。
二nhị 事sự 者giả 指chỉ 同đồng 別biệt 二nhị 妄vọng 。 進tiến 退thoái 者giả 。 謂vị 進tiến 別biệt 例lệ 同đồng 退thoái 同đồng 例lệ 別biệt 故cố 曰viết 合hợp 明minh 。 一nhất 往vãng 觀quan 之chi 下hạ 文văn 似tự 有hữu 三tam 重trọng/trùng 進tiến 退thoái 。 初sơ 以dĩ 燈đăng 影ảnh 例lệ 目mục 觀quán 。 二nhị 以dĩ 一nhất 人nhân 例lệ 多đa 人nhân 。 三tam 以dĩ 一nhất 國quốc 例lệ 多đa 國quốc 。 皆giai 可khả 謂vị 之chi 進tiến 退thoái 。 但đãn 燈đăng 影ảnh 是thị 別biệt 中trung 之chi 喻dụ 目mục 觀quán 是thị 別biệt 中trung 之chi 法pháp 。 法pháp 喻dụ 既ký 齊tề 有hữu 何hà 進tiến 退thoái 。 一nhất 國quốc 多đa 國quốc 是thị 同đồng 分phần/phân 中trung 法pháp 喻dụ 其kỳ 義nghĩa 亦diệc 爾nhĩ 。 唯duy 如như 彼bỉ 眾chúng 生sanh 。 下hạ 一nhất 節tiết 是thị 以dĩ 同đồng 別biệt 相tướng 例lệ 可khả 云vân 進tiến 退thoái 。 吳ngô 興hưng 之chi 說thuyết 是thị 也dã 。 以dĩ 法pháp 喻dụ 既ký 立lập 方phương 可khả 引dẫn 同đồng 例lệ 別biệt 。 故cố 先tiên 以dĩ 燈đăng 影ảnh 例lệ 目mục 觀quán 乃nãi 為vi 進tiến 退thoái 之chi 地địa 耳nhĩ 。
○# 二nhị 別biệt 示thị 三tam 一nhất 別biệt 中trung 法pháp 喻dụ 三tam 先tiên 喻dụ 。
阿A 難Nan 。 如như 彼bỉ 眾chúng 生sanh 。 別biệt 業nghiệp 妄vọng 見kiến 。 矚chú 燈đăng 光quang 中trung 。 所sở 現hiện 圓viên 影ảnh 。 雖tuy 現hiện 似tự 境cảnh 。 終chung 彼bỉ 見kiến 者giả 。 目mục 眚sảnh 所sở 成thành 。 眚sảnh 即tức 見kiến 勞lao 。 非phi 色sắc 所sở 造tạo 。 然nhiên 見kiến 眚sảnh 者giả 。 終chung 無vô 見kiến 咎cữu 。
先tiên 舉cử 能năng 例lệ 。 其kỳ 文văn 有hữu 四tứ 。 初sơ 直trực 指chỉ 燈đăng 光quang 圓viên 影ảnh 為vi 。 別biệt 業nghiệp 妄vọng 見kiến 。 二nhị 雖tuy 現hiện 似tự 境cảnh 者giả 。 謂vị 燈đăng 影ảnh 雖tuy 現hiện 在tại 前tiền 似tự 乎hồ 外ngoại 境cảnh 。 三tam 終chung 彼bỉ 至chí 。 非phi 色sắc 所sở 造tạo 。 謂vị 實thật 非phi 外ngoại 境cảnh 乃nãi 是thị 能năng 見kiến 之chi 人nhân 目mục 有hữu 赤xích 眚sảnh 。 故cố 成thành 圓viên 影ảnh 。 此thử 指chỉ 圓viên 影ảnh 是thị 也dã 。 眚sảnh 因nhân 見kiến 勞lao 而nhi 發phát 。 此thử 指chỉ 眚sảnh 是thị 見kiến 也dã 。 則tắc 圓viên 影ảnh 即tức 見kiến 無vô 疑nghi 。 影ảnh 即tức 眚sảnh 而nhi 。 眚sảnh 即tức 見kiến 勞lao 。 葢# 三tam 名danh 而nhi 一nhất 體thể 耳nhĩ 。 非phi 色sắc 所sở 造tạo 。 斷đoạn 定định 是thị 見kiến 。 四tứ 然nhiên 見kiến 眚sảnh 者giả 。 終chung 無vô 見kiến 咎cữu 。 見kiến 影ảnh 即tức 是thị 見kiến 眚sảnh 。 又hựu 眚sảnh 即tức 是thị 有hữu 病bệnh 之chi 見kiến 但đãn 云vân 見kiến 眚sảnh 即tức 該cai 之chi 矣hĩ 。 若nhược 爾nhĩ 則tắc 見kiến 病bệnh 已dĩ 為vi 所sở 見kiến 。 故cố 能năng 見kiến 者giả 非phi 病bệnh 。 咎cữu 即tức 病bệnh 也dã 。 上thượng 即tức 眚sảnh 之chi 見kiến 是thị 一nhất 箇cá 見kiến 。 此thử 離ly 眚sảnh 之chi 見kiến 又hựu 是thị 一nhất 箇cá 見kiến 。 實thật 有hữu 見kiến 見kiến 之chi 義nghĩa 。 故cố 舉cử 為vi 能năng 例lệ 焉yên 。 前tiền 文văn 云vân 。 影ảnh 見kiến 俱câu 眚sảnh 。 見kiến 眚sảnh 非phi 病bệnh 。 意ý 與dữ 今kim 同đồng 。
○# 二nhị 法pháp 。
例lệ 汝nhữ 今kim 日nhật 。 以dĩ 目mục 觀quan 見kiến 。 山sơn 河hà 國quốc 土thổ 。 及cập 諸chư 眾chúng 生sanh 。 皆giai 是thị 無vô 始thỉ 。 見kiến 病bệnh 所sở 成thành 。 見kiến 與dữ 見kiến 緣duyên 。 似tự 現hiện 前tiền 境cảnh 。 元nguyên 我ngã 覺giác 明minh 。 見kiến 所sở 緣duyên 眚sảnh 。 覺giác 見kiến 即tức 眚sảnh 。 本bổn 覺giác 明minh 心tâm 。 覺giác 緣duyên 非phi 眚sảnh 。 覺giác 所sở 覺giác 眚sảnh 。 覺giác 非phi 眚sảnh 中trung 。 此thử 實thật 見kiến 見kiến 。 云vân 何hà 復phục 明minh 。 覺giác 聞văn 知tri 見kiến 。
所sở 例lệ 亦diệc 四tứ 。 一nhất 從tùng 例lệ 汝nhữ 今kim 日nhật 。 至chí 見kiến 病bệnh 所sở 成thành 。 合hợp 上thượng 如như 彼bỉ 眾chúng 生sanh 。 別biệt 業nghiệp 妄vọng 見kiến 。 矚chú 燈đăng 先tiên 中trung 所sở 現hiện 圓viên 影ảnh 也dã 。 此thử 語ngữ 共cộng 顯hiển 三tam 義nghĩa 。 一nhất 顯hiển 燈đăng 影ảnh 是thị 夜dạ 見kiến 。 山sơn 河hà 大đại 地địa 。 是thị 日nhật 間gian 所sở 見kiến 。 二nhị 顯hiển 睹đổ 圓viên 影ảnh 者giả 病bệnh 在tại 一nhất 時thời 。 睹đổ 依y 正chánh 者giả 病bệnh 在tại 無vô 始thỉ 。 三tam 顯hiển 睹đổ 赤xích 眚sảnh 時thời 好hảo 眼nhãn 非phi 病bệnh 。 睹đổ 依y 正chánh 時thời 好hảo 眼nhãn 即tức 病bệnh 。 例lệ 顯hiển 之chi 意ý 甚thậm 多đa 。 略lược 舉cử 三tam 義nghĩa 而nhi 已dĩ 。 二nhị 見kiến 與dữ 見kiến 緣duyên 。 似tự 現hiện 前tiền 境cảnh 。 合hợp 上thượng 雖tuy 現hiện 似tự 境cảnh 句cú 。 見kiến 是thị 根căn 。 見kiến 緣duyên 是thị 塵trần 。 然nhiên 見kiến 緣duyên 是thị 境cảnh 而nhi 見kiến 亦diệc 稱xưng 境cảnh 者giả 。 根căn 塵trần 不bất 相tương 離ly 。 皆giai 對đối 覺giác 而nhi 名danh 境cảnh 。 是thị 見kiến 附phụ 見kiến 緣duyên 。 而nhi 為vi 現hiện 前tiền 之chi 境cảnh 無vô 境cảnh 而nhi 名danh 境cảnh 。 故cố 云vân 似tự 也dã 。 三tam 元nguyên 我ngã 覺giác 明minh 。 見kiến 所sở 緣duyên 眚sảnh 。 覺giác 見kiến 即tức 眚sảnh 。 合hợp 上thượng 終chung 彼bỉ 見kiến 者giả 。 目mục 眚sảnh 所sở 成thành 。 眚sảnh 即tức 見kiến 勞lao 。 非phi 色sắc 所sở 造tạo 。 所sở 言ngôn 我ngã 者giả 即tức 真chân 我ngã 也dã 。 覺giác 明minh 覺giác 見kiến 明minh 性tánh 離ly 根căn 塵trần 之chi 體thể 也dã 。 特đặc 立lập 覺giác 明minh 者giả 。 前tiền 文văn 云vân 見kiến 非phi 是thị 見kiến 。 既ký 非phi 是thị 見kiến 。 當đương 是thị 覺giác 明minh 之chi 體thể 。 覺giác 明minh 起khởi 病bệnh 。 為vi 能năng 見kiến 之chi 根căn 及cập 所sở 見kiến 之chi 緣duyên 。 當đương 體thể 是thị 眚sảnh 故cố 云vân 。 見kiến 所sở 緣duyên 眚sảnh 。 見kiến 即tức 所sở 緣duyên 。 而nhi 所sở 緣duyên 即tức 眚sảnh 。 亦diệc 三tam 名danh 一nhất 體thể 耳nhĩ 。 次thứ 云vân 覺giác 見kiến 即tức 眚sảnh 。 謂vị 從tùng 覺giác 而nhi 起khởi 眼nhãn 根căn 之chi 見kiến 即tức 是thị 眚sảnh 也dã 。 此thử 句cú 但đãn 指chỉ 見kiến 為vi 眚sảnh 。 正chánh 顯hiển 睹đổ 依y 正chánh 時thời 好hảo 眼nhãn 即tức 病bệnh 。 佛Phật 意ý 欲dục 破phá 除trừ 眼nhãn 根căn 。 故cố 作tác 此thử 語ngữ 。 前tiền 指chỉ 圓viên 影ảnh 是thị 眚sảnh 。 今kim 指chỉ 所sở 緣duyên 是thị 眚sảnh 。 前tiền 指chỉ 眚sảnh 即tức 見kiến 勞lao 。 今kim 亦diệc 指chỉ 見kiến 即tức 眚sảnh 。 法pháp 喻dụ 齊tề 矣hĩ 。 又hựu 覺giác 見kiến 即tức 眚sảnh 。 之chi 語ngữ 與dữ 上thượng 非phi 色sắc 所sở 造tạo 。 其kỳ 意ý 極cực 合hợp 。 四tứ 本bổn 覺giác 明minh 心tâm 。 覺giác 緣duyên 非phi 眚sảnh 。 覺giác 所sở 覺giác 眚sảnh 。 覺giác 非phi 眚sảnh 中trung 。 合hợp 上thượng 然nhiên 見kiến 眚sảnh 者giả 。 終chung 無vô 見kiến 咎cữu 。 本bổn 覺giác 明minh 心tâm 者giả 。 不bất 涉thiệp 眼nhãn 根căn 之chi 心tâm 。 覺giác 緣duyên 者giả 。 覺giác 有hữu 依y 正chánh 外ngoại 緣duyên 也dã 。 緣duyên 即tức 是thị 眚sảnh 。 眚sảnh 為vi 所sở 覺giác 則tắc 能năng 覺giác 非phi 眚sảnh 明minh 矣hĩ 。 又hựu 緣duyên 字tự 但đãn 指chỉ 依y 正chánh 。 所sở 覺giác 該cai 乎hồ 根căn 塵trần 。 故cố 再tái 簡giản 云vân 。 覺giác 非phi 眚sảnh 中trung 。 或hoặc 云vân 覺giác 緣duyên 非phi 眚sảnh 。 對đối 上thượng 覺giác 見kiến 即tức 眚sảnh 。 謂vị 見kiến 緣duyên 則tắc 見kiến 即tức 是thị 眚sảnh 。 覺giác 緣duyên 而nhi 覺giác 非phi 是thị 眚sảnh 。 見kiến 緣duyên 之chi 時thời 即tức 覺giác 緣duyên 之chi 時thời 。 以dĩ 真chân 妄vọng 和hòa 合hợp 之chi 故cố 。 此thử 實thật 下hạ 結kết 歸quy 。 見kiến 見kiến 非phi 見kiến 。 如như 上thượng 覺giác 明minh 能năng 照chiếu 諸chư 法pháp 亦diệc 可khả 稱xưng 見kiến 。 既ký 稱xưng 覺giác 明minh 。 即tức 是thị 非phi 見kiến 。 阿A 難Nan 謂vị 聞văn 見kiến 見kiến 非phi 見kiến 。 重trùng 增tăng 迷mê 悶muộn 。 然nhiên 能năng 覺giác 之chi 明minh 非phi 真chân 見kiến 乎hồ 。 所sở 覺giác 之chi 目mục 非phi 妄vọng 見kiến 乎hồ 。 則tắc 真chân 見kiến 果quả 有hữu 見kiến 于vu 妄vọng 見kiến 之chi 義nghĩa 。 而nhi 真chân 見kiến 離ly 眼nhãn 根căn 即tức 不bất 名danh 見kiến 。 復phục 離ly 耳nhĩ 鼻tị 等đẳng 根căn 亦diệc 非phi 聞văn 與dữ 覺giác 知tri 。 故cố 前tiền 文văn 云vân 。 見kiến 非phi 是thị 見kiến 也dã 。 前tiền 云vân 覺giác 所sở 覺giác 。 今kim 復phục 云vân 見kiến 見kiến 。 祗chi 是thị 一nhất 義nghĩa 而nhi 已dĩ 。 此thử 一nhất 番phiên 以dĩ 別biệt 例lệ 別biệt 。 葢# 目mục 睹đổ 依y 正chánh 難nan 知tri 其kỳ 妄vọng 。 而nhi 圓viên 影ảnh 則tắc 易dị 知tri 其kỳ 妄vọng 。 真chân 見kiến 見kiến 妄vọng 見kiến 其kỳ 義nghĩa 難nạn/nan 彰chương 。 而nhi 赤xích 眚sảnh 之chi 見kiến 見kiến 易dị 彰chương 。 故cố 以dĩ 易dị 知tri 之chi 別biệt 業nghiệp 例lệ 難nan 知tri 之chi 別biệt 業nghiệp 也dã 。 既ký 云vân 合hợp 法pháp 。 有hữu 何hà 進tiến 退thoái 。 然nhiên 此thử 中trung 合hợp 法pháp 最tối 詳tường 。 以dĩ 為vi 眾chúng 合hợp 之chi 本bổn 故cố 耳nhĩ 。
○# 三tam 結kết 。
是thị 故cố 汝nhữ 今kim 。 見kiến 我ngã 及cập 汝nhữ 。 并tinh 諸chư 世thế 間gian 。 十thập 類loại 眾chúng 生sanh 。 皆giai 即tức 見kiến 眚sảnh 。 非phi 見kiến 眚sảnh 者giả 。 彼bỉ 見kiến 真chân 精tinh 。 性tánh 非phi 眚sảnh 者giả 。 故cố 不bất 名danh 見kiến 。
前tiền 明minh 目mục 睹đổ 依y 正chánh 是thị 眚sảnh 。 今kim 明minh 目mục 觀quán 生sanh 佛Phật 自tự 他tha 皆giai 是thị 眚sảnh 。 眾chúng 生sanh 有hữu 十thập 二nhị 類loại 謂vị 。 胎thai 卵noãn 濕thấp 化hóa 。 有hữu 色sắc 無vô 色sắc 。 有hữu 想tưởng 無vô 想tưởng 。 非phi 有hữu 色sắc 非phi 無vô 色sắc 。 非phi 有hữu 想tưởng 非phi 無vô 想tưởng 。 內nội 除trừ 無vô 色sắc 。 是thị 空không 散tán 銷tiêu 沉trầm 。 無vô 想tưởng 。 化hóa 為vi 土thổ 木mộc 金kim 石thạch 。 但đãn 有hữu 十thập 類loại 。 前tiền 十thập 種chủng 異dị 生sanh 亦diệc 然nhiên 。 皆giai 即tức 見kiến 眚sảnh 。 謂vị 是thị 妄vọng 見kiến 之chi 眚sảnh 。 而nhi 非phi 見kiến 眚sảnh 之chi 覺giác 體thể 。 此thử 中trung 生sanh 佛Phật 自tự 他tha 同đồng 于vu 上thượng 文văn 圓viên 影ảnh 。 而nhi 云vân 皆giai 即tức 見kiến 眚sảnh 。 同đồng 上thượng 文văn 影ảnh 見kiến 俱câu 眚sảnh 。 葢# 影ảnh 與dữ 見kiến 眚sảnh 三tam 名danh 一nhất 體thể 。 終chung 不bất 相tương 離ly 。 而nhi 真chân 見kiến 獨độc 脫thoát 于vu 三tam 種chủng 之chi 外ngoại 。 故cố 云vân 非phi 見kiến 眚sảnh 者giả 。 即tức 同đồng 上thượng 文văn 。 見kiến 眚sảnh 非phi 病bệnh 。 又hựu 見kiến 眚sảnh 即tức 見kiến 見kiến 也dã 。 彼bỉ 見kiến 下hạ 明minh 真chân 見kiến 非phi 見kiến 。 性tánh 非phi 眚sảnh 者giả 。 指chỉ 眼nhãn 眼nhãn 為vi 眚sảnh 。 既ký 脫thoát 眼nhãn 根căn 可khả 云vân 見kiến 乎hồ 。 故cố 前tiền 文văn 稱xưng 之chi 為vi 覺giác 明minh 也dã 。 別biệt 業nghiệp 法pháp 喻dụ 竟cánh 。
○# 二nhị 進tiến 退thoái 合hợp 明minh 。
阿A 難Nan 。 如như 彼bỉ 眾chúng 生sanh 。 同đồng 分phần 妄vọng 見kiến 。 例lệ 彼bỉ 妄vọng 見kiến 。 別biệt 業nghiệp 一nhất 人nhân 。 一nhất 病bệnh 目mục 人nhân 。 同đồng 彼bỉ 一nhất 國quốc 。 彼bỉ 見kiến 圓viên 影ảnh 。 眚sảnh 妄vọng 所sở 生sanh 。 此thử 眾chúng 同đồng 分phần 。 所sở 現hiện 不bất 祥tường 。 同đồng 見kiến 業nghiệp 中trung 。 瘴chướng 惡ác 所sở 起khởi 。 俱câu 是thị 無vô 始thỉ 。 見kiến 妄vọng 所sở 生sanh 。
進tiến 退thoái 中trung 先tiên 退thoái 同đồng 例lệ 別biệt 。 同đồng 分phần 妄vọng 見kiến 。 指chỉ 彗tuệ 孛bột 飛phi 流lưu 等đẳng 。 退thoái 同đồng 一nhất 人nhân 所sở 見kiến 圓viên 影ảnh 葢# 燈đăng 影ảnh 。 是thị 一nhất 人nhân 所sở 見kiến 。 其kỳ 妄vọng 易dị 知tri 。 而nhi 日nhật 月nguyệt 災tai 祥tường 。 象tượng 見kiến 於ư 天thiên 人nhân 皆giai 謂vị 為vi 實thật 有hữu 。 若nhược 是thị 實thật 有hữu 。 彼bỉ 國quốc 亦diệc 見kiến 。 今kim 唯duy 在tại 此thử 國quốc 則tắc 知tri 眾chúng 人nhân 同đồng 分phần 妄vọng 見kiến 。 與dữ 燈đăng 影ảnh 無vô 異dị 矣hĩ 。 一nhất 病bệnh 目mục 人nhân 。 下hạ 進tiến 別biệt 例lệ 同đồng 。 彼bỉ 見kiến 下hạ 正chánh 是thị 合hợp 明minh 。 彼bỉ 見kiến 至chí 不bất 祥tường 。 先tiên 牒điệp 二nhị 喻dụ 。 同đồng 見kiến 句cú 就tựu 喻dụ 說thuyết 。 謂vị 不bất 但đãn 同đồng 分phần/phân 稱xưng 為vi 瘴chướng 惡ác 。 而nhi 眚sảnh 妄vọng 。 亦diệc 可khả 稱xưng 瘴chướng 惡ác 。 瘴chướng 不bất 和hòa 之chi 氣khí 也dã 。 瘴chướng 惡ác 之chi 言ngôn 元nguyên 從tùng 同đồng 分phần/phân 而nhi 得đắc 。 眾chúng 人nhân 同đồng 感cảm 瘴chướng 惡ác 。 象tượng 見kiến 於ư 天thiên 無vô 而nhi 妄vọng 謂vị 為vi 有hữu 。 然nhiên 眚sảnh 妄vọng 。 豈khởi 非phi 見kiến 業nghiệp 中trung 不bất 和hòa 之chi 氣khí 耶da 。 前tiền 同đồng 分phần/phân 文văn 迷mê 者giả 以dĩ 為vi 有hữu 惑hoặc 無vô 業nghiệp 。 今kim 云vân 見kiến 業nghiệp 。 豈khởi 非phi 業nghiệp 乎hồ 。 當đương 知tri 瘴chướng 惡ác 即tức 苦khổ 也dã 。 此thử 句cú 是thị 合hợp 別biệt 于vu 同đồng 也dã 。 俱câu 是thị 句cú 就tựu 法pháp 說thuyết 。 是thị 合hợp 同đồng 於ư 別biệt 謂vị 燈đăng 光quang 圓viên 影ảnh 喻dụ 一nhất 人nhân 無vô 始thỉ 見kiến 妄vọng 。 彗tuệ 孛bột 飛phi 流lưu 。 等đẳng 喻dụ 眾chúng 人nhân 無vô 始thỉ 見kiến 妄vọng 。 妄vọng 該cai 無vô 始thỉ 無vô 明minh 之chi 惑hoặc 。 故cố 同đồng 別biệt 二nhị 妄vọng 中trung 咸hàm 該cai 惑hoặc 業nghiệp 苦khổ 三tam 道đạo 明minh 矣hĩ 。 作tác 此thử 進tiến 退thoái 者giả 。 佛Phật 意ý 明minh 同đồng 分phân 之chi 妄vọng 悉tất 同đồng 別biệt 業nghiệp 之chi 妄vọng 。 故cố 合hợp 明minh 之chi 。 上thượng 文văn 別biệt 中trung 法pháp 喻dụ 已dĩ 足túc 。 今kim 方phương 作tác 此thử 進tiến 退thoái 耳nhĩ 。
○# 三tam 同đồng 分phần/phân 合hợp 法pháp 又hựu 二nhị 一nhất 以dĩ 起khởi 妄vọng 正chánh 合hợp 。
例lệ 閻Diêm 浮Phù 提Đề 。 三tam 千thiên 洲châu 中trung 。 兼kiêm 四tứ 大đại 海hải 。 娑Sa 婆Bà 世Thế 界Giới 。 并tinh 洎kịp 十thập 方phương 諸chư 有hữu 漏lậu 國quốc 。 及cập 諸chư 眾chúng 生sanh 。 同đồng 是thị 覺giác 明minh 。 無vô 漏lậu 妙diệu 心tâm 。 見kiến 聞văn 覺giác 知tri 。 虗hư 妄vọng 病bệnh 緣duyên 。 和hòa 合hợp 妄vọng 生sanh 。 和hòa 合hợp 妄vọng 死tử 。
上thượng 合hợp 明minh 中trung 已dĩ 牒điệp 同đồng 分phân 之chi 喻dụ 。 今kim 以dĩ 一nhất 國quốc 例lệ 多đa 國quốc 是thị 合hợp 法pháp 也dã 。 閻Diêm 浮Phù 提Đề 就tựu 一nhất 面diện 言ngôn 。 四tứ 大đại 海hải 就tựu 四tứ 面diện 言ngôn 。 娑Sa 婆Bà 世Thế 界Giới 。 則tắc 該cai 大Đại 千Thiên 。 十thập 方phương 有hữu 漏lậu 則tắc 該cai 塵trần 剎sát 。 此thử 從tùng 狹hiệp 至chí 廣quảng 耳nhĩ 。 多đa 國quốc 是thị 依y 報báo 。 眾chúng 生sanh 是thị 正chánh 報báo 。 同đồng 是thị 從tùng 真chân 所sở 起khởi 之chi 妄vọng 。 覺giác 明minh 無vô 漏lậu 妙diệu 心tâm 。 即tức 非phi 見kiến 之chi 體thể 。 如như 無vô 病bệnh 之chi 目mục 。 見kiến 聞văn 覺giác 知tri 。 如như 目mục 上thượng 之chi 眚sảnh 。 故cố 曰viết 虗hư 妄vọng 病bệnh 緣duyên 。 不bất 但đãn 見kiến 此thử 依y 正chánh 者giả 是thị 見kiến 聞văn 覺giác 知tri 。 虗hư 妄vọng 病bệnh 緣duyên 。 而nhi 彼bỉ 依y 正chánh 當đương 體thể 皆giai 具cụ 妙diệu 心tâm 。 亦diệc 彼bỉ 各các 各các 妙diệu 心tâm 中trung 所sở 起khởi 見kiến 聞văn 虗hư 妄vọng 病bệnh 緣duyên 也dã 。 故cố 下hạ 即tức 云vân 和hòa 合hợp 等đẳng 。 和hòa 合hợp 者giả 。 覺giác 明minh 與dữ 無vô 明minh 合hợp 。 無vô 漏lậu 與dữ 有hữu 漏lậu 合hợp 。 妙diệu 心tâm 與dữ 有hữu 相tương/tướng 心tâm 合hợp 。 前tiền 目mục 病bệnh 則tắc 見kiến 圓viên 影ảnh 。 災tai 象tượng 則tắc 感cảm 兵binh 荒hoang 。 今kim 真chân 妄vọng 和hòa 合hợp 則tắc 感cảm 生sanh 死tử 其kỳ 義nghĩa 均quân 也dã 。 此thử 番phiên 雖tuy 以dĩ 少thiểu 例lệ 多đa 。 然nhiên 既ký 是thị 合hợp 法pháp 不bất 必tất 言ngôn 進tiến 退thoái 。 如như 上thượng 諸chư 文văn 名danh 奢Xa 摩Ma 他Tha 。 微vi 密mật 觀quán 照chiếu 。 盡tận 破phá 根căn 塵trần 。 皆giai 是thị 虗hư 妄vọng 不bất 但đãn 明minh 見kiến 性tánh 離ly 根căn 塵trần 而nhi 已dĩ 。
○# 二nhị 以dĩ 歸quy 真chân 顯hiển 示thị 。
若nhược 能năng 遠viễn 離ly 。 諸chư 和hòa 合hợp 緣duyên 。 及cập 不bất 和hòa 合hợp 。 則tắc 復phục 滅diệt 除trừ 。 諸chư 生sanh 死tử 因nhân 。 圓viên 滿mãn 菩Bồ 提Đề 。 不bất 生sanh 滅diệt 性tánh 。 清thanh 淨tịnh 本bổn 心tâm 。 本bổn 覺giác 常thường 住trụ 。
前tiền 明minh 同đồng 別biệt 二nhị 妄vọng 竟cánh 。 次thứ 明minh 返phản 妄vọng 歸quy 真chân 。 前tiền 文văn 云vân 。 由do 是thị 真chân 精tinh 。 妙diệu 覺giác 明minh 性tánh 。 故cố 能năng 令linh 汝nhữ 。 出xuất 指chỉ 非phi 指chỉ 。 今kim 文văn 亦diệc 然nhiên 。 須tu 遠viễn 知tri 合hợp 。 及cập 不bất 和hòa 合hợp 。 二nhị 邊biên 分phân 別biệt 不bất 起khởi 則tắc 攀phàn 緣duyên 既ký 脫thoát 而nhi 根căn 塵trần 必tất 從tùng 此thử 離ly 矣hĩ 。 則tắc 復phục 下hạ 謂vị 果quả 除trừ 二nhị 邊biên 。 不bất 但đãn 離ly 和hòa 合hợp 等đẳng 情tình 計kế 并tinh 除trừ 惑hoặc 業nghiệp 。 無vô 惑hoặc 業nghiệp 則tắc 無vô 苦khổ 。 三tam 道đạo 皆giai 離ly 所sở 謂vị 菩Bồ 提Đề 不bất 生sanh 滅diệt 性tánh 也dã 。 除trừ 同đồng 別biệt 二nhị 妄vọng 則tắc 獲hoạch 。 清thanh 淨tịnh 本bổn 心tâm 。 既ký 免miễn 輪luân 迴hồi 。 本bổn 覺giác 常thường 住trụ 。 此thử 破phá 二nhị 妄vọng 文văn 連liên 下hạ 破phá 和hòa 合hợp 及cập 非phi 和hòa 合hợp 。 齊tề 此thử 是thị 第đệ 三tam 。 番phiên 退thoái 明minh 別biệt 教giáo 竟cánh 。 和hòa 合hợp 非phi 和hòa 合hợp 。 圓viên 教giáo 亦diệc 須tu 破phá 除trừ 。 然nhiên 圓viên 別biệt 二nhị 門môn 咸hàm 離ly 二nhị 計kế 。 今kim 因nhân 文văn 便tiện 。 附phụ 于vu 別biệt 教giáo 之chi 後hậu 。 葢# 圓viên 須tu 融dung 妄vọng 即tức 真chân 而nhi 別biệt 必tất 破phá 妄vọng 顯hiển 真chân 。 文văn 明minh 同đồng 別biệt 二nhị 妄vọng 以dĩ 釋thích 。 見kiến 見kiến 非phi 見kiến 。 分phần/phân 真chân 分phần/phân 妄vọng 其kỳ 為vi 別biệt 也dã 審thẩm 矣hĩ 。 明minh 別biệt 之chi 意ý 元nguyên 為vi 顯hiển 圓viên 。 其kỳ 中trung 脉mạch 絡lạc 相tương 通thông 故cố 破phá 和hòa 合hợp 文văn 不bất 妨phương 兩lưỡng 屬thuộc 於ư 別biệt 圓viên 也dã 。
○# 三tam 破phá 和hòa 合hợp 及cập 不bất 和hòa 合hợp 。 二nhị 一nhất 責trách 迷mê 。
阿A 難Nan 。 汝nhữ 雖tuy 先tiên 悟ngộ 。 本bổn 覺giác 妙diệu 明minh 。 性tánh 非phi 因nhân 緣duyên 。 非phi 自tự 然nhiên 性tánh 。 而nhi 猶do 未vị 明minh 。 如như 是thị 覺giác 元nguyên 。 非phi 和hòa 合hợp 生sanh 。 及cập 不bất 和hòa 合hợp 。
前tiền 文văn 阿A 難Nan 聞văn 菩Bồ 提Đề 妙diệu 淨tịnh 明minh 體thể 。 疑nghi 為vi 自tự 然nhiên 。 佛Phật 因nhân 廣quảng 破phá 自tự 然nhiên 。 又hựu 疑nghi 因nhân 緣duyên 。 世Thế 尊Tôn 復phục 破phá 因nhân 緣duyên 。 當đương 機cơ 聞văn 此thử 必tất 有hữu 悟ngộ 入nhập 故cố 云vân 先tiên 悟ngộ 。 又hựu 前tiền 阿A 難Nan 自tự 云vân 諸chư 和hòa 合hợp 相tướng 。 與dữ 不bất 和hòa 合hợp 。 心tâm 猶do 未vị 開khai 。 然nhiên 和hòa 合hợp 即tức 因nhân 緣duyên 。 非phi 和hòa 合hợp 即tức 自tự 然nhiên 。 今kim 未vị 明minh 者giả 。 以dĩ 計kế 因nhân 緣duyên 則tắc 麤thô 計kế 和hòa 合hợp 為vi 細tế 。 計kế 自tự 然nhiên 則tắc 麤thô 計kế 非phi 和hòa 合hợp 為vi 細tế 也dã 。 問vấn 。 何hà 名danh 麤thô 細tế 。 答đáp 。 計kế 因nhân 緣duyên 者giả 。 計kế 覺giác 性tánh 或hoặc 因nhân 明minh 暗ám 空không 塞tắc 。 或hoặc 緣duyên 明minh 暗ám 空không 塞tắc 。 但đãn 成thành 二nhị 義nghĩa 。 今kim 計kế 覺giác 性tánh 或hoặc 與dữ 因nhân 和hòa 。 或hoặc 與dữ 因nhân 合hợp 。 或hoặc 與dữ 緣duyên 和hòa 。 或hoặc 與dữ 緣duyên 合hợp 。 即tức 成thành 四tứ 義nghĩa 。 計kế 自tự 然nhiên 者giả 。 計kế 覺giác 性tánh 非phi 因nhân 非phi 緣duyên 。 但đãn 成thành 二nhị 義nghĩa 。 今kim 不bất 與dữ 因nhân 和hòa 。 不bất 與dữ 因nhân 合hợp 。 不bất 與dữ 緣duyên 和hòa 。 不bất 與dữ 緣duyên 合hợp 。 復phục 成thành 四tứ 義nghĩa 。 此thử 麤thô 細tế 之chi 分phần 也dã 。
○# 二nhị 徵trưng 破phá 二nhị 一nhất 破phá 和hòa 合hợp 疑nghi 二nhị 一nhất 標tiêu 責trách 。
阿A 難Nan 。 吾ngô 今kim 復phục 以dĩ 。 前tiền 塵trần 問vấn 汝nhữ 。 汝nhữ 今kim 猶do 以dĩ 。 一nhất 切thiết 世thế 間gian 。 妄vọng 想tưởng 和hòa 合hợp 。 諸chư 因nhân 緣duyên 性tánh 。 而nhi 自tự 疑nghi 惑hoặc 。 證chứng 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 和hòa 合hợp 起khởi 者giả 。
吾ngô 今kim 句cú 標tiêu 。 汝nhữ 今kim 下hạ 責trách 。 世thế 間gian 凡phàm 夫phu 。 多đa 計kế 和hòa 合hợp 。 是thị 妄vọng 想tưởng 執chấp 著trước 故cố 云vân 。 妄vọng 想tưởng 和hòa 合hợp 。 何hà 者giả 。 如như 因nhân 不bất 能năng 生sanh 緣duyên 不bất 能năng 生sanh 凡phàm 夫phu 亦diệc 信tín 此thử 語ngữ 。 若nhược 因nhân 緣duyên 和hòa 合hợp 而nhi 生sanh 。 世thế 人nhân 謂vị 現hiện 見kiến 諸chư 法pháp 。 無vô 不bất 如như 是thị 。 故cố 和hòa 合hợp 最tối 難nạn/nan 破phá 也dã 。 吳ngô 興hưng 曰viết 。 菩Bồ 提Đề 心tâm 者giả 覺giác 性tánh 也dã 。 上thượng 文văn 云vân 。 而nhi 猶do 未vị 明minh 。 如như 是thị 覺giác 元nguyên 。 非phi 和hòa 合hợp 生sanh 等đẳng 。 古cổ 人nhân 以dĩ 佛Phật 果Quả 菩Bồ 提Đề 。 解giải 者giả 謬mậu 矣hĩ 。 阿A 難Nan 疑nghi 覺giác 元nguyên 與dữ 諸chư 塵trần 和hòa 合hợp 而nhi 生sanh 。 故cố 云vân 證chứng 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 和hòa 合hợp 起khởi 也dã 。
○# 二nhị 正chánh 破phá 二nhị 一nhất 破phá 和hòa 二nhị 一nhất 定định 。
則tắc 汝nhữ 今kim 者giả 。 妙diệu 淨tịnh 見kiến 精tinh 。 為vi 與dữ 明minh 和hòa 。 為vi 與dữ 暗ám 和hòa 。 為vi 與dữ 通thông 和hòa 。 為vi 與dữ 塞tắc 和hòa 。
見kiến 精tinh 而nhi 云vân 妙diệu 淨tịnh 即tức 見kiến 性tánh 也dã 。 溫ôn 陵lăng 曰viết 。 則tắc 汝nhữ 下hạ 意ý 謂vị 設thiết 有hữu 所sở 和hòa 即tức 涉thiệp 妄vọng 塵trần 而nhi 不bất 名danh 妙diệu 淨tịnh 矣hĩ 。
○# 次thứ 破phá 二nhị 一nhất 正chánh 破phá 明minh 和hòa 。
若nhược 明minh 和hòa 者giả 。 且thả 汝nhữ 觀quan 明minh 。 當đương 明minh 現hiện 前tiền 。 何hà 處xứ 雜tạp 見kiến 。 見kiến 相tướng 可khả 辨biện 。 雜tạp 何hà 形hình 像tượng 。 若nhược 非phi 見kiến 者giả 。 云vân 何hà 見kiến 明minh 。 若nhược 即tức 見kiến 者giả 。 云vân 何hà 見kiến 見kiến 。 必tất 見kiến 圓viên 滿mãn 。 何hà 處xứ 和hòa 明minh 。 若nhược 明minh 圓viên 滿mãn 。 不bất 合hợp 見kiến 和hòa 。 見kiến 必tất 異dị 明minh 。 雜tạp 則tắc 失thất 彼bỉ 。 性tánh 明minh 名danh 字tự 。 雜tạp 失thất 明minh 性tánh 。 和hòa 明minh 非phi 義nghĩa 。
文văn 分phần/phân 四tứ 節tiết 。 初sơ 明minh 相tướng 雜tạp 何hà 形hình 。 見kiến 明minh 現hiện 前tiền 何hà 處xứ 雜tạp 見kiến 者giả 。 顯hiển 明minh 中trung 無vô 見kiến 也dã 。 雜tạp 是thị 和hòa 義nghĩa 。 故cố 以dĩ 可khả 辨biện 破phá 雜tạp 。 見kiến 屬thuộc 內nội 。 相tương/tướng 屬thuộc 外ngoại 。 見kiến 有hữu 知tri 。 相tương/tướng 無vô 知tri 。 宛uyển 然nhiên 可khả 辨biện 有hữu 何hà 雜tạp 耶da 。 次thứ 若nhược 非phi 下hạ 明minh 即tức 離ly 俱câu 過quá 。 此thử 承thừa 上thượng 雜tạp 何hà 形hình 像tượng 。 謂vị 所sở 云vân 雜tạp 者giả 。 為vi 非phi 見kiến 而nhi 雜tạp 乎hồ 。 為vi 即tức 見kiến 而nhi 雜tạp 乎hồ 。 皆giai 辨biện 形hình 像tượng 也dã 。 若nhược 非phi 見kiến 而nhi 和hòa 。 明minh 既ký 非phi 見kiến 即tức 不bất 合hợp 見kiến 明minh 矣hĩ 。 如như 此thử 合hợp 是thị 即tức 見kiến 。 若nhược 即tức 見kiến 而nhi 和hòa 。 見kiến 不bất 自tự 見kiến 。 今kim 云vân 何hà 見kiến 見kiến 耶da 。 上thượng 文văn 有hữu 見kiến 見kiến 之chi 義nghĩa 。 而nhi 今kim 破phá 見kiến 見kiến 者giả 。 上thượng 文văn 以dĩ 真chân 見kiến 見kiến 于vu 妄vọng 見kiến 故cố 云vân 見kiến 見kiến 。 今kim 不bất 分phân 真chân 妄vọng 則tắc 見kiến 見kiến 不bất 可khả 立lập 也dã 。 三tam 必tất 見kiến 下hạ 明minh 圓viên 滿mãn 非phi 和hòa 。 圓viên 滿mãn 猶do 周chu 徧biến 也dã 。 由do 見kiến 相tương/tướng 俱câu 滿mãn 故cố 須tu 論luận 和hòa 。 若nhược 一nhất 切thiết 處xứ 。 徧biến 是thị 於ư 見kiến 則tắc 無vô 明minh 相tướng 可khả 和hòa 。 若nhược 一nhất 切thiết 處xứ 。 總tổng 是thị 於ư 明minh 則tắc 無vô 有hữu 見kiến 可khả 雜tạp 。 和hòa 則tắc 間gian 雜tạp 不bất 圓viên 滿mãn 矣hĩ 。 四tứ 見kiến 必tất 下hạ 明minh 和hòa 失thất 自tự 性tánh 。 見kiến 必tất 屬thuộc 內nội 心tâm 明minh 屬thuộc 外ngoại 相tướng 。 兩lưỡng 不bất 容dung 混hỗn 故cố 云vân 必tất 異dị 。 言ngôn 雜tạp 則tắc 失thất 彼bỉ 。 性tánh 明minh 名danh 字tự 者giả 。 如như 微vi 塵trần 與dữ 水thủy 相tương 和hòa 但đãn 名danh 泥nê 團đoàn 不bất 名danh 泥nê 水thủy 。 性tánh 明minh 亦diệc 然nhiên 。 性tánh 即tức 見kiến 也dã 。 今kim 明minh 見kiến 二nhị 名danh 不bất 失thất 則tắc 以dĩ 為vi 和hòa 明minh 者giả 非phi 矣hĩ 。 佛Phật 展triển 轉chuyển 破phá 明minh 和hòa 之chi 義nghĩa 以dĩ 眾chúng 生sanh 胸hung 中trung 有hữu 此thử 情tình 計kế 也dã 。
○# 二nhị 例lệ 破phá 餘dư 境cảnh 。
彼bỉ 暗ám 與dữ 通thông 。 及cập 諸chư 羣quần 塞tắc 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。
○# 二nhị 破phá 合hợp 二nhị 一nhất 定định 。
復phục 次thứ 阿A 難Nan 。 又hựu 汝nhữ 今kim 者giả 。 妙diệu 淨tịnh 見kiến 精tinh 。 為vi 與dữ 明minh 合hợp 。 為vi 與dữ 暗ám 合hợp 。 為vi 與dữ 通thông 合hợp 。 為vi 與dữ 塞tắc 合hợp 。
貲ti 中trung 曰viết 上thượng 和hòa 義nghĩa 如như 水thủy 和hòa 土thổ 。 今kim 合hợp 義nghĩa 如như 葢# 合hợp 函hàm 。
○# 二nhị 破phá 二nhị 一nhất 正chánh 破phá 明minh 合hợp 又hựu 二nhị 一nhất 正chánh 破phá 。
若nhược 明minh 合hợp 者giả 。 至chí 於ư 暗ám 時thời 。 明minh 相tướng 已dĩ 滅diệt 。 此thử 見kiến 即tức 不phủ 。 與dữ 諸chư 暗ám 合hợp 。 云vân 何hà 見kiến 暗ám 。
溫ôn 陵lăng 云vân 。 和hòa 則tắc 雜tạp 而nhi 不bất 辨biện 。 合hợp 則tắc 附phụ 而nhi 不bất 離ly 。 合hợp 既ký 不bất 離ly 故cố 明minh 相tướng 滅diệt 時thời 見kiến 亦diệc 隨tùy 滅diệt 不bất 復phục 見kiến 暗ám 。 須tu 知tri 明minh 滅diệt 則tắc 見kiến 亦diệc 滅diệt 方phương 是thị 合hợp 義nghĩa 。 不bất 爾nhĩ 即tức 非phi 合hợp 矣hĩ 。
○# 二nhị 轉chuyển 破phá 。
若nhược 見kiến 暗ám 時thời 。 不bất 與dữ 暗ám 合hợp 。 與dữ 明minh 合hợp 者giả 。 應ưng 非phi 見kiến 明minh 。 既ký 不bất 見kiến 明minh 。 云vân 何hà 明minh 合hợp 。 了liễu 明minh 非phi 暗ám 。
恐khủng 轉chuyển 計kế 云vân 。 見kiến 暗ám 之chi 時thời 。 一nhất 無vô 所sở 見kiến 。 何hà 必tất 言ngôn 合hợp 。 破phá 云vân 。 不bất 合hợp 而nhi 見kiến 則tắc 合hợp 反phản 應ưng 不bất 見kiến 便tiện 不bất 應ưng 見kiến 明minh 矣hĩ 。 既ký 不bất 下hạ 牒điệp 破phá 。 明minh 合hợp 兩lưỡng 字tự 是thị 牒điệp 上thượng 文văn 。 上thượng 又hựu 云vân 。 與dữ 明minh 合hợp 者giả 。 應ưng 非phi 見kiến 明minh 。 今kim 明minh 合hợp 時thời 了liễu 明minh 非phi 暗ám 。 則tắc 與dữ 應ưng 非phi 見kiến 明minh 違vi 矣hĩ 。 如như 是thị 則tắc 明minh 。 合hợp 見kiến 明minh 又hựu 豈khởi 可khả 云vân 見kiến 暗ám 時thời 不bất 與dữ 暗ám 合hợp 耶da 。 既ký 與dữ 暗ám 合hợp 則tắc 破phá 前tiền 明minh 合hợp 之chi 義nghĩa 。
○# 二nhị 例lệ 破phá 餘dư 境cảnh 。
彼bỉ 暗ám 與dữ 通thông 。 及cập 諸chư 群quần 塞tắc 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。
塞tắc 非phi 一nhất 種chủng 故cố 云vân 群quần 塞tắc 。 群quần 塞tắc 亦diệc 非phi 一nhất 種chủng 云vân 諸chư 群quần 塞tắc 。 上thượng 諸chư 暗ám 亦diệc 然nhiên 。 如như 上thượng 所sở 破phá 合hợp 義nghĩa 不bất 成thành 故cố 菩Bồ 提Đề 心tâm 非phi 和hòa 合hợp 起khởi 也dã 。
○# 二nhị 破phá 非phi 和hòa 合hợp 二nhị 一nhất 轉chuyển 計kế 。
阿A 難Nan 白bạch 佛Phật 言ngôn 世Thế 尊Tôn 。 如như 我ngã 思tư 惟duy 。 此thử 妙diệu 覺giác 元nguyên 。 與dữ 諸chư 緣duyên 塵trần 。 及cập 心tâm 念niệm 慮lự 。 非phi 和hòa 合hợp 耶da 。
凡phàm 夫phu 計kế 執chấp 如như 屈khuất 步bộ 虫trùng 得đắc 一nhất 捨xả 一nhất 。 阿A 難Nan 大đại 權quyền 示thị 同đồng 凡phàm 執chấp 。 纔tài 破phá 和hòa 合hợp 即tức 著trước 非phi 和hòa 合hợp 。 謂vị 覺giác 元nguyên 與dữ 前tiền 塵trần 不bất 和hòa 合hợp 。 亦diệc 與dữ 妄vọng 想tưởng 不bất 和hòa 合hợp 也dã 。 前tiền 文văn 云vân 。 一nhất 切thiết 世thế 間gian 。 妄vọng 想tưởng 和hòa 合hợp 。 諸chư 因nhân 緣duyên 性tánh 。 今kim 心tâm 念niệm 慮lự 即tức 妄vọng 想tưởng 。 諸chư 緣duyên 塵trần 即tức 。 諸chư 因nhân 緣duyên 性tánh 。
○# 二nhị 佛Phật 破phá 二nhị 一nhất 責trách 疑nghi 。
佛Phật 言ngôn 汝nhữ 今kim 又hựu 言ngôn 。 覺giác 非phi 和hòa 合hợp 。
和hòa 合hợp 尚thượng 不bất 可khả 立lập 況huống 非phi 和hòa 合hợp 。 故cố 佛Phật 責trách 之chi 。
○# 二nhị 正chánh 破phá 二nhị 一nhất 破phá 非phi 和hòa 二nhị 一nhất 定định 。
吾ngô 復phục 問vấn 汝nhữ 。 此thử 妙diệu 見kiến 精tinh 。 非phi 和hòa 合hợp 者giả 。 為vi 非phi 明minh 和hòa 。 為vi 非phi 暗ám 和hòa 。 為vi 非phi 通thông 和hòa 。 為vi 非phi 塞tắc 和hòa 。
○# 二nhị 破phá 二nhị 一nhất 正chánh 破phá 非phi 明minh 又hựu 二nhị 一nhất 約ước 邊biên 畔bạn 指chỉ 問vấn 。
若nhược 非phi 明minh 和hòa 。 則tắc 見kiến 與dữ 明minh 。 必tất 有hữu 邊biên 畔bạn 。 汝nhữ 且thả 諦đế 觀quán 。 何hà 處xứ 是thị 明minh 。 何hà 處xứ 是thị 見kiến 。 在tại 見kiến 在tại 明minh 。 自tự 何hà 為vi 畔bạn 。
邊biên 畔bạn 即tức 是thị 疆cương 界giới 。 何hà 處xứ 下hạ 問vấn 其kỳ 邊biên 也dã 。 在tại 見kiến 下hạ 問vấn 其kỳ 畔bạn 也dã 。
○# 次thứ 顯hiển 不bất 和hòa 非phi 畔bạn 。
阿A 難Nan 。 若nhược 明minh 際tế 中trung 。 必tất 無vô 見kiến 者giả 。 則tắc 不bất 相tương 及cập 。 自tự 不bất 知tri 其kỳ 。 明minh 相tướng 所sở 在tại 。 畔bạn 云vân 何hà 成thành 。
此thử 文văn 即tức 以dĩ 邊biên 畔bạn 而nhi 破phá 邊biên 畔bạn 之chi 義nghĩa 。 謂vị 縱túng/tung 許hứa 有hữu 畔bạn 。 即tức 明minh 際tế 外ngoại 有hữu 見kiến 。 際tế 中trung 無vô 見kiến 。 見kiến 與dữ 明minh 遂toại 不bất 相tương 及cập 。 如như 是thị 。 則tắc 見kiến 不bất 知tri 明minh 之chi 所sở 在tại 而nhi 不bất 相tương 接tiếp 。 有hữu 畔bạn 即tức 是thị 。 無vô 畔bạn 并tinh 非phi 。 和hòa 之chi 義nghĩa 自tự 難nạn/nan 立lập 矣hĩ 。 再tái 往vãng 觀quan 文văn 似tự 乎hồ 以dĩ 邊biên 破phá 畔bạn 。 畔bạn 不bất 成thành 則tắc 邊biên 亦diệc 不bất 成thành 。
○# 二nhị 例lệ 破phá 餘dư 境cảnh 。
彼bỉ 暗ám 與dữ 通thông 。 及cập 諸chư 群quần 塞tắc 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。
○# 二nhị 破phá 非phi 合hợp 二nhị 一nhất 定định 。
又hựu 妙diệu 見kiến 精tinh 。 非phi 和hòa 合hợp 者giả 。 為vi 非phi 明minh 合hợp 。 為vi 非phi 暗ám 合hợp 。 為vi 非phi 通thông 合hợp 。 為vi 非phi 塞tắc 合hợp 。
○# 二nhị 破phá 二nhị 一nhất 正chánh 破phá 非phi 合hợp 。
若nhược 非phi 明minh 合hợp 。 則tắc 見kiến 與dữ 明minh 。 性tánh 相tương 乖quai 角giác 。 如như 耳nhĩ 與dữ 明minh 。 了liễu 不bất 相tương 觸xúc 。 見kiến 且thả 不bất 知tri 。 明minh 相tướng 所sở 在tại 。 云vân 何hà 甄chân 明minh 。 合hợp 非phi 合hợp 理lý 。
見kiến 之chi 與dữ 明minh 其kỳ 性tánh 不bất 合hợp 故cố 云vân 乖quai 角giác 。 如như 耳nhĩ 非phi 明minh 家gia 之chi 根căn 明minh 非phi 耳nhĩ 家gia 之chi 塵trần 。 了liễu 不bất 相tương 涉thiệp 。 前tiền 非phi 和hòa 中trung 言ngôn 自tự 不bất 知tri 其kỳ 。 明minh 相tướng 所sở 在tại 。 明minh 其kỳ 不bất 相tương 接tiếp 也dã 。 不bất 接tiếp 則tắc 際tế 畔bạn 不bất 成thành 。 今kim 云vân 見kiến 且thả 不bất 知tri 。 明minh 相tướng 所sở 在tại 者giả 。 謂vị 以dĩ 根căn 塵trần 相tương 對đối 而nhi 見kiến 非phi 明minh 之chi 根căn 明minh 非phi 見kiến 之chi 塵trần 。 便tiện 同đồng 耳nhĩ 之chi 與dữ 明minh 兩lưỡng 不bất 相tương 觸xúc 。 縱túng/tung 在tại 一nhất 處xứ 。 亦diệc 不bất 能năng 知tri 。 則tắc 不bất 合hợp 尚thượng 不bất 可khả 說thuyết 何hà 況huống 合hợp 乎hồ 。 此thử 文văn 即tức 以dĩ 非phi 合hợp 而nhi 破phá 非phi 合hợp 之chi 義nghĩa 也dã 。 理lý 謂vị 物vật 理lý 。
○# 二nhị 例lệ 破phá 餘dư 境cảnh 。
彼bỉ 暗ám 與dữ 通thông 。 及cập 諸chư 群quần 塞tắc 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。
吳ngô 興hưng 云vân 。 非phi 和hòa 約ước 體thể 不bất 相tương 入nhập 故cố 以dĩ 際tế 畔bạn 推thôi 之chi 。 非phi 合hợp 約ước 性tánh 自tự 差sai 別biệt 故cố 以dĩ 乖quai 角giác 破phá 之chi 。 問vấn 現hiện 前tiền 眾chúng 生sanh 本bổn 無vô 和hòa 合hợp 不bất 和hòa 合hợp 計kế 何hà 須tu 苦khổ 破phá 。 答đáp 。 眾chúng 生sanh 雖tuy 不bất 計kế 和hòa 合hợp 。 然nhiên 計kế 有hữu 生sanh 滅diệt 即tức 計kế 和hòa 合hợp 。 將tương 來lai 必tất 有hữu 故cố 須tu 破phá 之chi 。 又hựu 防phòng 轉chuyển 計kế 復phục 破phá 不bất 和hòa 合hợp 也dã 。 如như 此thử 情tình 計kế 圓viên 教giáo 亦diệc 須tu 破phá 除trừ 。 今kim 因nhân 文văn 便tiện 附phụ 別biệt 教giáo 之chi 後hậu 耳nhĩ 。 上thượng 來lai 三tam 次thứ 明minh 圓viên 。 三tam 番phiên 用dụng 權quyền 。 當đương 機cơ 惑hoặc 重trọng/trùng 帶đái 權quyền 說thuyết 實thật 。 齊tề 此thử 是thị 寄ký 從tùng 假giả 入nhập 空không 以dĩ 助trợ 圓viên 觀quán 竟cánh 。 後hậu 文văn 不bất 煩phiền 進tiến 否phủ/bĩ 竟cánh 明minh 圓viên 旨chỉ 。 所sở 以dĩ 前tiền 不bất 出xuất 如Như 來Lai 藏tạng 之chi 名danh 而nhi 後hậu 名danh 如Như 來Lai 藏tạng 也dã 。 雖tuy 正chánh 談đàm 圓viên 旁bàng 亦diệc 兼kiêm 別biệt 。 於ư 圓viên 融dung 中trung 旁bàng 兼kiêm 復phục 疎sơ 倒đảo 入nhập 而nhi 已dĩ 。 言ngôn 覆phú 疎sơ 倒đảo 入nhập 者giả 。 輔phụ 行hành 云vân 。 自tự 行hành 雖tuy 破phá 未vị 忘vong 分phân 別biệt 故cố 名danh 為vi 疎sơ 。 次thứ 為vi 利lợi 他tha 更cánh 廣quảng 分phân 別biệt 故cố 名danh 為vi 覆phú 。 破phá 已dĩ 復phục 來lai 故cố 名danh 倒đảo 入nhập 。 亦diệc 名danh 卻khước 入nhập 。
○# 二nhị 寄ký 從tùng 空không 出xuất 假giả 酬thù 三tam 摩ma 以dĩ 歸quy 圓viên 理lý 。 前tiền 二nhị 種chủng 見kiến 妄vọng 之chi 初sơ 言ngôn 佛Phật 將tương 欲dục 敷phu 演diễn 。 大đại 陀đà 羅la 尼ni 。 諸chư 三tam 摩ma 提đề 。 妙diệu 修tu 行hành 路lộ 。 標tiêu 題đề 在tại 先tiên 。 而nhi 猶do 有hữu 奢Xa 摩Ma 他Tha 之chi 餘dư 義nghĩa 未vị 酬thù 故cố 復phục 示thị 二nhị 種chủng 見kiến 妄vọng 。 并tinh 破phá 和hòa 合hợp 非phi 和hòa 合hợp 等đẳng 以dĩ 終chung 前tiền 義nghĩa 。 至chí 此thử 汝nhữ 猶do 未vị 明minh 。 下hạ 方phương 起khởi 諸chư 三tam 摩ma 提đề 。 於ư 中trung 初sơ 總tổng 示thị 本bổn 真chân 。 次thứ 別biệt 會hội 諸chư 觀quán 。 初sơ 中trung 又hựu 二nhị 一nhất 略lược 示thị 。
阿A 難Nan 。 汝nhữ 猶do 未vị 明minh 。 一nhất 切thiết 浮phù 塵trần 。 諸chư 幻huyễn 化hóa 相tướng 。 當đương 處xứ 出xuất 生sanh 。 隨tùy 處xứ 滅diệt 盡tận 。 幻huyễn 妄vọng 稱xưng 相tướng 。 其kỳ 性tánh 真chân 為vi 。 妙diệu 覺giác 明minh 體thể 。
前tiền 文văn 雖tuy 就tựu 眼nhãn 根căn 顯hiển 真chân 見kiến 體thể 。 略lược 會hội 此thử 見kiến 及cập 緣duyên 。 元nguyên 是thị 菩Bồ 提Đề 。 妙diệu 淨tịnh 明minh 體thể 。 而nhi 未vị 明minh 五ngũ 陰ấm 三tam 科khoa 皆giai 如như 幻huyễn 化hóa 。 性tánh 即tức 真chân 常thường 故cố 此thử 指chỉ 之chi 。 浮phù 塵trần 者giả 。 古cổ 解giải 云vân 。 虗hư 浮phù 無vô 體thể 塵trần 亦diệc 真chân 性tánh 。 或hoặc 云vân 浮phù 塵trần 即tức 陽dương 焰diễm 。 莊trang 生sanh 所sở 謂vị 野dã 馬mã 塵trần 埃ai 是thị 也dã 。 陽dương 焰diễm 幻huyễn 化hóa 此thử 舉cử 十thập 種chủng 深thâm 喻dụ 。 之chi 三tam 以dĩ 喻dụ 諸chư 法pháp 悉tất 非phi 實thật 有hữu 。 諸chư 法pháp 本bổn 無vô 。 所sở 從tùng 來lai 故cố 云vân 當đương 處xứ 出xuất 生sanh 。 去khứ 亦diệc 無vô 所sở 至chí 。 故cố 云vân 隨tùy 處xứ 滅diệt 盡tận 。 葢# 諸chư 法pháp 暫tạm 現hiện 如như 石thạch 火hỏa 電điện 光quang 。 是thị 無vô 常thường 義nghĩa 。 而nhi 先tiên 云vân 諸chư 幻huyễn 化hóa 相tướng 。 故cố 是thị 無vô 常thường 即tức 空không 。 不bất 同đồng 小Tiểu 乘Thừa 析tích 空không 以dĩ 無vô 常thường 為vi 實thật 有hữu 矣hĩ 。 幻huyễn 妄vọng 等đẳng 者giả 。 古cổ 解giải 喻dụ 如như 空không 起khởi 華hoa 華hoa 處xứ 全toàn 空không 。 如như 鏡kính 現hiện 像tượng 全toàn 像tượng 是thị 鏡kính 。 其kỳ 說thuyết 甚thậm 是thị 。 然nhiên 幻huyễn 即tức 牒điệp 上thượng 幻huyễn 化hóa 。 妄vọng 即tức 牒điệp 上thượng 生sanh 滅diệt 。 其kỳ 性tánh 真chân 為vi 。 妙diệu 覺giác 明minh 體thể 者giả 。 起khởi 念niệm 分phân 別biệt 即tức 是thị 著trước 相tương/tướng 。 不bất 起khởi 分phân 別biệt 莫mạc 非phi 真chân 性tánh 。 不bất 但đãn 見kiến 有hữu 真chân 見kiến 。 若nhược 臭xú 聽thính 嘗thường 觸xúc 色sắc 聲thanh 香hương 味vị 。 等đẳng 一nhất 一nhất 皆giai 有hữu 真chân 性tánh 。 皆giai 離ly 妄vọng 想tưởng 根căn 塵trần 。 故cố 無vô 非phi 妙diệu 覺giác 明minh 體thể 。 覺giác 是thị 中trung 道đạo 。 妙diệu 明minh 者giả 即tức 寂tịch 而nhi 照chiếu 。 皆giai 三tam 諦đế 之chi 體thể 耳nhĩ 。
○# 二nhị 廣quảng 示thị 。
如như 是thị 。 乃nãi 至chí 五ngũ 陰ấm 六lục 入nhập 。 從tùng 十thập 二nhị 處xứ 。 至chí 十thập 八bát 界giới 。 因nhân 緣duyên 和hòa 合hợp 。 虗hư 妄vọng 有hữu 生sanh 。 因nhân 緣duyên 別biệt 離ly 。 虗hư 妄vọng 名danh 滅diệt 。 殊thù 不bất 能năng 知tri 。 生sanh 滅diệt 去khứ 來lai 。 本bổn 如Như 來Lai 藏tạng 。 常thường 住trụ 妙diệu 明minh 。 不bất 動động 周chu 圓viên 。 妙diệu 真Chân 如Như 性tánh 。 性tánh 真chân 常thường 中trung 。 求cầu 於ư 去khứ 來lai 。 迷mê 悟ngộ 生sanh 死tử 。 了liễu 無vô 所sở 得đắc 。
陰ấm 入nhập 處xứ 界giới 。 廣quảng 上thượng 浮phù 塵trần 。 諸chư 幻huyễn 化hóa 相tướng 。 孤cô 山sơn 曰viết 。 諸chư 經kinh 皆giai 列liệt 三tam 科khoa 。 謂vị 陰ấm 處xứ 界giới 三tam 。 對đối 愚ngu 根căn 樂nhạo/nhạc/lạc 各các 有hữu 三tam 故cố 。 而nhi 今kim 有hữu 四tứ 更cánh 加gia 六lục 入nhập 。 秪# 是thị 破phá 十thập 二nhị 處xứ 中trung 內nội 六lục 處xứ 耳nhĩ 。 隨tùy 機cơ 增tăng 減giảm 何hà 必tất 定định 三tam 。 此thử 竝tịnh 色sắc 心tâm 開khai 合hợp 之chi 殊thù 也dã 。 因nhân 緣duyên 下hạ 廣quảng 上thượng 當đương 處xứ 出xuất 生sanh 。 隨tùy 處xứ 滅diệt 盡tận 。 夫phu 因nhân 緣duyên 者giả 。 行hành 人nhân 立lập 觀quán 之chi 要yếu 境cảnh 。 而nhi 有hữu 二nhị 種chủng 。 若nhược 推thôi 其kỳ 始thỉ 。 則tắc 法pháp 性tánh 為vi 因nhân 。 賴lại 耶da 為vi 緣duyên 。 此thử 大Đại 乘Thừa 圓viên 教giáo 所sở 觀quán 。 若nhược 論luận 其kỳ 末mạt 。 則tắc 惑hoặc 為vi 因nhân 。 業nghiệp 為vi 緣duyên 。 和hòa 合hợp 而nhi 生sanh 。 陰ấm 入nhập 處xứ 界giới 。 緣duyên 不bất 久cửu 聚tụ 別biệt 離ly 則tắc 滅diệt 。 應ưng 知tri 因nhân 不bất 能năng 生sanh 緣duyên 不bất 能năng 生sanh 而nhi 見kiến 和hòa 合hợp 有hữu 生sanh 此thử 虗hư 妄vọng 耳nhĩ 。 妄vọng 滅diệt 亦diệc 然nhiên 。 殊thù 不bất 能năng 知tri 。 下hạ 廣quảng 上thượng 幻huyễn 妄vọng 稱xưng 相tướng 。 其kỳ 性tánh 真chân 為vi 。 妙diệu 覺giác 明minh 體thể 。 見kiến 生sanh 滅diệt 者giả 多đa 不bất 知tri 常thường 住trụ 真chân 性tánh 故cố 言ngôn 。 殊thù 不bất 能năng 知tri 。 約ước 體thể 相tướng 言ngôn 生sanh 滅diệt 。 約ước 蹤tung 迹tích 言ngôn 去khứ 來lai 。 本bổn 如Như 來Lai 藏tạng 者giả 。 九cửu 界giới 即tức 佛Phật 界giới 。 故cố 曰viết 如Như 來Lai 。 多đa 所sở 含hàm 藏tạng 而nhi 無vô 積tích 聚tụ 曰viết 藏tạng 。 常thường 住trụ 妙diệu 明minh 。 對đối 生sanh 滅diệt 說thuyết 。 大đại 經Kinh 云vân 。 生sanh 亦diệc 是thị 常thường 。 住trụ 無vô 常thường 故cố 生sanh 亦diệc 無vô 常thường 。 住trụ 亦diệc 是thị 常thường 。 以dĩ 生sanh 生sanh 故cố 住trụ 亦diệc 無vô 常thường 。 異dị 亦diệc 是thị 常thường 。 法pháp 無vô 常thường 故cố 異dị 亦diệc 無vô 常thường 。 滅diệt 亦diệc 是thị 常thường 。 以dĩ 本bổn 有hữu 今kim 無vô 故cố 滅diệt 亦diệc 無vô 常thường 。
善thiện 男nam 子tử 。 以dĩ 性tánh 故cố 生sanh 住trụ 異dị 滅diệt 。 一nhất 切thiết 皆giai 常thường 。 據cứ 經Kinh 所sở 言ngôn 。 生sanh 住trụ 異dị 滅diệt 。 皆giai 本bổn 性tánh 所sở 具cụ 其kỳ 為vi 常thường 住trụ 明minh 矣hĩ 。 本bổn 具cụ 之chi 法pháp 即tức 是thị 自tự 心tâm 。 故cố 妙diệu 明minh 也dã 。 不bất 動động 周chu 圓viên 。 對đối 去khứ 來lai 說thuyết 。 淨tịnh 名danh 經kinh 文Văn 殊Thù 師Sư 利Lợi 云vân 。 若nhược 來lai 已dĩ 更cánh 不bất 來lai 。 若nhược 去khứ 已dĩ 更cánh 不bất 去khứ 。
所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 來lai 者giả 無vô 所sở 從tùng 來lai 。 去khứ 者giả 無vô 所sở 至chí 。 所sở 謂vị 見kiến 者giả 。 更cánh 不bất 可khả 見kiến 。 經kinh 作tác 此thử 說thuyết 者giả 。 以dĩ 來lai 去khứ 祗chi 一nhất 剎sát 那na 。 但đãn 一nhất 念niệm 住trụ 來lai 無vô 所sở 從tùng 。 去khứ 無vô 所sở 至chí 。 既ký 無vô 去khứ 來lai 即tức 無vô 遷thiên 動động 。 是thị 人nhân 本bổn 具cụ 心tâm 性tánh 。 總tổng 該cai 一nhất 切thiết 無vô 不bất 徧biến 到đáo 故cố 曰viết 周chu 圓viên 。 據cứ 其kỳ 亡vong 相tương/tướng 之chi 德đức 又hựu 稱xưng 。 妙diệu 真Chân 如Như 性tánh 。 如như 上thượng 所sở 說thuyết 。 常thường 與dữ 無vô 常thường 。 在tại 一nhất 心tâm 中trung 。 涅Niết 槃Bàn 鳥điểu 喻dụ 品phẩm 明minh 二nhị 鳥điểu 雙song 遊du 答đáp 迦Ca 葉Diếp 云vân 何hà 共cộng 聖thánh 行hành 娑sa 羅la 迦ca 鄰lân 提đề 之chi 問vấn 正chánh 此thử 義nghĩa 也dã 。 次thứ 云vân 性tánh 真chân 常thường 等đẳng 者giả 。 恐khủng 疑nghi 去khứ 來lai 生sanh 滅diệt 既ký 皆giai 自tự 性tánh 便tiện 不bất 須tu 亡vong 泯mẫn 。 當đương 知tri 諸chư 法pháp 。 即tức 性tánh 一nhất 切thiết 寂tịch 滅diệt 。 如như 法Pháp 華hoa 云vân 終chung 歸quy 于vu 空không 也dã 。 又hựu 云vân 迷mê 悟ngộ 者giả 。 上thượng 來lai 殊thù 不bất 能năng 知tri 即tức 迷mê 。 知tri 之chi 即tức 悟ngộ 。 故cố 兼kiêm 舉cử 之chi 。 觀quán 相tướng 元nguyên 妄vọng 。 尚thượng 無vô 可khả 陳trần 。 況huống 觀quán 性tánh 元nguyên 真chân 。 求cầu 於ư 去khứ 來lai 。 迷mê 悟ngộ 生sanh 死tử 。 豈khởi 可khả 得đắc 乎hồ 。 下hạ 文văn 明minh 陰ấm 入nhập 處xứ 界giới 令lệnh 阿A 難Nan 以dĩ 因nhân 緣duyên 等đẳng 四tứ 性tánh 一nhất 一nhất 推thôi 之chi 。 是thị 皆giai 於ư 性tánh 真chân 常thường 中trung 。 求cầu 不bất 可khả 得đắc 也dã 。
○# 二nhị 別biệt 明minh 諸chư 觀quán 四tứ 一nhất 會hội 五ngũ 陰ấm 又hựu 二nhị 一nhất 總tổng 徵trưng 。
阿A 難Nan 。 云vân 何hà 五ngũ 陰ấm 。 本bổn 如Như 來Lai 藏tạng 。 妙diệu 真Chân 如Như 性tánh 。
因nhân 滅diệt 是thị 色sắc 獲hoạch 得đắc 常thường 色sắc 。 受thọ 想tưởng 行hành 識thức 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 即tức 法pháp 性tánh 五ngũ 陰ấm 名danh 體thể 不bất 轉chuyển 。 皆giai 本bổn 如Như 來Lai 妙diệu 真Chân 如Như 性tánh 也dã 。 會hội 解giải 云vân 。 梵Phạn 語ngữ 塞tắc 犍kiền 陀đà 。 此thử 云vân 蘊uẩn 。 古cổ 翻phiên 為vi 陰ấm 。 蘊uẩn 謂vị 積tích 聚tụ 。 陰ấm 謂vị 葢# 覆phú 。 積tích 聚tụ 有hữu 為vi 葢# 覆phú 真chân 性tánh 。 幽u 溪khê 云vân 。 法pháp 性tánh 五ngũ 陰ấm 體thể 本bổn 真chân 常thường 。 不bất 真chân 常thường 者giả 。 生sanh 滅diệt 去khứ 來lai 為vi 之chi 蔽tế 。 因nhân 緣duyên 自tự 然nhiên 。 為vi 之chi 悞ngộ 也dã 。 如Như 來Lai 欲dục 為vi 開khai 迷mê 而nhi 即tức 悟ngộ 先tiên 且thả 破phá 有hữu 以dĩ 歸quy 空không 。 空không 華hoa 之chi 相tướng 既ký 無vô 瞪trừng 目mục 之chi 勞lao 自tự 息tức 。 悟ngộ 尚thượng 無vô 得đắc 何hà 因nhân 立lập 迷mê 。 是thị 所sở 謂vị 性tánh 真chân 常thường 中trung 。 求cầu 於ư 去khứ 來lai 。 迷mê 悟ngộ 生sanh 死tử 。 了liễu 無vô 所sở 得đắc 。 故cố 曰viết 本bổn 如Như 來Lai 藏tạng 。 妙diệu 真Chân 如Như 性tánh 。 唐đường 溪khê 曰viết 。 諸chư 三tam 摩ma 提đề 。 一nhất 科khoa 世thế 人nhân 謂vị 屬thuộc 假giả 觀quán 。 今kim 總tổng 徵trưng 中trung 云vân 如Như 來Lai 藏tạng 。 妙diệu 真Chân 如Như 性tánh 。 自tự 屬thuộc 圓viên 融dung 三tam 諦đế 而nhi 以dĩ 為vi 假giả 觀quán 可khả 乎hồ 。 應ưng 知tri 若nhược 據cứ 次thứ 第đệ 實thật 是thị 從tùng 空không 出xuất 假giả 。 而nhi 文văn 旨chỉ 則tắc 歸quy 於ư 圓viên 。 所sở 謂vị 圓viên 融dung 行hành 布bố 不bất 相tương 礙ngại 也dã 。 又hựu 妙diệu 玄huyền 三tam 上thượng 云vân 。 十thập 住trụ 正chánh 修tu 空không 傍bàng 修tu 假giả 中trung 。 十thập 行hành 正chánh 修tu 假giả 傍bàng 修tu 中trung 。 前tiền 徵trưng 問vấn 心tâm 目mục 至chí 同đồng 別biệt 二nhị 妄vọng 其kỳ 中trung 退thoái 明minh 別biệt 教giáo 。 是thị 正chánh 修tu 空không 傍bàng 修tu 假giả 中trung 之chi 義nghĩa 。 今kim 亦diệc 正chánh 明minh 圓viên 教giáo 兼kiêm 帶đái 別biệt 教giáo 。 正chánh 修tu 假giả 傍bàng 修tu 中trung 之chi 義nghĩa 耳nhĩ 。
○# 二nhị 別biệt 示thị 五ngũ 一nhất 色sắc 陰ấm 二nhị 一nhất 立lập 喻dụ 顯hiển 法pháp 。
阿A 難Nan 。 譬thí 如như 有hữu 人nhân 。 以dĩ 清thanh 淨tịnh 目mục 。 觀quán 睛tình 明minh 空không 。 唯duy 一nhất 晴tình 空không 逈huýnh 無vô 所sở 有hữu 。 其kỳ 人nhân 無vô 故cố 。 不bất 動động 目mục 睛tình 。 瞪trừng 以dĩ 發phát 勞lao 。 則tắc 於ư 虗hư 空không 。 別biệt 見kiến 狂cuồng 華hoa 。
復phục 有hữu 一nhất 切thiết 。 狂cuồng 亂loạn 非phi 相tướng 。 色sắc 陰ấm 當đương 知tri 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。
孤cô 山sơn 曰viết 。 淨tịnh 目mục 喻dụ 本bổn 具cụ 真chân 智trí 。 睛tình 空không 喻dụ 本bổn 具cụ 真chân 理lý 。 唯duy 一nhất 睛tình 空không 即tức 理lý 智trí 一nhất 如như 。 逈huýnh 無vô 所sở 有hữu 絕tuyệt 九cửu 界giới 妄vọng 色sắc 。 其kỳ 人nhân 無vô 故cố 者giả 。 即tức 下hạ 文văn 山sơn 河hà 大đại 地địa 。 無vô 狀trạng 忽hốt 生sanh 。 演diễn 若nhược 迷mê 頭đầu 無vô 狀trạng 狂cuồng 走tẩu 也dã 。 不bất 動động 目mục 睛tình 。 喻dụ 妄vọng 心tâm 取thủ 著trước 。 瞪trừng 喻dụ 起khởi 惑hoặc 。 勞lao 喻dụ 造tạo 業nghiệp 。 於ư 妙diệu 性tánh 中trung 現hiện 九cửu 界giới 色sắc 故cố 曰viết 於ư 空không 見kiến 狂cuồng 華hoa 等đẳng 。 言ngôn 別biệt 見kiến 者giả 。 華hoa 因nhân 勞lao 目mục 而nhi 見kiến 。 清thanh 明minh 眼nhãn 則tắc 無vô 之chi 矣hĩ 。 以dĩ 喻dụ 眾chúng 生sanh 則tắc 有hữu 。 諸chư 佛Phật 則tắc 無vô 。 即tức 中trung 云vân 經kinh 意ý 明minh 妄vọng 念niệm 未vị 起khởi 理lý 智trí 一nhất 如như 。 喻dụ 以dĩ 淨tịnh 目mục 觀quán 晴tình 空không 纖tiêm 塵trần 不bất 雜tạp 。 眾chúng 生sanh 不bất 能năng 。 識thức 取thủ 起khởi 惑hoặc 造tạo 業nghiệp 。 喻dụ 目mục 空không 相tướng 對đối 反phản 為vi 生sanh 華hoa 之chi 因nhân 緣duyên 。 如như 止Chỉ 觀Quán 云vân 無vô 明minh 法pháp 性tánh 生sanh 一nhất 切thiết 法pháp 即tức 其kỳ 義nghĩa 也dã 。 則tắc 以dĩ 瞪trừng 目mục 喻dụ 無vô 明minh 。 虗hư 空không 喻dụ 法pháp 性tánh 可khả 也dã 。 狂cuồng 以dĩ 不bất 實thật 為vi 義nghĩa 。
復phục 有hữu 等đẳng 者giả 。 謂vị 或hoặc 見kiến 毛mao 輪luân 第đệ 二nhị 月nguyệt 等đẳng 可khả 喻dụ 餘dư 陰ấm 生sanh 起khởi 。 因nhân 緣duyên 生sanh 法pháp 。 皆giai 是thị 虗hư 幻huyễn 故cố 須tu 破phá 之chi 。 既ký 以dĩ 狂cuồng 華hoa 喻dụ 色sắc 。 若nhược 破phá 狂cuồng 華hoa 即tức 破phá 色sắc 陰ấm 也dã 。
○# 二nhị 寄ký 喻dụ 破phá 執chấp 二nhị 一nhất 喻dụ 陰ấm 相tương/tướng 無vô 生sanh 二nhị 一nhất 正chánh 示thị 。
阿A 難Nan 。 是thị 諸chư 狂cuồng 華hoa 。 非phi 從tùng 空không 來lai 。 非phi 從tùng 目mục 出xuất 。
○# 二nhị 反phản 破phá 二nhị 一nhất 破phá 空không 來lai 。
如như 是thị 阿A 難Nan 。 若nhược 空không 來lai 者giả 。 既ký 從tùng 空không 來lai 。 還hoàn 從tùng 空không 入nhập 。 若nhược 有hữu 出xuất 入nhập 。 即tức 非phi 虗hư 空không 。 空không 若nhược 非phi 空không 。 自tự 不bất 容dung 其kỳ 。 華hoa 相tướng 起khởi 滅diệt 。 如như 阿A 難Nan 體thể 。 不bất 容dung 阿A 難Nan 。
見kiến 華hoa 既ký 從tùng 空không 來lai 。 不bất 見kiến 應ưng 從tùng 空không 入nhập 。 若nhược 有hữu 下hạ 縱túng/tung 破phá 。 縱túng/tung 許hứa 有hữu 出xuất 入nhập 即tức 有hữu 內nội 外ngoại 故cố 非phi 虗hư 空không 。 空không 若nhược 下hạ 破phá 空không 非phi 空không 。 空không 若nhược 非phi 空không 。 即tức 是thị 實thật 法pháp 。 須tu 并tinh 華hoa 亦diệc 實thật 故cố 不bất 容dung 。 華hoa 相tướng 起khởi 滅diệt 。 喻dụ 以dĩ 阿A 難Nan 體thể 中trung 。 不bất 容dung 阿A 難Nan 。 上thượng 阿A 難Nan 喻dụ 虗hư 空không 。 下hạ 阿A 難Nan 喻dụ 空không 華hoa 也dã 。 既ký 無vô 此thử 事sự 故cố 謂vị 從tùng 空không 來lai 者giả 非phi 矣hĩ 。
○# 二nhị 破phá 目mục 出xuất 。
若nhược 目mục 出xuất 者giả 。 既ký 從tùng 目mục 出xuất 。 還hoàn 從tùng 目mục 入nhập 。 即tức 此thử 華hoa 性tánh 。 從tùng 目mục 出xuất 故cố 。 當đương 合hợp 有hữu 見kiến 。 若nhược 有hữu 見kiến 者giả 。 去khứ 既ký 華hoa 空không 。 旋toàn 合hợp 見kiến 眼nhãn 。 若nhược 無vô 見kiến 者giả 。 出xuất 既ký 翳ế 空không 。 旋toàn 當đương 翳ế 眼nhãn 。 又hựu 見kiến 華hoa 時thời 。 目mục 應ưng 無vô 翳ế 。 云vân 何hà 晴tình 空không 。 號hiệu 清thanh 明minh 眼nhãn 。
還hoàn 從tùng 目mục 入nhập 者giả 。 謂vị 不bất 見kiến 華hoa 時thời 應ưng 從tùng 目mục 入nhập 也dã 。 既ký 從tùng 至chí 目mục 入nhập 是thị 定định 其kỳ 有hữu 出xuất 入nhập 耳nhĩ 。 即tức 此thử 下hạ 破phá 。 先tiên 約ước 華hoa 性tánh 出xuất 入nhập 有hữu 見kiến 破phá 。 華hoa 空không 者giả 為vi 華hoa 於ư 空không 也dã 。 華hoa 得đắc 目mục 之chi 氣khí 分phần/phân 。 必tất 當đương 有hữu 見kiến 則tắc 旋toàn 應ưng 見kiến 眼nhãn 矣hĩ 。 次thứ 約ước 華hoa 性tánh 出xuất 入nhập 無vô 見kiến 破phá 。 華hoa 既ký 無vô 見kiến 故cố 。 旋toàn 當đương 翳ế 眼nhãn 。 又hựu 見kiến 下hạ 復phục 破phá 。 出xuất 既ký 翳ế 空không 。 華hoa 從tùng 目mục 出xuất 目mục 即tức 無vô 翳ế 。 無vô 翳ế 即tức 是thị 清thanh 明minh 何hà 待đãi 晴tình 空không 始thỉ 號hiệu 清thanh 明minh 眼nhãn 耶da 。 釋thích 要yếu 云vân 。 若nhược 見kiến 華hoa 是thị 好hảo 眼nhãn 應ưng 見kiến 晴tình 空không 卻khước 是thị 病bệnh 眼nhãn 。 何hà 以dĩ 世thế 人nhân 觀quán 晴tình 空không 時thời 號hiệu 清thanh 淨tịnh 明minh 眼nhãn 。
○# 二nhị 結kết 虗hư 妄vọng 離ly 計kế 。
是thị 故cố 當đương 知tri 。 色sắc 陰ấm 虗hư 妄vọng 本bổn 非phi 因nhân 緣duyên 。 非phi 自tự 然nhiên 性tánh 。
前tiền 以dĩ 空không 來lai 目mục 出xuất 推thôi 破phá 狂cuồng 華hoa 乃nãi 破phá 因nhân 緣duyên 以dĩ 明minh 空không 也dã 。 今kim 雙song 非phi 因nhân 緣duyên 自tự 然nhiên 。 是thị 明minh 中trung 道đạo 。 總tổng 而nhi 言ngôn 之chi 俗tục 即tức 空không 中trung 故cố 名danh 如Như 來Lai 藏tạng 耳nhĩ 。
○# 二nhị 受thọ 陰ấm 二nhị 一nhất 立lập 喻dụ 顯hiển 法pháp 。
阿A 難Nan 。 譬thí 如như 有hữu 人nhân 。 手thủ 足túc 宴yến 安an 。 百bách 骸hài 調điều 適thích 。 忽hốt 如như 忘vong 生sanh 。 性tánh 無vô 違vi 順thuận 。 其kỳ 人nhân 無vô 故cố 。 以dĩ 二nhị 手thủ 掌chưởng 。 於ư 空không 相tương 摩ma 。 於ư 二nhị 手thủ 中trung 。 妄vọng 生sanh 澀sáp 滑hoạt 。 冷lãnh 熱nhiệt 諸chư 相tướng 。 受thọ 陰ấm 當đương 知tri 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。
宴yến 靜tĩnh 也dã 。 調điều 和hòa 也dã 。 適thích 悅duyệt 也dã 。 手thủ 足túc 至chí 無vô 違vi 順thuận 以dĩ 譬thí 正chánh 受thọ 。 幽u 溪khê 曰viết 如Như 來Lai 藏tạng 性tánh 本bổn 無vô 諸chư 受thọ 。 今kim 有hữu 之chi 者giả 乃nãi 無vô 故cố 發phát 生sanh 。 如như 觸xúc 之chi 為vi 法pháp 必tất 托thác 境cảnh 生sanh 。 徒đồ 有hữu 一nhất 身thân 自tự 不bất 成thành 觸xúc 。 今kim 以dĩ 二nhị 手thủ 于vu 空không 相tướng 摩ma 。 于vu 一nhất 體thể 中trung 而nhi 妄vọng 生sanh 澀sáp 滑hoạt 。 豈khởi 有hữu 故cố 哉tai 。 眾chúng 生sanh 于vu 藏tạng 性tánh 中trung 幻huyễn 受thọ 損tổn 益ích 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 即tức 中trung 謂vị 二nhị 手thủ 譬thí 生sanh 受thọ 之chi 因nhân 緣duyên 。 澀sáp 滑hoạt 冷lãnh 熱nhiệt 譬thí 違vi 順thuận 諸chư 受thọ 。 冷lãnh 暖noãn 諸chư 觸xúc 。 從tùng 空không 而nhi 生sanh 。 今kim 受thọ 亦diệc 從tùng 空không 生sanh 故cố 知tri 是thị 妄vọng 。
○# 二nhị 寄ký 喻dụ 破phá 執chấp 二nhị 一nhất 喻dụ 陰ấm 相tương/tướng 無vô 生sanh 二nhị 一nhất 正chánh 示thị 。
阿A 難Nan 。 是thị 諸chư 幻huyễn 觸xúc 。 不bất 從tùng 空không 來lai 。 不bất 從tùng 掌chưởng 出xuất 。
冷lãnh 暖noãn 本bổn 無vô 。 二nhị 手thủ 相tương 摩ma 。 於ư 空không 妄vọng 出xuất 故cố 云vân 幻huyễn 觸xúc 。
○# 二nhị 反phản 破phá 。
如như 是thị 阿A 難Nan 。 若nhược 空không 來lai 者giả 。 既ký 能năng 觸xúc 掌chưởng 。 何hà 不bất 觸xúc 身thân 。 不bất 應ưng 虗hư 空không 。 選tuyển 擇trạch 來lai 觸xúc 。 若nhược 從tùng 掌chưởng 出xuất 。 應ưng 非phi 待đãi 合hợp 。 又hựu 掌chưởng 出xuất 故cố 。 合hợp 則tắc 掌chưởng 知tri 。 離ly 則tắc 觸xúc 入nhập 。 臂tý 腕oản 骨cốt 髓tủy 。 應ưng 亦diệc 覺giác 知tri 。 入nhập 時thời 蹤tung 跡tích 。 必tất 有hữu 覺giác 心tâm 。 知tri 出xuất 知tri 入nhập 。 自tự 有hữu 一nhất 物vật 。 身thân 中trung 往vãng 來lai 。 何hà 待đãi 合hợp 知tri 。 要yếu 名danh 為vi 觸xúc 。
初sơ 破phá 空không 生sanh 。 觸xúc 從tùng 空không 來lai 必tất 不bất 應ưng 相tương 摩ma 而nhi 有hữu 。 故cố 破phá 云vân 何hà 不bất 觸xúc 身thân 。 言ngôn 選tuyển 擇trạch 者giả 。 謂vị 虗hư 空không 選tuyển 相tương 摩ma 之chi 處xứ 而nhi 來lai 觸xúc 也dã 。 次thứ 破phá 掌chưởng 出xuất 。 凡phàm 從tùng 內nội 出xuất 如như 鬚tu 髮phát 等đẳng 未vị 必tất 待đãi 合hợp 。 今kim 觸xúc 從tùng 掌chưởng 出xuất 豈khởi 待đãi 合hợp 耶da 。 又hựu 掌chưởng 下hạ 約ước 出xuất 入nhập 破phá 。 帶đái 一nhất 轉chuyển 計kế 。 計kế 云vân 掌chưởng 雖tuy 生sanh 觸xúc 必tất 待đãi 合hợp 時thời 此thử 觸xúc 方phương 出xuất 。 若nhược 爾nhĩ 。 合hợp 既ký 觸xúc 出xuất 離ly 應ưng 觸xúc 入nhập 。 必tất 有hữu 等đẳng 者giả 。 恐khủng 謂vị 入nhập 時thời 人nhân 未vị 必tất 知tri 。 故cố 破phá 云vân 身thân 中trung 出xuất 入nhập 必tất 有hữu 覺giác 心tâm 。 知tri 之chi 此thử 能năng 覺giác 也dã 。 而nhi 所sở 覺giác 者giả 自tự 有hữu 一nhất 物vật 往vãng 來lai 。 此thử 皆giai 離ly 時thời 有hữu 覺giác 豈khởi 待đãi 合hợp 耶da 。 以dĩ 入nhập 之chi 蹤tung 跡tích 乃nãi 離ly 時thời 所sở 覺giác 也dã 。 掌chưởng 入nhập 既ký 非phi 則tắc 掌chưởng 出xuất 破phá 矣hĩ 。
○# 二nhị 結kết 虗hư 妄vọng 離ly 計kế 。
是thị 故cố 當đương 知tri 。 受thọ 陰ấm 虗hư 妄vọng 本bổn 非phi 因nhân 緣duyên 。 非phi 自tự 然nhiên 性tánh 。
前tiền 以dĩ 幻huyễn 觸xúc 喻dụ 受thọ 。 幻huyễn 觸xúc 既ký 破phá 受thọ 亦diệc 隨tùy 破phá 。 約ước 四tứ 性tánh 推thôi 之chi 。 非phi 因nhân 緣duyên 。 非phi 性tánh 中trung 本bổn 有hữu 即tức 非phi 自tự 然nhiên 。 三tam 摩ma 觀quán 照chiếu 全toàn 是thị 中trung 道đạo 。 既ký 約ước 虗hư 妄vọng 離ly 計kế 應ưng 屬thuộc 但đãn 中trung 。 然nhiên 圓viên 中trung 亦diệc 豈khởi 遠viễn 乎hồ 。
○# 三tam 想tưởng 陰ấm 二nhị 一nhất 立lập 喻dụ 顯hiển 法pháp 。
阿A 難Nan 。 譬thí 如như 有hữu 人nhân 。 談đàm 說thuyết 酢tạc 梅mai 。 口khẩu 中trung 水thủy 出xuất 。 思tư 踏đạp 懸huyền 崖nhai 。 足túc 心tâm 酸toan 澀sáp 。 想tưởng 陰ấm 當đương 知tri 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。
想tưởng 以dĩ 取thủ 相tương/tướng 為vi 義nghĩa 。 如như 乍sạ 遇ngộ 一nhất 人nhân 。 以dĩ 為vi 親thân 則tắc 歡hoan 愛ái 之chi 念niệm 生sanh 。 以dĩ 為vi 怨oán 則tắc 忿phẫn 恨hận 之chi 心tâm 起khởi 。 妄vọng 謂vị 冤oan 親thân 自tự 生sanh 想tưởng 著trước 。 如như 他tha 人nhân 說thuyết 梅mai 而nhi 吾ngô 口khẩu 水thủy 出xuất 。 自tự 思tư 懸huyền 崖nhai 而nhi 。 足túc 心tâm 酸toan 澀sáp 。 豈khởi 有hữu 實thật 耶da 。 此thử 以dĩ 想tưởng 譬thí 想tưởng 也dã 。
○# 二nhị 寄ký 喻dụ 破phá 執chấp 二nhị 一nhất 喻dụ 陰ấm 相tương/tướng 無vô 生sanh 二nhị 一nhất 正chánh 示thị 。
阿A 難Nan 。 如như 是thị 酢tạc 說thuyết 。 不bất 從tùng 梅mai 生sanh 。 非phi 從tùng 口khẩu 入nhập 。
酢tạc 梅mai 即tức 酸toan 梅mai 也dã 。 酢tạc 說thuyết 能năng 引dẫn 水thủy 出xuất 。 似tự 從tùng 梅mai 生sanh 而nhi 實thật 。 不bất 從tùng 梅mai 生sanh 。 水thủy 從tùng 口khẩu 出xuất 。 似tự 說thuyết 從tùng 口khẩu 入nhập 而nhi 實thật 不bất 從tùng 口khẩu 入nhập 。 義nghĩa 海hải 云vân 以dĩ 水thủy 喻dụ 想tưởng 。 今kim 推thôi 酢tạc 說thuyết 說thuyết 既ký 不bất 有hữu 水thủy 從tùng 何hà 生sanh 。
○# 二nhị 反phản 破phá 。
如như 是thị 阿A 難Nan 。 若nhược 梅mai 生sanh 者giả 。 梅mai 合hợp 自tự 談đàm 。 何hà 待đãi 人nhân 說thuyết 。 若nhược 從tùng 口khẩu 入nhập 。 自tự 合hợp 口khẩu 聞văn 。 何hà 須tu 待đãi 耳nhĩ 。 若nhược 獨độc 耳nhĩ 聞văn 。 此thử 水thủy 何hà 不phủ 。 耳nhĩ 中trung 而nhi 出xuất 。 想tưởng 踏đạp 懸huyền 崖nhai 。 與dữ 說thuyết 相tương 類loại 。
若nhược 酢tạc 說thuyết 從tùng 梅mai 而nhi 生sanh 。 梅mai 合hợp 自tự 談đàm 。 方phương 是thị 從tùng 梅mai 何hà 假giả 于vu 人nhân 。 此thử 求cầu 說thuyết 之chi 來lai 處xử 不bất 可khả 得đắc 也dã 。 若nhược 從tùng 口khẩu 入nhập 。 與dữ 下hạ 若nhược 獨độc 耳nhĩ 聞văn 對đối 看khán 。 良lương 由do 他tha 人nhân 說thuyết 梅mai 吾ngô 口khẩu 水thủy 出xuất 。 此thử 說thuyết 當đương 從tùng 口khẩu 入nhập 而nhi 口khẩu 不bất 能năng 聞văn 。 計kế 口khẩu 入nhập 者giả 非phi 矣hĩ 。 此thử 求cầu 說thuyết 之chi 入nhập 處xử 不bất 可khả 得đắc 也dã 。 若nhược 獨độc 耳nhĩ 聞văn 。 水thủy 非phi 耳nhĩ 出xuất 此thử 計kế 亦diệc 非phi 。 此thử 求cầu 水thủy 之chi 來lai 處xử 不bất 可khả 得đắc 也dã 。 想tưởng 之chi 虗hư 妄vọng 可khả 勝thắng 言ngôn 哉tai 。 想tưởng 踏đạp 懸huyền 崖nhai 者giả 。 真chân 際tế 曰viết 。 如như 是thị 思tư 踏đạp 非phi 懸huyền 崖nhai 來lai 非phi 足túc 心tâm 入nhập 。 若nhược 從tùng 崖nhai 來lai 崖nhai 合hợp 自tự 想tưởng 何hà 待đãi 人nhân 思tư 。 若nhược 足túc 心tâm 入nhập 足túc 合hợp 自tự 思tư 何hà 待đãi 心tâm 想tưởng 。 若nhược 獨độc 心tâm 思tư 何hà 故cố 足túc 心tâm 覺giác 有hữu 酸toan 澀sáp 。
○# 二nhị 結kết 虗hư 妄vọng 離ly 計kế 。
是thị 故cố 當đương 知tri 。 想tưởng 陰ấm 虗hư 妄vọng 本bổn 非phi 因nhân 緣duyên 。 非phi 自tự 然nhiên 性tánh 。
○# 四tứ 行hành 陰ấm 二nhị 一nhất 立lập 喻dụ 顯hiển 法pháp 。
阿A 難Nan 。 譬thí 如như 瀑bộc 流lưu 。 波ba 浪lãng 相tương 續tục 。 前tiền 際tế 後hậu 際tế 。 不bất 相tương 踰du 越việt 。 行hành 陰ấm 當đương 知tri 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。
行hành 陰ấm 所sở 該cai 最tối 廣quảng 如như 通thông 大đại 地địa 心tâm 數số 有hữu 十thập 。 謂vị 想tưởng 欲dục 觸xúc 慧tuệ 念niệm 思tư 脫thoát 憶ức 定định 受thọ 。 此thử 十thập 中trung 但đãn 除trừ 想tưởng 受thọ 餘dư 皆giai 屬thuộc 行hành 。 以dĩ 其kỳ 念niệm 念niệm 不bất 住trụ 。 取thủ 喻dụ 瀑bộc 流lưu 。 飛phi 泉tuyền 懸huyền 水thủy 曰viết 瀑bộc 。 葢# 取thủ 急cấp 流lưu 之chi 意ý 。 前tiền 際tế 後hậu 際tế 。 喻dụ 生sanh 住trụ 異dị 滅diệt 也dã 。
○# 二nhị 寄ký 喻dụ 破phá 執chấp 二nhị 一nhất 喻dụ 陰ấm 相tương/tướng 無vô 生sanh 二nhị 一nhất 正chánh 示thị 。
阿A 難Nan 。 如như 是thị 流lưu 性tánh 。 不bất 因nhân 空không 生sanh 。 不bất 因nhân 水thủy 有hữu 。 亦diệc 非phi 水thủy 性tánh 。 非phi 離ly 空không 水thủy 。
○# 二nhị 反phản 破phá 。
如như 是thị 阿A 難Nan 。 若nhược 因nhân 空không 生sanh 。 則tắc 諸chư 十thập 方phương 。 無vô 盡tận 虗hư 空không 。 成thành 無vô 盡tận 流lưu 。 世thế 界giới 自tự 然nhiên 。 俱câu 受thọ 淪luân 溺nịch 。 若nhược 因nhân 水thủy 有hữu 。 則tắc 此thử 瀑bộc 流lưu 。 性tánh 應ưng 非phi 水thủy 。 有hữu 所sở 有hữu 相tướng 。 今kim 應ưng 現hiện 在tại 。 若nhược 即tức 水thủy 性tánh 。 則tắc 澄trừng 清thanh 時thời 。 應ưng 非phi 水thủy 體thể 。 若nhược 離ly 空không 水thủy 。 空không 非phi 有hữu 外ngoại 。 水thủy 外ngoại 無vô 流lưu 。
○# 二nhị 結kết 妄vọng 離ly 計kế 。
是thị 故cố 當đương 知tri 。 行hành 陰ấm 虗hư 妄vọng 。 本bổn 非phi 因nhân 緣duyên 。 非phi 自tự 然nhiên 性tánh 。
問vấn 。 前tiền 之chi 三tam 陰ấm 皆giai 以dĩ 根căn 境cảnh 對đối 明minh 。 下hạ 識thức 陰ấm 文văn 云vân 譬thí 如như 有hữu 人nhân 。 亦diệc 約ước 人nhân 說thuyết 。 今kim 行hành 陰ấm 中trung 。 直trực 約ước 空không 水thủy 其kỳ 意ý 何hà 居cư 。 答đáp 。 後hậu 十thập 卷quyển 中trung 。 行hành 陰ấm 名danh 同đồng 生sanh 基cơ 。 葢# 自tự 他tha 依y 正chánh 同đồng 此thử 行hành 陰ấm 。 如như 爪trảo 生sanh 髮phát 長trường 。 筋cân 轉chuyển 胍# 搖dao 。 密mật 密mật 推thôi 移di 。 曾tằng 無vô 覺giác 悟ngộ 。 果quả 成thành 華hoa 落lạc 樹thụ 老lão 藤đằng 枯khô 。 運vận 運vận 遷thiên 謝tạ 。 無vô 可khả 見kiến 知tri 。 即tức 如như 瀑bộc 流lưu 。 亦diệc 無vô 非phi 行hành 陰ấm 遷thiên 流lưu 之chi 相tướng 故cố 竟cánh 約ước 外ngoại 境cảnh 而nhi 辨biện 。 今kim 此thử 文văn 四tứ 性tánh 具cụ 足túc 。 水thủy 及cập 水thủy 性tánh 為vi 自tự 為vi 因nhân 。 以dĩ 空không 為vi 他tha 為vi 緣duyên 。 二nhị 法pháp 合hợp 為vi 共cộng 。 離ly 空không 外ngoại 為vi 無vô 因nhân 。 然nhiên 推thôi 流lưu 性tánh 而nhi 云vân 因nhân 空không 者giả 。 流lưu 非phi 即tức 水thủy 或hoặc 從tùng 空không 生sanh 故cố 須tu 破phá 之chi 。 言ngôn 因nhân 水thủy 有hữu 者giả 。 義nghĩa 海hải 云vân 。 能năng 有hữu 是thị 水thủy 。 所sở 有hữu 是thị 流lưu 。 二nhị 相tương/tướng 若nhược 殊thù 今kim 應ưng 俱câu 在tại 。 如như 樹thụ 生sanh 果quả 。 果quả 不bất 是thị 樹thụ 。 二nhị 俱câu 現hiện 在tại 。 今kim 且thả 不bất 然nhiên 。 破phá 即tức 水thủy 。 及cập 離ly 空không 水thủy 可khả 解giải 。 有hữu 指chỉ 自tự 然nhiên 為vi 無vô 因nhân 生sanh 。 未vị 必tất 同đồng 也dã 。 葢# 性tánh 中trung 本bổn 具cụ 。 稱xưng 為vi 自tự 然nhiên 。 此thử 與dữ 無vô 因nhân 亦diệc 復phục 小tiểu 異dị 。 然nhiên 賴lại 緣duyên 則tắc 必tất 非phi 自tự 然nhiên 矣hĩ 。
○# 五ngũ 識thức 陰ấm 二nhị 一nhất 立lập 喻dụ 顯hiển 法pháp 。
阿A 難Nan 。 譬thí 如như 有hữu 人nhân 。 取thủ 頻tần 伽già 缾bình 。 塞tắc 其kỳ 兩lưỡng 孔khổng 。 滿mãn 中trung 擎kình 空không 。 千thiên 里lý 遠viễn 行hành 。 用dụng 餉hướng 他tha 國quốc 。 識thức 陰ấm 當đương 知tri 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。
頻tần 伽già 妙diệu 聲thanh 鳥điểu 也dã 。 缾bình 形hình 似tự 之chi 故cố 有hữu 兩lưỡng 孔khổng 。 塞tắc 其kỳ 孔khổng 則tắc 內nội 空không 與dữ 外ngoại 空không 別biệt 。 若nhược 合hợp 喻dụ 者giả 。 古cổ 人nhân 云vân 。 識thức 陰ấm 無vô 形hình 。 在tại 有hữu 情tình 身thân 。 如như 缾bình 擎kình 空không 是thị 也dã 。 然nhiên 識thức 陰ấm 喻dụ 空không 者giả 。 前tiền 行hành 陰ấm 已dĩ 通thông 無vô 情tình 。 水thủy 流lưu 華hoa 謝tạ 。 皆giai 是thị 行hành 陰ấm 。 今kim 識thức 陰ấm 離ly 此thử 生sanh 滅diệt 故cố 如như 虗hư 空không 。 而nhi 投đầu 胎thai 之chi 識thức 其kỳ 去khứ 後hậu 來lai 先tiên 必tất 在tại 身thân 中trung 所sở 以dĩ 有hữu 擎kình 空không 之chi 喻dụ 。 十thập 方phương 虗hư 空không 以dĩ 喻dụ 真chân 心tâm 。 一nhất 迷mê 為vi 識thức 如như 缾bình 中trung 之chi 空không 。 內nội 外ngoại 一nhất 空không 喻dụ 真chân 妄vọng 同đồng 體thể 。 喻dụ 意ý 最tối 微vi 不bất 可khả 不bất 曉hiểu 。 言ngôn 塞tắc 兩lưỡng 孔khổng 者giả 。 古cổ 註chú 謂vị 臨lâm 命mạng 終chung 時thời 。 諸chư 根căn 不bất 通thông 是thị 塞tắc 兩lưỡng 孔khổng 。 今kim 謂vị 身thân 諸chư 根căn 不bất 能năng 取thủ 境cảnh 是thị 塞tắc 一nhất 孔khổng 。 受thọ 想tưởng 行hành 心tâm 數số 不bất 行hành 又hựu 塞tắc 一nhất 孔khổng 。 唯duy 有hữu 識thức 在tại 身thân 內nội 為vi 。 滿mãn 中trung 擎kình 空không 。 千thiên 里lý 遠viễn 行hành 。 喻dụ 六lục 道đạo 受thọ 生sanh 。 當đương 知tri 識thức 之chi 來lai 往vãng 良lương 由do 根căn 身thân 器khí 界giới 。 故cố 經Kinh 云vân 。 缾bình 盛thịnh 虗hư 空không 千thiên 里lý 遠viễn 行hành 也dã 。 用dụng 餉hướng 者giả 。 餉hướng 饋quỹ 也dã 。 非phi 餉hướng 而nhi 言ngôn 餉hướng 耳nhĩ 。 既ký 是thị 饋quỹ 送tống 故cố 下hạ 文văn 有hữu 開khai 孔khổng 倒đảo 缾bình 之chi 言ngôn 也dã 。 他tha 國quốc 者giả 喻dụ 。 捨xả 身thân 受thọ 身thân 。 現hiện 陰ấm 為vi 此thử 國quốc 。 中trung 陰ấm 生sanh 陰ấm 悉tất 如như 他tha 國quốc 。 吳ngô 興hưng 云vân 。 以dĩ 人nhân 喻dụ 業nghiệp 。 以dĩ 缾bình 喻dụ 身thân 。 以dĩ 空không 喻dụ 識thức 。 人nhân 擎kình 缾bình 空không 而nhi 行hành 猶do 業nghiệp 持trì 身thân 識thức 而nhi 去khứ 。 他tha 國quốc 者giả 六lục 道đạo 依y 報báo 也dã 。 夫phu 捨xả 身thân 受thọ 身thân 。 時thời 實thật 無vô 往vãng 來lai 而nhi 似tự 有hữu 往vãng 來lai 乃nãi 識thức 陰ấm 之chi 相tướng 。 非phi 餉hướng 言ngôn 餉hướng 亦diệc 是thị 此thử 意ý 。
○# 二nhị 寄ký 喻dụ 破phá 執chấp 二nhị 一nhất 喻dụ 陰ấm 相tương/tướng 無vô 生sanh 二nhị 一nhất 正chánh 示thị 。
阿A 難Nan 。 如như 是thị 虗hư 空không 。 非phi 彼bỉ 方phương 來lai 。 非phi 此thử 方phương 入nhập 。
前tiền 云vân 塞tắc 其kỳ 兩lưỡng 孔khổng 。 有hữu 彼bỉ 方phương 來lai 之chi 意ý 。 故cố 明minh 虗hư 空không 不bất 從tùng 彼bỉ 方phương 來lai 入nhập 此thử 方phương 。 當đương 知tri 虗hư 空không 有hữu 三tam 義nghĩa 。 一nhất 周chu 徧biến 義nghĩa 。 二nhị 無vô 相tướng 義nghĩa 。 三tam 無vô 來lai 往vãng 義nghĩa 。 識thức 陰ấm 亦diệc 然nhiên 。 體thể 具cụ 十thập 界giới 是thị 周chu 徧biến 義nghĩa 。 離ly 行hành 陰ấm 生sanh 滅diệt 是thị 無vô 相tướng 義nghĩa 。 三tam 無vô 來lai 往vãng 義nghĩa 者giả 。 如như 大đại 經Kinh 云vân 。 若nhược 有hữu 善thiện 男nam 子tử 善thiện 女nữ 人nhân 。 善thiện 能năng 修tu 治trị 。 身thân 口khẩu 意ý 業nghiệp 。 捨xả 命mạng 之chi 時thời 。 雖tuy 無vô 親thân 族tộc 取thủ 其kỳ 屍thi 骸hài 。 或hoặc 以dĩ 火hỏa 燒thiêu 。 或hoặc 投đầu 大đại 水thủy 。 或hoặc 棄khí 塚trủng 間gian 。 狐hồ 狼lang 禽cầm 獸thú 競cạnh 共cộng 食thực 啖đạm 。 然nhiên 心tâm 意ý 識thức 即tức 生sanh 善thiện 道đạo 。 而nhi 是thị 心tâm 法pháp 實thật 無vô 去khứ 來lai 。 亦diệc 無vô 所sở 至chí 。 直trực 是thị 前tiền 後hậu 相tương 似tự 相tương 續tục 。 相tướng 貌mạo 不bất 異dị 。 即tức 此thử 意ý 也dã 。
○# 二nhị 反phản 破phá 。
如như 是thị 阿A 難Nan 。 若nhược 彼bỉ 方phương 來lai 。 則tắc 本bổn 缾bình 中trung 。 既ký 貯trữ 空không 去khứ 。 於ư 本bổn 缾bình 地địa 應ưng 少thiểu 虗hư 空không 。 若nhược 此thử 方phương 入nhập 。 開khai 孔khổng 倒đảo 缾bình 。 應ưng 見kiến 空không 出xuất 。
今kim 日nhật 指chỉ 前tiền 日nhật 之chi 缾bình 稱xưng 為vi 本bổn 缾bình 。 彼bỉ 方phương 之chi 地địa 為vi 本bổn 缾bình 地địa 。 又hựu 開khai 孔khổng 倒đảo 缾bình 不bất 見kiến 空không 出xuất 。 則tắc 謂vị 來lai 入nhập 此thử 方phương 者giả 謬mậu 矣hĩ 。 合hợp 喻dụ 者giả 。 如như 從tùng 天thiên 宮cung 來lai 生sanh 人nhân 間gian 。 是thị 從tùng 彼bỉ 方phương 來lai 。 天thiên 身thân 中trung 識thức 已dĩ 離ly 彼bỉ 方phương 。 似tự 本bổn 缾bình 中trung 貯trữ 空không 去khứ 也dã 。 如như 是thị 則tắc 天thiên 宮cung 應ưng 少thiểu 一nhất 識thức 。 然nhiên 識thức 體thể 元nguyên 徧biến 豈khởi 遺di 天thiên 宮cung 。 則tắc 謂vị 從tùng 天thiên 宮cung 來lai 者giả 妄vọng 也dã 。 又hựu 若nhược 天thiên 宮cung 之chi 識thức 變biến 為vi 人nhân 識thức 同đồng 此thử 方phương 入nhập 。 諸chư 識thức 重trùng 復phục 取thủ 境cảnh 是thị 開khai 孔khổng 。 心tâm 王vương 同đồng 前tiền 四tứ 陰ấm 緣duyên 境cảnh 是thị 倒đảo 缾bình 。 然nhiên 天thiên 宮cung 識thức 何hà 嘗thường 攜huề 至chí 人nhân 間gian 。 人nhân 間gian 之chi 識thức 本bổn 來lai 具cụ 足túc 。 則tắc 謂vị 天thiên 識thức 來lai 至chí 人nhân 間gian 。 亦diệc 妄vọng 見kiến 耳nhĩ 。 總tổng 之chi 彼bỉ 處xứ 有hữu 空không 此thử 處xứ 亦diệc 有hữu 空không 。 不bất 借tá 彼bỉ 方phương 之chi 空không 而nhi 為vi 此thử 方phương 之chi 空không 故cố 。 空không 無vô 出xuất 入nhập 。 人nhân 天thiên 之chi 識thức 元nguyên 皆giai 具cụ 足túc 。 不bất 借tá 天thiên 宮cung 之chi 識thức 而nhi 為vi 人nhân 間gian 之chi 識thức 。 故cố 識thức 無vô 去khứ 來lai 。 空không 尚thượng 不bất 相tương 借tá 而nhi 況huống 識thức 乎hồ 。
○# 二nhị 結kết 虗hư 妄vọng 離ly 計kế 。
是thị 故cố 當đương 知tri 。 識thức 陰ấm 虗hư 妄vọng 。 本bổn 非phi 因nhân 緣duyên 。 非phi 自tự 然nhiên 性tánh 。
識thức 之chi 來lai 往vãng 良lương 由do 根căn 塵trần 即tức 因nhân 緣duyên 。 謂vị 性tánh 中trung 自tự 有hữu 此thử 識thức 是thị 自tự 然nhiên 。 離ly 此thử 二nhị 邊biên 即tức 是thị 中trung 道đạo 。 上thượng 來lai 五ngũ 陰ấm 在tại 二nhị 十thập 五ngũ 圓viên 通thông 中trung 一nhất 一nhất 須tu 破phá 故cố 先tiên 言ngôn 之chi 。
首Thủ 楞Lăng 嚴Nghiêm 經Kinh 。 觀quán 心tâm 定định 解giải 卷quyển 二nhị

markdown:
[Free WordPress Themes](http://dlwordpress.com/)and plugins.
**楞Lăng 嚴Nghiêm 經Kinh 觀Quán 心Tâm 定Định 解Giải **
Quyển 0002
清Thanh 靈Linh 耀Diệu 述Thuật
大Đại 佛Phật 頂Đảnh 如Như 來Lai 密Mật 因Nhân 修Tu 證Chứng 了Liễu 義Nghĩa 諸Chư 菩Bồ 薩Tát 萬Vạn 行Hạnh 首Thủ 楞Lăng 嚴Nghiêm 經Kinh 。 觀Quán 心Tâm 定Định 解Giải 卷quyển 第đệ 二nhị
○# 三Tam 明Minh 見kiến 性tánh 常thường 住trụ 二nhị 一nhất 請thỉnh 二nhị 一nhất 慶khánh 喜hỷ 密mật 請thỉnh 。
爾nhĩ 時thời 阿A 難Nan 。 及cập 諸chư 大đại 眾chúng 。 聞văn 佛Phật 示thị 誨hối 。 身thân 心tâm 泰thái 然nhiên 。 念niệm 無vô 始thỉ 來lai 。 失thất 卻khước 本bổn 心tâm 妄vọng 認nhận 緣duyên 塵trần 。 分phân 別biệt 影ảnh 事sự 。 今kim 日nhật 開khai 悟ngộ 。 如như 失thất 乳nhũ 兒nhi 。 忽hốt 遇ngộ 慈từ 母mẫu 。 合hợp 掌chưởng 禮lễ 佛Phật 。 願nguyện 聞văn 如Như 來Lai 。 顯hiển 出xuất 身thân 心tâm 。 真chân 妄vọng 虗hư 實thật 。 現hiện 前tiền 生sanh 滅diệt 。 與dữ 不bất 生sanh 滅diệt 。 二nhị 發phát 明minh 性tánh 。
前tiền 當đương 機cơ 請thỉnh 示thị 。 寂tịch 常thường 心tâm 性tánh 。 佛Phật 明minh 見kiến 性tánh 不bất 動động 已dĩ 言ngôn 其kỳ 寂tịch 。 今kim 大đại 眾chúng 願nguyện 聞văn 二nhị 發phát 明minh 性tánh 。 復phục 深thâm 探thám 常thường 住trụ 之chi 旨chỉ 。 生sanh 滅diệt 即tức 無vô 常thường 。 不bất 生sanh 滅diệt 即tức 常thường 住trụ 也dã 。 聞văn 示thị 誨hối 者giả 聞văn 見kiến 性tánh 離ly 根căn 塵trần 之chi 示thị 誨hối 。 而nhi 身thân 心tâm 泰thái 然nhiên 。 則tắc 異dị 前tiền 矍quắc 然nhiên 避tị 座tòa 重trùng 復phục 悲bi 泣khấp 。 心tâm 懷hoài 憂ưu 懼cụ 之chi 時thời 。 失thất 卻khước 本bổn 心tâm 不bất 知tri 見kiến 性tánh 是thị 心tâm 非phi 眼nhãn 也dã 。 妄vọng 認nhận 緣duyên 塵trần 。 分phân 別biệt 影ảnh 事sự 。 認nhận 攀phàn 緣duyên 心tâm 為vi 自tự 性tánh 也dã 。 今kim 日nhật 開khai 悟ngộ 。 知tri 妄vọng 想tưởng 非phi 心tâm 而nhi 見kiến 性tánh 是thị 心tâm 。 一nhất 向hướng 遺di 失thất 本bổn 心tâm 。 如như 失thất 乳nhũ 兒nhi 。 今kim 受thọ 真chân 法pháp 之chi 乳nhũ 。 如như 遇ngộ 慈từ 母mẫu 。 領lãnh 前tiền 已dĩ 竟cánh 。 次thứ 合hợp 掌chưởng 禮lễ 佛Phật 下hạ 請thỉnh 後hậu 。 顯hiển 出xuất 身thân 心tâm 者giả 。 心tâm 指chỉ 見kiến 性tánh 便tiện 屬thuộc 不bất 生sanh 滅diệt 。 而nhi 身thân 中trung 有hữu 生sanh 滅diệt 不bất 生sanh 滅diệt 二nhị 義nghĩa 。 又hựu 身thân 心tâm 各các 具cụ 真chân 妄vọng 等đẳng 三tam 雙song 。 真chân 妄vọng 約ước 體thể 。 心tâm 有hữu 真chân 心tâm 妄vọng 心tâm 。 身thân 有hữu 肉nhục 身thân 法Pháp 身thân 。 虗hư 實thật 約ước 相tương/tướng 。 真chân 為vi 實thật 相tướng 。 妄vọng 則tắc 為vi 虗hư 。 虗hư 妄vọng 為vi 生sanh 滅diệt 法pháp 。 真chân 實thật 為vi 不bất 生sanh 滅diệt 法pháp 。 二nhị 發phát 明minh 性tánh 者giả 。 不bất 生sanh 滅diệt 法pháp 顯hiển 露lộ 開khai 發phát 為vi 。 真chân 發phát 明minh 性tánh 。 生sanh 滅diệt 之chi 法pháp 。 發phát 明minh 顯hiển 露lộ 為vi 妄vọng 發phát 明minh 性tánh 。 因nhân 前tiền 佛Phật 示thị 二nhị 種chủng 根căn 本bổn 。 判phán 然nhiên 分phần/phân 途đồ 。 故cố 今kim 請thỉnh 二nhị 發phát 明minh 性tánh 也dã 。 古cổ 來lai 解giải 者giả 謂vị 前tiền 示thị 阿A 難Nan 見kiến 無vô 搖dao 動động 。 後hậu 示thị 匿nặc 王vương 性tánh 無vô 生sanh 滅diệt 。 一nhất 往vãng 似tự 同đồng 義nghĩa 必tất 有hữu 異dị 。 今kim 如Như 來Lai 於ư 生sanh 滅diệt 中trung 示thị 無vô 生sanh 滅diệt 。 即tức 變biến 論luận 不bất 變biến 。 豈khởi 與dữ 見kiến 無vô 搖dao 動động 身thân 自tự 搖dao 動động 為vi 同đồng 年niên 耶da 。 竊thiết 謂vị 此thử 文văn 。 生sanh 滅diệt 與dữ 不bất 生sanh 滅diệt 。 逈huýnh 然nhiên 二nhị 途đồ 。 大đại 旨chỉ 與dữ 前tiền 不bất 殊thù 。 但đãn 此thử 中trung 細tế 明minh 無vô 常thường 以dĩ 顯hiển 見kiến 常thường 。 前tiền 文văn 所sở 無vô 須tu 重trùng 說thuyết 之chi 。 故cố 云vân 顯hiển 出xuất 真chân 妄vọng 等đẳng 耳nhĩ 。
○# 二nhị 匿nặc 王vương 顯hiển 問vấn 。
時thời 波Ba 斯Tư 匿Nặc 王Vương 。 起khởi 立lập 白bạch 佛Phật 。 我ngã 昔tích 未vị 承thừa 。 諸chư 佛Phật 誨hối 勅sắc 。 見kiến 迦Ca 旃Chiên 延Diên 。 毗tỳ 羅la 胝chi 子tử 咸hàm 言ngôn 此thử 身thân 死tử 後hậu 斷đoạn 滅diệt 。 名danh 為vi 涅Niết 槃Bàn 。 我ngã 雖tuy 值trị 佛Phật 。 今kim 猶do 狐hồ 疑nghi 。 云vân 何hà 發phát 揮huy 。 證chứng 知tri 此thử 心tâm 。 不bất 生sanh 滅diệt 地địa 。 今kim 此thử 大đại 眾chúng 。 諸chư 有hữu 漏lậu 者giả 。 咸hàm 皆giai 願nguyện 聞văn 。
仁nhân 王vương 般Bát 若Nhã 經kinh 稱xưng 月nguyệt 光quang 王vương 。 滿mãn 足túc 十Thập 地Địa 。 今kim 示thị 為vi 狐hồ 疑nghi 以dĩ 破phá 斷đoạn 見kiến 。 迦Ca 旃Chiên 延Diên 姓tánh 也dã 。 名danh 迦ca 羅la 鳩cưu 陀đà 翻phiên 牛ngưu 領lãnh 剪tiễn 髮phát 。 此thử 人nhân 說thuyết 諸chư 法pháp 。 亦diệc 有hữu 亦diệc 無vô 。 毗tỳ 羅la 胝chi 母mẫu 名danh 。 自tự 名danh 刪San 闍Xà 夜Dạ 翻phiên 正chánh 勝thắng 。 說thuyết 眾chúng 生sanh 任nhậm 運vận 時thời 熟thục 得đắc 道Đạo 。 如như 縷lũ 丸hoàn 所sở 投đầu 極cực 則tắc 停đình 住trụ 。 又hựu 言ngôn 八bát 萬vạn 劫kiếp 滿mãn 自tự 然nhiên 得đắc 道Đạo 。 二nhị 外ngoại 道đạo 皆giai 執chấp 斷đoạn 見kiến 者giả 也dã 。 涅Niết 槃Bàn 此thử 云vân 不bất 生sanh 亦diệc 云vân 不bất 滅diệt 。 彼bỉ 謂vị 死tử 後hậu 斷đoạn 滅diệt 。 并tinh 無vô 見kiến 聞văn 之chi 性tánh 即tức 。 安an 樂lạc 涅Niết 槃Bàn 。 匿nặc 王vương 亦diệc 以dĩ 為vi 非phi 。 但đãn 須tu 親thân 證chứng 常thường 住trụ 之chi 心tâm 則tắc 狐hồ 疑nghi 永vĩnh 斷đoạn 矣hĩ 。 發phát 越việt 。 揮huy 散tán 也dã 。 不bất 生sanh 滅diệt 地địa 。 指chỉ 常thường 住trụ 心tâm 也dã 。 阿A 難Nan 大đại 眾chúng 。 雙song 請thỉnh 生sanh 滅diệt 。 與dữ 不bất 生sanh 滅diệt 。 據cứ 下hạ 匿nặc 王vương 顯hiển 示thị 生sanh 滅diệt 。 似tự 已dĩ 知tri 無vô 常thường 故cố 但đãn 請thỉnh 不bất 生sanh 滅diệt 。
○# 二nhị 答đáp 二nhị 一nhất 開khai 示thị 二nhị 一nhất 明minh 身thân 有hữu 遷thiên 變biến 。 欲dục 明minh 常thường 住trụ 而nhi 先tiên 明minh 遷thiên 變biến 者giả 。 必tất 先tiên 破phá 妄vọng 而nhi 後hậu 顯hiển 真chân 也dã 。 妄vọng 法pháp 不bất 盡tận 真Chân 如Như 不bất 顯hiển 。 彼bỉ 諸chư 外ngoại 道đạo 。 孰thục 不bất 自tự 謂vị 已dĩ 證chứng 真chân 常thường 。 由do 未vị 破phá 妄vọng 而nhi 即tức 顯hiển 真chân 遂toại 成thành 邪tà 倒đảo 之chi 見kiến 。 匿nặc 王vương 位vị 階giai 十Thập 地Địa 深thâm 知tri 法Pháp 門môn 。 故cố 先tiên 使sử 其kỳ 發phát 明minh 無vô 常thường 也dã 。
佛Phật 告cáo 大đại 王vương 。 汝nhữ 身thân 現hiện 在tại 。
今kim 復phục 問vấn 汝nhữ 。 汝nhữ 此thử 肉nhục 身thân 。 為vi 同đồng 金kim 剛cang 。 常thường 住trụ 不bất 朽hủ 。 為vi 復phục 變biến 壞hoại 。
世Thế 尊Tôn 。 我ngã 今kim 此thử 身thân 。 終chung 從tùng 變biến 滅diệt 。
佛Phật 言ngôn 大đại 王vương 。 汝nhữ 未vị 曾tằng 滅diệt 。 云vân 何hà 知tri 滅diệt 。
世Thế 尊Tôn 。 我ngã 此thử 無vô 常thường 。 變biến 壞hoại 之chi 身thân 。 雖tuy 未vị 曾tằng 滅diệt 。 我ngã 觀quán 現hiện 前tiền 。 念niệm 念niệm 遷thiên 謝tạ 。 新tân 新tân 不bất 住trụ 。 如như 火hỏa 成thành 灰hôi 。 漸tiệm 漸tiệm 銷tiêu 殞vẫn 。 殞vẫn 亡vong 不bất 息tức 。 决# 知tri 此thử 身thân 。 當đương 從tùng 滅diệt 盡tận 。
佛Phật 言ngôn 如như 是thị 。
大đại 王vương 。 汝nhữ 今kim 生sanh 齡linh 。 已dĩ 從tùng 衰suy 老lão 。 顏nhan 貌mạo 何hà 如như 。 童đồng 子tử 之chi 時thời 。
世Thế 尊Tôn 。 我ngã 昔tích 孩hài 孺nhụ 。 膚phu [勝-力+天]# 潤nhuận 澤trạch 。 年niên 至chí 長trưởng 成thành 。 血huyết 氣khí 充sung 滿mãn 。 而nhi 今kim 頹đồi 齡linh 。 迫bách 於ư 衰suy 耄mạo 。 形hình 色sắc 枯khô 悴tụy 。 精tinh 神thần 昏hôn 昧muội 。 髮phát 白bạch 面diện 皺trứu 。 逮đãi 將tương 不bất 久cửu 。 如như 何hà 見kiến 比tỉ 。 充sung 盛thịnh 之chi 時thời 。
佛Phật 言ngôn 大đại 王vương 。 汝nhữ 之chi 形hình 容dung 。 應ưng 不bất 頓đốn 朽hủ 。 王vương 言ngôn 世Thế 尊Tôn 。 變biến 化hóa 密mật 移di 。 我ngã 誠thành 不bất 覺giác 。 寒hàn 暑thử 遷thiên 流lưu 。 漸tiệm 至chí 於ư 此thử 。
何hà 以dĩ 故cố 。 我ngã 年niên 二nhị 十thập 。 雖tuy 號hiệu 年niên 少thiếu 。 顏nhan 貌mạo 已dĩ 老lão 。 初sơ 十thập 歲tuế 時thời 。 三tam 十thập 之chi 年niên 。 又hựu 衰suy 二nhị 十thập 。 於ư 今kim 六lục 十thập 。 又hựu 過quá 於ư 二nhị 。 觀quan 五ngũ 十thập 時thời 。 宛uyển 然nhiên 強cường 壯tráng 。
世Thế 尊Tôn 。 我ngã 見kiến 密mật 移di 。 雖tuy 此thử 殂tồ 落lạc 。 其kỳ 間gian 流lưu 易dị 。 且thả 限hạn 十thập 年niên 。 若nhược 復phục 令linh 我ngã 。 微vi 細tế 思tư 維duy 。 其kỳ 變biến 寧ninh 惟duy 一nhất 紀kỷ 二nhị 紀kỷ 。 實thật 為vi 年niên 變biến 。 豈khởi 唯duy 年niên 變biến 。 亦diệc 兼kiêm 月nguyệt 化hóa 。 何hà 直trực 月nguyệt 化hóa 。 兼kiêm 又hựu 日nhật 遷thiên 。 沉trầm 思tư 諦đế 觀quán 。 剎sát 那na 剎sát 那na 。 念niệm 念niệm 之chi 間gian 。 不bất 得đắc 停đình 住trụ 。 故cố 知tri 我ngã 身thân 。 終chung 從tùng 變biến 滅diệt 。
文văn 有hữu 四tứ 番phiên 問vấn 答đáp 。 是thị 時thời 匿nặc 王vương 年niên 老lão 故cố 無vô 常thường 之chi 義nghĩa 。 佛Phật 不bất 親thân 宣tuyên 但đãn 使sử 王vương 自tự 述thuật 。 漸tiệm 衰suy 則tắc 生sanh 滅diệt 之chi 旨chỉ 宛uyển 然nhiên 矣hĩ 。 四tứ 番phiên 中trung 初sơ 二nhị 略lược 明minh 。 三tam 四tứ 廣quảng 述thuật 。 初sơ 問vấn 中trung 現hiện 在tại 對đối 死tử 後hậu 說thuyết 。 且thả 無vô 論luận 死tử 後hậu 斷đoạn 滅diệt 。 只chỉ 據cứ 現hiện 在tại 言ngôn 之chi 。 王vương 已dĩ 言ngôn 死tử 後hậu 今kim 復phục 問vấn 無vô 常thường 故cố 云vân 復phục 耳nhĩ 。 問vấn 為vi 兩lưỡng 端đoan 。 一nhất 常thường 。 二nhị 無vô 常thường 。 無vô 常thường 中trung 又hựu 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 變biến 是thị 一nhất 義nghĩa 。 壞hoại 是thị 一nhất 義nghĩa 。 而nhi 匿nặc 王vương 斷đoạn 定định 此thử 身thân 終chung 滅diệt 亦diệc 自tự 然nhiên 之chi 理lý 。 非phi 染nhiễm 斷đoạn 見kiến 。 佛Phật 知tri 匿nặc 王vương 能năng 觀quán 無vô 常thường 故cố 載tái 審thẩm 變biến 滅diệt 之chi 由do 。 答đáp 中trung 斷đoạn 定định 無vô 常thường 。 首thủ 句cú 即tức 云vân 無vô 常thường 變biến 壞hoại 。 謂vị 但đãn 觀quán 現hiện 前tiền 即tức 知tri 究cứu 竟cánh 。 現hiện 前tiền 不bất 滅diệt 則tắc 未vị 來lai 亦diệc 不bất 滅diệt 。 現hiện 在tại 變biến 滅diệt 則tắc 未vị 來lai 變biến 滅diệt 可khả 知tri 。 而nhi 現hiện 前tiền 念niệm 念niệm 遷thiên 謝tạ 。 是thị 無vô 常thường 之chi 細tế 相tương/tướng 也dã 。 不bất 相tương 應ứng 行hành 。 故cố 云vân 念niệm 念niệm 。 文văn 中trung 先tiên 言ngôn 其kỳ 故cố 後hậu 言ngôn 其kỳ 新tân 。 新tân 而nhi 又hựu 新tân 是thị 相tương 續tục 假giả 。 文văn 有hữu 法pháp 譬thí 合hợp 。 譬thí 火hỏa 燒thiêu 木mộc 。 言ngôn 漸tiệm 漸tiệm 銷tiêu 殞vẫn 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 一nhất 者giả 漸tiệm 銷tiêu 。 二nhị 者giả 終chung 滅diệt 。 殞vẫn 亡vong 下hạ 合hợp 譬thí 亦diệc 有hữu 二nhị 意ý 。 殞vẫn 亡vong 滅diệt 沒một 也dã 。 第đệ 三tam 問vấn 盛thịnh 衰suy 相tương/tướng 比tỉ 。 從tùng 遷thiên 謝tạ 不bất 住trụ 發phát 來lai 。 而nhi 發phát 揮huy 初sơ 問vấn 答đáp 義nghĩa 。 夫phu 身thân 心tâm 皆giai 有hữu 無vô 常thường 。 身thân 相tướng 無vô 常thường 人nhân 所sở 易dị 見kiến 故cố 復phục 問vấn 顏nhan 貌mạo 。 十thập 五ngũ 曰viết 童đồng 未vị 巾cân 冠quan 也dã 。 然nhiên 佛Phật 止chỉ 問vấn 二nhị 時thời 。 王vương 加gia 長trưởng 成thành 即tức 成thành 三tam 時thời 。 所sở 謂vị 少thiếu 壯tráng 老lão 也dã 。 孩hài 纔tài 成thành 體thể 也dã 。 孺nhụ 需# 人nhân 以dĩ 養dưỡng 也dã 。 耄mạo 謂vị 昏hôn 忘vong 。 禮lễ 云vân 。 八bát 十thập 九cửu 十thập 曰viết 耄mạo 。 匿nặc 王vương 年niên 六lục 十thập 二nhị 。 通thông 言ngôn 昏hôn 忘vong 耳nhĩ 。 形hình 色sắc 枯khô 悴tụy 釋thích 衰suy 。 精tinh 神thần 昏hôn 昧muội 釋thích 耄mạo 。 逮đãi 及cập 也dã 。 將tương 及cập 死tử 亡vong 豈khởi 反phản 比tỉ 充sung 盛thịnh 耶da 。 逮đãi 恐khủng 應ưng 作tác 殆đãi 。 殆đãi 幾kỷ 也dã 。 第đệ 四tứ 問vấn 。 從tùng 王vương 答đáp 三tam 時thời 發phát 來lai 。 而nhi 發phát 前tiền 第đệ 二nhị 問vấn 答đáp 義nghĩa 。 佛Phật 欲dục 匿nặc 王vương 詳tường 述thuật 無vô 常thường 故cố 問vấn 。 應ưng 不bất 頓đốn 朽hủ 。 答đáp 中trung 我ngã 誠thành 不bất 覺giác 者giả 。 化hóa 理lý 不bất 住trụ 。 元nguyên 屬thuộc 不bất 相tương 應ứng 行hành 。 故cố 已dĩ 不bất 覺giác 。 後hậu 經Kinh 云vân 。 甲giáp 長trưởng 髮phát 生sanh 。 氣khí 消tiêu 客khách 皺trứu 日nhật 夜dạ 相tương 代đại 。 曾tằng 無vô 覺giác 悟ngộ 是thị 也dã 。 漸tiệm 至chí 之chi 言ngôn 答đáp 不bất 頓đốn 朽hủ 。 次thứ 徵trưng 釋thích 中trung 先tiên 敘tự 無vô 常thường 粗thô 相tương/tướng 則tắc 十thập 年niên 而nhi 增tăng 。 文văn 中trung 有hữu 三tam 進tiến 三tam 退thoái 。 初sơ 進tiến 至chí 二nhị 十thập 退thoái 至chí 十thập 歲tuế 。 次thứ 進tiến 至chí 三tam 十thập 退thoái 至chí 二nhị 十thập 。 三tam 進tiến 至chí 六lục 十thập 退thoái 至chí 五ngũ 十thập 。 非phi 進tiến 無vô 以dĩ 見kiến 其kỳ 年niên 老lão 。 非phi 退thoái 無vô 以dĩ 見kiến 其kỳ 漸tiệm 衰suy 。 次thứ 述thuật 無vô 常thường 細tế 相tương/tướng 則tắc 一nhất 紀kỷ 而nhi 減giảm 。 從tùng 六lục 十thập 二nhị 追truy 遡# 五ngũ 十thập 之chi 年niên 。 已dĩ 當đương 一nhất 紀kỷ 故cố 約ước 紀kỷ 而nhi 減giảm 之chi 。 剎sát 那na 者giả 時thời 之chi 至chí 促xúc 。 從tùng 年niên 月nguyệt 日nhật 時thời 。 以dĩ 至chí 剎sát 那na 念niệm 念niệm 不bất 停đình 。 可khả 謂vị 善thiện 悟ngộ 無vô 常thường 矣hĩ 。 夫phu 無vô 常thường 者giả 。 入nhập 道đạo 之chi 根căn 本bổn 。 觀quán 法pháp 之chi 初sơ 門môn 。 今kim 於ư 見kiến 性tánh 之chi 前tiền 論luận 無vô 常thường 者giả 。 正chánh 如như 維duy 摩ma 經kinh 中trung 文Văn 殊Thù 云vân 。 所sở 可khả 見kiến 者giả 。 更cánh 不bất 可khả 見kiến 也dã 。 如như 是thị 則tắc 不bất 以dĩ 第đệ 二nhị 念niệm 緣duyên 第đệ 一nhất 念niệm 而nhi 見kiến 性tánh 得đắc 其kỳ 真chân 矣hĩ 。
○# 二nhị 示thị 性tánh 無vô 生sanh 滅diệt 二nhị 一nhất 審thẩm 問vấn 真chân 性tánh 。
佛Phật 告cáo 大đại 王vương 。
汝nhữ 見kiến 變biến 化hóa 。 遷thiên 改cải 不bất 停đình 。 悟ngộ 知tri 汝nhữ 滅diệt 。 亦diệc 於ư 滅diệt 時thời 。 汝nhữ 知tri 身thân 中trung 。 有hữu 不bất 滅diệt 耶da 。 波Ba 斯Tư 匿Nặc 王Vương 。 合hợp 掌chưởng 白bạch 佛Phật 。 我ngã 實thật 不bất 知tri 。
變biến 化hóa 等đẳng 變biến 也dã 。 悟ngộ 知tri 汝nhữ 滅diệt 滅diệt 也dã 。 身thân 中trung 有hữu 不bất 滅diệt 者giả 。 涅Niết 槃Bàn 云vân 。 如như 持trì 戒giới 比Bỉ 丘Khâu 。 觀quán 無vô 蟲trùng 水thủy 。 而nhi 作tác 是thị 念niệm 。 此thử 中trung 動động 者giả 蟲trùng 耶da 塵trần 耶da 。 久cửu 視thị 不bất 已dĩ 方phương 知tri 是thị 塵trần 不bất 大đại 明minh 了liễu 。 十thập 住trụ 菩Bồ 薩Tát 於ư 己kỷ 身thân 中trung 觀quán 如Như 來Lai 。 性tánh 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 不bất 大đại 明minh 了liễu 。 彼bỉ 經kinh 有hữu 十thập 喻dụ 。 今kim 經Kinh 云vân 身thân 中trung 有hữu 不bất 滅diệt 正chánh 與dữ 涅Niết 槃Bàn 意ý 同đồng 。 彼bỉ 經kinh 以dĩ 蠱cổ 動động 喻dụ 無vô 明minh 。 塵trần 不bất 動động 喻dụ 佛Phật 性tánh 。 今kim 以dĩ 生sanh 滅diệt 為vi 不bất 明minh 。 不bất 生sanh 滅diệt 為vi 佛Phật 性tánh 。 義nghĩa 亦diệc 無vô 殊thù 。 以dĩ 十thập 住trụ 菩Bồ 薩Tát 不bất 大đại 明minh 了liễu 。 故cố 王vương 答đáp 不bất 知tri 也dã 。
○# 二nhị 如Như 來Lai 開khai 示thị 。
佛Phật 言ngôn 。
我ngã 今kim 示thị 汝nhữ 。 不bất 生sanh 滅diệt 性tánh 。
大đại 王vương 。 汝nhữ 年niên 幾kỷ 時thời 。 見kiến 恆Hằng 河Hà 水thủy 。 王vương 言ngôn 。 我ngã 生sanh 三tam 歲tuế 。 慈từ 母mẫu 攜huề 我ngã 。 謁yết 耆Kỳ 婆Bà 天thiên 。 經kinh 過quá 此thử 流lưu 。
爾nhĩ 時thời 即tức 知tri 。 是thị 恆Hằng 河Hà 水thủy 。 佛Phật 言ngôn 大đại 王vương 。 如như 汝nhữ 所sở 說thuyết 。 二nhị 十thập 之chi 時thời 。 衰suy 於ư 十thập 歲tuế 。 乃nãi 至chí 六lục 十thập 。 日nhật 月nguyệt 歲tuế 時thời 。 念niệm 念niệm 遷thiên 變biến 。 則tắc 汝nhữ 三tam 歲tuế 。 見kiến 此thử 河hà 時thời 。 至chí 年niên 十thập 三tam 。 其kỳ 水thủy 云vân 何hà 。 王vương 言ngôn 如như 三tam 歲tuế 時thời 。 宛uyển 然nhiên 無vô 異dị 。 乃nãi 至chí 於ư 今kim 。 年niên 六lục 十thập 二nhị 。 亦diệc 無vô 有hữu 異dị 。 佛Phật 言ngôn 汝nhữ 今kim 自tự 傷thương 。 髮phát 白bạch 面diện 皺trứu 。 其kỳ 面diện 必tất 定định 。 皺trứu 於ư 童đồng 年niên 。 則tắc 汝nhữ 今kim 時thời 。 觀quán 此thử 恆Hằng 河Hà 。 與dữ 昔tích 童đồng 時thời 。 觀quan 河hà 之chi 見kiến 。 有hữu 童đồng 耄mạo 不phủ 。 王vương 言ngôn 不phủ 也dã 世Thế 尊Tôn 。 佛Phật 言ngôn 大đại 王vương 。 汝nhữ 面diện 雖tuy 皺trứu 。 而nhi 此thử 見kiến 精tinh 。 性tánh 未vị 曾tằng 皺trứu 。 皺trứu 者giả 為vi 變biến 。 不bất 皺trứu 非phi 變biến 。 變biến 者giả 受thọ 滅diệt 。 彼bỉ 不bất 變biến 者giả 。 元nguyên 無vô 生sanh 滅diệt 。 云vân 何hà 於ư 中trung 。 受thọ 汝nhữ 生sanh 死tử 。 而nhi 猶do 引dẫn 彼bỉ 。 末Mạt 伽Già 黎Lê 等đẳng 。 都đô 言ngôn 此thử 身thân 。 死tử 後hậu 全toàn 滅diệt 。
文văn 中trung 如Như 來Lai 先tiên 許hứa 。 次thứ 示thị 。 問vấn 幾kỷ 年niên 見kiến 恆Hằng 河Hà 者giả 的đích 指chỉ 見kiến 為vi 真chân 性tánh 也dã 。 或hoặc 疑nghi 此thử 見kiến 是thị 根căn 中trung 之chi 見kiến 。 不bất 知tri 根căn 中trung 之chi 見kiến 實thật 離ly 根căn 塵trần 。 良lương 由do 妄vọng 心tâm 未vị 除trừ 所sở 以dĩ 見kiến 性tánh 隨tùy 緣duyên 。 流lưu 轉chuyển 生sanh 死tử 。 若nhược 見kiến 性tánh 離ly 妄vọng 亦diệc 離ly 諸chư 緣duyên 。 若nhược 以dĩ 識thức 心tâm 攀phàn 緣duyên 則tắc 根căn 塵trần 永vĩnh 不bất 可khả 絕tuyệt 。 不bất 起khởi 識thức 心tâm 根căn 塵trần 安an 在tại 。 欲dục 返phản 真chân 源nguyên 捨xả 此thử 見kiến 性tánh 更cánh 無vô 路lộ 矣hĩ 。 交giao 光quang 不bất 達đạt 此thử 意ý 。 獨độc 倡xướng 用dụng 根căn 不bất 用dụng 識thức 之chi 說thuyết 。 謂vị 見kiến 性tánh 在tại 根căn 中trung 但đãn 取thủ 照chiếu 色sắc 之chi 時thời 一nhất 如như 鏡kính 中trung 無vô 別biệt 分phân 析tích 。 即tức 是thị 見kiến 性tánh 。 起khởi 念niệm 分phân 析tích 即tức 屬thuộc 於ư 識thức 。 愚ngu 謂vị 不bất 起khởi 念niệm 時thời 根căn 。 亦diệc 不bất 可khả 得đắc 。 而nhi 交giao 光quang 謂vị 此thử 中trung 有hữu 根căn 。 亦diệc 識thức 心tâm 未vị 忘vong 之chi 故cố 耳nhĩ 。 前tiền 來lai 盲manh 人nhân 矚chú 暗ám 及cập 舉cử 拳quyền 騐# 見kiến 皆giai 即tức 指chỉ 現hiện 前tiền 之chi 見kiến 。 所sở 謂vị 無vô 明minh 。 即tức 法pháp 性tánh 不bất 其kỳ 然nhiên 乎hồ 。 當đương 知tri 二nhị 種chủng 根căn 本bổn 。 中trung 指chỉ 識thức 精tinh 元nguyên 明minh 。 為vi 菩Bồ 提Đề 涅Niết 槃Bàn 。 義nghĩa 見kiến 於ư 此thử 。 恆Hằng 河Hà 亦diệc 云vân 殑Căng 伽Già 河Hà 翻phiên 天thiên 堂đường 來lai 。 如như 藥dược 師sư 直trực 解giải 中trung 說thuyết 。 世thế 變biến 滄thương 桑tang 而nhi 恆Hằng 河Hà 不bất 改cải 。 以dĩ 此thử 為vi 所sở 見kiến 之chi 境cảnh 足túc 顯hiển 能năng 見kiến 無vô 遷thiên 。 王vương 答đáp 中trung 云vân 即tức 知tri 是thị 恆Hằng 河Hà 水thủy 者giả 。 王vương 性tánh 警cảnh 悟ngộ 。 因nhân 此thử 一nhất 知tri 記ký 有hữu 昔tích 日nhật 之chi 見kiến 。 以dĩ 知tri 答đáp 見kiến 合hợp 見kiến 性tánh 是thị 心tâm 之chi 義nghĩa 也dã 。 幽u 溪khê 云vân 此thử 中trung 文văn 有hữu 三tam 重trọng/trùng 。 始thỉ 則tắc 寄ký 以dĩ 恆Hằng 河Hà 之chi 水thủy 。 次thứ 則tắc 進tiến 以dĩ 觀quán 河hà 見kiến 精tinh 。 三tam 則tắc 彰chương 以dĩ 見kiến 精tinh 之chi 性tánh 。 如như 云vân 而nhi 此thử 見kiến 精tinh 。 性tánh 未vị 曾tằng 皺trứu 。 雖tuy 有hữu 三tam 重trọng/trùng 而nhi 正chánh 意ý 在tại 性tánh 。 佛Phật 初sơ 問vấn 三tam 歲tuế 見kiến 此thử 河hà 時thời 。 至chí 年niên 十thập 三tam 。 其kỳ 水thủy 云vân 何hà 。 此thử 明minh 水thủy 之chi 無vô 異dị 。 以dĩ 是thị 所sở 見kiến 故cố 云vân 見kiến 耳nhĩ 。 文văn 意ý 非phi 正chánh 顯hiển 見kiến 性tánh 也dã 。 初sơ 卷quyển 以dĩ 眼nhãn 根căn 與dữ 見kiến 性tánh 對đối 辨biện 。 今kim 復phục 就tựu 見kiến 精tinh 以dĩ 顯hiển 見kiến 性tánh 。 見kiến 精tinh 之chi 名danh 實thật 昉# 于vu 此thử 。 前tiền 辨biện 眼nhãn 根căn 則tắc 云vân 如như 是thị 見kiến 性tánh 。 是thị 心tâm 非phi 眼nhãn 。 以dĩ 眼nhãn 根căn 無vô 知tri 與dữ 見kiến 性tánh 碩# 異dị 。 今kim 見kiến 精tinh 切thiết 近cận 于vu 真chân 故cố 云vân 而nhi 此thử 見kiến 精tinh 。 性tánh 未vị 嘗thường 皺trứu 。 若nhược 辨biện 明minh 見kiến 精tinh 則tắc 見kiến 性tánh 可khả 識thức 。 見kiến 精tinh 似tự 是thị 能năng 見kiến 而nhi 內nội 托thác 眼nhãn 根căn 外ngoại 託thác 塵trần 象tượng 。 故cố 見kiến 恆Hằng 河Hà 者giả 實thật 見kiến 精tinh 也dã 。 然nhiên 外ngoại 託thác 塵trần 象tượng 不bất 過quá 無vô 情tình 之chi 儔trù 。 內nội 托thác 眼nhãn 根căn 亦diệc 是thị 顯hiển 色sắc 之chi 類loại 。 故cố 見kiến 精tinh 非phi 真chân 能năng 見kiến 。 其kỳ 洞đỗng 然nhiên 能năng 見kiến 者giả 唯duy 見kiến 性tánh 耳nhĩ 。 見kiến 精tinh 但đãn 吸hấp 取thủ 塵trần 象tượng 以dĩ 向hướng 內nội 根căn 。 故cố 屬thuộc 眼nhãn 根căn 者giả 不bất 屬thuộc 于vu 耳nhĩ 根căn 。 根căn 塵trần 既ký 立lập 反phản 為vi 真chân 見kiến 之chi 礙ngại 。 能năng 見kiến 豈khởi 其kỳ 功công 哉tai 。 據cứ 今kim 文văn 似tự 見kiến 境cảnh 見kiến 精tinh 見kiến 性tánh 三tam 皆giai 不bất 遷thiên 。 然nhiên 不bất 皺trứu 者giả 獨độc 指chỉ 見kiến 性tánh 。 苟cẩu 謂vị 見kiến 精tinh 不bất 皺trứu 失thất 文văn 旨chỉ 矣hĩ 。 但đãn 此thử 文văn 明minh 別biệt 教giáo 。 而nhi 顯hiển 性tánh 又hựu 有hữu 三tam 重trọng/trùng 。 初sơ 云vân 面diện 皺trứu 而nhi 性tánh 不bất 皺trứu 。 非phi 皺trứu 不bất 皺trứu 為vi 兩lưỡng 途đồ 乎hồ 。 次thứ 皺trứu 者giả 變biến 。 不bất 皺trứu 非phi 變biến 。 非phi 變biến 不bất 變biến 為vi 兩lưỡng 途đồ 乎hồ 。 三tam 變biến 者giả 滅diệt 而nhi 不bất 變biến 者giả 無vô 滅diệt 。 非phi 滅diệt 不bất 滅diệt 為vi 兩lưỡng 途đồ 乎hồ 。 別biệt 意ý 昭chiêu 然nhiên 讀đọc 者giả 諱húy 言ngôn 之chi 耳nhĩ 。 葢# 非phi 別biệt 則tắc 悟ngộ 性tánh 不bất 確xác 。 悟ngộ 性tánh 之chi 後hậu 指chỉ 性tánh 具cụ 法pháp 即tức 入nhập 圓viên 教giáo 。 別biệt 圓viên 之chi 分phần 具cụ 法pháp 不bất 具cụ 法pháp 之chi 異dị 也dã 。 故cố 別biệt 教giáo 為vi 圓viên 教giáo 之chi 門môn 所sở 謂vị 最tối 初sơ 方phương 便tiện 也dã 。 梵Phạn 語ngữ 末mạt 伽già 黎lê 此thử 云vân 不bất 見kiến 道Đạo 。 等đẳng 者giả 等đẳng 於ư 匿nặc 王vương 所sở 舉cử 二nhị 人nhân 。 則tắc 外ngoại 道đạo 六lục 師sư 。 中trung 共cộng 有hữu 三tam 人nhân 執chấp 斷đoạn 明minh 矣hĩ 。
○# 二nhị 領lãnh 悟ngộ 。
王vương 聞văn 是thị 言ngôn 。 信tín 知tri 身thân 後hậu 。 捨xả 生sanh 趣thú 生sanh 。 與dữ 諸chư 大đại 眾chúng 。 踊dũng 躍dược 歡hoan 喜hỷ 。 得đắc 未vị 曾tằng 有hữu 。
信tín 知tri 等đẳng 者giả 破phá 斷đoạn 見kiến 也dã 。 前tiền 明minh 生sanh 滅diệt 以dĩ 破phá 常thường 見kiến 。 今kim 示thị 見kiến 性tánh 以dĩ 破phá 斷đoạn 見kiến 。 故cố 大đại 眾chúng 皆giai 喜hỷ 。 不bất 然nhiên 豈khởi 以dĩ 捨xả 生sanh 趣thú 生sanh 。 而nhi 生sanh 喜hỷ 耶da 。 第đệ 一nhất 番phiên 退thoái 明minh 別biệt 教giáo 竟cánh 。
○# 第đệ 二nhị 番phiên 圓viên 別biệt 進tiến 否phủ/bĩ 文văn 分phân 為vi 二nhị 。 一nhất 圓viên 二nhị 別biệt 初sơ 又hựu 二nhị 一nhất 暢sướng 明minh 圓viên 理lý 二nhị 一nhất 躡niếp 前tiền 致trí 問vấn 。
阿A 難Nan 即tức 從tùng 座tòa 起khởi 。 禮lễ 佛Phật 合hợp 掌chưởng 。 長trường 跪quỵ 白bạch 佛Phật 。
世Thế 尊Tôn 。 若nhược 此thử 見kiến 聞văn 。 必tất 不bất 生sanh 滅diệt 。 云vân 何hà 世Thế 尊Tôn 。 名danh 我ngã 等đẳng 輩bối 。 遺di 失thất 真chân 性tánh 。 顛điên 倒đảo 行hành 事sự 。 願nguyện 興hưng 慈từ 悲bi 。 洗tẩy 我ngã 塵trần 垢cấu 。
此thử 阿A 難Nan 因nhân 佛Phật 告cáo 匿nặc 王vương 而nhi 疑nghi 前tiền 普phổ 告cáo 大đại 眾chúng 之chi 語ngữ 。 前tiền 佛Phật 辨biện 見kiến 今kim 并tinh 言ngôn 聞văn 餘dư 根căn 可khả 例lệ 知tri 矣hĩ 。 夫phu 雖tuy 知tri 不bất 生sanh 滅diệt 而nhi 不bất 知tri 根căn 境cảnh 即tức 是thị 自tự 心tâm 。 本bổn 無vô 動động 相tương/tướng 便tiện 成thành 顛điên 倒đảo 。 豈khởi 知tri 不bất 生sanh 滅diệt 即tức 非phi 顛điên 倒đảo 耶da 。 故cố 阿A 難Nan 之chi 問vấn 非phi 也dã 。
○# 二nhị 正chánh 為vi 開khai 演diễn 。 他tha 師sư 科khoa 立lập 十thập 重trọng/trùng 顯hiển 見kiến 。 此thử 為vi 第đệ 四tứ 科khoa 。 竊thiết 觀quán 阿A 難Nan 問vấn 中trung 有hữu 一nhất 見kiến 字tự 祗chi 是thị 牒điệp 前tiền 。 然nhiên 亦diệc 兼kiêm 問vấn 聞văn 性tánh 。 如Như 來Lai 答đáp 中trung 無vô 一nhất 見kiến 字tự 而nhi 以dĩ 為vi 顯hiển 見kiến 何hà 哉tai 。 葢# 此thử 文văn 乃nãi 佛Phật 第đệ 二nhị 番phiên 進tiến 明minh 圓viên 理lý 。 前tiền 第đệ 一nhất 番phiên 中trung 進tiến 明minh 圓viên 理lý 則tắc 論luận 唯duy 心tâm 。 退thoái 明minh 別biệt 教giáo 則tắc 辨biện 見kiến 性tánh 。 而nhi 佛Phật 意ý 必tất 在tại 于vu 圓viên 。 故cố 第đệ 二nhị 番phiên 復phục 揭yết 唯duy 心tâm 以dĩ 破phá 顛điên 倒đảo 。 不bất 過quá 鬯sưởng 前tiền 所sở 說thuyết 。 文văn 中trung 色sắc 心tâm 依y 正chánh 既ký 唯duy 一nhất 心tâm 豈khởi 但đãn 辨biện 見kiến 而nhi 已dĩ 。 為vi 三tam 一nhất 喻dụ 顯hiển 倒đảo 正chánh 。
即tức 時thời 如Như 來Lai 。 垂thùy 金kim 色sắc 臂tý 。 輪luân 手thủ 下hạ 指chỉ 。 示thị 阿A 難Nan 言ngôn 。 汝nhữ 今kim 見kiến 我ngã 。 母mẫu 陀đà 羅la 手thủ 。 為vi 正chánh 為vi 倒đảo 。 阿A 難Nan 言ngôn 。 世thế 間gian 眾chúng 生sanh 。 以dĩ 此thử 為vi 倒đảo 。 而nhi 我ngã 不bất 知tri 。 誰thùy 正chánh 誰thùy 倒đảo 。
佛Phật 告cáo 阿A 難Nan 。
若nhược 世thế 間gian 人nhân 。 以dĩ 此thử 為vi 倒đảo 。 即tức 世thế 間gian 人nhân 。 將tương 何hà 為vi 正chánh 。 阿A 難Nan 言ngôn 。 如Như 來Lai 豎thụ 臂tý 。 兜đâu 羅la 綿miên 手thủ 。 上thượng 指chỉ 於ư 空không 。 則tắc 名danh 為vi 正chánh 。 佛Phật 即tức 豎thụ 臂tý 。 告cáo 阿A 難Nan 言ngôn 。 若nhược 此thử 顛điên 倒đảo 。 首thủ 尾vĩ 相tương 換hoán 。 諸chư 世thế 間gian 人nhân 。 一nhất 倍bội 瞻chiêm 視thị 。 則tắc 知tri 汝nhữ 身thân 。 與dữ 諸chư 如Như 來Lai 。 清thanh 淨tịnh 法Pháp 身thân 。 比tỉ 類loại 發phát 明minh 。 如Như 來Lai 之chi 身thân 。 名danh 正Chánh 徧Biến 知Tri 。 汝nhữ 等đẳng 之chi 身thân 。 號hiệu 性tánh 顛điên 倒đảo 。
先tiên 倒đảo 臂tý 以dĩ 問vấn 阿A 難Nan 。 者giả 明minh 止chỉ 是thị 一nhất 臂tý 而nhi 有hữu 倒đảo 豎thụ 之chi 分phần 。 猶do 止chỉ 是thị 一nhất 境cảnh 而nhi 有hữu 生sanh 佛Phật 之chi 別biệt 。 母mẫu 陀đà 羅la 此thử 云vân 印ấn 手thủ 乃nãi 三tam 十thập 二nhị 相tướng 之chi 一nhất 。 或hoặc 倒đảo 或hoặc 正chánh 只chỉ 順thuận 世thế 情tình 其kỳ 義nghĩa 已dĩ 足túc 不bất 必tất 更cánh 作tác 他tha 說thuyết 。 初sơ 輪luân 手thủ 下hạ 指chỉ 。 世thế 既ký 以dĩ 為vi 倒đảo 矣hĩ 。 次thứ 佛Phật 即tức 豎thụ 臂tý 。 順thuận 世thế 間gian 為vi 正chánh 也dã 。 言ngôn 若nhược 此thử 顛điên 倒đảo 者giả 。 指chỉ 垂thùy 臂tý 為vi 顛điên 倒đảo 也dã 。 豎thụ 臂tý 則tắc 以dĩ 尾vĩ 為vi 首thủ 。 若nhược 即tức 此thử 臂tý 顛điên 倒đảo 下hạ 垂thùy 則tắc 以dĩ 首thủ 為vi 尾vĩ 。 故cố 云vân 首thủ 尾vĩ 相tương 換hoán 。 一nhất 倍bội 是thị 兩lưỡng 番phiên 。 倒đảo 為vi 一nhất 番phiên 。 正chánh 為vi 一nhất 番phiên 。 汝nhữ 身thân 佛Phật 身thân 。 從tùng 臂tý 上thượng 說thuyết 來lai 故cố 舉cử 身thân 為vi 言ngôn 。 如Như 來Lai 之chi 意ý 。 欲dục 明minh 妙diệu 性tánh 周chu 圓viên 。 而nhi 周chu 圓viên 即tức 是thị 法Pháp 身thân 。 所sở 謂vị 毗tỳ 盧lô 遮già 那na 徧biến 一nhất 切thiết 處xứ 也dã 。 離ly 諸chư 倒đảo 亂loạn 故cố 云vân 清thanh 淨tịnh 。 比tỉ 類loại 發phát 明minh 者giả 。 謂vị 以dĩ 兩lưỡng 身thân 比tỉ 垂thùy 臂tý 之chi 類loại 則tắc 可khả 發phát 明minh 。 如như 臂tý 不bất 異dị 而nhi 有hữu 正chánh 有hữu 倒đảo 。 今kim 身thân 不bất 異dị 而nhi 有hữu 正chánh 有hữu 倒đảo 。 其kỳ 義nghĩa 亦diệc 然nhiên 。 葢# 如Như 來Lai 之chi 臂tý 本bổn 無vô 正chánh 倒đảo 。 而nhi 眾chúng 生sanh 分phân 為vi 正chánh 倒đảo 。 猶do 生sanh 佛Phật 之chi 身thân 元nguyên 無vô 正chánh 倒đảo 而nhi 眾chúng 生sanh 迷mê 為vi 正chánh 倒đảo 。 如Như 來Lai 下hạ 正chánh 是thị 比tỉ 類loại 。 在tại 如Như 來Lai 名danh 正Chánh 徧Biến 知Tri 。 身thân 不bất 異dị 而nhi 名danh 為vi 正chánh 則tắc 同đồng 于vu 豎thụ 臂tý 之chi 正chánh 。 在tại 眾chúng 生sanh 名danh 性tánh 顛điên 倒đảo 。 身thân 不bất 異dị 而nhi 言ngôn 倒đảo 則tắc 同đồng 于vu 倒đảo 臂tý 之chi 倒đảo 。 其kỳ 實thật 身thân 臂tý 無vô 正chánh 倒đảo 之chi 分phần 。 而nhi 強cường/cưỡng 為vi 正chánh 倒đảo 之chi 名danh 號hiệu 也dã 。 正Chánh 徧Biến 知Tri 者giả 。 知tri 中trung 道đạo 曰viết 正chánh 。 達đạt 法Pháp 界Giới 曰viết 徧biến 。 知tri 應ưng 屬thuộc 心tâm 。 今kim 屬thuộc 身thân 者giả 是thị 身thân 心tâm 不bất 二nhị 之chi 義nghĩa 。
○# 二nhị 被bị 問vấn 茫mang 然nhiên 。
隨tùy 汝nhữ 諦đế 觀quán 。 汝nhữ 身thân 佛Phật 身thân 。 稱xưng 顛điên 倒đảo 者giả 。 名danh 字tự 何hà 處xứ 。 號hiệu 為vi 顛điên 倒đảo 。 於ư 時thời 阿A 難Nan 。 與dữ 諸chư 大đại 眾chúng 。 矚chú 瞢măng 瞻chiêm 佛Phật 。 目mục 睛tình 不bất 瞬thuấn 。 不bất 知tri 身thân 心tâm 。 顛điên 倒đảo 所sở 在tại 。
既ký 云vân 汝nhữ 身thân 佛Phật 身thân 。 比tỉ 類loại 發phát 明minh 。 則tắc 顛điên 倒đảo 之chi 義nghĩa 似tự 乎hồ 可khả 知tri 。 故cố 還hoàn 問vấn 大đại 眾chúng 。 謂vị 汝nhữ 身thân 與dữ 佛Phật 二nhị 身thân 相tướng 比tỉ 而nhi 名danh 汝nhữ 為vi 顛điên 倒đảo 者giả 將tương 指chỉ 何hà 處xứ 為vi 顛điên 倒đảo 耶da 。 當đương 知tri 身thân 無vô 顛điên 倒đảo 。 而nhi 顛điên 倒đảo 由do 迷mê 也dã 。 大đại 眾chúng 先tiên 聞văn 常thường 住trụ 未vị 悟ngộ 周chu 圓viên 。 故cố 不bất 知tri 顛điên 倒đảo 所sở 在tại 。 如như 下hạ 真chân 妄vọng 依y 正chánh 。 皆giai 是thị 妙diệu 心tâm 體thể 本bổn 周chu 圓viên 有hữu 何hà 正chánh 倒đảo 。 而nhi 生sanh 則tắc 不bất 知tri 。 瞪trừng 直trực 正chánh 切thiết 。 直trực 視thị 貌mạo 。 瞢măng 莫mạc 紅hồng 切thiết 。 又hựu 眉mi 庚canh 切thiết 。 目mục 不bất 明minh 也dã 。
○# 三tam 正chánh 示thị 圓viên 融dung 又hựu 二nhị 一nhất 正chánh 示thị 色sắc 心tâm 不bất 二nhị 以dĩ 斥xích 。 遺di 失thất 真chân 性tánh 。
佛Phật 興hưng 慈từ 悲bi 。 哀ai 愍mẫn 阿A 難Nan 。 及cập 諸chư 大đại 眾chúng 。 發phát 海hải 潮triều 音âm 。 徧biến 告cáo 同đồng 會hội 。 諸chư 善thiện 男nam 子tử 。 我ngã 常thường 說thuyết 言ngôn 。 色sắc 心tâm 諸chư 緣duyên 。 及cập 心tâm 所sở 使sử 。 諸chư 所sở 緣duyên 法pháp 。 唯duy 心tâm 所sở 現hiện 。 汝nhữ 身thân 汝nhữ 心tâm 。 皆giai 是thị 妙diệu 明minh 真chân 精tinh 。 妙diệu 心tâm 中trung 所sở 現hiện 物vật 。 云vân 何hà 汝nhữ 等đẳng 。 遺di 失thất 本bổn 妙diệu 。 圓viên 妙diệu 明minh 心tâm 。 寶bảo 明minh 妙diệu 性tánh 。 認nhận 悟ngộ 中trung 迷mê 。
此thử 如Như 來Lai 暢sướng 示thị 唯duy 心tâm 以dĩ 明minh 楞lăng 嚴nghiêm 大đại 定định 圓viên 融dung 三tam 觀quán 也dã 。 海hải 潮triều 音âm 者giả 。 全toàn 海hải 而nhi 涌dũng 無vô 人nhân 不bất 聞văn 可khả 喻dụ 徧biến 告cáo 大đại 眾chúng 。 今kim 明minh 圓viên 教giáo 不bất 同đồng 別biệt 教giáo 故cố 音âm 亦diệc 異dị 乎hồ 前tiền 矣hĩ 。 文văn 為vi 三tam 。 初sơ 引dẫn 昔tích 圓viên 教giáo 。 上thượng 言ngôn 清thanh 淨tịnh 法Pháp 身thân 。 此thử 云vân 心tâm 者giả 。 如Như 來Lai 達đạt 此thử 周chu 遍biến 之chi 心tâm 遂toại 使sử 法Pháp 身thân 豎thụ 窮cùng 橫hoạnh/hoành 徧biến 。 眾chúng 生sanh 未vị 得đắc 法Pháp 身thân 。 唯duy 有hữu 妙diệu 心tâm 可khả 論luận 而nhi 已dĩ 。 前tiền 第đệ 一nhất 番phiên 明minh 圓viên 教giáo 云vân 。 諸chư 法pháp 所sở 生sanh 。 唯duy 心tâm 所sở 現hiện 。 今kim 是thị 廣quảng 前tiền 所sở 說thuyết 。 色sắc 是thị 五ngũ 根căn 五ngũ 塵trần 及cập 法Pháp 界Giới 少thiểu 分phần 。 心tâm 是thị 意ý 根căn 六lục 識thức 。 諸chư 緣duyên 即tức 指chỉ 上thượng 色sắc 心tâm 。 心tâm 所sở 使sử 是thị 心tâm 數số 法pháp 。 諸chư 所sở 緣duyên 法pháp 。 廣quảng 舉cử 一nhất 切thiết 真chân 妄vọng 邪tà 正chánh 性tánh 相tướng 因nhân 果quả 也dã 。 唯duy 心tâm 現hiện 者giả 。 心tâm 如như 工công 畵họa 師sư 能năng 畵họa 諸chư 色sắc 像tượng 。 若nhược 云vân 心tâm 造tạo 似tự 有hữu 物vật 可khả 得đắc 。 今kim 云vân 心tâm 現hiện 。 當đương 體thể 全toàn 虗hư 。 諸chư 法pháp 是thị 假giả 。 唯duy 心tâm 是thị 中trung 。 現hiện 是thị 空không 。 三tam 諦đế 在tại 一nhất 心tâm 中trung 明minh 矣hĩ 。 二nhị 汝nhữ 身thân 下hạ 示thị 心tâm 含hàm 色sắc 心tâm 。 文văn 意ý 正chánh 揀giản 異dị 別biệt 教giáo 。 妙diệu 明minh 真chân 精tinh 妙diệu 心tâm 。 正chánh 指chỉ 心tâm 也dã 。 妙diệu 名danh 不Bất 可Khả 思Tư 議Nghị 。 明minh 者giả 如như 鏡kính 現hiện 像tượng 。 即tức 寂tịch 而nhi 照chiếu 。 故cố 曰viết 妙diệu 明minh 。 雖tuy 現hiện 諸chư 法pháp 實thật 無vô 外ngoại 物vật 相tương/tướng 雜tạp 。 故cố 曰viết 真chân 精tinh 。 具cụ 上thượng 諸chư 義nghĩa 復phục 曰viết 妙diệu 心tâm 。 身thân 心tâm 皆giai 妙diệu 心tâm 所sở 現hiện 。 莫mạc 非phi 常thường 住trụ 。 若nhược 如như 他tha 師sư 云vân 。 空không 理lý 是thị 真chân 。 俗tục 法pháp 是thị 妄vọng 。 則tắc 真chân 妙diệu 而nhi 俗tục 不bất 妙diệu 。 豈khởi 經kinh 旨chỉ 乎hồ 。 須tu 知tri 身thân 心tâm 雖tuy 為vi 無vô 明minh 所sở 成thành 。 實thật 從tùng 妙diệu 心tâm 中trung 現hiện 。 在tại 眾chúng 生sanh 則tắc 全toàn 體thể 無vô 明minh 。 無vô 法pháp 不bất 妄vọng 故cố 有hữu 倒đảo 正chánh 之chi 分phần 。 故cố 後hậu 文văn 云vân 。 精tinh 研nghiên 七thất 趣thú 。 皆giai 是thị 昏hôn 沉trầm 。 諸chư 有hữu 為vi 相tướng 。 自tự 如Như 來Lai 觀quán 之chi 則tắc 妙diệu 心tâm 所sở 現hiện 。 無vô 法pháp 不bất 真chân 故cố 無vô 倒đảo 正chánh 之chi 目mục 。 而nhi 後hậu 文văn 有hữu 性tánh 具cụ 七thất 大đại 一nhất 為vi 無vô 量lượng 。 無vô 量lượng 為vi 一nhất 之chi 言ngôn 。 觀quán 今kim 文văn 豈khởi 不bất 宛uyển 然nhiên 具cụ 二nhị 義nghĩa 耶da 。 前tiền 揀giản 妄vọng 心tâm 則tắc 曰viết 緣duyên 塵trần 分phân 別biệt 。 揀giản 根căn 境cảnh 則tắc 曰viết 。 頭đầu 自tự 搖dao 動động 。 今kim 知tri 是thị 妙diệu 心tâm 。 豈khởi 復phục 指chỉ 為vi 心tâm 外ngoại 耶da 。 故cố 知tri 前tiền 文văn 所sở 說thuyết 皆giai 是thị 權quyền 教giáo 。 始thỉ 為vi 圓viên 而nhi 施thí 別biệt 。 既ký 廢phế 別biệt 而nhi 立lập 圓viên 。 圓viên 教giáo 以dĩ 唯duy 心tâm 為vi 門môn 。 又hựu 先tiên 觀quán 色sắc 心tâm 不bất 二nhị 。 如như 不bất 二nhị 門môn 云vân 。 心tâm 之chi 色sắc 心tâm 。 即tức 心tâm 名danh 變biến 不bất 其kỳ 然nhiên 乎hồ 三tam 云vân 何hà 下hạ 斥xích 。 遺di 失thất 真chân 性tánh 。 本bổn 妙diệu 者giả 。 本bổn 來lai 是thị 妙diệu 。 如như 四tứ 卷quyển 云vân 。 因nhân 明minh 立lập 所sở 。 則tắc 明minh 亦diệc 有hữu 過quá 。 明minh 與dữ 妙diệu 合hợp 。 始thỉ 無vô 過quá 咎cữu 。 今kim 云vân 本bổn 妙diệu 。 言ngôn 本bổn 來lai 無vô 過quá 也dã 。 溫ôn 陵lăng 云vân 。 心tâm 之chi 與dữ 性tánh 體thể 用dụng 互hỗ 稱xưng 。 心tâm 則tắc 從tùng 妙diệu 起khởi 明minh 。 如như 鏡kính 之chi 光quang 。 性tánh 則tắc 即tức 明minh 而nhi 妙diệu 。 如như 鏡kính 之chi 體thể 。 其kỳ 說thuyết 亦diệc 是thị 。 即tức 中trung 云vân 本bổn 妙diệu 正chánh 指chỉ 中trung 諦đế 。 圓viên 妙diệu 者giả 以dĩ 圓viên 融dung 而nhi 稱xưng 妙diệu 。 復phục 從tùng 寂tịch 而nhi 有hữu 照chiếu 。 所sở 謂vị 不bất 變biến 隨tùy 緣duyên 曰viết 心tâm 。 是thị 俗tục 諦đế 也dã 。 寶bảo 明minh 者giả 。 寶bảo 是thị 具cụ 德đức 之chi 明minh 。 復phục 攝nhiếp 照chiếu 而nhi 歸quy 寂tịch 。 所sở 謂vị 隨tùy 緣duyên 不bất 變biến 曰viết 性tánh 。 是thị 真Chân 諦Đế 也dã 。 此thử 真chân 與dữ 俗tục 。 觀quán 文văn 勢thế 各các 具cụ 三tam 諦đế 。 中trung 亦diệc 具cụ 三tam 。 合hợp 三tam 離ly 九cửu 。 是thị 眾chúng 生sanh 本bổn 具cụ 心tâm 性tánh 。 而nhi 不bất 知tri 色sắc 心tâm 不bất 二nhị 全toàn 是thị 妙diệu 心tâm 。 遺di 失thất 多đa 矣hĩ 。 前tiền 來lai 阿A 難Nan 明minh 見kiến 性tánh 不bất 動động 。 是thị 其kỳ 悟ngộ 處xứ 。 不bất 知tri 色sắc 心tâm 不bất 二nhị 。 即tức 是thị 迷mê 處xứ 。 故cố 云vân 認nhận 悟ngộ 中trung 迷mê 。 此thử 文văn 先tiên 說thuyết 身thân 心tâm 正chánh 報báo 。 下hạ 文văn 方phương 指chỉ 山sơn 河hà 依y 報báo 。
○# 二nhị 兼kiêm 示thị 依y 正chánh 不bất 二nhị 以dĩ 斥xích 。 顛điên 倒đảo 行hành 事sự 。
晦hối 昧muội 為vi 空không 。 空không 晦hối 暗ám 中trung 。 結kết 暗ám 為vi 色sắc 。 色sắc 雜tạp 妄vọng 想tưởng 。 想tưởng 相tướng 為vi 身thân 。 聚tụ 緣duyên 內nội 搖dao 。 趣thú 外ngoại 奔bôn 逸dật 。 昏hôn 擾nhiễu 擾nhiễu 相tướng 。 以dĩ 為vi 心tâm 性tánh 。 一nhất 迷mê 為vi 心tâm 。 決quyết 定định 惑hoặc 為vi 。 色sắc 身thân 之chi 內nội 。 不bất 知tri 色sắc 身thân 。 外ngoại 洎kịp 山sơn 河hà 。 虗hư 空không 大đại 地địa 咸hàm 是thị 妙diệu 明minh 。 真chân 心tâm 中trung 物vật 。 譬thí 如như 澄trừng 清thanh 。 百bách 千thiên 大đại 海hải 棄khí 之chi 。 唯duy 認nhận 一nhất 浮phù 漚âu 體thể 。 目mục 為vi 全toàn 潮triều 。 窮cùng 盡tận 瀛doanh 渤bột 。 汝nhữ 等đẳng 即tức 是thị 。 迷mê 中trung 倍bội 人nhân 。 如như 我ngã 垂thùy 手thủ 。 等đẳng 無vô 差sai 別biệt 。 如Như 來Lai 說thuyết 為vi 。 可khả 憐lân 愍mẫn 者giả 。
文văn 分phần/phân 二nhị 節tiết 。 初sơ 約ước 事sự 造tạo 明minh 顛điên 倒đảo 之chi 相tướng 。 晦hối 昧muội 迷mê 之chi 始thỉ 。 即tức 無vô 始thỉ 無vô 明minh 。 無vô 明minh 本bổn 有hữu 故cố 言ngôn 無vô 始thỉ 。 因nhân 此thử 而nhi 成thành 空không 界giới 根căn 身thân 故cố 又hựu 云vân 迷mê 始thỉ 也dã 。 空không 為vi 無vô 明minh 所sở 生sanh 。 全toàn 體thể 是thị 無vô 明minh 惑hoặc 。 如như 世thế 間gian 虗hư 空không 。 無vô 日nhật 月nguyệt 燈đăng 。 則tắc 無vô 光quang 明minh 。 故cố 即tức 空không 為vi 晦hối 昧muội 明minh 矣hĩ 。 有hữu 空không 之chi 後hậu 次thứ 生sanh 。 山sơn 河hà 大đại 地địa 。 法pháp 性tánh 為vi 因nhân 無vô 明minh 為vi 緣duyên 。 結kết 暗ám 為vi 四tứ 大đại 之chi 色sắc 。 是thị 依y 報báo 也dã 。 有hữu 依y 報báo 已dĩ 方phương 有hữu 正chánh 報báo 。 以dĩ 四tứ 大đại 色sắc 雜tạp 妄vọng 想tưởng 心tâm 。 妄vọng 想tưởng 所sở 成thành 之chi 相tướng 是thị 為vi 眾chúng 生sanh 之chi 身thân 。 上thượng 色sắc 字tự 指chỉ 四tứ 大đại 之chi 色sắc 。 下hạ 相tương/tướng 字tự 乃nãi 。 眾chúng 生sanh 之chi 相tướng 。 眾chúng 生sanh 有hữu 旁bàng 正chánh 研nghiên 醜xú 之chi 相tướng 。 元nguyên 是thị 結kết 暗ám 所sở 成thành 故cố 隔cách 皮bì 膜mô 不bất 見kiến 五ngũ 臟tạng 也dã 。 有hữu 身thân 之chi 後hậu 次thứ 論luận 心tâm 識thức 。 五ngũ 塵trần 影ảnh 子tử 積tích 聚tụ 于vu 內nội 。 搖dao 動động 不bất 停đình 。 六lục 識thức 之chi 用dụng 各các 緣duyên 外ngoại 境cảnh 。 奔bôn 逸dật 無vô 已dĩ 。 以dĩ 無vô 止chỉ 動động 之chi 功công 能năng 一nhất 以dĩ 昏hôn 動động 而nhi 為vi 心tâm 性tánh 。 幽u 溪khê 云vân 始thỉ 則tắc 無vô 始thỉ 無vô 明minh 元nguyên 以dĩ 昏hôn 動động 而nhi 為vi 依y 界giới 。 如như 後hậu 文văn 云vân 。 覺giác 明minh 空không 昧muội 。 相tương 待đãi 成thành 搖dao 。 則tắc 昏hôn 動động 具cụ 說thuyết 。 今kim 文văn 但đãn 影ảnh 略lược 耳nhĩ 。 後hậu 則tắc 眾chúng 生sanh 妄vọng 想tưởng 。 又hựu 以dĩ 昏hôn 動động 而nhi 為vi 病bệnh 根căn 。 昏hôn 則tắc 昧muội 昧muội 失thất 本bổn 性tánh 之chi 明minh 。 動động 則tắc 擾nhiễu 擾nhiễu 失thất 本bổn 性tánh 之chi 寂tịch 。 妙diệu 明minh 既ký 失thất 常thường 輪luân 生sanh 死tử 。 既ký 以dĩ 為vi 心tâm 。 決quyết 認nhận 在tại 幻huyễn 質chất 之chi 內nội 。 詎cự 非phi 迷mê 之chi 至chí 乎hồ 。 不bất 知tri 下hạ 次thứ 約ước 理lý 造tạo 明minh 顛điên 倒đảo 之chi 由do 。 又hựu 為vi 三tam 。 初sơ 法pháp 。 次thứ 譬thí 。 三tam 斥xích 。 初sơ 法pháp 中trung 色sắc 身thân 。 正chánh 也dã 。 山sơn 河hà 虗hư 空không 大đại 地địa 。 依y 也dã 。 咸hàm 是thị 妙diệu 明minh 。 真chân 心tâm 中trung 物vật 。 依y 正chánh 不bất 二nhị 也dã 。 前tiền 云vân 一nhất 切thiết 因nhân 果quả 。 世thế 界giới 微vi 塵trần 。 因nhân 心tâm 成thành 體thể 。 今kim 亦diệc 是thị 廣quảng 前tiền 所sở 說thuyết 。 如như 十thập 不bất 二nhị 門môn 論luận 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 。 而nhi 有hữu 總tổng 別biệt 二nhị 意ý 。 總tổng 在tại 一nhất 念niệm 。 別biệt 分phần/phân 色sắc 心tâm 。 今kim 文văn 亦diệc 然nhiên 。 妙diệu 明minh 真chân 心tâm 總tổng 也dã 。 色sắc 心tâm 依y 正chánh 別biệt 也dã 。 若nhược 不bất 論luận 別biệt 。 則tắc 不bất 知tri 自tự 心tâm 元nguyên 具cụ 諸chư 法pháp 。 將tương 謂vị 諸chư 法pháp 皆giai 妄vọng 念niệm 所sở 成thành 。 若nhược 不bất 論luận 總tổng 。 則tắc 不bất 知tri 現hiện 前tiền 諸chư 法pháp 唯duy 是thị 一nhất 心tâm 。 而nhi 色sắc 心tâm 依y 正chánh 各các 各các 差sai 殊thù 。 何hà 以dĩ 契khế 一nhất 相tướng 一nhất 味vị 之chi 旨chỉ 乎hồ 。 知tri 總tổng 知tri 別biệt 。 意ý 在tại 攝nhiếp 別biệt 入nhập 總tổng 。 方phương 得đắc 心tâm 性tánh 之chi 全toàn 。 經kinh 文văn 似tự 明minh 真chân 具cụ 亦diệc 兼kiêm 妄vọng 具cụ 。 以dĩ 色sắc 心tâm 依y 正chánh 皆giai 是thị 妙diệu 心tâm 。 豈khởi 不bất 具cụ 耶da 。 荊kinh 溪khê 云vân 他tha 人nhân 咸hàm 知tri 一nhất 切thiết 唯duy 識thức 。 不bất 知tri 身thân 土thổ 居cư 乎hồ 一nhất 心tâm 。 四tứ 明minh 云vân 現hiện 前tiền 一nhất 心tâm 本bổn 具cụ 千thiên 法pháp 。 此thử 圓viên 觀quán 也dã 。 次thứ 譬thí 。 心tâm 量lượng 廣quảng 大đại 。 如như 百bách 千thiên 大đại 海hải 。 圓viên 離ly 三tam 惑hoặc 如như 海hải 澄trừng 清thanh 。 觀quán 譬thí 意ý 則tắc 知tri 依y 正chánh 本bổn 妙diệu 。 若nhược 非phi 依y 正chánh 色sắc 心tâm 本bổn 是thị 妙diệu 心tâm 。 何hà 以dĩ 喻dụ 澄trừng 清thanh 大đại 海hải 乎hồ 。 棄khí 此thử 心tâm 量lượng 而nhi 秪# 認nhận 身thân 內nội 之chi 心tâm 。 是thị 唯duy 認nhận 浮phù 漚âu 體thể 也dã 。 言ngôn 浮phù 漚âu 則tắc 非phi 澄trừng 清thanh 之chi 本bổn 矣hĩ 。 謂vị 此thử 外ngoại 畢tất 竟cánh 無vô 心tâm 。 如như 阿A 難Nan 云vân 。 離ly 此thử 覺giác 知tri 。 更cánh 無vô 所sở 有hữu 。 即tức 目mục 浮phù 漚âu 為vi 全toàn 海hải 之chi 潮triều 。 窮cùng 盡tận 瀛doanh 渤bột 之chi 量lượng 。 是thị 豈khởi 可khả 哉tai 。 三tam 斥xích 。 倍bội 是thị 兩lưỡng 重trọng/trùng 。 以dĩ 迷mê 望vọng 悟ngộ 名danh 為vi 一nhất 倍bội 。 若nhược 在tại 悟ngộ 中trung 安an 有hữu 倍bội 乎hồ 。 前tiền 以dĩ 垂thùy 手thủ 喻dụ 倒đảo 。 而nhi 此thử 人nhân 顛điên 倒đảo 與dữ 垂thùy 手thủ 全toàn 同đồng 。 其kỳ 實thật 手thủ 無vô 正chánh 倒đảo 。 性tánh 無vô 迷mê 悟ngộ 。 眾chúng 生sanh 迷mê 之chi 為vi 二nhị 。 故cố 為vi 如Như 來Lai 之chi 憐lân 愍mẫn 也dã 。
○# 二nhị 當đương 機cơ 不bất 悟ngộ 。 此thử 文văn 至chí 云vân 何hà 為vi 主chủ 。 應ưng 作tác 一nhất 科khoa 。 下hạ 即tức 更cánh 問vấn 更cánh 答đáp 。 不bất 必tất 合hợp 下hạ 科khoa 為vi 顯hiển 見kiến 無vô 還hoàn 也dã 。 今kim 科khoa 之chi 意ý 止chỉ 斥xích 緣duyên 心tâm 。 其kỳ 文văn 即tức 竟cánh 。 一nhất 呈trình 疑nghi 。
阿A 難Nan 承thừa 佛Phật 。 悲bi 救cứu 深thâm 誨hối 。 垂thùy 泣khấp 叉xoa 手thủ 。 而nhi 白bạch 佛Phật 言ngôn 。 我ngã 雖tuy 承thừa 佛Phật 。 如như 是thị 妙diệu 音âm 。 悟ngộ 妙diệu 明minh 心tâm 。 元nguyên 所sở 圓viên 滿mãn 。 常thường 住trụ 心tâm 地địa 。 而nhi 我ngã 悟ngộ 佛Phật 。 現hiện 說thuyết 法Pháp 音âm 。 (# 未vị 能năng 忘vong 言ngôn 則tắc 現hiện 有hữu 。 說thuyết 法Pháp 之chi 音âm 。 而nhi 我ngã 從tùng 有hữu 言ngôn 說thuyết 處xứ 悟ngộ 。 故cố 云vân 悟ngộ 佛Phật 現hiện 說thuyết 法Pháp 音âm 。 也dã 現hiện 以dĩ 緣duyên 心tâm 。 允duẫn 所sở 瞻chiêm 仰ngưỡng 。 (# 現hiện 以dĩ 攀phàn 緣duyên 心tâm 信tín 所sở 尊tôn 重trọng 人nhân 之chi 言ngôn 。 徒đồ 獲hoạch 此thử 心tâm 。 未vị 敢cảm 認nhận 為vi 。 本bổn 元nguyên 心tâm 地địa 。 願nguyện 佛Phật 哀ai 愍mẫn 。 宣tuyên 示thị 圓viên 音âm 。 拔bạt 我ngã 疑nghi 根căn 。 歸quy 無vô 上thượng 道Đạo 。
文văn 中trung 初sơ 領lãnh 佛Phật 旨chỉ 。 次thứ 陳trần 疑nghi 根căn 。 悲bi 救cứu 者giả 救cứu 其kỳ 顛điên 倒đảo 。 深thâm 誨hối 者giả 誨hối 以dĩ 圓viên 理lý 。 當đương 機cơ 知tri 所sở 示thị 非phi 常thường 。 而nhi 緣duyên 心tâm 未vị 脫thoát 。 故cố 至chí 垂thùy 泣khấp 。 前tiền 第đệ 一nhất 番phiên 佛Phật 顯hiển 圓viên 理lý 。 當đương 機cơ 未vị 解giải 。 直trực 似tự 不bất 聞văn 。 故cố 知tri 華hoa 嚴nghiêm 乳nhũ 味vị 。 二nhị 乘thừa 在tại 席tịch 如như 聾lung 如như 瘂á 固cố 無vô 疑nghi 矣hĩ 。 今kim 第đệ 二nhị 番phiên 暢sướng 示thị 唯duy 心tâm 。 始thỉ 似tự 領lãnh 悟ngộ 。 而nhi 又hựu 非phi 真chân 悟ngộ 。 圓viên 聞văn 豈khởi 易dị 易dị 哉tai 。 雖tuy 者giả 未vị 盡tận 之chi 辭từ 。 妙diệu 音âm 者giả 。 單đơn 承thừa 上thượng 發phát 海hải 潮triều 音âm 。 以dĩ 下hạ 之chi 文văn 。 上thượng 標tiêu 心tâm 性tánh 。 其kỳ 名danh 雖tuy 多đa 。 妙diệu 明minh 二nhị 字tự 略lược 已dĩ 攝nhiếp 盡tận 。 色sắc 心tâm 依y 正chánh 皆giai 在tại 心tâm 中trung 。 故cố 云vân 圓viên 滿mãn 。 圓viên 常thường 竝tịnh 說thuyết 指chỉ 圓viên 教giáo 也dã 。 而nhi 我ngã 下hạ 正chánh 述thuật 攀phàn 緣duyên 未vị 忘vong 。 現hiện 謂vị 現hiện 在tại 。 佛Phật 說thuyết 法Pháp 音âm 現hiện 前tiền 可khả 據cứ 。 正chánh 是thị 所sở 緣duyên 。 而nhi 我ngã 胸hung 中trung 確xác 有hữu 一nhất 能năng 緣duyên 之chi 心tâm 。 亦diệc 現hiện 前tiền 可khả 據cứ 。 能năng 所sở 歷lịch 然nhiên 。 乃nãi 分phân 別biệt 未vị 忘vong 之chi 象tượng 。 因nhân 如Như 來Lai 是thị 所sở 瞻chiêm 仰ngưỡng 尊tôn 重trọng 之chi 言ngôn 何hà 敢cảm 不bất 信tín 。 允duẫn 者giả 信tín 也dã 。 徒đồ 獲hoạch 此thử 心tâm 者giả 。 此thử 心tâm 指chỉ 緣duyên 心tâm 。 如như 此thử 信tín 根căn 起khởi 念niệm 則tắc 有hữu 。 不bất 起khởi 念niệm 則tắc 無vô 。 言ngôn 思tư 未vị 離ly 。 根căn 塵trần 不bất 脫thoát 。 豈khởi 本bổn 元nguyên 心tâm 地địa 乎hồ 。 重trọng/trùng 望vọng 示thị 圓viên 音âm 以dĩ 拔bạt 疑nghi 根căn 。 似tự 以dĩ 能năng 拔bạt 疑nghi 根căn 者giả 稱xưng 為vi 圓viên 音âm 。 佛Phật 不bất 得đắc 不bất 以dĩ 別biệt 接tiếp 之chi 矣hĩ 。
○# 二nhị 佛Phật 斥xích 二nhị 一nhất 遣khiển 所sở 緣duyên 之chi 教giáo 分phần/phân 三tam 法pháp 譬thí 合hợp 。
佛Phật 告cáo 阿A 難Nan 。
汝nhữ 等đẳng 尚thượng 以dĩ 。 緣duyên 心tâm 聽thính 法Pháp 。 此thử 法Pháp 亦diệc 緣duyên 。 非phi 得đắc 法Pháp 性tánh 。 如như 人nhân 以dĩ 手thủ 。 指chỉ 月nguyệt 示thị 人nhân 。 彼bỉ 人nhân 因nhân 指chỉ 。 應ưng 當đương 看khán 月nguyệt 。 若nhược 復phục 觀quan 指chỉ 。 以dĩ 為vi 月nguyệt 體thể 。 此thử 人nhân 豈khởi 唯duy 。 亡vong 失thất 月nguyệt 輪luân 。 亦diệc 亡vong 其kỳ 指chỉ 。
何hà 以dĩ 故cố 。 以dĩ 所sở 標tiêu 指chỉ 。 為vi 明minh 月nguyệt 故cố 。 豈khởi 唯duy 亡vong 指chỉ 。 亦diệc 復phục 不bất 識thức 。 明minh 之chi 與dữ 暗ám 。
何hà 以dĩ 故cố 。 即tức 以dĩ 指chỉ 體thể 。 為vi 月nguyệt 明minh 性tánh 。 明minh 暗ám 二nhị 性tánh 。 無vô 所sở 了liễu 故cố 。 汝nhữ 亦diệc 如như 是thị 。
前tiền 文văn 云vân 而nhi 我ngã 悟ngộ 佛Phật 。 現hiện 說thuyết 法Pháp 音âm 。 現hiện 以dĩ 緣duyên 心tâm 。 允duẫn 所sở 瞻chiêm 仰ngưỡng 。 故cố 知tri 阿A 難Nan 寶bảo 重trọng/trùng 法Pháp 音âm 。 謂vị 至chí 理lý 在tại 是thị 。 不bất 知tri 封phong 文văn 迷mê 理lý 則tắc 失thất 教giáo 意ý 。 佛Phật 故cố 立lập 喻dụ 曉hiểu 之chi 。 初sơ 法pháp 中trung 謂vị 阿A 難Nan 未vị 得đắc 真chân 悟ngộ 以dĩ 能năng 緣duyên 之chi 心tâm 聽thính 法Pháp 則tắc 法pháp 亦diệc 成thành 所sở 緣duyên 。 非phi 真chân 得đắc 圓viên 常thường 法pháp 性tánh 。 次thứ 指chỉ 月nguyệt 喻dụ 中trung 。 迷mê 有hữu 三tam 重trọng/trùng 。 一nhất 迷mê 月nguyệt 體thể 。 二nhị 迷mê 指chỉ 體thể 。 文văn 中trung 先tiên 標tiêu 。 次thứ 釋thích 。 三tam 迷mê 明minh 暗ám 。 亦diệc 先tiên 標tiêu 。 次thứ 徵trưng 釋thích 。 若nhược 就tựu 喻dụ 論luận 。 乃nãi 極cực 愚ngu 之chi 人nhân 。 故cố 具cụ 出xuất 其kỳ 過quá 也dã 。 三tam 合hợp 者giả 。 喻dụ 佛Phật 以dĩ 教giáo 指chỉ 心tâm 示thị 人nhân 。 當đương 機cơ 聞văn 教giáo 應ưng 自tự 觀quán 心tâm 。 若nhược 執chấp 言ngôn 教giáo 以dĩ 為vi 自tự 心tâm 。 此thử 人nhân 豈khởi 唯duy 。 迷mê 昧muội 自tự 心tâm 亦diệc 迷mê 于vu 教giáo 。
何hà 以dĩ 故cố 。 以dĩ 能năng 詮thuyên 教giáo 為vi 自tự 心tâm 故cố 。 豈khởi 唯duy 迷mê 教giáo 。 亦diệc 復phục 不bất 識thức 。 緣duyên 與dữ 無vô 緣duyên 。
何hà 以dĩ 故cố 。 即tức 以dĩ 緣duyên 體thể 謂vị 為vi 自tự 心tâm 緣duyên 與dữ 無vô 緣duyên 。 無vô 所sở 了liễu 故cố 。 故cố 示thị 汝nhữ 亦diệc 如như 是thị 。
○# 二nhị 破phá 能năng 緣duyên 之chi 心tâm 亦diệc 法pháp 譬thí 合hợp 。
若nhược 以dĩ 分phân 別biệt 。 我ngã 說thuyết 法Pháp 音âm 。 為vi 汝nhữ 心tâm 者giả 。 此thử 心tâm 自tự 應ưng 。 離ly 分phân 別biệt 音âm 。 有hữu 分phân 別biệt 性tánh 。 譬thí 如như 有hữu 客khách 。 寄ký 宿túc 旅lữ 亭đình 。 暫tạm 止chỉ 便tiện 去khứ 。 終chung 不bất 常thường 住trụ 。 而nhi 掌chưởng 亭đình 人nhân 。 都đô 無vô 所sở 去khứ 。 名danh 為vi 亭đình 主chủ 。 此thử 亦diệc 如như 是thị 。 若nhược 真chân 汝nhữ 心tâm 。 則tắc 無vô 所sở 去khứ 。 云vân 何hà 離ly 身thân 。 無vô 分phân 別biệt 性tánh 。 斯tư 則tắc 豈khởi 唯duy 。 聲thanh 分phân 別biệt 心tâm 。 分phân 別biệt 我ngã 容dung 。 離ly 諸chư 色sắc 相tướng 。 無vô 分phân 別biệt 性tánh 。 如như 是thị 乃nãi 至chí 。 分phân 別biệt 都đô 無vô 。 非phi 色sắc 非phi 空không 。 拘Câu 舍Xá 離Ly 等đẳng 。 昧muội 為vi 冥minh 諦đế 。 離ly 諸chư 法pháp 緣duyên 。 無vô 分phân 別biệt 性tánh 。 則tắc 汝nhữ 心tâm 性tánh 。 各các 有hữu 所sở 還hoàn 。 云vân 何hà 為vi 主chủ 。
文văn 中trung 意ý 含hàm 縱túng/tung 奪đoạt 。 須tu 知tri 前tiền 文văn 阿A 難Nan 呈trình 疑nghi 之chi 語ngữ 。 所sở 揀giản 極cực 嚴nghiêm 。 今kim 此thử 文văn 初sơ 句cú 是thị 牒điệp 前tiền 文văn 。 分phân 別biệt 。 正chánh 是thị 六lục 識thức 。 謂vị 以dĩ 佛Phật 所sở 說thuyết 圓viên 妙diệu 法Pháp 音âm 為vì 己kỷ 圓viên 妙diệu 之chi 心tâm 。 葢# 承thừa 佛Phật 妙diệu 音âm 。 胸hung 中trung 有hữu 一nhất 圓viên 妙diệu 影ảnh 子tử 。 似tự 是thị 妙diệu 心tâm 。 故cố 特đặc 斥xích 云vân 。 若nhược 分phân 別biệt 是thị 汝nhữ 心tâm 者giả 。 應ưng 離ly 所sở 分phân 別biệt 之chi 音âm 而nhi 有hữu 能năng 分phân 別biệt 之chi 性tánh 。 此thử 即tức 縱túng/tung 也dã 。 此thử 聞văn 聲thanh 時thời 有hữu 同đồng 時thời 意ý 識thức 起khởi 。 名danh 隨tùy 念niệm 分phân 別biệt 。 後hậu 念niệm 相tương 續tục 名danh 計kế 度độ 分phân 別biệt 。 是thị 皆giai 緣duyên 塵trần 而nhi 有hữu 豈khởi 自tự 性tánh 歟# 。 喻dụ 中trung 意ý 兼kiêm 縱túng/tung 奪đoạt 。 客khách 喻dụ 六lục 塵trần 六lục 識thức 。 旅lữ 亭đình 可khả 喻dụ 苦khổ 東đông 。 掌chưởng 亭đình 人nhân 喻dụ 真chân 心tâm 。 去khứ 者giả 。 謂vị 有hữu 時thời 而nhi 去khứ 也dã 。 常thường 住trụ 之chi 謂vị 無vô 去khứ 。 合hợp 法pháp 中trung 此thử 字tự 指chỉ 分phân 別biệt 心tâm 。 若nhược 真chân 汝nhữ 心tâm 。 則tắc 無vô 所sở 去khứ 。 合hợp 上thượng 亭đình 主chủ 之chi 喻dụ 。 謂vị 無vô 去khứ 則tắc 與dữ 真chân 心tâm 同đồng 矣hĩ 。 此thử 即tức 縱túng/tung 也dã 。 云vân 何hà 離ly 聲thanh 。 至chí 云vân 何hà 為vi 主chủ 。 俱câu 合hợp 上thượng 客khách 喻dụ 。 縱túng/tung 少thiểu 奪đoạt 多đa 。 以dĩ 文văn 意ý 在tại 奪đoạt 故cố 耳nhĩ 。 于vu 中trung 分phần/phân 四tứ 。 初sơ 先tiên 約ước 聲thanh 奪đoạt 。 離ly 聲thanh 則tắc 無vô 分phân 別biệt 之chi 性tánh 。 是thị 則tắc 心tâm 有hữu 時thời 而nhi 去khứ 。 聲thanh 既ký 是thị 客khách 。 此thử 獨độc 非phi 客khách 乎hồ 。 次thứ 以dĩ 聲thanh 例lệ 色sắc 。 前tiền 云vân 允duẫn 所sở 瞻chiêm 仰ngưỡng 。 是thị 分phân 別biệt 我ngã 容dung 。 既ký 依y 色sắc 而nhi 起khởi 分phân 別biệt 。 則tắc 離ly 色sắc 亦diệc 無vô 性tánh 。 三tam 約ước 外ngoại 計kế 奪đoạt 。 言ngôn 冥minh 諦đế 者giả 。 依y 百bách 論luận 云vân 。 一nhất 墮đọa 冥minh 初sơ 生sanh 覺giác 從tùng 覺giác 生sanh 我ngã 心tâm 過quá 。 我ngã 心tâm 則tắc 生sanh 五ngũ 塵trần 。 五ngũ 塵trần 則tắc 生sanh 五ngũ 大đại 。 五ngũ 大đại 生sanh 十thập 一nhất 根căn 。 第đệ 二nhị 十thập 五ngũ 。 神thần 我ngã 主chủ 諦đế 。 古cổ 人nhân 云vân 二nhị 十thập 五ngũ 諦đế 。 離ly 冥minh 諦đế 外ngoại 不bất 出xuất 色sắc 心tâm 空không 。 今kim 分phân 別biệt 都đô 無vô 。 非phi 心tâm 也dã 。 非phi 色sắc 則tắc 非phi 五ngũ 塵trần 五ngũ 大đại 等đẳng 。 非phi 空không 則tắc 非phi 空không 大đại 。 非phi 二nhị 十thập 四tứ 正chánh 是thị 冥minh 諦đế 。 拘câu 舍xá 離ly 。 外ngoại 道đạo 名danh 。 即tức 末mạt 伽già 黎lê 異dị 稱xưng 。 詳tường 述thuật 如như 桐# 洲châu 註chú 。 葢# 性tánh 覺giác 妙diệu 明minh 。 常thường 自tự 現hiện 前tiền 。 外ngoại 道đạo 別biệt 緣duyên 最tối 初sơ 以dĩ 為vi 冥minh 諦đế 。 豈khởi 非phi 邪tà 見kiến 。 從tùng 來lai 解giải 者giả 。 俱câu 謂vị 分phân 別biệt 六lục 識thức 不bất 行hành 。 第đệ 七thất 緣duyên 第đệ 八bát 識thức 以dĩ 為vi 神thần 我ngã 。 正chánh 此thử 外ngoại 道đạo 所sở 執chấp 也dã 。 四tứ 責trách 成thành 可khả 還hoàn 。 如như 上thượng 分phân 別biệt 都đô 無vô 。 尚thượng 成thành 外ngoại 道đạo 。 況huống 從tùng 聲thanh 色sắc 。 而nhi 起khởi 分phân 別biệt 。 離ly 諸chư 法pháp 塵trần 之chi 緣duyên 則tắc 胸hung 中trung 便tiện 無vô 聲thanh 色sắc 之chi 影ảnh 。 此thử 時thời 分phân 別biệt 聲thanh 影ảnh 者giả 還hoàn 之chi 于vu 聲thanh 。 分phân 別biệt 色sắc 影ảnh 者giả 還hoàn 之chi 于vu 色sắc 。 其kỳ 是thị 客khách 而nhi 非phi 亭đình 主chủ 明minh 矣hĩ 。 前tiền 第đệ 一nhất 番phiên 進tiến 明minh 圓viên 理lý 後hậu 。 亦diệc 責trách 緣duyên 塵trần 分phân 別biệt 。 與dữ 今kim 大đại 同đồng 。
○# 二nhị 退thoái 明minh 別biệt 教giáo 。 前tiền 第đệ 一nhất 番phiên 進tiến 明minh 圓viên 理lý 則tắc 曰viết 唯duy 心tâm 。 退thoái 明minh 別biệt 教giáo 則tắc 指chỉ 見kiến 性tánh 。 今kim 第đệ 二nhị 番phiên 亦diệc 然nhiên 。 又hựu 第đệ 一nhất 番phiên 退thoái 明minh 見kiến 性tánh 時thời 。 初sơ 舉cử 盲manh 人nhân 矚chú 暗ám 。 直trực 示thị 見kiến 性tánh 離ly 根căn 離ly 塵trần 。 阿A 難Nan 不bất 解giải 。 次thứ 因nhân 客khách 塵trần 之chi 喻dụ 比tỉ 知tri 見kiến 性tánh 離ly 塵trần 離ly 根căn 。 當đương 機cơ 彷phảng 髴phất 有hữu 解giải 。 而nhi 非phi 真chân 解giải 焉yên 。 豈khởi 有hữu 緣duyên 心tâm 不bất 離ly 而nhi 反phản 離ly 根căn 塵trần 者giả 乎hồ 。 故cố 世Thế 尊Tôn 前tiền 章chương 重trọng/trùng 破phá 緣duyên 心tâm 。 今kim 第đệ 二nhị 番phiên 退thoái 明minh 見kiến 性tánh 。 重trọng/trùng 舉cử 離ly 塵trần 。 後hậu 方phương 重trọng/trùng 示thị 離ly 根căn 。 如như 云vân 見kiến 見kiến 非phi 見kiến 。 是thị 離ly 根căn 也dã 。 塵trần 是thị 見kiến 精tinh 所sở 託thác 。 故cố 先tiên 明minh 之chi 。 此thử 中trung 八bát 還hoàn 。 葢# 辨biện 見kiến 性tánh 離ly 塵trần 耳nhĩ 。 為vi 二nhị 一nhất 明minh 見kiến 性tánh 無vô 還hoàn 。 二nhị 先tiên 承thừa 責trách 咨tư 請thỉnh 。
阿A 難Nan 言ngôn 。 若nhược 我ngã 心tâm 性tánh 。 各các 有hữu 所sở 還hoàn 。 則tắc 如Như 來Lai 說thuyết 。 妙diệu 明minh 元nguyên 心tâm 。 云vân 何hà 無vô 還hoàn 。 惟duy 垂thùy 哀ai 愍mẫn 。 為vì 我ngã 宣tuyên 說thuyết 。
問vấn 中trung 言ngôn 有hữu 還hoàn 無vô 還hoàn 者giả 。 從tùng 聲thanh 色sắc 生sanh 。 即tức 還hoàn 聲thanh 色sắc 。 不bất 與dữ 心tâm 性tánh 相tướng 涉thiệp 。 是thị 無vô 還hoàn 也dã 。 下hạ 文văn 云vân 。 汝nhữ 見kiến 八bát 種chủng 。 見kiến 精tinh 明minh 性tánh 。 當đương 欲dục 誰thùy 還hoàn 。 阿A 難Nan 不bất 解giải 。 故cố 問vấn 無vô 還hoàn 之chi 體thể 。
○# 二nhị 示thị 以dĩ 無vô 還hoàn 三tam 一nhất 簡giản 示thị 許hứa 說thuyết 。
佛Phật 告cáo 阿A 難Nan 。
且thả 汝nhữ 見kiến 我ngã 。 見kiến 精tinh 明minh 元nguyên 。 此thử 見kiến 雖tuy 非phi 。 妙diệu 精tinh 明minh 心tâm 。 如như 第đệ 二nhị 月nguyệt 。 非phi 是thị 月nguyệt 影ảnh 。 汝nhữ 應ưng 諦đế 聽thính 。 今kim 當đương 示thị 汝nhữ 。 無vô 所sở 還hoàn 地địa 。
阿A 難Nan 雖tuy 問vấn 妙diệu 心tâm 。 佛Phật 不bất 進tiến 明minh 圓viên 理lý 而nhi 且thả 約ước 見kiến 性tánh 以dĩ 示thị 別biệt 義nghĩa 。 又hựu 佛Phật 欲dục 示thị 無vô 還hoàn 而nhi 且thả 于vu 可khả 還hoàn 中trung 示thị 其kỳ 無vô 還hoàn 故cố 云vân 且thả 也dã 。 前tiền 匿nặc 王vương 章chương 中trung 始thỉ 言ngôn 見kiến 精tinh 。 今kim 復phục 言ngôn 見kiến 。 精tinh 明minh 元nguyên 。 葢# 識thức 精tinh 元nguyên 明minh 。 在tại 眼nhãn 曰viết 見kiến 精tinh 明minh 元nguyên 。 精tinh 亦diệc 明minh 義nghĩa 。 如như 十thập 卷quyển 云vân 顧cố 瞻chiêm 東đông 方phương 。 已dĩ 有hữu 精tinh 色sắc 。 乃nãi 明minh 相tướng 未vị 散tán 之chi 象tượng 。 思tư 量lượng 分phân 別biệt 。 未vị 起khởi 稱xưng 曰viết 明minh 元nguyên 。 此thử 體thể 真chân 妄vọng 和hòa 合hợp 。 以dĩ 含hàm 真chân 故cố 遇ngộ 物vật 能năng 見kiến 。 以dĩ 含hàm 妄vọng 故cố 見kiến 相tương/tướng 未vị 忘vong 。 較giảo 之chi 真chân 心tâm 。 只chỉ 少thiểu 一nhất 妙diệu 字tự 而nhi 已dĩ 。 以dĩ 妙diệu 是thị 亡vong 相tương/tướng 之chi 義nghĩa 也dã 。 只chỉ 就tựu 目mục 前tiền 指chỉ 出xuất 故cố 云vân 。 且thả 汝nhữ 見kiến 我ngã 。 有hữu 汝nhữ 有hữu 我ngã 猶do 帶đái 妄vọng 見kiến 。 自tự 他tha 俱câu 冥minh 方phương 全toàn 奢xa 摩ma 之chi 照chiếu 名danh 曰viết 妙diệu 心tâm 。 喻dụ 有hữu 三tam 重trọng/trùng 。 孤cô 山sơn 曰viết 第đệ 一nhất 月nguyệt 喻dụ 。 妙diệu 精tinh 明minh 心tâm 。 第đệ 二nhị 月nguyệt 喻dụ 。 見kiến 精tinh 明minh 元nguyên 。 水thủy 中trung 月nguyệt 影ảnh 喻dụ 緣duyên 塵trần 分phân 別biệt 。 孤cô 山sơn 此thử 釋thích 為vi 正chánh 。 下hạ 文văn 云vân 。 汝nhữ 今kim 徧biến 觀quán 。 此thử 會hội 聖thánh 眾chúng 。 但đãn 如như 鏡kính 中trung 。 無vô 別biệt 分phân 析tích 。 此thử 見kiến 精tinh 也dã 。 即tức 第đệ 二nhị 月nguyệt 也dã 。 又hựu 云vân 汝nhữ 識thức 於ư 中trung 。 次thứ 第đệ 標tiêu 指chỉ 。 此thử 是thị 文Văn 殊Thù 等đẳng 。 此thử 緣duyên 慮lự 之chi 心tâm 。 即tức 月nguyệt 影ảnh 也dã 。 見kiến 精tinh 中trung 。 相tương/tướng 是thị 可khả 還hoàn 。 性tánh 是thị 無vô 還hoàn 。 六lục 識thức 心tâm 皆giai 是thị 可khả 還hoàn 。 此thử 兩lưỡng 種chủng 可khả 還hoàn 之chi 異dị 。 古cổ 人nhân 云vân 。 第đệ 二nhị 月nguyệt 由do 揑niết 目mục 而nhi 成thành 。 見kiến 精tinh 由do 迷mê 真chân 而nhi 起khởi 。 但đãn 不bất 揑niết 目mục 二nhị 月nguyệt 自tự 無vô 。 若nhược 亡vong 能năng 所sở 則tắc 真chân 心tâm 可khả 了liễu 。 故cố 於ư 見kiến 精tinh 中trung 指chỉ 出xuất 。 無vô 所sở 還hoàn 地địa 。 其kỳ 義nghĩa 如như 此thử 。
○# 二nhị 正chánh 辨biện 境cảnh 見kiến 二nhị 一nhất 明minh 境cảnh 可khả 還hoàn 二nhị 一nhất 示thị 八bát 境cảnh 二nhị 一nhất 顯hiển 境cảnh 。 既ký 相tương/tướng 是thị 可khả 還hoàn 性tánh 不bất 可khả 還hoàn 。 第đệ 先tiên 簡giản 其kỳ 可khả 還hoàn 則tắc 不bất 可khả 還hoàn 者giả 自tự 露lộ 。
阿A 難Nan 。 此thử 大đại 講giảng 堂đường 。 洞đỗng 開khai 東đông 方phương 。 日nhật 輪luân 升thăng 天thiên 。 則tắc 有hữu 明minh 曜diệu 。 中trung 夜dạ 黑hắc 月nguyệt 。 雲vân 霧vụ 晦hối 暝# 。 則tắc 復phục 昏hôn 暗ám 。 戶hộ 牖dũ 之chi 隙khích 。 則tắc 復phục 見kiến 通thông 。 墻tường 宇vũ 之chi 間gian 。 則tắc 復phục 觀quan 壅ủng 。 分phân 別biệt 之chi 處xứ 。 則tắc 復phục 見kiến 緣duyên 。 頑ngoan 虗hư 之chi 中trung 徧biến 是thị 空không 性tánh 。 鬱uất [土+孛]bác 之chi 象tượng 。 則tắc 紆hu 昏hôn 塵trần 。 澄trừng 霽tễ 斂liểm 氛phân 。 又hựu 觀quan 清thanh 淨tịnh 。
先tiên 示thị 可khả 還hoàn 之chi 相tướng 共cộng 有hữu 四tứ 雙song 。 先tiên 明minh 暗ám 。 次thứ 通thông 塞tắc 。 次thứ 空không 有hữu 。 次thứ 染nhiễm 淨tịnh 。 其kỳ 中trung 有hữu 體thể 有hữu 相tương/tướng 。 日nhật 輪luân 是thị 體thể 明minh 曜diệu 是thị 相tương/tướng 。 黑hắc 月nguyệt 是thị 體thể 昏hôn 暗ám 是thị 相tương/tướng 。 然nhiên 六lục 句cú 皆giai 先tiên 體thể 後hậu 相tương/tướng 。 唯duy 空không 與dữ 塵trần 先tiên 相tương/tướng 後hậu 體thể 。 故cố 後hậu 文văn 云vân 頑ngoan 虗hư 還hoàn 空không 。 鬱uất [土+孛]bác 還hoàn 塵trần 。 葢# 綺ỷ 文văn 互hỗ 現hiện 耳nhĩ 。 分phân 別biệt 者giả 謂vị 物vật 象tượng 差sai 別biệt 。 如như 高cao 下hạ 曲khúc 直trực 青thanh 黃hoàng 長trường 短đoản 遠viễn 近cận 等đẳng 。 緣duyên 即tức 是thị 有hữu 。 對đối 下hạ 空không 境cảnh 而nhi 說thuyết 。 # 塵trần 起khởi 貌mạo 。 氛phân 亦diệc 是thị 氣khí 。
○# 二nhị 明minh 還hoàn 。
阿A 難Nan 。 汝nhữ 咸hàm 看khán 此thử 。 諸chư 變biến 化hóa 相tướng 。 吾ngô 今kim 各các 還hoàn 。 本bổn 所sở 因nhân 處xứ 。 云vân 何hà 本bổn 因nhân 。
阿A 難Nan 。 此thử 諸chư 變biến 化hóa 。 明minh 還hoàn 日nhật 輪luân 。
何hà 以dĩ 故cố 。 無vô 日nhật 不bất 明minh 。 明minh 因nhân 屬thuộc 日nhật 。 是thị 故cố 還hoàn 日nhật 。 暗ám 還hoàn 黑hắc 月nguyệt 。 通thông 還hoàn 戶hộ 牖dũ 。 壅ủng 還hoàn 墻tường 宇vũ 。 緣duyên 還hoàn 分phân 別biệt 。 頑ngoan 虗hư 還hoàn 空không 。 鬱uất [土+孛]bác 還hoàn 塵trần 。 清thanh 明minh 還hoàn 霽tễ 。
諸chư 變biến 化hóa 相tướng 。 者giả 四tứ 雙song 八bát 雙song 一nhất 一nhất 相tương 違vi 。 如như 明minh 化hóa 為vi 暗ám 。 暗ám 化hóa 為vi 明minh 。 塵trần 氛phân 化hóa 為vi 清thanh 淨tịnh 。 決quyết 無vô 竝tịnh 存tồn 。 是thị 變biến 化hóa 也dã 。 本bổn 所sở 因nhân 即tức 日nhật 輪luân 黑hắc 月nguyệt 等đẳng 。 還hoàn 者giả 。 明minh 還hoàn 日nhật 輪luân 。 與dữ 見kiến 性tánh 無vô 關quan 。 乃nãi 至chí 澄trừng 霽tễ 亦diệc 爾nhĩ 。 然nhiên 此thử 中trung 可khả 還hoàn 。 與dữ 前tiền 可khả 還hoàn 不bất 同đồng 。 前tiền 以dĩ 分phân 別biệt 聲thanh 色sắc 之chi 心tâm 還hoàn 於ư 聲thanh 色sắc 。 此thử 第đệ 六lục 識thức 中trung 之chi 可khả 還hoàn 者giả 也dã 。 今kim 以dĩ 明minh 暗ám 之chi 相tướng 還hoàn 於ư 外ngoại 境cảnh 。 此thử 見kiến 精tinh 之chi 可khả 還hoàn 者giả 也dã 。 應ưng 知tri 見kiến 精tinh 附phụ 於ư 八bát 境cảnh 。 八bát 相tương/tướng 既ký 還hoàn 則tắc 見kiến 精tinh 亦diệc 不bất 可khả 得đắc 矣hĩ 。 經kinh 意ý 謂vị 欲dục 窮cùng 不bất 還hoàn 之chi 體thể 須tu 盡tận 除trừ 可khả 還hoàn 之chi 相tướng 。 如như 明minh 暗ám 等đẳng 現hiện 有hữu 之chi 境cảnh 尚thượng 是thị 可khả 還hoàn 。 況huống 分phân 別biệt 心tâm 乎hồ 。 故cố 簡giản 之chi 若nhược 此thử 。
○# 二nhị 明minh 該cai 攝nhiếp 。
則tắc 諸chư 世thế 間gian 。 一nhất 切thiết 所sở 有hữu 。 不bất 出xuất 斯tư 類loại 。
簡giản 現hiện 境cảnh 則tắc 該cai 眼nhãn 根căn 所sở 對đối 。 故cố 云vân 不bất 出xuất 斯tư 類loại 。
○# 二nhị 明minh 見kiến 無vô 還hoàn 。
汝nhữ 見kiến 八bát 種chủng 。 見kiến 精tinh 明minh 性tánh 。 當đương 欲dục 誰thùy 還hoàn 。
何hà 以dĩ 故cố 。 若nhược 還hoàn 於ư 明minh 。 則tắc 不bất 明minh 時thời 。 無vô 復phục 見kiến 暗ám 。 雖tuy 明minh 暗ám 等đẳng 。 種chủng 種chủng 差sai 別biệt 。 見kiến 無vô 差sai 別biệt 。 諸chư 可khả 還hoàn 者giả 。 自tự 然nhiên 非phi 汝nhữ 。 不bất 汝nhữ 還hoàn 者giả 。 非phi 汝nhữ 而nhi 誰thùy 。
經Kinh 云vân 汝nhữ 見kiến 八bát 種chủng 等đẳng 者giả 。 是thị 指chỉ 見kiến 性tánh 。 所sở 謂vị 性tánh 不bất 可khả 還hoàn 者giả 也dã 。 纔tài 言ngôn 見kiến 性tánh 即tức 已dĩ 離ly 根căn 。 豈khởi 不bất 離ly 塵trần 耶da 。 問vấn 。 前tiền 托thác 見kiến 精tinh 指chỉ 性tánh 。 今kim 何hà 直trực 指chỉ 見kiến 性tánh 耶da 。 答đáp 。 今kim 亦diệc 就tựu 見kiến 精tinh 指chỉ 性tánh 。 故cố 云vân 見kiến 精tinh 明minh 性tánh 耳nhĩ 。 然nhiên 見kiến 者giả 畢tất 竟cánh 是thị 見kiến 性tánh 而nhi 非phi 見kiến 精tinh 。 何hà 者giả 。 見kiến 精tinh 附phụ 性tánh 而nhi 起khởi 。 復phục 托thác 根căn 塵trần 。 附phụ 性tánh 而nhi 起khởi 似tự 自tự 能năng 見kiến 。 既ký 托thác 根căn 塵trần 。 根căn 塵trần 體thể 是thị 無vô 知tri 。 則tắc 見kiến 精tinh 必tất 非phi 能năng 見kiến 。 故cố 今kim 直trực 以dĩ 能năng 見kiến 而nhi 歸quy 於ư 性tánh 。 當đương 欲dục 誰thùy 還hoàn 。 明minh 無vô 還hoàn 也dã 。 何hà 以dĩ 故cố 下hạ 徵trưng 釋thích 。 若nhược 明minh 還hoàn 日nhật 輪luân 。 并tinh 見kiến 性tánh 而nhi 歸quy 於ư 明minh 便tiện 不bất 見kiến 暗ám 安an 見kiến 八bát 種chủng 。 文văn 中trung 欲dục 辨biện 還hoàn 無vô 還hoàn 。 先tiên 以dĩ 差sai 無vô 差sai 對đối 辨biện 。 八bát 種chủng 皆giai 見kiến 即tức 是thị 無vô 差sai 。 應ưng 知tri 見kiến 精tinh 雖tuy 見kiến 八bát 種chủng 然nhiên 非phi 無vô 差sai 。 以dĩ 由do 八bát 種chủng 而nhi 起khởi 。 故cố 體thể 是thị 差sai 別biệt 非phi 無vô 差sai 也dã 。 見kiến 性tánh 體thể 非phi 八bát 種chủng 。 是thị 常thường 住trụ 法pháp 故cố 無vô 差sai 別biệt 。 差sai 即tức 是thị 妄vọng 無vô 差sai 即tức 真chân 。 諸chư 可khả 還hoàn 下hạ 結kết 顯hiển 還hoàn 無vô 還hoàn 義nghĩa 。 不bất 汝nhữ 還hoàn 者giả 。 謂vị 不bất 須tu 汝nhữ 還hoàn 也dã 。 若nhược 是thị 阿A 難Nan 自tự 體thể 則tắc 真chân 而nhi 非phi 妄vọng 明minh 矣hĩ 。
○# 三tam 指chỉ 心tâm 責trách 迷mê 。
則tắc 知tri 汝nhữ 心tâm 。 本bổn 妙diệu 明minh 淨tịnh 。 汝nhữ 自tự 迷mê 悶muộn 。 喪táng 本bổn 受thọ 輪luân 。 於ư 生sanh 死tử 中trung 。 常thường 被bị 淪luân 溺nịch 。 是thị 故cố 如Như 來Lai 。 名danh 可khả 憐lân 愍mẫn 。
據cứ 今kim 結kết 文văn 云vân 。 則tắc 知tri 汝nhữ 心tâm 。 本bổn 妙diệu 明minh 淨tịnh 。 知tri 前tiền 無vô 還hoàn 之chi 見kiến 是thị 妙diệu 明minh 心tâm 。 淨tịnh 覺giác 不bất 作tác 結kết 前tiền 之chi 解giải 。 惟duy 言ngôn 此thử 句cú 是thị 真chân 。 而nhi 云vân 見kiến 性tánh 不bất 還hoàn 。 猶do 第đệ 二nhị 月nguyệt 此thử 見kiến 屬thuộc 妄vọng 。 將tương 亦diệc 須tu 還hoàn 。 惟duy 有hữu 真chân 月nguyệt 所sở 喻dụ 真chân 性tánh 誠thành 不bất 還hoàn 耳nhĩ 。 然nhiên 觀quán 經kinh 文văn 此thử 句cú 元nguyên 是thị 結kết 前tiền 。 又hựu 前tiền 文văn 盛thịnh 譚đàm 不bất 還hoàn 。 而nhi 岳nhạc 師sư 言ngôn 還hoàn 。 恐khủng 違vi 經kinh 旨chỉ 。 然nhiên 亦diệc 有hữu 義nghĩa 。 以dĩ 前tiền 文văn 云vân 。 見kiến 精tinh 明minh 性tánh 。 似tự 帶đái 見kiến 精tinh 。 今kim 云vân 本bổn 妙diệu 明minh 淨tịnh 。 與dữ 前tiền 有hữu 異dị 。 葢# 前tiền 就tựu 見kiến 精tinh 中trung 指chỉ 性tánh 。 性tánh 是thị 妙diệu 心tâm 。 今kim 結kết 前tiền 妙diệu 心tâm 以dĩ 責trách 阿A 難Nan 。 文văn 意ý 非phi 更cánh 進tiến 也dã 。 汝nhữ 自tự 下hạ 結kết 責trách 。 不bất 知tri 見kiến 性tánh 常thường 住trụ 。 逐trục 諸chư 妄vọng 想tưởng 。 是thị 喪táng 本bổn 受thọ 輪luân 。 一nhất 入nhập 生sanh 死tử 輪luân 轉chuyển 無vô 已dĩ 。 如Như 來Lai 憐lân 愍mẫn 眾chúng 生sanh 。 借tá 阿A 難Nan 以dĩ 發phát 此thử 歎thán 。 憐lân 故cố 退thoái 明minh 別biệt 教giáo 。 作tác 還hoàn 無vô 還hoàn 之chi 論luận 總tổng 是thị 權quyền 說thuyết 。 安an 有hữu 隔cách 日nhật 輪luân 於ư 心tâm 外ngoại 而nhi 可khả 為vi 圓viên 宗tông 乎hồ 。
○# 二nhị 明minh 見kiến 性tánh 非phi 物vật 二nhị 一nhất 問vấn 。
阿A 難Nan 言ngôn 。 我ngã 雖tuy 識thức 此thử 。 見kiến 性tánh 無vô 還hoàn 。 云vân 何hà 得đắc 知tri 。 是thị 我ngã 真chân 性tánh 。
見kiến 性tánh 無vô 還hoàn 。 承thừa 上thượng 文văn 也dã 。 言ngôn 云vân 何hà 得đắc 知tri 。 是thị 我ngã 真chân 性tánh 者giả 。 如như 下hạ 佛Phật 答đáp 。 則tắc 外ngoại 物vật 有hữu 相tương 見kiến 性tánh 無vô 相tướng 豈khởi 不bất 了liễu 然nhiên 。 由do 未vị 聞văn 真chân 性tánh 無vô 相tướng 。 故cố 言ngôn 云vân 何hà 得đắc 我ngã 真chân 性tánh 。 真chân 性tánh 即tức 見kiến 性tánh 也dã 。
○# 二nhị 答đáp 二nhị 一nhất 正chánh 明minh 真chân 見kiến 非phi 物vật 二nhị 一nhất 示thị 見kiến 量lượng 。
佛Phật 告cáo 阿A 難Nan 。
吾ngô 今kim 問vấn 汝nhữ 。 今kim 汝nhữ 未vị 得đắc 無vô 漏lậu 清thanh 淨tịnh 。 承thừa 佛Phật 神thần 力lực 。 見kiến 於ư 初sơ 禪thiền 。 得đắc 無vô 障chướng 礙ngại 。 而nhi 阿A 那Na 律Luật 。 見kiến 閻Diêm 浮Phù 提Đề 。 如như 觀quan 掌chưởng 中trung 。 菴am 摩ma 羅la 果quả 。 諸chư 菩Bồ 薩Tát 等đẳng 。 見kiến 百bách 千thiên 界giới 。 十thập 方phương 如Như 來Lai 。 窮cùng 盡tận 微vi 塵trần 。 清thanh 淨tịnh 國quốc 土độ 。 無vô 所sở 不bất 矚chú 。 眾chúng 生sanh 洞đỗng 視thị 。 不bất 過quá 分phần 寸thốn 。
言ngôn 問vấn 汝nhữ 者giả 。 下hạ 云vân 誰thùy 是thị 我ngã 體thể 。 誰thùy 為vi 物vật 象tượng 。 豈khởi 非phi 問vấn 辭từ 。 阿A 難Nan 得đắc 初sơ 果quả 。 但đãn 斷đoạn 見kiến 惑hoặc 。 未vị 斷đoạn 三tam 界giới 思tư 惑hoặc 。 假giả 他tha 而nhi 觀quán 。 以dĩ 佛Phật 力lực 見kiến 於ư 初sơ 禪thiền 而nhi 已dĩ 。 據cứ 淨tịnh 名danh 經kinh 那na 律luật 答đáp 嚴nghiêm 淨tịnh 梵Phạm 王Vương 云vân 。 我ngã 見kiến 三Tam 千Thiên 大Đại 千Thiên 世Thế 界Giới 。 如như 觀quán 掌chưởng 果quả 。 此thử 云vân 闍xà 浮phù 。 從tùng 近cận 示thị 耳nhĩ 。 阿A 那Na 律Luật 此thử 翻phiên 無vô 貧bần 。 閻diêm 浮phù 樹thụ 名danh 。 此thử 翻phiên 穢uế 樹thụ 。 菴am 摩ma 羅la 翻phiên 難nạn/nan 分phân 別biệt 。 其kỳ 果quả 似tự 桃đào 非phi 桃đào 。 似tự 李# 非phi 李# 故cố 。 此thử 文văn 泛phiếm 敘tự 見kiến 用dụng 。 而nhi 有hữu 五ngũ 重trọng/trùng 。 一nhất 學học 人nhân 。 二nhị 無Vô 學Học 。 三tam 菩Bồ 薩Tát 。 四tứ 如Như 來Lai 。 五ngũ 眾chúng 生sanh 。 言ngôn 窮cùng 盡tận 微vi 塵trần 。 清thanh 淨tịnh 國quốc 土độ 者giả 。 如Như 來Lai 不bất 唯duy 見kiến 穢uế 土thổ 。 且thả 見kiến 淨tịnh 土độ 。 淨tịnh 名danh 經Kinh 云vân 。 有hữu 佛Phật 世Thế 尊Tôn 。 得đắc 真chân 天thiên 眼nhãn 。 常thường 在tại 三tam 昧muội 。 悉tất 見kiến 諸chư 佛Phật 國quốc 。 不bất 以dĩ 二nhị 相tướng 。 據cứ 此thử 文văn 則tắc 如Như 來Lai 國quốc 土độ 。 無vô 不bất 清thanh 淨tịnh 。 故cố 云vân 微vi 塵trần 清thanh 淨tịnh 國quốc 土độ 也dã 。 長trường/trưởng 水thủy 云vân 。 不bất 過quá 分phần 寸thốn 者giả 。 隔cách 紙chỉ 膜mô 不bất 見kiến 外ngoại 物vật 。 隔cách 皮bì 膚phu 不bất 見kiến 五ngũ 藏tạng 。 或hoặc 云vân 以dĩ 眾chúng 生sanh 較giảo 諸chư 聖thánh 。 所sở 見kiến 不bất 過quá 分phần 寸thốn 而nhi 已dĩ 。 須tu 知tri 見kiến 量lượng 有hữu 差sai 見kiến 性tánh 無vô 差sai 。
○# 二nhị 示thị 非phi 物vật 二nhị 一nhất 勸khuyến 檢kiểm 自tự 他tha 。
阿A 難Nan 且thả 吾ngô 與dữ 汝nhữ 。 觀quán 四Tứ 天Thiên 王Vương 。 所sở 住trụ 宮cung 殿điện 。 中trung 間gian 徧biến 覽lãm 水thủy 陸lục 空không 行hành 。 雖tuy 有hữu 昏hôn 明minh 。 種chủng 種chủng 形hình 像tượng 。 無vô 非phi 前tiền 塵trần 。 分phân 別biệt 留lưu 礙ngại 。 汝nhữ 應ưng 於ư 此thử 。 分phân 別biệt 自tự 他tha 。 今kim 吾ngô 將tương 汝nhữ 。 擇trạch 於ư 見kiến 中trung 。 誰thùy 是thị 我ngã 體thể 。 誰thùy 為vi 物vật 象tượng 。
文văn 中trung 先tiên 定định 所sở 觀quán 。 言ngôn 且thả 吾ngô 與dữ 汝nhữ 者giả 。 雖tuy 至chí 初sơ 禪thiền 且thả 觀quán 四Tứ 天Thiên 王Vương 宮cung 也dã 。 佛Phật 與dữ 阿A 難Nan 。 居cư 日nhật 月nguyệt 宮cung 。 則tắc 先tiên 觀quán 四tứ 王vương 宮cung 殿điện 。 然nhiên 後hậu 徧biến 觀quán 世thế 間gian 。 故cố 云vân 中trung 間gian 徧biến 覽lãm 。 水thủy 陸lục 空không 行hành 。 目mục 根căn 所sở 對đối 不bất 出xuất 昏hôn 明minh 二nhị 種chủng 。 昏hôn 是thị 外ngoại 象tượng 昏hôn 暗ám 。 明minh 亦diệc 非phi 眼nhãn 根căn 之chi 明minh 。 總tổng 是thị 前tiền 塵trần 而nhi 已dĩ 。 前tiền 塵trần 者giả 目mục 前tiền 之chi 塵trần 。 分phân 別biệt 者giả 物vật 象tượng 差sai 別biệt 。 留lưu 礙ngại 者giả 眼nhãn 光quang 至chí 此thử 而nhi 留lưu 礙ngại 也dã 。 是thị 則tắc 雖tuy 明minh 猶do 昏hôn 。 於ư 見kiến 性tánh 有hữu 何hà 涉thiệp 乎hồ 。 汝nhữ 應ưng 下hạ 勸khuyến 簡giản 自tự 他tha 。 因nhân 前tiền 問vấn 云vân 何hà 得đắc 知tri 。 是thị 我ngã 真chân 性tánh 。 故cố 勸khuyến 分phân 別biệt 自tự 他tha 。 他tha 即tức 妄vọng 也dã 。 自tự 即tức 真chân 也dã 。 今kim 吾ngô 下hạ 正chánh 問vấn 自tự 他tha 。 後hậu 文văn 云vân 。 我ngã 與dữ 如Như 來Lai 。 觀quán 四Tứ 天Thiên 王Vương 。 勝thắng 藏tạng 寶bảo 殿điện 。 居cư 日nhật 月nguyệt 宮cung 。 據cứ 此thử 則tắc 佛Phật 將tương 阿A 難Nan 明minh 矣hĩ 。 誰thùy 自tự 誰thùy 他tha 即tức 問vấn 辭từ 也dã 。
○# 二nhị 正chánh 簡giản 自tự 他tha 二nhị 一nhất 明minh 他tha 。
阿A 難Nan 極cực 汝nhữ 見kiến 源nguyên 。 從tùng 日nhật 月nguyệt 宮cung 。 是thị 物vật 非phi 汝nhữ 。 至chí 七thất 金kim 山sơn 。 周chu 徧biến 諦đế 觀quán 雖tuy 種chủng 種chủng 光quang 。 亦diệc 物vật 非phi 汝nhữ 。 漸tiệm 漸tiệm 更cánh 觀quan 。 雲vân 騰đằng 鳥điểu 飛phi 。 風phong 動động 塵trần 起khởi 。 樹thụ 木mộc 山sơn 川xuyên 。 草thảo 芥giới 人nhân 畜súc 。 咸hàm 物vật 非phi 汝nhữ 。
簡giản 外ngoại 物vật 中trung 文văn 有hữu 三tam 重trọng/trùng 。 從tùng 日nhật 月nguyệt 宮cung 。 起khởi 見kiến 是thị 見kiến 之chi 源nguyên 。 因nhân 佛Phật 力lực 加gia 被bị 使sử 阿A 難Nan 至chí 日nhật 月nguyệt 宮cung 便tiện 可khả 徧biến 觀quán 外ngoại 物vật 故cố 見kiến 從tùng 日nhật 月nguyệt 宮cung 起khởi 也dã 。 或hoặc 以dĩ 見kiến 源nguyên 為vi 真chân 見kiến 其kỳ 說thuyết 謬mậu 矣hĩ 。 此thử 文văn 因nhân 上thượng 云vân 誰thùy 是thị 我ngã 體thể 。 誰thùy 為vi 物vật 象tượng 。 故cố 今kim 承thừa 上thượng 簡giản 三tam 重trọng/trùng 所sở 見kiến 皆giai 是thị 物vật 象tượng 。 七thất 金kim 山sơn 者giả 。 此thử 界giới 有hữu 九cửu 山sơn 八bát 水thủy 須Tu 彌Di 居cư 中trung 鐵thiết 圍vi 在tại 外ngoại 。 中trung 七thất 金kim 山sơn 。 繞nhiễu 山sơn 有hữu 七thất 香hương 水thủy 海hải 。 第đệ 七thất 山sơn 外ngoại 鐵Thiết 圍Vi 之chi 內nội 。 即tức 第đệ 八bát 鹹hàm 海hải 。 今kim 四tứ 洲châu 皆giai 在tại 鹹hàm 海hải 中trung 耳nhĩ 。 七thất 金kim 山sơn 有hữu 種chủng 種chủng 寶bảo 林lâm 。 皆giai 有hữu 光quang 明minh 。 言ngôn 漸tiệm 漸tiệm 更cánh 觀quan 者giả 。 既ký 居cư 日nhật 月nguyệt 宮cung 。 則tắc 日nhật 月nguyệt 宮cung 為vi 近cận 。 由do 近cận 而nhi 遠viễn 故cố 云vân 漸tiệm 漸tiệm 。 風phong 動động 塵trần 起khởi 。 等đẳng 即tức 所sở 見kiến 四tứ 洲châu 之chi 事sự 。 芥giới 小tiểu 草thảo 也dã 。 如như 此thử 三tam 重trọng/trùng 昏hôn 明minh 不bất 同đồng 。 皆giai 所sở 見kiến 外ngoại 物vật 非phi 阿A 難Nan 能năng 見kiến 之chi 真chân 性tánh 。 此thử 屬thuộc 他tha 而nhi 不bất 屬thuộc 己kỷ 審thẩm 矣hĩ 。
○# 二nhị 明minh 自tự 。
阿A 難Nan 。 是thị 諸chư 近cận 遠viễn 。 諸chư 有hữu 物vật 性tánh 。 雖tuy 復phục 差sai 殊thù 。 同đồng 汝nhữ 見kiến 精tinh 。 清thanh 淨tịnh 所sở 矚chú 。 則tắc 諸chư 物vật 類loại 。 自tự 有hữu 差sai 別biệt 。 見kiến 性tánh 無vô 殊thù 。 此thử 精tinh 妙diệu 明minh 。 誠thành 汝nhữ 見kiến 性tánh 。
指chỉ 上thượng 三tam 重trọng/trùng 名danh 諸chư 近cận 遠viễn 。 近cận 指chỉ 日nhật 月nguyệt 宮cung 。 遠viễn 指chỉ 雲vân 騰đằng 鳥điểu 飛phi 等đẳng 。 上thượng 文văn 三tam 重trọng/trùng 所sở 見kiến 咸hàm 物vật 非phi 汝nhữ 。 皆giai 是thị 外ngoại 象tượng 。 至chí 此thử 中trung 方phương 出xuất 自tự 體thể 。 先tiên 指chỉ 見kiến 精tinh 。 次thứ 指chỉ 見kiến 性tánh 。 言ngôn 見kiến 精tinh 清thanh 淨tịnh 者giả 即tức 根căn 中trung 清thanh 淨tịnh 四tứ 大đại 。 是thị 見kiến 精tinh 所sở 託thác 。 然nhiên 見kiến 精tinh 亦diệc 未vị 離ly 物vật 象tượng 。 統thống 諸chư 差sai 別biệt 雖tuy 屬thuộc 於ư 汝nhữ 猶do 是thị 妄vọng 見kiến 。 若nhược 見kiến 性tánh 無vô 差sai 離ly 物vật 獨độc 立lập 則tắc 真chân 汝nhữ 之chi 性tánh 矣hĩ 。 大đại 涅Niết 槃Bàn 經Kinh 云vân 。 眾chúng 生sanh 佛Phật 性tánh 。 非phi 內nội 非phi 外ngoại 。 猶do 如như 虗hư 空không 。 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 。 因nhân 緣duyên 故cố 生sanh 。 因nhân 緣duyên 故cố 滅diệt 。 眾chúng 生sanh 佛Phật 性tánh 。 不bất 破phá 不bất 壞hoại 。 不bất 牽khiên 不bất 捉tróc 。 不bất 繫hệ 不bất 縛phược 。 如như 眾chúng 生sanh 中trung 所sở 有hữu 虗hư 空không 。 彼bỉ 經kinh 明minh 眾chúng 生sanh 身thân 中trung 。 無vô 有hữu 佛Phật 性tánh 。 故cố 曰viết 非phi 內nội 。 是thị 見kiến 性tánh 離ly 根căn 。 今kim 經kinh 明minh 見kiến 性tánh 離ly 塵trần 即tức 是thị 非phi 外ngoại 。 其kỳ 意ý 大đại 同đồng 。 皆giai 明minh 真chân 性tánh 如như 虗hư 空không 耳nhĩ 。 此thử 真chân 性tánh 的đích 是thị 中trung 道đạo 。 亦diệc 名danh 佛Phật 性tánh 。 在tại 今kim 文văn 明minh 見kiến 性tánh 無vô 殊thù 。 即tức 不bất 破phá 不bất 壞hoại 。 不bất 牽khiên 不bất 捉tróc 。 不bất 繫hệ 不bất 縛phược 之chi 體thể 也dã 。 由do 隨tùy 染nhiễm 緣duyên 。 喪táng 本bổn 受thọ 淪luân 。 若nhược 見kiến 此thử 者giả 。 即tức 信tín 眾chúng 生sanh 皆giai 有hữu 佛Phật 性tánh 。 佛Phật 因nhân 眾chúng 生sanh 不bất 知tri 此thử 性tánh 。 故cố 離ly 塵trần 示thị 之chi 。 離ly 塵trần 之chi 處xứ 。 名danh 奢Xa 摩Ma 他Tha 。 然nhiên 前tiền 章chương 明minh 。 見kiến 性tánh 無vô 還hoàn 。 今kim 明minh 見kiến 性tánh 非phi 物vật 。 義nghĩa 猶do 未vị 全toàn 。 若nhược 曉hiểu 日nhật 輪luân 本bổn 無vô 。 艸thảo 芥giới 非phi 有hữu 。 如như 同đồng 別biệt 妄vọng 見kiến 中trung 說thuyết 方phương 名danh 奢Xa 摩Ma 他Tha 。 微vi 密mật 觀quán 照chiếu 耳nhĩ 。
○# 二nhị 展triển 轉chuyển 破phá 見kiến 是thị 物vật 三tam 一nhất 示thị 見kiến 非phi 物vật 。
若nhược 見kiến 是thị 物vật 。 則tắc 汝nhữ 亦diệc 可khả 。 見kiến 吾ngô 之chi 見kiến 。 若nhược 同đồng 見kiến 者giả 。 名danh 為vi 見kiến 吾ngô 。 吾ngô 不bất 見kiến 時thời 。 何hà 不bất 見kiến 吾ngô 。 不bất 見kiến 之chi 處xứ 。 若nhược 見kiến 不bất 見kiến 。 自tự 然nhiên 非phi 彼bỉ 。 不bất 見kiến 之chi 相tướng 。 若nhược 不bất 見kiến 吾ngô 。 不bất 見kiến 之chi 地địa 。 自tự 然nhiên 非phi 物vật 。 云vân 何hà 非phi 汝nhữ 。
若nhược 汝nhữ 不bất 知tri 真chân 性tánh 認nhận 見kiến 即tức 是thị 差sai 別biệt 之chi 物vật 。 則tắc 吾ngô 見kiến 亦diệc 即tức 彼bỉ 物vật 汝nhữ 應ưng 見kiến 之chi 。 若nhược 同đồng 下hạ 縱túng/tung 也dã 。 謂vị 若nhược 吾ngô 與dữ 汝nhữ 同đồng 見kiến 名danh 為vi 見kiến 吾ngô 之chi 見kiến 。 破phá 云vân 吾ngô 不bất 與dữ 汝nhữ 同đồng 見kiến 之chi 時thời 於ư 外ngoại 境cảnh 上thượng 應ưng 少thiểu 一nhất 物vật 而nhi 汝nhữ 何hà 不bất 見kiến 耶da 。 如Như 來Lai 天thiên 眼nhãn 。 無vô 所sở 不bất 矚chú 。 然nhiên 不bất 與dữ 阿A 難Nan 同đồng 見kiến 亦diệc 可khả 云vân 不bất 見kiến 。 此thử 順thuận 肉nhục 眼nhãn 而nhi 為vi 言ngôn 也dã 。 若nhược 見kiến 不bất 見kiến 者giả 。 縱túng/tung 妄vọng 意ý 推thôi 測trắc 謂vị 見kiến 吾ngô 不bất 在tại 即tức 是thị 見kiến 吾ngô 不bất 見kiến 。 既ký 云vân 不bất 見kiến 豈khởi 可khả 見kiến 乎hồ 。 彼bỉ 不bất 見kiến 者giả 以dĩ 見kiến 望vọng 不bất 見kiến 稱xưng 不bất 見kiến 為vi 彼bỉ 也dã 。 於ư 外ngoại 境cảnh 上thượng 既ký 不bất 能năng 辨biện 吾ngô 之chi 不bất 見kiến 。 則tắc 亦diệc 不bất 能năng 。 見kiến 吾ngô 之chi 見kiến 。 見kiến 之chi 非phi 物vật 明minh 矣hĩ 。 云vân 何hà 非phi 汝nhữ 。
○# 二nhị 約ước 物vật 我ngã 結kết 過quá 。
又hựu 則tắc 汝nhữ 今kim 。 見kiến 物vật 之chi 時thời 。 汝nhữ 既ký 見kiến 物vật 。 物vật 亦diệc 見kiến 汝nhữ 。 體thể 性tánh 紛phân 雜tạp 。 則tắc 汝nhữ 與dữ 我ngã 。 并tinh 諸chư 世thế 間gian 。 不bất 成thành 安an 立lập 。
汝nhữ 執chấp 見kiến 性tánh 是thị 物vật 亦diệc 應ưng 物vật 即tức 是thị 見kiến 。 則tắc 汝nhữ 見kiến 物vật 時thời 物vật 亦diệc 見kiến 汝nhữ 。 而nhi 體thể 性tánh 紛phân 雜tạp 矣hĩ 。 又hựu 汝nhữ 見kiến 是thị 物vật 我ngã 見kiến 亦diệc 是thị 物vật 外ngoại 物vật 復phục 即tức 是thị 見kiến 。 自tự 他tha 不bất 分phân 情tình 無vô 情tình 無vô 辨biện 一nhất 切thiết 俱câu 不bất 安an 立lập 。 葢# 若nhược 論luận 世thế 諦đế 必tất 汝nhữ 是thị 汝nhữ 。 我ngã 是thị 我ngã 。 情tình 與dữ 無vô 情tình 逈huýnh 然nhiên 各các 別biệt 方phương 安an 立lập 也dã 。 若nhược 失thất 本bổn 位vị 豈khởi 安an 立lập 之chi 道đạo 耶da 。
○# 三tam 結kết 責trách 當đương 機cơ 。
阿A 難Nan 。 若nhược 汝nhữ 見kiến 時thời 。 是thị 汝nhữ 非phi 我ngã 。 見kiến 性tánh 周chu 徧biến 。 非phi 汝nhữ 而nhi 誰thùy 。 云vân 何hà 自tự 疑nghi 。 汝nhữ 之chi 真chân 性tánh 。 性tánh 汝nhữ 不bất 真chân 。 取thủ 我ngã 求cầu 實thật 。
承thừa 上thượng 言ngôn 汝nhữ 自tự 汝nhữ 我ngã 自tự 我ngã 。 汝nhữ 見kiến 之chi 時thời 是thị 阿A 難Nan 而nhi 非phi 佛Phật 方phương 名danh 安an 立lập 。 則tắc 汝nhữ 見kiến 性tánh 周chu 徧biến 照chiếu 物vật 非phi 汝nhữ 而nhi 誰thùy 乎hồ 。 葢# 汝nhữ 是thị 無vô 相tướng 佛Phật 是thị 有hữu 相tương/tướng 。 雖tuy 云vân 承thừa 佛Phật 威uy 力lực 。 見kiến 於ư 初sơ 禪thiền 。 而nhi 見kiến 時thời 實thật 是thị 阿A 難Nan 而nhi 非phi 佛Phật 也dã 。 因nhân 問vấn 云vân 何hà 得đắc 知tri 。 是thị 我ngã 真chân 性tánh 。 故cố 今kim 結kết 云vân 。 是thị 汝nhữ 非phi 我ngã 。 言ngôn 周chu 徧biến 者giả 。 從tùng 日nhật 月nguyệt 宮cung 。 至chí 七thất 金kim 山sơn 。 等đẳng 一nhất 一nhất 皆giai 見kiến 故cố 曰viết 周chu 徧biến 。 周chu 徧biến 之chi 言ngôn 密mật 顯hiển 阿A 難Nan 有hữu 平bình 等đẳng 法Pháp 身thân 。 與dữ 佛Phật 無vô 殊thù 。 孤cô 山sơn 曰viết 。 性tánh 汝nhữ 不bất 真chân 者giả 。 謂vị 真chân 性tánh 在tại 汝nhữ 。 而nhi 不bất 自tự 知tri 。 反phản 取thủ 我ngã 言ngôn 以dĩ 求cầu 其kỳ 實thật 迷mê 之chi 甚thậm 也dã 。 責trách 之chi 深thâm 也dã 。
上thượng 兩lưỡng 科khoa 雖tuy 退thoái 明minh 別biệt 教giáo 然nhiên 是thị 入nhập 圓viên 教giáo 之chi 方phương 便tiện 。 以dĩ 明minh 見kiến 性tánh 非phi 物vật 則tắc 根căn 塵trần 自tự 破phá 。 根căn 塵trần 破phá 已dĩ 方phương 可khả 會hội 根căn 塵trần 而nhi 為vi 自tự 心tâm 。 不bất 然nhiên 。 未vị 破phá 妄vọng 而nhi 顯hiển 真chân 豈khởi 不bất 全toàn 同đồng 外ngoại 道đạo 耶da 。
○# 第đệ 三tam 番phiên 圓viên 別biệt 進tiến 否phủ/bĩ 文văn 分phân 為vi 二nhị 。 先tiên 明minh 圓viên 證chứng 次thứ 明minh 別biệt 理lý 。 前tiền 二nhị 番phiên 進tiến 明minh 圓viên 理lý 則tắc 論luận 唯duy 心tâm 。 退thoái 明minh 別biệt 教giáo 則tắc 論luận 見kiến 性tánh 。 今kim 第đệ 三tam 番phiên 即tức 就tựu 見kiến 性tánh 以dĩ 辨biện 圓viên 理lý 。 文văn 分phân 為vi 三tam 。 初sơ 明minh 圓viên 證chứng 超siêu 。 觀quan 大đại 觀quan 小tiểu 。 次thứ 明minh 圓viên 證chứng 出xuất 是thị 見kiến 非phi 見kiến 。 三Tam 明Minh 圓viên 證chứng 離ly 。 因nhân 緣duyên 自tự 然nhiên 。 初sơ 文văn 先tiên 問vấn 。 前tiền 言ngôn 見kiến 性tánh 非phi 物vật 無vô 相tướng 之chi 旨chỉ 已dĩ 自tự 昭chiêu 然nhiên 。 今kim 復phục 以dĩ 大đại 小tiểu 縮súc 斷đoạn 為vi 問vấn 者giả 。 大đại 小tiểu 縮súc 斷đoạn 即tức 是thị 有hữu 相tương/tướng 。 更cánh 除trừ 此thử 疑nghi 方phương 徹triệt 無vô 相tướng 之chi 旨chỉ 。 此thử 阿A 難Nan 愈dũ 疑nghi 而nhi 愈dũ 深thâm 如Như 來Lai 愈dũ 談đàm 而nhi 愈dũ 妙diệu 也dã 。
阿A 難Nan 白bạch 佛Phật 言ngôn 世Thế 尊Tôn 。 若nhược 此thử 見kiến 性tánh 。 必tất 我ngã 非phi 餘dư 。 我ngã 與dữ 如Như 來Lai 。 觀quán 四Tứ 天Thiên 王Vương 。 勝thắng 藏tạng 寶bảo 殿điện 。 居cư 日nhật 月nguyệt 宮cung 。 此thử 見kiến 周chu 圓viên 。 徧biến 娑sa 婆bà 國quốc 。 退thoái 歸quy 精tinh 舍xá 。 祗chi 見kiến 伽già 藍lam 。 清thanh 心tâm 戶hộ 堂đường 。 戶hộ 邊biên 堂đường 內nội )# 但đãn 矚chú 簷diêm 廡vũ 。
世Thế 尊Tôn 。 此thử 見kiến 如như 是thị 。 其kỳ 體thể 本bổn 來lai 。 周chu 徧biến 一nhất 界giới 。 今kim 在tại 室thất 中trung 。 唯duy 滿mãn 一nhất 室thất 。 為vi 復phục 此thử 見kiến 。 縮súc 大đại 為vi 小tiểu 。 為vi 當đương 墻tường 宇vũ 。 夾giáp 令linh 斷đoạn 絕tuyệt 。 我ngã 今kim 不bất 知tri 。 斯tư 義nghĩa 所sở 在tại 。 願nguyện 垂thùy 弘hoằng 慈từ 。 為vì 我ngã 敷phu 演diễn 。
問vấn 中trung 先tiên 敘tự 見kiến 遠viễn 近cận 。 因nhân 前tiền 文văn 云vân 見kiến 性tánh 周chu 徧biến 。 非phi 汝nhữ 而nhi 誰thùy 。 細tế 推thôi 遠viễn 近cận 不bất 無vô 致trí 惑hoặc 故cố 作tác 此thử 問vấn 。 文văn 有hữu 三tam 重trọng/trùng 。 牒điệp 前tiền 佛Phật 云vân 觀quán 四Tứ 天Thiên 王Vương 。 所sở 住trụ 宮cung 殿điện 。 故cố 云vân 觀quán 四Tứ 天Thiên 王Vương 。 等đẳng 勝thắng 藏tạng 殿điện 。 若nhược 欲dục 觀quán 四tứ 王vương 寶bảo 殿điện 必tất 須tu 。 居cư 日nhật 月nguyệt 宮cung 。 以dĩ 佛Phật 神thần 力lực 。 欲dục 居cư 則tắc 居cư 此thử 阿A 難Nan 隨tùy 佛Phật 事sự 也dã 。 承thừa 上thượng 居cư 日nhật 月nguyệt 宮cung 。 故cố 云vân 退thoái 歸quy 精tinh 舍xá 。 伽già 藍lam 梵Phạn 語ngữ 。 此thử 云vân 眾chúng 園viên 。 先tiên 徧biến 一nhất 國quốc 。 次thứ 見kiến 伽già 藍lam 。 後hậu 瞻chiêm 簷diêm 廡vũ 。 廡vũ 大đại 屋ốc 四tứ 邊biên 重trọng/trùng 簷diêm 也dã 。 世Thế 尊Tôn 下hạ 次thứ 疑nghi 大đại 小tiểu 。 重trọng/trùng 牒điệp 前tiền 問vấn 唯duy 作tác 兩lưỡng 重trọng/trùng 。 若nhược 欲dục 對đối 辨biện 兩lưỡng 重trọng/trùng 即tức 足túc 。 一nhất 界giới 初sơ 禪thiền 也dã 。 一nhất 室thất 講giảng 堂đường 也dã 。 借tá 力lực 見kiến 寬khoan 自tự 力lực 見kiến 狹hiệp 。 已dĩ 陳trần 大đại 小tiểu 。 次thứ 作tác 縮súc 斷đoạn 兩lưỡng 疑nghi 。 言ngôn 不bất 知tri 斯tư 義nghĩa 所sở 在tại 者giả 。 縮súc 則tắc 非phi 斷đoạn 斷đoạn 則tắc 非phi 縮súc 。 縮súc 耶da 斷đoạn 耶da 斯tư 義nghĩa 何hà 在tại 。 下hạ 文văn 答đáp 意ý 。 亦diệc 非phi 斷đoạn 亦diệc 非phi 縮súc 。 故cố 曰viết 義nghĩa 性tánh 如như 是thị 。 云vân 何hà 為vi 在tại 。
○# 二nhị 答đáp 二nhị 一nhất 正chánh 破phá 疑nghi 二nhị 一nhất 正chánh 破phá 。
佛Phật 告cáo 阿A 難Nan 。
一nhất 切thiết 世thế 間gian 。 大đại 小tiểu 內nội 外ngoại 。 諸chư 所sở 事sự 業nghiệp 。 各các 屬thuộc 前tiền 塵trần 。 不bất 應ưng 說thuyết 言ngôn 。 見kiến 有hữu 舒thư 縮súc 。 譬thí 如như 方phương 器khí 。 中trung 見kiến 方phương 空không 。 吾ngô 復phục 問vấn 汝nhữ 。 此thử 方phương 器khí 中trung 。 所sở 見kiến 方phương 空không 。 為vi 復phục 定định 方phương 。 為vi 不bất 定định 方phương 。 若nhược 定định 方phương 者giả 。 別biệt 安an 圓viên 器khí 。 空không 應ưng 不bất 圓viên 。 若nhược 不bất 定định 者giả 。 在tại 方phương 器khí 中trung 。 應ưng 無vô 方phương 空không 。 汝nhữ 言ngôn 不bất 知tri 。 斯tư 義nghĩa 所sở 在tại 。 義nghĩa 性tánh 如như 是thị 。 云vân 何hà 為vi 在tại 。
阿A 難Nan 。 若nhược 復phục 欲dục 令linh 。 入nhập 無vô 方phương 圓viên 。 但đãn 除trừ 器khí 方phương 。 空không 體thể 無vô 方phương 。 不bất 應ưng 說thuyết 言ngôn 。 更cánh 除trừ 虗hư 空không 。 方phương 相tướng 所sở 在tại 。
一nhất 切thiết 下hạ 先tiên 總tổng 明minh 離ly 相tương/tướng 。 既ký 明minh 見kiến 性tánh 非phi 物vật 即tức 無vô 諸chư 相tướng 故cố 總tổng 決quyết 之chi 。 一nhất 切thiết 世thế 間gian 。 即tức 根căn 身thân 器khí 界giới 之chi 類loại 。 大đại 如như 一nhất 界giới 。 小tiểu 如như 一nhất 室thất 。 內nội 外ngoại 如như 墻tường 宇vũ 夾giáp 斷đoạn 也dã 。 諸chư 所sở 事sự 業nghiệp 。 如như 方phương 圓viên 高cao 下hạ 通thông 塞tắc 明minh 暗ám 等đẳng 。 前tiền 塵trần 即tức 天thiên 宮cung 精tinh 舍xá 等đẳng 。 阿A 難Nan 雖tuy 就tựu 見kiến 性tánh 為vi 問vấn 。 然nhiên 所sở 疑nghi 大đại 小tiểu 內nội 外ngoại 。 實thật 屬thuộc 前tiền 塵trần 。 塵trần 則tắc 非phi 見kiến 豈khởi 可khả 混hỗn 耶da 。 言ngôn 見kiến 無vô 舒thư 縮súc 者giả 。 以dĩ 非phi 大đại 則tắc 無vô 舒thư 。 非phi 小tiểu 則tắc 無vô 縮súc 也dã 。 譬thí 下hạ 以dĩ 虗hư 空không 為vi 譬thí 。 器khí 喻dụ 前tiền 塵trần 。 空không 喻dụ 見kiến 性tánh 。 見kiến 性tánh 無vô 相tướng 唯duy 空không 可khả 以dĩ 譬thí 之chi 。 方phương 圓viên 喻dụ 大đại 小tiểu 。 見kiến 性tánh 無vô 大đại 小tiểu 不bất 妨phương 示thị 為vi 大đại 小tiểu 。 虗hư 空không 無vô 方phương 圓viên 不bất 妨phương 示thị 為vi 方phương 圓viên 。 故cố 見kiến 方phương 空không 。 吾ngô 復phục 下hạ 雙song 問vấn 。 為vi 復phục 定định 方phương 。 為vi 不bất 定định 方phương 。 此thử 問vấn 辭từ 也dã 。 若nhược 定định 下hạ 雙song 破phá 。 別biệt 安an 下hạ 破phá 定định 方phương 。 空không 若nhược 是thị 方phương 於ư 此thử 處xứ 別biệt 置trí 圓viên 器khí 空không 應ưng 無vô 圓viên 相tương/tướng 矣hĩ 。 在tại 方phương 器khí 下hạ 破phá 不bất 定định 方phương 。 汝nhữ 言ngôn 下hạ 結kết 顯hiển 。 汝nhữ 言ngôn 見kiến 性tánh 或hoặc 縮súc 或hoặc 斷đoạn 要yếu 將tương 一nhất 義nghĩa 決quyết 定định 。 但đãn 虗hư 空không 中trung 無vô 定định 方phương 。 不bất 定định 方phương 二nhị 義nghĩa 。 豈khởi 可khả 又hựu 於ư 二nhị 中trung 決quyết 定định 一nhất 義nghĩa 乎hồ 。 見kiến 性tánh 可khả 例lệ 知tri 已dĩ 。 若nhược 復phục 欲dục 令linh 。 入nhập 無vô 方phương 圓viên 等đẳng 。 者giả 明minh 復phục 本bổn 也dã 。 但đãn 除trừ 器khí 方phương 。 不bất 須tu 說thuyết 虗hư 空không 之chi 中trung 更cánh 有hữu 方phương 相tương/tướng 可khả 除trừ 。 只chỉ 一nhất 方phương 相tương/tướng 何hà 必tất 兩lưỡng 番phiên 除trừ 之chi 。 見kiến 性tánh 亦diệc 然nhiên 。 但đãn 離ly 前tiền 塵trần 則tắc 無vô 大đại 小tiểu 。 不bất 須tu 言ngôn 離ly 塵trần 之chi 外ngoại 更cánh 離ly 見kiến 性tánh 中trung 之chi 大đại 小tiểu 。
○# 二nhị 反phản 難nạn/nan 。
若nhược 如như 汝nhữ 問vấn 。 入nhập 室thất 之chi 時thời 。 縮súc 見kiến 令linh 小tiểu 。 仰ngưỡng 觀quan 日nhật 時thời 。 汝nhữ 豈khởi 挽vãn 見kiến 。 齊tề 於ư 日nhật 面diện 。 若nhược 築trúc 墻tường 宇vũ 。 能năng 夾giáp 見kiến 斷đoạn 。 穿xuyên 為vi 小tiểu 竇đậu 。 寧ninh 無vô 續tục 迹tích 。 是thị 義nghĩa 不bất 然nhiên 。
前tiền 文văn 是thị 總tổng 破phá 舒thư 縮súc 。 今kim 是thị 別biệt 破phá 夾giáp 縮súc 。 先tiên 破phá 縮súc 中trung 云vân 挽vãn 見kiến 者giả 。 挽vãn 如như 挽vãn 弓cung 之chi 挽vãn 。 既ký 非phi 可khả 挽vãn 則tắc 非phi 可khả 縮súc 明minh 矣hĩ 。 次thứ 破phá 夾giáp 中trung 云vân 續tục 迹tích 者giả 內nội 外ngoại 皆giai 見kiến 夾giáp 使sử 不bất 通thông 。 穿xuyên 竇đậu 續tục 之chi 續tục 必tất 有hữu 痕ngân 。 此thử 如Như 來Lai 之chi 巧xảo 辯biện 也dã 。 結kết 云vân 是thị 義nghĩa 不bất 然nhiên 。 者giả 謂vị 縮súc 與dữ 夾giáp 二nhị 義nghĩa 不bất 然nhiên 。
○# 二nhị 明minh 圓viên 證chứng 。
一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 從tùng 無vô 始thỉ 來lai 。 迷mê 己kỷ 為vi 物vật 。 失thất 於ư 本bổn 心tâm 。 為vị 物vật 所sở 轉chuyển 。 故cố 於ư 是thị 中trung 。 觀quan 大đại 觀quan 小tiểu 。 若nhược 能năng 轉chuyển 物vật 。 則tắc 同đồng 如Như 來Lai 。 身thân 心tâm 圓viên 明minh 。 不bất 動động 道Đạo 場Tràng 。 於ư 一nhất 毛mao 端đoan 。 徧biến 能năng 含hàm 受thọ 。 十thập 方phương 國quốc 土độ 。
文văn 中trung 先tiên 明minh 迷mê 本bổn 。 觀quan 大đại 觀quan 小tiểu 。 執chấp 情tình 之chi 本bổn 故cố 先tiên 斥xích 之chi 。 何hà 但đãn 阿A 難Nan 一nhất 切thiết 皆giai 然nhiên 。 何hà 但đãn 今kim 日nhật 無vô 始thỉ 如như 是thị 。 迷mê 己kỷ 為vi 物vật 。 無vô 明minh 惑hoặc 也dã 。 謂vị 無vô 始thỉ 來lai 不bất 覺giác 心tâm 動động 而nhi 有hữu 其kỳ 念niệm 。 從tùng 此thử 變biến 生sanh 根căn 身thân 器khí 界giới 迷mê 真chân 性tánh 之chi 己kỷ 。 成thành 色sắc 心tâm 之chi 物vật 。 色sắc 心tâm 既ký 成thành 真chân 性tánh 即tức 隱ẩn 。 故cố 云vân 失thất 於ư 本bổn 心tâm 。 始thỉ 既ký 迷mê 己kỷ 為vi 物vật 。 終chung 必tất 為vị 物vật 所sở 轉chuyển 。 觀quán 大đại 作tác 大đại 會hội 。 觀quán 小tiểu 作tác 小tiểu 會hội 。 非phi 為vị 物vật 所sở 轉chuyển 而nhi 何hà 。 須tu 知tri 為vị 物vật 所sở 轉chuyển 。 之chi 言ngôn 已dĩ 徧biến 該cai 三tam 惑hoặc 矣hĩ 。 若nhược 能năng 下hạ 明minh 圓viên 證chứng 。 云vân 若nhược 能năng 者giả 難nạn/nan 言ngôn 之chi 也dã 。 名danh 字tự 觀quán 行hành 位vị 中trung 初sơ 修tu 轉chuyển 物vật 之chi 觀quán 。 至chí 相tương 似tự 位vị 猶do 未vị 能năng 真chân 轉chuyển 。 唯duy 別biệt 初Sơ 地Địa 圓viên 初sơ 住trụ 方phương 能năng 轉chuyển 物vật 便tiện 同đồng 如Như 來Lai 。 到đáo 此thử 身thân 即tức 是thị 。 心tâm 名danh 為vi 圓viên 明minh 。 此thử 與dữ 上thượng 失thất 本bổn 心tâm 相tương 反phản 。 道Đạo 場Tràng 者giả 證chứng 道đạo 之chi 處xứ 。 今kim 論luận 自tự 證chứng 邊biên 事sự 故cố 曰viết 道Đạo 場Tràng 。 道Đạo 場Tràng 在tại 同đồng 居cư 土thổ 中trung 不bất 須tu 移di 動động 而nhi 一nhất 毛mao 端đoan 能năng 含hàm 。 十thập 方phương 國quốc 土độ 。 毛mao 端đoan 且thả 不bất 動động 何hà 況huống 道Đạo 場Tràng 乎hồ 。 前tiền 既ký 以dĩ 觀quan 大đại 觀quan 小tiểu 。 為vị 物vật 所sở 轉chuyển 。 則tắc 小tiểu 能năng 容dung 大đại 名danh 為vi 轉chuyển 物vật 。 其kỳ 義nghĩa 明minh 矣hĩ 。 又hựu 身thân 心tâm 屬thuộc 己kỷ 。 而nhi 毛mao 含hàm 國quốc 土độ 即tức 是thị 會hội 物vật 為vì 己kỷ 。 此thử 離ly 迷mê 己kỷ 為vi 物vật 之chi 惑hoặc 也dã 。 古cổ 人nhân 如như 長trường/trưởng 水thủy 釋thích 此thử 文văn 同đồng 四tứ 卷quyển 之chi 。 圓viên 照chiếu 法Pháp 界Giới 。 吳ngô 興hưng 評bình 之chi 。 謂vị 今kim 文văn 是thị 攝nhiếp 事sự 歸quy 理lý 非phi 從tùng 體thể 起khởi 用dụng 其kỳ 義nghĩa 極cực 精tinh 。 交giao 光quang 徒đồ 非phi 古cổ 人nhân 安an 知tri 古cổ 人nhân 之chi 意ý 哉tai 。 問vấn 。 毛mao 端đoan 亦diệc 事sự 國quốc 土độ 亦diệc 事sự 安an 云vân 攝nhiếp 事sự 成thành 理lý 。 答đáp 。 一nhất 毛mao 端đoan 正chánh 是thị 理lý 體thể 即tức 寂tịch 光quang 土thổ 。 寂tịch 光quang 諸chư 土thổ 。 無vô 二nhị 無vô 別biệt 。 寂tịch 光quang 是thị 理lý 諸chư 土thổ 是thị 事sự 。 寂tịch 光quang 理lý 通thông 諸chư 土thổ 別biệt 異dị 。 以dĩ 理lý 通thông 故cố 云vân 一nhất 毛mao 端đoan 。 以dĩ 別biệt 異dị 故cố 所sở 以dĩ 稱xưng 為vi 。 十thập 方phương 國quốc 土độ 。 問vấn 。 一nhất 毛mao 端đoan 是thị 身thân 分phần/phân 極cực 微vi 之chi 處xứ 何hà 以dĩ 稱xưng 寂tịch 光quang 乎hồ 。
答đáp 曰viết 。
若nhược 論luận 今kim 文văn 有hữu 多đa 種chủng 義nghĩa 。 而nhi 攝nhiếp 事sự 歸quy 理lý 為vi 義nghĩa 中trung 之chi 要yếu 。 言ngôn 多đa 種chủng 義nghĩa 者giả 。 若nhược 轉chuyển 大đại 小tiểu 即tức 大đại 小tiểu 相tương 容dung 也dã 。 若nhược 會hội 物vật 為vì 己kỷ 即tức 自tự 他tha 不bất 隔cách 也dã 。 若nhược 身thân 心tâm 圓viên 明minh 。 即tức 色sắc 心tâm 不bất 二nhị 也dã 。 若nhược 以dĩ 身thân 對đối 土thổ 即tức 依y 正chánh 互hỗ 融dung 也dã 。 若nhược 一nhất 毛mao 含hàm 十thập 方phương 土thổ 即tức 一nhất 多đa 無vô 礙ngại 也dã 。 更cánh 有hữu 多đa 義nghĩa 不bất 暇hạ 具cụ 明minh 。 而nhi 義nghĩa 中trung 有hữu 要yếu 。 以dĩ 前tiền 兩lưỡng 番phiên 進tiến 明minh 圓viên 理lý 只chỉ 論luận 唯duy 心tâm 。 今kim 番phiên 進tiến 明minh 圓viên 證chứng 獨độc 揭yết 唯duy 色sắc 比tỉ 前tiền 更cánh 深thâm 。 是thị 發phát 明minh 身thân 心tâm 圓viên 明minh 之chi 騐# 。 葢# 心tâm 具cụ 易dị 知tri 。 色sắc 具cụ 難nan 解giải 。 經kinh 第đệ 四tứ 云vân 。 如như 意ý 默mặc 容dung 。 十thập 方phương 三tam 世thế 。 一nhất 切thiết 世thế 間gian 。 出xuất 世thế 間gian 法Pháp 。 唯duy 聖thánh 與dữ 凡phàm 。 無vô 不bất 包bao 容dung 。 盡tận 其kỳ 涯nhai 際tế 。 據cứ 經Kinh 所sở 言ngôn 。 心tâm 具cụ 諸chư 法pháp 人nhân 所sở 易dị 曉hiểu 。 世thế 雖tuy 至chí 愚ngu 之chi 人nhân 亦diệc 能năng 記ký 憶ức 少thiếu 壯tráng 及cập 老lão 及cập 他tha 人nhân 之chi 事sự 有hữu 何hà 限hạn 量lượng 。 由do 其kỳ 所sở 知tri 推thôi 及cập 其kỳ 所sở 不bất 知tri 。 靡mĩ 不bất 包bao 容dung 殆đãi 信tín 然nhiên 矣hĩ 。 所sở 以dĩ 前tiền 兩lưỡng 番phiên 初sơ 明minh 圓viên 旨chỉ 且thả 論luận 唯duy 心tâm 人nhân 猶do 易dị 信tín 。 唯duy 色sắc 唯duy 心tâm 義nghĩa 實thật 不bất 異dị 。 在tại 凡phàm 位vị 中trung 色sắc 具cụ 難nan 解giải 。 唯duy 聖thánh 人nhân 達đạt 依y 正chánh 之chi 色sắc 無vô 非phi 自tự 心tâm 。 色sắc 具cụ 宛uyển 如như 心tâm 具cụ 。 毛mao 端đoan 國quốc 土độ 皆giai 是thị 色sắc 法pháp 。 以dĩ 類loại 相tương 從tùng 。 自tự 能năng 容dung 受thọ 。 所sở 以dĩ 經kinh 言ngôn 身thân 心tâm 圓viên 明minh 。 正chánh 顯hiển 色sắc 即tức 是thị 心tâm 成thành 唯duy 色sắc 法Pháp 門môn 也dã 。 此thử 中trung 雖tuy 論luận 毛mao 含hàm 剎sát 海hải 而nhi 亦diệc 兼kiêm 明minh 一nhất 念niệm 具cụ 法pháp 。 以dĩ 上thượng 文văn 云vân 。 身thân 心tâm 圓viên 明minh 。 豈khởi 非phi 明minh 色sắc 具cụ 即tức 是thị 一nhất 念niệm 具cụ 耶da 。 一nhất 念niệm 是thị 時thời 之chi 極cực 促xúc 。 一nhất 毛mao 端đoan 是thị 色sắc 之chi 極cực 微vi 。
時thời 雖tuy 極cực 促xúc 處xứ 雖tuy 極cực 微vi 。 然nhiên 分phần/phân 量lượng 已dĩ 全toàn 可khả 論luận 具cụ 法pháp 。 身thân 土thổ 既ký 融dung 時thời 處xứ 豈khởi 不bất 即tức 耶da 。 前tiền 兩lưỡng 番phiên 云vân 諸chư 法pháp 所sở 生sanh 。 唯duy 心tâm 所sở 現hiện 。 其kỳ 中trung 自tự 含hàm 一nhất 念niệm 具cụ 法pháp 之chi 義nghĩa 。 今kim 揭yết 色sắc 具cụ 意ý 亦diệc 兼kiêm 之chi 。 古cổ 人nhân 明minh 一nhất 念niệm 具cụ 法pháp 是thị 寂tịch 光quang 土thổ 體thể 。 如như 義nghĩa 例lệ 云vân 。 他tha 人nhân 咸hàm 知tri 一nhất 切thiết 唯duy 識thức 。 不bất 知tri 身thân 土thổ 居cư 乎hồ 一nhất 心tâm 。 故cố 知tri 心tâm 體thể 即tức 常thường 寂tịch 光quang 。 寂tịch 光quang 諸chư 土thổ 。 無vô 二nhị 無vô 別biệt 。 遮già 那na 之chi 身thân 與dữ 土thổ 相tương 稱xứng 。 法pháp 與dữ 報báo 應ứng 一nhất 體thể 無vô 差sai 。 今kim 例lệ 此thử 義nghĩa 色sắc 具cụ 即tức 心tâm 豈khởi 非phi 寂tịch 光quang 。 寂tịch 光quang 攝nhiếp 下hạ 三tam 土thổ 故cố 含hàm 受thọ 十thập 方phương 國quốc 也dã 。 色sắc 心tâm 依y 正chánh 鎔dong 融dung 總tổng 攝nhiếp 全toàn 成thành 寂tịch 光quang 。 則tắc 古cổ 人nhân 攝nhiếp 事sự 成thành 理lý 之chi 說thuyết 更cánh 無vô 惑hoặc 矣hĩ 。 前tiền 兩lưỡng 番phiên 明minh 圓viên 教giáo 之chi 因nhân 。 今kim 論luận 圓viên 教giáo 之chi 果quả 。 如Như 來Lai 本bổn 意ý 在tại 圓viên 。 故cố 對đối 觀quan 大đại 觀quan 小tiểu 。 而nhi 即tức 明minh 小tiểu 大đại 相tương 容dung 耳nhĩ 。
○# 二nhị 明minh 圓viên 證chứng 出xuất 是thị 見kiến 非phi 見kiến 。 前tiền 章chương 雖tuy 從tùng 見kiến 性tánh 明minh 圓viên 是thị 圓viên 即tức 別biệt 義nghĩa 。 而nhi 云vân 身thân 心tâm 圓viên 明minh 。 其kỳ 語ngữ 尚thượng 寬khoan 。 今kim 云vân 此thử 見kiến 及cập 緣duyên 。 元nguyên 是thị 菩Bồ 提Đề 。 妙diệu 淨tịnh 明minh 體thể 。 是thị 的đích 就tựu 見kiến 以dĩ 明minh 圓viên 證chứng 。 於ư 中trung 先tiên 問vấn 。
阿A 難Nan 白bạch 佛Phật 言ngôn 世Thế 尊Tôn 。 若nhược 此thử 見kiến 精tinh 。 必tất 我ngã 妙diệu 性tánh 。 今kim 此thử 妙diệu 性tánh 。 現hiện 在tại 我ngã 前tiền 。 見kiến 必tất 我ngã 真chân 。 我ngã 今kim 身thân 心tâm 。 復phục 是thị 何hà 物vật 。 而nhi 今kim 身thân 心tâm 。 分phân 別biệt 有hữu 實thật 。 彼bỉ 見kiến 無vô 別biệt 。 分phân 辨biện 我ngã 身thân 。 若nhược 實thật 我ngã 心tâm 。 令linh 我ngã 今kim 見kiến 。 見kiến 性tánh 實thật 我ngã 。 而nhi 身thân 非phi 我ngã 。 何hà 殊thù 如Như 來Lai 。 先tiên 所sở 難nan 言ngôn 。 物vật 能năng 見kiến 我ngã 。 惟duy 垂thùy 大đại 慈từ 。 開khai 發phát 未vị 悟ngộ 。
若nhược 此thử 見kiến 精tinh 。 必tất 我ngã 妙diệu 性tánh 者giả 。 前tiền 文văn 於ư 見kiến 精tinh 中trung 點điểm 出xuất 見kiến 性tánh 。 如như 云vân 同đồng 汝nhữ 見kiến 精tinh 。 清thanh 淨tịnh 所sở 矚chú 。 則tắc 諸chư 物vật 象tượng 雖tuy 有hữu 差sai 別biệt 。 見kiến 性tánh 無vô 殊thù 。 此thử 於ư 見kiến 精tinh 中trung 點điểm 出xuất 見kiến 性tánh 也dã 。 而nhi 妙diệu 性tánh 之chi 言ngôn 指chỉ 毛mao 含hàm 國quốc 土độ 等đẳng 義nghĩa 。 故cố 此thử 問vấn 從tùng 見kiến 性tánh 無vô 還hoàn 。 見kiến 性tánh 非phi 物vật 及cập 若nhược 能năng 轉chuyển 物vật 。 三tam 章chương 發phát 來lai 。 見kiến 性tánh 現hiện 在tại 我ngã 前tiền 。 此thử 句cú 是thị 生sanh 疑nghi 之chi 本bổn 。 由do 前tiền 文văn 有hữu 見kiến 性tánh 周chu 徧biến 非phi 汝nhữ 而nhi 誰thùy 等đẳng 語ngữ 。 據cứ 此thử 而nhi 疑nghi 現hiện 在tại 前tiền 也dã 。 後hậu 文văn 云vân 。 汝nhữ 見kiến 虗hư 空không 。 徧biến 十thập 方phương 界giới 。 有hữu 空không 無vô 體thể 。 有hữu 見kiến 無vô 覺giác 。 故cố 知tri 見kiến 精tinh 中trung 元nguyên 有hữu 一nhất 分phần/phân 。 不bất 附phụ 身thân 根căn 名danh 無vô 覺giác 之chi 見kiến 。 阿A 難Nan 先tiên 已dĩ 見kiến 及cập 此thử 矣hĩ 。 見kiến 必tất 下hạ 執chấp 見kiến 以dĩ 疑nghi 身thân 心tâm 。 見kiến 性tánh 洞đỗng 然nhiên 必tất 是thị 我ngã 真chân 。 此thử 性tánh 既ký 在tại 眼nhãn 前tiền 已dĩ 離ly 我ngã 體thể 。 現hiện 今kim 身thân 心tâm 須tu 不bất 是thị 我ngã 。 復phục 是thị 何hà 物vật 。 次thứ 而nhi 今kim 下hạ 執chấp 身thân 心tâm 以dĩ 疑nghi 見kiến 。 謂vị 如như 我ngã 思tư 惟duy 。 則tắc 身thân 心tâm 有hữu 知tri 。 彼bỉ 見kiến 無vô 辨biện 則tắc 見kiến 未vị 必tất 是thị 我ngã 真chân 也dã 。 彼bỉ 者giả 外ngoại 之chi 之chi 辭từ 。 三tam 若nhược 實thật 下hạ 明minh 墮đọa 物vật 能năng 見kiến 我ngã 之chi 過quá 。 如như 世Thế 尊Tôn 言ngôn 。 必tất 以dĩ 見kiến 者giả 為vi 心tâm 。 以dĩ 令linh 我ngã 今kim 見kiến 故cố 。 見kiến 性tánh 是thị 我ngã 則tắc 身thân 非phi 我ngã 。 以dĩ 身thân 不bất 能năng 見kiến 故cố 。 前tiền 文văn 云vân 汝nhữ 既ký 見kiến 物vật 。 物vật 亦diệc 見kiến 汝nhữ 。 今kim 見kiến 在tại 身thân 外ngoại 何hà 殊thù 物vật 能năng 見kiến 我ngã 耶da 。 汝nhữ 即tức 我ngã 也dã 。 言ngôn 何hà 殊thù 者giả 亦diệc 非phi 全toàn 同đồng 。 以dĩ 見kiến 在tại 身thân 外ngoại 似tự 有hữu 反phản 見kiến 我ngã 身thân 之chi 義nghĩa 。 阿A 難Nan 之chi 意ý 似tự 猶do 未vị 信tín 見kiến 性tánh 是thị 心tâm 。 然nhiên 皆giai 據cứ 見kiến 現hiện 在tại 前tiền 發phát 此thử 疑nghi 端đoan 。 惟duy 垂thùy 下hạ 結kết 請thỉnh 。
○# 二nhị 答đáp 二nhị 一nhất 破phá 執chấp 二nhị 會hội 通thông 初sơ 文văn 三tam 一nhất 如Như 來Lai 破phá 執chấp 又hựu 二nhị 一nhất 總tổng 破phá 見kiến 在tại 我ngã 前tiền 。
佛Phật 告cáo 阿A 難Nan 。
今kim 汝nhữ 所sở 言ngôn 。 見kiến 在tại 汝nhữ 前tiền 。 是thị 義nghĩa 非phi 實thật 。
見kiến 在tại 我ngã 前tiền 是thị 生sanh 疑nghi 之chi 本bổn 故cố 先tiên 斥xích 之chi 。 以dĩ 其kỳ 墮đọa 劫kiếp 濁trược 也dã 。
○# 二nhị 別biệt 破phá 是thị 見kiến 非phi 見kiến 又hựu 二nhị 。 若nhược 實thật 至chí 別biệt 有hữu 自tự 性tánh 。 等đẳng 總tổng 明minh 物vật 非phi 是thị 見kiến 。 須tu 知tri 文văn 意ý 元nguyên 不bất 立lập 物vật 即tức 是thị 見kiến 以dĩ 為vi 所sở 破phá 。 但đãn 破phá 見kiến 在tại 前tiền 耳nhĩ 。 因nhân 阿A 難Nan 執chấp 見kiến 在tại 前tiền 。 故cố 佛Phật 難nạn/nan 云vân 明minh 暗ám 色sắc 空không 。 無vô 一nhất 是thị 見kiến 可khả 云vân 見kiến 在tại 前tiền 乎hồ 。 然nhiên 縱túng/tung 物vật 無vô 是thị 見kiến 。 而nhi 於ư 萬vạn 象tượng 前tiền 剖phẫu 出xuất 精tinh 明minh 同đồng 物vật 無vô 惑hoặc 。 亦diệc 得đắc 謂vị 之chi 見kiến 在tại 眼nhãn 前tiền 。 故cố 佛Phật 難nạn/nan 破phá 中trung 具cụ 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 即tức 破phá 是thị 見kiến 也dã 。 答đáp 中trung 亦diệc 分phân 為vi 二nhị 。 先tiên 答đáp 物vật 無vô 是thị 見kiến 。 次thứ 如như 佛Phật 所sở 說thuyết 。 下hạ 明minh 不bất 能năng 於ư 萬vạn 物vật 象tượng 前tiền 。 剖phẫu 出xuất 精tinh 見kiến 。 則tắc 必tất 不bất 可khả 云vân 見kiến 在tại 眼nhãn 前tiền 。 阿A 難Nan 所sở 說thuyết 。 合hợp 佛Phật 難nạn/nan 意ý 故cố 印ấn 云vân 如như 是thị 。
若nhược 實thật 汝nhữ 前tiền 。 汝nhữ 實thật 見kiến 者giả 。 則tắc 此thử 見kiến 精tinh 。 既ký 有hữu 方phương 所sở 。 非phi 無vô 指chỉ 示thị 。 且thả 今kim 與dữ 汝nhữ 。 坐tọa 祇Kỳ 陀Đà 林Lâm 。 徧biến 觀quán 林lâm 渠cừ 。 及cập 與dữ 殿điện 堂đường 。 上thượng 至chí 日nhật 月nguyệt 。 前tiền 對đối 恆Hằng 河Hà 。 汝nhữ 今kim 於ư 我ngã 。 師sư 子tử 座tòa 前tiền 。 舉cử 手thủ 指chỉ 陳trần 。 是thị 種chủng 種chủng 相tướng 。 陰ấm 者giả 是thị 林lâm 。 明minh 者giả 是thị 日nhật 。 礙ngại 者giả 是thị 壁bích 。 通thông 者giả 是thị 空không 。 如như 是thị 乃nãi 至chí 。 草thảo 樹thụ 纖tiêm 毫hào 。 大đại 小tiểu 雖tuy 殊thù 。 但đãn 可khả 有hữu 形hình 。 無vô 不bất 指chỉ 著trước 。 若nhược 必tất 其kỳ 見kiến 。 現hiện 在tại 汝nhữ 前tiền 。 汝nhữ 應ưng 以dĩ 手thủ 。 確xác 實thật 指chỉ 陳trần 。 何hà 者giả 是thị 見kiến 。 阿A 難Nan 當đương 知tri 。 若nhược 空không 是thị 見kiến 。 既ký 已dĩ 成thành 見kiến 。 何hà 者giả 是thị 空không 。 若nhược 物vật 是thị 見kiến 。 既ký 已dĩ 成thành 見kiến 。 何hà 者giả 為vi 物vật 。 汝nhữ 可khả 微vi 細tế 。 披phi 剝bác 萬vạn 象tượng 。 析tích 出xuất 精tinh 明minh 。 淨tịnh 妙diệu 見kiến 元nguyên 。 指chỉ 陳trần 示thị 我ngã 。 同đồng 彼bỉ 諸chư 物vật 。 分phân 明minh 無vô 惑hoặc 。 阿A 難Nan 言ngôn 。 我ngã 今kim 於ư 此thử 。 重Trùng 閣Các 講Giảng 堂Đường 。 遠viễn 洎kịp 恆Hằng 河Hà 。 上thượng 觀quan 日nhật 月nguyệt 。 舉cử 手thủ 所sở 指chỉ 。 縱túng 目mục 所sở 觀quan 。 指chỉ 皆giai 是thị 物vật 。 無vô 是thị 見kiến 者giả 。
世Thế 尊Tôn 。 如như 佛Phật 所sở 說thuyết 。 況huống 我ngã 有hữu 漏lậu 。 初sơ 學học 聲Thanh 聞Văn 。 乃nãi 至chí 菩Bồ 薩Tát 。 亦diệc 不bất 能năng 於ư 。 萬vạn 物vật 象tượng 前tiền 。 剖phẫu 出xuất 精tinh 見kiến 。 離ly 一nhất 切thiết 物vật 。 別biệt 有hữu 自tự 性tánh 。 佛Phật 言ngôn 如như 是thị 如như 是thị 。
文văn 云vân 汝nhữ 實thật 見kiến 者giả 。 謂vị 實thật 有hữu 眼nhãn 前tiền 之chi 見kiến 則tắc 必tất 有hữu 實thật 法pháp 可khả 示thị 。 且thả 今kim 與dữ 汝nhữ 者giả 。 且thả 以dĩ 物vật 為vi 例lệ 。 祇Kỳ 陀Đà 林Lâm 下hạ 皆giai 是thị 所sở 見kiến 。 日nhật 月nguyệt 恆Hằng 河Hà 極cực 見kiến 所sở 至chí 之chi 處xứ 。 亦diệc 所sở 見kiến 耳nhĩ 。 下hạ 文văn 方phương 明minh 種chủng 種chủng 相tương/tướng 皆giai 有hữu 形hình 可khả 指chỉ 。 若nhược 必tất 句cú 重trọng/trùng 牒điệp 計kế 也dã 。 以dĩ 物vật 例lệ 見kiến 。 物vật 在tại 眼nhãn 前tiền 而nhi 見kiến 亦diệc 在tại 前tiền 。 則tắc 物vật 有hữu 可khả 指chỉ 而nhi 見kiến 亦diệc 必tất 可khả 指chỉ 。 故cố 云vân 汝nhữ 應ưng 以dĩ 手thủ 。 確xác 實thật 指chỉ 陳trần 也dã 。 阿A 難Nan 當đương 下hạ 明minh 物vật 無vô 是thị 見kiến 。 又hựu 二nhị 。 先tiên 明minh 即tức 物vật 無vô 見kiến 。 謂vị 若nhược 以dĩ 空không 即tức 見kiến 。 則tắc 既ký 謂vị 之chi 見kiến 即tức 不bất 得đắc 謂vị 之chi 空không 。 次thứ 物vật 亦diệc 然nhiên 。 汝nhữ 可khả 下hạ 。 謂vị 即tức 物vật 既ký 不bất 可khả 得đắc 。 會hội 須tu 於ư 萬vạn 象tượng 前tiền 剖phẫu 出xuất 一nhất 見kiến 。 方phương 可khả 云vân 見kiến 在tại 汝nhữ 前tiền 。 譬thí 如như 壁bích 畵họa 。 畵họa 雖tuy 依y 壁bích 然nhiên 不bất 妨phương 壁bích 是thị 壁bích 畵họa 是thị 畵họa 。 是thị 即tức 可khả 剖phẫu 。 今kim 見kiến 亦diệc 然nhiên 。 合hợp 此thử 二nhị 義nghĩa 皆giai 名danh 物vật 無vô 是thị 見kiến 。 謂vị 萬vạn 物vật 中trung 無vô 一nhất 是thị 見kiến 之chi 處xứ 耳nhĩ 。 佛Phật 已dĩ 明minh 示thị 物vật 無vô 是thị 見kiến 而nhi 猶do 未vị 決quyết 其kỳ 辭từ 。 以dĩ 使sử 阿A 難Nan 自tự 決quyết 所sở 以dĩ 斷đoạn 其kỳ 疑nghi 也dã 。 文văn 言ngôn 精tinh 明minh 淨tịnh 妙diệu 見kiến 元nguyên 。 則tắc 見kiến 精tinh 見kiến 性tánh 皆giai 在tại 其kỳ 中trung 矣hĩ 。 阿A 難Nan 答đáp 中trung 方phương 正chánh 明minh 物vật 無vô 是thị 見kiến 。 重Trùng 閣Các 講Giảng 堂Đường 。 領lãnh 上thượng 祇Kỳ 陀Đà 林Lâm 等đẳng 。 恆Hằng 河Hà 日nhật 月nguyệt 領lãnh 上thượng 上thượng 至chí 日nhật 月nguyệt 。 前tiền 對đối 恆Hằng 河Hà 。 舉cử 手thủ 等đẳng 領lãnh 上thượng 物vật 無vô 是thị 見kiến 。 言ngôn 縱túng/tung 目mục 者giả 義nghĩa 當đương 舉cử 手thủ 。 故cố 下hạ 即tức 云vân 指chỉ 皆giai 是thị 物vật 。 無vô 是thị 見kiến 者giả 。 如như 佛Phật 所sở 說thuyết 。 下hạ 正chánh 明minh 不bất 能năng 剖phẫu 物vật 出xuất 見kiến 。 阿A 難Nan 雖tuy 云vân 見kiến 在tại 眼nhãn 前tiền 。 而nhi 佛Phật 令linh 其kỳ 析tích 出xuất 見kiến 性tánh 則tắc 不bất 可khả 得đắc 。 故cố 竟cánh 決quyết 之chi 。
○# 二nhị 明minh 物vật 無vô 非phi 見kiến 。
佛Phật 復phục 告cáo 阿A 難Nan 。 如như 汝nhữ 所sở 言ngôn 。 無vô 有hữu 精tinh 見kiến 。 離ly 一nhất 切thiết 物vật 。 別biệt 有hữu 自tự 性tánh 。 則tắc 汝nhữ 所sở 指chỉ 。 是thị 物vật 之chi 中trung 。 無vô 是thị 見kiến 者giả 。 今kim 復phục 告cáo 汝nhữ 。 汝nhữ 與dữ 如Như 來Lai 。 坐tọa 祇Kỳ 陀Đà 林Lâm 。 更cánh 觀quan 林lâm 苑uyển 。 乃nãi 至chí 日nhật 月nguyệt 。 種chủng 種chủng 象tượng 殊thù 。 必tất 無vô 見kiến 精tinh 。 受thọ 汝nhữ 所sở 指chỉ 。 汝nhữ 又hựu 發phát 明minh 。 此thử 諸chư 物vật 中trung 。 何hà 者giả 非phi 見kiến 。 阿A 難Nan 言ngôn 。 我ngã 實thật 徧biến 見kiến 。 此thử 祇Kỳ 陀Đà 林Lâm 。 不bất 知tri 是thị 中trung 。 何hà 者giả 非phi 見kiến 。
何hà 以dĩ 故cố 。 若nhược 樹thụ 非phi 見kiến 。 云vân 何hà 見kiến 樹thụ 。 若nhược 樹thụ 即tức 見kiến 。 復phục 云vân 何hà 樹thụ 。 如như 是thị 乃nãi 至chí 。 若nhược 空không 非phi 見kiến 。 云vân 何hà 見kiến 空không 。 若nhược 空không 即tức 見kiến 。 復phục 云vân 何hà 空không 。 我ngã 又hựu 思tư 惟duy 。 是thị 萬vạn 象tượng 中trung 。 微vi 細tế 發phát 明minh 。 無vô 非phi 見kiến 者giả 。 佛Phật 言ngôn 如như 是thị 如như 是thị 。
如như 汝nhữ 下hạ 述thuật 其kỳ 所sở 言ngôn 。 精tinh 見kiến 二nhị 字tự 亦diệc 該cai 見kiến 精tinh 見kiến 性tánh 。 前tiền 世Thế 尊Tôn 先tiên 明minh 即tức 物vật 無vô 見kiến 。 次thứ 明minh 析tích 物vật 無vô 見kiến 。 析tích 即tức 離ly 也dã 。 阿A 難Nan 答đáp 中trung 亦diệc 分phân 為vi 二nhị 。 今kim 但đãn 言ngôn 離ly 者giả 是thị 必tất 前tiền 文văn 意ý 重trọng/trùng 於ư 離ly 耳nhĩ 。 前tiền 謂vị 見kiến 現hiện 在tại 前tiền 必tất 有hữu 可khả 指chỉ 。 豈khởi 明minh 暗ám 色sắc 空không 。 即tức 是thị 見kiến 乎hồ 。 此thử 既ký 不bất 可khả 。 須tu 於ư 萬vạn 象tượng 中trung 剖phẫu 出xuất 一nhất 見kiến 亦diệc 得đắc 謂vị 之chi 見kiến 在tại 眼nhãn 前tiền 。 則tắc 前tiền 問vấn 答đáp 中trung 意ý 重trọng/trùng 於ư 離ly 明minh 矣hĩ 。 雖tuy 言ngôn 為vi 離ly 元nguyên 是thị 是thị 見kiến 中trung 義nghĩa 。 以dĩ 若nhược 於ư 萬vạn 象tượng 中trung 析tích 出xuất 一nhất 見kiến 。 即tức 是thị 物vật 中trung 有hữu 此thử 見kiến 也dã 。 故cố 結kết 云vân 則tắc 汝nhữ 所sở 指chỉ 等đẳng 。 結kết 語ngữ 雖tuy 單đơn 承thừa 離ly 物vật 無vô 見kiến 亦diệc 該cai 即tức 物vật 無vô 見kiến 。 故cố 云vân 是thị 物vật 之chi 中trung 。 無vô 是thị 見kiến 也dã 。 今kim 復phục 下hạ 別biệt 徵trưng 非phi 見kiến 。 更cánh 觀quán 之chi 意ý 在tại 徵trưng 非phi 見kiến 也dã 。 然nhiên 佛Phật 亦diệc 不bất 結kết 而nhi 使sử 阿A 難Nan 自tự 決quyết 。 既ký 云vân 徧biến 見kiến 便tiện 不bất 得đắc 云vân 非phi 見kiến 。 此thử 中trung 祗chi 應ưng 破phá 非phi 見kiến 。 而nhi 即tức 非phi 俱câu 破phá 者giả 謂vị 進tiến 退thoái 皆giai 不bất 可khả 而nhi 決quyết 其kỳ 無vô 非phi 見kiến 耳nhĩ 。 言ngôn 我ngã 又hựu 思tư 維duy 者giả 。 前tiền 思tư 無vô 是thị 見kiến 。 今kim 又hựu 思tư 無vô 非phi 見kiến 也dã 。 微vi 細tế 者giả 。 欲dục 尋tầm 非phi 見kiến 之chi 義nghĩa 故cố 云vân 微vi 細tế 。 兩lưỡng 關quan 皆giai 破phá 佛Phật 意ý 可khả 明minh 故cố 復phục 印ấn 之chi 。 溫ôn 陵lăng 云vân 。 二nhị 義nghĩa 無vô 定định 佛Phật 皆giai 印ấn 者giả 。 以dĩ 色sắc 空không 等đẳng 象tượng 。 如như 虗hư 空không 華hoa 。 本bổn 無vô 所sở 有hữu 。 不bất 可khả 定định 指chỉ 也dã 。
○# 二nhị 大đại 眾chúng 茫mang 然nhiên 。
於ư 是thị 大đại 眾chúng 。 非phi 無Vô 學Học 者giả 。 聞văn 佛Phật 此thử 言ngôn 。 茫mang 然nhiên 不bất 知tri 。 是thị 義nghĩa 終chung 始thỉ 。 一nhất 時thời 惶hoàng 悚tủng 。 失thất 其kỳ 所sở 守thủ 。
大đại 眾chúng 茫mang 然nhiên 者giả 。 如như 前tiền 問vấn 答đáp 。 以dĩ 為vi 是thị 見kiến 則tắc 無vô 所sở 指chỉ 故cố 是thị 見kiến 之chi 義nghĩa 難nạn/nan 立lập 。 大đại 眾chúng 已dĩ 懷hoài 迷mê 悶muộn 。 以dĩ 為vi 非phi 見kiến 應ưng 無vô 所sở 矚chú 。 故cố 非phi 見kiến 之chi 義nghĩa 難nạn/nan 立lập 。 大đại 眾chúng 復phục 懷hoài 迷mê 悶muộn 。 而nhi 佛Phật 反phản 兩lưỡng 印ấn 之chi 迷mê 悶muộn 轉chuyển 深thâm 故cố 茫mang 然nhiên 不bất 知tri 終chung 始thỉ 。 幽u 溪khê 云vân 。 經kinh 家gia 特đặc 言ngôn 。 非phi 無Vô 學Học 者giả 。 無Vô 學Học 之chi 人nhân 已dĩ 證chứng 偏thiên 真chân 則tắc 色sắc 空không 已dĩ 盡tận 。 豈khởi 更cánh 執chấp 乎hồ 。 所sở 不bất 及cập 者giả 。 此thử 見kiến 及cập 緣duyên 。 元nguyên 是thị 菩Bồ 提Đề 。 妙diệu 淨tịnh 明minh 體thể 耳nhĩ 。 大Đại 乘Thừa 小Tiểu 乘Thừa 漸tiệm 頓đốn 偏thiên 圓viên 於ư 是thị 乎hồ 分phần/phân 。 終chung 始thỉ 者giả 。 如như 虗hư 空không 華hoa 是thị 義nghĩa 之chi 始thỉ 。 元nguyên 是thị 菩Bồ 提Đề 。 妙diệu 淨tịnh 明minh 體thể 。 是thị 義nghĩa 之chi 終chung 。 又hựu 如như 虗hư 空không 華hoa 是thị 義nghĩa 之chi 終chung 是thị 見kiến 非phi 見kiến 至chí 此thử 而nhi 斷đoạn 也dã 。 追truy 遡# 其kỳ 本bổn 元nguyên 是thị 菩Bồ 提Đề 。 妙diệu 淨tịnh 明minh 體thể 。 即tức 其kỳ 始thỉ 也dã 。 有hữu 無vô 不bất 決quyết 故cố 。 失thất 其kỳ 所sở 守thủ 。
○# 三tam 如Như 來Lai 安an 慰úy 。
如Như 來Lai 知tri 其kỳ 。 魂hồn 慮lự 變biến 慴triệp 。 心tâm 生sanh 憐lân 愍mẫn 。 安an 慰úy 阿A 難Nan 。 及cập 諸chư 大đại 眾chúng 。 諸chư 善thiện 男nam 子tử 。 無vô 上thượng 法Pháp 王Vương 。 是thị 真chân 實thật 語ngữ 。 如như 所sở 如như 說thuyết 。 不bất 誑cuống 不bất 妄vọng 。 非phi 末Mạt 伽Già 黎Lê 。 四tứ 種chủng 不bất 死tử 。 矯kiểu 亂loạn 論luận 義nghĩa 。 汝nhữ 諦đế 思tư 惟duy 。 無vô 忝thiểm 哀ai 慕mộ 。
變biến 慴triệp 者giả 。 失thất 其kỳ 所sở 守thủ 則tắc 變biến 。 一nhất 時thời 惶hoàng 悚tủng 是thị 慴triệp 。 慴triệp 專chuyên 入nhập 聲thanh 。 怯khiếp 也dã 。 或hoặc 云vân 懼cụ 也dã 。 特đặc 言ngôn 無vô 上thượng 法Pháp 王Vương 。 真chân 實thật 語ngữ 者giả 。 是thị 見kiến 非phi 見kiến 皆giai 非phi 真chân 實thật 。 今kim 俱câu 非phi 之chi 。 意ý 欲dục 明minh 圓viên 教giáo 中trung 道đạo 是thị 真chân 實thật 語ngữ 也dã 。 如như 所sở 如như 說thuyết 者giả 。 如như 於ư 真Chân 如Như 之chi 理lý 。 是thị 稱xưng 理lý 而nhi 說thuyết 。 不bất 誑cuống 則tắc 不bất 欺khi 於ư 人nhân 。 不bất 妄vọng 是thị 斷đoạn 除trừ 妄vọng 語ngữ 。 或hoặc 以dĩ 如Như 來Lai 五ngũ 語ngữ 釋thích 之chi 亦diệc 是thị 。 具cụ 如như 會hội 解giải 。 不bất 死tử 矯kiểu 亂loạn 者giả 。 言ngôn 其kỳ 立lập 義nghĩa 甚thậm 有hữu 無vô 不bất 決quyết 如như 十thập 卷quyển 中trung 云vân 。 或hoặc 言ngôn 其kỳ 有hữu 。 或hoặc 言ngôn 其kỳ 無vô 。 亦diệc 有hữu 即tức 是thị 亦diệc 無vô 。 亦diệc 無vô 之chi 中trung 。 不bất 是thị 亦diệc 有hữu 。 即tức 矯kiểu 亂loạn 而nhi 不bất 決quyết 也dã 。
○# 二nhị 會hội 通thông 二nhị 一nhất 文Văn 殊Thù 騰đằng 疑nghi 請thỉnh 問vấn 。
是thị 時thời 文Văn 殊Thù 師Sư 利Lợi 法Pháp 王Vương 子Tử 。 愍mẫn 諸chư 四tứ 眾chúng 。 在tại 大đại 眾chúng 中trung 。 即tức 從tùng 座tòa 起khởi 。 頂đảnh 禮lễ 佛Phật 足túc 。 合hợp 掌chưởng 恭cung 敬kính 而nhi 白bạch 。 佛Phật 言ngôn 世Thế 尊Tôn 。 此thử 諸chư 大đại 眾chúng 。 不bất 悟ngộ 如Như 來Lai 。 發phát 明minh 二nhị 種chủng 。 精tinh 見kiến 色sắc 空không 。 是thị 非phi 是thị 義nghĩa 。
世Thế 尊Tôn 。 若nhược 此thử 前tiền 緣duyên 。 色sắc 空không 等đẳng 象tượng 。 若nhược 是thị 見kiến 者giả 。 應ưng 有hữu 所sở 指chỉ 。 若nhược 非phi 見kiến 者giả 。 應ưng 無vô 所sở 矚chú 。 而nhi 今kim 不bất 知tri 。 是thị 義nghĩa 所sở 歸quy 。 故cố 有hữu 驚kinh 怖bố 。 非phi 是thị 疇trù 昔tích 。 善thiện 根căn 輕khinh 尠tiển 。 惟duy 願nguyện 如Như 來Lai 。 大đại 慈từ 發phát 明minh 。 此thử 諸chư 物vật 象tượng 。 與dữ 此thử 見kiến 精tinh 。 元nguyên 是thị 何hà 物vật 。 於ư 其kỳ 中trung 間gian 。 無vô 是thị 非phi 是thị 。
大đại 眾chúng 雖tuy 蒙mông 安an 慰úy 未vị 啟khải 幽u 關quan 。 故cố 假giả 文Văn 殊Thù 槌chùy 砧# 相tương/tướng 叩khấu 。 文văn 分phần/phân 三tam 節tiết 。 初sơ 總tổng 述thuật 四tứ 眾chúng 不bất 悟ngộ 。 發phát 明minh 二nhị 種chủng 者giả 。 謂vị 是thị 見kiến 非phi 見kiến 二nhị 義nghĩa 也dã 。 精tinh 見kiến 與dữ 色sắc 空không 。 相tương 對đối 有hữu 色sắc 空không 是thị 見kiến 色sắc 空không 非phi 見kiến 二nhị 義nghĩa 。 若nhược 其kỳ 悟ngộ 明minh 即tức 知tri 離ly 是thị 非phi 是thị 亦diệc 成thành 佛Phật 果quả 。 二nhị 明minh 不bất 悟ngộ 所sở 以dĩ 。 若nhược 是thị 見kiến 者giả 。 應ưng 有hữu 所sở 指chỉ 者giả 。 謂vị 物vật 既ký 是thị 見kiến 必tất 可khả 指chỉ 其kỳ 何hà 者giả 為vi 物vật 。 中trung 之chi 見kiến 也dã 。 是thị 義nghĩa 指chỉ 物vật 無vô 是thị 見kiến 物vật 無vô 非phi 見kiến 。 二nhị 義nghĩa 所sở 歸quy 是thị 旨chỉ 歸quy 之chi 地địa 。 如như 下hạ 明minh 菩Bồ 提Đề 妙diệu 淨tịnh 明minh 體thể 。 離ly 是thị 非phi 是thị 豈khởi 非phi 義nghĩa 所sở 歸quy 乎hồ 。 因nhân 如Như 來Lai 所sở 示thị 。 其kỳ 意ý 甚thậm 深thâm 。 尚thượng 非phi 無Vô 學Học 偏thiên 空không 境cảnh 界giới 。 況huống 阿A 難Nan 有hữu 學học 。 及cập 諸chư 四tứ 眾chúng 。 能năng 無vô 驚kinh 怖bố 故cố 非phi 。 善thiện 根căn 微vi 薄bạc 。 三tam 惟duy 願nguyện 下hạ 請thỉnh 。 如Như 來Lai 發phát 明minh 。 此thử 正chánh 叩khấu 所sở 歸quy 。 舉cử 二nhị 以dĩ 叩khấu 不bất 二nhị 也dã 。 元nguyên 是thị 何hà 物vật 者giả 。 下hạ 佛Phật 云vân 。 元nguyên 是thị 菩Bồ 提Đề 。 淨tịnh 明minh 體thể 正chánh 答đáp 此thử 語ngữ 。
○# 二nhị 如Như 來Lai 正chánh 為vi 會hội 通thông 二nhị 一nhất 正chánh 明minh 絕tuyệt 待đãi 。
佛Phật 告cáo 文Văn 殊Thù 。 及cập 諸chư 大đại 眾chúng 。
十thập 方phương 如Như 來Lai 。 及cập 大đại 菩Bồ 薩Tát 。 於ư 其kỳ 自tự 住trụ 。 三tam 摩ma 地địa 中trung 。 見kiến 與dữ 見kiến 緣duyên 。 并tinh 所sở 想tưởng 相tương/tướng 如như 虗hư 空không 華hoa 。 本bổn 無vô 所sở 有hữu 。 此thử 見kiến 及cập 緣duyên 。 元nguyên 是thị 菩Bồ 提Đề 。 妙diệu 淨tịnh 明minh 體thể 。 云vân 何hà 於ư 中trung 。 有hữu 是thị 非phi 是thị 。
此thử 中trung 文văn 意ý 。 近cận 代đại 諸chư 師sư 皆giai 以dĩ 萬vạn 物vật 一nhất 體thể 釋thích 之chi 未vị 必tất 然nhiên 也dã 。 考khảo 天thiên 地địa 同đồng 根căn 萬vạn 物vật 一nhất 體thể 語ngữ 見kiến 外ngoại 書thư 。 自tự 肇triệu 公công 引dẫn 用dụng 遂toại 為vi 見kiến 性tánh 之chi 極cực 談đàm 。 亦diệc 須tu 究cứu 其kỳ 所sở 以dĩ 。 夫phu 根căn 身thân 器khí 界giới 皆giai 是thị 虗hư 妄vọng 。 欲dục 以dĩ 目mục 前tiền 萬vạn 法pháp 而nhi 即tức 會hội 成thành 一nhất 體thể 。 此thử 乃nãi 帶đái 妄vọng 釋thích 真chân 徒đồ 成thành 妄vọng 法pháp 。 今kim 此thử 文văn 中trung 有hữu 破phá 有hữu 立lập 。 欲dục 證chứng 菩Bồ 提Đề 。 淨tịnh 體thể 必tất 須tu 破phá 盡tận 根căn 塵trần 。 破phá 後hậu 論luận 立lập 方phương 明minh 萬vạn 物vật 與dữ 己kỷ 為vi 一nhất 。 苟cẩu 或hoặc 未vị 破phá 即tức 立lập 豈khởi 通thông 方phương 之chi 大Đại 道Đạo 乎hồ 。 文văn 云vân 。 如Như 來Lai 大đại 菩Bồ 薩Tát 者giả 。 如Như 來Lai 極cực 果quả 菩Bồ 薩Tát 分phần/phân 證chứng 。 皆giai 有hữu 自tự 行hành 權quyền 實thật 二nhị 智trí 。 三tam 摩ma 地địa 或hoặc 云vân 即tức 是thị 三Tam 摩Ma 提Đề 。 然nhiên 三Tam 摩Ma 提Đề 是thị 所sở 修tu 妙diệu 因nhân 。 三tam 摩ma 地địa 是thị 所sở 證chứng 習tập 果quả 。 當đương 有hữu 因nhân 果quả 之chi 分phần 。 果quả 上thượng 所sở 證chứng 或hoặc 即tức 三tam 昧muội 之chi 別biệt 名danh 也dã 。 見kiến 是thị 根căn 。 見kiến 緣duyên 是thị 塵trần 。 所sở 想tưởng 相tương/tướng 者giả 。 六lục 識thức 各các 有hữu 所sở 想tưởng 之chi 相tướng 。 如như 虗hư 空không 華hoa 者giả 。 自tự 緣duyên 而nhi 言ngôn 之chi 不bất 可khả 謂vị 之chi 見kiến 。 不bất 可khả 謂vị 之chi 非phi 見kiến 。 緣duyên 無vô 定định 性tánh 即tức 不bất 可khả 信tín 則tắc 緣duyên 若nhược 空không 華hoa 。 自tự 見kiến 而nhi 言ngôn 之chi 不bất 可khả 謂vị 之chi 緣duyên 不bất 可khả 謂vị 之chi 非phi 緣duyên 。 見kiến 無vô 定định 性tánh 則tắc 不bất 可khả 信tín 故cố □# 若nhược 空không 華hoa 。 前tiền 文văn 大đại 意ý 是thị 破phá 前tiền 塵trần 。 此thử 中trung 破phá 法pháp 根căn 塵trần 咸hàm 破phá 。 又hựu 自tự 首thủ 卷quyển 來lai 。 言ngôn 見kiến 性tánh 脫thoát 離ly 根căn 塵trần 。 未vị 言ngôn 根căn 塵trần 。 本bổn 無vô 所sở 有hữu 。 至chí 此thử 方phương 喻dụ 如như 空không 華hoa 。 故cố 非phi 極cực 果quả 聖thánh 人nhân 登đăng 地địa 菩Bồ 薩Tát 安an 能năng 破phá 盡tận 根căn 塵trần 二nhị 相tương/tướng 乎hồ 。 根căn 塵trần 既ký 破phá 六lục 識thức 例lệ 知tri 。 此thử 乃nãi 自tự 行hành 之chi 權quyền 智trí 也dã 。 破phá 法pháp 之chi 後hậu 須tu 明minh 立lập 法pháp 。 根căn 塵trần 同đồng 源nguyên 。 本bổn 無vô 二nhị 法pháp 唯duy 一nhất 菩Bồ 提Đề 。 妙diệu 淨tịnh 明minh 體thể 。 妙diệu 即tức 中trung 也dã 。 淨tịnh 即tức 空không 也dã 。 明minh 即tức 假giả 也dã 。 竊thiết 觀quán 此thử 處xứ 文văn 意ý 方phương 指chỉ 物vật 與dữ 見kiến 元nguyên 是thị 一nhất 體thể 。 萬vạn 象tượng 叵phả 得đắc 見kiến 亦diệc 安an 在tại 唯duy 妙diệu 淨tịnh 明minh 體thể 而nhi 已dĩ 。 文văn 重trọng/trùng 此thử 見kiến 及cập 緣duyên 四tứ 字tự 。 涅Niết 槃Bàn 云vân 。 明minh 與dữ 無vô 明minh 。 智trí 者giả 了liễu 達đạt 。 其kỳ 性tánh 無vô 二nhị 。 行hành 之chi 與dữ 識thức 智trí 者giả 了liễu 達đạt 。 其kỳ 性tánh 無vô 二nhị 。 無vô 二nhị 之chi 性tánh 。 即tức 是thị 佛Phật 性tánh 。 今kim 見kiến 與dữ 緣duyên 。 其kỳ 義nghĩa 亦diệc 然nhiên 。 本bổn 無vô 二nhị 法pháp 即tức 是thị 妙diệu 明minh 。 如như 立lập 是thị 見kiến 。 是thị 指chỉ 妙diệu 明minh 即tức 是thị 妙diệu 明minh 此thử 語ngữ 誠thành 贅# 。 如như 立lập 非phi 見kiến 。 乃nãi 指chỉ 妙diệu 明minh 非phi 是thị 妙diệu 明minh 此thử 語ngữ 更cánh 乖quai 。 妙diệu 明minh 離ly 是thị 非phi 此thử 自tự 行hành 之chi 實thật 智trí 也dã 。 問vấn 。 前tiền 文Văn 殊Thù 問vấn 元nguyên 是thị 何hà 物vật 。 於ư 其kỳ 中trung 間gian 。 無vô 是thị 非phi 是thị 。 今kim 答đáp 元nguyên 是thị 菩Bồ 提Đề 。 妙diệu 淨tịnh 明minh 體thể 。 云vân 何hà 於ư 中trung 。 有hữu 是thị 非phi 是thị 。 其kỳ 義nghĩa 已dĩ 足túc 。 奈nại 何hà 於ư 破phá 法pháp 中trung 先tiên 云vân 不bất 可khả 謂vị 是thị 見kiến 不bất 可khả 謂vị 非phi 見kiến 耶da 。 答đáp 。 前tiền 云vân 若nhược 樹thụ 非phi 見kiến 。 云vân 何hà 見kiến 樹thụ 。 若nhược 樹thụ 即tức 見kiến 。 復phục 云vân 何hà 樹thụ 。 常thường 作tác 是thị 觀quán 。 知tri 如như 空không 華hoa 。 即tức 推thôi 檢kiểm 入nhập 空không 之chi 道đạo 。 應ưng 知tri 權quyền 簡giản 之chi 法pháp 必tất 以dĩ 自tự 他tha 相tương 對đối 破phá 是thị 非phi 是thị 。 若nhược 妙diệu 淨tịnh 明minh 心tâm 。 只chỉ 是thị 一nhất 體thể 中trung 無vô 是thị 非phi 是thị 也dã 。
○# 二nhị 引dẫn 例lệ 釋thích 成thành 二nhị 一nhất 指chỉ 人nhân 引dẫn 例lệ 二nhị 一nhất 指chỉ 人nhân 問vấn 。 以dĩ 見kiến 與dữ 見kiến 緣duyên 。 元nguyên 止chỉ 一nhất 真chân 心tâm 故cố 直trực 以dĩ 文Văn 殊Thù 喻dụ 之chi 。 問vấn 。 前tiền 云vân 若nhược 樹thụ 非phi 見kiến 。 云vân 何hà 見kiến 樹thụ 。 若nhược 樹thụ 即tức 見kiến 。 復phục 云vân 何hà 樹thụ 。 是thị 將tương 根căn 塵trần 對đối 辨biện 無vô 是thị 非phi 是thị 耳nhĩ 。 今kim 何hà 直trực 就tựu 真chân 體thể 言ngôn 無vô 是thị 非phi 耶da 。 答đáp 。 前tiền 云vân 此thử 見kiến 及cập 緣duyên 。 元nguyên 是thị 菩Bồ 提Đề 。 妙diệu 淨tịnh 明minh 體thể 。 已dĩ 是thị 卷quyển 妄vọng 歸quy 真chân 。 故cố 此thử 問vấn 答đáp 中trung 直trực 就tựu 真chân 體thể 言ngôn 無vô 是thị 非phi 也dã 。
文Văn 殊Thù 。 吾ngô 今kim 問vấn 汝nhữ 。 如như 汝nhữ 文Văn 殊Thù 。 更cánh 有hữu 文Văn 殊Thù 。 是thị 文Văn 殊Thù 者giả 。 為vi 無vô 文Văn 殊Thù 。
妙diệu 明minh 似tự 遠viễn 。 今kim 舉cử 菩Bồ 薩Tát 當đương 身thân 而nhi 問vấn 則tắc 執chấp 情tình 易dị 破phá 玄huyền 指chỉ 易dị 彰chương 。 如như 汝nhữ 文Văn 殊Thù 。 例lệ 立lập 菩Bồ 提Đề 妙diệu 淨tịnh 明minh 體thể 。 更cánh 有hữu 文Văn 殊Thù 。 是thị 文Văn 殊Thù 者giả 。 例lệ 立lập 妙diệu 明minh 是thị 妙diệu 明minh 也dã 。 譬thí 如như 今kim 人nhân 居cư 平bình 無vô 事sự 必tất 不bất 言ngôn 我ngã 是thị 某mỗ 甲giáp 。 若nhược 作tác 此thử 念niệm 全toàn 成thành 疣vưu 贅# 。 文Văn 殊Thù 亦diệc 然nhiên 。 故cố 今kim 佛Phật 問vấn 為vi 更cánh 指chỉ 文Văn 殊Thù 是thị 文Văn 殊Thù 乎hồ 。 為vi 無vô 文Văn 殊Thù 。 例lệ 立lập 妙diệu 明minh 非phi 妙diệu 明minh 也dã 。 為vi 不bất 許hứa 說thuyết 是thị 文Văn 殊Thù 遂toại 無vô 文Văn 殊Thù 耶da 。 此thử 喻dụ 義nghĩa 旨chỉ 最tối 深thâm 語ngữ 言ngôn 最tối 淺thiển 。 講giảng 者giả 勿vật 支chi 離ly 其kỳ 詞từ 也dã 。
○# 二nhị 領lãnh 意ý 答đáp 。
如như 是thị 世Thế 尊Tôn 。 我ngã 真chân 文Văn 殊Thù 。 無vô 是thị 文Văn 殊Thù 。
何hà 以dĩ 故cố 。 若nhược 有hữu 是thị 者giả 。 則tắc 二nhị 文Văn 殊Thù 。 然nhiên 我ngã 今kim 日nhật 。 非phi 無vô 文Văn 殊Thù 。 於ư 中trung 實thật 無vô 。 是thị 非phi 二nhị 相tướng 。
文Văn 殊Thù 答đáp 佛Phật 。 我ngã 真chân 文Văn 殊Thù 。 本bổn 無vô 乖quai 舛suyễn 。 何hà 須tu 印ấn 定định 我ngã 是thị 文Văn 殊Thù 。 真chân 之chi 為vi 言ngôn 最tối 妙diệu 出xuất 於ư 是thị 非phi 之chi 外ngoại 。 若nhược 有hữu 是thị 者giả 。 須tu 言ngôn 文Văn 殊Thù 是thị 文Văn 殊Thù 豈khởi 非phi 一nhất 句cú 中trung 而nhi 疊điệp 兩lưỡng 文Văn 殊Thù 耶da 。 然nhiên 我ngã 今kim 日nhật 。 雖tuy 不bất 言ngôn 是thị 文Văn 殊Thù 。 非phi 定định 無vô 文Văn 殊Thù 可khả 得đắc 也dã 。 故cố 只chỉ 就tựu 一nhất 人nhân 之chi 身thân 本bổn 無vô 是thị 非phi 二nhị 相tướng 。 此thử 事sự 易dị 明minh 。 而nhi 非phi 文Văn 殊Thù 不bất 能năng 答đáp 。 妙diệu 明minh 真chân 性tánh 可khả 例lệ 知tri 矣hĩ 。
○# 二nhị 說thuyết 法Pháp 釋thích 成thành 二nhị 一nhất 離ly 是thị 非phi 。
佛Phật 言ngôn 此thử 見kiến 妙diệu 明minh 。 與dữ 諸chư 空không 塵trần 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 本bổn 是thị 妙diệu 明minh 。 無vô 上thượng 菩Bồ 提Đề 。 淨tịnh 圓viên 真chân 心tâm 。 妄vọng 為vi 色sắc 空không 。 及cập 與dữ 聞văn 見kiến 。 如như 第đệ 二nhị 月nguyệt 。 誰thùy 為vi 是thị 月nguyệt 。 又hựu 誰thùy 非phi 月nguyệt 。 文Văn 殊Thù 。 但đãn 一nhất 月nguyệt 真chân 。 中trung 間gian 自tự 無vô 。 是thị 月nguyệt 非phi 月nguyệt 。
世Thế 尊Tôn 合hợp 喻dụ 雙song 明minh 真chân 妄vọng 。 此thử 見kiến 至chí 如như 是thị 總tổng 標tiêu 真chân 妄vọng 。 本bổn 是thị 妙diệu 明minh 等đẳng 者giả 。 言ngôn 止chỉ 是thị 一nhất 實thật 諦đế 法pháp 。 大đại 經Kinh 云vân 。 如như 醉túy 未vị 吐thổ 見kiến 有hữu 轉chuyển 日nhật 及cập 不bất 轉chuyển 日nhật 。 醒tỉnh 人nhân 但đãn 見kiến 不bất 轉chuyển 不bất 見kiến 於ư 轉chuyển 。 今kim 亦diệc 如như 是thị 。 止chỉ 是thị 一nhất 實thật 相tướng 無vô 根căn 塵trần 之chi 異dị 。 妙diệu 明minh 即tức 寂tịch 照chiếu 也dã 。 無vô 上thượng 菩Bồ 提Đề 。 寂tịch 照chiếu 不bất 二nhị 之chi 道đạo 也dã 。 於ư 中trung 無vô 法pháp 不bất 具cụ 無vô 相tướng 不bất 融dung 故cố 曰viết 。 淨tịnh 圓viên 真chân 心tâm 。 妄vọng 為vi 等đẳng 者giả 。 謂vị 真chân 心tâm 中trung 本bổn 無vô 二nhị 法pháp 。 妄vọng 心tâm 起khởi 時thời 遂toại 為vi 色sắc 空không 之chi 塵trần 。 聞văn 見kiến 之chi 根căn 。 以dĩ 不bất 二nhị 而nhi 成thành 二nhị 法pháp 葢# 無vô 明minh 之chi 力lực 耳nhĩ 。 如như 第đệ 下hạ 更cánh 立lập 喻dụ 也dã 。 上thượng 文văn 既ký 雙song 立lập 真chân 妄vọng 。 以dĩ 根căn 塵trần 為vi 妄vọng 。 妙diệu 明minh 為vi 真chân 。 此thử 喻dụ 從tùng 上thượng 根căn 塵trần 發phát 來lai 。 第đệ 二nhị 月nguyệt 總tổng 喻dụ 根căn 塵trần 。 如như 第đệ 二nhị 月nguyệt 。 對đối 第đệ 一nhất 月nguyệt 不bất 可khả 言ngôn 。 是thị 月nguyệt 非phi 月nguyệt 。 色sắc 空không 對đối 見kiến 不bất 可khả 言ngôn 是thị 見kiến 非phi 見kiến 。 以dĩ 見kiến 中trung 有hữu 妙diệu 明minh 即tức 可khả 以dĩ 真chân 月nguyệt 喻dụ 之chi 。 但đãn 一nhất 月nguyệt 下hạ 舉cử 一nhất 月nguyệt 喻dụ 。 淨tịnh 圓viên 真chân 心tâm 。 此thử 喻dụ 從tùng 上thượng 妙diệu 明minh 發phát 來lai 。 正chánh 同đồng 文Văn 殊Thù 喻dụ 意ý 。 二nhị 月nguyệt 既ký 妄vọng 一nhất 月nguyệt 乃nãi 真chân 。 何hà 必tất 言ngôn 是thị 月nguyệt 非phi 月nguyệt 。 是thị 直trực 明minh 真chân 體thể 中trung 無vô 是thị 非phi 耳nhĩ 。
○# 二nhị 明minh 得đắc 失thất 上thượng 文văn 雙song 明minh 真chân 妄vọng 故cố 今kim 以dĩ 妄vọng 為vi 失thất 真chân 為vi 得đắc 。
是thị 以dĩ 汝nhữ 今kim 。 觀quan 見kiến 與dữ 塵trần 。 種chủng 種chủng 發phát 明minh 。 名danh 為vi 妄vọng 想tưởng 。 不bất 能năng 於ư 中trung 。 出xuất 是thị 非phi 是thị 。 由do 是thị 真chân 精tinh 。 妙diệu 覺giác 明minh 性tánh 。 故cố 能năng 令linh 汝nhữ 。 出xuất 指chỉ 非phi 指chỉ 。
見kiến 與dữ 塵trần 是thị 根căn 塵trần 之chi 妄vọng 。 若nhược 言ngôn 色sắc 空không 是thị 見kiến 非phi 見kiến 即tức 種chủng 種chủng 發phát 明minh 。 乃nãi 從tùng 根căn 塵trần 而nhi 起khởi 攀phàn 緣duyên 。 故cố 妄vọng 想tưởng 一nhất 動động 終chung 不bất 出xuất 是thị 非phi 之chi 外ngoại 。 雖tuy 不bất 可khả 定định 。 亦diệc 不bất 能năng 出xuất 。 葢# 善thiện 觀quán 則tắc 出xuất 是thị 非phi 之chi 外ngoại 。 不bất 善thiện 觀quán 但đãn 見kiến 其kỳ 不bất 可khả 定định 耳nhĩ 。 若nhược 契khế 妙diệu 性tánh 遂toại 脫thoát 根căn 塵trần 豈khởi 論luận 妄vọng 想tưởng 。 指chỉ 非phi 指chỉ 即tức 是thị 非phi 是thị 也dã 。 前tiền 云vân 若nhược 是thị 見kiến 者giả 。 應ưng 有hữu 所sở 指chỉ 。 詎cự 非phi 以dĩ 指chỉ 為vi 是thị 乎hồ 。 則tắc 非phi 指chỉ 之chi 為vi 非phi 是thị 可khả 知tri 矣hĩ 。 輔phụ 行hành 云vân 。 妙diệu 境cảnh 義nghĩa 成thành 妙diệu 觀quán 斯tư 立lập 。 正chánh 此thử 意ý 也dã 。 由do 是thị 言ngôn 之chi 。 圓viên 融dung 之chi 理lý 必tất 脫thoát 根căn 塵trần 。 而nhi 言ngôn 根căn 塵trần 是thị 道đạo 亦diệc 須tu 善thiện 會hội 。 圓viên 教giáo 之chi 門môn 必tất 除trừ 妄vọng 想tưởng 。 而nhi 言ngôn 妄vọng 想tưởng 即tức 道đạo 不bất 可khả 浪lãng 宣tuyên 。 故cố 前tiền 咄đốt 破phá 妄vọng 心tâm 為vi 入nhập 真chân 之chi 要yếu 路lộ 矣hĩ 。
○# 三Tam 明Minh 圓viên 證chứng 離ly 。 因nhân 緣duyên 自tự 然nhiên 。 前tiền 兩lưỡng 科khoa 皆giai 明minh 圓viên 證chứng 。 此thử 亦diệc 是thị 進tiến 明minh 圓viên 證chứng 之chi 文văn 。 菩Bồ 提Đề 妙diệu 淨tịnh 明minh 體thể 。 必tất 離ly 因nhân 緣duyên 自tự 然nhiên 。 故cố 有hữu 此thử 番phiên 問vấn 答đáp 。 後hậu 文văn 處xứ 處xứ 言ngôn 離ly 因nhân 緣duyên 自tự 然nhiên 。 從tùng 此thử 文văn 始thỉ 。 為vi 四tứ 一nhất 明minh 見kiến 性tánh 離ly 自tự 然nhiên 二nhị 一nhất 疑nghi 自tự 然nhiên 。
阿A 難Nan 白bạch 佛Phật 言ngôn 世Thế 尊Tôn 。 誠thành 如như 法Pháp 王vương 所sở 說thuyết 。 覺giác 緣duyên 遍biến 十thập 方phương 界giới 。 湛trạm 然nhiên 常thường 住trụ 。 性tánh 非phi 生sanh 滅diệt 。 與dữ 先tiên 梵Phạm 志Chí 。 娑sa 毗tỳ 迦ca 羅la 。 所sở 談đàm 冥minh 諦đế 。 及cập 投đầu 灰hôi 等đẳng 。 諸chư 外ngoại 道đạo 種chủng 。 說thuyết 有hữu 真chân 我ngã 。 徧biến 滿mãn 十thập 方phương 。 有hữu 何hà 差sai 別biệt 。 世Thế 尊Tôn 亦diệc 曾tằng 。 於ư 楞Lăng 伽Già 山Sơn 。 為vì 大Đại 慧Tuệ 等đẳng 。 敷phu 演diễn 斯tư 義nghĩa 。 彼bỉ 外ngoại 道đạo 等đẳng 。 常thường 說thuyết 自tự 然nhiên 。 我ngã 說thuyết 因nhân 緣duyên 。 非phi 彼bỉ 境cảnh 界giới 。 我ngã 今kim 觀quan 此thử 。 覺giác 性tánh 自tự 然nhiên 。 非phi 生sanh 非phi 滅diệt 。 遠viễn 離ly 一nhất 切thiết 。 虗hư 妄vọng 顛điên 倒đảo 。 似tự 非phi 因nhân 緣duyên 。 與dữ 彼bỉ 自tự 然nhiên 。 云vân 何hà 開khai 示thị 。 不bất 入nhập 羣quần 邪tà 。 獲hoạch 真chân 實thật 心tâm 。 妙diệu 覺giác 明minh 性tánh 。
問vấn 中trung 言ngôn 覺giác 緣duyên 者giả 。 歷lịch 觀quán 前tiền 後hậu 諸chư 文văn 多đa 指chỉ 見kiến 性tánh 而nhi 為vi 覺giác 體thể 。 緣duyên 指chỉ 萬vạn 象tượng 森sâm 羅la 。 緣duyên 即tức 是thị 覺giác 。 乃nãi 以dĩ 緣duyên 廣quảng 顯hiển 覺giác 體thể 之chi 徧biến 。 上thượng 文văn 以dĩ 第đệ 二nhị 月nguyệt 喻dụ 諸chư 根căn 塵trần 以dĩ 是thị 非phi 是thị 等đẳng 為vi 妄vọng 想tưởng 分phân 別biệt 。 今kim 皆giai 遠viễn 離ly 即tức 常thường 住trụ 非phi 生sanh 滅diệt 也dã 。 次thứ 與dữ 外ngoại 道đạo 對đối 辨biện 者giả 。 小Tiểu 乘Thừa 中trung 明minh 無vô 常thường 無vô 我ngã 。 與dữ 外ngoại 道đạo 逈huýnh 別biệt 。 大Đại 乘Thừa 所sở 說thuyết 每mỗi 似tự 外ngoại 道đạo 。 故cố 涅Niết 槃Bàn 中trung 有hữu 舊cựu 醫y 乳nhũ 藥dược 新tân 醫y 乳nhũ 藥dược 之chi 喻dụ 。 又hựu 云vân 非phi 聖thánh 凡phàm 夫phu 皆giai 說thuyết 有hữu 我ngã 悉tất 是thị 此thử 意ý 。 梵Phạm 志Chí 即tức 婆Bà 羅La 門Môn 。 謂vị 是thị 梵Phạm 天Thiên 所sở 生sanh 。 秦tần 言ngôn 淨tịnh 裔duệ 。 而nhi 云vân 先tiên 者giả 乃nãi 已dĩ 死tử 之chi 人nhân 也dã 。 娑sa 毗tỳ 迦ca 羅la 。 秦tần 言ngôn 金kim 頭đầu 。 所sở 立lập 二nhị 十thập 五ngũ 諦đế 中trung 首thủ 云vân 冥minh 諦đế 。 謂vị 冥minh 然nhiên 莫mạc 覺giác 。 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 有hữu 似tự 乎hồ 湛trạm 然nhiên 常thường 住trụ 。 性tánh 非phi 生sanh 滅diệt 。 投đầu 灰hôi 苦khổ 行hạnh 外ngoại 道đạo 。 說thuyết 真chân 我ngã 徧biến 十thập 方phương 有hữu 似tự 覺giác 緣duyên 。 徧biến 十thập 方phương 界giới 。 內nội 外ngoại 恐khủng 混hỗn 誠thành 須tu 辨biện 明minh 。 世Thế 尊Tôn 下hạ 引dẫn 昔tích 教giáo 對đối 辨biện 。 楞lăng 伽già 山sơn 名danh 。 此thử 云vân 不bất 可khả 往vãng 。 唯duy 得đắc 通thông 者giả 能năng 到đáo 。 斯tư 義nghĩa 即tức 內nội 教giáo 外ngoại 教giáo 差sai 別biệt 之chi 義nghĩa 也dã 。 一nhất 切thiết 外ngoại 道đạo 。 多đa 宗tông 自tự 然nhiên 。 彼bỉ 云vân 如như 龜quy 陸lục 生sanh 自tự 能năng 入nhập 水thủy 。 毒độc 蛇xà 生sanh 已dĩ 自tự 然nhiên 食thực 土thổ 。 如như 刺thứ 頭đầu 尖tiêm 。 誰thùy 之chi 所sở 作tác 。 飛phi 鳥điểu 毛mao 羽vũ 自tự 然nhiên 色sắc 別biệt 。 世thế 間gian 眾chúng 生sanh 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 有hữu 利lợi 有hữu 鈍độn 有hữu 富phú 有hữu 貧bần 。 有hữu 得đắc 解giải 脫thoát 。 有hữu 不bất 得đắc 者giả 。 是thị 故cố 當đương 知tri 。 一nhất 切thiết 法pháp 中trung 。 皆giai 有hữu 自tự 性tánh 。 果quả 如như 外ngoại 說thuyết 則tắc 斷đoạn 惑hoặc 證chứng 真chân 義nghĩa 皆giai 不bất 立lập 。 佛Phật 說thuyết 因nhân 緣duyên 者giả 。 由do 煩phiền 惱não 因nhân 緣duyên 。 則tắc 有hữu 生sanh 死tử 。 由do 修tu 道Đạo 因nhân 緣duyên 。 則tắc 有hữu 涅Niết 槃Bàn 。 眾chúng 生sanh 能năng 淨tịnh 三tam 業nghiệp 便tiện 革cách 凡phàm 成thành 聖thánh 。 正chánh 說thuyết 勝thắng 邪tà 豈khởi 外ngoại 道đạo 所sở 能năng 及cập 乎hồ 。 往vãng 日nhật 所sở 說thuyết 。 以dĩ 因nhân 緣duyên 而nhi 破phá 自tự 然nhiên 義nghĩa 猶do 易dị 識thức 。 何hà 意ý 今kim 經kinh 所sở 說thuyết 全toàn 類loại 自tự 然nhiên 。 葢# 非phi 生sanh 非phi 滅diệt 。 即tức 是thị 自tự 體thể 本bổn 然nhiên 也dã 。 言ngôn 遠viễn 離ly 虗hư 妄vọng 顛điên 倒đảo 者giả 。 虗hư 妄vọng 謂vị 根căn 塵trần 。 顛điên 倒đảo 為vi 妄vọng 想tưởng 。 離ly 此thử 則tắc 凝ngưng 然nhiên 不bất 變biến 必tất 非phi 因nhân 緣duyên 。 今kim 觀quán 下hạ 文văn 言ngôn 常thường 不bất 言ngôn 徧biến 者giả 常thường 可khả 以dĩ 該cai 徧biến 也dã 。 是thị 則tắc 邪tà 教giáo 。 亦diệc 有hữu 自tự 然nhiên 。 正chánh 教giáo 亦diệc 有hữu 自tự 然nhiên 。 何hà 以dĩ 辨biện 耶da 。 獲hoạch 真chân 等đẳng 者giả 。 謂vị 不bất 同đồng 冥minh 初sơ 神thần 我ngã 也dã 。
○# 二nhị 破phá 自tự 然nhiên 二nhị 一nhất 斥xích 疑nghi 總tổng 責trách 。
佛Phật 告cáo 阿A 難Nan 。
我ngã 今kim 如như 是thị 。 開khai 示thị 方phương 便tiện 。 真chân 實thật 告cáo 汝nhữ 。 汝nhữ 猶do 未vị 悟ngộ 。 惑hoặc 為vi 自tự 然nhiên 。
從tùng 首thủ 卷quyển 來lai 種chủng 種chủng 開khai 示thị 。 已dĩ 非phi 一nhất 端đoan 故cố 云vân 如như 是thị 開khai 示thị 。 開khai 示thị 二nhị 字tự 冠quan 下hạ 方phương 便tiện 真chân 實thật 。 謂vị 開khai 示thị 權quyền 實thật 二nhị 義nghĩa 。 前tiền 兩lưỡng 番phiên 退thoái 明minh 別biệt 教giáo 是thị 方phương 便tiện 。 三tam 番phiên 進tiến 明minh 圓viên 教giáo 是thị 真chân 實thật 。 權quyền 實thật 竝tịnh 用dụng 。 汝nhữ 猶do 未vị 悟ngộ 。 反phản 起khởi 計kế 度độ 。 惑hoặc 為vi 自tự 然nhiên 。
○# 二nhị 歷lịch 境cảnh 別biệt 破phá 。
阿A 難Nan 。 若nhược 必tất 自tự 然nhiên 。 自tự 須tu 甄chân 明minh 。 有hữu 自tự 然nhiên 體thể 。 汝nhữ 且thả 觀quán 此thử 。 妙diệu 明minh 見kiến 中trung 。 以dĩ 何hà 為vi 自tự 。 此thử 見kiến 為vi 復phục 。 以dĩ 明minh 為vi 自tự 。 以dĩ 暗ám 為vi 自tự 。 以dĩ 空không 為vi 自tự 。 以dĩ 塞tắc 為vi 自tự 。
阿A 難Nan 。 若nhược 明minh 為vi 自tự 。 應ưng 不bất 見kiến 暗ám 。 若nhược 復phục 以dĩ 空không 。 為vi 自tự 體thể 者giả 。 應ưng 不bất 見kiến 塞tắc 。 如như 是thị 乃nãi 至chí 。 諸chư 暗ám 等đẳng 相tướng 。 以dĩ 為vi 自tự 者giả 。 則tắc 於ư 明minh 時thời 。 見kiến 性tánh 斷đoạn 滅diệt 。 云vân 何hà 見kiến 明minh 。
此thử 中trung 先tiên 定định 。 次thứ 破phá 。 甄chân 者giả 別biệt 也dã 。 阿A 難Nan 以dĩ 常thường 住trụ 之chi 法Pháp 。 不bất 從tùng 因nhân 緣duyên 。 故cố 疑nghi 自tự 然nhiên 。 而nhi 今kim 以dĩ 見kiến 明minh 暗ám 等đẳng 為vi 自tự 然nhiên 。 明minh 暗ám 空không 塞tắc 仍nhưng 屬thuộc 因nhân 緣duyên 生sanh 滅diệt 。 與dữ 問vấn 似tự 不bất 相tương 蒙mông 。 因nhân 外ngoại 道đạo 以dĩ 鵠hộc 白bạch 烏ô 玄huyền 。 及cập 刺thứ 頭đầu 尖tiêm 等đẳng 為vi 自tự 然nhiên 。 是thị 未vị 破phá 五ngũ 陰ấm 而nhi 計kế 自tự 體thể 本bổn 然nhiên 。 今kim 欲dục 例lệ 之chi 仍nhưng 當đương 于vu 根căn 塵trần 中trung 立lập 自tự 然nhiên 計kế 然nhiên 後hậu 委ủy 破phá 。 故cố 須tu 以dĩ 見kiến 明minh 暗ám 等đẳng 為vi 自tự 然nhiên 則tắc 與dữ 彼bỉ 相tương/tướng 肖tiếu 。 又hựu 此thử 中trung 文văn 意ý 非phi 以dĩ 明minh 暗ám 空không 塞tắc 為vi 自tự 體thể 也dã 。 乃nãi 以dĩ 見kiến 明minh 見kiến 暗ám 。 之chi 見kiến 為vi 自tự 體thể 耳nhĩ 。 故cố 定định 中trung 云vân 此thử 見kiến 為vi 復phục 。 以dĩ 明minh 為vi 自tự 。 暗ám 等đẳng 例lệ 之chi 。 若nhược 明minh 為vi 自tự 下hạ 破phá 。 謂vị 若nhược 以dĩ 見kiến 明minh 為vi 自tự 。 應ưng 不bất 見kiến 暗ám 。 見kiến 暗ám 則tắc 隨tùy 緣duyên 轉chuyển 變biến 。 非phi 自tự 然nhiên 也dã 。 元nguyên 可khả 見kiến 暗ám 故cố 見kiến 非phi 明minh 。 下hạ 三tam 句cú 亦diệc 然nhiên 。 次thứ 云vân 明minh 時thời 見kiến 性tánh 斷đoạn 滅diệt 。 者giả 明minh 時thời 便tiện 無vô 自tự 體thể 是thị 斷đoạn 滅diệt 也dã 。
○# 二nhị 明minh 見kiến 性tánh 離ly 因nhân 緣duyên 二nhị 一nhất 疑nghi 因nhân 緣duyên 。
阿A 難Nan 言ngôn 。 必tất 此thử 玅# 見kiến 。 性tánh 非phi 自tự 然nhiên 。 我ngã 今kim 發phát 明minh 。 是thị 因nhân 緣duyên 生sanh 。 心tâm 猶do 未vị 明minh 。 諮tư 詢tuân 如Như 來Lai 。 是thị 義nghĩa 云vân 何hà 。 合hợp 因nhân 緣duyên 性tánh 。
長trường/trưởng 水thủy 云vân 。 既ký 非phi 自tự 然nhiên 必tất 是thị 因nhân 緣duyên 。 因nhân 緣duyên 之chi 法pháp 。 無vô 常thường 生sanh 滅diệt 此thử 有hữu 彼bỉ 無vô 。 豈khởi 同đồng 覺giác 性tánh 湛trạm 然nhiên 常thường 住trụ 。 圓viên 滿mãn 十thập 方phương 。 故cố 問vấn 云vân 何hà 合hợp 也dã 。
○# 二nhị 破phá 因nhân 緣duyên 。
佛Phật 言ngôn 汝nhữ 言ngôn 因nhân 緣duyên 。 吾ngô 復phục 問vấn 汝nhữ 。 汝nhữ 今kim 因nhân 見kiến 。 見kiến 性tánh 現hiện 前tiền 。 此thử 見kiến 為vi 復phục 。 因nhân 明minh 有hữu 見kiến 。 因nhân 暗ám 有hữu 見kiến 。 因nhân 空không 有hữu 見kiến 。 因nhân 塞tắc 有hữu 見kiến 。
阿A 難Nan 。 若nhược 因nhân 明minh 有hữu 。 應ưng 不bất 見kiến 暗ám 。 如như 因nhân 暗ám 有hữu 。 應ưng 不bất 見kiến 明minh 。 如như 是thị 乃nãi 至chí 。 因nhân 空không 因nhân 塞tắc 。 同đồng 於ư 明minh 暗ám 。
復phục 次thứ 阿A 難Nan 。 此thử 見kiến 又hựu 復phục 。 緣duyên 明minh 有hữu 見kiến 。 緣duyên 暗ám 有hữu 見kiến 。 緣duyên 空không 有hữu 見kiến 。 緣duyên 塞tắc 有hữu 見kiến 。
阿A 難Nan 。 若nhược 緣duyên 空không 有hữu 。 應ưng 不bất 見kiến 塞tắc 。 若nhược 緣duyên 塞tắc 有hữu 。 應ưng 不bất 見kiến 空không 。 如như 是thị 乃nãi 至chí 。 緣duyên 明minh 緣duyên 暗ám 。 同đồng 於ư 空không 塞tắc 。
若nhược 中trung 先tiên 破phá 因nhân 。 次thứ 破phá 緣duyên 。 皆giai 先tiên 問vấn 次thứ 破phá 。 言ngôn 汝nhữ 今kim 因nhân 見kiến 。 見kiến 性tánh 現hiện 前tiền 者giả 。 交giao 光quang 云vân 。 汝nhữ 今kim 因nhân 見kiến 。 下hạ 應ưng 補bổ 明minh 等đẳng 二nhị 字tự 。 未vị 必tất 然nhiên 也dã 。 彼bỉ 謂vị 見kiến 性tánh 仗trượng 外ngoại 緣duyên 始thỉ 現hiện 。 不bất 知tri 此thử 中trung 具cụ 見kiến 根căn 見kiến 性tánh 二nhị 義nghĩa 。 因nhân 見kiến 根căn 顯hiển 色sắc 而nhi 。 見kiến 性tánh 現hiện 前tiền 。 前tiền 文văn 云vân 。 眼nhãn 能năng 顯hiển 色sắc 。 如như 是thị 見kiến 性tánh 。 是thị 心tâm 非phi 眼nhãn 。 正chánh 是thị 此thử 義nghĩa 。 所sở 見kiến 不bất 離ly 明minh 暗ám 空không 色sắc 故cố 曰viết 因nhân 明minh 有hữu 見kiến 等đẳng 。 問vấn 。 若nhược 無vô 見kiến 根căn 見kiến 性tánh 遂toại 不bất 現hiện 前tiền 耶da 。 答đáp 。 凡phàm 夫phu 固cố 賴lại 。 見kiến 精tinh 映ánh 色sắc 。 聖thánh 人nhân 亦diệc 寄ký 根căn 明minh 發phát 。 又hựu 盲manh 人nhân 矚chú 暗ám 見kiến 性tánh 何hà 嘗thường 不bất 現hiện 前tiền 。 今kim 就tựu 阿A 難Nan 故cố 云vân 汝nhữ 今kim 因nhân 見kiến 也dã 。 破phá 意ý 者giả 。 若nhược 因nhân 明minh 有hữu 。 見kiến 見kiến 從tùng 明minh 生sanh 。 明minh 去khứ 則tắc 見kiến 亦diệc 去khứ 豈khởi 見kiến 暗ám 乎hồ 。 餘dư 亦diệc 例lệ 之chi 。 次thứ 破phá 緣duyên 者giả 。 因nhân 是thị 親thân 生sanh 種chủng 子tử 。 緣duyên 是thị 助trợ 緣duyên 。 如như 苗miêu 以dĩ 穀cốc 種chủng 為vi 因nhân 。 水thủy 土thổ 等đẳng 為vi 緣duyên 。 缾bình 以dĩ 泥nê 團đoàn 為vi 因nhân 。 輪luân 繩thằng 陶đào 師sư 等đẳng 為vi 緣duyên 。 因nhân 明minh 有hữu 見kiến 。 此thử 義nghĩa 難nạn/nan 立lập 。 緣duyên 明minh 有hữu 見kiến 。 乃nãi 是thị 正chánh 義nghĩa 何hà 故cố 破phá 之chi 。 葢# 小Tiểu 乘Thừa 雖tuy 立lập 因nhân 緣duyên 。 大Đại 乘Thừa 起khởi 時thời 須tu 破phá 因nhân 緣duyên 。 所sở 謂vị 深thâm 觀quán 緣duyên 起khởi 即tức 證chứng 無vô 生sanh 也dã 。 言ngôn 緣duyên 空không 有hữu 者giả 。 謂vị 見kiến 性tánh 藉tạ 空không 助trợ 發phát 而nhi 有hữu 。 苟cẩu 為vi 空không 所sở 助trợ 發phát 塞tắc 必tất 不bất 能năng 助trợ 發phát 之chi 矣hĩ 。 此thử 文văn 因nhân 中trung 以dĩ 明minh 暗ám 例lệ 空không 塞tắc 。 緣duyên 中trung 以dĩ 空không 塞tắc 例lệ 明minh 暗ám 。 真chân 際tế 云vân 。 因nhân 親thân 緣duyên 疎sơ 故cố 分phần/phân 二nhị 門môn 。
○# 三Tam 明Minh 正chánh 體thể 。
當đương 知tri 如như 是thị 。 精tinh 覺giác 妙diệu 明minh 。 非phi 因nhân 非phi 緣duyên 。 亦diệc 非phi 自tự 然nhiên 。 非phi 不bất 自tự 然nhiên 。 無vô 非phi 不bất 非phi 。 無vô 是thị 非phi 是thị 。 離ly 一nhất 切thiết 相tướng 。 即tức 一nhất 切thiết 法pháp 。 若nhược 離ly 思tư 議nghị 當đương 體thể 即tức 是thị )# 。
破phá 執chấp 已dĩ 竟cánh 次thứ 明minh 正chánh 體thể 。 無vô 妄vọng 緣duyên 雜tạp 稱xưng 為vi 精tinh 覺giác 。 即tức 見kiến 性tánh 也dã 。 雲vân 間gian 補bổ 遺di 云vân 。 此thử 中trung 先tiên 破phá 性tánh 執chấp 。 從tùng 無vô 非phi 不bất 非phi 。 下hạ 破phá 相tương/tướng 執chấp 。 非phi 因nhân 緣duyên 破phá 因nhân 緣duyên 性tánh 計kế 也dã 。 亦diệc 非phi 自tự 然nhiên 性tánh 計kế 也dã 。 非phi 不bất 自tự 然nhiên 。 乃nãi 覺giác 性tánh 之chi 自tự 然nhiên 也dã 。 以dĩ 由do 上thượng 文văn 將tương 覺giác 性tánh 自tự 然nhiên 。 與dữ 彼bỉ 外ngoại 道đạo 自tự 然nhiên 相tương/tướng 類loại 。 今kim 分phân 別biệt 之chi 破phá 彼bỉ 立lập 此thử 。 然nhiên 補bổ 遺di 云vân 。 據cứ 理lý 合hợp 有hữu 非phi 不bất 因nhân 緣duyên 句cú 。 然nhiên 既ký 無vô 文văn 何hà 必tất 強cường/cưỡng 加gia 。 後hậu 云vân 必tất 妙diệu 覺giác 性tánh 。 非phi 因nhân 非phi 緣duyên 。 據cứ 此thử 文văn 便tiện 不bất 必tất 加gia 美mỹ 。 補bổ 遺di 又hựu 謂vị 無vô 非phi 不bất 非phi 。 句cú 破phá 自tự 然nhiên 之chi 相tướng 執chấp 。 無vô 是thị 非phi 是thị 。 句cú 破phá 因nhân 緣duyên 之chi 相tướng 執chấp 。 愚ngu 謂vị 性tánh 相tướng 分phần/phân 文văn 甚thậm 有hữu 眉mi 目mục 。 然nhiên 無vô 非phi 之chi 非phi 總tổng 承thừa 上thượng 四tứ 个# 非phi 字tự 而nhi 破phá 非phi 與dữ 不bất 非phi 之chi 相tướng 。 非phi 與dữ 是thị 對đối 故cố 復phục 言ngôn 。 無vô 是thị 非phi 是thị 。 亦diệc 破phá 相tương/tướng 也dã 。 以dĩ 下hạ 文văn 云vân 即tức 一nhất 切thiết 相tướng 。 故cố 預dự 遣khiển 其kỳ 是thị 而nhi 言ngôn 是thị 無vô 非phi 是thị 。 古cổ 德đức 云vân 。 情tình 可khả 破phá 法pháp 不bất 可khả 破phá 。 情tình 可khả 破phá 故cố 。 離ly 一nhất 切thiết 相tướng 。 法pháp 不bất 可khả 破phá 故cố 。 即tức 一nhất 切thiết 法pháp 。 所sở 謂vị 存tồn 然nhiên 亡vong 然nhiên 不bất 可khả 得đắc 而nhi 名danh 焉yên 。
○# 四tứ 結kết 責trách 。
汝nhữ 今kim 云vân 何hà 。 於ư 中trung 措thố 心tâm 。 以dĩ 諸chư 世thế 間gian 。 戲hí 論luận 名danh 相tướng 。 而nhi 得đắc 分phân 別biệt 。 如như 以dĩ 手thủ 掌chưởng 。 撮toát 摩ma 虗hư 空không 。 秪# 益ích 自tự 勞lao 。 虗hư 空không 云vân 何hà 。 隨tùy 汝nhữ 執chấp 捉tróc 。
阿A 難Nan 起khởi 諸chư 計kế 度độ 總tổng 由do 思tư 慮lự 不bất 忘vong 之chi 故cố 。 故cố 責trách 云vân 於ư 中trung 措thố 心tâm 。 因nhân 緣duyên 自tự 然nhiên 。 皆giai 世thế 間gian 戲hí 論luận 名danh 相tướng 。 外ngoại 道đạo 計kế 自tự 然nhiên 小Tiểu 乘Thừa 見kiến 因nhân 緣duyên 悉tất 名danh 世thế 間gian 。 正chánh 覺giác 中trung 不bất 容dung 有hữu 此thử 分phân 別biệt 也dã 。 孤cô 山sơn 云vân 。 手thủ 掌chưởng 喻dụ 妄vọng 情tình 。 撮toát 摩ma 喻dụ 推thôi 度độ 。 虗hư 空không 喻dụ 真chân 心tâm 。 秪# 益ích 自tự 勞lao 喻dụ 生sanh 死tử 輪luân 轉chuyển 。 真chân 覺giác 不bất 可khả 措thố 心tâm 。 如như 虗hư 空không 不bất 可khả 措thố 手thủ 。
○# 二nhị 第đệ 三tam 番phiên 退thoái 明minh 別biệt 教giáo 為vi 圓viên 教giáo 之chi 否phủ/bĩ 。 何hà 故cố 有hữu 此thử 番phiên 退thoái 別biệt 。 前tiền 示thị 菩Bồ 提Đề 妙diệu 淨tịnh 明minh 體thể 。 不bất 屬thuộc 因nhân 緣duyên 自tự 然nhiên 。 離ly 一nhất 切thiết 相tướng 。 即tức 一nhất 切thiết 法pháp 。 阿A 難Nan 終chung 疑nghi 見kiến 。 從tùng 因nhân 緣duyên 生sanh 。 佛Phật 明minh 見kiến 性tánh 畢tất 竟cánh 不bất 屬thuộc 因nhân 緣duyên 。 言ngôn 離ly 而nhi 不bất 言ngôn 即tức 遂toại 成thành 別biệt 教giáo 。 又hựu 此thử 科khoa 中trung 先tiên 明minh 見kiến 非phi 明minh 暗ám 通thông 塞tắc 。 次thứ 明minh 見kiến 非phi 是thị 見kiến 。 真chân 妄vọng 分phần/phân 途đồ 豈khởi 非phi 別biệt 乎hồ 。 以dĩ 至chí 後hậu 文văn 同đồng 別biệt 二nhị 妄vọng 等đẳng 皆giai 是thị 別biệt 義nghĩa 。 二nhị 妄vọng 之chi 後hậu 終chung 開khai 解giải 文văn 不bất 復phục 論luận 別biệt 。 科khoa 分phần/phân 三tam 一nhất 辨biện 真chân 俗tục 二nhị 諦đế 二nhị 一nhất 問vấn 。
阿A 難Nan 白bạch 佛Phật 言ngôn 世Thế 尊Tôn 。 必tất 妙diệu 覺giác 性tánh 。 非phi 因nhân 非phi 緣duyên 。 世Thế 尊Tôn 云vân 何hà 。 常thường 與dữ 比Bỉ 丘Khâu 。 宣tuyên 說thuyết 見kiến 性tánh 。 具cụ 四tứ 種chủng 緣duyên 。 所sở 謂vị 因nhân 空không 。 因nhân 明minh 。 因nhân 心tâm 。 因nhân 眼nhãn 。 是thị 義nghĩa 云vân 何hà 。
問vấn 中trung 必tất 妙diệu 覺giác 性tánh 。 亦diệc 指chỉ 見kiến 性tánh 。 溫ôn 陵lăng 云vân 。 緣duyên 生sanh 之chi 見kiến 因nhân 空không 而nhi 有hữu 。 因nhân 明minh 而nhi 顯hiển 。 因nhân 心tâm 而nhi 知tri 。 因nhân 眼nhãn 而nhi 見kiến 。 幽u 溪khê 云vân 。 唯duy 識thức 明minh 眼nhãn 識thức 具cụ 九cửu 緣duyên 。 一nhất 空không 。 二nhị 明minh 。 三tam 根căn 。 四tứ 境cảnh 。 五ngũ 作tác 意ý 。 六lục 分phần 別biệt 。 七thất 染nhiễm 淨tịnh 。 八bát 根căn 本bổn 。 九cửu 種chủng 子tử 。 若nhược 加gia 等đẳng 無vô 間gian 緣duyên 。 即tức 成thành 十thập 也dã 。 今kim 於ư 外ngoại 合hợp 境cảnh 為vi 空không 明minh 。 因nhân 眼nhãn 即tức 根căn 緣duyên 。 因nhân 心tâm 即tức 作tác 意ý 等đẳng 五ngũ 緣duyên 。 然nhiên 涅Niết 槃Bàn 中trung 亦diệc 但đãn 四tứ 緣duyên 耳nhĩ 。
○# 二nhị 答đáp 二nhị 一nhất 判phán 二nhị 諦đế 。
佛Phật 言ngôn 阿A 難Nan 。 我ngã 說thuyết 世thế 間gian 。 諸chư 因nhân 緣duyên 相tướng 。 非phi 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。
諸chư 佛Phật 常thường 依y 二nhị 諦đế 說thuyết 法Pháp 。 世thế 諦đế 有hữu 因nhân 緣duyên 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 諦Đế 。 不bất 屬thuộc 因nhân 緣duyên 。 葢# 外ngoại 道đạo 不bất 知tri 因nhân 緣duyên 生sanh 法pháp 。 但đãn 言ngôn 見kiến 者giả 是thị 我ngã 。 佛Phật 說thuyết 見kiến 具cụ 四tứ 緣duyên 破phá 彼bỉ 我ngã 為vi 能năng 見kiến 之chi 執chấp 。 雖tuy 破phá 外ngoại 道đạo 但đãn 是thị 世thế 諦đế 。 非phi 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。
○# 二nhị 明minh 二nhị 諦đế 三tam 。 先tiên 破phá 世thế 諦đế 。 此thử 文văn 與dữ 初sơ 卷quyển 盲manh 人nhân 矚chú 暗ám 見kiến 性tánh 是thị 同đồng 義nghĩa 亦diệc 無vô 別biệt 。 葢# 重trọng/trùng 舉cử 之chi 以dĩ 破phá 世thế 諦đế 耳nhĩ 。 前tiền 明minh 見kiến 性tánh 是thị 心tâm 非phi 眼nhãn 。 正chánh 離ly 內nội 根căn 。 不bất 賴lại 明minh 緣duyên 。 亦diệc 離ly 前tiền 塵trần 。 今kim 明minh 見kiến 性tánh 不bất 賴lại 明minh 緣duyên 。 是thị 離ly 前tiền 塵trần 。 暗ám 中trung 有hữu 見kiến 何hà 藉tạ 內nội 根căn 。 辨biện 見kiến 將tương 終chung 雙song 脫thoát 根căn 塵trần 以dĩ 結kết 歸quy 前tiền 之chi 見kiến 性tánh 。 向hướng 下hạ 談đàm 見kiến 見kiến 非phi 見kiến 。 與dữ 是thị 心tâm 非phi 眼nhãn 。 何hà 以dĩ 異dị 乎hồ 。
阿A 難Nan 。 吾ngô 復phục 問vấn 汝nhữ 。 諸chư 世thế 間gian 人nhân 。 說thuyết 我ngã 能năng 見kiến 。 云vân 何hà 名danh 見kiến 。 云vân 何hà 不bất 見kiến 。 阿A 難Nan 言ngôn 。 世thế 人nhân 因nhân 於ư 。 日nhật 月nguyệt 燈đăng 光quang 。 見kiến 種chủng 種chủng 相tướng 。 名danh 之chi 為vi 見Kiến 。 若nhược 復phục 無vô 此thử 。 三tam 種chủng 光quang 明minh 。 則tắc 不bất 能năng 見kiến 。
阿A 難Nan 。 若nhược 無vô 明minh 時thời 。 名danh 不bất 見kiến 者giả 。 應ưng 不bất 見kiến 暗ám 。 若nhược 必tất 見kiến 暗ám 。 此thử 但đãn 無vô 明minh 。 云vân 何hà 無vô 見kiến 。
阿A 難Nan 。 若nhược 在tại 暗ám 時thời 。 不bất 見kiến 明minh 故cố 。 名danh 為vi 不bất 見kiến 。 今kim 在tại 明minh 時thời 。 不bất 見kiến 暗ám 相tướng 。 還hoàn 名danh 不bất 見kiến 。 如như 是thị 二nhị 相tướng 。 俱câu 名danh 不bất 見kiến 。 若nhược 復phục 二nhị 相tướng 。 自tự 相tương 陵lăng 奪đoạt 。 非phi 汝nhữ 見kiến 性tánh 。 於ư 中trung 暫tạm 無vô 。 如như 是thị 則tắc 知tri 。 二nhị 俱câu 名danh 見kiến 。 云vân 何hà 不bất 見kiến 。
初sơ 世Thế 尊Tôn 問vấn 世thế 間gian 人nhân 。 說thuyết 我ngã 能năng 見kiến 。 以dĩ 世thế 間gian 人nhân 。 心tâm 所sở 解giải 名danh 為vi 世thế 諦đế 。 故cố 問vấn 世thế 間gian 人nhân 也dã 。 見kiến 後hậu 起khởi 執chấp 。 說thuyết 我ngã 能năng 見kiến 。 正chánh 見kiến 之chi 時thời 元nguyên 無vô 此thử 執chấp 。 故cố 知tri 世thế 間gian 之chi 稱xưng 總tổng 該cai 二nhị 乘thừa 。 說thuyết 我ngã 能năng 見kiến 。 指chỉ 凡phàm 夫phu 迷mê 執chấp 耳nhĩ 。 云vân 何hà 下hạ 雙song 問vấn 見kiến 不bất 見kiến 。 謂vị 何hà 因nhân 緣duyên 名danh 見kiến 。 何hà 因nhân 緣duyên 名danh 不bất 見kiến 也dã 。 答đáp 中trung 世thế 人nhân 之chi 言ngôn 總tổng 該cai 凡phàm 小tiểu 。 因nhân 於ư 下hạ 答đáp 上thượng 云vân 何hà 是thị 見kiến 。 凡phàm 夫phu 不bất 知tri 因nhân 緣duyên 。 亦diệc 不bất 憶ức 見kiến 因nhân 日nhật 月nguyệt 。 若nhược 知tri 因nhân 日nhật 月nguyệt 即tức 不bất 言ngôn 我ngã 為vi 能năng 見kiến 。 今kim 云vân 世thế 人nhân 因nhân 日nhật 月nguyệt 燈đăng 似tự 隱ẩn 譏cơ 凡phàm 夫phu 之chi 失thất 。 凡phàm 夫phu 因nhân 三tam 光quang 有hữu 見kiến 而nhi 歸quy 功công 於ư 目mục 此thử 是thị 我ngã 執chấp 。 二nhị 乘thừa 知tri 從tùng 因nhân 緣duyên 生sanh 。 見kiến 而nhi 法pháp 執chấp 未vị 忘vong 亦diệc 名danh 為vi 見kiến 。 皆giai 以dĩ 見kiến 明minh 為vi 能năng 見kiến 也dã 。 若nhược 復phục 下hạ 答đáp 上thượng 云vân 何hà 非phi 見kiến 。 故cố 知tri 凡phàm 小tiểu 秪# 貪tham 多đa 見kiến 。 若nhược 得đắc 三tam 光quang 所sở 見kiến 即tức 多đa 故cố 云vân 種chủng 種chủng 。 黑hắc 止chỉ 一nhất 種chủng 故cố 不bất 云vân 見kiến 。 阿A 難Nan 下hạ 佛Phật 破phá 不bất 見kiến 之chi 執chấp 。 文văn 分phần/phân 三tam 。 初sơ 反phản 破phá 。 既ký 云vân 不bất 見kiến 。 則tắc 一nhất 無vô 所sở 見kiến 。 豈khởi 見kiến 暗ám 乎hồ 。 次thứ 若nhược 必tất 下hạ 正chánh 破phá 。 暗ám 中trung 有hữu 見kiến 則tắc 不bất 賴lại 根căn 并tinh 不bất 賴lại 塵trần 何hà 仗trượng 空không 與dữ 能năng 分phân 別biệt 心tâm 。 故cố 佛Phật 此thử 言ngôn 四tứ 緣duyên 俱câu 破phá 。 若nhược 在tại 下hạ 立lập 竝tịnh 顯hiển 不bất 見kiến 之chi 謬mậu 也dã 。 以dĩ 明minh 例lệ 暗ám 明minh 亦diệc 無vô 見kiến 。 遂toại 至chí 二nhị 相tương/tướng 俱câu 名danh 不bất 見kiến 。 是thị 豈khởi 可khả 哉tai 。 三tam 若nhược 復phục 下hạ 結kết 破phá 。 明minh 來lai 暗ám 滅diệt 暗ám 來lai 明minh 滅diệt 是thị 相tương/tướng 陵lăng 奪đoạt 。 見kiến 性tánh 常thường 住trụ 不bất 籍tịch 根căn 塵trần 。 無vô 時thời 不bất 有hữu 。 可khả 云vân 無vô 三tam 種chủng 光quang 明minh 不bất 見kiến 耶da 。 世thế 間gian 人nhân 所sở 見kiến 既ký 謬mậu 。 則tắc 因nhân 世thế 立lập 諦đế 亦diệc 無vô 究cứu 竟cánh 。 此thử 以dĩ 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 破phá 因nhân 緣duyên 也dã 。
○# 二nhị 明minh 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。
是thị 故cố 阿A 難Nan 。 汝nhữ 今kim 當đương 知tri 。 見kiến 明minh 之chi 時thời 。 見kiến 非phi 是thị 明minh 。 見kiến 暗ám 之chi 時thời 。 見kiến 非phi 是thị 暗ám 。 見kiến 空không 之chi 時thời 。 見kiến 非phi 是thị 空không 。 見kiến 塞tắc 之chi 時thời 。 見kiến 非phi 是thị 塞tắc 。 四tứ 義nghĩa 成thành 就tựu 。 汝nhữ 復phục 應ưng 知tri 。 見kiến 見kiến 之chi 時thời 。 見kiến 非phi 是thị 見kiến 。 見kiến 猶do 離ly 見kiến 。 見kiến 不bất 能năng 及cập 。 云vân 何hà 復phục 說thuyết 。 因nhân 緣duyên 自tự 然nhiên 。 及cập 和hòa 合hợp 相tướng 。
先tiên 示thị 見kiến 性tánh 離ly 前tiền 塵trần 。 明minh 暗ám 色sắc 空không 。 四tứ 種chủng 是thị 塵trần 。 古cổ 人nhân 謂vị 見kiến 精tinh 離ly 前tiền 塵trần 。 然nhiên 見kiến 性tánh 可khả 不bất 離ly 前tiền 塵trần 耶da 。 後hậu 經Kinh 云vân 見kiến 精tinh 映ánh 色sắc 。 結kết 色sắc 成thành 根căn 。 又hựu 云vân 此thử 見kiến 離ly 彼bỉ 。 明minh 暗ám 二nhị 種chủng 畢tất 竟cánh 無vô 體thể 。 據cứ 此thử 文văn 則tắc 謂vị 見kiến 精tinh 離ly 塵trần 恐khủng 未vị 必tất 然nhiên 。 當đương 是thị 見kiến 性tánh 離ly 前tiền 塵trần 耳nhĩ 。 次thứ 明minh 見kiến 性tánh 離ly 內nội 根căn 。 四tứ 義nghĩa 成thành 就tựu 。 四tứ 字tự 。 溫ôn 陵lăng 以dĩ 為vi 結kết 上thượng 起khởi 下hạ 其kỳ 說thuyết 是thị 也dã 。 見kiến 見kiến 等đẳng 者giả 。 上thượng 見kiến 字tự 是thị 見kiến 性tánh 。 下hạ 見kiến 字tự 是thị 見kiến 根căn 。 見kiến 性tánh 非phi 是thị 見kiến 根căn 故cố 云vân 。 見kiến 非phi 是thị 見kiến 。 從tùng 古cổ 解giải 者giả 。 謂vị 有hữu 真chân 見kiến 見kiến 於ư 妄vọng 見kiến 之chi 義nghĩa 。 如như 吳ngô 興hưng 云vân 。 見kiến 明minh 之chi 時thời 。 見kiến 非phi 是thị 明minh 等đẳng 。 皆giai 以dĩ 能năng 見kiến 見kiến 於ư 所sở 見kiến 。 能năng 非phi 是thị 所sở 也dã 。 例lệ 今kim 見kiến 見kiến 之chi 時thời 。 義nghĩa 亦diệc 如như 是thị 。 即tức 以dĩ 上thượng 見kiến 字tự 為vi 能năng 見kiến 。 下hạ 見kiến 為vi 所sở 見kiến 。 吳ngô 興hưng 此thử 解giải 最tối 當đương 。 葢# 明minh 暗ám 空không 塞tắc 元nguyên 由do 妄vọng 見kiến 而nhi 立lập 。 體thể 即tức 妄vọng 見kiến 。 若nhược 見kiến 明minh 暗ám 空không 塞tắc 即tức 見kiến 妄vọng 見kiến 。 妄vọng 見kiến 既ký 為vi 所sở 見kiến 則tắc 能năng 見kiến 者giả 必tất 是thị 真chân 見kiến 而nhi 非phi 妄vọng 見kiến 矣hĩ 。 故cố 云vân 見kiến 非phi 是thị 見kiến 。 真chân 見kiến 尚thượng 離ly 妄vọng 見kiến 。 妄vọng 見kiến 何hà 可khả 及cập 乎hồ 。 須tu 知tri 見kiến 明minh 暗ám 時thời 即tức 是thị 見kiến 見kiến 之chi 時thời 。 不bất 可khả 作tác 兩lưỡng 時thời 釋thích 之chi 。 又hựu 凡phàm 位vị 已dĩ 然nhiên 但đãn 不bất 自tự 覺giác 不bất 可khả 定định 入nhập 聖thánh 位vị 。 方phương 能năng 見kiến 見kiến 。 此thử 義nghĩa 稍sảo 似tự 難nạn/nan 明minh 所sở 以dĩ 下hạ 文văn 重trùng 問vấn 重trọng/trùng 釋thích 。 言ngôn 因nhân 緣duyên 自tự 然nhiên 。 及cập 和hòa 合hợp 者giả 。 下hạ 文văn 將tương 破phá 和hòa 合hợp 故cố 竝tịnh 舉cử 和hòa 合hợp 也dã 。
○# 三tam 結kết 斥xích 勸khuyến 進tấn 。
汝nhữ 等đẳng 聲Thanh 聞Văn 。 狹hiệp 劣liệt 無vô 識thức 。 不bất 能năng 通thông 達đạt 。 清thanh 淨tịnh 實thật 相tướng 。 吾ngô 今kim 誨hối 汝nhữ 。 當đương 善thiện 思tư 惟duy 。 無vô 得đắc 疲bì 怠đãi 。 妙diệu 菩Bồ 提Đề 路lộ 。
部bộ 屬thuộc 方Phương 等Đẳng 故cố 須tu 彈đàn 斥xích 。 但đãn 知tri 因nhân 緣duyên 不bất 知tri 見kiến 性tánh 故cố 云vân 狹hiệp 劣liệt 等đẳng 。 吾ngô 今kim 下hạ 勸khuyến 勉miễn 。 離ly 根căn 離ly 塵trần 即tức 妙diệu 菩Bồ 提Đề 路lộ 也dã 。 辨biện 見kiến 至chí 此thử 其kỳ 文văn 將tương 終chung 。 有hữu 師sư 云vân 。 前tiền 文văn 秪# 辨biện 得đắc 箇cá 見kiến 精tinh 。 到đáo 見kiến 見kiến 之chi 時thời 。 見kiến 非phi 是thị 見kiến 。 二nhị 句cú 方phương 破phá 見kiến 精tinh 。 恐khủng 未vị 必tất 是thị 。 幽u 溪khê 云vân 經kinh 文văn 始thỉ 於ư 是thị 心tâm 非phi 眼nhãn 。 至chí 於ư 見kiến 見kiến 非phi 見kiến 。 一nhất 就tựu 見kiến 性tánh 而nhi 辨biện 。 無vô 動động 無vô 遷thiên 無vô 還hoàn 。 非phi 物vật 皆giai 是thị 見kiến 性tánh 。 唯duy 無vô 還hoàn 中trung 云vân 。 且thả 汝nhữ 見kiến 我ngã 。 見kiến 精tinh 明minh 元nguyên 。 此thử 見kiến 雖tuy 非phi 。 妙diệu 精tinh 明minh 心tâm 。 如như 第đệ 二nhị 月nguyệt 。 非phi 是thị 月nguyệt 影ảnh 。 然nhiên 雖tuy 托thác 見kiến 精tinh 實thật 辨biện 見kiến 性tánh 。 故cố 結kết 云vân 則tắc 知tri 汝nhữ 心tâm 。 本bổn 妙diệu 明minh 淨tịnh 。 非phi 即tức 妙diệu 精tinh 明minh 心tâm 乎hồ 。 所sở 以dĩ 前tiền 後hậu 皆giai 顯hiển 見kiến 性tánh 。 問vấn 。 若nhược 爾nhĩ 諸chư 文văn 何hà 異dị 。 答đáp 。 經kinh 文văn 進tiến 圓viên 退thoái 別biệt 其kỳ 三tam 番phiên 圓viên 教giáo 自tự 是thị 一nhất 途đồ 。 別biệt 教giáo 辨biện 見kiến 諸chư 文văn 亦diệc 有hữu 次thứ 第đệ 。 如như 最tối 初sơ 舉cử 盲manh 人nhân 矚chú 暗ám 示thị 見kiến 性tánh 是thị 心tâm 非phi 眼nhãn 。 正chánh 示thị 離ly 根căn 。 又hựu 云vân 前tiền 塵trần 自tự 暗ám 。 見kiến 何hà 虧khuy 損tổn 。 亦diệc 示thị 離ly 塵trần 。 阿A 難Nan 不bất 解giải 。 所sở 借tá 客khách 塵trần 之chi 喻dụ 明minh 頭đầu 自tự 動động 搖dao 。 手thủ 自tự 開khai 合hợp 。 見kiến 無vô 所sở 動động 。 雙song 離ly 根căn 塵trần 。 阿A 難Nan 稍sảo 解giải 。 而nhi 緣duyên 心tâm 猶do 未vị 伏phục 也dã 。 欲dục 伏phục 緣duyên 心tâm 再tái 辨biện 八bát 還hoàn 正chánh 示thị 離ly 塵trần 兼kiêm 示thị 離ly 根căn 。 離ly 塵trần 易dị 解giải 故cố 先tiên 明minh 之chi 。 嗣tự 後hậu 多đa 以dĩ 離ly 塵trần 為vi 正chánh 意ý 。 直trực 至chí 今kim 文văn 雙song 離ly 根căn 塵trần 。 明minh 見kiến 見kiến 非phi 見kiến 。 始thỉ 復phục 如như 是thị 見kiến 性tánh 。 是thị 心tâm 非phi 眼nhãn 之chi 宗tông 。 而nhi 辨biện 見kiến 之chi 文văn 竟cánh 矣hĩ 。 向hướng 下hạ 同đồng 別biệt 妄vọng 見kiến 深thâm 明minh 見kiến 見kiến 非phi 見kiến 之chi 義nghĩa 也dã 。
○# 二nhị 破phá 同đồng 別biệt 妄vọng 見kiến 二nhị 一nhất 牒điệp 前tiền 說thuyết 疑nghi 請thỉnh 。
阿A 難Nan 白bạch 佛Phật 言ngôn 世Thế 尊Tôn 。 如như 佛Phật 世Thế 尊Tôn 。 為vì 我ngã 等đẳng 輩bối 。 宣tuyên 說thuyết 因nhân 緣duyên 。 及cập 與dữ 自tự 然nhiên 。 諸chư 和hòa 合hợp 相tướng 。 與dữ 不bất 和hòa 合hợp 。 心tâm 猶do 未vị 開khai 。 而nhi 今kim 更cánh 聞văn 。 見kiến 見kiến 非phi 見kiến 。 重trùng 增tăng 迷mê 悶muộn 。 伏phục 願nguyện 弘hoằng 慈từ 。 施thí 大đại 慧tuệ 目mục 。 開khai 示thị 我ngã 等đẳng 。 覺giác 心tâm 明minh 淨tịnh 。 作tác 是thị 語ngữ 已dĩ 。 悲bi 泪# 頂đảnh 禮lễ 。 承thừa 受thọ 聖thánh 旨chỉ 。
因nhân 聞văn 見kiến 見kiến 非phi 見kiến 。 重trọng/trùng 請thỉnh 發phát 明minh 。 但đãn 此thử 中trung 遠viễn 請thỉnh 和hòa 合hợp 不bất 和hòa 合hợp 相tương/tướng 。 近cận 請thỉnh 見kiến 見kiến 非phi 見kiến 。 桐# 洲châu 云vân 。 和hòa 合hợp 即tức 因nhân 緣duyên 相tương/tướng 。 不bất 和hòa 合hợp 即tức 自tự 然nhiên 相tương/tướng 。 雖tuy 聞văn 因nhân 緣duyên 。 未vị 曉hiểu 和hòa 合hợp 。 雖tuy 聞văn 自tự 然nhiên 未vị 知tri 不bất 和hòa 合hợp 相tương/tướng 。 所sở 以dĩ 上thượng 文văn 云vân 。 云vân 何hà 復phục 說thuyết 。 因nhân 緣duyên 自tự 然nhiên 。 及cập 和hòa 合hợp 相tướng 。 下hạ 文văn 云vân 。 汝nhữ 雖tuy 先tiên 悟ngộ 。 本bổn 覺giác 妙diệu 明minh 。 性tánh 非phi 因nhân 緣duyên 。 非phi 自tự 然nhiên 性tánh 。 而nhi 猶do 未vị 明minh 。 如như 是thị 覺giác 元nguyên 。 非phi 和hòa 合hợp 生sanh 。 及cập 不bất 和hòa 合hợp 也dã 。 見kiến 性tánh 朗lãng 然nhiên 名danh 大đại 慧tuệ 目mục 。 破phá 除trừ 妄vọng 見kiến 則tắc 。 覺giác 心tâm 明minh 淨tịnh 。
○# 二nhị 約ước 二nhị 見kiến 開khai 示thị 二nhị 一nhất 訶ha 誡giới 許hứa 宣tuyên 。
爾nhĩ 時thời 世Thế 尊Tôn 。 憐lân 愍mẫn 阿A 難Nan 。 及cập 諸chư 大đại 眾chúng 。 將tương 欲dục 敷phu 演diễn 。 大đại 陀đà 羅la 尼ni 。 諸chư 三tam 摩ma 提đề 。 妙diệu 修tu 行hành 路lộ 。 告cáo 阿A 難Nan 言ngôn 。 汝nhữ 雖tuy 強cường 記ký 。 但đãn 益ích 多đa 聞văn 。 於ư 奢Xa 摩Ma 他Tha 。 微vi 密mật 觀quán 照chiếu 。 心tâm 猶do 未vị 了liễu 。 汝nhữ 今kim 諦đế 聽thính 。 吾ngô 當đương 為vì 汝nhữ 。 分phân 別biệt 開khai 示thị 。 亦diệc 令linh 將tương 來lai 。 諸chư 有hữu 漏lậu 者giả 。 獲hoạch 菩Bồ 提Đề 果Quả 。
如Như 來Lai 欲dục 示thị 後hậu 文văn 深thâm 談đàm 空không 觀quán 。 將tương 欲dục 敷phu 演diễn 者giả 。 將tương 說thuyết 五ngũ 陰ấm 三tam 科khoa 之chi 文văn 。 陀đà 羅la 尼ni 此thử 云vân 總tổng 持trì 。 下hạ 文văn 陰ấm 入nhập 處xứ 界giới 。 一nhất 一nhất 皆giai 是thị 。 如Như 來Lai 藏tạng 理lý 總tổng 攝nhiếp 諸chư 理lý 豈khởi 非phi 大đại 總tổng 持trì 乎hồ 。 諸chư 三tam 摩ma 提đề 者giả 。 上thượng 文văn 從tùng 徵trưng 心tâm 起khởi 為vi 一nhất 三Tam 摩Ma 提Đề 。 自tự 行hành 從tùng 一nhất 門môn 入nhập 也dã 。 下hạ 文văn 五ngũ 陰ấm 三tam 科khoa 為vi 。 諸chư 三tam 摩ma 提đề 。 欲dục 化hóa 眾chúng 生sanh 。 須tu 徧biến 習tập 諸chư 法Pháp 門môn 破phá 塵trần 沙sa 惑hoặc 也dã 。 又hựu 上thượng 是thị 從tùng 假giả 入nhập 空không 。 故cố 七thất 徵trưng 之chi 後hậu 請thỉnh 示thị 奢Xa 摩Ma 他Tha 。 今kim 從tùng 空không 出xuất 假giả 。 故cố 佛Phật 先tiên 闡xiển 奢Xa 摩Ma 他Tha 微vi 密mật 觀quán 照chiếu 。 然nhiên 後hậu 明minh 諸chư 三tam 摩ma 提đề 。 雖tuy 順thuận 別biệt 教giáo 次thứ 第đệ 正chánh 意ý 在tại 圓viên 即tức 云vân 。 妙diệu 修tu 行hành 路lộ 。 諸chư 三tam 摩ma 提đề 。 一nhất 一nhất 達đạt 之chi 無vô 非phi 圓viên 妙diệu 三tam 觀quán 是thị 入nhập 菩Bồ 提Đề 之chi 路lộ 也dã 。 上thượng 是thị 經Kinh 家gia 敘tự 意ý 如như 此thử 。 次thứ 如Như 來Lai 云vân 奢Xa 摩Ma 他Tha 微vi 密mật 觀quán 照chiếu 者giả 。 是thị 從tùng 空không 定định 而nhi 起khởi 空không 觀quán 。 慧tuệ 眼nhãn 所sở 見kiến 非phi 肉nhục 眼nhãn 見kiến 。 非phi 微vi 密mật 乎hồ 。 上thượng 來lai 停đình 心tâm 諦đế 理lý 多đa 屬thuộc 於ư 止chỉ 。 今kim 徧biến 破phá 諸chư 法pháp 應ưng 屬thuộc 於ư 觀quán 。 止Chỉ 觀Quán 皆giai 名danh 奢Xa 摩Ma 他Tha 。 但đãn 觀quán 今kim 文văn 先tiên 奢xa 摩ma 而nhi 後hậu 三tam 摩ma 。 從tùng 空không 出xuất 假giả 其kỳ 義nghĩa 明minh 矣hĩ 。 幽u 溪khê 云vân 。 此thử 文văn 以dĩ 方phương 便tiện 隨tùy 緣duyên 止chỉ 徧biến 歷lịch 萬vạn 法pháp 為vi 總tổng 持trì 。 故cố 曰viết 大đại 陀đà 羅la 尼ni 。 諸chư 三tam 摩ma 提đề 。 妙diệu 修tu 行hành 路lộ 。 而nhi 云vân 於ư 奢Xa 摩Ma 他Tha 。 微vi 密mật 觀quán 照chiếu 。 心tâm 猶do 未vị 了liễu 者giả 。 葢# 欲dục 示thị 以dĩ 即tức 定định 之chi 慧tuệ 猶do 瓔anh 珞lạc 所sở 謂vị 從tùng 空không 出xuất 假giả 也dã 。 所sở 以dĩ 前tiền 文văn 奢Xa 摩Ma 他Tha 唯duy 約ước 一nhất 根căn 而nhi 辨biện 。 非phi 以dĩ 捨xả 博bác 從tùng 約ước 者giả 為vi 奢xa 摩ma 乎hồ 。 次thứ 漸tiệm 推thôi 廣quảng 歷lịch 三tam 科khoa 而nhi 辨biện 。 非phi 以dĩ 約ước 該cai 博bác 為vi 三tam 摩ma 乎hồ 。 次thứ 明minh 七thất 大đại 各các 各các 清thanh 淨tịnh 本bổn 然nhiên 。 周chu 徧biến 法Pháp 界Giới 隨tùy 眾chúng 生sanh 心tâm 。 應ưng 所sở 知tri 量lương 。 非phi 以dĩ 博bác 約ước 雙song 融dung 為vi 禪thiền 那na 乎hồ 。 幽u 溪khê 以dĩ 從tùng 空không 出xuất 假giả 判phán 釋thích 今kim 文văn 甚thậm 得đắc 經kinh 旨chỉ 。 假giả 從tùng 空không 出xuất 故cố 於ư 今kim 文văn 無vô 惑hoặc 。 可khả 入nhập 後hậu 科khoa 。 獲hoạch 菩Bồ 提Đề 果Quả 者giả 。 亦diệc 酬thù 前tiền 得đắc 成thành 菩Bồ 提Đề 。 圓viên 三tam 止Chỉ 觀Quán 之chi 請thỉnh 耳nhĩ 。 化hóa 他tha 之chi 法pháp 無vô 不bất 咸hàm 備bị 。 令linh 諸chư 有hữu 漏lậu 。 亦diệc 得đắc 菩Bồ 提Đề 。
○# 二nhị 推thôi 因nhân 正chánh 說thuyết 二nhị 一nhất 示thị 輪luân 迴hồi 由do 妄vọng 。
阿A 難Nan 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 輪luân 迴hồi 世thế 間gian 。 由do 二nhị 顛điên 倒đảo 。 分phân 別biệt 見kiến 妄vọng 。 當đương 處xứ 發phát 生sanh 。 當đương 業nghiệp 輪luân 轉chuyển 。 云vân 何hà 二nhị 見kiến 。 一nhất 者giả 眾chúng 生sanh 別biệt 業nghiệp 妄vọng 見kiến 。 二nhị 者giả 眾chúng 生sanh 同đồng 分phần 妄vọng 見kiến 。
阿A 難Nan 本bổn 問vấn 見kiến 見kiến 而nhi 佛Phật 明minh 二nhị 妄vọng 者giả 。 以dĩ 妄vọng 見kiến 有hữu 相tương/tướng 。 真chân 見kiến 無vô 相tướng 。 妄vọng 既ký 有hữu 相tương/tướng 可khả 以dĩ 真chân 見kiến 而nhi 見kiến 之chi 即tức 見kiến 見kiến 也dã 。 於ư 中trung 先tiên 標tiêu 。 次thứ 云vân 何hà 下hạ 列liệt 。 標tiêu 中trung 輪luân 迴hồi 世thế 間gian 。 多đa 指chỉ 分phân 段đoạn 生sanh 死tử 。 見kiến 有hữu 輪luân 迴hồi 則tắc 受thọ 生sanh 死tử 。 故cố 云vân 由do 二nhị 顛điên 倒đảo 分phân 別biệt 等đẳng 。 逐trục 妄vọng 迷mê 真chân 名danh 為vi 顛điên 倒đảo 。 分phân 別biệt 是thị 顛điên 倒đảo 之chi 因nhân 也dã 。 竊thiết 研nghiên 見kiến 妄vọng 之chi 言ngôn 是thị 指chỉ 妄vọng 惑hoặc 。 然nhiên 此thử 惑hoặc 以dĩ 苦khổ 為vi 體thể 。 由do 見kiến 有hữu 苦khổ 報báo 是thị 名danh 見kiến 妄vọng 。 豈khởi 非phi 以dĩ 苦khổ 為vi 體thể 乎hồ 。 見kiến 妄vọng 本bổn 無vô 所sở 從tùng 。 來lai 故cố 云vân 當đương 處xứ 發phát 生sanh 。 二nhị 妄vọng 皆giai 由do 業nghiệp 之chi 所sở 成thành 即tức 招chiêu 輪luân 轉chuyển 故cố 云vân 。 當đương 業nghiệp 輪luân 轉chuyển 。 是thị 則tắc 惑hoặc 業nghiệp 苦khổ 三tam 聚tụ 在tại 一nhất 處xứ 。 不bất 得đắc 相tương 離ly 。 天thiên 如như 曰viết 別biệt 業nghiệp 者giả 一nhất 人nhân 妄vọng 見kiến 也dã 。 同đồng 分phần/phân 者giả 多đa 人nhân 妄vọng 見kiến 也dã 。 故cố 後hậu 文văn 先tiên 引dẫn 別biệt 業nghiệp 且thả 喻dụ 阿A 難Nan 一nhất 人nhân 眼nhãn 根căn 之chi 妄vọng 。 次thứ 連liên 同đồng 分phần/phân 廣quảng 喻dụ 十thập 方phương 眾chúng 生sanh 。 根căn 身thân 器khí 界giới 同đồng 一nhất 妄vọng 耳nhĩ 。 交giao 光quang 云vân 同đồng 分phần/phân 有hữu 惑hoặc 無vô 業nghiệp 。 別biệt 業nghiệp 方phương 能năng 造tạo 業nghiệp 。 然nhiên 後hậu 文văn 云vân 。 同đồng 見kiến 業nghiệp 中trung 。 瘴chướng 惡ác 所sở 起khởi 。 瘴chướng 惡ác 豈khởi 非phi 苦khổ 乎hồ 。 見kiến 業nghiệp 豈khởi 非phi 業nghiệp 乎hồ 。 知tri 故cố 同đồng 別biệt 二nhị 妄vọng 皆giai 具cụ 業nghiệp 惑hoặc 苦khổ 三Tam 明Minh 矣hĩ 。
○# 二nhị 約ước 二nhị 見kiến 廣quảng 釋thích 二nhị 一nhất 正chánh 明minh 二nhị 例lệ 合hợp 初sơ 文văn 二nhị 一nhất 別biệt 業nghiệp 妄vọng 見kiến 。 三tam 一nhất 指chỉ 人nhân 。
云vân 何hà 名danh 為vi 。 別biệt 業nghiệp 妄vọng 見kiến 。
阿A 難Nan 。 如như 世thế 間gian 人nhân 。 目mục 有hữu 赤xích 眚sảnh 。 夜dạ 見kiến 燈đăng 光quang 。 別biệt 有hữu 圓viên 影ảnh 。 五ngũ 色sắc 重trùng 疊điệp 。
云vân 如như 世thế 間gian 人nhân 。 者giả 下hạ 文văn 自tự 有hữu 例lệ 釋thích 。 能năng 例lệ 如như 所sở 例lệ 故cố 云vân 如như 也dã 。 病bệnh 目mục 見kiến 影ảnh 亦diệc 可khả 稱xưng 別biệt 業nghiệp 。 但đãn 文văn 意ý 不bất 過quá 以dĩ 為vi 能năng 例lệ 而nhi 已dĩ 。 葢# 以dĩ 別biệt 業nghiệp 之chi 易dị 知tri 例lệ 別biệt 業nghiệp 之chi 難nan 知tri 也dã 。 目mục 本bổn 無vô 病bệnh 燈đăng 亦diệc 無vô 影ảnh 。 赤xích 眚sảnh 為vi 妄vọng 見kiến 之chi 因nhân 圓viên 影ảnh 為vi 妄vọng 見kiến 之chi 境cảnh 。 眚sảnh 翳ế 之chi 類loại 。 如như 人nhân 病bệnh 目mục 多đa 紅hồng 色sắc 也dã 。
○# 二nhị 正chánh 破phá 二nhị 一nhất 破phá 即tức 。
於ư 意ý 云vân 何hà 。 此thử 夜dạ 燈đăng 明minh 。 所sở 現hiện 圓viên 光quang 。 為vi 是thị 燈đăng 色sắc 。 為vi 當đương 見kiến 色sắc 。
阿A 難Nan 。 此thử 若nhược 燈đăng 色sắc 。 則tắc 非phi 眚sảnh 人nhân 。 何hà 不bất 同đồng 見kiến 。 而nhi 此thử 圓viên 影ảnh 。 唯duy 眚sảnh 之chi 觀quan 。 若nhược 是thị 見kiến 色sắc 。 見kiến 已dĩ 成thành 色sắc 。 則tắc 彼bỉ 眚sảnh 人nhân 。 見kiến 圓viên 影ảnh 者giả 。 名danh 為vi 何hà 等đẳng 。
先tiên 定định 。 次thứ 破phá 。 五ngũ 色sắc 圓viên 影ảnh 元nguyên 是thị 目mục 病bệnh 。 恐khủng 人nhân 疑nghi 病bệnh 目mục 所sở 見kiến 病bệnh 既ký 是thị 實thật 圓viên 影ảnh 非phi 虗hư 。 故cố 須tu 委ủy 破phá 。 破phá 即tức 燈đăng 中trung 謂vị 果quả 是thị 燈đăng 色sắc 。 非phi 眚sảnh 人nhân 亦diệc 應ưng 見kiến 之chi 。 故cố 責trách 非phi 眚sảnh 何hà 不bất 同đồng 見kiến 。 而nhi 唯duy 有hữu 眚sảnh 之chi 人nhân 見kiến 耶da 。 破phá 即tức 見kiến 中trung 見kiến 已dĩ 成thành 色sắc 。 不bất 應ưng 別biệt 更cánh 有hữu 見kiến 。 則tắc 見kiến 影ảnh 者giả 應ưng 不bất 名danh 見kiến 是thị 何hà 物vật 耶da 。 見kiến 色sắc 之chi 言ngôn 太thái 混hỗn 所sở 以dĩ 受thọ 難nạn/nan 。 若nhược 云vân 見kiến 病bệnh 為vi 色sắc 。 而nhi 見kiến 圓viên 影ảnh 者giả 。 元nguyên 是thị 無vô 病bệnh 之chi 體thể 有hữu 何hà 過quá 乎hồ 。 會hội 解giải 云vân 色sắc 即tức 影ảnh 也dã 。
○# 二nhị 破phá 離ly 。
復phục 次thứ 阿A 難Nan 。 若nhược 此thử 圓viên 影ảnh 。 離ly 燈đăng 別biệt 有hữu 。 則tắc 合hợp 傍bàng 觀quan 。 屏bính 帳trướng 几kỉ 筵diên 。 有hữu 圓viên 影ảnh 出xuất 。 離ly 見kiến 別biệt 有hữu 。 應ưng 非phi 眼nhãn 矚chú 。 云vân 何hà 眚sảnh 人nhân 。 目mục 見kiến 圓viên 影ảnh 。
屏bính 帳trướng 几kỉ 筵diên 既ký 無vô 圓viên 影ảnh 則tắc 非phi 離ly 燈đăng 。 應ưng 非phi 眼nhãn 矚chú 者giả 。 謂vị 應ưng 是thị 耳nhĩ 鼻tị 所sở 識thức 。 此thử 展triển 轉chuyển 破phá 離ly 以dĩ 生sanh 下hạ 結kết 顯hiển 之chi 文văn 也dã 。
○# 三tam 結kết 顯hiển 。
是thị 故cố 當đương 知tri 。 色sắc 實thật 在tại 燈đăng 。 見kiến 病bệnh 為vi 影ảnh 。 影ảnh 見kiến 俱câu 眚sảnh 。 見kiến 眚sảnh 非phi 病bệnh 。 終chung 不bất 應ưng 言ngôn 。 是thị 燈đăng 是thị 見kiến 。 於ư 是thị 中trung 有hữu 。 非phi 燈đăng 非phi 見kiến 。
如như 第đệ 二nhị 月nguyệt 。 非phi 體thể 非phi 影ảnh 。
何hà 以dĩ 故cố 。 第đệ 二nhị 之chi 觀quan 。 揑niết 所sở 成thành 故cố 。 諸chư 有hữu 智trí 者giả 。 不bất 應ưng 說thuyết 言ngôn 。 此thử 揑niết 根căn 元nguyên 。 是thị 形hình 非phi 形hình 。 離ly 見kiến 非phi 見kiến 。
此thử 亦diệc 如như 是thị 。 目mục 眚sảnh 所sở 成thành 。 今kim 欲dục 名danh 誰thùy 。 是thị 燈đăng 是thị 見kiến 。 何hà 況huống 分phân 別biệt 。 非phi 燈đăng 非phi 見kiến 。
文văn 分phần/phân 三tam 節tiết 。 初sơ 結kết 示thị 色sắc 實thật 在tại 燈đăng 。 言ngôn 彼bỉ 五ngũ 色sắc 重trùng 疊điệp 。 實thật 賴lại 燈đăng 現hiện 。 如như 屏bính 帳trướng 等đẳng 不bất 出xuất 圓viên 影ảnh 則tắc 在tại 燈đăng 明minh 矣hĩ 。 此thử 結kết 非phi 離ly 燈đăng 別biệt 有hữu 也dã 。 然nhiên 雖tuy 不bất 離ly 燈đăng 而nhi 實thật 不bất 從tùng 燈đăng 有hữu 乃nãi 。 見kiến 病bệnh 所sở 成thành 。 此thử 結kết 非phi 離ly 見kiến 別biệt 有hữu 也dã 。 影ảnh 見kiến 俱câu 眚sảnh 。 見kiến 眚sảnh 非phi 病bệnh 者giả 。 謂vị 圓viên 影ảnh 與dữ 見kiến 影ảnh 之chi 見kiến 俱câu 是thị 目mục 眚sảnh 。 見kiến 指chỉ 見kiến 病bệnh 。 影ảnh 即tức 是thị 見kiến 而nhi 影ảnh 見kiến 即tức 眚sảnh 。 葢# 三tam 名danh 而nhi 一nhất 體thể 耳nhĩ 。 影ảnh 是thị 眚sảnh 結kết 非phi 燈đăng 色sắc 。 見kiến 是thị 眚sảnh 結kết 非phi 見kiến 色sắc 。 眚sảnh 乃nãi 見kiến 病bệnh 可khả 即tức 言ngôn 是thị 見kiến 乎hồ 。 見kiến 眚sảnh 非phi 病bệnh 。 釋thích 成thành 見kiến 圓viên 影ảnh 者giả 。 名danh 何hà 等đẳng 也dã 。 然nhiên 應ưng 云vân 見kiến 影ảnh 而nhi 云vân 見kiến 眚sảnh 者giả 影ảnh 即tức 是thị 眚sảnh 故cố 云vân 見kiến 眚sảnh 。 又hựu 眚sảnh 為vi 有hữu 病bệnh 之chi 見kiến 。 見kiến 眚sảnh 即tức 見kiến 見kiến 也dã 。 有hữu 病bệnh 之chi 見kiến 既ký 為vi 所sở 見kiến 。 則tắc 能năng 見kiến 此thử 。 眚sảnh 者giả 豈khởi 非phi 無vô 病bệnh 之chi 目mục 耶da 。 由do 上thượng 文văn 云vân 。 則tắc 彼bỉ 眚sảnh 人nhân 。 見kiến 圓viên 影ảnh 者giả 。 名danh 為vi 何hà 等đẳng 。 今kim 出xuất 其kỳ 義nghĩa 謂vị 是thị 無vô 病bệnh 之chi 目mục 也dã 。 即tức 影ảnh 之chi 見kiến 是thị 一nhất 箇cá 見kiến 可khả 例lệ 妄vọng 見kiến 。 離ly 影ảnh 之chi 見kiến 又hựu 是thị 一nhất 箇cá 見kiến 可khả 例lệ 真chân 見kiến 。 如như 是thị 則tắc 見kiến 見kiến 可khả 曉hiểu 矣hĩ 。 終chung 不bất 下hạ 總tổng 結kết 上thượng 義nghĩa 。 影ảnh 是thị 眚sảnh 云vân 何hà 是thị 燈đăng 。 見kiến 病bệnh 是thị 眚sảnh 云vân 何hà 是thị 見kiến 。 於ư 是thị 中trung 者giả 。 於ư 見kiến 圓viên 影ảnh 之chi 中trung 也dã 。 色sắc 實thật 在tại 燈đăng 。 云vân 何hà 非phi 燈đăng 。 見kiến 病bệnh 為vi 影ảnh 。 云vân 何hà 非phi 見kiến 。 謂vị 安an 得đắc 於ư 見kiến 圓viên 影ảnh 中trung 而nhi 有hữu 非phi 燈đăng 非phi 見kiến 之chi 義nghĩa 耶da 。 二nhị 如như 第đệ 下hạ 喻dụ 顯hiển 。 以dĩ 第đệ 二nhị 月nguyệt 喻dụ 見kiến 圓viên 影ảnh 。 同đồng 是thị 眼nhãn 家gia 之chi 妄vọng 故cố 也dã 。 此thử 第đệ 二nhị 月nguyệt 非phi 真chân 月nguyệt 體thể 非phi 水thủy 中trung 影ảnh 。
何hà 以dĩ 故cố 。 以dĩ 揑niết 目mục 所sở 成thành 故cố 。 既ký 揑niết 所sở 成thành 則tắc 見kiến 第đệ 二nhị 月nguyệt 時thời 得đắc 不bất 以dĩ 為vi 見kiến 見kiến 乎hồ 。 由do 以dĩ 揑niết 為vi 根căn 元nguyên 。 即tức 名danh 第đệ 二nhị 月nguyệt 為vi 揑niết 根căn 元nguyên 。 吳ngô 興hưng 云vân 。 雙song 是thị 形hình 與dữ 非phi 形hình 。 雙song 離ly 見kiến 與dữ 非phi 見kiến 。 其kỳ 說thuyết 甚thậm 是thị 。 形hình 謂vị 月nguyệt 形hình 。 離ly 見kiến 是thị 非phi 見kiến 。 離ly 非phi 見kiến 即tức 是thị 見kiến 。 不bất 應ưng 說thuyết 是thị 形hình 結kết 非phi 體thể 也dã 。 不bất 應ưng 說thuyết 非phi 形hình 結kết 非phi 影ảnh 也dã 。 不bất 應ưng 說thuyết 離ly 見kiến 結kết 。 第đệ 二nhị 之chi 觀quan 。 不bất 應ưng 說thuyết 非phi 見kiến 結kết 揑niết 所sở 成thành 故cố 。 三tam 此thử 亦diệc 下hạ 合hợp 法pháp 。 目mục 眚sảnh 所sở 成thành 。 與dữ 揑niết 所sở 成thành 其kỳ 言ngôn 相tương 對đối 。 今kim 欲dục 名danh 誰thùy 。 下hạ 合hợp 喻dụ 可khả 知tri 。 吳ngô 興hưng 云vân 。 是thị 燈đăng 是thị 見kiến 。 謂vị 圓viên 影ảnh 由do 燈đăng 見kiến 而nhi 有hữu 因nhân 緣duyên 義nghĩa 也dã 。 非phi 燈đăng 非phi 見kiến 。 謂vị 圓viên 影ảnh 離ly 燈đăng 見kiến 而nhi 有hữu 自tự 然nhiên 義nghĩa 也dã 。 謂vị 仗trượng 因nhân 託thác 緣duyên 猶do 且thả 不bất 可khả 。 況huống 非phi 燈đăng 非phi 見kiến 。 自tự 有hữu 實thật 體thể 。 是thị 豈khởi 可khả 哉tai 。 別biệt 業nghiệp 破phá 最tối 委ủy 悉tất 以dĩ 為vi 下hạ 文văn 眾chúng 破phá 之chi 本bổn 耳nhĩ 。
○# 二nhị 同đồng 分phần 妄vọng 見kiến 。
云vân 何hà 名danh 為vi 。 同đồng 分phần 妄vọng 見kiến 。
阿A 難Nan 。 此thử 閻Diêm 浮Phù 提Đề 。 除trừ 大đại 海hải 水thủy 。 中trung 間gian 平bình 陸lục 。 有hữu 三tam 千thiên 洲châu 。 正chánh 中trung 大đại 洲châu 。 東đông 西tây 括quát 量lượng 。 大đại 國quốc 凡phàm 有hữu 。 二nhị 千thiên 三tam 百bách 。 其kỳ 餘dư 小tiểu 洲châu 。 在tại 諸chư 海hải 中trung 。 其kỳ 間gian 或hoặc 有hữu 。 三tam 兩lưỡng 百bách 國quốc 。 或hoặc 一nhất 或hoặc 二nhị 。 至chí 於ư 三tam 十thập 。 四tứ 十thập 五ngũ 十thập 。
阿A 難Nan 。 若nhược 復phục 此thử 中trung 。 有hữu 一nhất 小tiểu 洲châu 。 秪# 有hữu 兩lưỡng 國quốc 。 唯duy 一nhất 國quốc 人nhân 。 同đồng 感cảm 惡ác 緣duyên 。 則tắc 彼bỉ 小tiểu 洲châu 。 當đương 土thổ 眾chúng 生sanh 。 覩đổ 諸chư 一nhất 切thiết 不bất 祥tường 境cảnh 界giới 。 或hoặc 見kiến 二nhị 日nhật 。 或hoặc 見kiến 兩lưỡng 月nguyệt 。 其kỳ 中trung 乃nãi 至chí 。 暈vựng 適thích 珮bội 玦quyết 。 彗tuệ 孛bột 飛phi 流lưu 。 負phụ 耳nhĩ 虹hồng 蜺nghê 。 種chủng 種chủng 惡ác 相tướng 。 但đãn 此thử 國quốc 見kiến 。 彼bỉ 國quốc 眾chúng 生sanh 。 本bổn 所sở 不bất 見kiến 。 亦diệc 復phục 不bất 聞văn 。
一nhất 國quốc 眾chúng 生sanh 共cộng 所sở 感cảm 者giả 名danh 為vi 同đồng 分phần/phân 。 然nhiên 此thử 文văn 亦diệc 是thị 能năng 例lệ 。 下hạ 文văn 以dĩ 一nhất 國quốc 例lệ 多đa 國quốc 是thị 所sở 例lệ 也dã 。 今kim 文văn 先tiên 數số 諸chư 國quốc 。 次thứ 明minh 妄vọng 見kiến 。 數số 諸chư 國quốc 中trung 先tiên 舉cử 鹹hàm 海hải 閻Diêm 浮Phù 一nhất 面diện 。 中trung 間gian 平bình 陸lục 。 有hữu 三tam 千thiên 洲châu 。 次thứ 明minh 大đại 洲châu 。 三Tam 明Minh 小tiểu 洲châu 。 其kỳ 間gian 數số 國quốc 初sơ 從tùng 多đa 至chí 少thiểu 。 謂vị 從tùng 二nhị 千thiên 三tam 百bách 。 至chí 三tam 兩lưỡng 百bách 國quốc 。 又hựu 從tùng 少thiểu 至chí 多đa 。 謂vị 從tùng 或hoặc 一nhất 或hoặc 二nhị 。 至chí 四tứ 十thập 五ngũ 十thập 。 次thứ 明minh 妄vọng 見kiến 中trung 但đãn 舉cử 小tiểu 洲châu 兩lưỡng 國quốc 之chi 一nhất 以dĩ 明minh 同đồng 感cảm 惡ác 業nghiệp 。 溫ôn 陵lăng 曰viết 。 暈vựng 適thích 珮bội 玦quyết 。 日nhật 月nguyệt 之chi 災tai 象tượng 也dã 。 彗tuệ 孛bột 飛phi 流lưu 。 星tinh 辰thần 之chi 災tai 象tượng 也dã 。 負phụ 耳nhĩ 虹hồng 蜺nghê 。 陰âm 陽dương 之chi 災tai 象tượng 也dã 。 惡ác 氣khí 環hoàn 日nhật 曰viết 暈vựng 。 日nhật 蝕thực 曰viết 適thích 。 妖yêu 氣khí 近cận 日nhật 月nguyệt 如như 珮bội 玦quyết 之chi 狀trạng 。 星tinh 芒mang 如như 帚trửu 曰viết 彗tuệ 。 芒mang 氣khí 四tứ 出xuất 曰viết 孛bột 。 孛bột 孛bột 然nhiên 也dã 。 絕tuyệt 迹tích 而nhi 去khứ 曰viết 飛phi 。 光quang 迹tích 相tương 連liên 曰viết 流lưu 。 陰âm 陽dương 之chi 氣khí 或hoặc 背bối/bội 日nhật 如như 負phụ 。 旁bàng 日nhật 如như 耳nhĩ 。 或hoặc 明minh 而nhi 為vi 虹hồng 。 暗ám 而nhi 為vi 蜺nghê 。 寂tịch 音âm 引dẫn 春xuân 秋thu 傳truyền 云vân 。 魯lỗ 哀ai 公công 六lục 年niên 。 楚sở 有hữu 雲vân 如như 赤xích 鳥điểu 夾giáp 日nhật 以dĩ 飛phi 。 二nhị 日nhật 楚sở 子tử 使sử 問vấn 諸chư 周chu 太thái 史sử 。 太thái 史sử 曰viết 其kỳ 當đương 王vương 身thân 乎hồ 。 杜đỗ 預dự 註chú 曰viết 。 日nhật 為vi 人nhân 君quân 妖yêu 氣khí 守thủ 之chi 故cố 以dĩ 為vi 王vương 身thân 。 雲vân 在tại 楚sở 上thượng 唯duy 楚sở 見kiến 之chi 故cố 禍họa 不bất 及cập 他tha 國quốc 。 又hựu 魯lỗ 昭chiêu 公công 二nhị 十thập 六lục 年niên 冬đông 十thập 一nhất 月nguyệt 。 齊tề 有hữu 彗tuệ 星tinh 齊tề 候hậu 使sử 穰nhương 之chi 。 晏# 子tử 曰viết 無vô 益ích 也dã 。 只chỉ 自tự 誣vu 焉yên 。 天thiên 道đạo 不bất 陷hãm 不bất 二nhị 其kỳ 命mạng 若nhược 之chi 何hà 禳# 。 且thả 天thiên 道đạo 之chi 有hữu 彗tuệ 也dã 以dĩ 除trừ 穢uế 也dã 。 君quân 無vô 穢uế 也dã 又hựu 何hà 禳# 焉yên 。 若nhược 德đức 之chi 穢uế 禳# 之chi 何hà 損tổn 。 杜đỗ 預dự 註chú 曰viết 。 出xuất 齊tề 之chi 分phần 野dã 也dã 。 不bất 出xuất 魯lỗ 故cố 魯lỗ 不bất 見kiến 。 以dĩ 此thử 觀quán 之chi 。 經kinh 言ngôn 騐# 矣hĩ 。 葢# 自tự 一nhất 國quốc 言ngôn 之chi 則tắc 謂vị 之chi 同đồng 。 兩lưỡng 國quốc 言ngôn 之chi 則tắc 謂vị 之chi 異dị 。 非phi 同đồng 不bất 稱xưng 同đồng 分phần/phân 。 非phi 異dị 何hà 以dĩ 名danh 妄vọng 見kiến 乎hồ 。 交giao 光quang 云vân 。 同đồng 分phần/phân 有hữu 惑hoặc 無vô 業nghiệp 其kỳ 說thuyết 非phi 也dã 。 據cứ 經Kinh 所sở 言ngôn 乃nãi 并tinh 業nghiệp 苦khổ 而nhi 為vi 妄vọng 見kiến 之chi 惑hoặc 耳nhĩ 。 字tự 書thư 云vân 。 水thủy 中trung 可khả 居cư 曰viết 洲châu 。 洲châu 者giả 聚tụ 也dã 。 人nhân 及cập 鳥điểu 物vật 所sở 聚tụ 之chi 處xứ 。
○# 二nhị 例lệ 合hợp 二nhị 一nhất 總tổng 標tiêu 。
阿A 難Nan 。 吾ngô 今kim 為vì 汝nhữ 。 以dĩ 此thử 二nhị 事sự 。 進tiến 退thoái 合hợp 明minh 。
二nhị 事sự 者giả 指chỉ 同đồng 別biệt 二nhị 妄vọng 。 進tiến 退thoái 者giả 。 謂vị 進tiến 別biệt 例lệ 同đồng 退thoái 同đồng 例lệ 別biệt 故cố 曰viết 合hợp 明minh 。 一nhất 往vãng 觀quan 之chi 下hạ 文văn 似tự 有hữu 三tam 重trọng/trùng 進tiến 退thoái 。 初sơ 以dĩ 燈đăng 影ảnh 例lệ 目mục 觀quán 。 二nhị 以dĩ 一nhất 人nhân 例lệ 多đa 人nhân 。 三tam 以dĩ 一nhất 國quốc 例lệ 多đa 國quốc 。 皆giai 可khả 謂vị 之chi 進tiến 退thoái 。 但đãn 燈đăng 影ảnh 是thị 別biệt 中trung 之chi 喻dụ 目mục 觀quán 是thị 別biệt 中trung 之chi 法pháp 。 法pháp 喻dụ 既ký 齊tề 有hữu 何hà 進tiến 退thoái 。 一nhất 國quốc 多đa 國quốc 是thị 同đồng 分phần/phân 中trung 法pháp 喻dụ 其kỳ 義nghĩa 亦diệc 爾nhĩ 。 唯duy 如như 彼bỉ 眾chúng 生sanh 。 下hạ 一nhất 節tiết 是thị 以dĩ 同đồng 別biệt 相tướng 例lệ 可khả 云vân 進tiến 退thoái 。 吳ngô 興hưng 之chi 說thuyết 是thị 也dã 。 以dĩ 法pháp 喻dụ 既ký 立lập 方phương 可khả 引dẫn 同đồng 例lệ 別biệt 。 故cố 先tiên 以dĩ 燈đăng 影ảnh 例lệ 目mục 觀quán 乃nãi 為vi 進tiến 退thoái 之chi 地địa 耳nhĩ 。
○# 二nhị 別biệt 示thị 三tam 一nhất 別biệt 中trung 法pháp 喻dụ 三tam 先tiên 喻dụ 。
阿A 難Nan 。 如như 彼bỉ 眾chúng 生sanh 。 別biệt 業nghiệp 妄vọng 見kiến 。 矚chú 燈đăng 光quang 中trung 。 所sở 現hiện 圓viên 影ảnh 。 雖tuy 現hiện 似tự 境cảnh 。 終chung 彼bỉ 見kiến 者giả 。 目mục 眚sảnh 所sở 成thành 。 眚sảnh 即tức 見kiến 勞lao 。 非phi 色sắc 所sở 造tạo 。 然nhiên 見kiến 眚sảnh 者giả 。 終chung 無vô 見kiến 咎cữu 。
先tiên 舉cử 能năng 例lệ 。 其kỳ 文văn 有hữu 四tứ 。 初sơ 直trực 指chỉ 燈đăng 光quang 圓viên 影ảnh 為vi 。 別biệt 業nghiệp 妄vọng 見kiến 。 二nhị 雖tuy 現hiện 似tự 境cảnh 者giả 。 謂vị 燈đăng 影ảnh 雖tuy 現hiện 在tại 前tiền 似tự 乎hồ 外ngoại 境cảnh 。 三tam 終chung 彼bỉ 至chí 。 非phi 色sắc 所sở 造tạo 。 謂vị 實thật 非phi 外ngoại 境cảnh 乃nãi 是thị 能năng 見kiến 之chi 人nhân 目mục 有hữu 赤xích 眚sảnh 。 故cố 成thành 圓viên 影ảnh 。 此thử 指chỉ 圓viên 影ảnh 是thị 也dã 。 眚sảnh 因nhân 見kiến 勞lao 而nhi 發phát 。 此thử 指chỉ 眚sảnh 是thị 見kiến 也dã 。 則tắc 圓viên 影ảnh 即tức 見kiến 無vô 疑nghi 。 影ảnh 即tức 眚sảnh 而nhi 。 眚sảnh 即tức 見kiến 勞lao 。 葢# 三tam 名danh 而nhi 一nhất 體thể 耳nhĩ 。 非phi 色sắc 所sở 造tạo 。 斷đoạn 定định 是thị 見kiến 。 四tứ 然nhiên 見kiến 眚sảnh 者giả 。 終chung 無vô 見kiến 咎cữu 。 見kiến 影ảnh 即tức 是thị 見kiến 眚sảnh 。 又hựu 眚sảnh 即tức 是thị 有hữu 病bệnh 之chi 見kiến 但đãn 云vân 見kiến 眚sảnh 即tức 該cai 之chi 矣hĩ 。 若nhược 爾nhĩ 則tắc 見kiến 病bệnh 已dĩ 為vi 所sở 見kiến 。 故cố 能năng 見kiến 者giả 非phi 病bệnh 。 咎cữu 即tức 病bệnh 也dã 。 上thượng 即tức 眚sảnh 之chi 見kiến 是thị 一nhất 箇cá 見kiến 。 此thử 離ly 眚sảnh 之chi 見kiến 又hựu 是thị 一nhất 箇cá 見kiến 。 實thật 有hữu 見kiến 見kiến 之chi 義nghĩa 。 故cố 舉cử 為vi 能năng 例lệ 焉yên 。 前tiền 文văn 云vân 。 影ảnh 見kiến 俱câu 眚sảnh 。 見kiến 眚sảnh 非phi 病bệnh 。 意ý 與dữ 今kim 同đồng 。
○# 二nhị 法pháp 。
例lệ 汝nhữ 今kim 日nhật 。 以dĩ 目mục 觀quan 見kiến 。 山sơn 河hà 國quốc 土thổ 。 及cập 諸chư 眾chúng 生sanh 。 皆giai 是thị 無vô 始thỉ 。 見kiến 病bệnh 所sở 成thành 。 見kiến 與dữ 見kiến 緣duyên 。 似tự 現hiện 前tiền 境cảnh 。 元nguyên 我ngã 覺giác 明minh 。 見kiến 所sở 緣duyên 眚sảnh 。 覺giác 見kiến 即tức 眚sảnh 。 本bổn 覺giác 明minh 心tâm 。 覺giác 緣duyên 非phi 眚sảnh 。 覺giác 所sở 覺giác 眚sảnh 。 覺giác 非phi 眚sảnh 中trung 。 此thử 實thật 見kiến 見kiến 。 云vân 何hà 復phục 明minh 。 覺giác 聞văn 知tri 見kiến 。
所sở 例lệ 亦diệc 四tứ 。 一nhất 從tùng 例lệ 汝nhữ 今kim 日nhật 。 至chí 見kiến 病bệnh 所sở 成thành 。 合hợp 上thượng 如như 彼bỉ 眾chúng 生sanh 。 別biệt 業nghiệp 妄vọng 見kiến 。 矚chú 燈đăng 先tiên 中trung 所sở 現hiện 圓viên 影ảnh 也dã 。 此thử 語ngữ 共cộng 顯hiển 三tam 義nghĩa 。 一nhất 顯hiển 燈đăng 影ảnh 是thị 夜dạ 見kiến 。 山sơn 河hà 大đại 地địa 。 是thị 日nhật 間gian 所sở 見kiến 。 二nhị 顯hiển 睹đổ 圓viên 影ảnh 者giả 病bệnh 在tại 一nhất 時thời 。 睹đổ 依y 正chánh 者giả 病bệnh 在tại 無vô 始thỉ 。 三tam 顯hiển 睹đổ 赤xích 眚sảnh 時thời 好hảo 眼nhãn 非phi 病bệnh 。 睹đổ 依y 正chánh 時thời 好hảo 眼nhãn 即tức 病bệnh 。 例lệ 顯hiển 之chi 意ý 甚thậm 多đa 。 略lược 舉cử 三tam 義nghĩa 而nhi 已dĩ 。 二nhị 見kiến 與dữ 見kiến 緣duyên 。 似tự 現hiện 前tiền 境cảnh 。 合hợp 上thượng 雖tuy 現hiện 似tự 境cảnh 句cú 。 見kiến 是thị 根căn 。 見kiến 緣duyên 是thị 塵trần 。 然nhiên 見kiến 緣duyên 是thị 境cảnh 而nhi 見kiến 亦diệc 稱xưng 境cảnh 者giả 。 根căn 塵trần 不bất 相tương 離ly 。 皆giai 對đối 覺giác 而nhi 名danh 境cảnh 。 是thị 見kiến 附phụ 見kiến 緣duyên 。 而nhi 為vi 現hiện 前tiền 之chi 境cảnh 無vô 境cảnh 而nhi 名danh 境cảnh 。 故cố 云vân 似tự 也dã 。 三tam 元nguyên 我ngã 覺giác 明minh 。 見kiến 所sở 緣duyên 眚sảnh 。 覺giác 見kiến 即tức 眚sảnh 。 合hợp 上thượng 終chung 彼bỉ 見kiến 者giả 。 目mục 眚sảnh 所sở 成thành 。 眚sảnh 即tức 見kiến 勞lao 。 非phi 色sắc 所sở 造tạo 。 所sở 言ngôn 我ngã 者giả 即tức 真chân 我ngã 也dã 。 覺giác 明minh 覺giác 見kiến 明minh 性tánh 離ly 根căn 塵trần 之chi 體thể 也dã 。 特đặc 立lập 覺giác 明minh 者giả 。 前tiền 文văn 云vân 見kiến 非phi 是thị 見kiến 。 既ký 非phi 是thị 見kiến 。 當đương 是thị 覺giác 明minh 之chi 體thể 。 覺giác 明minh 起khởi 病bệnh 。 為vi 能năng 見kiến 之chi 根căn 及cập 所sở 見kiến 之chi 緣duyên 。 當đương 體thể 是thị 眚sảnh 故cố 云vân 。 見kiến 所sở 緣duyên 眚sảnh 。 見kiến 即tức 所sở 緣duyên 。 而nhi 所sở 緣duyên 即tức 眚sảnh 。 亦diệc 三tam 名danh 一nhất 體thể 耳nhĩ 。 次thứ 云vân 覺giác 見kiến 即tức 眚sảnh 。 謂vị 從tùng 覺giác 而nhi 起khởi 眼nhãn 根căn 之chi 見kiến 即tức 是thị 眚sảnh 也dã 。 此thử 句cú 但đãn 指chỉ 見kiến 為vi 眚sảnh 。 正chánh 顯hiển 睹đổ 依y 正chánh 時thời 好hảo 眼nhãn 即tức 病bệnh 。 佛Phật 意ý 欲dục 破phá 除trừ 眼nhãn 根căn 。 故cố 作tác 此thử 語ngữ 。 前tiền 指chỉ 圓viên 影ảnh 是thị 眚sảnh 。 今kim 指chỉ 所sở 緣duyên 是thị 眚sảnh 。 前tiền 指chỉ 眚sảnh 即tức 見kiến 勞lao 。 今kim 亦diệc 指chỉ 見kiến 即tức 眚sảnh 。 法pháp 喻dụ 齊tề 矣hĩ 。 又hựu 覺giác 見kiến 即tức 眚sảnh 。 之chi 語ngữ 與dữ 上thượng 非phi 色sắc 所sở 造tạo 。 其kỳ 意ý 極cực 合hợp 。 四tứ 本bổn 覺giác 明minh 心tâm 。 覺giác 緣duyên 非phi 眚sảnh 。 覺giác 所sở 覺giác 眚sảnh 。 覺giác 非phi 眚sảnh 中trung 。 合hợp 上thượng 然nhiên 見kiến 眚sảnh 者giả 。 終chung 無vô 見kiến 咎cữu 。 本bổn 覺giác 明minh 心tâm 者giả 。 不bất 涉thiệp 眼nhãn 根căn 之chi 心tâm 。 覺giác 緣duyên 者giả 。 覺giác 有hữu 依y 正chánh 外ngoại 緣duyên 也dã 。 緣duyên 即tức 是thị 眚sảnh 。 眚sảnh 為vi 所sở 覺giác 則tắc 能năng 覺giác 非phi 眚sảnh 明minh 矣hĩ 。 又hựu 緣duyên 字tự 但đãn 指chỉ 依y 正chánh 。 所sở 覺giác 該cai 乎hồ 根căn 塵trần 。 故cố 再tái 簡giản 云vân 。 覺giác 非phi 眚sảnh 中trung 。 或hoặc 云vân 覺giác 緣duyên 非phi 眚sảnh 。 對đối 上thượng 覺giác 見kiến 即tức 眚sảnh 。 謂vị 見kiến 緣duyên 則tắc 見kiến 即tức 是thị 眚sảnh 。 覺giác 緣duyên 而nhi 覺giác 非phi 是thị 眚sảnh 。 見kiến 緣duyên 之chi 時thời 即tức 覺giác 緣duyên 之chi 時thời 。 以dĩ 真chân 妄vọng 和hòa 合hợp 之chi 故cố 。 此thử 實thật 下hạ 結kết 歸quy 。 見kiến 見kiến 非phi 見kiến 。 如như 上thượng 覺giác 明minh 能năng 照chiếu 諸chư 法pháp 亦diệc 可khả 稱xưng 見kiến 。 既ký 稱xưng 覺giác 明minh 。 即tức 是thị 非phi 見kiến 。 阿A 難Nan 謂vị 聞văn 見kiến 見kiến 非phi 見kiến 。 重trùng 增tăng 迷mê 悶muộn 。 然nhiên 能năng 覺giác 之chi 明minh 非phi 真chân 見kiến 乎hồ 。 所sở 覺giác 之chi 目mục 非phi 妄vọng 見kiến 乎hồ 。 則tắc 真chân 見kiến 果quả 有hữu 見kiến 于vu 妄vọng 見kiến 之chi 義nghĩa 。 而nhi 真chân 見kiến 離ly 眼nhãn 根căn 即tức 不bất 名danh 見kiến 。 復phục 離ly 耳nhĩ 鼻tị 等đẳng 根căn 亦diệc 非phi 聞văn 與dữ 覺giác 知tri 。 故cố 前tiền 文văn 云vân 。 見kiến 非phi 是thị 見kiến 也dã 。 前tiền 云vân 覺giác 所sở 覺giác 。 今kim 復phục 云vân 見kiến 見kiến 。 祗chi 是thị 一nhất 義nghĩa 而nhi 已dĩ 。 此thử 一nhất 番phiên 以dĩ 別biệt 例lệ 別biệt 。 葢# 目mục 睹đổ 依y 正chánh 難nan 知tri 其kỳ 妄vọng 。 而nhi 圓viên 影ảnh 則tắc 易dị 知tri 其kỳ 妄vọng 。 真chân 見kiến 見kiến 妄vọng 見kiến 其kỳ 義nghĩa 難nạn/nan 彰chương 。 而nhi 赤xích 眚sảnh 之chi 見kiến 見kiến 易dị 彰chương 。 故cố 以dĩ 易dị 知tri 之chi 別biệt 業nghiệp 例lệ 難nan 知tri 之chi 別biệt 業nghiệp 也dã 。 既ký 云vân 合hợp 法pháp 。 有hữu 何hà 進tiến 退thoái 。 然nhiên 此thử 中trung 合hợp 法pháp 最tối 詳tường 。 以dĩ 為vi 眾chúng 合hợp 之chi 本bổn 故cố 耳nhĩ 。
○# 三tam 結kết 。
是thị 故cố 汝nhữ 今kim 。 見kiến 我ngã 及cập 汝nhữ 。 并tinh 諸chư 世thế 間gian 。 十thập 類loại 眾chúng 生sanh 。 皆giai 即tức 見kiến 眚sảnh 。 非phi 見kiến 眚sảnh 者giả 。 彼bỉ 見kiến 真chân 精tinh 。 性tánh 非phi 眚sảnh 者giả 。 故cố 不bất 名danh 見kiến 。
前tiền 明minh 目mục 睹đổ 依y 正chánh 是thị 眚sảnh 。 今kim 明minh 目mục 觀quán 生sanh 佛Phật 自tự 他tha 皆giai 是thị 眚sảnh 。 眾chúng 生sanh 有hữu 十thập 二nhị 類loại 謂vị 。 胎thai 卵noãn 濕thấp 化hóa 。 有hữu 色sắc 無vô 色sắc 。 有hữu 想tưởng 無vô 想tưởng 。 非phi 有hữu 色sắc 非phi 無vô 色sắc 。 非phi 有hữu 想tưởng 非phi 無vô 想tưởng 。 內nội 除trừ 無vô 色sắc 。 是thị 空không 散tán 銷tiêu 沉trầm 。 無vô 想tưởng 。 化hóa 為vi 土thổ 木mộc 金kim 石thạch 。 但đãn 有hữu 十thập 類loại 。 前tiền 十thập 種chủng 異dị 生sanh 亦diệc 然nhiên 。 皆giai 即tức 見kiến 眚sảnh 。 謂vị 是thị 妄vọng 見kiến 之chi 眚sảnh 。 而nhi 非phi 見kiến 眚sảnh 之chi 覺giác 體thể 。 此thử 中trung 生sanh 佛Phật 自tự 他tha 同đồng 于vu 上thượng 文văn 圓viên 影ảnh 。 而nhi 云vân 皆giai 即tức 見kiến 眚sảnh 。 同đồng 上thượng 文văn 影ảnh 見kiến 俱câu 眚sảnh 。 葢# 影ảnh 與dữ 見kiến 眚sảnh 三tam 名danh 一nhất 體thể 。 終chung 不bất 相tương 離ly 。 而nhi 真chân 見kiến 獨độc 脫thoát 于vu 三tam 種chủng 之chi 外ngoại 。 故cố 云vân 非phi 見kiến 眚sảnh 者giả 。 即tức 同đồng 上thượng 文văn 。 見kiến 眚sảnh 非phi 病bệnh 。 又hựu 見kiến 眚sảnh 即tức 見kiến 見kiến 也dã 。 彼bỉ 見kiến 下hạ 明minh 真chân 見kiến 非phi 見kiến 。 性tánh 非phi 眚sảnh 者giả 。 指chỉ 眼nhãn 眼nhãn 為vi 眚sảnh 。 既ký 脫thoát 眼nhãn 根căn 可khả 云vân 見kiến 乎hồ 。 故cố 前tiền 文văn 稱xưng 之chi 為vi 覺giác 明minh 也dã 。 別biệt 業nghiệp 法pháp 喻dụ 竟cánh 。
○# 二nhị 進tiến 退thoái 合hợp 明minh 。
阿A 難Nan 。 如như 彼bỉ 眾chúng 生sanh 。 同đồng 分phần 妄vọng 見kiến 。 例lệ 彼bỉ 妄vọng 見kiến 。 別biệt 業nghiệp 一nhất 人nhân 。 一nhất 病bệnh 目mục 人nhân 。 同đồng 彼bỉ 一nhất 國quốc 。 彼bỉ 見kiến 圓viên 影ảnh 。 眚sảnh 妄vọng 所sở 生sanh 。 此thử 眾chúng 同đồng 分phần 。 所sở 現hiện 不bất 祥tường 。 同đồng 見kiến 業nghiệp 中trung 。 瘴chướng 惡ác 所sở 起khởi 。 俱câu 是thị 無vô 始thỉ 。 見kiến 妄vọng 所sở 生sanh 。
進tiến 退thoái 中trung 先tiên 退thoái 同đồng 例lệ 別biệt 。 同đồng 分phần 妄vọng 見kiến 。 指chỉ 彗tuệ 孛bột 飛phi 流lưu 等đẳng 。 退thoái 同đồng 一nhất 人nhân 所sở 見kiến 圓viên 影ảnh 葢# 燈đăng 影ảnh 。 是thị 一nhất 人nhân 所sở 見kiến 。 其kỳ 妄vọng 易dị 知tri 。 而nhi 日nhật 月nguyệt 災tai 祥tường 。 象tượng 見kiến 於ư 天thiên 人nhân 皆giai 謂vị 為vi 實thật 有hữu 。 若nhược 是thị 實thật 有hữu 。 彼bỉ 國quốc 亦diệc 見kiến 。 今kim 唯duy 在tại 此thử 國quốc 則tắc 知tri 眾chúng 人nhân 同đồng 分phần 妄vọng 見kiến 。 與dữ 燈đăng 影ảnh 無vô 異dị 矣hĩ 。 一nhất 病bệnh 目mục 人nhân 。 下hạ 進tiến 別biệt 例lệ 同đồng 。 彼bỉ 見kiến 下hạ 正chánh 是thị 合hợp 明minh 。 彼bỉ 見kiến 至chí 不bất 祥tường 。 先tiên 牒điệp 二nhị 喻dụ 。 同đồng 見kiến 句cú 就tựu 喻dụ 說thuyết 。 謂vị 不bất 但đãn 同đồng 分phần/phân 稱xưng 為vi 瘴chướng 惡ác 。 而nhi 眚sảnh 妄vọng 。 亦diệc 可khả 稱xưng 瘴chướng 惡ác 。 瘴chướng 不bất 和hòa 之chi 氣khí 也dã 。 瘴chướng 惡ác 之chi 言ngôn 元nguyên 從tùng 同đồng 分phần/phân 而nhi 得đắc 。 眾chúng 人nhân 同đồng 感cảm 瘴chướng 惡ác 。 象tượng 見kiến 於ư 天thiên 無vô 而nhi 妄vọng 謂vị 為vi 有hữu 。 然nhiên 眚sảnh 妄vọng 。 豈khởi 非phi 見kiến 業nghiệp 中trung 不bất 和hòa 之chi 氣khí 耶da 。 前tiền 同đồng 分phần/phân 文văn 迷mê 者giả 以dĩ 為vi 有hữu 惑hoặc 無vô 業nghiệp 。 今kim 云vân 見kiến 業nghiệp 。 豈khởi 非phi 業nghiệp 乎hồ 。 當đương 知tri 瘴chướng 惡ác 即tức 苦khổ 也dã 。 此thử 句cú 是thị 合hợp 別biệt 于vu 同đồng 也dã 。 俱câu 是thị 句cú 就tựu 法pháp 說thuyết 。 是thị 合hợp 同đồng 於ư 別biệt 謂vị 燈đăng 光quang 圓viên 影ảnh 喻dụ 一nhất 人nhân 無vô 始thỉ 見kiến 妄vọng 。 彗tuệ 孛bột 飛phi 流lưu 。 等đẳng 喻dụ 眾chúng 人nhân 無vô 始thỉ 見kiến 妄vọng 。 妄vọng 該cai 無vô 始thỉ 無vô 明minh 之chi 惑hoặc 。 故cố 同đồng 別biệt 二nhị 妄vọng 中trung 咸hàm 該cai 惑hoặc 業nghiệp 苦khổ 三tam 道đạo 明minh 矣hĩ 。 作tác 此thử 進tiến 退thoái 者giả 。 佛Phật 意ý 明minh 同đồng 分phân 之chi 妄vọng 悉tất 同đồng 別biệt 業nghiệp 之chi 妄vọng 。 故cố 合hợp 明minh 之chi 。 上thượng 文văn 別biệt 中trung 法pháp 喻dụ 已dĩ 足túc 。 今kim 方phương 作tác 此thử 進tiến 退thoái 耳nhĩ 。
○# 三tam 同đồng 分phần/phân 合hợp 法pháp 又hựu 二nhị 一nhất 以dĩ 起khởi 妄vọng 正chánh 合hợp 。
例lệ 閻Diêm 浮Phù 提Đề 。 三tam 千thiên 洲châu 中trung 。 兼kiêm 四tứ 大đại 海hải 。 娑Sa 婆Bà 世Thế 界Giới 。 并tinh 洎kịp 十thập 方phương 諸chư 有hữu 漏lậu 國quốc 。 及cập 諸chư 眾chúng 生sanh 。 同đồng 是thị 覺giác 明minh 。 無vô 漏lậu 妙diệu 心tâm 。 見kiến 聞văn 覺giác 知tri 。 虗hư 妄vọng 病bệnh 緣duyên 。 和hòa 合hợp 妄vọng 生sanh 。 和hòa 合hợp 妄vọng 死tử 。
上thượng 合hợp 明minh 中trung 已dĩ 牒điệp 同đồng 分phân 之chi 喻dụ 。 今kim 以dĩ 一nhất 國quốc 例lệ 多đa 國quốc 是thị 合hợp 法pháp 也dã 。 閻Diêm 浮Phù 提Đề 就tựu 一nhất 面diện 言ngôn 。 四tứ 大đại 海hải 就tựu 四tứ 面diện 言ngôn 。 娑Sa 婆Bà 世Thế 界Giới 。 則tắc 該cai 大Đại 千Thiên 。 十thập 方phương 有hữu 漏lậu 則tắc 該cai 塵trần 剎sát 。 此thử 從tùng 狹hiệp 至chí 廣quảng 耳nhĩ 。 多đa 國quốc 是thị 依y 報báo 。 眾chúng 生sanh 是thị 正chánh 報báo 。 同đồng 是thị 從tùng 真chân 所sở 起khởi 之chi 妄vọng 。 覺giác 明minh 無vô 漏lậu 妙diệu 心tâm 。 即tức 非phi 見kiến 之chi 體thể 。 如như 無vô 病bệnh 之chi 目mục 。 見kiến 聞văn 覺giác 知tri 。 如như 目mục 上thượng 之chi 眚sảnh 。 故cố 曰viết 虗hư 妄vọng 病bệnh 緣duyên 。 不bất 但đãn 見kiến 此thử 依y 正chánh 者giả 是thị 見kiến 聞văn 覺giác 知tri 。 虗hư 妄vọng 病bệnh 緣duyên 。 而nhi 彼bỉ 依y 正chánh 當đương 體thể 皆giai 具cụ 妙diệu 心tâm 。 亦diệc 彼bỉ 各các 各các 妙diệu 心tâm 中trung 所sở 起khởi 見kiến 聞văn 虗hư 妄vọng 病bệnh 緣duyên 也dã 。 故cố 下hạ 即tức 云vân 和hòa 合hợp 等đẳng 。 和hòa 合hợp 者giả 。 覺giác 明minh 與dữ 無vô 明minh 合hợp 。 無vô 漏lậu 與dữ 有hữu 漏lậu 合hợp 。 妙diệu 心tâm 與dữ 有hữu 相tương/tướng 心tâm 合hợp 。 前tiền 目mục 病bệnh 則tắc 見kiến 圓viên 影ảnh 。 災tai 象tượng 則tắc 感cảm 兵binh 荒hoang 。 今kim 真chân 妄vọng 和hòa 合hợp 則tắc 感cảm 生sanh 死tử 其kỳ 義nghĩa 均quân 也dã 。 此thử 番phiên 雖tuy 以dĩ 少thiểu 例lệ 多đa 。 然nhiên 既ký 是thị 合hợp 法pháp 不bất 必tất 言ngôn 進tiến 退thoái 。 如như 上thượng 諸chư 文văn 名danh 奢Xa 摩Ma 他Tha 。 微vi 密mật 觀quán 照chiếu 。 盡tận 破phá 根căn 塵trần 。 皆giai 是thị 虗hư 妄vọng 不bất 但đãn 明minh 見kiến 性tánh 離ly 根căn 塵trần 而nhi 已dĩ 。
○# 二nhị 以dĩ 歸quy 真chân 顯hiển 示thị 。
若nhược 能năng 遠viễn 離ly 。 諸chư 和hòa 合hợp 緣duyên 。 及cập 不bất 和hòa 合hợp 。 則tắc 復phục 滅diệt 除trừ 。 諸chư 生sanh 死tử 因nhân 。 圓viên 滿mãn 菩Bồ 提Đề 。 不bất 生sanh 滅diệt 性tánh 。 清thanh 淨tịnh 本bổn 心tâm 。 本bổn 覺giác 常thường 住trụ 。
前tiền 明minh 同đồng 別biệt 二nhị 妄vọng 竟cánh 。 次thứ 明minh 返phản 妄vọng 歸quy 真chân 。 前tiền 文văn 云vân 。 由do 是thị 真chân 精tinh 。 妙diệu 覺giác 明minh 性tánh 。 故cố 能năng 令linh 汝nhữ 。 出xuất 指chỉ 非phi 指chỉ 。 今kim 文văn 亦diệc 然nhiên 。 須tu 遠viễn 知tri 合hợp 。 及cập 不bất 和hòa 合hợp 。 二nhị 邊biên 分phân 別biệt 不bất 起khởi 則tắc 攀phàn 緣duyên 既ký 脫thoát 而nhi 根căn 塵trần 必tất 從tùng 此thử 離ly 矣hĩ 。 則tắc 復phục 下hạ 謂vị 果quả 除trừ 二nhị 邊biên 。 不bất 但đãn 離ly 和hòa 合hợp 等đẳng 情tình 計kế 并tinh 除trừ 惑hoặc 業nghiệp 。 無vô 惑hoặc 業nghiệp 則tắc 無vô 苦khổ 。 三tam 道đạo 皆giai 離ly 所sở 謂vị 菩Bồ 提Đề 不bất 生sanh 滅diệt 性tánh 也dã 。 除trừ 同đồng 別biệt 二nhị 妄vọng 則tắc 獲hoạch 。 清thanh 淨tịnh 本bổn 心tâm 。 既ký 免miễn 輪luân 迴hồi 。 本bổn 覺giác 常thường 住trụ 。 此thử 破phá 二nhị 妄vọng 文văn 連liên 下hạ 破phá 和hòa 合hợp 及cập 非phi 和hòa 合hợp 。 齊tề 此thử 是thị 第đệ 三tam 。 番phiên 退thoái 明minh 別biệt 教giáo 竟cánh 。 和hòa 合hợp 非phi 和hòa 合hợp 。 圓viên 教giáo 亦diệc 須tu 破phá 除trừ 。 然nhiên 圓viên 別biệt 二nhị 門môn 咸hàm 離ly 二nhị 計kế 。 今kim 因nhân 文văn 便tiện 。 附phụ 于vu 別biệt 教giáo 之chi 後hậu 。 葢# 圓viên 須tu 融dung 妄vọng 即tức 真chân 而nhi 別biệt 必tất 破phá 妄vọng 顯hiển 真chân 。 文văn 明minh 同đồng 別biệt 二nhị 妄vọng 以dĩ 釋thích 。 見kiến 見kiến 非phi 見kiến 。 分phần/phân 真chân 分phần/phân 妄vọng 其kỳ 為vi 別biệt 也dã 審thẩm 矣hĩ 。 明minh 別biệt 之chi 意ý 元nguyên 為vi 顯hiển 圓viên 。 其kỳ 中trung 脉mạch 絡lạc 相tương 通thông 故cố 破phá 和hòa 合hợp 文văn 不bất 妨phương 兩lưỡng 屬thuộc 於ư 別biệt 圓viên 也dã 。
○# 三tam 破phá 和hòa 合hợp 及cập 不bất 和hòa 合hợp 。 二nhị 一nhất 責trách 迷mê 。
阿A 難Nan 。 汝nhữ 雖tuy 先tiên 悟ngộ 。 本bổn 覺giác 妙diệu 明minh 。 性tánh 非phi 因nhân 緣duyên 。 非phi 自tự 然nhiên 性tánh 。 而nhi 猶do 未vị 明minh 。 如như 是thị 覺giác 元nguyên 。 非phi 和hòa 合hợp 生sanh 。 及cập 不bất 和hòa 合hợp 。
前tiền 文văn 阿A 難Nan 聞văn 菩Bồ 提Đề 妙diệu 淨tịnh 明minh 體thể 。 疑nghi 為vi 自tự 然nhiên 。 佛Phật 因nhân 廣quảng 破phá 自tự 然nhiên 。 又hựu 疑nghi 因nhân 緣duyên 。 世Thế 尊Tôn 復phục 破phá 因nhân 緣duyên 。 當đương 機cơ 聞văn 此thử 必tất 有hữu 悟ngộ 入nhập 故cố 云vân 先tiên 悟ngộ 。 又hựu 前tiền 阿A 難Nan 自tự 云vân 諸chư 和hòa 合hợp 相tướng 。 與dữ 不bất 和hòa 合hợp 。 心tâm 猶do 未vị 開khai 。 然nhiên 和hòa 合hợp 即tức 因nhân 緣duyên 。 非phi 和hòa 合hợp 即tức 自tự 然nhiên 。 今kim 未vị 明minh 者giả 。 以dĩ 計kế 因nhân 緣duyên 則tắc 麤thô 計kế 和hòa 合hợp 為vi 細tế 。 計kế 自tự 然nhiên 則tắc 麤thô 計kế 非phi 和hòa 合hợp 為vi 細tế 也dã 。 問vấn 。 何hà 名danh 麤thô 細tế 。 答đáp 。 計kế 因nhân 緣duyên 者giả 。 計kế 覺giác 性tánh 或hoặc 因nhân 明minh 暗ám 空không 塞tắc 。 或hoặc 緣duyên 明minh 暗ám 空không 塞tắc 。 但đãn 成thành 二nhị 義nghĩa 。 今kim 計kế 覺giác 性tánh 或hoặc 與dữ 因nhân 和hòa 。 或hoặc 與dữ 因nhân 合hợp 。 或hoặc 與dữ 緣duyên 和hòa 。 或hoặc 與dữ 緣duyên 合hợp 。 即tức 成thành 四tứ 義nghĩa 。 計kế 自tự 然nhiên 者giả 。 計kế 覺giác 性tánh 非phi 因nhân 非phi 緣duyên 。 但đãn 成thành 二nhị 義nghĩa 。 今kim 不bất 與dữ 因nhân 和hòa 。 不bất 與dữ 因nhân 合hợp 。 不bất 與dữ 緣duyên 和hòa 。 不bất 與dữ 緣duyên 合hợp 。 復phục 成thành 四tứ 義nghĩa 。 此thử 麤thô 細tế 之chi 分phần 也dã 。
○# 二nhị 徵trưng 破phá 二nhị 一nhất 破phá 和hòa 合hợp 疑nghi 二nhị 一nhất 標tiêu 責trách 。
阿A 難Nan 。 吾ngô 今kim 復phục 以dĩ 。 前tiền 塵trần 問vấn 汝nhữ 。 汝nhữ 今kim 猶do 以dĩ 。 一nhất 切thiết 世thế 間gian 。 妄vọng 想tưởng 和hòa 合hợp 。 諸chư 因nhân 緣duyên 性tánh 。 而nhi 自tự 疑nghi 惑hoặc 。 證chứng 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 和hòa 合hợp 起khởi 者giả 。
吾ngô 今kim 句cú 標tiêu 。 汝nhữ 今kim 下hạ 責trách 。 世thế 間gian 凡phàm 夫phu 。 多đa 計kế 和hòa 合hợp 。 是thị 妄vọng 想tưởng 執chấp 著trước 故cố 云vân 。 妄vọng 想tưởng 和hòa 合hợp 。 何hà 者giả 。 如như 因nhân 不bất 能năng 生sanh 緣duyên 不bất 能năng 生sanh 凡phàm 夫phu 亦diệc 信tín 此thử 語ngữ 。 若nhược 因nhân 緣duyên 和hòa 合hợp 而nhi 生sanh 。 世thế 人nhân 謂vị 現hiện 見kiến 諸chư 法pháp 。 無vô 不bất 如như 是thị 。 故cố 和hòa 合hợp 最tối 難nạn/nan 破phá 也dã 。 吳ngô 興hưng 曰viết 。 菩Bồ 提Đề 心tâm 者giả 覺giác 性tánh 也dã 。 上thượng 文văn 云vân 。 而nhi 猶do 未vị 明minh 。 如như 是thị 覺giác 元nguyên 。 非phi 和hòa 合hợp 生sanh 等đẳng 。 古cổ 人nhân 以dĩ 佛Phật 果Quả 菩Bồ 提Đề 。 解giải 者giả 謬mậu 矣hĩ 。 阿A 難Nan 疑nghi 覺giác 元nguyên 與dữ 諸chư 塵trần 和hòa 合hợp 而nhi 生sanh 。 故cố 云vân 證chứng 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 和hòa 合hợp 起khởi 也dã 。
○# 二nhị 正chánh 破phá 二nhị 一nhất 破phá 和hòa 二nhị 一nhất 定định 。
則tắc 汝nhữ 今kim 者giả 。 妙diệu 淨tịnh 見kiến 精tinh 。 為vi 與dữ 明minh 和hòa 。 為vi 與dữ 暗ám 和hòa 。 為vi 與dữ 通thông 和hòa 。 為vi 與dữ 塞tắc 和hòa 。
見kiến 精tinh 而nhi 云vân 妙diệu 淨tịnh 即tức 見kiến 性tánh 也dã 。 溫ôn 陵lăng 曰viết 。 則tắc 汝nhữ 下hạ 意ý 謂vị 設thiết 有hữu 所sở 和hòa 即tức 涉thiệp 妄vọng 塵trần 而nhi 不bất 名danh 妙diệu 淨tịnh 矣hĩ 。
○# 次thứ 破phá 二nhị 一nhất 正chánh 破phá 明minh 和hòa 。
若nhược 明minh 和hòa 者giả 。 且thả 汝nhữ 觀quan 明minh 。 當đương 明minh 現hiện 前tiền 。 何hà 處xứ 雜tạp 見kiến 。 見kiến 相tướng 可khả 辨biện 。 雜tạp 何hà 形hình 像tượng 。 若nhược 非phi 見kiến 者giả 。 云vân 何hà 見kiến 明minh 。 若nhược 即tức 見kiến 者giả 。 云vân 何hà 見kiến 見kiến 。 必tất 見kiến 圓viên 滿mãn 。 何hà 處xứ 和hòa 明minh 。 若nhược 明minh 圓viên 滿mãn 。 不bất 合hợp 見kiến 和hòa 。 見kiến 必tất 異dị 明minh 。 雜tạp 則tắc 失thất 彼bỉ 。 性tánh 明minh 名danh 字tự 。 雜tạp 失thất 明minh 性tánh 。 和hòa 明minh 非phi 義nghĩa 。
文văn 分phần/phân 四tứ 節tiết 。 初sơ 明minh 相tướng 雜tạp 何hà 形hình 。 見kiến 明minh 現hiện 前tiền 何hà 處xứ 雜tạp 見kiến 者giả 。 顯hiển 明minh 中trung 無vô 見kiến 也dã 。 雜tạp 是thị 和hòa 義nghĩa 。 故cố 以dĩ 可khả 辨biện 破phá 雜tạp 。 見kiến 屬thuộc 內nội 。 相tương/tướng 屬thuộc 外ngoại 。 見kiến 有hữu 知tri 。 相tương/tướng 無vô 知tri 。 宛uyển 然nhiên 可khả 辨biện 有hữu 何hà 雜tạp 耶da 。 次thứ 若nhược 非phi 下hạ 明minh 即tức 離ly 俱câu 過quá 。 此thử 承thừa 上thượng 雜tạp 何hà 形hình 像tượng 。 謂vị 所sở 云vân 雜tạp 者giả 。 為vi 非phi 見kiến 而nhi 雜tạp 乎hồ 。 為vi 即tức 見kiến 而nhi 雜tạp 乎hồ 。 皆giai 辨biện 形hình 像tượng 也dã 。 若nhược 非phi 見kiến 而nhi 和hòa 。 明minh 既ký 非phi 見kiến 即tức 不bất 合hợp 見kiến 明minh 矣hĩ 。 如như 此thử 合hợp 是thị 即tức 見kiến 。 若nhược 即tức 見kiến 而nhi 和hòa 。 見kiến 不bất 自tự 見kiến 。 今kim 云vân 何hà 見kiến 見kiến 耶da 。 上thượng 文văn 有hữu 見kiến 見kiến 之chi 義nghĩa 。 而nhi 今kim 破phá 見kiến 見kiến 者giả 。 上thượng 文văn 以dĩ 真chân 見kiến 見kiến 于vu 妄vọng 見kiến 故cố 云vân 見kiến 見kiến 。 今kim 不bất 分phân 真chân 妄vọng 則tắc 見kiến 見kiến 不bất 可khả 立lập 也dã 。 三tam 必tất 見kiến 下hạ 明minh 圓viên 滿mãn 非phi 和hòa 。 圓viên 滿mãn 猶do 周chu 徧biến 也dã 。 由do 見kiến 相tương/tướng 俱câu 滿mãn 故cố 須tu 論luận 和hòa 。 若nhược 一nhất 切thiết 處xứ 。 徧biến 是thị 於ư 見kiến 則tắc 無vô 明minh 相tướng 可khả 和hòa 。 若nhược 一nhất 切thiết 處xứ 。 總tổng 是thị 於ư 明minh 則tắc 無vô 有hữu 見kiến 可khả 雜tạp 。 和hòa 則tắc 間gian 雜tạp 不bất 圓viên 滿mãn 矣hĩ 。 四tứ 見kiến 必tất 下hạ 明minh 和hòa 失thất 自tự 性tánh 。 見kiến 必tất 屬thuộc 內nội 心tâm 明minh 屬thuộc 外ngoại 相tướng 。 兩lưỡng 不bất 容dung 混hỗn 故cố 云vân 必tất 異dị 。 言ngôn 雜tạp 則tắc 失thất 彼bỉ 。 性tánh 明minh 名danh 字tự 者giả 。 如như 微vi 塵trần 與dữ 水thủy 相tương 和hòa 但đãn 名danh 泥nê 團đoàn 不bất 名danh 泥nê 水thủy 。 性tánh 明minh 亦diệc 然nhiên 。 性tánh 即tức 見kiến 也dã 。 今kim 明minh 見kiến 二nhị 名danh 不bất 失thất 則tắc 以dĩ 為vi 和hòa 明minh 者giả 非phi 矣hĩ 。 佛Phật 展triển 轉chuyển 破phá 明minh 和hòa 之chi 義nghĩa 以dĩ 眾chúng 生sanh 胸hung 中trung 有hữu 此thử 情tình 計kế 也dã 。
○# 二nhị 例lệ 破phá 餘dư 境cảnh 。
彼bỉ 暗ám 與dữ 通thông 。 及cập 諸chư 羣quần 塞tắc 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。
○# 二nhị 破phá 合hợp 二nhị 一nhất 定định 。
復phục 次thứ 阿A 難Nan 。 又hựu 汝nhữ 今kim 者giả 。 妙diệu 淨tịnh 見kiến 精tinh 。 為vi 與dữ 明minh 合hợp 。 為vi 與dữ 暗ám 合hợp 。 為vi 與dữ 通thông 合hợp 。 為vi 與dữ 塞tắc 合hợp 。
貲ti 中trung 曰viết 上thượng 和hòa 義nghĩa 如như 水thủy 和hòa 土thổ 。 今kim 合hợp 義nghĩa 如như 葢# 合hợp 函hàm 。
○# 二nhị 破phá 二nhị 一nhất 正chánh 破phá 明minh 合hợp 又hựu 二nhị 一nhất 正chánh 破phá 。
若nhược 明minh 合hợp 者giả 。 至chí 於ư 暗ám 時thời 。 明minh 相tướng 已dĩ 滅diệt 。 此thử 見kiến 即tức 不phủ 。 與dữ 諸chư 暗ám 合hợp 。 云vân 何hà 見kiến 暗ám 。
溫ôn 陵lăng 云vân 。 和hòa 則tắc 雜tạp 而nhi 不bất 辨biện 。 合hợp 則tắc 附phụ 而nhi 不bất 離ly 。 合hợp 既ký 不bất 離ly 故cố 明minh 相tướng 滅diệt 時thời 見kiến 亦diệc 隨tùy 滅diệt 不bất 復phục 見kiến 暗ám 。 須tu 知tri 明minh 滅diệt 則tắc 見kiến 亦diệc 滅diệt 方phương 是thị 合hợp 義nghĩa 。 不bất 爾nhĩ 即tức 非phi 合hợp 矣hĩ 。
○# 二nhị 轉chuyển 破phá 。
若nhược 見kiến 暗ám 時thời 。 不bất 與dữ 暗ám 合hợp 。 與dữ 明minh 合hợp 者giả 。 應ưng 非phi 見kiến 明minh 。 既ký 不bất 見kiến 明minh 。 云vân 何hà 明minh 合hợp 。 了liễu 明minh 非phi 暗ám 。
恐khủng 轉chuyển 計kế 云vân 。 見kiến 暗ám 之chi 時thời 。 一nhất 無vô 所sở 見kiến 。 何hà 必tất 言ngôn 合hợp 。 破phá 云vân 。 不bất 合hợp 而nhi 見kiến 則tắc 合hợp 反phản 應ưng 不bất 見kiến 便tiện 不bất 應ưng 見kiến 明minh 矣hĩ 。 既ký 不bất 下hạ 牒điệp 破phá 。 明minh 合hợp 兩lưỡng 字tự 是thị 牒điệp 上thượng 文văn 。 上thượng 又hựu 云vân 。 與dữ 明minh 合hợp 者giả 。 應ưng 非phi 見kiến 明minh 。 今kim 明minh 合hợp 時thời 了liễu 明minh 非phi 暗ám 。 則tắc 與dữ 應ưng 非phi 見kiến 明minh 違vi 矣hĩ 。 如như 是thị 則tắc 明minh 。 合hợp 見kiến 明minh 又hựu 豈khởi 可khả 云vân 見kiến 暗ám 時thời 不bất 與dữ 暗ám 合hợp 耶da 。 既ký 與dữ 暗ám 合hợp 則tắc 破phá 前tiền 明minh 合hợp 之chi 義nghĩa 。
○# 二nhị 例lệ 破phá 餘dư 境cảnh 。
彼bỉ 暗ám 與dữ 通thông 。 及cập 諸chư 群quần 塞tắc 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。
塞tắc 非phi 一nhất 種chủng 故cố 云vân 群quần 塞tắc 。 群quần 塞tắc 亦diệc 非phi 一nhất 種chủng 云vân 諸chư 群quần 塞tắc 。 上thượng 諸chư 暗ám 亦diệc 然nhiên 。 如như 上thượng 所sở 破phá 合hợp 義nghĩa 不bất 成thành 故cố 菩Bồ 提Đề 心tâm 非phi 和hòa 合hợp 起khởi 也dã 。
○# 二nhị 破phá 非phi 和hòa 合hợp 二nhị 一nhất 轉chuyển 計kế 。
阿A 難Nan 白bạch 佛Phật 言ngôn 世Thế 尊Tôn 。 如như 我ngã 思tư 惟duy 。 此thử 妙diệu 覺giác 元nguyên 。 與dữ 諸chư 緣duyên 塵trần 。 及cập 心tâm 念niệm 慮lự 。 非phi 和hòa 合hợp 耶da 。
凡phàm 夫phu 計kế 執chấp 如như 屈khuất 步bộ 虫trùng 得đắc 一nhất 捨xả 一nhất 。 阿A 難Nan 大đại 權quyền 示thị 同đồng 凡phàm 執chấp 。 纔tài 破phá 和hòa 合hợp 即tức 著trước 非phi 和hòa 合hợp 。 謂vị 覺giác 元nguyên 與dữ 前tiền 塵trần 不bất 和hòa 合hợp 。 亦diệc 與dữ 妄vọng 想tưởng 不bất 和hòa 合hợp 也dã 。 前tiền 文văn 云vân 。 一nhất 切thiết 世thế 間gian 。 妄vọng 想tưởng 和hòa 合hợp 。 諸chư 因nhân 緣duyên 性tánh 。 今kim 心tâm 念niệm 慮lự 即tức 妄vọng 想tưởng 。 諸chư 緣duyên 塵trần 即tức 。 諸chư 因nhân 緣duyên 性tánh 。
○# 二nhị 佛Phật 破phá 二nhị 一nhất 責trách 疑nghi 。
佛Phật 言ngôn 汝nhữ 今kim 又hựu 言ngôn 。 覺giác 非phi 和hòa 合hợp 。
和hòa 合hợp 尚thượng 不bất 可khả 立lập 況huống 非phi 和hòa 合hợp 。 故cố 佛Phật 責trách 之chi 。
○# 二nhị 正chánh 破phá 二nhị 一nhất 破phá 非phi 和hòa 二nhị 一nhất 定định 。
吾ngô 復phục 問vấn 汝nhữ 。 此thử 妙diệu 見kiến 精tinh 。 非phi 和hòa 合hợp 者giả 。 為vi 非phi 明minh 和hòa 。 為vi 非phi 暗ám 和hòa 。 為vi 非phi 通thông 和hòa 。 為vi 非phi 塞tắc 和hòa 。
○# 二nhị 破phá 二nhị 一nhất 正chánh 破phá 非phi 明minh 又hựu 二nhị 一nhất 約ước 邊biên 畔bạn 指chỉ 問vấn 。
若nhược 非phi 明minh 和hòa 。 則tắc 見kiến 與dữ 明minh 。 必tất 有hữu 邊biên 畔bạn 。 汝nhữ 且thả 諦đế 觀quán 。 何hà 處xứ 是thị 明minh 。 何hà 處xứ 是thị 見kiến 。 在tại 見kiến 在tại 明minh 。 自tự 何hà 為vi 畔bạn 。
邊biên 畔bạn 即tức 是thị 疆cương 界giới 。 何hà 處xứ 下hạ 問vấn 其kỳ 邊biên 也dã 。 在tại 見kiến 下hạ 問vấn 其kỳ 畔bạn 也dã 。
○# 次thứ 顯hiển 不bất 和hòa 非phi 畔bạn 。
阿A 難Nan 。 若nhược 明minh 際tế 中trung 。 必tất 無vô 見kiến 者giả 。 則tắc 不bất 相tương 及cập 。 自tự 不bất 知tri 其kỳ 。 明minh 相tướng 所sở 在tại 。 畔bạn 云vân 何hà 成thành 。
此thử 文văn 即tức 以dĩ 邊biên 畔bạn 而nhi 破phá 邊biên 畔bạn 之chi 義nghĩa 。 謂vị 縱túng/tung 許hứa 有hữu 畔bạn 。 即tức 明minh 際tế 外ngoại 有hữu 見kiến 。 際tế 中trung 無vô 見kiến 。 見kiến 與dữ 明minh 遂toại 不bất 相tương 及cập 。 如như 是thị 。 則tắc 見kiến 不bất 知tri 明minh 之chi 所sở 在tại 而nhi 不bất 相tương 接tiếp 。 有hữu 畔bạn 即tức 是thị 。 無vô 畔bạn 并tinh 非phi 。 和hòa 之chi 義nghĩa 自tự 難nạn/nan 立lập 矣hĩ 。 再tái 往vãng 觀quan 文văn 似tự 乎hồ 以dĩ 邊biên 破phá 畔bạn 。 畔bạn 不bất 成thành 則tắc 邊biên 亦diệc 不bất 成thành 。
○# 二nhị 例lệ 破phá 餘dư 境cảnh 。
彼bỉ 暗ám 與dữ 通thông 。 及cập 諸chư 群quần 塞tắc 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。
○# 二nhị 破phá 非phi 合hợp 二nhị 一nhất 定định 。
又hựu 妙diệu 見kiến 精tinh 。 非phi 和hòa 合hợp 者giả 。 為vi 非phi 明minh 合hợp 。 為vi 非phi 暗ám 合hợp 。 為vi 非phi 通thông 合hợp 。 為vi 非phi 塞tắc 合hợp 。
○# 二nhị 破phá 二nhị 一nhất 正chánh 破phá 非phi 合hợp 。
若nhược 非phi 明minh 合hợp 。 則tắc 見kiến 與dữ 明minh 。 性tánh 相tương 乖quai 角giác 。 如như 耳nhĩ 與dữ 明minh 。 了liễu 不bất 相tương 觸xúc 。 見kiến 且thả 不bất 知tri 。 明minh 相tướng 所sở 在tại 。 云vân 何hà 甄chân 明minh 。 合hợp 非phi 合hợp 理lý 。
見kiến 之chi 與dữ 明minh 其kỳ 性tánh 不bất 合hợp 故cố 云vân 乖quai 角giác 。 如như 耳nhĩ 非phi 明minh 家gia 之chi 根căn 明minh 非phi 耳nhĩ 家gia 之chi 塵trần 。 了liễu 不bất 相tương 涉thiệp 。 前tiền 非phi 和hòa 中trung 言ngôn 自tự 不bất 知tri 其kỳ 。 明minh 相tướng 所sở 在tại 。 明minh 其kỳ 不bất 相tương 接tiếp 也dã 。 不bất 接tiếp 則tắc 際tế 畔bạn 不bất 成thành 。 今kim 云vân 見kiến 且thả 不bất 知tri 。 明minh 相tướng 所sở 在tại 者giả 。 謂vị 以dĩ 根căn 塵trần 相tương 對đối 而nhi 見kiến 非phi 明minh 之chi 根căn 明minh 非phi 見kiến 之chi 塵trần 。 便tiện 同đồng 耳nhĩ 之chi 與dữ 明minh 兩lưỡng 不bất 相tương 觸xúc 。 縱túng/tung 在tại 一nhất 處xứ 。 亦diệc 不bất 能năng 知tri 。 則tắc 不bất 合hợp 尚thượng 不bất 可khả 說thuyết 何hà 況huống 合hợp 乎hồ 。 此thử 文văn 即tức 以dĩ 非phi 合hợp 而nhi 破phá 非phi 合hợp 之chi 義nghĩa 也dã 。 理lý 謂vị 物vật 理lý 。
○# 二nhị 例lệ 破phá 餘dư 境cảnh 。
彼bỉ 暗ám 與dữ 通thông 。 及cập 諸chư 群quần 塞tắc 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。
吳ngô 興hưng 云vân 。 非phi 和hòa 約ước 體thể 不bất 相tương 入nhập 故cố 以dĩ 際tế 畔bạn 推thôi 之chi 。 非phi 合hợp 約ước 性tánh 自tự 差sai 別biệt 故cố 以dĩ 乖quai 角giác 破phá 之chi 。 問vấn 現hiện 前tiền 眾chúng 生sanh 本bổn 無vô 和hòa 合hợp 不bất 和hòa 合hợp 計kế 何hà 須tu 苦khổ 破phá 。 答đáp 。 眾chúng 生sanh 雖tuy 不bất 計kế 和hòa 合hợp 。 然nhiên 計kế 有hữu 生sanh 滅diệt 即tức 計kế 和hòa 合hợp 。 將tương 來lai 必tất 有hữu 故cố 須tu 破phá 之chi 。 又hựu 防phòng 轉chuyển 計kế 復phục 破phá 不bất 和hòa 合hợp 也dã 。 如như 此thử 情tình 計kế 圓viên 教giáo 亦diệc 須tu 破phá 除trừ 。 今kim 因nhân 文văn 便tiện 附phụ 別biệt 教giáo 之chi 後hậu 耳nhĩ 。 上thượng 來lai 三tam 次thứ 明minh 圓viên 。 三tam 番phiên 用dụng 權quyền 。 當đương 機cơ 惑hoặc 重trọng/trùng 帶đái 權quyền 說thuyết 實thật 。 齊tề 此thử 是thị 寄ký 從tùng 假giả 入nhập 空không 以dĩ 助trợ 圓viên 觀quán 竟cánh 。 後hậu 文văn 不bất 煩phiền 進tiến 否phủ/bĩ 竟cánh 明minh 圓viên 旨chỉ 。 所sở 以dĩ 前tiền 不bất 出xuất 如Như 來Lai 藏tạng 之chi 名danh 而nhi 後hậu 名danh 如Như 來Lai 藏tạng 也dã 。 雖tuy 正chánh 談đàm 圓viên 旁bàng 亦diệc 兼kiêm 別biệt 。 於ư 圓viên 融dung 中trung 旁bàng 兼kiêm 復phục 疎sơ 倒đảo 入nhập 而nhi 已dĩ 。 言ngôn 覆phú 疎sơ 倒đảo 入nhập 者giả 。 輔phụ 行hành 云vân 。 自tự 行hành 雖tuy 破phá 未vị 忘vong 分phân 別biệt 故cố 名danh 為vi 疎sơ 。 次thứ 為vi 利lợi 他tha 更cánh 廣quảng 分phân 別biệt 故cố 名danh 為vi 覆phú 。 破phá 已dĩ 復phục 來lai 故cố 名danh 倒đảo 入nhập 。 亦diệc 名danh 卻khước 入nhập 。
○# 二nhị 寄ký 從tùng 空không 出xuất 假giả 酬thù 三tam 摩ma 以dĩ 歸quy 圓viên 理lý 。 前tiền 二nhị 種chủng 見kiến 妄vọng 之chi 初sơ 言ngôn 佛Phật 將tương 欲dục 敷phu 演diễn 。 大đại 陀đà 羅la 尼ni 。 諸chư 三tam 摩ma 提đề 。 妙diệu 修tu 行hành 路lộ 。 標tiêu 題đề 在tại 先tiên 。 而nhi 猶do 有hữu 奢Xa 摩Ma 他Tha 之chi 餘dư 義nghĩa 未vị 酬thù 故cố 復phục 示thị 二nhị 種chủng 見kiến 妄vọng 。 并tinh 破phá 和hòa 合hợp 非phi 和hòa 合hợp 等đẳng 以dĩ 終chung 前tiền 義nghĩa 。 至chí 此thử 汝nhữ 猶do 未vị 明minh 。 下hạ 方phương 起khởi 諸chư 三tam 摩ma 提đề 。 於ư 中trung 初sơ 總tổng 示thị 本bổn 真chân 。 次thứ 別biệt 會hội 諸chư 觀quán 。 初sơ 中trung 又hựu 二nhị 一nhất 略lược 示thị 。
阿A 難Nan 。 汝nhữ 猶do 未vị 明minh 。 一nhất 切thiết 浮phù 塵trần 。 諸chư 幻huyễn 化hóa 相tướng 。 當đương 處xứ 出xuất 生sanh 。 隨tùy 處xứ 滅diệt 盡tận 。 幻huyễn 妄vọng 稱xưng 相tướng 。 其kỳ 性tánh 真chân 為vi 。 妙diệu 覺giác 明minh 體thể 。
前tiền 文văn 雖tuy 就tựu 眼nhãn 根căn 顯hiển 真chân 見kiến 體thể 。 略lược 會hội 此thử 見kiến 及cập 緣duyên 。 元nguyên 是thị 菩Bồ 提Đề 。 妙diệu 淨tịnh 明minh 體thể 。 而nhi 未vị 明minh 五ngũ 陰ấm 三tam 科khoa 皆giai 如như 幻huyễn 化hóa 。 性tánh 即tức 真chân 常thường 故cố 此thử 指chỉ 之chi 。 浮phù 塵trần 者giả 。 古cổ 解giải 云vân 。 虗hư 浮phù 無vô 體thể 塵trần 亦diệc 真chân 性tánh 。 或hoặc 云vân 浮phù 塵trần 即tức 陽dương 焰diễm 。 莊trang 生sanh 所sở 謂vị 野dã 馬mã 塵trần 埃ai 是thị 也dã 。 陽dương 焰diễm 幻huyễn 化hóa 此thử 舉cử 十thập 種chủng 深thâm 喻dụ 。 之chi 三tam 以dĩ 喻dụ 諸chư 法pháp 悉tất 非phi 實thật 有hữu 。 諸chư 法pháp 本bổn 無vô 。 所sở 從tùng 來lai 故cố 云vân 當đương 處xứ 出xuất 生sanh 。 去khứ 亦diệc 無vô 所sở 至chí 。 故cố 云vân 隨tùy 處xứ 滅diệt 盡tận 。 葢# 諸chư 法pháp 暫tạm 現hiện 如như 石thạch 火hỏa 電điện 光quang 。 是thị 無vô 常thường 義nghĩa 。 而nhi 先tiên 云vân 諸chư 幻huyễn 化hóa 相tướng 。 故cố 是thị 無vô 常thường 即tức 空không 。 不bất 同đồng 小Tiểu 乘Thừa 析tích 空không 以dĩ 無vô 常thường 為vi 實thật 有hữu 矣hĩ 。 幻huyễn 妄vọng 等đẳng 者giả 。 古cổ 解giải 喻dụ 如như 空không 起khởi 華hoa 華hoa 處xứ 全toàn 空không 。 如như 鏡kính 現hiện 像tượng 全toàn 像tượng 是thị 鏡kính 。 其kỳ 說thuyết 甚thậm 是thị 。 然nhiên 幻huyễn 即tức 牒điệp 上thượng 幻huyễn 化hóa 。 妄vọng 即tức 牒điệp 上thượng 生sanh 滅diệt 。 其kỳ 性tánh 真chân 為vi 。 妙diệu 覺giác 明minh 體thể 者giả 。 起khởi 念niệm 分phân 別biệt 即tức 是thị 著trước 相tương/tướng 。 不bất 起khởi 分phân 別biệt 莫mạc 非phi 真chân 性tánh 。 不bất 但đãn 見kiến 有hữu 真chân 見kiến 。 若nhược 臭xú 聽thính 嘗thường 觸xúc 色sắc 聲thanh 香hương 味vị 。 等đẳng 一nhất 一nhất 皆giai 有hữu 真chân 性tánh 。 皆giai 離ly 妄vọng 想tưởng 根căn 塵trần 。 故cố 無vô 非phi 妙diệu 覺giác 明minh 體thể 。 覺giác 是thị 中trung 道đạo 。 妙diệu 明minh 者giả 即tức 寂tịch 而nhi 照chiếu 。 皆giai 三tam 諦đế 之chi 體thể 耳nhĩ 。
○# 二nhị 廣quảng 示thị 。
如như 是thị 。 乃nãi 至chí 五ngũ 陰ấm 六lục 入nhập 。 從tùng 十thập 二nhị 處xứ 。 至chí 十thập 八bát 界giới 。 因nhân 緣duyên 和hòa 合hợp 。 虗hư 妄vọng 有hữu 生sanh 。 因nhân 緣duyên 別biệt 離ly 。 虗hư 妄vọng 名danh 滅diệt 。 殊thù 不bất 能năng 知tri 。 生sanh 滅diệt 去khứ 來lai 。 本bổn 如Như 來Lai 藏tạng 。 常thường 住trụ 妙diệu 明minh 。 不bất 動động 周chu 圓viên 。 妙diệu 真Chân 如Như 性tánh 。 性tánh 真chân 常thường 中trung 。 求cầu 於ư 去khứ 來lai 。 迷mê 悟ngộ 生sanh 死tử 。 了liễu 無vô 所sở 得đắc 。
陰ấm 入nhập 處xứ 界giới 。 廣quảng 上thượng 浮phù 塵trần 。 諸chư 幻huyễn 化hóa 相tướng 。 孤cô 山sơn 曰viết 。 諸chư 經kinh 皆giai 列liệt 三tam 科khoa 。 謂vị 陰ấm 處xứ 界giới 三tam 。 對đối 愚ngu 根căn 樂nhạo/nhạc/lạc 各các 有hữu 三tam 故cố 。 而nhi 今kim 有hữu 四tứ 更cánh 加gia 六lục 入nhập 。 秪# 是thị 破phá 十thập 二nhị 處xứ 中trung 內nội 六lục 處xứ 耳nhĩ 。 隨tùy 機cơ 增tăng 減giảm 何hà 必tất 定định 三tam 。 此thử 竝tịnh 色sắc 心tâm 開khai 合hợp 之chi 殊thù 也dã 。 因nhân 緣duyên 下hạ 廣quảng 上thượng 當đương 處xứ 出xuất 生sanh 。 隨tùy 處xứ 滅diệt 盡tận 。 夫phu 因nhân 緣duyên 者giả 。 行hành 人nhân 立lập 觀quán 之chi 要yếu 境cảnh 。 而nhi 有hữu 二nhị 種chủng 。 若nhược 推thôi 其kỳ 始thỉ 。 則tắc 法pháp 性tánh 為vi 因nhân 。 賴lại 耶da 為vi 緣duyên 。 此thử 大Đại 乘Thừa 圓viên 教giáo 所sở 觀quán 。 若nhược 論luận 其kỳ 末mạt 。 則tắc 惑hoặc 為vi 因nhân 。 業nghiệp 為vi 緣duyên 。 和hòa 合hợp 而nhi 生sanh 。 陰ấm 入nhập 處xứ 界giới 。 緣duyên 不bất 久cửu 聚tụ 別biệt 離ly 則tắc 滅diệt 。 應ưng 知tri 因nhân 不bất 能năng 生sanh 緣duyên 不bất 能năng 生sanh 而nhi 見kiến 和hòa 合hợp 有hữu 生sanh 此thử 虗hư 妄vọng 耳nhĩ 。 妄vọng 滅diệt 亦diệc 然nhiên 。 殊thù 不bất 能năng 知tri 。 下hạ 廣quảng 上thượng 幻huyễn 妄vọng 稱xưng 相tướng 。 其kỳ 性tánh 真chân 為vi 。 妙diệu 覺giác 明minh 體thể 。 見kiến 生sanh 滅diệt 者giả 多đa 不bất 知tri 常thường 住trụ 真chân 性tánh 故cố 言ngôn 。 殊thù 不bất 能năng 知tri 。 約ước 體thể 相tướng 言ngôn 生sanh 滅diệt 。 約ước 蹤tung 迹tích 言ngôn 去khứ 來lai 。 本bổn 如Như 來Lai 藏tạng 者giả 。 九cửu 界giới 即tức 佛Phật 界giới 。 故cố 曰viết 如Như 來Lai 。 多đa 所sở 含hàm 藏tạng 而nhi 無vô 積tích 聚tụ 曰viết 藏tạng 。 常thường 住trụ 妙diệu 明minh 。 對đối 生sanh 滅diệt 說thuyết 。 大đại 經Kinh 云vân 。 生sanh 亦diệc 是thị 常thường 。 住trụ 無vô 常thường 故cố 生sanh 亦diệc 無vô 常thường 。 住trụ 亦diệc 是thị 常thường 。 以dĩ 生sanh 生sanh 故cố 住trụ 亦diệc 無vô 常thường 。 異dị 亦diệc 是thị 常thường 。 法pháp 無vô 常thường 故cố 異dị 亦diệc 無vô 常thường 。 滅diệt 亦diệc 是thị 常thường 。 以dĩ 本bổn 有hữu 今kim 無vô 故cố 滅diệt 亦diệc 無vô 常thường 。
善thiện 男nam 子tử 。 以dĩ 性tánh 故cố 生sanh 住trụ 異dị 滅diệt 。 一nhất 切thiết 皆giai 常thường 。 據cứ 經Kinh 所sở 言ngôn 。 生sanh 住trụ 異dị 滅diệt 。 皆giai 本bổn 性tánh 所sở 具cụ 其kỳ 為vi 常thường 住trụ 明minh 矣hĩ 。 本bổn 具cụ 之chi 法pháp 即tức 是thị 自tự 心tâm 。 故cố 妙diệu 明minh 也dã 。 不bất 動động 周chu 圓viên 。 對đối 去khứ 來lai 說thuyết 。 淨tịnh 名danh 經kinh 文Văn 殊Thù 師Sư 利Lợi 云vân 。 若nhược 來lai 已dĩ 更cánh 不bất 來lai 。 若nhược 去khứ 已dĩ 更cánh 不bất 去khứ 。
所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 來lai 者giả 無vô 所sở 從tùng 來lai 。 去khứ 者giả 無vô 所sở 至chí 。 所sở 謂vị 見kiến 者giả 。 更cánh 不bất 可khả 見kiến 。 經kinh 作tác 此thử 說thuyết 者giả 。 以dĩ 來lai 去khứ 祗chi 一nhất 剎sát 那na 。 但đãn 一nhất 念niệm 住trụ 來lai 無vô 所sở 從tùng 。 去khứ 無vô 所sở 至chí 。 既ký 無vô 去khứ 來lai 即tức 無vô 遷thiên 動động 。 是thị 人nhân 本bổn 具cụ 心tâm 性tánh 。 總tổng 該cai 一nhất 切thiết 無vô 不bất 徧biến 到đáo 故cố 曰viết 周chu 圓viên 。 據cứ 其kỳ 亡vong 相tương/tướng 之chi 德đức 又hựu 稱xưng 。 妙diệu 真Chân 如Như 性tánh 。 如như 上thượng 所sở 說thuyết 。 常thường 與dữ 無vô 常thường 。 在tại 一nhất 心tâm 中trung 。 涅Niết 槃Bàn 鳥điểu 喻dụ 品phẩm 明minh 二nhị 鳥điểu 雙song 遊du 答đáp 迦Ca 葉Diếp 云vân 何hà 共cộng 聖thánh 行hành 娑sa 羅la 迦ca 鄰lân 提đề 之chi 問vấn 正chánh 此thử 義nghĩa 也dã 。 次thứ 云vân 性tánh 真chân 常thường 等đẳng 者giả 。 恐khủng 疑nghi 去khứ 來lai 生sanh 滅diệt 既ký 皆giai 自tự 性tánh 便tiện 不bất 須tu 亡vong 泯mẫn 。 當đương 知tri 諸chư 法pháp 。 即tức 性tánh 一nhất 切thiết 寂tịch 滅diệt 。 如như 法Pháp 華hoa 云vân 終chung 歸quy 于vu 空không 也dã 。 又hựu 云vân 迷mê 悟ngộ 者giả 。 上thượng 來lai 殊thù 不bất 能năng 知tri 即tức 迷mê 。 知tri 之chi 即tức 悟ngộ 。 故cố 兼kiêm 舉cử 之chi 。 觀quán 相tướng 元nguyên 妄vọng 。 尚thượng 無vô 可khả 陳trần 。 況huống 觀quán 性tánh 元nguyên 真chân 。 求cầu 於ư 去khứ 來lai 。 迷mê 悟ngộ 生sanh 死tử 。 豈khởi 可khả 得đắc 乎hồ 。 下hạ 文văn 明minh 陰ấm 入nhập 處xứ 界giới 令lệnh 阿A 難Nan 以dĩ 因nhân 緣duyên 等đẳng 四tứ 性tánh 一nhất 一nhất 推thôi 之chi 。 是thị 皆giai 於ư 性tánh 真chân 常thường 中trung 。 求cầu 不bất 可khả 得đắc 也dã 。
○# 二nhị 別biệt 明minh 諸chư 觀quán 四tứ 一nhất 會hội 五ngũ 陰ấm 又hựu 二nhị 一nhất 總tổng 徵trưng 。
阿A 難Nan 。 云vân 何hà 五ngũ 陰ấm 。 本bổn 如Như 來Lai 藏tạng 。 妙diệu 真Chân 如Như 性tánh 。
因nhân 滅diệt 是thị 色sắc 獲hoạch 得đắc 常thường 色sắc 。 受thọ 想tưởng 行hành 識thức 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 即tức 法pháp 性tánh 五ngũ 陰ấm 名danh 體thể 不bất 轉chuyển 。 皆giai 本bổn 如Như 來Lai 妙diệu 真Chân 如Như 性tánh 也dã 。 會hội 解giải 云vân 。 梵Phạn 語ngữ 塞tắc 犍kiền 陀đà 。 此thử 云vân 蘊uẩn 。 古cổ 翻phiên 為vi 陰ấm 。 蘊uẩn 謂vị 積tích 聚tụ 。 陰ấm 謂vị 葢# 覆phú 。 積tích 聚tụ 有hữu 為vi 葢# 覆phú 真chân 性tánh 。 幽u 溪khê 云vân 。 法pháp 性tánh 五ngũ 陰ấm 體thể 本bổn 真chân 常thường 。 不bất 真chân 常thường 者giả 。 生sanh 滅diệt 去khứ 來lai 為vi 之chi 蔽tế 。 因nhân 緣duyên 自tự 然nhiên 。 為vi 之chi 悞ngộ 也dã 。 如Như 來Lai 欲dục 為vi 開khai 迷mê 而nhi 即tức 悟ngộ 先tiên 且thả 破phá 有hữu 以dĩ 歸quy 空không 。 空không 華hoa 之chi 相tướng 既ký 無vô 瞪trừng 目mục 之chi 勞lao 自tự 息tức 。 悟ngộ 尚thượng 無vô 得đắc 何hà 因nhân 立lập 迷mê 。 是thị 所sở 謂vị 性tánh 真chân 常thường 中trung 。 求cầu 於ư 去khứ 來lai 。 迷mê 悟ngộ 生sanh 死tử 。 了liễu 無vô 所sở 得đắc 。 故cố 曰viết 本bổn 如Như 來Lai 藏tạng 。 妙diệu 真Chân 如Như 性tánh 。 唐đường 溪khê 曰viết 。 諸chư 三tam 摩ma 提đề 。 一nhất 科khoa 世thế 人nhân 謂vị 屬thuộc 假giả 觀quán 。 今kim 總tổng 徵trưng 中trung 云vân 如Như 來Lai 藏tạng 。 妙diệu 真Chân 如Như 性tánh 。 自tự 屬thuộc 圓viên 融dung 三tam 諦đế 而nhi 以dĩ 為vi 假giả 觀quán 可khả 乎hồ 。 應ưng 知tri 若nhược 據cứ 次thứ 第đệ 實thật 是thị 從tùng 空không 出xuất 假giả 。 而nhi 文văn 旨chỉ 則tắc 歸quy 於ư 圓viên 。 所sở 謂vị 圓viên 融dung 行hành 布bố 不bất 相tương 礙ngại 也dã 。 又hựu 妙diệu 玄huyền 三tam 上thượng 云vân 。 十thập 住trụ 正chánh 修tu 空không 傍bàng 修tu 假giả 中trung 。 十thập 行hành 正chánh 修tu 假giả 傍bàng 修tu 中trung 。 前tiền 徵trưng 問vấn 心tâm 目mục 至chí 同đồng 別biệt 二nhị 妄vọng 其kỳ 中trung 退thoái 明minh 別biệt 教giáo 。 是thị 正chánh 修tu 空không 傍bàng 修tu 假giả 中trung 之chi 義nghĩa 。 今kim 亦diệc 正chánh 明minh 圓viên 教giáo 兼kiêm 帶đái 別biệt 教giáo 。 正chánh 修tu 假giả 傍bàng 修tu 中trung 之chi 義nghĩa 耳nhĩ 。
○# 二nhị 別biệt 示thị 五ngũ 一nhất 色sắc 陰ấm 二nhị 一nhất 立lập 喻dụ 顯hiển 法pháp 。
阿A 難Nan 。 譬thí 如như 有hữu 人nhân 。 以dĩ 清thanh 淨tịnh 目mục 。 觀quán 睛tình 明minh 空không 。 唯duy 一nhất 晴tình 空không 逈huýnh 無vô 所sở 有hữu 。 其kỳ 人nhân 無vô 故cố 。 不bất 動động 目mục 睛tình 。 瞪trừng 以dĩ 發phát 勞lao 。 則tắc 於ư 虗hư 空không 。 別biệt 見kiến 狂cuồng 華hoa 。
復phục 有hữu 一nhất 切thiết 。 狂cuồng 亂loạn 非phi 相tướng 。 色sắc 陰ấm 當đương 知tri 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。
孤cô 山sơn 曰viết 。 淨tịnh 目mục 喻dụ 本bổn 具cụ 真chân 智trí 。 睛tình 空không 喻dụ 本bổn 具cụ 真chân 理lý 。 唯duy 一nhất 睛tình 空không 即tức 理lý 智trí 一nhất 如như 。 逈huýnh 無vô 所sở 有hữu 絕tuyệt 九cửu 界giới 妄vọng 色sắc 。 其kỳ 人nhân 無vô 故cố 者giả 。 即tức 下hạ 文văn 山sơn 河hà 大đại 地địa 。 無vô 狀trạng 忽hốt 生sanh 。 演diễn 若nhược 迷mê 頭đầu 無vô 狀trạng 狂cuồng 走tẩu 也dã 。 不bất 動động 目mục 睛tình 。 喻dụ 妄vọng 心tâm 取thủ 著trước 。 瞪trừng 喻dụ 起khởi 惑hoặc 。 勞lao 喻dụ 造tạo 業nghiệp 。 於ư 妙diệu 性tánh 中trung 現hiện 九cửu 界giới 色sắc 故cố 曰viết 於ư 空không 見kiến 狂cuồng 華hoa 等đẳng 。 言ngôn 別biệt 見kiến 者giả 。 華hoa 因nhân 勞lao 目mục 而nhi 見kiến 。 清thanh 明minh 眼nhãn 則tắc 無vô 之chi 矣hĩ 。 以dĩ 喻dụ 眾chúng 生sanh 則tắc 有hữu 。 諸chư 佛Phật 則tắc 無vô 。 即tức 中trung 云vân 經kinh 意ý 明minh 妄vọng 念niệm 未vị 起khởi 理lý 智trí 一nhất 如như 。 喻dụ 以dĩ 淨tịnh 目mục 觀quán 晴tình 空không 纖tiêm 塵trần 不bất 雜tạp 。 眾chúng 生sanh 不bất 能năng 。 識thức 取thủ 起khởi 惑hoặc 造tạo 業nghiệp 。 喻dụ 目mục 空không 相tướng 對đối 反phản 為vi 生sanh 華hoa 之chi 因nhân 緣duyên 。 如như 止Chỉ 觀Quán 云vân 無vô 明minh 法pháp 性tánh 生sanh 一nhất 切thiết 法pháp 即tức 其kỳ 義nghĩa 也dã 。 則tắc 以dĩ 瞪trừng 目mục 喻dụ 無vô 明minh 。 虗hư 空không 喻dụ 法pháp 性tánh 可khả 也dã 。 狂cuồng 以dĩ 不bất 實thật 為vi 義nghĩa 。
復phục 有hữu 等đẳng 者giả 。 謂vị 或hoặc 見kiến 毛mao 輪luân 第đệ 二nhị 月nguyệt 等đẳng 可khả 喻dụ 餘dư 陰ấm 生sanh 起khởi 。 因nhân 緣duyên 生sanh 法pháp 。 皆giai 是thị 虗hư 幻huyễn 故cố 須tu 破phá 之chi 。 既ký 以dĩ 狂cuồng 華hoa 喻dụ 色sắc 。 若nhược 破phá 狂cuồng 華hoa 即tức 破phá 色sắc 陰ấm 也dã 。
○# 二nhị 寄ký 喻dụ 破phá 執chấp 二nhị 一nhất 喻dụ 陰ấm 相tương/tướng 無vô 生sanh 二nhị 一nhất 正chánh 示thị 。
阿A 難Nan 。 是thị 諸chư 狂cuồng 華hoa 。 非phi 從tùng 空không 來lai 。 非phi 從tùng 目mục 出xuất 。
○# 二nhị 反phản 破phá 二nhị 一nhất 破phá 空không 來lai 。
如như 是thị 阿A 難Nan 。 若nhược 空không 來lai 者giả 。 既ký 從tùng 空không 來lai 。 還hoàn 從tùng 空không 入nhập 。 若nhược 有hữu 出xuất 入nhập 。 即tức 非phi 虗hư 空không 。 空không 若nhược 非phi 空không 。 自tự 不bất 容dung 其kỳ 。 華hoa 相tướng 起khởi 滅diệt 。 如như 阿A 難Nan 體thể 。 不bất 容dung 阿A 難Nan 。
見kiến 華hoa 既ký 從tùng 空không 來lai 。 不bất 見kiến 應ưng 從tùng 空không 入nhập 。 若nhược 有hữu 下hạ 縱túng/tung 破phá 。 縱túng/tung 許hứa 有hữu 出xuất 入nhập 即tức 有hữu 內nội 外ngoại 故cố 非phi 虗hư 空không 。 空không 若nhược 下hạ 破phá 空không 非phi 空không 。 空không 若nhược 非phi 空không 。 即tức 是thị 實thật 法pháp 。 須tu 并tinh 華hoa 亦diệc 實thật 故cố 不bất 容dung 。 華hoa 相tướng 起khởi 滅diệt 。 喻dụ 以dĩ 阿A 難Nan 體thể 中trung 。 不bất 容dung 阿A 難Nan 。 上thượng 阿A 難Nan 喻dụ 虗hư 空không 。 下hạ 阿A 難Nan 喻dụ 空không 華hoa 也dã 。 既ký 無vô 此thử 事sự 故cố 謂vị 從tùng 空không 來lai 者giả 非phi 矣hĩ 。
○# 二nhị 破phá 目mục 出xuất 。
若nhược 目mục 出xuất 者giả 。 既ký 從tùng 目mục 出xuất 。 還hoàn 從tùng 目mục 入nhập 。 即tức 此thử 華hoa 性tánh 。 從tùng 目mục 出xuất 故cố 。 當đương 合hợp 有hữu 見kiến 。 若nhược 有hữu 見kiến 者giả 。 去khứ 既ký 華hoa 空không 。 旋toàn 合hợp 見kiến 眼nhãn 。 若nhược 無vô 見kiến 者giả 。 出xuất 既ký 翳ế 空không 。 旋toàn 當đương 翳ế 眼nhãn 。 又hựu 見kiến 華hoa 時thời 。 目mục 應ưng 無vô 翳ế 。 云vân 何hà 晴tình 空không 。 號hiệu 清thanh 明minh 眼nhãn 。
還hoàn 從tùng 目mục 入nhập 者giả 。 謂vị 不bất 見kiến 華hoa 時thời 應ưng 從tùng 目mục 入nhập 也dã 。 既ký 從tùng 至chí 目mục 入nhập 是thị 定định 其kỳ 有hữu 出xuất 入nhập 耳nhĩ 。 即tức 此thử 下hạ 破phá 。 先tiên 約ước 華hoa 性tánh 出xuất 入nhập 有hữu 見kiến 破phá 。 華hoa 空không 者giả 為vi 華hoa 於ư 空không 也dã 。 華hoa 得đắc 目mục 之chi 氣khí 分phần/phân 。 必tất 當đương 有hữu 見kiến 則tắc 旋toàn 應ưng 見kiến 眼nhãn 矣hĩ 。 次thứ 約ước 華hoa 性tánh 出xuất 入nhập 無vô 見kiến 破phá 。 華hoa 既ký 無vô 見kiến 故cố 。 旋toàn 當đương 翳ế 眼nhãn 。 又hựu 見kiến 下hạ 復phục 破phá 。 出xuất 既ký 翳ế 空không 。 華hoa 從tùng 目mục 出xuất 目mục 即tức 無vô 翳ế 。 無vô 翳ế 即tức 是thị 清thanh 明minh 何hà 待đãi 晴tình 空không 始thỉ 號hiệu 清thanh 明minh 眼nhãn 耶da 。 釋thích 要yếu 云vân 。 若nhược 見kiến 華hoa 是thị 好hảo 眼nhãn 應ưng 見kiến 晴tình 空không 卻khước 是thị 病bệnh 眼nhãn 。 何hà 以dĩ 世thế 人nhân 觀quán 晴tình 空không 時thời 號hiệu 清thanh 淨tịnh 明minh 眼nhãn 。
○# 二nhị 結kết 虗hư 妄vọng 離ly 計kế 。
是thị 故cố 當đương 知tri 。 色sắc 陰ấm 虗hư 妄vọng 本bổn 非phi 因nhân 緣duyên 。 非phi 自tự 然nhiên 性tánh 。
前tiền 以dĩ 空không 來lai 目mục 出xuất 推thôi 破phá 狂cuồng 華hoa 乃nãi 破phá 因nhân 緣duyên 以dĩ 明minh 空không 也dã 。 今kim 雙song 非phi 因nhân 緣duyên 自tự 然nhiên 。 是thị 明minh 中trung 道đạo 。 總tổng 而nhi 言ngôn 之chi 俗tục 即tức 空không 中trung 故cố 名danh 如Như 來Lai 藏tạng 耳nhĩ 。
○# 二nhị 受thọ 陰ấm 二nhị 一nhất 立lập 喻dụ 顯hiển 法pháp 。
阿A 難Nan 。 譬thí 如như 有hữu 人nhân 。 手thủ 足túc 宴yến 安an 。 百bách 骸hài 調điều 適thích 。 忽hốt 如như 忘vong 生sanh 。 性tánh 無vô 違vi 順thuận 。 其kỳ 人nhân 無vô 故cố 。 以dĩ 二nhị 手thủ 掌chưởng 。 於ư 空không 相tương 摩ma 。 於ư 二nhị 手thủ 中trung 。 妄vọng 生sanh 澀sáp 滑hoạt 。 冷lãnh 熱nhiệt 諸chư 相tướng 。 受thọ 陰ấm 當đương 知tri 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。
宴yến 靜tĩnh 也dã 。 調điều 和hòa 也dã 。 適thích 悅duyệt 也dã 。 手thủ 足túc 至chí 無vô 違vi 順thuận 以dĩ 譬thí 正chánh 受thọ 。 幽u 溪khê 曰viết 如Như 來Lai 藏tạng 性tánh 本bổn 無vô 諸chư 受thọ 。 今kim 有hữu 之chi 者giả 乃nãi 無vô 故cố 發phát 生sanh 。 如như 觸xúc 之chi 為vi 法pháp 必tất 托thác 境cảnh 生sanh 。 徒đồ 有hữu 一nhất 身thân 自tự 不bất 成thành 觸xúc 。 今kim 以dĩ 二nhị 手thủ 于vu 空không 相tướng 摩ma 。 于vu 一nhất 體thể 中trung 而nhi 妄vọng 生sanh 澀sáp 滑hoạt 。 豈khởi 有hữu 故cố 哉tai 。 眾chúng 生sanh 于vu 藏tạng 性tánh 中trung 幻huyễn 受thọ 損tổn 益ích 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 即tức 中trung 謂vị 二nhị 手thủ 譬thí 生sanh 受thọ 之chi 因nhân 緣duyên 。 澀sáp 滑hoạt 冷lãnh 熱nhiệt 譬thí 違vi 順thuận 諸chư 受thọ 。 冷lãnh 暖noãn 諸chư 觸xúc 。 從tùng 空không 而nhi 生sanh 。 今kim 受thọ 亦diệc 從tùng 空không 生sanh 故cố 知tri 是thị 妄vọng 。
○# 二nhị 寄ký 喻dụ 破phá 執chấp 二nhị 一nhất 喻dụ 陰ấm 相tương/tướng 無vô 生sanh 二nhị 一nhất 正chánh 示thị 。
阿A 難Nan 。 是thị 諸chư 幻huyễn 觸xúc 。 不bất 從tùng 空không 來lai 。 不bất 從tùng 掌chưởng 出xuất 。
冷lãnh 暖noãn 本bổn 無vô 。 二nhị 手thủ 相tương 摩ma 。 於ư 空không 妄vọng 出xuất 故cố 云vân 幻huyễn 觸xúc 。
○# 二nhị 反phản 破phá 。
如như 是thị 阿A 難Nan 。 若nhược 空không 來lai 者giả 。 既ký 能năng 觸xúc 掌chưởng 。 何hà 不bất 觸xúc 身thân 。 不bất 應ưng 虗hư 空không 。 選tuyển 擇trạch 來lai 觸xúc 。 若nhược 從tùng 掌chưởng 出xuất 。 應ưng 非phi 待đãi 合hợp 。 又hựu 掌chưởng 出xuất 故cố 。 合hợp 則tắc 掌chưởng 知tri 。 離ly 則tắc 觸xúc 入nhập 。 臂tý 腕oản 骨cốt 髓tủy 。 應ưng 亦diệc 覺giác 知tri 。 入nhập 時thời 蹤tung 跡tích 。 必tất 有hữu 覺giác 心tâm 。 知tri 出xuất 知tri 入nhập 。 自tự 有hữu 一nhất 物vật 。 身thân 中trung 往vãng 來lai 。 何hà 待đãi 合hợp 知tri 。 要yếu 名danh 為vi 觸xúc 。
初sơ 破phá 空không 生sanh 。 觸xúc 從tùng 空không 來lai 必tất 不bất 應ưng 相tương 摩ma 而nhi 有hữu 。 故cố 破phá 云vân 何hà 不bất 觸xúc 身thân 。 言ngôn 選tuyển 擇trạch 者giả 。 謂vị 虗hư 空không 選tuyển 相tương 摩ma 之chi 處xứ 而nhi 來lai 觸xúc 也dã 。 次thứ 破phá 掌chưởng 出xuất 。 凡phàm 從tùng 內nội 出xuất 如như 鬚tu 髮phát 等đẳng 未vị 必tất 待đãi 合hợp 。 今kim 觸xúc 從tùng 掌chưởng 出xuất 豈khởi 待đãi 合hợp 耶da 。 又hựu 掌chưởng 下hạ 約ước 出xuất 入nhập 破phá 。 帶đái 一nhất 轉chuyển 計kế 。 計kế 云vân 掌chưởng 雖tuy 生sanh 觸xúc 必tất 待đãi 合hợp 時thời 此thử 觸xúc 方phương 出xuất 。 若nhược 爾nhĩ 。 合hợp 既ký 觸xúc 出xuất 離ly 應ưng 觸xúc 入nhập 。 必tất 有hữu 等đẳng 者giả 。 恐khủng 謂vị 入nhập 時thời 人nhân 未vị 必tất 知tri 。 故cố 破phá 云vân 身thân 中trung 出xuất 入nhập 必tất 有hữu 覺giác 心tâm 。 知tri 之chi 此thử 能năng 覺giác 也dã 。 而nhi 所sở 覺giác 者giả 自tự 有hữu 一nhất 物vật 往vãng 來lai 。 此thử 皆giai 離ly 時thời 有hữu 覺giác 豈khởi 待đãi 合hợp 耶da 。 以dĩ 入nhập 之chi 蹤tung 跡tích 乃nãi 離ly 時thời 所sở 覺giác 也dã 。 掌chưởng 入nhập 既ký 非phi 則tắc 掌chưởng 出xuất 破phá 矣hĩ 。
○# 二nhị 結kết 虗hư 妄vọng 離ly 計kế 。
是thị 故cố 當đương 知tri 。 受thọ 陰ấm 虗hư 妄vọng 本bổn 非phi 因nhân 緣duyên 。 非phi 自tự 然nhiên 性tánh 。
前tiền 以dĩ 幻huyễn 觸xúc 喻dụ 受thọ 。 幻huyễn 觸xúc 既ký 破phá 受thọ 亦diệc 隨tùy 破phá 。 約ước 四tứ 性tánh 推thôi 之chi 。 非phi 因nhân 緣duyên 。 非phi 性tánh 中trung 本bổn 有hữu 即tức 非phi 自tự 然nhiên 。 三tam 摩ma 觀quán 照chiếu 全toàn 是thị 中trung 道đạo 。 既ký 約ước 虗hư 妄vọng 離ly 計kế 應ưng 屬thuộc 但đãn 中trung 。 然nhiên 圓viên 中trung 亦diệc 豈khởi 遠viễn 乎hồ 。
○# 三tam 想tưởng 陰ấm 二nhị 一nhất 立lập 喻dụ 顯hiển 法pháp 。
阿A 難Nan 。 譬thí 如như 有hữu 人nhân 。 談đàm 說thuyết 酢tạc 梅mai 。 口khẩu 中trung 水thủy 出xuất 。 思tư 踏đạp 懸huyền 崖nhai 。 足túc 心tâm 酸toan 澀sáp 。 想tưởng 陰ấm 當đương 知tri 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。
想tưởng 以dĩ 取thủ 相tương/tướng 為vi 義nghĩa 。 如như 乍sạ 遇ngộ 一nhất 人nhân 。 以dĩ 為vi 親thân 則tắc 歡hoan 愛ái 之chi 念niệm 生sanh 。 以dĩ 為vi 怨oán 則tắc 忿phẫn 恨hận 之chi 心tâm 起khởi 。 妄vọng 謂vị 冤oan 親thân 自tự 生sanh 想tưởng 著trước 。 如như 他tha 人nhân 說thuyết 梅mai 而nhi 吾ngô 口khẩu 水thủy 出xuất 。 自tự 思tư 懸huyền 崖nhai 而nhi 。 足túc 心tâm 酸toan 澀sáp 。 豈khởi 有hữu 實thật 耶da 。 此thử 以dĩ 想tưởng 譬thí 想tưởng 也dã 。
○# 二nhị 寄ký 喻dụ 破phá 執chấp 二nhị 一nhất 喻dụ 陰ấm 相tương/tướng 無vô 生sanh 二nhị 一nhất 正chánh 示thị 。
阿A 難Nan 。 如như 是thị 酢tạc 說thuyết 。 不bất 從tùng 梅mai 生sanh 。 非phi 從tùng 口khẩu 入nhập 。
酢tạc 梅mai 即tức 酸toan 梅mai 也dã 。 酢tạc 說thuyết 能năng 引dẫn 水thủy 出xuất 。 似tự 從tùng 梅mai 生sanh 而nhi 實thật 。 不bất 從tùng 梅mai 生sanh 。 水thủy 從tùng 口khẩu 出xuất 。 似tự 說thuyết 從tùng 口khẩu 入nhập 而nhi 實thật 不bất 從tùng 口khẩu 入nhập 。 義nghĩa 海hải 云vân 以dĩ 水thủy 喻dụ 想tưởng 。 今kim 推thôi 酢tạc 說thuyết 說thuyết 既ký 不bất 有hữu 水thủy 從tùng 何hà 生sanh 。
○# 二nhị 反phản 破phá 。
如như 是thị 阿A 難Nan 。 若nhược 梅mai 生sanh 者giả 。 梅mai 合hợp 自tự 談đàm 。 何hà 待đãi 人nhân 說thuyết 。 若nhược 從tùng 口khẩu 入nhập 。 自tự 合hợp 口khẩu 聞văn 。 何hà 須tu 待đãi 耳nhĩ 。 若nhược 獨độc 耳nhĩ 聞văn 。 此thử 水thủy 何hà 不phủ 。 耳nhĩ 中trung 而nhi 出xuất 。 想tưởng 踏đạp 懸huyền 崖nhai 。 與dữ 說thuyết 相tương 類loại 。
若nhược 酢tạc 說thuyết 從tùng 梅mai 而nhi 生sanh 。 梅mai 合hợp 自tự 談đàm 。 方phương 是thị 從tùng 梅mai 何hà 假giả 于vu 人nhân 。 此thử 求cầu 說thuyết 之chi 來lai 處xử 不bất 可khả 得đắc 也dã 。 若nhược 從tùng 口khẩu 入nhập 。 與dữ 下hạ 若nhược 獨độc 耳nhĩ 聞văn 對đối 看khán 。 良lương 由do 他tha 人nhân 說thuyết 梅mai 吾ngô 口khẩu 水thủy 出xuất 。 此thử 說thuyết 當đương 從tùng 口khẩu 入nhập 而nhi 口khẩu 不bất 能năng 聞văn 。 計kế 口khẩu 入nhập 者giả 非phi 矣hĩ 。 此thử 求cầu 說thuyết 之chi 入nhập 處xử 不bất 可khả 得đắc 也dã 。 若nhược 獨độc 耳nhĩ 聞văn 。 水thủy 非phi 耳nhĩ 出xuất 此thử 計kế 亦diệc 非phi 。 此thử 求cầu 水thủy 之chi 來lai 處xử 不bất 可khả 得đắc 也dã 。 想tưởng 之chi 虗hư 妄vọng 可khả 勝thắng 言ngôn 哉tai 。 想tưởng 踏đạp 懸huyền 崖nhai 者giả 。 真chân 際tế 曰viết 。 如như 是thị 思tư 踏đạp 非phi 懸huyền 崖nhai 來lai 非phi 足túc 心tâm 入nhập 。 若nhược 從tùng 崖nhai 來lai 崖nhai 合hợp 自tự 想tưởng 何hà 待đãi 人nhân 思tư 。 若nhược 足túc 心tâm 入nhập 足túc 合hợp 自tự 思tư 何hà 待đãi 心tâm 想tưởng 。 若nhược 獨độc 心tâm 思tư 何hà 故cố 足túc 心tâm 覺giác 有hữu 酸toan 澀sáp 。
○# 二nhị 結kết 虗hư 妄vọng 離ly 計kế 。
是thị 故cố 當đương 知tri 。 想tưởng 陰ấm 虗hư 妄vọng 本bổn 非phi 因nhân 緣duyên 。 非phi 自tự 然nhiên 性tánh 。
○# 四tứ 行hành 陰ấm 二nhị 一nhất 立lập 喻dụ 顯hiển 法pháp 。
阿A 難Nan 。 譬thí 如như 瀑bộc 流lưu 。 波ba 浪lãng 相tương 續tục 。 前tiền 際tế 後hậu 際tế 。 不bất 相tương 踰du 越việt 。 行hành 陰ấm 當đương 知tri 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。
行hành 陰ấm 所sở 該cai 最tối 廣quảng 如như 通thông 大đại 地địa 心tâm 數số 有hữu 十thập 。 謂vị 想tưởng 欲dục 觸xúc 慧tuệ 念niệm 思tư 脫thoát 憶ức 定định 受thọ 。 此thử 十thập 中trung 但đãn 除trừ 想tưởng 受thọ 餘dư 皆giai 屬thuộc 行hành 。 以dĩ 其kỳ 念niệm 念niệm 不bất 住trụ 。 取thủ 喻dụ 瀑bộc 流lưu 。 飛phi 泉tuyền 懸huyền 水thủy 曰viết 瀑bộc 。 葢# 取thủ 急cấp 流lưu 之chi 意ý 。 前tiền 際tế 後hậu 際tế 。 喻dụ 生sanh 住trụ 異dị 滅diệt 也dã 。
○# 二nhị 寄ký 喻dụ 破phá 執chấp 二nhị 一nhất 喻dụ 陰ấm 相tương/tướng 無vô 生sanh 二nhị 一nhất 正chánh 示thị 。
阿A 難Nan 。 如như 是thị 流lưu 性tánh 。 不bất 因nhân 空không 生sanh 。 不bất 因nhân 水thủy 有hữu 。 亦diệc 非phi 水thủy 性tánh 。 非phi 離ly 空không 水thủy 。
○# 二nhị 反phản 破phá 。
如như 是thị 阿A 難Nan 。 若nhược 因nhân 空không 生sanh 。 則tắc 諸chư 十thập 方phương 。 無vô 盡tận 虗hư 空không 。 成thành 無vô 盡tận 流lưu 。 世thế 界giới 自tự 然nhiên 。 俱câu 受thọ 淪luân 溺nịch 。 若nhược 因nhân 水thủy 有hữu 。 則tắc 此thử 瀑bộc 流lưu 。 性tánh 應ưng 非phi 水thủy 。 有hữu 所sở 有hữu 相tướng 。 今kim 應ưng 現hiện 在tại 。 若nhược 即tức 水thủy 性tánh 。 則tắc 澄trừng 清thanh 時thời 。 應ưng 非phi 水thủy 體thể 。 若nhược 離ly 空không 水thủy 。 空không 非phi 有hữu 外ngoại 。 水thủy 外ngoại 無vô 流lưu 。
○# 二nhị 結kết 妄vọng 離ly 計kế 。
是thị 故cố 當đương 知tri 。 行hành 陰ấm 虗hư 妄vọng 。 本bổn 非phi 因nhân 緣duyên 。 非phi 自tự 然nhiên 性tánh 。
問vấn 。 前tiền 之chi 三tam 陰ấm 皆giai 以dĩ 根căn 境cảnh 對đối 明minh 。 下hạ 識thức 陰ấm 文văn 云vân 譬thí 如như 有hữu 人nhân 。 亦diệc 約ước 人nhân 說thuyết 。 今kim 行hành 陰ấm 中trung 。 直trực 約ước 空không 水thủy 其kỳ 意ý 何hà 居cư 。 答đáp 。 後hậu 十thập 卷quyển 中trung 。 行hành 陰ấm 名danh 同đồng 生sanh 基cơ 。 葢# 自tự 他tha 依y 正chánh 同đồng 此thử 行hành 陰ấm 。 如như 爪trảo 生sanh 髮phát 長trường 。 筋cân 轉chuyển 胍# 搖dao 。 密mật 密mật 推thôi 移di 。 曾tằng 無vô 覺giác 悟ngộ 。 果quả 成thành 華hoa 落lạc 樹thụ 老lão 藤đằng 枯khô 。 運vận 運vận 遷thiên 謝tạ 。 無vô 可khả 見kiến 知tri 。 即tức 如như 瀑bộc 流lưu 。 亦diệc 無vô 非phi 行hành 陰ấm 遷thiên 流lưu 之chi 相tướng 故cố 竟cánh 約ước 外ngoại 境cảnh 而nhi 辨biện 。 今kim 此thử 文văn 四tứ 性tánh 具cụ 足túc 。 水thủy 及cập 水thủy 性tánh 為vi 自tự 為vi 因nhân 。 以dĩ 空không 為vi 他tha 為vi 緣duyên 。 二nhị 法pháp 合hợp 為vi 共cộng 。 離ly 空không 外ngoại 為vi 無vô 因nhân 。 然nhiên 推thôi 流lưu 性tánh 而nhi 云vân 因nhân 空không 者giả 。 流lưu 非phi 即tức 水thủy 或hoặc 從tùng 空không 生sanh 故cố 須tu 破phá 之chi 。 言ngôn 因nhân 水thủy 有hữu 者giả 。 義nghĩa 海hải 云vân 。 能năng 有hữu 是thị 水thủy 。 所sở 有hữu 是thị 流lưu 。 二nhị 相tương/tướng 若nhược 殊thù 今kim 應ưng 俱câu 在tại 。 如như 樹thụ 生sanh 果quả 。 果quả 不bất 是thị 樹thụ 。 二nhị 俱câu 現hiện 在tại 。 今kim 且thả 不bất 然nhiên 。 破phá 即tức 水thủy 。 及cập 離ly 空không 水thủy 可khả 解giải 。 有hữu 指chỉ 自tự 然nhiên 為vi 無vô 因nhân 生sanh 。 未vị 必tất 同đồng 也dã 。 葢# 性tánh 中trung 本bổn 具cụ 。 稱xưng 為vi 自tự 然nhiên 。 此thử 與dữ 無vô 因nhân 亦diệc 復phục 小tiểu 異dị 。 然nhiên 賴lại 緣duyên 則tắc 必tất 非phi 自tự 然nhiên 矣hĩ 。
○# 五ngũ 識thức 陰ấm 二nhị 一nhất 立lập 喻dụ 顯hiển 法pháp 。
阿A 難Nan 。 譬thí 如như 有hữu 人nhân 。 取thủ 頻tần 伽già 缾bình 。 塞tắc 其kỳ 兩lưỡng 孔khổng 。 滿mãn 中trung 擎kình 空không 。 千thiên 里lý 遠viễn 行hành 。 用dụng 餉hướng 他tha 國quốc 。 識thức 陰ấm 當đương 知tri 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。
頻tần 伽già 妙diệu 聲thanh 鳥điểu 也dã 。 缾bình 形hình 似tự 之chi 故cố 有hữu 兩lưỡng 孔khổng 。 塞tắc 其kỳ 孔khổng 則tắc 內nội 空không 與dữ 外ngoại 空không 別biệt 。 若nhược 合hợp 喻dụ 者giả 。 古cổ 人nhân 云vân 。 識thức 陰ấm 無vô 形hình 。 在tại 有hữu 情tình 身thân 。 如như 缾bình 擎kình 空không 是thị 也dã 。 然nhiên 識thức 陰ấm 喻dụ 空không 者giả 。 前tiền 行hành 陰ấm 已dĩ 通thông 無vô 情tình 。 水thủy 流lưu 華hoa 謝tạ 。 皆giai 是thị 行hành 陰ấm 。 今kim 識thức 陰ấm 離ly 此thử 生sanh 滅diệt 故cố 如như 虗hư 空không 。 而nhi 投đầu 胎thai 之chi 識thức 其kỳ 去khứ 後hậu 來lai 先tiên 必tất 在tại 身thân 中trung 所sở 以dĩ 有hữu 擎kình 空không 之chi 喻dụ 。 十thập 方phương 虗hư 空không 以dĩ 喻dụ 真chân 心tâm 。 一nhất 迷mê 為vi 識thức 如như 缾bình 中trung 之chi 空không 。 內nội 外ngoại 一nhất 空không 喻dụ 真chân 妄vọng 同đồng 體thể 。 喻dụ 意ý 最tối 微vi 不bất 可khả 不bất 曉hiểu 。 言ngôn 塞tắc 兩lưỡng 孔khổng 者giả 。 古cổ 註chú 謂vị 臨lâm 命mạng 終chung 時thời 。 諸chư 根căn 不bất 通thông 是thị 塞tắc 兩lưỡng 孔khổng 。 今kim 謂vị 身thân 諸chư 根căn 不bất 能năng 取thủ 境cảnh 是thị 塞tắc 一nhất 孔khổng 。 受thọ 想tưởng 行hành 心tâm 數số 不bất 行hành 又hựu 塞tắc 一nhất 孔khổng 。 唯duy 有hữu 識thức 在tại 身thân 內nội 為vi 。 滿mãn 中trung 擎kình 空không 。 千thiên 里lý 遠viễn 行hành 。 喻dụ 六lục 道đạo 受thọ 生sanh 。 當đương 知tri 識thức 之chi 來lai 往vãng 良lương 由do 根căn 身thân 器khí 界giới 。 故cố 經Kinh 云vân 。 缾bình 盛thịnh 虗hư 空không 千thiên 里lý 遠viễn 行hành 也dã 。 用dụng 餉hướng 者giả 。 餉hướng 饋quỹ 也dã 。 非phi 餉hướng 而nhi 言ngôn 餉hướng 耳nhĩ 。 既ký 是thị 饋quỹ 送tống 故cố 下hạ 文văn 有hữu 開khai 孔khổng 倒đảo 缾bình 之chi 言ngôn 也dã 。 他tha 國quốc 者giả 喻dụ 。 捨xả 身thân 受thọ 身thân 。 現hiện 陰ấm 為vi 此thử 國quốc 。 中trung 陰ấm 生sanh 陰ấm 悉tất 如như 他tha 國quốc 。 吳ngô 興hưng 云vân 。 以dĩ 人nhân 喻dụ 業nghiệp 。 以dĩ 缾bình 喻dụ 身thân 。 以dĩ 空không 喻dụ 識thức 。 人nhân 擎kình 缾bình 空không 而nhi 行hành 猶do 業nghiệp 持trì 身thân 識thức 而nhi 去khứ 。 他tha 國quốc 者giả 六lục 道đạo 依y 報báo 也dã 。 夫phu 捨xả 身thân 受thọ 身thân 。 時thời 實thật 無vô 往vãng 來lai 而nhi 似tự 有hữu 往vãng 來lai 乃nãi 識thức 陰ấm 之chi 相tướng 。 非phi 餉hướng 言ngôn 餉hướng 亦diệc 是thị 此thử 意ý 。
○# 二nhị 寄ký 喻dụ 破phá 執chấp 二nhị 一nhất 喻dụ 陰ấm 相tương/tướng 無vô 生sanh 二nhị 一nhất 正chánh 示thị 。
阿A 難Nan 。 如như 是thị 虗hư 空không 。 非phi 彼bỉ 方phương 來lai 。 非phi 此thử 方phương 入nhập 。
前tiền 云vân 塞tắc 其kỳ 兩lưỡng 孔khổng 。 有hữu 彼bỉ 方phương 來lai 之chi 意ý 。 故cố 明minh 虗hư 空không 不bất 從tùng 彼bỉ 方phương 來lai 入nhập 此thử 方phương 。 當đương 知tri 虗hư 空không 有hữu 三tam 義nghĩa 。 一nhất 周chu 徧biến 義nghĩa 。 二nhị 無vô 相tướng 義nghĩa 。 三tam 無vô 來lai 往vãng 義nghĩa 。 識thức 陰ấm 亦diệc 然nhiên 。 體thể 具cụ 十thập 界giới 是thị 周chu 徧biến 義nghĩa 。 離ly 行hành 陰ấm 生sanh 滅diệt 是thị 無vô 相tướng 義nghĩa 。 三tam 無vô 來lai 往vãng 義nghĩa 者giả 。 如như 大đại 經Kinh 云vân 。 若nhược 有hữu 善thiện 男nam 子tử 善thiện 女nữ 人nhân 。 善thiện 能năng 修tu 治trị 。 身thân 口khẩu 意ý 業nghiệp 。 捨xả 命mạng 之chi 時thời 。 雖tuy 無vô 親thân 族tộc 取thủ 其kỳ 屍thi 骸hài 。 或hoặc 以dĩ 火hỏa 燒thiêu 。 或hoặc 投đầu 大đại 水thủy 。 或hoặc 棄khí 塚trủng 間gian 。 狐hồ 狼lang 禽cầm 獸thú 競cạnh 共cộng 食thực 啖đạm 。 然nhiên 心tâm 意ý 識thức 即tức 生sanh 善thiện 道đạo 。 而nhi 是thị 心tâm 法pháp 實thật 無vô 去khứ 來lai 。 亦diệc 無vô 所sở 至chí 。 直trực 是thị 前tiền 後hậu 相tương 似tự 相tương 續tục 。 相tướng 貌mạo 不bất 異dị 。 即tức 此thử 意ý 也dã 。
○# 二nhị 反phản 破phá 。
如như 是thị 阿A 難Nan 。 若nhược 彼bỉ 方phương 來lai 。 則tắc 本bổn 缾bình 中trung 。 既ký 貯trữ 空không 去khứ 。 於ư 本bổn 缾bình 地địa 應ưng 少thiểu 虗hư 空không 。 若nhược 此thử 方phương 入nhập 。 開khai 孔khổng 倒đảo 缾bình 。 應ưng 見kiến 空không 出xuất 。
今kim 日nhật 指chỉ 前tiền 日nhật 之chi 缾bình 稱xưng 為vi 本bổn 缾bình 。 彼bỉ 方phương 之chi 地địa 為vi 本bổn 缾bình 地địa 。 又hựu 開khai 孔khổng 倒đảo 缾bình 不bất 見kiến 空không 出xuất 。 則tắc 謂vị 來lai 入nhập 此thử 方phương 者giả 謬mậu 矣hĩ 。 合hợp 喻dụ 者giả 。 如như 從tùng 天thiên 宮cung 來lai 生sanh 人nhân 間gian 。 是thị 從tùng 彼bỉ 方phương 來lai 。 天thiên 身thân 中trung 識thức 已dĩ 離ly 彼bỉ 方phương 。 似tự 本bổn 缾bình 中trung 貯trữ 空không 去khứ 也dã 。 如như 是thị 則tắc 天thiên 宮cung 應ưng 少thiểu 一nhất 識thức 。 然nhiên 識thức 體thể 元nguyên 徧biến 豈khởi 遺di 天thiên 宮cung 。 則tắc 謂vị 從tùng 天thiên 宮cung 來lai 者giả 妄vọng 也dã 。 又hựu 若nhược 天thiên 宮cung 之chi 識thức 變biến 為vi 人nhân 識thức 同đồng 此thử 方phương 入nhập 。 諸chư 識thức 重trùng 復phục 取thủ 境cảnh 是thị 開khai 孔khổng 。 心tâm 王vương 同đồng 前tiền 四tứ 陰ấm 緣duyên 境cảnh 是thị 倒đảo 缾bình 。 然nhiên 天thiên 宮cung 識thức 何hà 嘗thường 攜huề 至chí 人nhân 間gian 。 人nhân 間gian 之chi 識thức 本bổn 來lai 具cụ 足túc 。 則tắc 謂vị 天thiên 識thức 來lai 至chí 人nhân 間gian 。 亦diệc 妄vọng 見kiến 耳nhĩ 。 總tổng 之chi 彼bỉ 處xứ 有hữu 空không 此thử 處xứ 亦diệc 有hữu 空không 。 不bất 借tá 彼bỉ 方phương 之chi 空không 而nhi 為vi 此thử 方phương 之chi 空không 故cố 。 空không 無vô 出xuất 入nhập 。 人nhân 天thiên 之chi 識thức 元nguyên 皆giai 具cụ 足túc 。 不bất 借tá 天thiên 宮cung 之chi 識thức 而nhi 為vi 人nhân 間gian 之chi 識thức 。 故cố 識thức 無vô 去khứ 來lai 。 空không 尚thượng 不bất 相tương 借tá 而nhi 況huống 識thức 乎hồ 。
○# 二nhị 結kết 虗hư 妄vọng 離ly 計kế 。
是thị 故cố 當đương 知tri 。 識thức 陰ấm 虗hư 妄vọng 。 本bổn 非phi 因nhân 緣duyên 。 非phi 自tự 然nhiên 性tánh 。
識thức 之chi 來lai 往vãng 良lương 由do 根căn 塵trần 即tức 因nhân 緣duyên 。 謂vị 性tánh 中trung 自tự 有hữu 此thử 識thức 是thị 自tự 然nhiên 。 離ly 此thử 二nhị 邊biên 即tức 是thị 中trung 道đạo 。 上thượng 來lai 五ngũ 陰ấm 在tại 二nhị 十thập 五ngũ 圓viên 通thông 中trung 一nhất 一nhất 須tu 破phá 故cố 先tiên 言ngôn 之chi 。
首Thủ 楞Lăng 嚴Nghiêm 經Kinh 。 觀quán 心tâm 定định 解giải 卷quyển 二nhị
[Free Android Games](https://dlandroid24.com/)and apps.

Server: Apache

Link: <https://tangthuphathoc.net/wp-json/>; rel="https://api.w.org/", <https://tangthuphathoc.net/?p=141961>; rel=shortlink

Keep-Alive: timeout=5, max=100