text:
Văn phòng phẩm | Văn phòng phẩm hà nội | Văn phòng phẩm giá rẻ | Văn phòng phẩm giá rẻ tại hà nội | Văn phòng phẩm chiết khấu lớn | Giấy In Nhiệt | Giấy in giá rẻ
Cty cổ phần đầu tư xây dựng và môi trường ViNaTrees
Mua bán cây công trình- cây xanh đô thị. cung cấp dịch vụ thiết kế & Thi công cảnh quan sân vườn, cùng với dịch vụ cho thuê cây cảnh tại Hà Nội.
Địa chỉ: 74 Trung Kính, Phường Yên Hòa, Cầu Giấy, Hà Nội
Hotline: 096.331. 2222
Hiện tại Văn phòng phẩm Vinatrees không cung cấp. Chúng tôi đang cung cấp dịch vụ cây xanh! Xin vui lòng liên hệ tới đơn vị khác!
Email : vinatrees@gmail.com
Website: vanphongphamcaugiay.com.vn

markdown:
[Văn phòng phẩm](http://vanphongphamcaugiay.com.vn/) | [Văn phòng phẩm hà nội ](http://vanphongphamcaugiay.com.vn/) | [Văn phòng phẩm giá rẻ](http://vanphongphamcaugiay.com.vn/ban-buon-ban-le-van-phong-pham-gia-re-chiet-khau-lon-nhat-tai-ha-noi.html) | [Văn phòng phẩm giá rẻ tại hà nội](http://vanphongphamcaugiay.com.vn/mua-van-phong-pham-gia-re-chat-luong-nhat-o-dau-tai-ha-noi.html) | [Văn phòng phẩm chiết khấu lớn](http://vanphongphamcaugiay.com.vn/ban-buon-ban-le-van-phong-pham-gia-re-chiet-khau-lon-nhat-tai-ha-noi.html) | [Giấy In Nhiệt](http://vanphongphamcaugiay.com.vn/giay-bill-k80-giay-nhiet-giay-nhiet-bill-k80.html) | [Giấy in giá rẻ](http://vanphongphamcaugiay.com.vn/giay-double-giay-cac-loai.html)
**Cty cổ phần đầu tư xây dựng và môi trường ViNaTrees** **Mua bán cây công trình- cây xanh đô thị. cung cấp dịch vụ thiết kế & Thi công cảnh quan sân vườn, cùng với dịch vụ cho thuê cây cảnh tại Hà Nội.**
Địa chỉ: 74 Trung Kính, Phường Yên Hòa, Cầu Giấy, Hà Nội
**Hotline: 096.331. 2222**
*Hiện tại Văn phòng phẩm Vinatrees không cung cấp. Chúng tôi đang cung cấp dịch vụ cây xanh! Xin vui lòng liên hệ tới đơn vị khác!*
Email :
[vinatrees@gmail.com](mailto:vinatrees@gmail.com)
Website
**: ** [vanphongphamcaugiay.com.vn](http://vanphongphamcaugiay.com.vn/)

Cache-Control: no-cache, must-revalidate

Content-Language: vi

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

X-Generator: Drupal 7 (https://www.drupal.org)


text:
Hoàng Minh Tường
LỜI DẪN
Nhà văn Hoàng Minh Tường là tác giả của tiểu thuyết nổi tiếng “Thời của thánh thần” được dịch ra tiếng Pháp, tiếng Nhật, tiếng Hàn và tiếng Hoa (riêng bản chữ Hoa do ngài Chúc Ngưỡng Tu dịch bị kiểm duyệt chưa xuất bản). Sau “Thời của thánh thần” ông lại cho ra đời hai tiểu thuyết sáng giá “Nguyên khí” và “Những mảnh rồng”. Tuy nhiên cả hai cuốn sách đều không được xuất bản trong nước mà phải in ở nước ngoài, trong đó “Nguyên khí” ở Mỹ và “Những mảnh rồng” ở Cộng hòa Liên bang Đức. Chẳng những là tác giả tiểu thuyết hàng đầu ở Việt Nam được rất nhiều độc giả hâm mộ, Hoàng Minh Tường thỉnh thoảng “ngứa tay” còn lấn sang cả lĩnh vực phê bình văn học. Thật hân hạnh, cuốn “Ký ức làng Cùa” của tôi vừa xuất bản ở Hoa Kỳ được ông để mắt tới. Xin giới thiệu cùng bạn đọc bài viết rất ngẫu hứng của ông…
Đ.V.S.
Phải mất đến 15 năm “Ký ức làng Cùa” mới được xuất bản. Hành trình của tác phẩm đến với bạn đọc rất khó khăn bởi hệ thống kiểm duyệt nghiêm ngặt như là căn bệnh tự kỷ ám thị của những người chăm sóc phần hồn nhân dân. Họ nhìn đâu cũng thấy “thế lực thù địch” khiến các nhà xuất bản luôn phải dè chừng, nếu thấy bản thào nào “có vấn đê” sẽ không cấp giấy phép, hoặc đã trót cấp thì ngay lập tức đình chỉ phát hành chỉ với một cú điện thoại…
Thật ra, “Ký ức làng Cùa” trước khi được Nhà xuất bản “Người Việt Books” ở Hoa Kỳ in toàn văn vào cuối tháng 5 năm 2018, Đặng Văn Sinh đã gửi đến ít nhất 6 nhà xuất bản trong nước (trừ NXB Hội Nhà văn). Phần lớn các nhà xuất bản đều đọc một cách nghiêm túc nhưng tất cả đều đề nghị chỉnh sửa, bỏ đi một số đoạn được cho là “gai góc”, đồng thời uốn nắn làm cho văn “mềm đi” bằng cách đưa thêm vào tác phẩm một số nhân vật “tích cực” nhưng tác giả không chấp nhận. Ông bảo, nếu in thì phải in cả bởi “Ký ức làng của” là một tổng thể hoàn chỉnh, cắt cúp có nghĩa là làm què cuốn sách. Tôi góp ý với Đặng Văn Sinh đổi tên thành “Làng bạc phúc” và chuyển cho một đầu nậu nổi tiếng ở Kinh thành may ra thì xuôi chèo mát mái. Ông nghe tôi nhưng cuối cùng cũng không qua mặt được các nhà “kiểm dịch”…
Vậy “Ký ức làng Cùa” là cuốn sách như thế nào? Đây là câu mà tôi đã từng hỏi nhiều lần nhưng có điều lạ là, chính Đặng Văn Sinh cũng không trả lời được cho dù ông là “cha đẻ” của nó. Thế mới biết, viết tác phẩm là một chuyện còn phê bình cuốn sách lại là chuyện khác. Điều này chứng tỏ, người viết ra cuốn sách chưa chắc đã hiểu rõ nó bằng người ngoài cuộc.
Về mặt thể loại, “Ký ức làng Cùa” được viết theo thi pháp tiểu thuyết hiện đại. Đặng Văn Sinh hầu như không có sự đổi mới về thi pháp, nhưng một khi đã cầm đến cuốn sách khổ 6 x 9 inch (15,24 x 22,86 cm), dày 633 trang, đã đọc là phải đọc đến tận cùng bởi sức hút không thể cưỡng lại của nó. Cho nên, hình thức chỉ là cái vỏ chuyển tải nội dung, còn nội dung cuốn sách và cách viết mới làm nên diện mạo tác phẩm. “Ký ức làng Cùa” có kiểu viết khá lạ, nhiều trang như có ma quỷ nhập vào dẫn dụ người đọc bởi một hiện thực dữ dội, khốc liệt đầy máu, nước mắt và cả những hồn ma…
Ta có thể xem “Ký ức làng Cùa” là một trường thiên tiểu thuyết phản ánh hiện thực xã hội Việt Nam diễn ra hơn nửa thế kỷ ở vào thời điểm Chiến tranh thế giới thứ nhất đến giữa những năm bảy mươi của thế kỷ XX. Cuốn sách được tái hiện với những biến động lịch sử mà trọng tâm là hai cuộc chiến đẫm máu kéo dài ba mươi năm gây ra bao đau thương tang tóc cho dân tộc Việt bằng những lát cắt được tác giả mô tả thông qua sự thăng trầm của gia đình họ Khúc ở làng Cùa.
Gia đình họ Khúc được xem như một xã hội thu nhỏ với các thành viên đại diện cho các thế hệ khác nhau, mâu thuẫn ý thức hệ dẫ đến xung đột, trong đó, xung đột các giá trị văn hóa, đạo đức là gay gắt nhất. Có thể nói, xã hội thực dân phong kiến hơn nửa thế kỷ tao loạn ấy là một xã hội thời mạt pháp mà một trong những yếu tố cốt lõi là sự khuyết tật của của các giá trị truyền thống bởi hệ ý thức Nho giáo xâm nhập vào Việt Nam từ thời Bắc thuộc. Nó mạnh mẽ và lỳ lợm đến mức, sau tám mươi năm chịu ảnh hưởng của nền văn minh phương Tây, tinh thần dân tộc vẫn không được khai sáng. Đến khi người Pháp rút khỏi Đông Dương, sự bất hạnh lại càng tăng lên khi mà học thuyết đấu tranh giai cấp như một thứ bùa mê thuốc lú lẳng lặng xâm nhập vào tận hang cùng ngõ hẻm của một cộng đồng nghèo đói và dốt nát. Nó nhân danh đủ thứ tốt đẹp phát động cuộc Cải cách ruộng đất vốn là thứ hàng nhái của nhà nước Maoism, cổ xúy cho chiến dịch con đấu tố cha, vợ đấu tố chồng. Từ làng quê đến thành thị nháo nhào như đang lên đồng. Hậu quả là xã hội rối loạn, các giá trị bền vững bị thay thế bằng những giá trị ảo như một thứ bánh vẽ lừa bịp đám bần cố nông quá khích…
Ở “Ký ức làng Cùa”, xét về tổng thể, người đọc khó có thể đưa ra khái niệm nhân vật “tử tế”, hay nói theo lý thuyết sáng tác văn học Hiện thực Xã hội chủ nghĩa là “nhân vật tích cực”. Cấu trúc tác phẩm cũng không có chuyện nhân vật chia làm hai phe thiện ác. Tác phẩm gần như không có nhân vật chính mà chỉ là những thân phận con người bị biến dạng nhân cách để thích nghi với hoàn cảnh xã hội mà họ đang lặn ngụp trong đó như loài vật được chăn dắt bởi những ông chủ đã mất hết nhân tính.
Hệ thống nhân vật trong “Ký ức làng Cùa” không bị bàn tay tác giả “gia công” thành “điển hình hóa” hay “cá biệt hóa”. Nhân vật của “Ký ức làng Cùa” xù xì đầy góc cạnh nhưng có vẻ như đều là nguyên mẫu của con người thực trong nhưng hoàn cảnh lịch sử cụ thể. Thế nhưng, những nhân vật ấy lại có khả năng cuốn hút người đọc kỳ lạ bởi các mối quan hệ móc xích với nhau theo một cách nào đó qua ngôn ngữ tự sự kết hợp với ngôn ngữ miêu tả chọn lọc, sinh động, giàu kịch tính, tạo nên những trường đoạn hấp dẫn.
Lối kể của Đặng Văn Sinh khá ngẫu hứng, linh hoạt mà lại tinh quái, lúc là câu văn ngắn, dứt khoát, lúc lại kéo dài bằng cách sử dụng thành phần mở rộng với những tính ngữ, trạng ngữ uyển chuyển. Câu văn của “Ký ức làng Cùa” thường sử dụng số lượng từ tối thiểu để biếu đạt lượng thông tin tối đa. Nhưng đó không phải thông tin trung tính mà là tín hiệu nghệ thuật được tiểu thuyết hóa dưới dạng ngôn từ.
Diễn ngôn trong “Ký ức làng Cùa” hoàn toàn vắng bóng lời của tác giả xen giữa các đoạn kể hoặc miêu tả. Đó là một lối kẻ “lạnh” dường như không thể hiện quan điểm cá nhân nhưng lại rất có giá trị biểu cảm qua cấu trúc câu văn, cách sử dụng từ ngữ và nghệ thuật mô tả các lát cắt lịch sử. Có thể nói, toàn bộ diễn ngôn cuốn tiểu thuyết là lời kể, nhưng là lối kẻ chọn lọc, điển hình với mô hình câu biểu đạt được ý tưởng trên cả hai bình diện hiển ngôn và hàm ngôn, trong đó, phần hàm ngôn như như là mạch nguồn của dòng lũ ngầm cuồn cuộn chảy tác động mạnh vào cân não người đọc bởi các thông điệp nghệ thuật qua thủ pháp ẩn dụ chiều sâu làm nảy sinh hiệu ứng thẩm mỹ.
Phong cách kể “lạnh lùng” đến vô cảm giúp tác giả giảm thiểu những chi tiết rườm rà, tỉnh lược nhiều từ ngữ mòn sáo, đồng thời nhấn mạnh vào bản chất sự kiện bằng những câu văn có xu hướng gợi liên tưởng kích thích sự hiếu kỳ càng khiến người đọc muốn khám phá đến tận cùng cũng chính là đặc điểm của “Ký ức làng Cùa”.
“Ký ức làng Cùa” được chia là 18 chương và phần “vĩ thanh”, mỗi chương lại được phân thành nhiều đề mục theo số thứ tự giống như những lát cắt lịch sử ở vào thời điểm điển hình nhất. Đọc “Ký ức làng Cùa”, chúng ta sẽ ngỡ ngàng bởi mật độ dày đặc của các sự kiện và phương pháp xử lý khá linh hoạt của tác giả, tạo nên bức tranh toàn cảnh xã hội Việt Nam vào những thời điểm lịch sử biến động dữ dội. Đó là một xã hội đang ở giai đoạn vừa mới thoát ra khỏi “đêm trường trung cổ”, bước đầu tiếp xúc với nền văn minh nhân loại trong khi tinh thần dân tộc bạc nhược, dân trí u mê và một nền kinh tế tự túc tự cấp đầy bất trắc. Đây chính là những điều kiện cơ bản để học thuyết đấu tranh giai cấp nhanh chóng thâm nhập vào đám quần chúng dốt nát, nghèo đói. Người nông dân nhẹ dạ cả tin, bị thứ lý thuyết bánh vẽ mê hoặc lao vào cuộc đấu tố như những con thiêu thân. Tiếp sau đó là hàng triệu người chết một cách vô nghĩa trong cuộc chiến huynh đệ tương tàn. Tất cả những hiện thực lịch sử ấy đều được tái hiện với từng cấp độ khác nhau trong “Ký ức làng Cùa”. Với kiến văn sâu rộng của một tiểu thuyết gia dày dạn kinh nghiệm, Đặng Văn Sinh đã nhìn thấu những phần khuất lấp của lịch sử bằng con mắt phê phán công bằng và nhân văn. Chính những phần không được ghi trong chính sử ấy mới làm nên giá trị tác phẩm.
Ngoài việc không sử dụng thủ pháp bình luận trữ tình ngoại đề, Đặng Văn Sinh còn ít khi sa đà vào chuyện phân tích diễn biến tâm lý hay độc thoại nội tâm. “Ký ức làng Cùa” là tập đại thành của các sự kiện giống như “tiểu tự sự” trong những sáng tác theo khuynh hướng hậu hiện đại. Các sự kiện ấy liên kết với nhau dưới nhiều dạng thức chẳng khác gì những hình lập phương của trò chơi rubic.
Tư liệu trong “Ký ức làng Cùa” được khai thác rất sâu từ những thời điểm lịch sử có tính bước ngoặt. Đặt gia tộc họ Khúc trong bối cảnh vùng Ba Tổng đầy biến động bởi những thế lực chính trị tranh giành nhau tạo nên bức tranh toàn cảnh về xã hội Việt Nam với những bi hài kịch mà con người phải gánh chịu như một thứ định mệnh. Ở mỗi thời điểm lịch sử, các nhân vật được đặt trong thế tương phản với giai cấp thống trị, với khát vọng sống đã nảy sinh không ít mâu thuẫn. Mâu thuẫn ấy ngẫu nhiên bị thứ học thuyết đấu tranh giai cấp lợi dụng, giải thích bằng những xảo ngữ. Họ giương cao khẩu hiệu “người cày có ruộng” làm chiêu bài như đội quân Áo Đen của thầy đồ Khúc Kiệt, lôi kéo đám bần cố nông vào chiến dịch Cải cách ruộng đất tàn khốc có một không hai trong lịch sử dân tộc.
Một trong những nhân vật rất có cá tính trong “Ký ức làng Cùa” là Khúc Đàm. Đây là con người đầy bản lĩnh, thông minh, tài trí nhưng cũng mang nặng thói gia trưởng của những điền chủ ở vùng Đồng bằng Bắc bộ. Trước khi ra tranh triện đồng lý trưởng làng Cùa, họ Khúc đã từng đăng lính sang Pháp tham gia Chiến tranh thế giới thứ nhất. Sau khi giải ngũ hồi hương, ông ta cưới vợ ba và xây ngôi nhà hai tầng theo kiến trúc Châu Âu. Trong khi ấy, Khúc Kiệt, vốn là thầy đồ nghèo phẫn chí bỏ làng ra đi hành nghề thầy tướng, gặp Hàn Hành rủ rê vào “hội kín”. Từ một gã hủ nho Khúc Kiệt bị học thuyết đấu tranh giai cấp mê hoặc gia nhập một tổ chức khủng bố của Đảng Cộng sản.
Mấy năm sau, Khúc Đàm trở thành Chánh tổng 13 làng vùng hữu ngạn sông Lăng. Họ Khúc là một chức sắc hách dịch nhưng lại bị bà vợ ba mê hoặc. Mọi việc trong gia đình lúc này đều do Mạc Thị Lánh quyết định kể cả việc gả cô con gái khoèo tay cho gã thuyền chài tứ cố vô thân. Từ khi Lê Văn Vận về làng Cùa thì nhà họ Khúc bắt đầu lụn bại. Lê Văn Vận thông dâm với cả hai bà mẹ vợ. Và ông Chánh tổng cả ghen cũng không thể nào ngờ, mấy đứa trẻ Khúc Luận, Khúc Thị Huệ, Lê Văn Khải và Lê Văn Nghiên đều là sản phẩm của của gã con rể loạn luân. Cái chết bất đắc kỳ tử của Khúc Đàm có thể xem như chỉ dấu cho sự tan vỡ của các giá trị được xây dựng trên nền tảng đạo đức Khổng Mạnh.
Khác với Khúc Đàm, Khúc Kiệt là một kẻ lưu manh chính trị, đầu óc hoang tưởng chủ trương bạo lực, đã thành lập đội quân “Áo Đen”, một tổ chức bán vũ trang cướp chính quyền địa phương và thiết lập trật tự xã hội trại lính kiểu Stalin. Chính bởi hành động phiêu lưu ấy mà quân Nhật kéo về làng Cùa, đốt nhà, tàn sát hơn bảy chục mạng người. Đỉnh cao trong sự nghiệp “cách mạng” của ông Trưởng ban An ninh Ba Tổng là chiếm cứ rừng Hóp, thành lập đội du kích công phá đồn Tuần. Kết quả thật bi hài, Khúc Kiệt mắc mưu Đồn Cáo, bị bắt sống nhưng được tay đại úy quân đội Pháp tha mạng vì con trai ông ta là Khúc Văn là thiếu úy đồn phó.
Tuy nhiên, những nhân vật được tác giả khắc họa đậm nét hơn cả phải kể đến Lê Văn Vận, Mạc Thị Lánh, Lê Văn Khải, Lê Văn Nghiên, Bùi Quốc Tầm, Trịnh Doãng ở phần thứ hai của cuốn sách. Khi mà những người Cộng sản đã cướp được chính quyền, họ giương cao ngọn cờ “độc lập dân tộc” để lôi kéo các tầng lớp nhân dân vào cuộc chiến trường kỳ chống Pháp. Kháng chiến thành công họ liền trở mặt, bắt đầu bằng chiến dịch Cải cách ruộng đất vốn là một phiên bản của Trung cộng.
Sự kiện được Đặng Văn Sinh tái hiện một cách chân thực, chi tiết và sinh động nhất trong phần thứ hai chính là phong trào Cải cách ruộng đất ở làng Cùa mà trung tâm là gia đình họ Khúc với những cuộc đấu tố đẫm máu và những vụ hành quyết dã man hơn cả thời trung cổ. Những bần cố nông “chân đất mắt toét” vốn là tá điền như Bùi Quốc Tầm, Lại Quang Nghinh, Cấn Viết Tham, Ứng Thị Sót, Lương Văn Mực…, giờ nghiễm nhiên trở thành cán bộ lãnh đạo, nắm quyền lực trong tay, đẩy xã hội vào cuộc khủng hoảng chính trị, kinh tế nghiêm trọng mà biểu hiện rõ nhất là nạn đói.
Tiểu thuyết của Đặng Văn Sinh có cách kể khá đặc biệt. Kể mà như không phải kể. Đó loại diễn ngôn chịu ảnh hưởng của khuynh hướng sáng tác hậu hiện đại, thỉnh thoảng lại chèn vào một vài câu hài hước làm giảm thiểu tính nghiêm trọng của vấn đề. Tiếng cười có khi nảy sinh trong những hoàn cảnh đáng ra là phải khóc tạo nên sự đối lập giữa sự nhận thức lý tính và nhận thức cảm tính như là một thủ pháp nghệ thuật.
Đọc nhưng trang viết về Cải cách ruộng đất, ta dở khóc dở cười bởi đám quần chúng thiểu năng trí tuệ bị Đội Cải cách kích động biến thành những kẻ khát máu. Cùng với họ là những “ông, bà” cốt cán mù chữ nhưng “nhiệt tình cách mạng”, ngồi ghế chánh án bị bọn Đội Lạc, Đội Yên giật dây như những con rối. Hàng loạt điền chủ bị tuyên án tử hình bởi những phiên tòa trá hình chính là liều thuốc độc làm gia tăng lòng hận thù dân tộc. Các chi tiết điển hình đã phát huy hiệu quả bất ngờ. Tự chi tiết nói lên bản chất mà không cần lời dẫn hay bình luận trữ tình ngoại đề. Hơn nữa, bí quyết làm nên sự thành công của tác phẩm còn là phong cách văn chương đa dạng, câu văn đầy nội lực biểu đạt được nhiều tầng ý nghĩa.
Tuy vậy, hành trình của các nhân vật trong “Ký ức làng Cùa” không chỉ dừng lại ở chiến dịch Cải cách ruộng đất vô nhân đạo. Từ sau năm 1964, khi mà những người cộng sản chính thức phát động cuộc chiến “giải phóng Miền Nam” thì thân phận của những nhân vật như Khúc Luận, Lê Văn Nghiên, Lê Văn Khải, Thùy Dung, Trịnh Doãng…, mới thực sự trở thành bi kịch. Có thể nói, học thuyết đấu tranh giai cấp đã biến hai anh em Lê Văn Khải và Lê Văn Nghiên thành những cái bóng vật vờ như hồn ma ngay trên “thiên đường xã hội chủ nghĩa”.
Trong khi Lê Văn Khải bị Bùi Quốc Tầm khoác súng lên tận trường đại học bắt về thì Lê Văn Nghiên bị nhà chức trách câu lưu, rồi phải nhờ sự can thiệp của Trần Quảng mới được gia nhập lực lượng Thanh niên xung phong. Hai anh em họ Lê, con trai Lê Văn Vận đều có trình độ học vấn, là những người con hiếu thảo nhưng ít nhiều vẫn được Đặng Văn Sinh miêu tả dưới dạng hoạt kê. Sự kiện Lê Văn Khải trở thành gia sư khi mới vào trường Đại học Sư phạm cùng cô tiểu thư Phi Điệp, con gái vị đại sứ, sáng tác những bức thư tình gửi các anh chàng Quasimodo và Vọi đúng là không thể nhịn được cười. Người trí thức dưới chế độ độc tài toàn trị xuất thân từ thành phần phi vô sản luôn được chính quyền giám sát chặt chẽ, thậm chí còn bắt buộc phải làm chỉ điểm nhưng lại được gọi dưới danh xưng mỹ miều là “đặc tình”. Và, ngay cả khi phải chấp nhận làm công việc bẩn thỉu này, Lê Văn Khải vẫn bị đám công an chìm nổi theo dõi.
Từ lúc bị Trần Kim Thang đẩy đi chăn bò, Lê Văn Khải dần dần biến thành kẻ an phận thủ thường. Anh ta tặc lưỡi làm tình theo kiểu “tắt đèn nhà ngói cũng như nhà tranh” với người phụ nữ quá lứa nhỡ thì hơn mình cả chục tuổi. Viên bác sĩ thú y lúc này sống mà như đã chết bởi tâm hồn đã bị vết đâm trí mạng sau cú đòn gã giám đốc nông trường cướp trắng công trình khoa học. Chi tiết Lê Văn Khải trở thành chuyên gia thiến lợn sau khi về hưu sống với bà vợ đanh đá cá cày quả thật là màn bi hài kịch cho một trí thức có hùng tâm tráng chí bị nhà nước chuyên chính vô sản biến thành giẻ rách như nhà thơ Lê Đạt từng nói khi ông còn tại thế.
Lê Văn Nghiên cũng được tác giả chấm phá bằng vài ba nét phúng dụ. Do hoàn cảnh bắt buộc, chàng trai làng Cùa phải tham gia vào vụ giết Chu Quang Sầm để cứu những người vô tội khác. Và cũng bởi những nghịch lý của cuộc chiến huynh đệ tương tàn, đáng lẽ phải bỏ xác chốn sa trường thì Lê Văn Nghiên lại là ân nhân cứu mạng của một Việt cộng cộm cán. Chuyện Nghiên được bổ nhiệm chức vụ thứ trưởng, đúng như anh ta thú nhận với Trịnh Doãng trong dịp về làng làm giỗ bố là có yếu tố “Trạng Lợn”. Màn hòa tấu trống, kèn, nhị bản “lâm khốc” của bộ ba Nguyễn Đình Phán, Trịnh Doãng và Lê Văn Nghiên trước mộ Lê Văn Vận vô cùng xúc động nhưng cũng vô cùng hài hước.
Tuy nhiên nhân vật hoạt kê đậm đặc hơn cả trong “Ký ức làng Cùa” phải là Trịnh Doãng. Trịnh Doãng được miêu tả cả diện mạo lẫn tâm thức có đầy đủ phẩm chất của một kẻ vong mạng, luôn phản ứng tức thì với bọn cán bộ bần cố nông địa phương mỗi khi chúng nghĩ ra những chiêu trò hại dân. Chống lại phong trào hợp tác hóa nông nghiệp, Trịnh Doãng luôn bị cánh chức sắc địa phương gây khó dễ, thậm chí còn bị công an xã dằn mặt chỉ vì dám thả ống lươn trong ao “tập thể”. Trái lại, Trịnh Doãng chẳng coi chính quyền công nông ra gì. Anh ta sẵn sàng đến huyện đường gặp bí thư Đào Công Sự tố cáo tội ác tay chân của chủ nhiệm Tào Văn Hỗ sát hại con mình và suýt bị tống giam. Đỉnh điểm của sự kiện này là, Doãng cùng lão thợ gộc và Nguyễn Đình Phán đào mộ, mang xác con trai đặt trước cửa phòng chủ tịch tỉnh nơi sơ tán cùng với lá đơn kêu cứu. Kết quả Trần Quảng bị đột quỵ rồi chết trên đường đến bệnh viện còn Trịnh Doãng bị án tù Sơn La với tội danh “khủng bố”…
Như trên chúng tôi đã nhận xét, “Ký ức làng Cùa” tối kỵ lối văn kể lể rườm rà làm người đọc mệt mỏi bỏ qua nhiều trang nhạt nhẽo mà các nhà phê bình gọi là “chất độn”. Vấn đề cần bàn trong cuốn sách này là hiệu ứng thẩm mỹ được hình thành bởi sự cộng hưởng đa chiều. Đó là kết quả của phương pháp kể chuyện và kỹ năng miêu tả, là cách sử dụng mô hình câu để tạo nên sự tương tác giữa các thành tố tham gia diễn ngôn mà ta khó có thể phân định rạch ròi. Không một sự kiện nào trong tác phẩm đứng riêng lẻ. Tất cả đều có mối liên hệ nội tại tạo nên bức tranh hiện thực xã hội đặc sắc góp phần vào việc phản ánh tư tưởng thẩm mỹ của tác phẩm.
Hơn tất cả, “Ký ức làng Cùa” là cuốn sách viết về thân phận con người. Đó là những thân phận “rách nát”, bị đày ải dưới nhiều dạng thức khác nhau trong một hoàn cảnh lịch sử đặc biệt, thời điểm mà các giá trị sống bị đảo ngược bởi hệ ý thức đấu tranh giai cấp đang ở thế thượng phong.
Dàn nhân vật trong “Ký ức làng Cùa” hầu hết là những thành phần “bất hảo”, chẳng coi nền tảng đạo đức truyền thống ra gì được tác giả miêu tả bằng ngòi bút hoạt kê. Sự nghiêm túc theo phong cách “chính kịch” chiếm tỷ lệ không nhiều trong hàng loạt diễn ngôn. Tiếng cười trong “Ký ức làng Cùa” vừa chua chát vừa bi thảm. Nó có sức khơi gợi, liên tưởng đa chiều, khiến người đọc buộc phải suy nghĩ về tương lai đất nước, số phận dân tộc và nhìn lại lịch sử một cách nghiêm túc trái với những gì các sử gia đã viết. Một đất nước mà lịch sử bị ngụy tạo thì tương lai đất nước ấy vô cùng bất trắc.
Phần “vĩ thanh” coi như chương kết của “Ký ức làng Cùa”, nhưng vẫn là cái kết mang màu sắc bi hài vốn là đặc điểm phong cách của Đặng Văn Sinh. Đó là cái kết mở bao gồm cả “lời dẫn” về cái “đầm ma” và mảnh thiên thạch từng rơi xuống làng Cùa thời tiền sử có vẻ như chẳng ăn nhập gì với nội dung tác phẩm. Vậy mà có đấy. Bạn hãy đọc “Ký ức làng Cùa” và tự tìm câu trả lời cho mình…
Sài Gòn, những ngày World Cup 2018
H.M.T.

markdown:
**Hoàng Minh Tường**
*LỜI DẪN*
*Nhà văn Hoàng Minh Tường là tác giả của tiểu thuyết nổi tiếng “Thời của thánh thần” được dịch ra tiếng Pháp, tiếng Nhật, tiếng Hàn và tiếng Hoa (riêng bản chữ Hoa do ngài Chúc Ngưỡng Tu dịch bị kiểm duyệt chưa xuất bản). Sau “Thời của thánh thần” ông lại cho ra đời hai tiểu thuyết sáng giá “Nguyên khí” và “Những mảnh rồng”. Tuy nhiên cả hai cuốn sách đều không được xuất bản trong nước mà phải in ở nước ngoài, trong đó “Nguyên khí” ở Mỹ và “Những mảnh rồng” ở Cộng hòa Liên bang Đức. Chẳng những là tác giả tiểu thuyết hàng đầu ở Việt Nam được rất nhiều độc giả hâm mộ, Hoàng Minh Tường thỉnh thoảng “ngứa tay” còn lấn sang cả lĩnh vực phê bình văn học. Thật hân hạnh, cuốn “Ký ức làng Cùa” của tôi vừa xuất bản ở Hoa Kỳ được ông để mắt tới. Xin giới thiệu cùng bạn đọc bài viết rất ngẫu hứng của ông…*
*Đ.V.S.*
Phải mất đến 15 năm “Ký ức làng Cùa” mới được xuất bản. Hành trình của tác phẩm đến với bạn đọc rất khó khăn bởi hệ thống kiểm duyệt nghiêm ngặt như là căn bệnh tự kỷ ám thị của những người chăm sóc phần hồn nhân dân. Họ nhìn đâu cũng thấy “thế lực thù địch” khiến các nhà xuất bản luôn phải dè chừng, nếu thấy bản thào nào “có vấn đê” sẽ không cấp giấy phép, hoặc đã trót cấp thì ngay lập tức đình chỉ phát hành chỉ với một cú điện thoại…
Thật ra, “Ký ức làng Cùa” trước khi được Nhà xuất bản “Người Việt Books” ở Hoa Kỳ in toàn văn vào cuối tháng 5 năm 2018, Đặng Văn Sinh đã gửi đến ít nhất 6 nhà xuất bản trong nước (trừ NXB Hội Nhà văn). Phần lớn các nhà xuất bản đều đọc một cách nghiêm túc nhưng tất cả đều đề nghị chỉnh sửa, bỏ đi một số đoạn được cho là “gai góc”, đồng thời uốn nắn làm cho văn “mềm đi” bằng cách đưa thêm vào tác phẩm một số nhân vật “tích cực” nhưng tác giả không chấp nhận. Ông bảo, nếu in thì phải in cả bởi “Ký ức làng của” là một tổng thể hoàn chỉnh, cắt cúp có nghĩa là làm què cuốn sách. Tôi góp ý với Đặng Văn Sinh đổi tên thành “Làng bạc phúc” và chuyển cho một đầu nậu nổi tiếng ở Kinh thành may ra thì xuôi chèo mát mái. Ông nghe tôi nhưng cuối cùng cũng không qua mặt được các nhà “kiểm dịch”…
Vậy “Ký ức làng Cùa” là cuốn sách như thế nào? Đây là câu mà tôi đã từng hỏi nhiều lần nhưng có điều lạ là, chính Đặng Văn Sinh cũng không trả lời được cho dù ông là “cha đẻ” của nó. Thế mới biết, viết tác phẩm là một chuyện còn phê bình cuốn sách lại là chuyện khác. Điều này chứng tỏ, người viết ra cuốn sách chưa chắc đã hiểu rõ nó bằng người ngoài cuộc.
Về mặt thể loại, “Ký ức làng Cùa” được viết theo thi pháp tiểu thuyết hiện đại. Đặng Văn Sinh hầu như không có sự đổi mới về thi pháp, nhưng một khi đã cầm đến cuốn sách khổ 6 x 9 inch (15,24 x 22,86 cm), dày 633 trang, đã đọc là phải đọc đến tận cùng bởi sức hút không thể cưỡng lại của nó. Cho nên, hình thức chỉ là cái vỏ chuyển tải nội dung, còn nội dung cuốn sách và cách viết mới làm nên diện mạo tác phẩm. “Ký ức làng Cùa” có kiểu viết khá lạ, nhiều trang như có ma quỷ nhập vào dẫn dụ người đọc bởi một hiện thực dữ dội, khốc liệt đầy máu, nước mắt và cả những hồn ma…
Ta có thể xem “Ký ức làng Cùa” là một trường thiên tiểu thuyết phản ánh hiện thực xã hội Việt Nam diễn ra hơn nửa thế kỷ ở vào thời điểm
*Chiến tranh thế giới thứ nhất* đến giữa những năm bảy mươi của thế kỷ XX. Cuốn sách được tái hiện với những biến động lịch sử mà trọng tâm là hai cuộc chiến đẫm máu kéo dài ba mươi năm gây ra bao đau thương tang tóc cho dân tộc Việt bằng những lát cắt được tác giả mô tả thông qua sự thăng trầm của gia đình họ Khúc ở làng Cùa.
Gia đình họ Khúc được xem như một xã hội thu nhỏ với các thành viên đại diện cho các thế hệ khác nhau, mâu thuẫn ý thức hệ dẫ đến xung đột, trong đó, xung đột các giá trị văn hóa, đạo đức là gay gắt nhất. Có thể nói, xã hội thực dân phong kiến hơn nửa thế kỷ tao loạn ấy là một xã hội thời mạt pháp mà một trong những yếu tố cốt lõi là sự khuyết tật của của các giá trị truyền thống bởi hệ ý thức Nho giáo xâm nhập vào Việt Nam từ thời Bắc thuộc. Nó mạnh mẽ và lỳ lợm đến mức, sau tám mươi năm chịu ảnh hưởng của nền văn minh phương Tây, tinh thần dân tộc vẫn không được khai sáng. Đến khi người Pháp rút khỏi Đông Dương, sự bất hạnh lại càng tăng lên khi mà học thuyết đấu tranh giai cấp như một thứ bùa mê thuốc lú lẳng lặng xâm nhập vào tận hang cùng ngõ hẻm của một cộng đồng nghèo đói và dốt nát. Nó nhân danh đủ thứ tốt đẹp phát động cuộc Cải cách ruộng đất vốn là thứ hàng nhái của nhà nước Maoism, cổ xúy cho chiến dịch con đấu tố cha, vợ đấu tố chồng. Từ làng quê đến thành thị nháo nhào như đang lên đồng. Hậu quả là xã hội rối loạn, các giá trị bền vững bị thay thế bằng những giá trị ảo như một thứ bánh vẽ lừa bịp đám bần cố nông quá khích…
Ở “Ký ức làng Cùa”, xét về tổng thể, người đọc khó có thể đưa ra khái niệm nhân vật “tử tế”, hay nói theo lý thuyết sáng tác văn học Hiện thực Xã hội chủ nghĩa là “nhân vật tích cực”. Cấu trúc tác phẩm cũng không có chuyện nhân vật chia làm hai phe thiện ác. Tác phẩm gần như không có nhân vật chính mà chỉ là những thân phận con người bị biến dạng nhân cách để thích nghi với hoàn cảnh xã hội mà họ đang lặn ngụp trong đó như loài vật được chăn dắt bởi những ông chủ đã mất hết nhân tính.
Hệ thống nhân vật trong “Ký ức làng Cùa” không bị bàn tay tác giả “gia công” thành “điển hình hóa” hay “cá biệt hóa”. Nhân vật của “Ký ức làng Cùa” xù xì đầy góc cạnh nhưng có vẻ như đều là nguyên mẫu của con người thực trong nhưng hoàn cảnh lịch sử cụ thể. Thế nhưng, những nhân vật ấy lại có khả năng cuốn hút người đọc kỳ lạ bởi các mối quan hệ móc xích với nhau theo một cách nào đó qua ngôn ngữ tự sự kết hợp với ngôn ngữ miêu tả chọn lọc, sinh động, giàu kịch tính, tạo nên những trường đoạn hấp dẫn.
Lối kể của Đặng Văn Sinh khá ngẫu hứng, linh hoạt mà lại tinh quái, lúc là câu văn ngắn, dứt khoát, lúc lại kéo dài bằng cách sử dụng thành phần mở rộng với những tính ngữ, trạng ngữ uyển chuyển. Câu văn của “Ký ức làng Cùa” thường sử dụng số lượng từ tối thiểu để biếu đạt lượng thông tin tối đa. Nhưng đó không phải thông tin trung tính mà là tín hiệu nghệ thuật được tiểu thuyết hóa dưới dạng ngôn từ.
Diễn ngôn trong “Ký ức làng Cùa” hoàn toàn vắng bóng lời của tác giả xen giữa các đoạn kể hoặc miêu tả. Đó là một lối kẻ “lạnh” dường như không thể hiện quan điểm cá nhân nhưng lại rất có giá trị biểu cảm qua cấu trúc câu văn, cách sử dụng từ ngữ và nghệ thuật mô tả các lát cắt lịch sử. Có thể nói, toàn bộ diễn ngôn cuốn tiểu thuyết là lời kể, nhưng là lối kẻ chọn lọc, điển hình với mô hình câu biểu đạt được ý tưởng trên cả hai bình diện hiển ngôn và hàm ngôn, trong đó, phần hàm ngôn như như là mạch nguồn của dòng lũ ngầm cuồn cuộn chảy tác động mạnh vào cân não người đọc bởi các thông điệp nghệ thuật qua thủ pháp ẩn dụ chiều sâu làm nảy sinh hiệu ứng thẩm mỹ.
Phong cách kể “lạnh lùng” đến vô cảm giúp tác giả giảm thiểu những chi tiết rườm rà, tỉnh lược nhiều từ ngữ mòn sáo, đồng thời nhấn mạnh vào bản chất sự kiện bằng những câu văn có xu hướng gợi liên tưởng kích thích sự hiếu kỳ càng khiến người đọc muốn khám phá đến tận cùng cũng chính là đặc điểm của “Ký ức làng Cùa”.
“Ký ức làng Cùa” được chia là 18 chương và phần “vĩ thanh”, mỗi chương lại được phân thành nhiều đề mục theo số thứ tự giống như những lát cắt lịch sử ở vào thời điểm điển hình nhất. Đọc “Ký ức làng Cùa”, chúng ta sẽ ngỡ ngàng bởi mật độ dày đặc của các sự kiện và phương pháp xử lý khá linh hoạt của tác giả, tạo nên bức tranh toàn cảnh xã hội Việt Nam vào những thời điểm lịch sử biến động dữ dội. Đó là một xã hội đang ở giai đoạn vừa mới thoát ra khỏi “đêm trường trung cổ”, bước đầu tiếp xúc với nền văn minh nhân loại trong khi tinh thần dân tộc bạc nhược, dân trí u mê và một nền kinh tế tự túc tự cấp đầy bất trắc. Đây chính là những điều kiện cơ bản để học thuyết đấu tranh giai cấp nhanh chóng thâm nhập vào đám quần chúng dốt nát, nghèo đói. Người nông dân nhẹ dạ cả tin, bị thứ lý thuyết bánh vẽ mê hoặc lao vào cuộc đấu tố như những con thiêu thân. Tiếp sau đó là hàng triệu người chết một cách vô nghĩa trong cuộc chiến huynh đệ tương tàn. Tất cả những hiện thực lịch sử ấy đều được tái hiện với từng cấp độ khác nhau trong “Ký ức làng Cùa”. Với kiến văn sâu rộng của một tiểu thuyết gia dày dạn kinh nghiệm, Đặng Văn Sinh đã nhìn thấu những phần khuất lấp của lịch sử bằng con mắt phê phán công bằng và nhân văn. Chính những phần không được ghi trong chính sử ấy mới làm nên giá trị tác phẩm.
Ngoài việc không sử dụng thủ pháp bình luận trữ tình ngoại đề, Đặng Văn Sinh còn ít khi sa đà vào chuyện phân tích diễn biến tâm lý hay độc thoại nội tâm. “Ký ức làng Cùa” là tập đại thành của các sự kiện giống như “tiểu tự sự” trong những sáng tác theo khuynh hướng hậu hiện đại. Các sự kiện ấy liên kết với nhau dưới nhiều dạng thức chẳng khác gì những hình lập phương của trò chơi rubic.
Tư liệu trong “Ký ức làng Cùa” được khai thác rất sâu từ những thời điểm lịch sử có tính bước ngoặt. Đặt gia tộc họ Khúc trong bối cảnh vùng Ba Tổng đầy biến động bởi những thế lực chính trị tranh giành nhau tạo nên bức tranh toàn cảnh về xã hội Việt Nam với những bi hài kịch mà con người phải gánh chịu như một thứ định mệnh. Ở mỗi thời điểm lịch sử, các nhân vật được đặt trong thế tương phản với giai cấp thống trị, với khát vọng sống đã nảy sinh không ít mâu thuẫn. Mâu thuẫn ấy ngẫu nhiên bị thứ học thuyết đấu tranh giai cấp lợi dụng, giải thích bằng những xảo ngữ. Họ giương cao khẩu hiệu “người cày có ruộng” làm chiêu bài như đội quân Áo Đen của thầy đồ Khúc Kiệt, lôi kéo đám bần cố nông vào chiến dịch Cải cách ruộng đất tàn khốc có một không hai trong lịch sử dân tộc.
Một trong những nhân vật rất có cá tính trong “Ký ức làng Cùa” là Khúc Đàm. Đây là con người đầy bản lĩnh, thông minh, tài trí nhưng cũng mang nặng thói gia trưởng của những điền chủ ở vùng Đồng bằng Bắc bộ. Trước khi ra tranh triện đồng lý trưởng làng Cùa, họ Khúc đã từng đăng lính sang Pháp tham gia
*Chiến tranh thế giới thứ nhất.* Sau khi giải ngũ hồi hương, ông ta cưới vợ ba và xây ngôi nhà hai tầng theo kiến trúc Châu Âu. Trong khi ấy, Khúc Kiệt, vốn là thầy đồ nghèo phẫn chí bỏ làng ra đi hành nghề thầy tướng, gặp Hàn Hành rủ rê vào “hội kín”. Từ một gã hủ nho Khúc Kiệt bị học thuyết đấu tranh giai cấp mê hoặc gia nhập một tổ chức khủng bố của Đảng Cộng sản.
Mấy năm sau, Khúc Đàm trở thành Chánh tổng 13 làng vùng hữu ngạn sông Lăng. Họ Khúc là một chức sắc hách dịch nhưng lại bị bà vợ ba mê hoặc. Mọi việc trong gia đình lúc này đều do Mạc Thị Lánh quyết định kể cả việc gả cô con gái khoèo tay cho gã thuyền chài tứ cố vô thân. Từ khi Lê Văn Vận về làng Cùa thì nhà họ Khúc bắt đầu lụn bại. Lê Văn Vận thông dâm với cả hai bà mẹ vợ. Và ông Chánh tổng cả ghen cũng không thể nào ngờ, mấy đứa trẻ Khúc Luận, Khúc Thị Huệ, Lê Văn Khải và Lê Văn Nghiên đều là sản phẩm của của gã con rể loạn luân. Cái chết bất đắc kỳ tử của Khúc Đàm có thể xem như chỉ dấu cho sự tan vỡ của các giá trị được xây dựng trên nền tảng đạo đức Khổng Mạnh.
Khác với Khúc Đàm, Khúc Kiệt là một kẻ lưu manh chính trị, đầu óc hoang tưởng chủ trương bạo lực, đã thành lập đội quân “Áo Đen”, một tổ chức bán vũ trang cướp chính quyền địa phương và thiết lập trật tự xã hội trại lính kiểu Stalin. Chính bởi hành động phiêu lưu ấy mà quân Nhật kéo về làng Cùa, đốt nhà, tàn sát hơn bảy chục mạng người. Đỉnh cao trong sự nghiệp “cách mạng” của ông Trưởng ban An ninh Ba Tổng là chiếm cứ rừng Hóp, thành lập đội du kích công phá đồn Tuần. Kết quả thật bi hài, Khúc Kiệt mắc mưu Đồn Cáo, bị bắt sống nhưng được tay đại úy quân đội Pháp tha mạng vì con trai ông ta là Khúc Văn là thiếu úy đồn phó.
Tuy nhiên, những nhân vật được tác giả khắc họa đậm nét hơn cả phải kể đến Lê Văn Vận, Mạc Thị Lánh, Lê Văn Khải, Lê Văn Nghiên, Bùi Quốc Tầm, Trịnh Doãng ở phần thứ hai của cuốn sách. Khi mà những người Cộng sản đã cướp được chính quyền, họ giương cao ngọn cờ “độc lập dân tộc” để lôi kéo các tầng lớp nhân dân vào cuộc chiến trường kỳ chống Pháp. Kháng chiến thành công họ liền trở mặt, bắt đầu bằng chiến dịch Cải cách ruộng đất vốn là một phiên bản của Trung cộng.
Sự kiện được Đặng Văn Sinh tái hiện một cách chân thực, chi tiết và sinh động nhất trong phần thứ hai chính là phong trào Cải cách ruộng đất ở làng Cùa mà trung tâm là gia đình họ Khúc với những cuộc đấu tố đẫm máu và những vụ hành quyết dã man hơn cả thời trung cổ. Những bần cố nông “chân đất mắt toét” vốn là tá điền như Bùi Quốc Tầm, Lại Quang Nghinh, Cấn Viết Tham, Ứng Thị Sót, Lương Văn Mực…, giờ nghiễm nhiên trở thành cán bộ lãnh đạo, nắm quyền lực trong tay, đẩy xã hội vào cuộc khủng hoảng chính trị, kinh tế nghiêm trọng mà biểu hiện rõ nhất là nạn đói.
Tiểu thuyết của Đặng Văn Sinh có cách kể khá đặc biệt. Kể mà như không phải kể. Đó loại diễn ngôn chịu ảnh hưởng của khuynh hướng sáng tác hậu hiện đại, thỉnh thoảng lại chèn vào một vài câu hài hước làm giảm thiểu tính nghiêm trọng của vấn đề. Tiếng cười có khi nảy sinh trong những hoàn cảnh đáng ra là phải khóc tạo nên sự đối lập giữa sự nhận thức lý tính và nhận thức cảm tính như là một thủ pháp nghệ thuật.
Đọc nhưng trang viết về Cải cách ruộng đất, ta dở khóc dở cười bởi đám quần chúng thiểu năng trí tuệ bị Đội Cải cách kích động biến thành những kẻ khát máu. Cùng với họ là những “ông, bà” cốt cán mù chữ nhưng “nhiệt tình cách mạng”, ngồi ghế chánh án bị bọn Đội Lạc, Đội Yên giật dây như những con rối. Hàng loạt điền chủ bị tuyên án tử hình bởi những phiên tòa trá hình chính là liều thuốc độc làm gia tăng lòng hận thù dân tộc. Các chi tiết điển hình đã phát huy hiệu quả bất ngờ. Tự chi tiết nói lên bản chất mà không cần lời dẫn hay bình luận trữ tình ngoại đề. Hơn nữa, bí quyết làm nên sự thành công của tác phẩm còn là phong cách văn chương đa dạng, câu văn đầy nội lực biểu đạt được nhiều tầng ý nghĩa.
Tuy vậy, hành trình của các nhân vật trong “Ký ức làng Cùa” không chỉ dừng lại ở chiến dịch Cải cách ruộng đất vô nhân đạo. Từ sau năm 1964, khi mà những người cộng sản chính thức phát động cuộc chiến “giải phóng Miền Nam” thì thân phận của những nhân vật như Khúc Luận, Lê Văn Nghiên, Lê Văn Khải, Thùy Dung, Trịnh Doãng…, mới thực sự trở thành bi kịch. Có thể nói, học thuyết
*đấu tranh giai cấp* đã biến hai anh em Lê Văn Khải và Lê Văn Nghiên thành những cái bóng vật vờ như hồn ma ngay trên “thiên đường xã hội chủ nghĩa”.
Trong khi Lê Văn Khải bị Bùi Quốc Tầm khoác súng lên tận trường đại học bắt về thì Lê Văn Nghiên bị nhà chức trách câu lưu, rồi phải nhờ sự can thiệp của Trần Quảng mới được gia nhập lực lượng Thanh niên xung phong. Hai anh em họ Lê, con trai Lê Văn Vận đều có trình độ học vấn, là những người con hiếu thảo nhưng ít nhiều vẫn được Đặng Văn Sinh miêu tả dưới dạng hoạt kê. Sự kiện Lê Văn Khải trở thành gia sư khi mới vào trường Đại học Sư phạm cùng cô tiểu thư Phi Điệp, con gái vị đại sứ, sáng tác những bức thư tình gửi các anh chàng Quasimodo và Vọi đúng là không thể nhịn được cười. Người trí thức dưới chế độ độc tài toàn trị xuất thân từ thành phần phi vô sản luôn được chính quyền giám sát chặt chẽ, thậm chí còn bắt buộc phải làm chỉ điểm nhưng lại được gọi dưới danh xưng mỹ miều là “đặc tình”. Và, ngay cả khi phải chấp nhận làm công việc bẩn thỉu này, Lê Văn Khải vẫn bị đám công an chìm nổi theo dõi.
Từ lúc bị Trần Kim Thang đẩy đi chăn bò, Lê Văn Khải dần dần biến thành kẻ an phận thủ thường. Anh ta tặc lưỡi làm tình theo kiểu “tắt đèn nhà ngói cũng như nhà tranh” với người phụ nữ quá lứa nhỡ thì hơn mình cả chục tuổi. Viên bác sĩ thú y lúc này sống mà như đã chết bởi tâm hồn đã bị vết đâm trí mạng sau cú đòn gã giám đốc nông trường cướp trắng công trình khoa học. Chi tiết Lê Văn Khải trở thành chuyên gia thiến lợn sau khi về hưu sống với bà vợ đanh đá cá cày quả thật là màn bi hài kịch cho một trí thức có hùng tâm tráng chí bị nhà nước chuyên chính vô sản biến thành giẻ rách như nhà thơ Lê Đạt từng nói khi ông còn tại thế.
Lê Văn Nghiên cũng được tác giả chấm phá bằng vài ba nét phúng dụ. Do hoàn cảnh bắt buộc, chàng trai làng Cùa phải tham gia vào vụ giết Chu Quang Sầm để cứu những người vô tội khác. Và cũng bởi những nghịch lý của cuộc chiến huynh đệ tương tàn, đáng lẽ phải bỏ xác chốn sa trường thì Lê Văn Nghiên lại là ân nhân cứu mạng của một Việt cộng cộm cán. Chuyện Nghiên được bổ nhiệm chức vụ thứ trưởng, đúng như anh ta thú nhận với Trịnh Doãng trong dịp về làng làm giỗ bố là có yếu tố “Trạng Lợn”. Màn hòa tấu trống, kèn, nhị bản “lâm khốc” của bộ ba Nguyễn Đình Phán, Trịnh Doãng và Lê Văn Nghiên trước mộ Lê Văn Vận vô cùng xúc động nhưng cũng vô cùng hài hước.
Tuy nhiên nhân vật hoạt kê đậm đặc hơn cả trong “Ký ức làng Cùa” phải là Trịnh Doãng. Trịnh Doãng được miêu tả cả diện mạo lẫn tâm thức có đầy đủ phẩm chất của một kẻ vong mạng, luôn phản ứng tức thì với bọn cán bộ bần cố nông địa phương mỗi khi chúng nghĩ ra những chiêu trò hại dân. Chống lại phong trào hợp tác hóa nông nghiệp, Trịnh Doãng luôn bị cánh chức sắc địa phương gây khó dễ, thậm chí còn bị công an xã dằn mặt chỉ vì dám thả ống lươn trong ao “tập thể”. Trái lại, Trịnh Doãng chẳng coi chính quyền công nông ra gì. Anh ta sẵn sàng đến huyện đường gặp bí thư Đào Công Sự tố cáo tội ác tay chân của chủ nhiệm Tào Văn Hỗ sát hại con mình và suýt bị tống giam. Đỉnh điểm của sự kiện này là, Doãng cùng lão thợ gộc và Nguyễn Đình Phán đào mộ, mang xác con trai đặt trước cửa phòng chủ tịch tỉnh nơi sơ tán cùng với lá đơn kêu cứu. Kết quả Trần Quảng bị đột quỵ rồi chết trên đường đến bệnh viện còn Trịnh Doãng bị án tù Sơn La với tội danh “khủng bố”…
Như trên chúng tôi đã nhận xét, “Ký ức làng Cùa” tối kỵ lối văn kể lể rườm rà làm người đọc mệt mỏi bỏ qua nhiều trang nhạt nhẽo mà các nhà phê bình gọi là “chất độn”. Vấn đề cần bàn trong cuốn sách này là hiệu ứng thẩm mỹ được hình thành bởi sự cộng hưởng đa chiều. Đó là kết quả của phương pháp kể chuyện và kỹ năng miêu tả, là cách sử dụng mô hình câu để tạo nên sự tương tác giữa các thành tố tham gia diễn ngôn mà ta khó có thể phân định rạch ròi. Không một sự kiện nào trong tác phẩm đứng riêng lẻ. Tất cả đều có mối liên hệ nội tại tạo nên bức tranh hiện thực xã hội đặc sắc góp phần vào việc phản ánh tư tưởng thẩm mỹ của tác phẩm.
Hơn tất cả, “Ký ức làng Cùa” là cuốn sách viết về thân phận con người. Đó là những thân phận “rách nát”, bị đày ải dưới nhiều dạng thức khác nhau trong một hoàn cảnh lịch sử đặc biệt, thời điểm mà các giá trị sống bị đảo ngược bởi hệ ý thức đấu tranh giai cấp đang ở thế thượng phong.
Dàn nhân vật trong “Ký ức làng Cùa” hầu hết là những thành phần “bất hảo”, chẳng coi nền tảng đạo đức truyền thống ra gì được tác giả miêu tả bằng ngòi bút hoạt kê. Sự nghiêm túc theo phong cách “chính kịch” chiếm tỷ lệ không nhiều trong hàng loạt diễn ngôn. Tiếng cười trong “Ký ức làng Cùa” vừa chua chát vừa bi thảm. Nó có sức khơi gợi, liên tưởng đa chiều, khiến người đọc buộc phải suy nghĩ về tương lai đất nước, số phận dân tộc và nhìn lại lịch sử một cách nghiêm túc trái với những gì các sử gia đã viết. Một đất nước mà lịch sử bị ngụy tạo thì tương lai đất nước ấy vô cùng bất trắc.
Phần “vĩ thanh” coi như chương kết của “Ký ức làng Cùa”, nhưng vẫn là cái kết mang màu sắc bi hài vốn là đặc điểm phong cách của Đặng Văn Sinh. Đó là cái kết mở bao gồm cả “lời dẫn” về cái “đầm ma” và mảnh thiên thạch từng rơi xuống làng Cùa thời tiền sử có vẻ như chẳng ăn nhập gì với nội dung tác phẩm. Vậy mà có đấy. Bạn hãy đọc “Ký ức làng Cùa” và tự tìm câu trả lời cho mình…
Sài Gòn, những ngày World Cup 2018
H.M.T.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: Apache

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

X-Crawler-Content-Encoding: gzip

Connection: Keep-Alive

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Tên thật: Trương Hồng Sơn.
Trước 1975, dạy toán và đặc trách Sinh Viên Vụ tại Đại Học Duyên Hải, Nha Trang. Vượt biển và định cư tại Hoa Kỳ từ 1976.
Cử Nhân Giáo Khoa và học Đệ Tam Cấp Toán, Đại Học Sài Gòn. Thạc Sĩ Vật Lý Hạt Nhân, University of Pennsylvania. Thạc Sĩ Kỹ Sư Điện (Truyền Thông) và Tiến Sĩ Khoa Học (Điện trong Kỹ Thuật Không Gian), The George Washington University. Chuyên gia nghiên cứu cho NASA tại Trung Tâm Không Gian Goddard từ 1980 cho đến khi nghỉ hưu năm 2006. Đóng góp quan trọng nhất thuộc lãnh vực nghiên cứu và phát triển kỹ thuật xác định quỹ đạo (Orbit Determination) và phi hành tự động cho phi thuyền (Autonomous Spacecraft Navigation). Đăng tải nhiều công trình nghiên cứu với tư cách tác giả chính về vật lý và kỹ thuật không gian.
Ngoài công việc chính ở NASA, đóng góp vào một số sinh hoạt văn học ở hải ngoại. Đồng Chủ Biên tuyển tập văn chương chiến tranh The Other Side of Heaven (do Curbstone Press xuất bản năm 1995). Nguyên đồng chủ biên tập san Việt Học The Vietnam Review của đại học Yale (1996-1998). Nguyên chủ bút tạp chí Đối Thoại, California (1993-1994). Hợp tác, đóng góp bài vở cho một số tạp chí văn chương (giấy và mạng) như Văn Học, Hợp Lưu, Văn, Talawas, Tiền Vệ, Da Màu, Tương Tri, các blog như Phạm Cao Hoàng, Phố Văn, Trần Thị Nguyệt Mai,…
Về hội họa, ngoài các lớp học rải rác tại đại học và tư nhân, phần chính là tự học. Tham dự một số triển lãm tại Hoa Kỳ.
Hiện cư ngụ với gia đình tại tiểu bang Maryland, chú tâm vào chuyện vẽ và viết.
Cách đây hơn 20 năm, tôi bắt đầu tham dự khá thường xuyên vào các sinh hoạt văn học ở hải ngoại, trong suốt một thời gian khá dài kể cả lúc còn làm việc toàn thời gian ở NASA trước khi về hưu: hợp tác với Wayne Karlin để thực hiện tuyển tập văn chương chiến tranh The Other Side of Heaven; hợp tác với giáo sư Huỳnh Sanh Thông của đại học Yale cho tập san Việt học The Vietnam Review; viết bài và hợp tác với một số tạp chí văn học Việt Nam ở hải ngoại; thuyết trình ở một số hội thảo về văn học, v.v. Sự tham dự tương đối năng động vào những sinh hoạt đó có vẻ như bất bình thường, vì văn học là một lãnh vực tôi không hề được đào tạo ở trình độ cao. Mà, ngay cả ở trung học, bạn bè đều biết tôi là một đứa học trò rất tầm thường về môn văn. Từ bé tới lớn, tôi chưa bao giờ có ý nghĩ trở thành một nhà văn hay một giáo sư văn chương.
Một hôm, trong một hội thảo hè dành cho các nhà văn trẻ tổ chức ở đại học St. Mary thuộc tiểu bang Maryland, một nhà văn trao đổi với tôi về trường hợp của cô. Cô mê văn chương, viết rất nhiều truyện ngắn, đang vật lộn với đời sống và phấn đấu với chính mình để xem có nên tiếp tục sống toàn phần cho văn chương và bán phần cho sinh kế, hay ngược lại. Cô muốn tôi lấy kinh nghiệm cá nhân để giúp cô ý kiến. Rất tiếc, hôm đó tôi chẳng giúp gì được vì chẳng có kinh nghiệm nào về chuyện này. Câu trả lời của tôi khá mông lung. Văn chương có giữ một vị trí đặc biệt trong đời sống của tôi thật nhưng không phải để tôi trở thành nhà văn, mặc dầu đôi khi, do những gì tôi đã viết ra, nhiều người trong văn giới gọi tôi là nhà văn. Tuy nhiên, nhân câu chuyện trên, tôi thấy cần viết một bài về đề tài này, về cái vị trí của văn chương trong đời sống của mình, để từ kinh nghiệm riêng chia sẻ được gì với người khác. Đặc biệt, tôi muốn chia sẻ với những bạn trẻ giống như tôi trước đây, không được đào luyện tốt về văn chương ở trường ốc và sống với những ngành nghề gần như trái ngược. Tôi xin viết một cách tản mạn, và tản mạn từ những chuyện rất riêng tư.
Tôi tin mỗi người trong chúng ta đều mang trong tim mình những dấu ấn, những tì vết gây ra từ một biến cố trong đời, một chấn động mạnh hay có thể chỉ là một hình ảnh đến rất nhanh, như một nụ cười, một giọt nước mắt, … Để rồi, sau đó, vào một lúc rất bất chợt, con tim nhói lên, cái cách vui buồn thương ghét trong cuộc đời bỗng thay đổi. Một bài thơ, một cuốn sách đã đọc vào một lúc nào đó cũng có thể làm nên chuyện như vậy.
Tôi xuất thân là một thầy giáo toán, được gọi nhập ngũ khi có lệnh tổng động viên lúc chiến tranh ở miền Nam trở nên tàn khốc. Sau hơn hai năm, được biệt phái trở về dạy học lại. Cách sống của tôi thay đổi hẳn. Đời sống trong quân ngũ có làm tôi thay đổi thật, nhưng ảnh hưởng lớn nhất thật ra là từ một bài thơ, của một nhà thơ sống cách đây hơn ngàn năm ở một nơi xa lắm.
Cách đây gần 50 năm, sau khi tốt nghiệp trường Bộ Binh Thủ Đức, tôi đi trình diện đơn vị ở một hải đảo xa. Tôi nhớ, đó là một buổi sáng mưa nhẹ hột. Trên đường đi đến đơn vị, tôi và một người bạn cùng khóa mang ba lô đi bộ lên một ngọn đồi, trên đó có một quán ăn nhỏ. Chúng tôi vào quán uống cà-phê, ngồi khá lâu vì mưa bắt đầu nặng hột. Đơn vị ở cách đó không xa nhưng qua mưa không nhìn thấy. Cả hai châm thuốc hút, rồi bỗng nhiên, tôi nhớ tới một bài thơ của Vương Duy. Tôi đọc lên. Bạn tôi chỉ mỉm cười, im lặng, phà khói thuốc, rồi lãng đãng nhìn những giọt mưa rơi từ mái tôn xuống bậc thềm. Năm đó, dù đã dạy học một thời gian trước khi động viên, tôi chỉ mới vừa qua tuổi 26. Bạn tôi, cũng cùng tuổi và cả hai đều đã có gia đình. Tôi nhớ rất rõ bản tiếng Hán, Vị Thành Khúc (渭城曲), của Vương Duy:
渭城朝雨浥輕塵，Vị Thành triêu vũ ấp khinh trần
客舍青青柳色新。Khách xa thanh thanh liễu sắc tân
勸君更盡一杯酒，Khuyến quân cánh tận nhất bôi tửu
西出陽關無故人。Tây xuất Dương Quan vô cố nhân
Và, cả bản dịch của Ngô Tất Tố:
Trời mai mưa ướt Vị Thành
Xanh xanh trước quán mấy nhành liễu non
Khuyên chàng hãy cạn chén son
Dương Quan đến đó không còn ai quen
Đây chắc không phải là bài thơ hay nhất của Vương Duy và càng không phải là bài thơ hay nhất của Đường Thi. Chắc cũng không có bao nhiêu bạn đọc cảm xúc gì nhiều khi đọc bài này. Nhưng, với tôi, khi đọc lên tôi xúc động. Tôi biết tôi đã đọc nó lần đầu tiên từ cuốn Đại Cương Văn Học Sử Trung Quốc của Nguyễn Hiến Lê, lâu lắm rồi, khi còn ở trung học, trong căn nhà cũ gần bờ biển Nha Trang, nơi tôi đã sống suốt tuổi thơ. Bài thơ đó, thời gian đó, không gian đó, với những xúc cảm của lúc đó, tưởng quên đi, nhưng không. Cũng từ đó, tôi đọc nhiều sáng tác văn học hơn mỗi khi rảnh và nhớ lại nhiều bài thơ đã học và đã quên.
Ở hải đảo có một thời gian tôi làm sĩ quan tuần tra. Tôi nhớ, một buổi tối, mưa tầm tã, khi hết phiên trực, tôi ghé vào lều của một ông thượng sĩ già, xin cà-phê uống. Ở đó, người sĩ quan trực kế tiếp, MDT, cũng đang ngồi uống cà phê. MDT trước khi nhập ngũ đã dạy Pháp văn ở Huế. Trong khi trò chuyện, bỗng nhiên T nói về những tiểu thuyết Pháp đang ăn khách như Bonjour Tristesse, Un Certain Sourire,… của Francoise Sagan, rồi quay trở lại nói về những tác phẩm học ở thời trung học, những tác phẩm của Alphonse Daudet hay Anatole France, rồi Nguyễn Du của ngày xưa, rồi Bùi Giáng của ngày nay, rồi quay sang nói về Sartre, về Camus, v.v. Chúng tôi nói say sưa, ông thượng sĩ già châm thêm cà-phê, lặng lẽ nghe và thỉnh thoảng nở nụ cười độ lượng. Trước khi chia tay và bắt đầu phiên trực của mình, T nói với tôi: “Tụi mình… à la recherche de la jeunesse perdue!” Tôi cũng thấy mình già đi thật. Bây giờ, mỗi lần nghĩ lại, thấy… tếu tếu. Tuy nhiên, những câu chuyện theo kiểu câu chuyện trong lều của ông thượng sĩ già đó, đã giúp tôi rất nhiều để những ngày tháng nơi hải đảo bớt đi cái nhớ nhà, cái lo sợ, cái nhàm chán, và dù hễ mở miệng là thích nói về cái tuổi trẻ đã mất, nhưng chính vào thời gian đó, từ những câu chuyện văn chương đó, tôi thấy cái tuổi trẻ thật sự của mình bắt đầu bừng lên một sức sống mãnh liệt. Tôi nghĩ đến những ngày tháng tới, khi không còn chinh chiến, hay khi được trở về với đời sống thường dân, tôi sẽ sống khác, nhìn cuộc đời cách khác. Và, quả thật, khi về lại, tôi vẫn tiếp tục dạy toán, nhưng tôi có khác.
Trên sách vở, trong nghiên cứu, toán học và văn học có một lằn ranh rõ rệt, nhưng trong mỗi con người, lằn ranh đó có thể rất mờ nhạt. Khi tìm hiểu về cuộc đời các nhà toán học, tôi có ấn tượng nhất về một thiên tài mà cuộc đời ngắn ngủi của ông có thể là đối tượng tuyệt vời cho một tác phẩm văn chương. Một thiên tài đã sống tận cùng cho sự đam mê về toán học, về những lý tưởng nhân bản, và về chất lãng mạn trong tình người và tình yêu. Tôi muốn nói về Evariste Galois. Ông sinh ngày 25 tháng 10 năm 1811 ở Bourg-la-Reine, Pháp. Năm 14 tuổi ông đã bắt đầu có những ý niệm mới và nghiêm chỉnh trong toán học. Đến năm 19 tuổi ông đã công bố những công trình quan trọng làm nền tảng cho “Lý Thuyết Galois” và “Lý Thuyết Nhóm” trong đại số trừu tượng (abstract algebra). Trong lúc chăm chú vào những phát kiến toán học, ông vẫn tham gia vào chính trị Pháp, tranh đấu cho nền cộng hòa Pháp, đi đầu trong cuộc biểu tình chống đối vua Louis Phillipe. Bị bắt và bị xử sáu tháng tù. Trong tù, ông ngồi viết tiếp những công trình toán học. Tháng 4, 1832, ông ra khỏi tù. Qua tháng sau, để bênh vực danh dự của người yêu, Stephanie-Felicie du Motel, ông chấp nhận tham dự một cuộc đấu súng. Năm ngày trước cuộc đấu, ông viết thư cho một người bạn, tâm sự về mối tình này. Đêm trước khi đấu, biết rằng mình sẽ chết, ông thức suốt đêm để hoàn tất những công trình toán học còn dở dang. Sáng sớm hôm sau, ông bị bắn ở bụng, mọi người bỏ đi, để ông nằm một mình ở đấu trường. Đến 10 giờ, một nông dân nhìn thấy đưa đến bệnh viện gần đó. Chỉ có người em trai, Alfred, được thông báo. Câu cuối cùng ông nói với em: “Đừng khóc, Alfred! Anh cần sự can đảm để chết ở tuối hai mươi.”
Một trăm bốn mươi năm sau, ở Nha Trang, tôi bắt đầu dạy sinh viên Lý Thuyết Nhóm của Galois. Chương trình trung học Pháp đưa Lý Thuyết Nhóm vào năm cuối của ban toán trước đó vài năm. Chương trình trung học Việt thì chưa.
Tôi không phải là một thiên tài như Galois, dĩ nhiên, nhưng toán học ảnh hưởng vào đời sống tôi rất nhiều. Những hiểu biết cơ bản về toán học cũng đã giúp tôi không ít khi đi vào các chuyên môn khác như vật lý hạt nhân, như kỹ sư điện hay như kỹ thuật không gian mà sau này tôi phải sống với nó một thời gian khá dài. Tuy nhiên, điều tôi muốn chia sẻ ở đây với các bạn trẻ là tinh thần toán học, nhất là, thói quen tìm giải đáp cho những nghi vấn, đã giúp tôi đến với văn chương thi vị hơn. Xin kể một câu chuyện. Thời còn ở trung học, tôi được đọc bản tiếng Việt một tác phẩm của Leo Tolstoi, nhan đề Một Bản Đàn, do nhà văn Trương Bảo Sơn chuyển ngữ, có lẽ từ một bản tiếng Pháp. Tôi đọc say mê. Tác phẩm xây dựng trên thảm kịch của một cặp vợ chồng. Vì nghi ngờ vợ mình có tình ý với một ông thầy dạy nhạc, một nhà quý tộc giàu có nổi cơn ghen giết vợ. Một truyện dài rất hay. Rất thích nhưng tôi luôn tự hỏi tại sao nhà văn Trương Bảo Sơn lại đặt nhan đề tiếng Việt là Một Bản Đàn; vì, sau này, sau khi được đọc bản dịch tiếng Pháp La Sonate à Kreutzer, tôi ngờ rằng Tolstoi rất có cố ý khi lấy tên một bản sonate của Beethoven, “Bản Sonate cho Kreutzer”, làm nhan đề cho cuốn tiểu thuyết. Nó phải là bản sonate đó chớ không phải một bản đàn nào cũng được. Ý của Tolstoi, theo tôi, là chính bản nhạc đó, bản sonate đó của Beethoven, đã đóng góp vào thảm kịch. Nhưng, tôi không chắc lắm, vì không biết gì về bản sonate này.
Hơn hai mươi năm sau, khi sống ở Philadelphia, một hôm có dịp vào thư viện thành phố. Tình cờ, thấy bản tiếng Anh, The Kreutzer Sonata, tôi nhớ lại cái nghi vấn ngày nào. Tôi vào phòng thính âm, xin được nghe bản sonate này. Bản “sonate cho Kreutzer” được Beethoven soạn cho dương cầm và vĩ cầm. Bản tôi được nghe do Arthur Rubinstein và Henryk Szerying trình tấu. Rubinstein phụ trách dương cầm, Szerying vĩ cầm. Tôi nghe đi nghe lại nhiều lần. Tiếng dương cầm hòa với tiếng vĩ cầm một cách tài tình, réo rắt, tha thiết, làm ruột gan người nghe thắt lại. Tôi hình dung ra buổi hòa nhạc trong ngôi nhà vị quý tộc. Tôi tưởng tượng ra cảnh ông quý tộc ngồi nhìn vợ mình với ông thầy dạy nhạc say sưa trình tấu, như không cần biết có ai xung quanh. Ông quý tộc giàu có nhưng trong người ông không có bao nhiêu chất âm nhạc, chất thi ca. Ông nhìn cảnh vợ ông (chơi dương cầm) với ông thầy (chơi vĩ cầm) để hết tâm hồn vào bản nhạc. Tiếng nhạc quyện lẫn vào nhau da diết mãnh liệt. Ông hình dung ra một cảnh khác. Ruột gan ông bấn lên nhưng ông ghìm lại. Sau buổi trình tấu, ông vẫn giữ cung cách của một quý tộc, cười nói khen ngợi vợ. Một thời gian ngắn sau đó, thảm kịch xảy ra.
Cách đây ba năm, tôi lên Amazon tìm mua CD bản The Kreutzer Sonata cũng do Rubinstein và Szerying trình tấu để nghe lại. Tôi tin rằng tôi hiểu được ý của Tolstoi khi chọn bản sonate này làm nhan đề cho cuốn tiểu thuyết. Tôi tin rằng cái nghi vấn của tôi đúng. Nhưng, thật ra, đúng hay sai không quan trọng. Quan trọng là chính cái nghi vấn đó đã cuối cùng mang đến tôi một niềm vui, một may mắn, được thưởng thức một bản sonate tuyệt vời. Riêng đối với nhà văn Trương Bảo Sơn, dù tôi vẫn không đồng ý với ông về cách đặt tên cho bản dịch cuốn tiếu thuyết, tôi luôn kính trọng ông, và rất cám ơn ông đã đem đến cho lớp trẻ chúng tôi vào thời đó một món ăn tinh thần rất có giá trị của Leo Tolstoi.
Leo Tolstoi và Fyodor Dostoyevsky là những tên tuổi lớn của văn học cổ điển Nga, và của cả nhân loại. Ngoài hai nhà văn này, sự hiểu biết của tôi về văn học Nga vào thời còn đi học rất giới hạn. Về sau, do tình cờ, tôi đọc Anton Chekhov qua các bản dịch tiếng Anh và thích tác giả này, đặc biệt các kịch phẩm của ông như Three Sisters (Ba Chị Em), The Cherry Orchard (Vườn Anh Đào)… Do thích vở Three Sisters nên khi biết vở này được trình diễn tại một kịch viện nhỏ, The Studio Theatre, tôi đến xem. Nhân vật chính trong kịch là một gia đình có ba chị em và một em trai. Thời trẻ họ sống ở Moscow khi ông cha chỉ huy một lữ đoàn ở đó, cho đến khi ông về hưu cách đó mười một năm. Sau đó họ mất cả cha lẫn mẹ. Giấc mơ của ba chị em là một ngày nào đó họ sẽ về lại Moscow. Nhiều tình tiết và bi kịch được dựng lên từ đó. Lời lẽ trong vở kịch trình diễn ở The Studio Theatre hơi khác trong bản dịch tiếng Anh trong sách một chút. Tối hôm đó, sau khi dự vở kịch xong, về lại nhà, nghĩ lại vở kịch, tôi nhớ nhất câu nói và cách nói của người đóng vai Irina (cô em út) nói với Olga (cô chị cả): “Chị Olga, em sẽ lấy Nam Tước, em sẽ về Moscow. Tụi mình sẽ về Moscow.” Và rồi, tôi nghĩ đến một buổi tối ở giảng đường của trường Đại Học Duyên Hải trên đường Yersin, Nha Trang. Tối hôm đó, bạn tôi, giáo sư Bửu Ý, thuyết trình một đề tài đặc biệt: “Văn Chương Trên Giấy, Văn Chương Trên Sàn Gỗ.” Trong phần thuyết trình, một sinh viên Việt Hán, Dương Đề, được Bửu Ý chọn lên trình bày vài diễn xuất ngắn. Những câu nói trong phần diễn xuất của Dương Đề luôn chấm dứt bằng câu “Ngày mai tôi sẽ về Sài Gòn.” Bao nhiêu năm đã trôi qua, tôi vẫn còn nhớ khá rõ dáng điệu của Dương Đề khi vừa đi vừa nói câu đó trên sân khấu. Bửu Ý là một học giả nổi tiếng, dạy văn chương Pháp ở Đại Học Huế, và cũng là một kịch tác gia. Kịch phẩm Sương Hồng và Tuyệt Địa của Bửu Ý đã được xuất bản và trình diễn ở Sài Gòn trước 1975. Bửu Ý được mời phụ trách tín chỉ nhiệm ý về kịch nghệ cho sinh viên Duyên Hải và cùng với thầy Bửu Phi giúp sinh viên thực hiện một vở kịch cho đại học. Sau 1975, Bửu Ý có thời gian làm chủ nhiệm ban Văn Chương Pháp ở Đại Học Huế, nhiều lần được mời sang giảng dạy ở Pháp. Anh cũng được tưởng thưởng một huy chương cao quý của Pháp do chính đại sứ Pháp tại Việt Nam đích thân trao tặng. Tuy nhiên, sau này tôi không thấy Bửu Ý còn dính dấp gì đến kịch nghệ. Vở kịch năm xưa chắc chắn không thế nào được tái bản. “Văn chương trên sàn gỗ” cùng với trường Đại Học Duyên Hải đã hoàn toàn đi vào quá khứ.
Nhiều thứ đã đi vào quá khứ nhưng vẫn để lại những dấu vết sâu đậm trong tim mình. Tôi muốn nói về một câu chuyện thật, được kể lại để làm nền cho tác phẩm The Bridge on the Drina (Chiếc Cầu trên sông Drina) của nhà văn Nam Tư (Yugoslavia) Ivo Andric’, người đoạt giải thưởng văn chương Nobel 1961. Tác phẩm lấy bối cảnh của thành phố Visegrad của Bosnia từ thế kỷ 16 trở về sau. Đây là nơi thường xuyên chứng kiến những tranh chấp tàn bạo giữa hai đế chế Thổ và Áo-Hung, và cũng là tranh chấp giữa Hồi Giáo với Thiên Chúa Giáo (gồm Công Giáo và Chính Thống Giáo) liên tục suốt 400 năm. Để ngăn chận sự phát triển của Thiên Chúa Giáo, người Thổ tổ chức bắt cóc những đứa con nít thuộc gia đình Thiên Chúa Giáo, thường là những gia đình nghèo, đưa sang vùng cai trị của Thổ, bên kia sông Drina. Những đứa bé này được cải sang đạo Hồi và lớn lên như người Thổ. Rất nhiều bà mẹ đưa con đi chợ với mình, quay nhìn lại không thấy con đâu, rượt theo kẻ cướp cho đến bờ sông Drina, dừng lại, ngơ ngác nhìn theo chiếc phà chở con qua sông. Lúc đó, phà là phương tiện duy nhất để qua sông. Bên kia là vùng cai trị của đế quốc Thổ.
Thời gian đầu ở Mỹ, cả gia đình tôi còn lại Việt Nam. Hình ảnh những bà mẹ đứng ngơ ngác bên này sông Drina luôn ám ảnh. Có nhiều đêm, tôi nằm mơ thấy dẫn các con đi chơi, đang ngồi ăn uống vui vẻ, chợt nhìn lại không thấy con mình đâu. Tôi thức dậy, tim còn nhói. Mãi sau này, bao nhiêu năm sau khi đã đoàn tụ đầy đủ với gia đình, những giấc chiêm bao như vậy thỉnh thoảng vẫn hiện ra. Tôi đồng cảm với cái nhói tim của ông Tể Tướng Thổ, Mehmed-pasa Sokolovic’. Một trong những đứa bé bị bắt qua sông Drina như đã nói trên đây được một gia đình quyền quí Thổ nhận làm con nuôi, đổi đạo, đổi tên. Lớn lên, nhờ tài năng, thăng lần lên đến bậc thang cuối cùng của danh vọng, giúp đế quốc Thổ bành trướng tận Trung Âu, giữ chức Tể Tướng (First Grand Vizier) cho Thổ. Với ông Tể Tướng Thổ, chuyện đứa bé bị bắt đưa qua sông ngày nào tưởng đã hoàn toàn đi vào quá khứ. Nhưng không, có người nói là ông thường bị những cơn nhói tim. Vào một lúc như vậy, có lẽ, ông làm một quyết định lớn là cho xây một chiếc cầu qua sông Drina. Xây từ năm 1566 nhưng mãi đến 5 năm sau mới hoàn tất. Và, từ đó, cây cầu cũng như con sông tiếp tục chứng kiến bao đổi thay, bao bi hài kịch của cuộc đời, và cả bao tàn phá lẫn xây dựng.
Ở trên, tôi có nói về buổi thuyết trình của Bửu Ý trong một giảng đường của Đại Học Duyên Hải. Cũng chính trong giảng đường đó, một người bạn khác, nhà thơ Huy Tưởng, đã trình bày một đề tài về Thi Ca. Tôi xin kể lại đây câu chuyện mở đầu của Huy Tưởng. Có một ông thần, một buổi tối đẹp trời ông bay qua một con sông, nhìn xuống thấy một người con gái đang tắm dưới ánh trăng. Ông đoán đó là một hình ảnh đẹp và ông muốn biết nó thực sự đẹp như thế nào, ông muốn tận hưởng nó. Ông phải đến gần. Sợ gây tiếng động mạnh làm cô gái hoảng sợ, ông biến thành một con chuột, nhẹ nhàng đến gần cô gái. Tuy nhiên, là chuột thì cái ham thích chỉ là những rác rưới trên bờ sông, nó không màng gì đến cô gái, nó không thấy cô gái đẹp chỗ nào. Thất bại. Ông biến ra nhiều hóa thân khác. Có hóa thân là một vị hoàng đế trẻ đẹp, quyền uy. Nhưng, khi thấy cô gái, vị hoàng để chỉ muốn ra lệnh đưa nạp cô vào cung. Thất bại. Và, nhiều thất bại tiếp theo. Cuối cùng, ông quyết định biến thành một thi sĩ. Người thi sĩ thấy được cái hồn nhiên, thanh thoát của cô gái, và cái đẹp tuyệt vời của sự quyện lẫn giữa thân xác mịn màng với trăng vàng long lanh trên mặt nước. Ông thành công.
Huy Tưởng! Bạn đang ngồi đâu đó, nếu có đọc những dòng chữ này xin đừng cười. Dĩ nhiên là tôi… cương. Bao nhiêu năm tháng đã qua rồi, làm sao tôi nhớ cho đúng hết những gì bạn nói. Nhưng, tôi tin là tôi không sai ý. Dầu sao, tôi cũng chỉ muốn mượn câu chuyện này để nói đôi lời với các bạn trẻ. Hãy đem văn chương vào đời sống. Dù có làm thơ hay viết văn hay không, hãy đến với cuộc đời bằng tâm hồn của một thi sĩ. Bạn sẽ thấy cuộc đời đẹp hơn. Bạn sẽ thấy con người đẹp hơn. Dĩ nhiên, bạn vẫn có thể làm thơ hay viết văn mà lại không đến với cuộc đời bằng tâm hồn một thi sĩ. Nhưng, đó là câu chuyện khác.
Khi nhắc đến thành phố Visegrad, nơi có cây cầu được xây qua sông Drina, tôi nhớ đến cái thành phố tôi đã sống suốt tuổi thơ. Như nhiều người, tôi thỉnh thoảng vẫn có một ước mơ biết là không thể có, là có lại cái tuổi trẻ của mình. Của những ngày mà ba má tôi còn, tất cả anh chị em tôi còn, và cái hồn nhiên của tôi còn. Chỉ là mơ ước, dĩ nhiên! May mắn là bên cạnh những cái không còn đó, có những cái vẫn còn. Những con sông chảy qua thành phố, và biển. Từ một con sông chảy ra biển, một sớm nào tôi đã theo đó mà ra khơi. Tôi đã hò hẹn với con sông, với biển, và với bao nhiêu người là tôi sẽ trở lại. Và, tôi đã gặp lại rất nhiều trong số đó. Tôi nhớ mấy câu thơ của một người bạn Nha Trang của tôi, nhà thơ Hải Phương:
Cám ơn biển
biển trùng khơi con sóng vỗ
trăm nhánh sông hò hẹn chuyến đò qua
…
Trương Vũ
Maryland, cuối tháng 7 năm 2017
Nguồn:

markdown:
Tên thật: Trương Hồng Sơn.
Trước 1975, dạy toán và đặc trách Sinh Viên Vụ tại Đại Học Duyên Hải, Nha Trang. Vượt biển và định cư tại Hoa Kỳ từ 1976.
Cử Nhân Giáo Khoa và học Đệ Tam Cấp Toán, Đại Học Sài Gòn. Thạc Sĩ Vật Lý Hạt Nhân, University of Pennsylvania. Thạc Sĩ Kỹ Sư Điện (Truyền Thông) và Tiến Sĩ Khoa Học (Điện trong Kỹ Thuật Không Gian), The George Washington University. Chuyên gia nghiên cứu cho NASA tại Trung Tâm Không Gian Goddard từ 1980 cho đến khi nghỉ hưu năm 2006. Đóng góp quan trọng nhất thuộc lãnh vực nghiên cứu và phát triển kỹ thuật xác định quỹ đạo (Orbit Determination) và phi hành tự động cho phi thuyền (Autonomous Spacecraft Navigation). Đăng tải nhiều công trình nghiên cứu với tư cách tác giả chính về vật lý và kỹ thuật không gian.
Ngoài công việc chính ở NASA, đóng góp vào một số sinh hoạt văn học ở hải ngoại. Đồng Chủ Biên tuyển tập văn chương chiến tranh The Other Side of Heaven (do Curbstone Press xuất bản năm 1995). Nguyên đồng chủ biên tập san Việt Học
*The Vietnam Review* của đại học Yale (1996-1998). Nguyên chủ bút tạp chí *Đối Thoại*, California (1993-1994). Hợp tác, đóng góp bài vở cho một số tạp chí văn chương (giấy và mạng) như *Văn Học*, *Hợp Lưu*, *Văn*, *Talawas*, *Tiền Vệ*, *Da Màu*, *Tương Tri*, các blog như Phạm Cao Hoàng, Phố Văn, Trần Thị Nguyệt Mai,…
Về hội họa, ngoài các lớp học rải rác tại đại học và tư nhân, phần chính là tự học. Tham dự một số triển lãm tại Hoa Kỳ.
Hiện cư ngụ với gia đình tại tiểu bang Maryland, chú tâm vào chuyện vẽ và viết.
Cách đây hơn 20 năm, tôi bắt đầu tham dự khá thường xuyên vào các sinh hoạt văn học ở hải ngoại, trong suốt một thời gian khá dài kể cả lúc còn làm việc toàn thời gian ở NASA trước khi về hưu: hợp tác với Wayne Karlin để thực hiện tuyển tập văn chương chiến tranh
*The Other Side of Heaven*; hợp tác với giáo sư Huỳnh Sanh Thông của đại học Yale cho tập san Việt học *The Vietnam Review*; viết bài và hợp tác với một số tạp chí văn học Việt Nam ở hải ngoại; thuyết trình ở một số hội thảo về văn học, v.v. Sự tham dự tương đối năng động vào những sinh hoạt đó có vẻ như bất bình thường, vì văn học là một lãnh vực tôi không hề được đào tạo ở trình độ cao. Mà, ngay cả ở trung học, bạn bè đều biết tôi là một đứa học trò rất tầm thường về môn văn. Từ bé tới lớn, tôi chưa bao giờ có ý nghĩ trở thành một nhà văn hay một giáo sư văn chương.
Một hôm, trong một hội thảo hè dành cho các nhà văn trẻ tổ chức ở đại học St. Mary thuộc tiểu bang Maryland, một nhà văn trao đổi với tôi về trường hợp của cô. Cô mê văn chương, viết rất nhiều truyện ngắn, đang vật lộn với đời sống và phấn đấu với chính mình để xem có nên tiếp tục sống toàn phần cho văn chương và bán phần cho sinh kế, hay ngược lại. Cô muốn tôi lấy kinh nghiệm cá nhân để giúp cô ý kiến. Rất tiếc, hôm đó tôi chẳng giúp gì được vì chẳng có kinh nghiệm nào về chuyện này. Câu trả lời của tôi khá mông lung. Văn chương có giữ một vị trí đặc biệt trong đời sống của tôi thật nhưng không phải để tôi trở thành nhà văn, mặc dầu đôi khi, do những gì tôi đã viết ra, nhiều người trong văn giới gọi tôi là nhà văn. Tuy nhiên, nhân câu chuyện trên, tôi thấy cần viết một bài về đề tài này, về cái vị trí của văn chương trong đời sống của mình, để từ kinh nghiệm riêng chia sẻ được gì với người khác. Đặc biệt, tôi muốn chia sẻ với những bạn trẻ giống như tôi trước đây, không được đào luyện tốt về văn chương ở trường ốc và sống với những ngành nghề gần như trái ngược. Tôi xin viết một cách tản mạn, và tản mạn từ những chuyện rất riêng tư.
Tôi tin mỗi người trong chúng ta đều mang trong tim mình những dấu ấn, những tì vết gây ra từ một biến cố trong đời, một chấn động mạnh hay có thể chỉ là một hình ảnh đến rất nhanh, như một nụ cười, một giọt nước mắt, … Để rồi, sau đó, vào một lúc rất bất chợt, con tim nhói lên, cái cách vui buồn thương ghét trong cuộc đời bỗng thay đổi. Một bài thơ, một cuốn sách đã đọc vào một lúc nào đó cũng có thể làm nên chuyện như vậy.
Tôi xuất thân là một thầy giáo toán, được gọi nhập ngũ khi có lệnh tổng động viên lúc chiến tranh ở miền Nam trở nên tàn khốc. Sau hơn hai năm, được biệt phái trở về dạy học lại. Cách sống của tôi thay đổi hẳn. Đời sống trong quân ngũ có làm tôi thay đổi thật, nhưng ảnh hưởng lớn nhất thật ra là từ một bài thơ, của một nhà thơ sống cách đây hơn ngàn năm ở một nơi xa lắm.
Cách đây gần 50 năm, sau khi tốt nghiệp trường Bộ Binh Thủ Đức, tôi đi trình diện đơn vị ở một hải đảo xa. Tôi nhớ, đó là một buổi sáng mưa nhẹ hột. Trên đường đi đến đơn vị, tôi và một người bạn cùng khóa mang ba lô đi bộ lên một ngọn đồi, trên đó có một quán ăn nhỏ. Chúng tôi vào quán uống cà-phê, ngồi khá lâu vì mưa bắt đầu nặng hột. Đơn vị ở cách đó không xa nhưng qua mưa không nhìn thấy. Cả hai châm thuốc hút, rồi bỗng nhiên, tôi nhớ tới một bài thơ của Vương Duy. Tôi đọc lên. Bạn tôi chỉ mỉm cười, im lặng, phà khói thuốc, rồi lãng đãng nhìn những giọt mưa rơi từ mái tôn xuống bậc thềm. Năm đó, dù đã dạy học một thời gian trước khi động viên, tôi chỉ mới vừa qua tuổi 26. Bạn tôi, cũng cùng tuổi và cả hai đều đã có gia đình. Tôi nhớ rất rõ bản tiếng Hán,
*Vị Thành Khúc *(渭城曲), của Vương Duy:
渭城朝雨浥輕塵，
*Vị Thành triêu vũ ấp khinh trần*
客舍青青柳色新。
*Khách xa thanh thanh liễu sắc tân*
勸君更盡一杯酒，
*Khuyến quân cánh tận nhất bôi tửu*
西出陽關無故人。
*Tây xuất Dương Quan vô cố nhân*
Và, cả bản dịch của Ngô Tất Tố:
*Trời mai mưa ướt Vị Thành*
*Xanh xanh trước quán mấy nhành liễu non*
*Khuyên chàng hãy cạn chén son*
*Dương Quan đến đó không còn ai quen*
Đây chắc không phải là bài thơ hay nhất của Vương Duy và càng không phải là bài thơ hay nhất của Đường Thi. Chắc cũng không có bao nhiêu bạn đọc cảm xúc gì nhiều khi đọc bài này. Nhưng, với tôi, khi đọc lên tôi xúc động. Tôi biết tôi đã đọc nó lần đầu tiên từ cuốn
*Đại Cương Văn Học Sử Trung Quốc* của Nguyễn Hiến Lê, lâu lắm rồi, khi còn ở trung học, trong căn nhà cũ gần bờ biển Nha Trang, nơi tôi đã sống suốt tuổi thơ. Bài thơ đó, thời gian đó, không gian đó, với những xúc cảm của lúc đó, tưởng quên đi, nhưng không. Cũng từ đó, tôi đọc nhiều sáng tác văn học hơn mỗi khi rảnh và nhớ lại nhiều bài thơ đã học và đã quên.
Ở hải đảo có một thời gian tôi làm sĩ quan tuần tra. Tôi nhớ, một buổi tối, mưa tầm tã, khi hết phiên trực, tôi ghé vào lều của một ông thượng sĩ già, xin cà-phê uống. Ở đó, người sĩ quan trực kế tiếp, MDT, cũng đang ngồi uống cà phê. MDT trước khi nhập ngũ đã dạy Pháp văn ở Huế. Trong khi trò chuyện, bỗng nhiên T nói về những tiểu thuyết Pháp đang ăn khách như
*Bonjour Tristesse, Un Certain Sourire,*… của Francoise Sagan, rồi quay trở lại nói về những tác phẩm học ở thời trung học, những tác phẩm của Alphonse Daudet hay Anatole France, rồi Nguyễn Du của ngày xưa, rồi Bùi Giáng của ngày nay, rồi quay sang nói về Sartre, về Camus, v.v. Chúng tôi nói say sưa, ông thượng sĩ già châm thêm cà-phê, lặng lẽ nghe và thỉnh thoảng nở nụ cười độ lượng. Trước khi chia tay và bắt đầu phiên trực của mình, T nói với tôi: “ *Tụi mình… à la recherche de la jeunesse perdue!*” Tôi cũng thấy mình già đi thật. Bây giờ, mỗi lần nghĩ lại, thấy… tếu tếu. Tuy nhiên, những câu chuyện theo kiểu câu chuyện trong lều của ông thượng sĩ già đó, đã giúp tôi rất nhiều để những ngày tháng nơi hải đảo bớt đi cái nhớ nhà, cái lo sợ, cái nhàm chán, và dù hễ mở miệng là thích nói về cái tuổi trẻ đã mất, nhưng chính vào thời gian đó, từ những câu chuyện văn chương đó, tôi thấy cái tuổi trẻ thật sự của mình bắt đầu bừng lên một sức sống mãnh liệt. Tôi nghĩ đến những ngày tháng tới, khi không còn chinh chiến, hay khi được trở về với đời sống thường dân, tôi sẽ sống khác, nhìn cuộc đời cách khác. Và, quả thật, khi về lại, tôi vẫn tiếp tục dạy toán, nhưng tôi có khác.
Trên sách vở, trong nghiên cứu, toán học và văn học có một lằn ranh rõ rệt, nhưng trong mỗi con người, lằn ranh đó có thể rất mờ nhạt. Khi tìm hiểu về cuộc đời các nhà toán học, tôi có ấn tượng nhất về một thiên tài mà cuộc đời ngắn ngủi của ông có thể là đối tượng tuyệt vời cho một tác phẩm văn chương. Một thiên tài đã sống tận cùng cho sự đam mê về toán học, về những lý tưởng nhân bản, và về chất lãng mạn trong tình người và tình yêu. Tôi muốn nói về Evariste Galois. Ông sinh ngày 25 tháng 10 năm 1811 ở Bourg-la-Reine, Pháp. Năm 14 tuổi ông đã bắt đầu có những ý niệm mới và nghiêm chỉnh trong toán học. Đến năm 19 tuổi ông đã công bố những công trình quan trọng làm nền tảng cho “Lý Thuyết Galois” và “Lý Thuyết Nhóm” trong đại số trừu tượng (abstract algebra). Trong lúc chăm chú vào những phát kiến toán học, ông vẫn tham gia vào chính trị Pháp, tranh đấu cho nền cộng hòa Pháp, đi đầu trong cuộc biểu tình chống đối vua Louis Phillipe. Bị bắt và bị xử sáu tháng tù. Trong tù, ông ngồi viết tiếp những công trình toán học. Tháng 4, 1832, ông ra khỏi tù. Qua tháng sau, để bênh vực danh dự của người yêu, Stephanie-Felicie du Motel, ông chấp nhận tham dự một cuộc đấu súng. Năm ngày trước cuộc đấu, ông viết thư cho một người bạn, tâm sự về mối tình này. Đêm trước khi đấu, biết rằng mình sẽ chết, ông thức suốt đêm để hoàn tất những công trình toán học còn dở dang. Sáng sớm hôm sau, ông bị bắn ở bụng, mọi người bỏ đi, để ông nằm một mình ở đấu trường. Đến 10 giờ, một nông dân nhìn thấy đưa đến bệnh viện gần đó. Chỉ có người em trai, Alfred, được thông báo. Câu cuối cùng ông nói với em: “
*Đừng khóc, Alfred! Anh cần sự can đảm để chết ở tuối hai mươi*.”
Một trăm bốn mươi năm sau, ở Nha Trang, tôi bắt đầu dạy sinh viên Lý Thuyết Nhóm của Galois. Chương trình trung học Pháp đưa Lý Thuyết Nhóm vào năm cuối của ban toán trước đó vài năm. Chương trình trung học Việt thì chưa.
Tôi không phải là một thiên tài như Galois, dĩ nhiên, nhưng toán học ảnh hưởng vào đời sống tôi rất nhiều. Những hiểu biết cơ bản về toán học cũng đã giúp tôi không ít khi đi vào các chuyên môn khác như vật lý hạt nhân, như kỹ sư điện hay như kỹ thuật không gian mà sau này tôi phải sống với nó một thời gian khá dài. Tuy nhiên, điều tôi muốn chia sẻ ở đây với các bạn trẻ là tinh thần toán học, nhất là, thói quen tìm giải đáp cho những nghi vấn, đã giúp tôi đến với văn chương thi vị hơn. Xin kể một câu chuyện. Thời còn ở trung học, tôi được đọc bản tiếng Việt một tác phẩm của Leo Tolstoi, nhan đề
*Một Bản Đàn*, do nhà văn Trương Bảo Sơn chuyển ngữ, có lẽ từ một bản tiếng Pháp. Tôi đọc say mê. Tác phẩm xây dựng trên thảm kịch của một cặp vợ chồng. Vì nghi ngờ vợ mình có tình ý với một ông thầy dạy nhạc, một nhà quý tộc giàu có nổi cơn ghen giết vợ. Một truyện dài rất hay. Rất thích nhưng tôi luôn tự hỏi tại sao nhà văn Trương Bảo Sơn lại đặt nhan đề tiếng Việt là *Một Bản Đàn*; vì, sau này, sau khi được đọc bản dịch tiếng Pháp *La Sonate à Kreutzer*, tôi ngờ rằng Tolstoi rất có cố ý khi lấy tên một bản sonate của Beethoven, “ *Bản Sonate cho Kreutzer*”, làm nhan đề cho cuốn tiểu thuyết. Nó phải là bản sonate đó chớ không phải một bản đàn nào cũng được. Ý của Tolstoi, theo tôi, là chính bản nhạc đó, bản sonate đó của Beethoven, đã đóng góp vào thảm kịch. Nhưng, tôi không chắc lắm, vì không biết gì về bản sonate này.
Hơn hai mươi năm sau, khi sống ở Philadelphia, một hôm có dịp vào thư viện thành phố. Tình cờ, thấy bản tiếng Anh,
*The Kreutzer Sonata*, tôi nhớ lại cái nghi vấn ngày nào. Tôi vào phòng thính âm, xin được nghe bản sonate này. Bản “sonate cho Kreutzer” được Beethoven soạn cho dương cầm và vĩ cầm. Bản tôi được nghe do Arthur Rubinstein và Henryk Szerying trình tấu. Rubinstein phụ trách dương cầm, Szerying vĩ cầm. Tôi nghe đi nghe lại nhiều lần. Tiếng dương cầm hòa với tiếng vĩ cầm một cách tài tình, réo rắt, tha thiết, làm ruột gan người nghe thắt lại. Tôi hình dung ra buổi hòa nhạc trong ngôi nhà vị quý tộc. Tôi tưởng tượng ra cảnh ông quý tộc ngồi nhìn vợ mình với ông thầy dạy nhạc say sưa trình tấu, như không cần biết có ai xung quanh. Ông quý tộc giàu có nhưng trong người ông không có bao nhiêu chất âm nhạc, chất thi ca. Ông nhìn cảnh vợ ông (chơi dương cầm) với ông thầy (chơi vĩ cầm) để hết tâm hồn vào bản nhạc. Tiếng nhạc quyện lẫn vào nhau da diết mãnh liệt. Ông hình dung ra một cảnh khác. Ruột gan ông bấn lên nhưng ông ghìm lại. Sau buổi trình tấu, ông vẫn giữ cung cách của một quý tộc, cười nói khen ngợi vợ. Một thời gian ngắn sau đó, thảm kịch xảy ra.
Cách đây ba năm, tôi lên Amazon tìm mua CD bản
*The Kreutzer Sonata* cũng do Rubinstein và Szerying trình tấu để nghe lại. Tôi tin rằng tôi hiểu được ý của Tolstoi khi chọn bản sonate này làm nhan đề cho cuốn tiểu thuyết. Tôi tin rằng cái nghi vấn của tôi đúng. Nhưng, thật ra, đúng hay sai không quan trọng. Quan trọng là chính cái nghi vấn đó đã cuối cùng mang đến tôi một niềm vui, một may mắn, được thưởng thức một bản sonate tuyệt vời. Riêng đối với nhà văn Trương Bảo Sơn, dù tôi vẫn không đồng ý với ông về cách đặt tên cho bản dịch cuốn tiếu thuyết, tôi luôn kính trọng ông, và rất cám ơn ông đã đem đến cho lớp trẻ chúng tôi vào thời đó một món ăn tinh thần rất có giá trị của Leo Tolstoi.
Leo Tolstoi và Fyodor Dostoyevsky là những tên tuổi lớn của văn học cổ điển Nga, và của cả nhân loại. Ngoài hai nhà văn này, sự hiểu biết của tôi về văn học Nga vào thời còn đi học rất giới hạn. Về sau, do tình cờ, tôi đọc Anton Chekhov qua các bản dịch tiếng Anh và thích tác giả này, đặc biệt các kịch phẩm của ông như
*Three Sisters* (Ba Chị Em), *The Cherry Orchard* (Vườn Anh Đào)… Do thích vở *Three Sisters* nên khi biết vở này được trình diễn tại một kịch viện nhỏ, The Studio Theatre, tôi đến xem. Nhân vật chính trong kịch là một gia đình có ba chị em và một em trai. Thời trẻ họ sống ở Moscow khi ông cha chỉ huy một lữ đoàn ở đó, cho đến khi ông về hưu cách đó mười một năm. Sau đó họ mất cả cha lẫn mẹ. Giấc mơ của ba chị em là một ngày nào đó họ sẽ về lại Moscow. Nhiều tình tiết và bi kịch được dựng lên từ đó. Lời lẽ trong vở kịch trình diễn ở The Studio Theatre hơi khác trong bản dịch tiếng Anh trong sách một chút. Tối hôm đó, sau khi dự vở kịch xong, về lại nhà, nghĩ lại vở kịch, tôi nhớ nhất câu nói và cách nói của người đóng vai Irina (cô em út) nói với Olga (cô chị cả): “ *Chị Olga, em sẽ lấy Nam Tước, em sẽ về Moscow. Tụi mình sẽ về Moscow.*” Và rồi, tôi nghĩ đến một buổi tối ở giảng đường của trường Đại Học Duyên Hải trên đường Yersin, Nha Trang. Tối hôm đó, bạn tôi, giáo sư Bửu Ý, thuyết trình một đề tài đặc biệt: “ *Văn Chương Trên Giấy, Văn Chương Trên Sàn Gỗ*.” Trong phần thuyết trình, một sinh viên Việt Hán, Dương Đề, được Bửu Ý chọn lên trình bày vài diễn xuất ngắn. Những câu nói trong phần diễn xuất của Dương Đề luôn chấm dứt bằng câu “ *Ngày mai tôi sẽ về Sài Gòn*.” Bao nhiêu năm đã trôi qua, tôi vẫn còn nhớ khá rõ dáng điệu của Dương Đề khi vừa đi vừa nói câu đó trên sân khấu. Bửu Ý là một học giả nổi tiếng, dạy văn chương Pháp ở Đại Học Huế, và cũng là một kịch tác gia. Kịch phẩm *Sương Hồng và Tuyệt Địa* của Bửu Ý đã được xuất bản và trình diễn ở Sài Gòn trước 1975. Bửu Ý được mời phụ trách tín chỉ nhiệm ý về kịch nghệ cho sinh viên Duyên Hải và cùng với thầy Bửu Phi giúp sinh viên thực hiện một vở kịch cho đại học. Sau 1975, Bửu Ý có thời gian làm chủ nhiệm ban Văn Chương Pháp ở Đại Học Huế, nhiều lần được mời sang giảng dạy ở Pháp. Anh cũng được tưởng thưởng một huy chương cao quý của Pháp do chính đại sứ Pháp tại Việt Nam đích thân trao tặng. Tuy nhiên, sau này tôi không thấy Bửu Ý còn dính dấp gì đến kịch nghệ. Vở kịch năm xưa chắc chắn không thế nào được tái bản. “ *Văn chương trên sàn gỗ*” cùng với trường Đại Học Duyên Hải đã hoàn toàn đi vào quá khứ.
Nhiều thứ đã đi vào quá khứ nhưng vẫn để lại những dấu vết sâu đậm trong tim mình. Tôi muốn nói về một câu chuyện thật, được kể lại để làm nền cho tác phẩm
*The Bridge on the Drina* (Chiếc Cầu trên sông Drina) của nhà văn Nam Tư (Yugoslavia) Ivo Andric’, người đoạt giải thưởng văn chương Nobel 1961. Tác phẩm lấy bối cảnh của thành phố Visegrad của Bosnia từ thế kỷ 16 trở về sau. Đây là nơi thường xuyên chứng kiến những tranh chấp tàn bạo giữa hai đế chế Thổ và Áo-Hung, và cũng là tranh chấp giữa Hồi Giáo với Thiên Chúa Giáo (gồm Công Giáo và Chính Thống Giáo) liên tục suốt 400 năm. Để ngăn chận sự phát triển của Thiên Chúa Giáo, người Thổ tổ chức bắt cóc những đứa con nít thuộc gia đình Thiên Chúa Giáo, thường là những gia đình nghèo, đưa sang vùng cai trị của Thổ, bên kia sông Drina. Những đứa bé này được cải sang đạo Hồi và lớn lên như người Thổ. Rất nhiều bà mẹ đưa con đi chợ với mình, quay nhìn lại không thấy con đâu, rượt theo kẻ cướp cho đến bờ sông Drina, dừng lại, ngơ ngác nhìn theo chiếc phà chở con qua sông. Lúc đó, phà là phương tiện duy nhất để qua sông. Bên kia là vùng cai trị của đế quốc Thổ.
Thời gian đầu ở Mỹ, cả gia đình tôi còn lại Việt Nam. Hình ảnh những bà mẹ đứng ngơ ngác bên này sông Drina luôn ám ảnh. Có nhiều đêm, tôi nằm mơ thấy dẫn các con đi chơi, đang ngồi ăn uống vui vẻ, chợt nhìn lại không thấy con mình đâu. Tôi thức dậy, tim còn nhói. Mãi sau này, bao nhiêu năm sau khi đã đoàn tụ đầy đủ với gia đình, những giấc chiêm bao như vậy thỉnh thoảng vẫn hiện ra. Tôi đồng cảm với cái nhói tim của ông Tể Tướng Thổ, Mehmed-pasa Sokolovic’. Một trong những đứa bé bị bắt qua sông Drina như đã nói trên đây được một gia đình quyền quí Thổ nhận làm con nuôi, đổi đạo, đổi tên. Lớn lên, nhờ tài năng, thăng lần lên đến bậc thang cuối cùng của danh vọng, giúp đế quốc Thổ bành trướng tận Trung Âu, giữ chức Tể Tướng (First Grand Vizier) cho Thổ. Với ông Tể Tướng Thổ, chuyện đứa bé bị bắt đưa qua sông ngày nào tưởng đã hoàn toàn đi vào quá khứ. Nhưng không, có người nói là ông thường bị những cơn nhói tim. Vào một lúc như vậy, có lẽ, ông làm một quyết định lớn là cho xây một chiếc cầu qua sông Drina. Xây từ năm 1566 nhưng mãi đến 5 năm sau mới hoàn tất. Và, từ đó, cây cầu cũng như con sông tiếp tục chứng kiến bao đổi thay, bao bi hài kịch của cuộc đời, và cả bao tàn phá lẫn xây dựng.
Ở trên, tôi có nói về buổi thuyết trình của Bửu Ý trong một giảng đường của Đại Học Duyên Hải. Cũng chính trong giảng đường đó, một người bạn khác, nhà thơ Huy Tưởng, đã trình bày một đề tài về Thi Ca. Tôi xin kể lại đây câu chuyện mở đầu của Huy Tưởng. Có một ông thần, một buổi tối đẹp trời ông bay qua một con sông, nhìn xuống thấy một người con gái đang tắm dưới ánh trăng. Ông đoán đó là một hình ảnh đẹp và ông muốn biết nó thực sự đẹp như thế nào, ông muốn tận hưởng nó. Ông phải đến gần. Sợ gây tiếng động mạnh làm cô gái hoảng sợ, ông biến thành một con chuột, nhẹ nhàng đến gần cô gái. Tuy nhiên, là chuột thì cái ham thích chỉ là những rác rưới trên bờ sông, nó không màng gì đến cô gái, nó không thấy cô gái đẹp chỗ nào. Thất bại. Ông biến ra nhiều hóa thân khác. Có hóa thân là một vị hoàng đế trẻ đẹp, quyền uy. Nhưng, khi thấy cô gái, vị hoàng để chỉ muốn ra lệnh đưa nạp cô vào cung. Thất bại. Và, nhiều thất bại tiếp theo. Cuối cùng, ông quyết định biến thành một thi sĩ. Người thi sĩ thấy được cái hồn nhiên, thanh thoát của cô gái, và cái đẹp tuyệt vời của sự quyện lẫn giữa thân xác mịn màng với trăng vàng long lanh trên mặt nước. Ông thành công.
Huy Tưởng! Bạn đang ngồi đâu đó, nếu có đọc những dòng chữ này xin đừng cười. Dĩ nhiên là tôi… cương. Bao nhiêu năm tháng đã qua rồi, làm sao tôi nhớ cho đúng hết những gì bạn nói. Nhưng, tôi tin là tôi không sai ý. Dầu sao, tôi cũng chỉ muốn mượn câu chuyện này để nói đôi lời với các bạn trẻ.
*Hãy đem văn chương vào đời sống. Dù có làm thơ hay viết văn hay không, hãy đến với cuộc đời bằng tâm hồn của một thi sĩ. Bạn sẽ thấy cuộc đời đẹp hơn. Bạn sẽ thấy con người đẹp hơn. *Dĩ nhiên, bạn vẫn có thể làm thơ hay viết văn mà lại không đến với cuộc đời bằng tâm hồn một thi sĩ. Nhưng, đó là câu chuyện khác.
Khi nhắc đến thành phố Visegrad, nơi có cây cầu được xây qua sông Drina, tôi nhớ đến cái thành phố tôi đã sống suốt tuổi thơ. Như nhiều người, tôi thỉnh thoảng vẫn có một ước mơ biết là không thể có, là có lại cái tuổi trẻ của mình. Của những ngày mà ba má tôi còn, tất cả anh chị em tôi còn, và cái hồn nhiên của tôi còn. Chỉ là mơ ước, dĩ nhiên! May mắn là bên cạnh những cái không còn đó, có những cái vẫn còn. Những con sông chảy qua thành phố, và biển. Từ một con sông chảy ra biển, một sớm nào tôi đã theo đó mà ra khơi. Tôi đã hò hẹn với con sông, với biển, và với bao nhiêu người là tôi sẽ trở lại. Và, tôi đã gặp lại rất nhiều trong số đó. Tôi nhớ mấy câu thơ của một người bạn Nha Trang của tôi, nhà thơ Hải Phương:
*Cám ơn biển*
*biển trùng khơi con sóng vỗ*
*trăm nhánh sông hò hẹn chuyến đò qua*
*…*
**Trương Vũ**
*Maryland, cuối tháng 7 năm 2017*
Nguồn:


text:
Your browser does not support javascript or javascript is turn off. Please turn on javascript and try again.
Khởi nghiệp & Kinh doanh
Khi hiệu quả là ưu tiên 1
Thủ thuật Quản trị & Kinh doanh
Cho Doanh nhân & Quản lý cao cấp
Tim30s.com
Tìm là thấy trong 30 giây
Mua bán điểm thưởng
Đăng tin
Đăng nhập
Đăng ký
Điểm thưởng tích lũy của LVTM sẽ sớm được triển khai.
Điểm này dùng để:
- Cho tặng, mua bán
- Chiết khấu sử dụng dịch vụ trên 3 website:
• tim30s.com
• lvtm.vn
• marketingpro.vn
Doanh nghiệp
Việt Nam
Hợp tác
Đối tác
Du lịch - Giải trí
Dược - Hóa - Sinh
Điện tử - Viễn thông - Máy tính
Giáo dục - đào tạo
Hàng tiêu dùng
Hành chính - Nhân sự
Kinh doanh - Thương mại
Kỹ thuật - Công nghệ
Nội thất - ngoại thất
Sản xuất - Công nghiệp
Tài chính - đầu tư
Thời trang - Làm đẹp
Truyền thông - Quảng cáo
Vận chuyển - Xuất nhập khẩu
Xây dựng - Bất động sản
Dịch vụ khác
Ngành nghề khác
Thông tin
Khuyến mãi
Thời trang
Du lịch - Khách sạn
Ẩm thực
Sức khỏe - Làm đẹp
Siêu thị - Trung tâm thương mại
Điện máy - Nội thất
Giải trí
Lĩnh vực khác
Nhà đất
Văn phòng
Siêu thị BĐS
Villa - Biệt thự
Nhà phố
Nhà tạm
PHÒNG TRỌ
Văn phòng
Căn hộ chung cư
Căn hộ cao cấp
Đất dự án - Quy hoạch
Đất ở - Đất thổ cư
Đất lâm nghiệp
Đất cho sản xuất
Đất nông nghiệp
Nhà kho - Xưởng
Nhà hàng - Khách sạn
Mặt bằng - Cửa hàng
Dự án BĐS
Khu đô thị mới
Chung cư/Căn hộ
Khu dân cư
Khu Biệt thự
Du lịch, nghỉ dưỡng
Khu tái định cư
Nhà ở xã hội
Cao ốc văn phòng
Khu thương mại
Khu phức hợp
Khu công nghiệp
Khách sạn, nhà nghỉ
Thông tin Địa ốc
Nhà đẹp
Phong thủy
Thiết kế nhà đẹp
Thiết kế nội thất
Thiết kế sân vườn
Xây dựng nhà
Tính toán lãi suất
Du lịch
Ăn chơi
Tour du lịch
Tour trong nước
Tour ngoài nước
Địa danh du lịch
Trong nước
Ngoài nước
Ăn uống
Café/ Kem
Quán ăn
Nhà hàng
Bar/ Pub
Tiệm bánh
Karaoke
Nghỉ dưỡng
Khách sạn
Resort
Nhà nghỉ
Biệt thự
Căn hộ
Xe
Các loại
Xe hơi
Xe máy
Bảng giá xe
Xe máy
Xe hơi
Danh bạ
Đại lý ô tô
Đại lý xe máy
Đại lý link kiện
Garage xe
Tư vấn
Hướng dẫn thi bằng lái
Chia sẻ kinh nghiệm
Lịch
Sự kiện
Hội nghị - Hội thảo
Hội chợ - Triển lãm
Giáo dục - Đào tạo
Giải trí
Du lịch
Thể Thao
Lễ Hội
Văn hóa - Xã hội
Sự kiện khác
Tìm Việc
Tìm Người
Tìm Việc
Tìm Người
Cẩm nang tìm việc
Định hướng nghề nghiệp
Tư vấn nghề nghiệp
Bí quyết tìm việc
Tư vấn lao động
Tìm đúng
người
đúng
việc
trên
2.001.171
tin đăng ... trong 30 giây!
X
Trên website
Trên Bản đồ
Để tối ưu tìm kiếm:
1
Kết hợp chức năng lọc bên dưới
2
Dùng từ khóa trong "ngoặc kép"
Tìm Việc
Tìm Người
Chọn Tỉnh / Thành
Đóng
Tỉnh thành trực thuộc trung ương
Hồ Chí Minh
Hà Nội
Cần Thơ
Đà Nẵng
Hải Phòng
Các tỉnh thành còn lại
An Giang
Bà Rịa - Vũng Tàu
Bắc Giang
Bắc Kạn
Bạc Liêu
Bắc Ninh
Bến Tre
Bình Định
Bình Dương
Bình Phước
Bình Thuận
Cà Mau
Cao Bằng
Đắk Lắk
Đắk Nông
Điện Biên
Đồng Nai
Đồng Tháp
Gia Lai
Hà Giang
Hà Nam
Hà Tĩnh
Hải Dương
Hậu Giang
Hòa Bình
Hưng Yên
Khánh Hòa
Kiên Giang
Kon Tum
Lai Châu
Lâm Đồng
Lạng Sơn
Lào Cai
Long An
Nam Định
Nghệ An
Ninh Bình
Ninh Thuận
Phú Thọ
Phú Yên
Quảng Bình
Quảng Nam
Quảng Ngãi
Quảng Ninh
Quảng Trị
Sóc Trăng
Sơn La
Tây Ninh
Thái Bình
Thái Nguyên
Thanh Hóa
Thừa Thiên - Huế
Tiền Giang
Trà Vinh
Tuyên Quang
Vĩnh Long
Vĩnh Phúc
Yên Bái
Chọn Ngành nghề
Đóng
Tất cả Ngành nghề
Công nghệ thông tin
Game
IT phần cứng/mạng
IT phần mềm
Thiết kế đồ hoạ web
Thương mại điện tử
Hàng tiêu dùng
Hàng gia dụng
Mỹ phẩm-Trang sức
Thời trang
Thực phẩm-Đồ uống
Hành chính - Nhân sự
Hành chính-Văn phòng
Nhân sự
Thư ký-Trợ lý
Kinh doanh - Thương mại
Bán hàng
Nhân viên kinh doanh
Quản trị kinh doanh
Xuất - Nhập khẩu
Khách sạn - Du lịch
Du lịch
Khách sạn-Nhà hàng
Dịch vụ - Hỗ trợ
Vận tải-Lái xe
Y tế-Dược
Bảo vệ
Biên-Phiên dịch
Dịch vụ
Giáo dục-Đào tạo
Hàng Hải
Hàng Không
Người giúp việc
Pháp lý
Tư vấn
Kỹ thuật - Công nghệ
Cơ khí-Chế tạo
Dầu khí-Hóa chất
Hoá học-Sinh học
Kỹ thuật
Kỹ thuật ứng dụng
Điện-Điện tử
Làm thêm
Làm bán thời gian
NV trông quán Internet
Promotion Girl (PG)
Sinh viên làm thêm
Thực tập
Sản xuất
Ô tô-Xe máy
Công nghệ cao
Công nghiệp
Dệt may - Da giày
In ấn-Xuất bản
Lao động phổ thông
Nông-Lâm-Ngư nghiệp
Thủ công mỹ nghệ
Vật tư-Thiết bị
Xây dựng
Xây dựng
Kiến trúc-TK nội thất
Tài chính - Tiền tệ
Bảo hiểm
Chứng khoán-Vàng
Kế toán-Kiểm toán
Ngân hàng
Đầu tư
KD Bất động sản
Truyền thông - PR
Báo chí-Truyền hình
Marketing-PR
Tổ chức sự kiện-Quà tặng
Tiếp thị-Quảng cáo
Chọn Cấp bậc
Đóng
Không xác định
Chuyên gia
Chuyên viên
Cộng tác viên
Khác
Kỹ thuật viên / Kỹ sư
Nhân viên
Quản trị cấp cao
Sinh viên / Thực tập sinh
Trưởng / Phó phòng
Trưởng nhóm / Giám sát
Tư vấn / Trợ lý
Chọn Mức lương mong muốn
Đóng
Không xác định
Thỏa thuận
1 - 3 triệu
3 - 5 triệu
5 - 7 triệu
7 - 10 triệu
10 - 15 triệu
15 - 20 triệu
20 - 30 triệu
Trên 30 triệu
Chọn Số năm kinh nghiệm
Đóng
Không xác định
Chưa có kinh nghiệm
Dưới 1 năm
1 năm
2 năm
3 năm
4 năm
5 năm
Hơn 5 năm
Chọn Học vấn
Đóng
Không xác định
Không yêu cầu
Trên đại học
Đại học
Cao đẳng
Trung cấp
Trung học
Chọn Ngoại ngữ
Đóng
Sử dụng Song Ngữ
Tiếng Anh - Tiếng Đức
Tiếng Anh - Tiếng Nga
Tiếng Anh - Tiếng Ý
Tiếng Anh - Tiếng Tây Ban Nha
Sử dụng Ngoại ngữ
English - Tiếng Anh
French - Tiếng Pháp
United States - Tiếng Anh Mỹ
Russian - Tiếng Nga
Chinese - Tiếng Trung
Korean - Tiếng Hàn
Arabic - Tiếng Ả Rập
Bengalic - Tiếng Bengal
Bulgarian - Tiếng Bungary
Burmese - Tiếng Miến điện
Cambodian - Tiếng Campuchia
Czech - Tiếng Séc
Danmark - Tiếng Đan mạch
Dutch - Tiếng Hà Lan
Finnish - Tiếng phần Lan
German - Tiếng Đức
Greek - Tiếng Hy Lạp
Hindi - Tiếng Hinđi
Hungarian - Tiếng Hungary
Indonesian - Tiếng Inđônesia
Italian - Tiếng Ý
Japanese - Tiếng Nhật
Laotian - Tiếng Lào
Malay - Tiếng Mã Lai
Norwegian - Tiếng Nauy
Polish - Tiếng Ba Lan
Portuguese - Tiếng Bồ Đào Nha
Romanian - Tiếng Ru ma ni
Spanish - Tiếng Tây Ban Nha
Taiwanese - Tiếng Đài Loan
Thai - Tiếng Thái
Turkish - Tiếng Thổ Nhĩ Kỳ
Ukrainian - Tiếng Ucraina
Khác
Chọn Giới tính
Đóng
Nam / Nữ
Nam
Nữ
Chọn Độ tuổi
Đóng
Không xác định
Dưới 18 tuổi
18 - 24 tuổi
25 - 29 tuổi
30 - 34 tuổi
35 - 39 tuổi
40 - 44 tuổi
Trên 45 tuổi
Chọn Hôn nhân
Đóng
Không xác định
Độc thân
Đã kết hôn
Reset
Tìm Người
(8 tin)
Đăng tin
Mua tin VIP
Doanh nghiệp Nổi bật
Công Ty Cổ Phần Truyền Thông HTV Việt Nam
Công ty TNHH tư vấn thiết kế xây dựng Anh Linh
CÔNG TY TNHH THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ DU LỊCH SAIGONRED TRAVEL
CÔNG TY CỔ PHẦN XÂY DỰNG THƯƠNG MẠI TỔNG HỢP ĐÔNG BẮC
Công ty TNHH ENI-FLORENCE Việt Nam
Công ty TNHH Đầu tư và Thương mại TLC Việt Nam
CÔNG TY CỔ PHẦN TUỔI TRẺ SÀI GÒN
Công ty Cổ Phần ĐT TM DV Du lịch Đất Việt
Công ty TNHH MTV Mỹ Phẩm Hoàng Cung
Công ty TNHH Phil Inter Pharma
Công ty Cổ phần Minh An Phát
Công ty TNHH INCOMREAL
Công ty Thương mại và Xuất Nhập khẩu Viettel
ELand Vietnam Corp. Ltd
Mazzola shop
Công ty cổ phần phần mềm giải trí HDC
D’Art Chocolate
Công ty CP đầu tư kinh doanh Bất động sản THT
Công ty TNHH Bảo hiểm nhân thọ AIA (Việt Nam)
Công ty TNHH VBDQ Ngọc Thắm
COUPLE TX
Công ty Cổ Phần Đầu Tư Và Kinh Doanh Địa Ốc Hưng Thịnh
Công ty TNHH Toàn Đắc Lộc
Indochina Media
Công ty CP Bất động sản Vietstarland
CÔNG TY CỔ PHẦN TẬP ĐOÀN HOA SEN
Công ty TNHH Triệu Quang
Công ty Cổ phần Cơ khí Bảo Tín
Công ty CP Sữa TH
1
2
3
Toàn thời gian
Bán thời gian
Thời vụ
Loại khác
Thông tin lọc theo yêu cầu
(6 tin)
KINH THỊ KIM THOA - KẾ TOÁN TỔNG HỢP
Giới tính: Nữ - 34 Tuổi
Trưởng nhóm / Giám sát
18/07/2016
452
0985042440
[
Hồ Chí Minh
]
7 - 10 triệu
Hơn 5 năm
So sánh
Lưu lại
ID:
478270
KẾ TOÁN TỔNG HỢP
- Có việc làm ổn định lâu dài để tham gia xây dựng công ty ngày càng phát triển.
- Biết được thêm những kỹ năng, kinh nghiệm và kiến thức góp phần xây dựng tốt trong công việc.
- Có cơ hội thăng tiến trong công ty.
Ngành nghề
:
Kế toán-Kiểm toán
Hình thức làm việc
:
Toàn thời gian
Mức lương
:
7 - 10 triệu
Số năm kinh nghiệm
:
Hơn 5 năm
Trần Thị Thanh Thủy - NHÂN VIÊN KẾ HOẠCH SẢN XUẤT
Giới tính: Nữ - 28 Tuổi
Nhân viên
06/07/2016
471
0906957924
[
Hồ Chí Minh, ...
]
Thỏa thuận
3 năm
So sánh
Lưu lại
ID:
478269
NHÂN VIÊN KẾ HOẠCH SẢN XUẤT
- Mong muốn được làm việc trong môi trường thân thiện, năng động để thử thách và phát triển kỹ năng, trình độ chuyên môn.
- Phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ.
- Đóng góp vào sự phát triển trong tương lai của Công ty.
- Được gắn bó lâu dài cùng Công ty.
Ngành nghề
:
Dệt may - Da giày
Hình thức làm việc
:
Toàn thời gian
Mức lương
:
Thỏa thuận
Số năm kinh nghiệm
:
3 năm
Đức - TUYỂN NHÂN VIÊN THẨM MỸ
Giới tính: Nam - 20 Tuổi
Cộng tác viên
15/06/2016
427
0925642617
[
Hồ Chí Minh
]
1 - 3 triệu
So sánh
Lưu lại
ID:
478268
TUYỂN NHÂN VIÊN THẨM MỸ
Ngành nghề
:
Ngành nghề khác
Hình thức làm việc
:
Toàn thời gian
Mức lương
:
1 - 3 triệu
Số năm kinh nghiệm
:
Chưa có kinh nghiệm
Phạm Thị Chung - Nhân viên hành chính - văn phòng
Giới tính: Nữ - 20 Tuổi
Nhân viên
21/04/2016
483
0967046232
[
Hà Nội
]
3 - 5 triệu
1 năm
So sánh
Lưu lại
ID:
478266
Nhân viên hành chính - văn phòng
Có mức thu nhập ổn định, có cơ hội thăng tiến phù hợp với năng lực để đảm bảo cuộc sống ổn định.
Ngành nghề
:
Hành chính-Văn phòng
Hình thức làm việc
:
Toàn thời gian
Mức lương
:
3 - 5 triệu
Số năm kinh nghiệm
:
1 năm
thái văn đức - Tìm việc quản lý sản xuất
Giới tính: Nam - 37 Tuổi
Cộng tác viên
08/04/2016
447
0983209452
[
Hồ Chí Minh, ...
]
Thỏa thuận
Hơn 5 năm
So sánh
Lưu lại
ID:
478265
Tìm việc quản lý sản xuất
Ngành nghề
:
Công nghệ thông tin
Hình thức làm việc
:
Toàn thời gian
Mức lương
:
Thỏa thuận
Số năm kinh nghiệm
:
Hơn 5 năm
Lê - Khóa học " Bác sĩ chuyên khoa Laptop" Công ty bao cấp toàn bộ ăn,ở...
Giới tính: Nam - 20 Tuổi
Nhân viên
24/02/2016
467
+84906090672
[
Hà Nội
]
Thỏa thuận
So sánh
Lưu lại
ID:
478264
Khóa học " Bác sĩ chuyên khoa Laptop" Công ty bao cấp toàn bộ ăn,ở...
Ngành nghề
:
IT phần cứng/mạng
Hình thức làm việc
:
Toàn thời gian
Mức lương
:
Thỏa thuận
Số năm kinh nghiệm
:
Chưa có kinh nghiệm
So sánh:
Quy định
|
Hướng dẫn
|
Hỏi Đáp
|
Liên hệ Quảng cáo
TIM30S.COM ĐƯỢC SỞ HỮU & QUẢN LÝ BỞI
CÔNG TY CỔ PHẦN LÀM VIỆC THÔNG MINH
Giám đốc: Nguyễn Hoàng Vũ
Giấy phép KD số:
0310572550, do Sở Kế hoạch Đầu tư TP.HCM cấp ngày 11/01/2011
Địa chỉ trụ sở chính:
428 Điện Biên Phủ, P.11, Q10, TPHCM
Điện thoại:
(08) 38 329 529 / 0916.298.299
Fax:
(08) 38 329 579
Email:
hotro@tim30s.com
Best viewed with FireFox, Chrome, Safari, Opera, IE 8 at resolution of 1024x768
C#286 (S#3005) ID#0

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Cache-Control: private

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Set-Cookie: user_theme=name=Default; path=/


text:
Sau trận Real Mandrid vùi dập Juventus 3-0 ở trận lượt đi tứ kết Champions League, người ta chứng kiến một hình ảnh rất đẹp. Thủ thành Buffon tiến lại gần Ronaldo, tháo găng, giơ ngón cái lên bày tỏ sự thán phục với CR7.
Phút 64, Daniel Carvajal tạt bóng từ cánh phải, Ronaldo tung người móc bóng cực nhanh.
Cú ngả bàn đèn của siêu sao người Bồ Đào Nha nhanh đến mức thủ thành Buffon không kịp phản xạ. HLV Zinedine Zidane thì dường như không tin vào mắt mình. Thay vì ăn mừng, ông đứng xoa đầu đầy ngạc nhiên. Trên khán đài, rất đông CĐV Juventus đứng dậy vỗ tay, thán phục Ronaldo.
Trước đó, ngay phút thứ 3 trận đấu, từ đường căng ngang bên cánh trái của đồng đội, Ronaldo nhanh chân chích mũi giầy đưa bóng vào góc xa, mở tỷ số cho Real.
Cú ra chân quá hiểm hóc, và thủ thành Buffon không có cơ hội để cản phá.
Ronaldo quả là có chân mệnh thiên tử ở Champions League
Phút 73, Ronaldo chọc khe cho Marcelo thoát xuống, rướn bóng cực nhanh qua thủ thành Buffon ấn định chiến thắng 3-0 cho đội bóng Hoàng gia Tây Ban Nha.
Hai bàn thắng, trong đó có 1 siêu phẩm và một đường kiến tạo thành bàn giúp Real vượt qua thử thách mang tên Juventus theo cách ít ai dám nghĩ tới, Ronaldo một lần nữa khiến cả thế giới ngả mũ!
Juventus có thể là nhà vô địch tuyệt đối ở Serie A nhưng họ khó làm nên chuyện trước đội hình đầy sao của Real.

markdown:
![ Buc anh khien ca the gioi bong da bai phuc Ronaldo hinh anh 1](http://a8.vietbao.vn/images/vn888/hot/v2014/best_bceecf9a80-1-buffon-phuc-ronaldo-15-0742004.png)
Sau trận Real Mandrid vùi dập Juventus 3-0 ở trận lượt đi tứ kết Champions League, người ta chứng kiến một hình ảnh rất đẹp. Thủ thành Buffon tiến lại gần Ronaldo, tháo găng, giơ ngón cái lên bày tỏ sự thán phục với CR7.
![ Buc anh khien ca the gioi bong da bai phuc Ronaldo hinh anh 2](http://a8.vietbao.vn/images/vn888/hot/v2014/best_f7a3ae6401-2-4acbc6a900000578-5574763-image-a-61-1522787255400-4-0659017.jpeg)
Phút 64, Daniel Carvajal tạt bóng từ cánh phải, Ronaldo tung người móc bóng cực nhanh.
![ Buc anh khien ca the gioi bong da bai phuc Ronaldo hinh anh 3](http://a8.vietbao.vn/images/vn888/hot/v2014/best_def18be500-3-4acbd07300000578-5574763-image-a-63-1522787364774-5-0659129.jpeg)
Cú ngả bàn đèn của siêu sao người Bồ Đào Nha nhanh đến mức thủ thành Buffon không kịp phản xạ. HLV Zinedine Zidane thì dường như không tin vào mắt mình. Thay vì ăn mừng, ông đứng xoa đầu đầy ngạc nhiên. Trên khán đài, rất đông CĐV Juventus đứng dậy vỗ tay, thán phục Ronaldo.
![ Buc anh khien ca the gioi bong da bai phuc Ronaldo hinh anh 4](http://a8.vietbao.vn/images/vn888/hot/v2014/best_43322fe676-4-4acb4c3a00000578-5574763-image-a-3-1522781979160-0652394.jpeg)
Trước đó, ngay phút thứ 3 trận đấu, từ đường căng ngang bên cánh trái của đồng đội, Ronaldo nhanh chân chích mũi giầy đưa bóng vào góc xa, mở tỷ số cho Real.
![ Buc anh khien ca the gioi bong da bai phuc Ronaldo hinh anh 5](http://a8.vietbao.vn/images/vn888/hot/v2014/best_396ce24c60-5-4acb5a8800000578-5574763-image-m-22-1522782684464-0652572.jpeg)
Cú ra chân quá hiểm hóc, và thủ thành Buffon không có cơ hội để cản phá.
![ Buc anh khien ca the gioi bong da bai phuc Ronaldo hinh anh 6](http://a8.vietbao.vn/images/vn888/hot/v2014/best_ea22a022db-6-4acb50d500000578-5574763-image-a-16-1522782354010-3-0653089.jpeg)
Ronaldo quả là có chân mệnh thiên tử ở Champions League
![ Buc anh khien ca the gioi bong da bai phuc Ronaldo hinh anh 7](http://a8.vietbao.vn/images/vn888/hot/v2014/best_f7043cf2c9-7-more-misery-on-the-serie-a-champions-roundin-a-66-1522787406970-10-0709152.jpeg)
Phút 73, Ronaldo chọc khe cho Marcelo thoát xuống, rướn bóng cực nhanh qua thủ thành Buffon ấn định chiến thắng 3-0 cho đội bóng Hoàng gia Tây Ban Nha.
![ Buc anh khien ca the gioi bong da bai phuc Ronaldo hinh anh 8](http://a8.vietbao.vn/images/vn888/hot/v2014/best_64d9be263e-8-4acbbda500000578-5574763-image-a-48-1522786711911-14-0734083.jpeg)
Hai bàn thắng, trong đó có 1 siêu phẩm và một đường kiến tạo thành bàn giúp Real vượt qua thử thách mang tên Juventus theo cách ít ai dám nghĩ tới, Ronaldo một lần nữa khiến cả thế giới ngả mũ!
![ Buc anh khien ca the gioi bong da bai phuc Ronaldo hinh anh 9](http://a8.vietbao.vn/images/vn888/hot/v2014/best_41e315c273-9-juve-16-0801563.jpeg)
Juventus có thể là nhà vô địch tuyệt đối ở Serie A nhưng họ khó làm nên chuyện trước đội hình đầy sao của Real.

X-Crawler-Transfer-Encoding: chunked

Connection: keep-alive

Vary: Accept-Encoding

X-Cache-Status: HIT