text:
“Ngợi khen Thiên Chúa Ba Ngôi cùng một bản thể duy nhất. Chúng ta hãy ca tụng Người vì Người đã tỏ lòng thương ta” (Ca nhập lễ Lễ Thiên Chúa Ba Ngôi).
Từ đầu năm phụng vụ, Hội Thánh đã lần lượt nhắc nhớ và mừng kính.
Chúa Cha đã ban Con Ngài để cứu độ chúng ta.
Con Ngài, Ngôi lời đã thành xác phàm, làm người, sinh ra (Mùa Giáng Sinh), thụ nạn và chịu chết (Mùa Thương Khó) và sống lại lên Trời ngự bên hữu Chúa Cha (Mùa Phục Sinh).
Và đã ban Thánh Thần làm sức sống mãi mãi của Hội Thánh (Lễ Hiện Xuống).
Sau đó, Hội Thánh mới mừng kính Mầu Nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi. Với lời mời gọi : “Chúng ta hãy ca tụng Người vì Người tỏ lòng thương ta”. Chỉ bấy nhiêu, nhưng lại chính là thái độ thích hợp nhất trước Mầu Nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi khi nhận thức đúng đắn về ‘mầu nhiệm’, bắt đầu từ mầu nhiệm con người, hình ảnh của Thiên Chúa.
Không phải là vấn đề,
Không phải là bí mật mà là tâm sự.
Thiên Chúa Ba Ngôi không phải là một “vấn đề”.
Càng không phải là một vấn đề toán học. Mầu nhiệm không phải là một vấn đề. Càng không phải là một vấn đề toán học… một bài toán. 3 là 3, 1 là 1, không tính với toán nào mà 1 là 3 hay 3 thành 1 được cả. Thiên Chúa không phải là những con số. Đừng làm trò ảo thuật lý luận đưa ngón tay ba đốt tay hay hình tam giác mà ví von. Làm như thế là đùa bỡn với Thiên Chúa, còn tệ hơn phủ nhận Ngài. Thậm chí như kinh sĩ Kir đã từng làm đến độ… siêu đẳng. Kinh sĩ Kir là nhân vật nổi tiếng cả trong Giáo Hội lẫn trên chính trường Pháp suốt mấy mươi năm sau Đệ nhị thế chiến. Trong cuốn Le problème religieux (“vấn đề tôn giáo”, lại “vấn đề”!) ông lập luận : người ta cứ hay thắc mắc về các “mầu nhiệm” trong đạo, nhưng mầu nhiệm trong đạo có bao nhiêu đâu so với các mầu nhiệm trong thiên nhiên. Rồi cứ lấy ngay mầu nhiệm gay go nhất trong đạo là Thiên Chúa Ba Ngôi. Đạo đâu có dạy 1 + 1 + 1 = 1, điều đó vô lý. Đạo dạy 1 x 1 x 1 = 1, ngược lại : tại sao chỉ nhân có ba lần thôi! Kir đã vô tình làm trò ảo thuật biến Mầu Nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi thành bài toán ba xu. Lầm lẫn Mầu Nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi với một vấn đề, cố biện luận “ngon lành” khi diễn giải, người ta chỉ có thể đùa dai mà phạm thượng một cách vô tình và … nhiệt tình.
Thiên Chúa Ba Ngôi, Mầu Nhiệm không phải là “bí mật”, như bí mật nghề nghiệp, bí mật nhà nghề, bí mật quân sự .v.v… Bí mật là một thứ thiên hạ giấu kĩ. Để lộ ra hết bí mật. Còn Thiên Chúa, chính vì Ngài tỏ mình ra cho con người, tâm sự, mặc khải với con người, con người mới gặp và được gặp Mầu Nhiệm của Ngài. Bí mật thì người ta giữ riêng, còn Mầu Nhiệm là quà tặng của Thiên Chúa cho con người. Nhưng Mầu nhiệm vẫ còn đó vì ngay giữa người với người, tâm sự không phải là tự bóc trần, tự lột trần, không phải là “lộ tẩy”. Nhận tâm sự không phải là “lật tẩy” (như đối với một bí mật).
Cho nên thái độ thích hợp nhất trước Mầu Nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi ít nữa phải tương tự thái độ con người cần có khi đứng trước một con người.
Không phải “thiên chúa” hay vũ trụ vật chất, không phải những con số, không phải những bí mật này nọ mà chỉ có con người đã được dựng nên theo hình ảnh Thiên Chúa. Vì con người là trí tuệ và tự do, nhưng cũng vì con người, mỗi con người còn là mầu nhiệm.
Con người là mầu nhiệm
Con người là mầu nhiệm đối với nhau. Không gì láo xược cho bằng đòi “đi guốc trong bụng” người khác. Người ta chỉ có quyền và có thể “đi guốc” trong bụng vũ trụ vật chất. Mọi tham vọng tìm tòi của khoa học, sâu đến đâu, rộng đến đâu, xa đến đâu đi nữa đều là chính đáng vì đáp ứng lời mời gọi của Thiên Chúa từ ban đầu : “Hãy bá chủ nó ! Hãy trị trên cá biển và chim trời…” (St 1,28). Vũ trụ vật chất có vĩ đại, bao la, cực nhỏ và cực lớn vô hạn thế nào đi chăng nữa thì chỉ là vấn đề, những vấn đề, chỉ gồm những vấn đề thách thức trí tuệ con người và để con người mặc sức lý giải, tìm hiểu. Nhưng không làm gì có “mầu nhiệm trong thiên nhiên” để kinh sĩ Kir bảo là nhiều.
Con người có thể là đối tượng của hiểu biết khoa học, như sinh lý học, tâm lý học, xã hội học.v.v… Nhưng con người vẫn chỉ thực sự biết nhau là nhờ tâm sự cho nhau. Có “nói bụng mình ra” với nhau thì mới biết được bụng của nhau. “Bụng” này nghe thì thô thiển nhưng vượt tầm với của các sinh lý học lẫn tâm lý học hay xã hội học, vượt tầm với mọi thứ khoa học, vì không chỉ còn là “vấn đề”.
Có tâm sự cho nhau mới biết được bụng nhau, nhưng biết cài này chỉ là tương đối. Có muốn tâm sự hết mình đi nữa thì tâm sự không phải là tự bóc trần, tự lột trần đã đành ( tâm sự khác với strip-tease!) mà cũng không thể làm sao chia sẽ cho người khác biết mình như mình biết được.
Người tâm sự không bao giờ nói ra được hết ý lòng mình do bởi ngôn ngữ (theo nghĩa rộng nhất) luôn hạn hẹp. Ý tại ngôn ngoại, nhưng những gì ở ngoài ngôn ngư lại vô phương nắm bắt cho đúng hay cho hết được.
Người tâm sự không thể nào nhận được hết, không thể nào chia sẻ hoàn toàn được. Mỗi con người là một thế giới độc đáo, độc nhất vô nhị, với tâm lý riêng, khả năng cảm nhận riêng, kinh nghiệm sống riêng. Giữa hai con người không thể có hiện tượng cùng một tần số y boong như giữa một đài phát thanh và một đài thu thanh để có sự truyền thông đơn giản. Biết bao nhiêu yếu tố khác biệt để làm nhiễu, để giới hạn sự cảm thông giữa cả những người thân thiết nhất, tri âm, tri kỉ. Người đang không vui làm sao cảm nhận được tâm sự người đang vui ? Người đang vui ít với người đang vui nhiều, người đang vui thế này với người đang vui thế nọ cũng thế. Vợ là thi nhân làm sao cho chồng là kỹ sư cũng thấy chiếc cầu tre lắt lẻo y như mình ? Mười nhà thơ, nói chi đến mười anh lính, cũng không thể đồng nhịp “ngắm trăng, ngăm!” như trong Ly thân, cho dẫu là theo tiếng hô của một nhà thơ đi nữa. Chưa nói đến những Nguyễn Du hay những Mozart. Mozart có tâm sự hết mình đi nữa cũng không làm được cho một ai khác có thể cảm nhận Lễ Requiem của Mozart bằng hay như Mozart. Có Bá Nha – Tử Kỳ để đồng cảm một tiếng đàn đi chăng nữa thì dư âm tiếng đàn trong tâm tư Bá Nha vẫn không hoàn toàn trong tâm tư Tử Kỳ. Thường thì tri âm được coi là đồng nghĩa với tri kỷ. Thực sự thì tri âm đến đâu nữa vẫn không thể là tri kỷ hoàn toàn.
Yêu thương đối với bé là mẹ là cha, là anh chị em, là những người gần gũi, quen thuộc. Thế rồi bỗng dưng có một anh chàng nào đó, một cô nàng nào đó lạ hoắc lui tới nhà với chị hay anh của bé. Rồi họ cưới nhau, không rời nhau. Bé thắc mắc : sao vậy ? Anh hay chị sẽ bảo vì thương với yêu, không giấu gì bé, nhưng bé làm sao hiểu được cái thương với yêu này. Bé phải chờ mai sau mới đến lượt mình… mới hiểu được. Nhưng mai sau khi hiểu được thế nào là “yêu” thì cha mẹ, anh chị em, bạn bè xung quanh lại chưa hẳn đã dễ hiểu tại sao “hắn yêu chi cô nàng nọ” hay “anh chàng kia”.
Con người còn là mầu nhiệm đối với chính mình. Không ai đi guốc được trong chính bụng mình. Không ai biết được tường tận hay chính xác bụng mình thế nào. Hồi học tiểu học, ta viết hai trang giấy học trò tả một ông thầy bói, một bà bán chè, ta đã tưởng tượng như sao y bản chính. Càng lớn lên, ta càng khó nói thật chính xác về bản thân mình, chẳng qua vì biết mình đâu có chính xác được. Có viết ra hàng nghìn trang tự sự với tất cả chân thành thì cũng không thể vô tâm hay trâng tráo ký nhận “trên đây là sự thật 100%”.
Nguyên từng cử chỉ, hành vi tầm thường nhất của mình, con người không thể đánh giá được nó tốt xấu thế nào thực sự, nó tốt về mặt nào, đến mức nào, xấu về mặt nào, đến độ nào, ý nghĩa thực sự của nó là thế nào. Vừa cho người hành khất gặp bên đường 500 đồng bạc ? Chỉ vài phút sau, cứ thử đánh giá cử chỉ đó. Vì thương cảm? Để khỏi bị quấy rầy? Vì có người nhìn mình ? Do thói quen máy móc? Có động lực nào thực sự duy nhất? Còn nếu là cả vì động lực này lẫn động lực nọ thì làm sao xác định được động lực nào hơn động lực nào, động lực này bao nhiêu phần trăm, động lực nọ bao nhiêu phần trăm v.v…?
Đây cũng là đề tài của vở kịch “Một người của Thiên Chúa”, Un home de Dieu của Gabriel Marcel. Chỉ cần một biến cố không đặc biệt gì lắm xảy đến đã đủ gây sóng gió trong cách nhận thức về nhau giữa một gia đình lâu nay đầm ấm kiểu mẫu… Nhân vật chính, vị mục sư, bị dằn vặt hơn ai hêt : Ông là ai? Có thực sự là “một người của Chúa” hay chỉ là một tên hề giả dối suốt đời? Không ai trả lời được cho câu hỏi đó, kể cả… tác giả ! Ở màn cuối, trong giờ phút tuyệt vọng, vị mục sư chỉ còn biết đưa mắt nhìn lên trời. An ủi cuối cùng của ông là còn được ai đó biết mình đúng đắn, thực sự. “Être connu tel que l’ on esst”. Nhìn nhận Thiên Chúa biết mình hơn chính mình biết mình đó là khiêm tốn và tôn vinh Thiên Chúa cách đích thực nhất.
Thiên Chúa Ba Ngôi là mầu nhiệm siêu việt
Con người là mầu nhiệm theo hình ảnh Thiên Chúa. Nhưng Thiên Chúa siêu việt thì vẫn khác con người hơn là như con người.
Ngài không là Mầu Nhiệm đối với chính Ngài. Ngài hoàn toàn trong suốt với chính mình. Thiên Chúa tụ hữu cũng là tự trị. Không như con người không tự mình mà có, cũng không biết mình thực sự.
Ngài chỉ là Mầu Nhiệm đối với con người ngay cả với chính khi Ngài tự ý tâm sự với con người, “tỏ mình ra cho chúng ta”. Chỉ vì giới hạn vẫn không thể tránh được từ phía con người. Con người đón nhận tâm sự của tha nhân mà còn bị giới hạn bởi tâm lý riêng, khả năng cảm nhận riêng, kinh nghiệm sống riêng, kinh nghiệm sống riêng của mình. Nói chi con người khi đón nhận tâm sự của Thiên Chúa, mặc khải của Ngài về chính Ngài. Giai thoại quen thuộc về Thánh Augustino đi lại trên bãi biển tìm hiêu Thiên Chúa Ba Ngôi rồi gặp một chú bé vọc nước, giai thoại ấy vẫn có ý nghĩa và đáng nhớ mãi.
Ca tụng Ngài vì Ngài tỏ lòng thương ta
Ý thức mầu nhiệm con người, Mầu Nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi thì cũng tôn trọng con người, phụ phục trước Thiên Chúa Ba Ngôi (có lẽ phải học thái độ thờ lạy của an hem Hồi giáo trước Allah hoặc cũng đừng quá quên dáng dấp của Mosê trên đỉnh núi Sinai).
Nhưng thái độ Kitô hữu không phải là “kính nhi viễn chi” đối với Thiên Chúa cũng như đối với tha nhân.
Trái lại hôm nay chúng ta mừng Mầu Nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi là mừng Thiên Chúa đã thương “làm cho chúng ta được am tường về Người” (Ep 1,17). Ngài đã tỏ ra cho chúng ta được biết Ngài là Thiên Chúa duy nhất nhưng không phải là Thiên Chúa đơn độc : Ngài là cộng đồng Ba Ngôi thương yêu nhau trong cùng một bản tính duy nhất.
Còn hơn nữa là mừng Thiên Chúa từ thuở ban đầu khi tạo dựng con người, đã con người được làm con cái Ngài, chia sẻ sự sống của Ngài.
Ngài còn cho con người phản ảnh Cộng Đồng Ba Ngôi.
Con người được tạo dựng không phải con người cô độc, “một mình không tốt”. Nhưng là con người nam và nữ, con người mở rộng trong không gian và thời gian làm thành cộng đồng nhân loại, liên đới với nhau, hòa hợp thương yêu nhau và hòa đồng với vạn vật trong vũ trụ, để làm hình ảnh cho chính sự hợp nhất của cộng đồng Ba Ngôi Thiên Chúa.
Nhưng con người đã phạm tội và làm đổ vỡ hình ảnh đó. Mất tình nghĩa với Thiên Chúa cũng là mất luôn sự hòa hợp giữa người với người, sự hòa đồng với vũ trụ : chỉ còn Tháp Babel và mồ hôi nước mắt.
Tuy vậy Thiên Chúa không bỏ mặc con người.. Đã có lời hứa từ buổi đầu… Đã có các giao ước nới Noe, Abraham, Môsê.v.v… Ngài dần dà nối lại loài người với Ngài, loài người với nhau. Và cuối cùng Ngài thực hiện công trình đó một cách dứt khoát và trọn vẹn trong Chúa Kitô.
* Tất cả được giao hòa lại trong bản thân Đức Kitô, sự chết- sống lại của Ngài (Et 1,9tt; 2,11tt).
* Đức Kitô lại ban Thần Khí của Ngài cho chúng ta để cho chúng ta được chia sẻ chính nếp sống làm Con của Ngài đối với Cha Ngài : “Vì phàm ai được Thần Khí Thiên Chúa dẫn đưa thì họ là con cái Chúa. Quả thế không phải thứ thần khí của hàng nô lệ là điều anh em đã chịu lấy, để mà phải sợ hãi. Nhưng an hem đã chịu lấy Thần Khí của hàng nghĩa tử, nhờ đó ta kêu lên : Abba, Cha ơi ! Chính Thần Khí chứng thực cho thần hồn ta rằng : ta là con cái Thiên Chúa; mà nếu là con, thì cũng là kẻ thừa tự với Đức Kitô, một khi ta cũng cam chịu khổ với Ngài để rồi cũng chia phần vinh hiển với Ngài”
Ý nguyện thích hợp nhất khi chiêm ngưỡng Mầu Nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi chính là lới chú nguyện của Thánh Phaolô cũng là lời Hội Thánh chúc nguyện đầu mỗi thánh lễ :
“Nguyện xin ân sủng Đức Yêsu Kitô Chúa chúng ta và tình thương Chúa Cha và ơn hiệp thông của Chúa Thánh Thần ở cùng tất cả anh em”
Sống trong ân sủng Chúa Kitô, nên một với Ngài cũng là sống tình hiếu thảo với Cha trên trời và sống tình an hem với tha nhân. Mỗi hành động yêu thương, phục vụ đích thực đều góp phần sửa lại khuôn mặt cộng đồng nhân loại, làm đẹp khuôn mặt đó hơn. Để thêm cảnh gia đình con cái Thiên Chúa thông hiệp với nhau, thương yêu nhau và như thế là để cộng đồng nhân loại làm hình ảnh trung thực hơn cho chính Cộng Đồng Ba Ngôi Thiên Chúa. Không chỉ như ý định sáng thế mà còn theo lịnh truyền, di chúc của Chúa Yêsu :
Như Cha thương yêu Thầy, Thầy yêu thương anh em (và) như Thầy thương yêu anh em hãy thương yêu nhau (Ga 15,9-12).
Nguyễn Ngọc Lan
(Đọc thêm các bài cùng một dạng, xin mời vào:
(Đọc thêm các bài cùng một dạng, xin mời vào:
www.suyniemloingai.blogspot.com
www.suyniemloingai.blogspot.com
www.chuyenphiemdaodoi.blogspot.com)
www.chuyenphiemdaodoi.blogspot.com)
No comments:
Post a Comment

markdown:
Từ đầu năm phụng vụ, Hội Thánh đã lần lượt nhắc nhớ và mừng kính.
Chúa Cha đã ban Con Ngài để cứu độ chúng ta.
Con Ngài, Ngôi lời đã thành xác phàm, làm người, sinh ra (Mùa Giáng Sinh), thụ nạn và chịu chết (Mùa Thương Khó) và sống lại lên Trời ngự bên hữu Chúa Cha (Mùa Phục Sinh).
Và đã ban Thánh Thần làm sức sống mãi mãi của Hội Thánh (Lễ Hiện Xuống).
Sau đó, Hội Thánh mới mừng kính Mầu Nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi. Với lời mời gọi : “Chúng ta hãy ca tụng Người vì Người tỏ lòng thương ta”. Chỉ bấy nhiêu, nhưng lại chính là thái độ thích hợp nhất trước Mầu Nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi khi nhận thức đúng đắn về ‘mầu nhiệm’, bắt đầu từ mầu nhiệm con người, hình ảnh của Thiên Chúa.
**Không phải là vấn đề,** **Không phải là bí mật mà là tâm sự.** ** Thiên Chúa Ba Ngôi không phải là một “vấn đề”**.
Càng không phải là một vấn đề toán học. Mầu nhiệm không phải là một vấn đề. Càng không phải là một vấn đề toán học… một bài toán. 3 là 3, 1 là 1, không tính với toán nào mà 1 là 3 hay 3 thành 1 được cả. Thiên Chúa không phải là những con số. Đừng làm trò ảo thuật lý luận đưa ngón tay ba đốt tay hay hình tam giác mà ví von. Làm như thế là đùa bỡn với Thiên Chúa, còn tệ hơn phủ nhận Ngài. Thậm chí như kinh sĩ Kir đã từng làm đến độ… siêu đẳng. Kinh sĩ Kir là nhân vật nổi tiếng cả trong Giáo Hội lẫn trên chính trường Pháp suốt mấy mươi năm sau Đệ nhị thế chiến. Trong cuốn Le problème religieux (“vấn đề tôn giáo”, lại “vấn đề”!) ông lập luận : người ta cứ hay thắc mắc về các “mầu nhiệm” trong đạo, nhưng mầu nhiệm trong đạo có bao nhiêu đâu so với các mầu nhiệm trong thiên nhiên. Rồi cứ lấy ngay mầu nhiệm gay go nhất trong đạo là Thiên Chúa Ba Ngôi. Đạo đâu có dạy 1 + 1 + 1 = 1, điều đó vô lý. Đạo dạy 1 x 1 x 1 = 1, ngược lại : tại sao chỉ nhân có ba lần thôi! Kir đã vô tình làm trò ảo thuật biến Mầu Nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi thành bài toán ba xu. Lầm lẫn Mầu Nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi với một vấn đề, cố biện luận “ngon lành” khi diễn giải, người ta chỉ có thể đùa dai mà phạm thượng một cách vô tình và … nhiệt tình.
**Thiên Chúa Ba Ngôi, Mầu Nhiệm không phải là “bí mật”, **như bí mật nghề nghiệp, bí mật nhà nghề, bí mật quân sự .v.v… Bí mật là một thứ thiên hạ giấu kĩ. Để lộ ra hết bí mật. Còn Thiên Chúa, chính vì Ngài tỏ mình ra cho con người, tâm sự, mặc khải với con người, con người mới gặp và được gặp Mầu Nhiệm của Ngài. Bí mật thì người ta giữ riêng, còn Mầu Nhiệm là quà tặng của Thiên Chúa cho con người. Nhưng Mầu nhiệm vẫ còn đó vì ngay giữa người với người, tâm sự không phải là tự bóc trần, tự lột trần, không phải là “lộ tẩy”. Nhận tâm sự không phải là “lật tẩy” (như đối với một bí mật).
Cho nên thái độ thích hợp nhất trước Mầu Nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi ít nữa phải tương tự thái độ con người cần có khi đứng trước một con người.
Không phải “thiên chúa” hay vũ trụ vật chất, không phải những con số, không phải những bí mật này nọ mà chỉ có con người đã được dựng nên theo hình ảnh Thiên Chúa. Vì con người là trí tuệ và tự do, nhưng cũng vì con người, mỗi con người còn là mầu nhiệm.
**Con người là mầu nhiệm** ** Con người là mầu nhiệm đối với nhau.** Không gì láo xược cho bằng đòi “đi guốc trong bụng” người khác. Người ta chỉ có quyền và có thể “đi guốc” trong bụng vũ trụ vật chất. Mọi tham vọng tìm tòi của khoa học, sâu đến đâu, rộng đến đâu, xa đến đâu đi nữa đều là chính đáng vì đáp ứng lời mời gọi của Thiên Chúa từ ban đầu : “Hãy bá chủ nó ! Hãy trị trên cá biển và chim trời…” (St 1,28). Vũ trụ vật chất có vĩ đại, bao la, cực nhỏ và cực lớn vô hạn thế nào đi chăng nữa thì chỉ là vấn đề, những vấn đề, chỉ gồm những vấn đề thách thức trí tuệ con người và để con người mặc sức lý giải, tìm hiểu. Nhưng không làm gì có “mầu nhiệm trong thiên nhiên” để kinh sĩ Kir bảo là nhiều.
Con người có thể là đối tượng của hiểu biết khoa học, như sinh lý học, tâm lý học, xã hội học.v.v… Nhưng con người vẫn chỉ thực sự biết nhau là nhờ tâm sự cho nhau. Có “nói bụng mình ra” với nhau thì mới biết được bụng của nhau. “Bụng” này nghe thì thô thiển nhưng vượt tầm với của các sinh lý học lẫn tâm lý học hay xã hội học, vượt tầm với mọi thứ khoa học, vì không chỉ còn là “vấn đề”.
Có tâm sự cho nhau mới biết được bụng nhau, nhưng biết cài này chỉ là tương đối. Có muốn tâm sự hết mình đi nữa thì tâm sự không phải là tự bóc trần, tự lột trần đã đành ( tâm sự khác với strip-tease!) mà cũng không thể làm sao chia sẽ cho người khác biết mình như mình biết được.
Người tâm sự không bao giờ nói ra được hết ý lòng mình do bởi ngôn ngữ (theo nghĩa rộng nhất) luôn hạn hẹp. Ý tại ngôn ngoại, nhưng những gì ở ngoài ngôn ngư lại vô phương nắm bắt cho đúng hay cho hết được.
Người tâm sự không thể nào nhận được hết, không thể nào chia sẻ hoàn toàn được. Mỗi con người là một thế giới độc đáo, độc nhất vô nhị, với tâm lý riêng, khả năng cảm nhận riêng, kinh nghiệm sống riêng. Giữa hai con người không thể có hiện tượng cùng một tần số y boong như giữa một đài phát thanh và một đài thu thanh để có sự truyền thông đơn giản. Biết bao nhiêu yếu tố khác biệt để làm nhiễu, để giới hạn sự cảm thông giữa cả những người thân thiết nhất, tri âm, tri kỉ. Người đang không vui làm sao cảm nhận được tâm sự người đang vui ? Người đang vui ít với người đang vui nhiều, người đang vui thế này với người đang vui thế nọ cũng thế. Vợ là thi nhân làm sao cho chồng là kỹ sư cũng thấy chiếc cầu tre lắt lẻo y như mình ? Mười nhà thơ, nói chi đến mười anh lính, cũng không thể đồng nhịp “ngắm trăng, ngăm!” như trong Ly thân, cho dẫu là theo tiếng hô của một nhà thơ đi nữa. Chưa nói đến những Nguyễn Du hay những Mozart. Mozart có tâm sự hết mình đi nữa cũng không làm được cho một ai khác có thể cảm nhận Lễ Requiem của Mozart bằng hay như Mozart. Có Bá Nha – Tử Kỳ để đồng cảm một tiếng đàn đi chăng nữa thì dư âm tiếng đàn trong tâm tư Bá Nha vẫn không hoàn toàn trong tâm tư Tử Kỳ. Thường thì tri âm được coi là đồng nghĩa với tri kỷ. Thực sự thì tri âm đến đâu nữa vẫn không thể là tri kỷ hoàn toàn.
Yêu thương đối với bé là mẹ là cha, là anh chị em, là những người gần gũi, quen thuộc. Thế rồi bỗng dưng có một anh chàng nào đó, một cô nàng nào đó lạ hoắc lui tới nhà với chị hay anh của bé. Rồi họ cưới nhau, không rời nhau. Bé thắc mắc : sao vậy ? Anh hay chị sẽ bảo vì thương với yêu, không giấu gì bé, nhưng bé làm sao hiểu được cái thương với yêu này. Bé phải chờ mai sau mới đến lượt mình… mới hiểu được. Nhưng mai sau khi hiểu được thế nào là “yêu” thì cha mẹ, anh chị em, bạn bè xung quanh lại chưa hẳn đã dễ hiểu tại sao “hắn yêu chi cô nàng nọ” hay “anh chàng kia”.
**Con người còn là mầu nhiệm đối với chính mình. **Không ai đi guốc được trong chính bụng mình. Không ai biết được tường tận hay chính xác bụng mình thế nào. Hồi học tiểu học, ta viết hai trang giấy học trò tả một ông thầy bói, một bà bán chè, ta đã tưởng tượng như sao y bản chính. Càng lớn lên, ta càng khó nói thật chính xác về bản thân mình, chẳng qua vì biết mình đâu có chính xác được. Có viết ra hàng nghìn trang tự sự với tất cả chân thành thì cũng không thể vô tâm hay trâng tráo ký nhận “trên đây là sự thật 100%”.
Nguyên từng cử chỉ, hành vi tầm thường nhất của mình, con người không thể đánh giá được nó tốt xấu thế nào thực sự, nó tốt về mặt nào, đến mức nào, xấu về mặt nào, đến độ nào, ý nghĩa thực sự của nó là thế nào. Vừa cho người hành khất gặp bên đường 500 đồng bạc ? Chỉ vài phút sau, cứ thử đánh giá cử chỉ đó. Vì thương cảm? Để khỏi bị quấy rầy? Vì có người nhìn mình ? Do thói quen máy móc? Có động lực nào thực sự duy nhất? Còn nếu là cả vì động lực này lẫn động lực nọ thì làm sao xác định được động lực nào hơn động lực nào, động lực này bao nhiêu phần trăm, động lực nọ bao nhiêu phần trăm v.v…?
Đây cũng là đề tài của vở kịch “Một người của Thiên Chúa”, Un home de Dieu của Gabriel Marcel. Chỉ cần một biến cố không đặc biệt gì lắm xảy đến đã đủ gây sóng gió trong cách nhận thức về nhau giữa một gia đình lâu nay đầm ấm kiểu mẫu… Nhân vật chính, vị mục sư, bị dằn vặt hơn ai hêt : Ông là ai? Có thực sự là “một người của Chúa” hay chỉ là một tên hề giả dối suốt đời? Không ai trả lời được cho câu hỏi đó, kể cả… tác giả ! Ở màn cuối, trong giờ phút tuyệt vọng, vị mục sư chỉ còn biết đưa mắt nhìn lên trời. An ủi cuối cùng của ông là còn được ai đó biết mình đúng đắn, thực sự. “Être connu tel que l’ on esst”. Nhìn nhận Thiên Chúa biết mình hơn chính mình biết mình đó là khiêm tốn và tôn vinh Thiên Chúa cách đích thực nhất.
**Thiên Chúa Ba Ngôi là mầu nhiệm siêu việt** **Ngài không là Mầu Nhiệm đối với chính Ngài. **Ngài hoàn toàn trong suốt với chính mình. Thiên Chúa tụ hữu cũng là tự trị. Không như con người không tự mình mà có, cũng không biết mình thực sự.
Ngài chỉ là Mầu Nhiệm đối với con người ngay cả với chính khi Ngài tự ý tâm sự với con người, “tỏ mình ra cho chúng ta”. Chỉ vì giới hạn vẫn không thể tránh được từ phía con người. Con người đón nhận tâm sự của tha nhân mà còn bị giới hạn bởi tâm lý riêng, khả năng cảm nhận riêng, kinh nghiệm sống riêng, kinh nghiệm sống riêng của mình. Nói chi con người khi đón nhận tâm sự của Thiên Chúa, mặc khải của Ngài về chính Ngài. Giai thoại quen thuộc về Thánh Augustino đi lại trên bãi biển tìm hiêu Thiên Chúa Ba Ngôi rồi gặp một chú bé vọc nước, giai thoại ấy vẫn có ý nghĩa và đáng nhớ mãi.
**Ca tụng Ngài vì Ngài tỏ lòng thương ta**
Nhưng thái độ Kitô hữu không phải là “kính nhi viễn chi” đối với Thiên Chúa cũng như đối với tha nhân.
Trái lại hôm nay chúng ta mừng Mầu Nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi là mừng Thiên Chúa đã thương “làm cho chúng ta được am tường về Người” (Ep 1,17). Ngài đã tỏ ra cho chúng ta được biết Ngài là Thiên Chúa duy nhất nhưng không phải là Thiên Chúa đơn độc : Ngài là cộng đồng Ba Ngôi thương yêu nhau trong cùng một bản tính duy nhất.
Còn hơn nữa là mừng Thiên Chúa từ thuở ban đầu khi tạo dựng con người, đã con người được làm con cái Ngài, chia sẻ sự sống của Ngài.
Ngài còn cho con người phản ảnh Cộng Đồng Ba Ngôi.
Con người được tạo dựng không phải con người cô độc, “một mình không tốt”. Nhưng là con người nam và nữ, con người mở rộng trong không gian và thời gian làm thành cộng đồng nhân loại, liên đới với nhau, hòa hợp thương yêu nhau và hòa đồng với vạn vật trong vũ trụ, để làm hình ảnh cho chính sự hợp nhất của cộng đồng Ba Ngôi Thiên Chúa.
Nhưng con người đã phạm tội và làm đổ vỡ hình ảnh đó. Mất tình nghĩa với Thiên Chúa cũng là mất luôn sự hòa hợp giữa người với người, sự hòa đồng với vũ trụ : chỉ còn Tháp Babel và mồ hôi nước mắt.
Tuy vậy Thiên Chúa không bỏ mặc con người.. Đã có lời hứa từ buổi đầu… Đã có các giao ước nới Noe, Abraham, Môsê.v.v… Ngài dần dà nối lại loài người với Ngài, loài người với nhau. Và cuối cùng Ngài thực hiện công trình đó một cách dứt khoát và trọn vẹn trong Chúa Kitô.
* Tất cả được giao hòa lại trong bản thân Đức Kitô, sự chết- sống lại của Ngài (Et 1,9tt; 2,11tt).
* Đức Kitô lại ban Thần Khí của Ngài cho chúng ta để cho chúng ta được chia sẻ chính nếp sống làm Con của Ngài đối với Cha Ngài : “Vì phàm ai được Thần Khí Thiên Chúa dẫn đưa thì họ là con cái Chúa. Quả thế không phải thứ thần khí của hàng nô lệ là điều anh em đã chịu lấy, để mà phải sợ hãi. Nhưng an hem đã chịu lấy Thần Khí của hàng nghĩa tử, nhờ đó ta kêu lên : Abba, Cha ơi ! Chính Thần Khí chứng thực cho thần hồn ta rằng : ta là con cái Thiên Chúa; mà nếu là con, thì cũng là kẻ thừa tự với Đức Kitô, một khi ta cũng cam chịu khổ với Ngài để rồi cũng chia phần vinh hiển với Ngài”
Ý nguyện thích hợp nhất khi chiêm ngưỡng Mầu Nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi chính là lới chú nguyện của Thánh Phaolô cũng là lời Hội Thánh chúc nguyện đầu mỗi thánh lễ :
“Nguyện xin ân sủng Đức Yêsu Kitô Chúa chúng ta và tình thương Chúa Cha và ơn hiệp thông của Chúa Thánh Thần ở cùng tất cả anh em”
Sống trong ân sủng Chúa Kitô, nên một với Ngài cũng là sống tình hiếu thảo với Cha trên trời và sống tình an hem với tha nhân. Mỗi hành động yêu thương, phục vụ đích thực đều góp phần sửa lại khuôn mặt cộng đồng nhân loại, làm đẹp khuôn mặt đó hơn. Để thêm cảnh gia đình con cái Thiên Chúa thông hiệp với nhau, thương yêu nhau và như thế là để cộng đồng nhân loại làm hình ảnh trung thực hơn cho chính Cộng Đồng Ba Ngôi Thiên Chúa. Không chỉ như ý định sáng thế mà còn theo lịnh truyền, di chúc của Chúa Yêsu :
Như Cha thương yêu Thầy, Thầy yêu thương anh em (và) như Thầy thương yêu anh em hãy thương yêu nhau (Ga 15,9-12).
Nguyễn Ngọc Lan
(Đọc thêm các bài cùng một dạng, xin mời vào:
(Đọc thêm các bài cùng một dạng, xin mời vào:
www.suyniemloingai.blogspot.com
www.suyniemloingai.blogspot.com
www.chuyenphiemdaodoi.blogspot.com)
www.chuyenphiemdaodoi.blogspot.com)
## No comments:
Post a Comment

Server: GSE

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, max-age=0

X-XSS-Protection: 1; mode=block


text:
Chương 5
Đức Giêsu
của sách Công-vụ Tông-đồ
(bài 36)
Chú-giải Kinh thánh
Do-thái-giáo
Muốn hiểu rõ lập-luận của Kinh thánh trong Tân Ước, đặc-biệt là ở sách Công-vụ, cũng nên thêm một đoạn chú-giải ngắn về sách Sáng Thế ở Thánh Kinh Do-thái-giáo. Suốt gần ba thế kỷ vào thời cuối lúc dựng-xây Đền Thờ lần thứ hai, tức: thời lịch-sử kéo dài từ năm 200 trước Công nguyên đến 100 năm sau ngày Chúa Giáng Trần, công việc chú-giải Kinh-thánh được người Do-thái-giáo triển-khai thành một nghệ-thuật tinh-tế, rất tuyệt diệu.
Vào giữa thế-kỷ thứ hai trước Công nguyên, người Do-thái-giáo ở Palestine đã sở-hữu bộ sưu-tập Kinh thánh gồm 3 phần: Lề Luật, Tiên Tri (cả sách sử có từ đời Giô-shua đến các Vua). Và ba là, các luận-văn thi-ca, châm-ngôn khéo đặt và ấn-bản Cựu-Ước, như: sách Esther, Ezra-Nêhêmia, Ký sự cùng sách Tiên-tri Đanien.
Luật Môsê, là ấn-bản tạo nhiều ảnh-hưởng nhất trong 3 loại sách nói trên. Nhưng, tất cả mọi sách tích-tụ ở Kinh thánh Do-thái-giáo, tạo quyền-uy thế-lực nơi phần chính bằng loại-hình chú-giải văn-chương, rất thi-tứ. Chú-giải đây, làm sáng-tỏ ý chính của các bản-văn trong Sách. Phần còn lại, sau này được triển-khai thêm các thông-điệp ghi trong Sách.
Loại-hình trưng-diễn cách đặc-biệt liên-quan đến các chú-giải lời tiên-tri về “thời cánh-chung”. Loại-hình này, xứng với các nhóm Do-thái-giáo cứ mải trông-ngóng một khởi-đầu thời chung-cục, hy-vọng rằng việc ấy xảy ra ngay thời họ đang còn sống. Do được định-vị gần gũi với Giáo-hội tiên-khởi, cộng-đoàn thời ấy biết nhiều thứ nhưng do mải-miết áp-dụng xu-hướng cận-đại nơi lời tiên-tri song-hành với cái mà nhóm Essênê lưu-giữ, đó là: “Cảo Bản Biển Chết”. Tuy thế, hôm nay, lại có loại-hình chú-giải Kinh thánh tương-tự cùng một kiểu-cách như ta gặp ở văn-chương tư-tế, vào thời trước.
Loại chú-giải đáng kể của Qumran, được nhiều người biết qua danh-xưng mà tiếng Do-thái cổ gọi là “pesher”. Thực ra từ-vựng đây, mang ý-nghĩa một “diễn-giảng”, nhưng họ lại sử-dụng để nói về lề-lối chú-giải xác-thực. Việc này, áp-dụng cho các văn-bản riêng rẽ trong đó có nhiều đoạn rút từ các sách khác ở Kinh thánh, có khi chỉ rút độc-nhất vài chương/đoạn, lắm lúc trích nguyên cả quyển.
Ý-nghĩa lời tiên-tri mà nhiều người tưởng là do ngôn-sứ nào đó kể về các sự việc sẽ xảy ra vào thời về sau. Nhưng, các đoạn ấy là do học-giả khác định-vị một cách “lấy lệ” như văn-chương cận-đại có đính kèm lời bình cá-nhân, thôi. Và, người đọc thời nay lại cứ tưởng rằng mọi việc là để ứng-nghiệm lời thánh-kinh.
Chẳng hạn, lời bình của ngôn-sứ Habacúc gặp ở Qumran 1, được định-vị vào giữa thế-kỷ thứ nhất trước Công nguyên. Vào thời ấy, người Kanđêan hoặc Babylon, tức kẻ-thủ cuối của Do-thái-giáo được ngôn-sứ Habacúc nhắc đến vào thế-kỷ thứ 7 trước Công-nguyên, khiến “Cảo-Bản Biển Chết” nhận là đã đại-diện cho nhóm Kit-tim hoặc La Mã cùng thời, tức: thế kỷ thứ nhất trước Công-nguyên, khi người Do-thái-giáo khởi-công chinh-phục Miền Cận Đông bằng cách khống-chế toàn-bộ Syria và Palestine.
Danh-xưng “Người Công-chính” và “Tên ác-độc” do Habacúc đặt, đã thuyết-phục các nhà chú-giải thẩm-định rằng: lời này nhắm vào “Bậc thày Công chính”, tức: đấng sáng-lập cộng-đoàn mình và cả vị “Tư-tế độc-ác”, tức kẻ thù đáng gờm của “Bậc Thày” ở đây.
Tư-tế nổi-danh ở thế-kỷ thứ hai sau Công-nguyên khi ấy, là Akiba Ben Joseph, một người từng dẫn-nhập lời bình đầy luận-lý, khi ông luận rằng: lời tiên-tri về Đấng Thiên-Sai nói ở sách Dân Số đoạn 24 câu 27 nhắc ta rằng: “có vì sao xuất hiện từ Giacóp” được coi là lãnh-tụ Do-thái trong trận-chiến thứ hai chống La Mã; vị đó là Simêôn Bar Kôsiba. Nhưng lạ thay, vị này lại được qui cho con trai của “Vì Sao Sáng”, tức: Bar Kôkhba, mà sách “yTaanit” đoạn 68d từng bàn đến.
Các nhà chú-giải Qumran, sau này là tư-tế, lại qui-chiếu loại-hình gọi là “pesher”, có ý bảo: chỉ bằng hòn đá nhỏ thôi, cũng có thể giết một lúc hai chim con. Các vị, không chỉ nói ý-nghĩa lời tiên-đoán mơ-hồ thôi, nhưng cùng một lúc, lại tuyên-bố: nhân-vật hoặc sự-kiện được bàn đến là để ứng-nghiệm Lời Chúa.
Theo cách này, cá-nhân thành-viên chọn từ nhiều nhóm khác nhau, đã liên-kết với các vị và tất cả được thần-linh định-vị và chuẩn-chước hết mọi sự.
Thành thử, lời tiên-tri của Habacúc ở đoạn 2 câu 4 vốn bảo rằng: “Người công chính sẽ được sống, nhờ lòng thành-tín của mình" là câu được ông Phaolô thích nhất, nên mới đưa vào thư Rôma đoạn 1 câu 17 và thư Galát đoạn 3 câu 11, như sau:
“Trong Tin Mừng, sự công-chính của Thiên-Chúa được mặc-khải, nhờ đức tin để đưa đến đức tin, như có lời chép: Người công-chính nhờ đức tin sẽ được sống."
Ở thư Galát, lại cũng thế:
“Vả lại, không ai được nên công-chính trước mặt Thiên-Chúa nhờ Lề Luật, đó là điều hiển-nhiên, vì người công-chính nhờ đức tin sẽ được sống.”
Trong khi đó, các nhà chú-giải Qumran lại áp-dụng kiểu đưa niềm tin vào Bậc Công-chính. Nên, các vị mới xác-định rằng: Kinh thánh bình-bầu Bậc Thày Công-chính và cộng-đoàn của họ được Thần-Linh thương tình định-vị trước; và “Cảo Bản Biển Chết” lại đã ghi:
“Được chú-giải, điều này gây quan-ngại cho những ai giữ Luật tại nhà Giuđêa (là: Cộng-đoàn Qumran), tức: những vị được Chúa gửi từ Nhà Phán Xét do biết chịu khổ và tin tưởng vào Bậc Thày Công-Chính “. (X. 1QpHab 8: 1-3).
Chú-giải Kinh Thánh
ở sách Công-vụ
Cộng thêm vào với chứng-cứ nói ở Kinh thánh từng khẳng-định rằng: Đức Giêsu là Đấng Kitô, sách Công-vụ còn tích-tụ nhiều lời tiên-tri riêng-biệt khác mà Hội thánh tin là lời này diễn-giải đúng hoạt-động rất chức-năng của Đức Giêsu. Phần lớn công-trình này, dẫn về chủ-đề cần được chỉnh-sửa nhiều nhất, là: việc Ngài trỗi-dậy từ cõi chết, sau được tuyên-dương. Thế nên, ở bài thuyết-giảng đầu-tiên, ông Phêrô đã biện-luận:
“Đavít, là vị ngôn-sứ biết rằng Thiên-Chúa đã thề với ông là sẽ đặt một người trong giòng-dõi ông lên ngai vàng của Ngài” nên ông báo trước sự sống lại của Đấng Kitô qua Thánh vịnh 16 câu 8-11, như sau:
“Con luôn nhớ: có Ngài trước mặt, được Ngài ở bên, chẳng nao-núng bao giờ.
Vì thế, tâm hồn con mừng rỡ, và lòng dạ hân-hoan, thân xác con cũng nghỉ-ngơi an-toàn.
Vì Chúa chẳng đành bỏ mặc con trong cõi âm-ty, không để kẻ hiếu-trung này hư-nát trong phần mộ. Chúa sẽ dạy con biết đường về cõi sống: trước Thánh-Nhan, ôi vui sướng tràn trề, ở bên Ngài, hoan-lạc chẳng hề vơi!”
Mặt khác, các đoạn trích lời tiên-tri có tính thuyết-phục đến thế nào đi nữa, cũng không làm sáng-tỏ được vấn-đề liên-kết với Đức Giêsu, là Đấng Thiên-Sai mà Ngài lại phải chịu khổ-hình và chết trên thập-tự như thế sao? Thật ra, người đọc thời nay, xét đoạn văn Isaya tả việc Đấng Đầy tớ Chúa chịu khổ-hình rồi chết đi ở đoạn 53 câu 7-8 viết như sau:
“Bị ngược đãi, người cam chịu nhục, chẳng mở miệng kêu ca; như chiên bị đem đi làm thịt,
như cừu câm nín khi bị xén lông, người chẳng hề mở miệng. Ngài đã bị ức hiếp, buộc tội, rồi bị thủ tiêu. Giòng-dõi của Ngài, ai nào nghĩ tới? Ngài đã bị khai-trừ khỏi cõi nhân-sinh,
vì tội lỗi của dân, Ngài bị đánh phạt.”
vì tội lỗi của dân, Ngài bị đánh phạt.”
Câu này, ít khi được các nhà giảng-thuyết trong Đạo trực-tiếp sử-dụng, nhưng vẫn thấy trong bài thuyết-giảng của diễn-giả người Êthiôpi nào đó đã cải-đạo, tuy có đọc nhưng ông không hiểu hết ý-nghĩa, như sách Công-vụ đoạn 8 câu 27, từng ghi:
“Khi ấy có viên thái-giám người Êthiôpi, làm quan lớn trong triều của bà Canđakê, nữ-hoàng nước Êthiôpi. Ông này làm tổng-quản kho bạc của bà, đã lên Giêrusalem hành-hương và bấy giờ đang trên đường về. Ngồi trên xe nhà, ông đọc sách ngôn-sứ Isaya…”
Và khi ấy, tông-đồ Phillíp gặp quan/vương này ở dọc đường, đã giảng-giải cho ông biết sự việc này là áp-dụng cho Đức Giêsu, như người đọc gặp ở sách Công-vụ đoạn 8 câu 34-35, sau đây:
“Viên thái-giám ngỏ lời với ông Philípphê: "Xin ông cho biết: vị ngôn-sứ nói thế là nói về ai vậy? Về chính mình hay người nào khác?" Ông Philípphê lên tiếng, và khởi từ đoạn Kinh Thánh ấy mà loan-báo Tin Mừng Đức Giêsu cho ông kia.”
Từ-vựng “pesher” với tín-hữu Đạo Chúa thời đầu, giống từ-vựng “Pesher” ở tài-liệu Qumran, ban đầu không nói về công-tác chú-giải nào hết. Mục-đích, là để cấm không cho ai được đưa vào Kinh-thánh các chi-tiết gây bối-rối/lẫn lộn về đời sinh-hoạt của Đức Giêsu và các tông-đồ.
Từ-vựng đây, chứng-tỏ: các chi-tiết ứng-nghiệm ở kinh thánh, là thành-phần trọn-vẹn của sự/việc từng diễn ra là do Chúa sắp-đặt, hầu cứu-rỗi người Do-thái-giáo và toàn-thể nhân-loại. Biện-luận thứ hai, ở sách Công-vụ, là rút từ hai bài giảng mang tính sử-học, ta sẽ xem xét chuyện này vào chương tiếp.
Nay, ta khởi-đầu các vụ/việc riêng-biệt được kể ở sách Công-Vụ Tông Đồ này. Các đoạn nói ở đây, có khuynh-hướng làm sáng-tỏ não-trạng nào đó cốt tạo chân-dung Đức Giêsu cho Giáo-hội thời đầu ở Palestine.
Như đã đề-cập ở trang trước, trong bài giảng-thuyết đầu tay đưa ra, ông Phêrô đã “xác-chứng” với người ngoài cuộc Do-thái-giáo Giêrusalem rằng: việc Đức Giêsu trổi-dậy là để ứng-nghiệm lời thánh-vịnh 16 câu 10 từng quả-quyết:
“Vì Chúa chẳng đành bỏ mặc con trong cõi âm ty, không để kẻ hiếu trung này hư nát trong phần mộ.”
Và, ông cứ tiếp-tục biện-giải những chuyện như thế mãi. Nhưng, tác-giả nổi tiếng viết tiên tri ở đây là vua Đavít, có lẽ khi viết lên những giòng như thế, ông cũng không có ý gì khi bảo rằng chính ông cũng sẽ trỗi-dậy, trong mai ngày. Nhưng, theo cách hiểu/biết rất chung chung của mọi người, thì chính ông cũng đã chết và được chôn cất hẳn-hòi. Và, mộ-phần chôn xương cốt của ông vẫn được nhiều người ghé viếng cả vào thời ông Phêrô còn sống, nữa.
Và, từ đó trở đi, mọi người đều nhận ra rằng: vua Đavít chắc cũng suy-tư rất nhiều về chuyện có nhân-vật nào đó trỗi-dậy từ cõi chết để trở-thành Đấng Thiên Sai, chẳng hạn. Đó, là điều mà sách Công vụ đoạn 2 câu 25-31 từng dẫn-chứng, như sau:
“Quả vậy, vua Đavít đã nói về Người rằng: Tôi luôn nhìn thấy Đức Chúa trước mặt tôi, vì Người ở bên hữu, để tôi chẳng nao lòng. Bởi thế tâm hồn con mừng rỡ, và miệng lưỡi hân hoan, cả thân xác con cũng nghỉ ngơi trong niềm hy-vọng. Vì Chúa chẳng đành bỏ mặc linh hồn con trong cõi âm-ty, cũng không để Vị Thánh của Ngài phải hư nát. Chúa sẽ dạy con biết đường về cõi sống, và cho con được vui sướng tràn trề khi ở trước Thánh Nhan.
"Thưa anh em, xin được phép mạnh-dạn nói với anh em về tổ phụ Đavít rằng: ngài đã chết và được mai-táng, và mộ của người còn ở giữa chúng ta cho đến ngày nay. Nhưng vì là ngôn-sứ và biết rằng Thiên-Chúa đã thề với ngài là sẽ đặt một người trong giòng-dõi trên ngai vàng của ngài, nên ngài đã thấy trước và loan báo sự phục sinh của Đức Kitô khi nói: Người đã không bị bỏ mặc trong cõi âm-ty và thân xác Ngài không phải hư nát.”
Thêm vào đó, cũng từ sách này ở đoạn 4 câu 10-12, lại thấy nói:
“Vậy xin tất cả quý vị và toàn dân Israel biết cho rằng: nhân-danh chính Đức Giêsu Kitô, người Nadarét, Đấng mà quý vị đã đóng đinh vào thập-giá, và Thiên-Chúa đã làm cho trỗi-dậy từ cõi chết, chính nhờ Đấng ấy mà người này được lành mạnh ra đứng trước mặt quý vị. Đấng ấy là tảng đá mà quý vị là thợ xây loại bỏ, chính tảng đá ấy lại trở nên đá tảng góc tường.”
Xem thế thì, việc Đức Kitô chấp-nhận chịu đóng đinh-thập-giá và trỗi dậy đã ứng-nghiệm lời vịnh ca khác, tức thánh vịnh 118 câu 22 sau đây:
“Tảng đá thợ xây nhà loại bỏ lại trở nên đá tảng góc tường.”
Đá tảng đây, chính là Đức Giêsu mà các nhà thầu xây cất đã loại bỏ và kẻ giết Ngài lại là người Do-thái-giáo. Và, viên “đá tảng góc tường” từng cưu-mang/hứng-chịu sức nặng toàn-bộ công-trình xây cất là Đức Giêsu đã trỗi-dậy, Ngài là cội-nguồn của ơn cứu-rỗi toàn-thể vũ-trụ vạn-vật. Hầu vinh-danh Đức Kitô và đặt Ngài trên ngai vàng thiên-quốc, sự việc này tạo kết-cục từ một nghị-quyết đã ban ở thánh vịnh 110 câu 1, vốn khẳng-định:
“Sấm-ngôn của Đức Chúa ngỏ cùng Chúa Thượng tôi: "Bên hữu Cha đây, Con lên ngự-trị, để rồi bao địch-thù, Cha sẽ đặt làm bệ, dưới chân con."
Do Đavít không được bốc lên chốn thiên-cung vần-vũ, nên Đức Chúa được qui vào ngôi-vị thứ hai, tức Ngài phải là hậu-duệ của ông, tức: Đấng Thiên-Sai như sách Công-vụ đoạn 2 câu 34 đã suy-diễn như sau:
“Thật vậy, vua Đavít đã chẳng lên trời, thế mà lại nói: Đức Chúa phán cùng Chúa Thượng tôi: Bên hữu Cha đây, Con lên ngự-trị, để rồi bao địch-thù, Cha sẽ đặt làm bệ, dưới chân Con.”
Diễn-giải một thực-thi như thế, dù chỉ dùng để thuyết-phục người theo Do-thái-giáo nói cách chung, là những người đặt ra chỉ một nguyên-tắc khi diễn-thuật bản-chất Kinh thánh lại có thể dùng đó mà hỗ-trợ cho ý-tưởng hoặc lý-lẽ/tự-sự gửi các tông-đồ và môn-đệ có niềm tin là sự việc ắt xảy ra như thế. Ở lời cầu được viết ở thánh vịnh 2 câu 1-2 vẫn thấy chúng-dân nguyện rằng:
“Sao chư-dân lại ồn-ào náo-động? Sao vạn-quốc dám bày kế viển-vông? Vua chúa trần-gian cùng nổi dậy, vương hầu khanh tướng rập mưu-đồ chống lại Đức Chúa, chống lại Đấng mà Ngài đã xức dầu phong vương.”
Điều này, cốt dẫn về truyện kể nói đến âm-mưu sát-hại Đức Giêsu ở Giêrusalem, một cốt-truyện gom-gộp Hêrôđê Antipas và Philatô như Tin Mừng Luca đoạn 23 câu 6-12 từng ghi rõ:
“Nghe nói thế, ông Philatô liền hỏi xem đương-sự có phải là người Galilê không. Và khi biết Ngài thuộc thẩm-quyền vua Hêrôđê, ông liền cho áp-giải Ngài đến với nhà vua lúc ấy cũng đang có mặt tại Giêrusalem. Vua Hêrôđê thấy Đức Giêsu thì mừng rỡ lắm, vì từ lâu vua muốn được gặp Ngài bởi đã từng nghe nói về Ngài.
Vả lại, vua cũng mong được xem Ngài làm một hai phép lạ. Nhà vua hỏi Ngài nhiều điều, nhưng Ngài không trả lời gì cả. Các thượng-tế và kinh-sư đứng đó, tố cáo Ngài dữ dội. Vua Hêrôđê cũng như thị-vệ đều khinh-dể Ngài ra mặt nên khoác cho Ngài một chiếc áo rực-rỡ mà chế-giễu, rồi cho giải Ngài lại cho ông Philatô. Ngày hôm ấy, vua Hêrôđê và tổng trấn Philatô bắt đầu thân-thiện với nhau, chứ trước kia hai bên vẫn hiềm-thù.”
Ghi như thế, có ý bảo rằng: vua quan/lãnh chúa đại-diện cho người Do-thái-giáo và các dân nước ở ngoài Đạo, tức chúng-dân như sách Công Vụ đoạn 4 câu 24-28, còn trưng-dẫn:
“Nghe vậy, họ đồng-tâm nhất-trí cất tiếng lên cùng Thiên-Chúa: "Lạy Chúa, Ngài là Đấng tạo-thành trời đất với biển khơi cùng muôn loài trong đó; Ngài là Đấng đã nhờ Thánh-Thần, dùng miệng tổ-phụ chúng con là Đavít, tôi-trung của Ngài, mà phán: Sao chư-dân lại ồn-ào náo-động, sao vạn-quốc dám bày kế viển-vông? Vua chúa trần-gian cùng nổi dậy, vương hầu khanh tướng rập mưu -ồ, chống lại Đức Chúa, chống lại Đấng mà Ngài đã xức dầu phong vương.
"Đúng vậy, Hêrôđê, Phongxiô Philatô, cùng với chư-dân và Israel đã toa-rập trong thành này, chống lại tôi tớ thánh của Ngài là Đức Giê-su, Đấng Ngài đã xức dầu. Như thế họ đã thực-hiện tất cả những gì quyền-năng và ý muốn của Ngài đã định trước.”
Xét về mặt tâm-lý-học, thì loại sánh ví nội-tại ở đây, có lẽ muốn đi bước trước để diễn-bày một loại chứng-cứ nào đó được dùng để thuyết-phục người ở ngoài.
Từ-vựng “pesher” xuất-hiện ở chương/đoạn khác trong sách Công Vụ lại cũng dẫn về các nhân-vật có quan-hệ với Đức Giêsu. Lần đầu tiên, một loại-hình như thế được sử-dụng là để diễn-giải hành-xử đầy kích-ngất của tông-đồ xảy ra vào lễ Ngũ Tuần đầu tiên qua câu nhận-xét vẫn bảo rằng: “Họ thấy mọi người đều nói tiếng của mình”.
Trong khi đó, quan-sát-viên ngoài cuộc lại cứ mỉa-mai/châm-biếm rồi coi đây như diễn-biến lạ-lùng được lồng trong cảnh-huống khá “say xỉn”, như Công-vụ đoạn 2 câu 13, từng quả-quyết:
“Nhưng người khác lại chế nhạo: "Mấy ông này say bí tỷ rồi!"
Kịp khi đó, ông Phêrô mới khuyến-cáo những người này thay vì vui say chè chén ăn mừng vào buổi lễ là để ứng-nghiệm lời tiên-tri của ngôn-sứ Joel khi trước có nói như sách Công-vụ đã lặp lại ở đoạn 2 câu 17-18 sau đây:
“Thiên Chúa phán: Trong những ngày cuối cùng, Ta sẽ đổ Thần Khí Ta trên hết thảy người phàm, con trai con gái các ngươi sẽ trở thành ngôn sứ, thanh niên sẽ thấy thị kiến, bô lão sẽ được báo mộng. Trong những ngày đó, Ta cũng sẽ đổ Thần Khí Ta cả trên tôi nam tớ nữ của Ta, và chúng sẽ trở thành ngôn sứ.”
Ở chỗ khác, từ vựng Do-thái “pecher” đã diễn-tả các động-thái khác nhau của ông Giuđa khi ông này “bội-phản” Đức Giêsu trong câu truyện mua bán mảnh đất nhuốm máu với giá 30 đồng tiền bằng bạc mà ông ta nhận từ các vị trưởng-tế quyết giết hại Ngài. Nhưng ông Matthias lại thay vào đó bằng đoàn-ngũ tông-đồ. Làm như thế, các ông muốn nói lên việc ứng-nghiệm thánh vịnh 69 câu 25 và thánh vịnh 109 câu 8, đã thấy ghi:
“Xin Ngài đổ cơn thịnh-nộ lên người chúng và cho lửa giận ập xuống đầu.”
Và:
“Ước gì ngày đời nó bị rút ngắn đi, chức-vụ nó vào tay kẻ khác.”
Và, sách Công-vụ đoạn 1 câu 16-20, lại cũng chép:
“Thưa anh em, lời Kinh Thánh phải ứng-nghiệm, lời mà Thánh-Thần đã dùng miệng vua Đavít để nói trước về Giuđa, kẻ đã trở-thành tên dẫn đường cho những người bắt Đức Giêsu. Y đã là một người trong số chúng tôi và được tham-dự vào công việc phục-vụ của chúng tôi. Vậy, con người ấy đã dùng tiền công của tội ác mà tậu một thửa đất; y đã ngã lộn đầu xuống, vỡ bụng, lòi cả ruột gan ra. Điều đó, mọi người ở Giêrusalem đều biết, khiến họ đặt tên cho thửa đất ấy là Khakenđơma, theo tiếng của họ nghĩa là Đất Máu. Thật thế, trong sách Thánh vịnh có chép rằng: Ước gì lều trại nó phải tan hoang, không còn ai trú ngụ. và ước gì người khác nhận lấy chức vụ của nó.”
Mãi về sau, việc người theo Do-thái-giáo ở Rôma từng phản-bác giáo-huấn của ông Phaolô như sách Công-vụ đoạn 28 câu 24-27, cũng thấy viết:
“Nghe ông nói, người thì được thuyết-phục, người thì không chịu tin. Khi giải-tán, họ vẫn không đồng-ý với nhau; ông Phaolô chỉ nói thêm một lời: "Thánh Thần đã nói rất đúng khi dùng ngôn-sứ Ysaya mà phán với cha ông anh em rằng: Hãy đến gặp dân này và nói: Các ngươi có lắng tai nghe cũng không hiểu, có trố mắt nhìn cũng chẳng thấy; vì lòng dân này đã ra chai đá: chúng đã bịt tai nhắm mắt, kẻo mắt chúng thấy, tai chúng nghe, và lòng hiểu được mà hoán-cải, và rồi Ta sẽ chữa chúng cho lành.”
Chương/đoạn này, đều đã ứng-nghiệm lời ngôn-sứ Ysaya từng nói trước ở đoạn 6 câu 7-9 như sau:
“Người đưa hòn than ấy chạm vào miệng tôi và nói:
"Đây, cái này đã chạm đến môi ngươi,
ngươi đã được tha lỗi và xá tội."
Bấy giờ tôi nghe tiếng Chúa Thượng phán:
"Ta sẽ sai ai đây? Ai sẽ đi cho chúng ta?"
Tôi thưa: "Dạ, con đây, xin sai con đi."
Chúa phán: "Hãy đi nói với dân này rằng:
Cứ nghe cho rõ, nhưng đừng hiểu,
cứ nhìn thật kỹ, nhưng đừng nhận ra..”
Và, như các dân ngoại từng chọn, thì theo ông Giacôbê em Đức Giêsu, đã có trích-dẫn kết-hợp lời tiên-tri của ngôn-sứ Giêrêmia ở đoạn 12 câu 15 và lời ngôn-sứ Amos ở đoạn 9 câu 11-12, Ysaya đoạn 45 câu 21, vẫn từng nói:
“Nhưng sau khi đã bứng rồi, Ta sẽ lại đem lòng chạnh thương chúng và cho chúng trở về, ai nấy về phần gia nghiệp, về phần đất của mình”;
Và tiên-tri Amos cũng có nói:
“Trong ngày ấy, Ta sẽ dựng lại lều xiêu vẹo của Đavít,
bít kín các lỗ hổng của tường thành,
tái thiết những gì đã tan-hoang,
xây-dựng nó như những ngày xưa cũ;
để chúng được chiếm-hữu số sót của Êđôm
và của tất cả các dân tộc đã được mang danh Ta
- sấm ngôn của Đức Chúa, Đấng thực-hiện điều ấy.”
Từ lời tiên-tri như thế, tác-giả sách Công-vụ đã chuyển thành một khẳng-định, như sau:
“Sau đó, Ta sẽ trở lại, và sẽ xây-dựng lại lều Đavít đã sụp đổ; đống hoang-tàn đó, Ta sẽ xây-dựng lại, và Ta sẽ dựng lại lều ấy. Như vậy các người còn lại và tất cả các dân ngoại được mang danh Ta sẽ tìm-kiếm Chúa. Chúa phán như vậy, Người là Đấng cho biết những điều ấy tự ngàn xưa.”
Tất cả luận-cứ nào có đính-kèm từ-vựng Do-thái “pesher” cho đến nay chỉ được trích-dẫn một phút chốc, rất tạm-bợ. Có thể nói, các câu nói ấy đều qui về đoạn trích rút từ Kinh/Sách hết. Thêm một bằng-cứ ở thánh kinh diễn-tiến thời sau này, lại được triển-khai theo hình-thức bài giảng-thuyết mục-vụ thành bản-văn ngắn về đạo-sử của Do-thái-giáo chạy dài suốt từ thời Abraham đến thời của Đức Giêsu.
Một trong hai ví-dụ cụ-thể còn sót đến bây giờ, được bảo là đã tuyên-bố trước mặt vị thượng-tế và hội-đồng xét xử ở Giêrusalem. Sự việc này, được đưa ra như lời Phó-tế Stêphanô đã tự bào-chữa cho tội-trạng ông dám rao-giảng chuyện chống-đối Đền Thờ và Luật Môsê.
Nếu xét kỹ, ta sẽ thấy lời ông phát-biểu có cấu-trúc vụng-về, thiếu hiệu-năng. Sự việc được viết ở sách Công-cụ coi đó như bài nói chuyện trước vị thượng-tế và Hội-đồng Sanhêdrin, ngang qua đó người phát-biểu vi-phạm lỗi-lầm lớn: là đã đánh giá sai sự việc, bằng lối kể truyện dài dòng, “vòng vo tam quốc” về các tổ-phụ và ông Môsê đến độ cử-toạ ngồi nghe thấy chán ngán.
Và, vị Phó-tế của ta lại trút cơn giận đùng đùng lên người nghe, bằng một công-kích hết mực về Đền Giêrusalem. Thay vì, tạo điểm nhấn cách thẳng-thắn vào Đức Giêsu, ông lại mất bình-tĩnh đến độ bốc lời xỉ vả, thoá-mạ như sách Công-vụ đoạn 7 câu 51 từng ghi:
“"Hỡi những người cứng đầu cứng cổ, lòng và tai không cắt bì, các ông luôn luôn chống lại Thánh Thần. Cha ông các ông thế nào, thì các ông cũng vậy.”
Và cuối cùng, ông cũng không tránh khỏi cơn hành-hình, bách-hại như sách Công-vụ đã diễn-bày ở đoạn 7 câu 57-60 sau đây:
“Họ liền kêu lớn tiếng, bịt tai lại và nhất tề xông vào ông rồi lôi ra ngoài thành mà ném đá. Các nhân chứng để áo mình dưới chân một thanh niên tên là Saolô. Họ ném đá ông Têphanô, đang lúc ông cầu xin rằng: "Lạy Chúa Giêsu, xin nhận lấy hồn con." Rồi ông quỳ gối xuống, kêu lớn tiếng: "Lạy Chúa, xin đừng chấp họ tội này." Nói thế rồi, ông an nghỉ.”
Thêm một ví-dụ nữa, là: bài giảng-thuyết do ông Phaolô nói trước công-chúng ở Tiểu Á khi ông mời vị trưởng hội-đường địa-phương phát-biểu, để nói rõ là Hội-thánh tiên-khởi đã hiểu rõ vai-trò của Đức Giêsu trong lịch-sử thánh, như sách Công-vụ đoạn 13 câu 16-37 lại thêm:
“Ông Phaolô đứng dậy, giơ tay xin mọi người lưu ý, rồi nói:
Thiên Chúa của dân Israel đã chọn cha ông chúng ta, đã làm cho dân này thành một dân lớn trong thời họ cư-ngụ ở đất Ai-cập, và đã giơ cánh tay mạnh-mẽ của Ngài mà đem họ ra khỏi đó. Và trong thời-gian chừng bốn mươi năm, Ngài đã nuôi-dưỡng họ trong sa mạc. Rồi Ngài đã tiêu-diệt bảy dân-tộc ở đất Canaan và ban đất của chúng cho họ làm gia-sản: tất cả đã xảy ra trong khoảng bốn trăm năm mươi năm.
Sau đó, Người ban cho họ các vị thủ-lãnh cho đến thời ngôn-sứ Samuel. Rồi họ đòi có vua, Thiên-Chúa ban cho họ ông Saun, con ông Kít thuộc chi tộc Bengiamin, trị vì bốn mươi năm. Sau khi truất-phế vua Saun, Người đã cho ông Đavít xuất hiện làm vua cai-trị họ. Người đã làm chứng về ông rằng: Ta đã tìm được Đavít, con của Giesê, một người đẹp lòng Ta và sẽ thi-hành mọi ý muốn của Ta.
Từ giòng-dõi vua này, theo lời hứa, Thiên-Chúa đã đưa đến cho Israel một Đấng Cứu-Độ là Đức Giêsu. Để dọn đường cho Đức Giêsu, ông Gioan đã rao giảng kêu gọi toàn dân Israel chịu phép rửa tỏ lòng sám-hối. Khi sắp hoàn-thành sứ-mệnh, ông Gioan đã tuyên-bố: "Tôi không phải là Đấng mà anh em tưởng đâu, nhưng kìa Đấng ấy đến sau tôi, và tôi không đáng cởi dép cho Ngài.
"Thưa anh em, là con cái thuộc dòng giống Abraham, và thưa anh em đang hiện-diện nơi đây, là những người kính-sợ Thiên-Chúa, lời cứu-độ này được gửi tới chúng ta. Dân-cư thành Giêrusalem và các thủ-lãnh của họ đã không nhận-biết Đức Giêsu; khi kết án Ngài, họ đã làm cho ứng-nghiệm những lời ngôn-sứ đọc mỗi ngày sabát. Tuy không thấy Ngài có tội gì đáng chết, họ vẫn đòi Philatô xử tử.
Sau khi thực-hiện tất cả mọi điều Kinh Thánh chép về Ngài, họ đã hạ Ngài từ trên cây gỗ xuống và mai-táng trong mồ. Nhưng Thiên-Chúa đã làm cho Ngài trỗi dậy từ cõi chết. Trong nhiều ngày, Đức Giêsu đã hiện ra với những kẻ từng theo Ngài từ Galilê lên Giêrusalem. Giờ đây chính họ làm chứng cho Người trước mặt dân.
"Còn chúng tôi, chúng tôi xin loan-báo cho anh em Tin Mừng này: điều Thiên-Chúa hứa với cha ông chúng ta, thì Ngài đã thực-hiện cho chúng ta là con cháu các ngài, khi làm cho Đức Giêsu trỗi dậy, đúng như lời đã chép trong Thánh vịnh 2: Con là Con của Cha, ngày hôm nay Cha đã sinh ra Con.
"Về việc Ngài đã làm cho Đức Giêsu từ cõi chết sống lại, không còn phải hư nát nữa, thì Ngài phán thế này: Ta sẽ ban cho các ngươi những ơn lộc đã hứa cho Đavít. Vì vậy ở chỗ khác, lại có lời rằng: Ngài sẽ không để Vị Thánh của Ngài phải hư nát. Thế mà vua Đavít, sau khi phục-vụ ý-định của Thiên-Chúa trong đời ông, đã an nghỉ, đã được chôn-cất bên cạnh tổ tiên và phải hư nát. Còn Đấng mà Thiên-Chúa đã cho trỗi dậy thì không phải hư nát.”
Thật ra, đây là đạo-lý kiểu mẫu dành cho tín-hữu Đạo Chúa ở thời đầu. Đạo-lý này, vẫn mang nặng giòng biện-luận bảo rằng: Thiên-Chúa chọn Do-thái làm dân riêng của Ngài, rồi dẫn đưa họ rời đất Ai-Cập, gìn-giữ họ ở chốn hoang-sơ suốt 40 năm trường và rồi ban cho họ vùng đất Canaan, các Thẩm-phám cùng vua/chúa, trên đó có vua Đavít, tất cả được ban cho họ cách riêng tình.
Đức Giêsu, vốn dĩ là hậu-duệ vua Đavít, được giới-thiệu qua lời tuyên-dương Ngài là Đấng Thiên-Sai dựa vào quả-quyết từ ông Gioan Tẩy-Giả. Và rồi, người Do-thái-giáo ở Giêrusalem và các thủ-lãnh của họ không hiểu được sứ-điệp của ngôn-sứ, dù lời các ngài đều đọc trước chúng-dân, mỗi ngày sabát. Dù không có khả-năng tìm được cáo-buộc nào lên án Đức Giêsu, họ vẫn hối-thúc quan Philatô giết hại Ngài. Sau khi bị treo trên khổ-giá và được chôn-cất kỹ càng, Ngài đã trỗi dậy từ cõi chết do Thiên-Chúa thực-hiện. Và, việc này có tông-đồ chứng-giám. Và tiên-tri Đavít cũng từng nói trước ở thánh-vịnh.
Thánh vịnh thứ 2 câu 7 rày khẳng-định: “Con là con của Cha, hôm nay Cha sinh ra con.” Điều này chứng-tỏ: Ngài là Đấng Kitô, Con Thiên-Chúa hằng sống. Và thứ hai, là vịnh-ca 16 câu 10 vẫn quyết rằng: “Vì Chúa chẳng bỏ mặc con trong cõi âm-ty,
không để kẻ hiếu-trung này hư-nát trong phần mộ.” Lời tiên-đoán việc Ngài phải-chết-và-trỗi-dậy này, ngầm hiểu rằng người nghe đã đồng-ý với giả-định mà vị giảng thuyết đưa ra.
không để kẻ hiếu-trung này hư-nát trong phần mộ.” Lời tiên-đoán việc Ngài phải-chết-và-trỗi-dậy này, ngầm hiểu rằng người nghe đã đồng-ý với giả-định mà vị giảng thuyết đưa ra.
Các ví-dụ đây, minh-hoạ vấn-đề căn-bản từng đối-đầu với các đấng truyền-đạo thời buổi trước khiến các vị này buộc phải giải-thích nhiều, có khi còn đảo lộn cả việc Đấng Thiên-Sai phải chịu khổ-hình và đóng-đinh trên thập-giá; và sau đó, các vị còn phải trưng phép lạ về sự hồi-sinh của Đức Giêsu, nữa. Nhưng, với người nghe, Ngài là Đấng mà sách Công-vụ đoạn 2 câu 22 gọi bằng danh-xưng sau đây:
“Thưa đồng bào Israel, xin nghe những lời sau đây. Đức Giêsu Nadarét, là người đã được Thiên-Chúa phái đến với anh em. Và để chứng-thực sứ-mệnh của Ngài, Thiên-Chúa đã cho Ngài làm được phép mầu, điềm thiêng và dấu lạ giữa anh em. Chính anh em biết điều đó.”
Và, để minh-xác bằng lời giảng có tính sử-học lớn hơn, vị giảng-thuyết phải nhấn mạnh rằng: thân-phận của chúng-dân Do-thái-giáo đều đã ăn khớp với ơn cứu-độ toàn vũ-trụ do Đức Giêsu thực-hiện.
Tựa hồ giòng sử Đạo thời sau đó từng minh-chứng, từ-vựng “Pesher” ở Tân-Ước lại có hiệu-năng hơn cả tiếng Hy-Lạp vốn dĩ không quen biện-luận như thế. Và cũng chẳng mấy đánh động gì về sự huyễn-hoặc lạ-kỳ ấy hơn người Do-thái-giáo từng quen lối chú-giải theo từng đoạn Kinh thánh rất thất-thường. Nhiều người trong số họ, lại phải tìm cách xác-minh lời Kinh thánh do tín-hữu Đạo Chúa giàu tưởng-tượng đề ra và cũng chẳng thuyết-phục được bằng các vị ở đây.
(còn tiếp)
Gs Geza Vermes biên-soạn - Mai Tá lược dịch
No comments:
Post a Comment

markdown:
*Chương 5* *Đức Giêsu* *của sách Công-vụ Tông-đồ*
(bài 36)
*Chú-giải Kinh thánh* *Do-thái-giáo*
Muốn hiểu rõ lập-luận của Kinh thánh trong Tân Ước, đặc-biệt là ở sách Công-vụ, cũng nên thêm một đoạn chú-giải ngắn về sách Sáng Thế ở Thánh Kinh Do-thái-giáo. Suốt gần ba thế kỷ vào thời cuối lúc dựng-xây Đền Thờ lần thứ hai, tức: thời lịch-sử kéo dài từ năm 200 trước Công nguyên đến 100 năm sau ngày Chúa Giáng Trần, công việc chú-giải Kinh-thánh được người Do-thái-giáo triển-khai thành một nghệ-thuật tinh-tế, rất tuyệt diệu.
Vào giữa thế-kỷ thứ hai trước Công nguyên, người Do-thái-giáo ở Palestine đã sở-hữu bộ sưu-tập Kinh thánh gồm 3 phần: Lề Luật, Tiên Tri (cả sách sử có từ đời Giô-shua đến các Vua). Và ba là, các luận-văn thi-ca, châm-ngôn khéo đặt và ấn-bản Cựu-Ước, như: sách Esther, Ezra-Nêhêmia, Ký sự cùng sách Tiên-tri Đanien.
Luật Môsê, là ấn-bản tạo nhiều ảnh-hưởng nhất trong 3 loại sách nói trên. Nhưng, tất cả mọi sách tích-tụ ở Kinh thánh Do-thái-giáo, tạo quyền-uy thế-lực nơi phần chính bằng loại-hình chú-giải văn-chương, rất thi-tứ. Chú-giải đây, làm sáng-tỏ ý chính của các bản-văn trong Sách. Phần còn lại, sau này được triển-khai thêm các thông-điệp ghi trong Sách.
Loại-hình trưng-diễn cách đặc-biệt liên-quan đến các chú-giải lời tiên-tri về “thời cánh-chung”. Loại-hình này, xứng với các nhóm Do-thái-giáo cứ mải trông-ngóng một khởi-đầu thời chung-cục, hy-vọng rằng việc ấy xảy ra ngay thời họ đang còn sống. Do được định-vị gần gũi với Giáo-hội tiên-khởi, cộng-đoàn thời ấy biết nhiều thứ nhưng do mải-miết áp-dụng xu-hướng cận-đại nơi lời tiên-tri song-hành với cái mà nhóm Essênê lưu-giữ, đó là: “Cảo Bản Biển Chết”. Tuy thế, hôm nay, lại có loại-hình chú-giải Kinh thánh tương-tự cùng một kiểu-cách như ta gặp ở văn-chương tư-tế, vào thời trước.
Loại chú-giải đáng kể của Qumran, được nhiều người biết qua danh-xưng mà tiếng Do-thái cổ gọi là
*“pesher”*. Thực ra từ-vựng đây, mang ý-nghĩa một “diễn-giảng”, nhưng họ lại sử-dụng để nói về lề-lối chú-giải xác-thực. Việc này, áp-dụng cho các văn-bản riêng rẽ trong đó có nhiều đoạn rút từ các sách khác ở Kinh thánh, có khi chỉ rút độc-nhất vài chương/đoạn, lắm lúc trích nguyên cả quyển.
Ý-nghĩa lời tiên-tri mà nhiều người tưởng là do ngôn-sứ nào đó kể về các sự việc sẽ xảy ra vào thời về sau. Nhưng, các đoạn ấy là do học-giả khác định-vị một cách “lấy lệ” như văn-chương cận-đại có đính kèm lời bình cá-nhân, thôi. Và, người đọc thời nay lại cứ tưởng rằng mọi việc là để ứng-nghiệm lời thánh-kinh.
Chẳng hạn, lời bình của ngôn-sứ Habacúc gặp ở Qumran 1, được định-vị vào giữa thế-kỷ thứ nhất trước Công nguyên. Vào thời ấy, người Kanđêan hoặc Babylon, tức kẻ-thủ cuối của Do-thái-giáo được ngôn-sứ Habacúc nhắc đến vào thế-kỷ thứ 7 trước Công-nguyên, khiến “
*Cảo-Bản Biển Chết*” nhận là đã đại-diện cho nhóm Kit-tim hoặc La Mã cùng thời, tức: thế kỷ thứ nhất trước Công-nguyên, khi người Do-thái-giáo khởi-công chinh-phục Miền Cận Đông bằng cách khống-chế toàn-bộ Syria và Palestine.
Danh-xưng “Người Công-chính” và “Tên ác-độc” do Habacúc đặt, đã thuyết-phục các nhà chú-giải thẩm-định rằng: lời này nhắm vào “Bậc thày Công chính”, tức: đấng sáng-lập cộng-đoàn mình và cả vị “Tư-tế độc-ác”, tức kẻ thù đáng gờm của “Bậc Thày” ở đây.
Tư-tế nổi-danh ở thế-kỷ thứ hai sau Công-nguyên khi ấy, là Akiba Ben Joseph, một người từng dẫn-nhập lời bình đầy luận-lý, khi ông luận rằng: lời tiên-tri về Đấng Thiên-Sai nói ở sách Dân Số đoạn 24 câu 27 nhắc ta rằng:
*“có vì sao xuất hiện từ Giacóp”*được coi là lãnh-tụ Do-thái trong trận-chiến thứ hai chống La Mã; vị đó là Simêôn Bar Kôsiba. Nhưng lạ thay, vị này lại được qui cho con trai của “Vì Sao Sáng”, tức: Bar Kôkhba, mà sách *“yTaanit”*đoạn 68d từng bàn đến. **
Các nhà chú-giải Qumran, sau này là tư-tế, lại qui-chiếu loại-hình gọi là
*“pesher”*, có ý bảo: chỉ bằng hòn đá nhỏ thôi, cũng có thể giết một lúc hai chim con. Các vị, không chỉ nói ý-nghĩa lời tiên-đoán mơ-hồ thôi, nhưng cùng một lúc, lại tuyên-bố: nhân-vật hoặc sự-kiện được bàn đến là để ứng-nghiệm Lời Chúa.
Theo cách này, cá-nhân thành-viên chọn từ nhiều nhóm khác nhau, đã liên-kết với các vị và tất cả được thần-linh định-vị và chuẩn-chước hết mọi sự.
Thành thử, lời tiên-tri của Habacúc ở đoạn 2 câu 4 vốn bảo rằng:
*“Người công chính sẽ được sống, nhờ lòng thành-tín của mình"*là câu được ông Phaolô thích nhất, nên mới đưa vào thư Rôma đoạn 1 câu 17 và thư Galát đoạn 3 câu 11, như sau: *“Trong Tin Mừng, sự công-chính của Thiên-Chúa được mặc-khải, nhờ đức tin để đưa đến đức tin, như có lời chép: Người công-chính nhờ đức tin sẽ được sống."*
Ở thư Galát, lại cũng thế:
*“Vả lại, không ai được nên công-chính trước mặt Thiên-Chúa nhờ Lề Luật, đó là điều hiển-nhiên, vì người công-chính nhờ đức tin sẽ được sống.”*
Trong khi đó, các nhà chú-giải Qumran lại áp-dụng kiểu đưa niềm tin vào Bậc Công-chính. Nên, các vị mới xác-định rằng: Kinh thánh bình-bầu Bậc Thày Công-chính và cộng-đoàn của họ được Thần-Linh thương tình định-vị trước; và “Cảo Bản Biển Chết” lại đã ghi:
*“Được chú-giải, điều này gây quan-ngại cho những ai giữ Luật tại nhà Giuđêa (là: Cộng-đoàn Qumran), tức: những vị được Chúa gửi từ Nhà Phán Xét do biết chịu khổ và tin tưởng vào Bậc Thày Công-Chính “.*(X. 1QpHab 8: 1-3). *Chú-giải Kinh Thánh* *ở sách Công-vụ* ** **
Cộng thêm vào với chứng-cứ nói ở Kinh thánh từng khẳng-định rằng: Đức Giêsu là Đấng Kitô, sách Công-vụ còn tích-tụ nhiều lời tiên-tri riêng-biệt khác mà Hội thánh tin là lời này diễn-giải đúng hoạt-động rất chức-năng của Đức Giêsu. Phần lớn công-trình này, dẫn về chủ-đề cần được chỉnh-sửa nhiều nhất, là: việc Ngài trỗi-dậy từ cõi chết, sau được tuyên-dương. Thế nên, ở bài thuyết-giảng đầu-tiên, ông Phêrô đã biện-luận:
“
*Đavít,* *là vị ngôn-sứ biết rằng Thiên-Chúa đã thề với ông là sẽ đặt một người trong giòng-dõi ông lên ngai vàng của Ngài”*nên ông báo trước sự sống lại của Đấng Kitô qua Thánh vịnh 16 câu 8-11, như sau: *“Con luôn nhớ: có Ngài trước mặt, được Ngài ở bên, chẳng nao-núng bao giờ.* *Vì thế, tâm hồn con mừng rỡ, và lòng dạ hân-hoan, thân xác con cũng nghỉ-ngơi an-toàn.* *Vì Chúa chẳng đành bỏ mặc con trong cõi âm-ty, không để kẻ hiếu-trung này hư-nát trong phần mộ. Chúa sẽ dạy con biết đường về cõi sống: trước Thánh-Nhan, ôi vui sướng tràn trề, ở bên Ngài, hoan-lạc chẳng hề vơi!”*
Mặt khác, các đoạn trích lời tiên-tri có tính thuyết-phục đến thế nào đi nữa, cũng không làm sáng-tỏ được vấn-đề liên-kết với Đức Giêsu, là Đấng Thiên-Sai mà Ngài lại phải chịu khổ-hình và chết trên thập-tự như thế sao? Thật ra, người đọc thời nay, xét đoạn văn Isaya tả việc Đấng Đầy tớ Chúa chịu khổ-hình rồi chết đi ở đoạn 53 câu 7-8 viết như sau:
*“Bị ngược đãi, người cam chịu nhục, chẳng mở miệng kêu ca; như chiên bị đem đi làm thịt,* *như cừu câm nín khi bị xén lông, người chẳng hề mở miệng. Ngài đã bị ức hiếp, buộc tội, rồi bị thủ tiêu. Giòng-dõi của Ngài, ai nào nghĩ tới? Ngài đã bị khai-trừ khỏi cõi nhân-sinh,*
vì tội lỗi của dân, Ngài bị đánh phạt.”
vì tội lỗi của dân, Ngài bị đánh phạt.”
Câu này, ít khi được các nhà giảng-thuyết trong Đạo trực-tiếp sử-dụng, nhưng vẫn thấy trong bài thuyết-giảng của diễn-giả người Êthiôpi nào đó đã cải-đạo, tuy có đọc nhưng ông không hiểu hết ý-nghĩa, như sách Công-vụ đoạn 8 câu 27, từng ghi:
*“Khi ấy có viên thái-giám người Êthiôpi, làm quan lớn trong triều của bà Canđakê, nữ-hoàng nước Êthiôpi. Ông này làm tổng-quản kho bạc của bà, đã lên Giêrusalem hành-hương và bấy giờ đang trên đường về. Ngồi trên xe nhà, ông đọc sách ngôn-sứ Isaya…”*
Và khi ấy, tông-đồ Phillíp gặp quan/vương này ở dọc đường, đã giảng-giải cho ông biết sự việc này là áp-dụng cho Đức Giêsu, như người đọc gặp ở sách Công-vụ đoạn 8 câu 34-35, sau đây:
*“Viên thái-giám ngỏ lời với ông Philípphê: "Xin ông cho biết: vị ngôn-sứ nói thế là nói về ai vậy? Về chính mình hay người nào khác?" Ông Philípphê lên tiếng, và khởi từ đoạn Kinh Thánh ấy mà loan-báo Tin Mừng Đức Giêsu cho ông kia.”*
Từ-vựng
*“pesher”*với tín-hữu Đạo Chúa thời đầu, giống từ-vựng *“Pesher”*ở tài-liệu Qumran, ban đầu không nói về công-tác chú-giải nào hết. Mục-đích, là để cấm không cho ai được đưa vào Kinh-thánh các chi-tiết gây bối-rối/lẫn lộn về đời sinh-hoạt của Đức Giêsu và các tông-đồ.
Từ-vựng đây, chứng-tỏ: các chi-tiết ứng-nghiệm ở kinh thánh, là thành-phần trọn-vẹn của sự/việc từng diễn ra là do Chúa sắp-đặt, hầu cứu-rỗi người Do-thái-giáo và toàn-thể nhân-loại. Biện-luận thứ hai, ở sách Công-vụ, là rút từ hai bài giảng mang tính sử-học, ta sẽ xem xét chuyện này vào chương tiếp.
Nay, ta khởi-đầu các vụ/việc riêng-biệt được kể ở sách Công-Vụ Tông Đồ này. Các đoạn nói ở đây, có khuynh-hướng làm sáng-tỏ não-trạng nào đó cốt tạo chân-dung Đức Giêsu cho Giáo-hội thời đầu ở Palestine.
Như đã đề-cập ở trang trước, trong bài giảng-thuyết đầu tay đưa ra, ông Phêrô đã “xác-chứng” với người ngoài cuộc Do-thái-giáo Giêrusalem rằng: việc Đức Giêsu trổi-dậy là để ứng-nghiệm lời thánh-vịnh 16 câu 10 từng quả-quyết:
*“Vì Chúa chẳng đành bỏ mặc* *con trong cõi âm ty, không để kẻ hiếu trung này hư nát trong phần mộ.”*
Và, ông cứ tiếp-tục biện-giải những chuyện như thế mãi. Nhưng, tác-giả nổi tiếng viết tiên tri ở đây là vua Đavít, có lẽ khi viết lên những giòng như thế, ông cũng không có ý gì khi bảo rằng chính ông cũng sẽ trỗi-dậy, trong mai ngày. Nhưng, theo cách hiểu/biết rất chung chung của mọi người, thì chính ông cũng đã chết và được chôn cất hẳn-hòi. Và, mộ-phần chôn xương cốt của ông vẫn được nhiều người ghé viếng cả vào thời ông Phêrô còn sống, nữa.
Và, từ đó trở đi, mọi người đều nhận ra rằng: vua Đavít chắc cũng suy-tư rất nhiều về chuyện có nhân-vật nào đó trỗi-dậy từ cõi chết để trở-thành Đấng Thiên Sai, chẳng hạn. Đó, là điều mà sách Công vụ đoạn 2 câu 25-31 từng dẫn-chứng, như sau:
*“Quả vậy, vua Đavít đã nói về Người rằng: Tôi luôn nhìn thấy Đức Chúa trước mặt tôi, vì Người ở bên hữu, để tôi chẳng nao lòng. Bởi thế tâm hồn con mừng rỡ, và miệng lưỡi hân hoan, cả thân xác con cũng nghỉ ngơi trong niềm hy-vọng. Vì Chúa chẳng đành bỏ mặc linh hồn con trong cõi âm-ty, cũng không để Vị Thánh của Ngài phải hư nát. Chúa sẽ dạy con biết đường về cõi sống, và cho con được vui sướng tràn trề khi ở trước Thánh Nhan.*
*"Thưa anh em, xin được phép mạnh-dạn nói với anh em về tổ phụ Đavít rằng: ngài đã chết và được mai-táng, và mộ của người còn ở giữa chúng ta cho đến ngày nay. Nhưng vì là ngôn-sứ và biết rằng Thiên-Chúa đã thề với ngài là sẽ đặt một người trong giòng-dõi trên ngai vàng của ngài, nên ngài đã thấy trước và loan báo sự phục sinh của Đức Kitô khi nói: Người đã không bị bỏ mặc trong cõi âm-ty và thân xác Ngài không phải hư nát.”*
Thêm vào đó, cũng từ sách này ở đoạn 4 câu 10-12, lại thấy nói:
*“Vậy xin tất cả quý vị và toàn dân Israel biết cho rằng: nhân-danh chính Đức Giêsu Kitô, người Nadarét, Đấng mà quý vị đã đóng đinh vào thập-giá, và Thiên-Chúa đã làm cho trỗi-dậy từ cõi chết, chính nhờ Đấng ấy mà người này được lành mạnh ra đứng trước mặt quý vị. Đấng ấy là tảng đá mà quý vị là thợ xây loại bỏ, chính tảng đá ấy lại trở nên đá tảng góc tường.”*
Xem thế thì, việc Đức Kitô chấp-nhận chịu đóng đinh-thập-giá và trỗi dậy đã ứng-nghiệm lời vịnh ca khác, tức thánh vịnh 118 câu 22 sau đây:
*“Tảng đá thợ xây nhà loại bỏ lại trở nên đá tảng góc tường.”*
Đá tảng đây, chính là Đức Giêsu mà các nhà thầu xây cất đã loại bỏ và kẻ giết Ngài lại là người Do-thái-giáo. Và, viên “đá tảng góc tường” từng cưu-mang/hứng-chịu sức nặng toàn-bộ công-trình xây cất là Đức Giêsu đã trỗi-dậy, Ngài là cội-nguồn của ơn cứu-rỗi toàn-thể vũ-trụ vạn-vật. Hầu vinh-danh Đức Kitô và đặt Ngài trên ngai vàng thiên-quốc, sự việc này tạo kết-cục từ một nghị-quyết đã ban ở thánh vịnh 110 câu 1, vốn khẳng-định:
*“Sấm-ngôn của Đức Chúa ngỏ cùng Chúa Thượng tôi: "Bên hữu Cha đây, Con lên ngự-trị, để rồi bao địch-thù, Cha sẽ đặt làm bệ, dưới chân con."*
Do Đavít không được bốc lên chốn thiên-cung vần-vũ, nên Đức Chúa được qui vào ngôi-vị thứ hai, tức Ngài phải là hậu-duệ của ông, tức: Đấng Thiên-Sai như sách Công-vụ đoạn 2 câu 34 đã suy-diễn như sau:
*“Thật vậy, vua Đavít đã chẳng lên trời, thế mà lại nói: Đức Chúa phán cùng Chúa Thượng tôi: Bên hữu Cha đây, Con lên ngự-trị, để rồi bao địch-thù, Cha sẽ đặt làm bệ, dưới chân Con.”*
Diễn-giải một thực-thi như thế, dù chỉ dùng để thuyết-phục người theo Do-thái-giáo nói cách chung, là những người đặt ra chỉ một nguyên-tắc khi diễn-thuật bản-chất Kinh thánh lại có thể dùng đó mà hỗ-trợ cho ý-tưởng hoặc lý-lẽ/tự-sự gửi các tông-đồ và môn-đệ có niềm tin là sự việc ắt xảy ra như thế. Ở lời cầu được viết ở thánh vịnh 2 câu 1-2 vẫn thấy chúng-dân nguyện rằng:
*“Sao chư-dân lại ồn-ào náo-động? Sao vạn-quốc dám bày kế viển-vông? Vua chúa trần-gian cùng nổi dậy, vương hầu khanh tướng rập mưu-đồ chống lại Đức Chúa, chống lại Đấng mà Ngài đã xức dầu phong vương.”*
Điều này, cốt dẫn về truyện kể nói đến âm-mưu sát-hại Đức Giêsu ở Giêrusalem, một cốt-truyện gom-gộp Hêrôđê Antipas và Philatô như Tin Mừng Luca đoạn 23 câu 6-12 từng ghi rõ:
*“* *Nghe nói thế, ông Philatô liền hỏi xem đương-sự có phải là người Galilê không. Và khi biết Ngài thuộc thẩm-quyền vua Hêrôđê, ông liền cho áp-giải Ngài đến với nhà vua lúc ấy cũng đang có mặt tại Giêrusalem. Vua Hêrôđê thấy Đức Giêsu thì mừng rỡ lắm, vì từ lâu vua muốn được gặp Ngài bởi đã từng nghe nói về Ngài.* *Vả lại, vua cũng mong được xem Ngài làm một hai phép lạ. Nhà vua hỏi Ngài nhiều điều, nhưng Ngài không trả lời gì cả. Các thượng-tế và kinh-sư đứng đó, tố cáo Ngài dữ dội. Vua Hêrôđê cũng như thị-vệ đều khinh-dể Ngài ra mặt nên khoác cho Ngài một chiếc áo rực-rỡ mà chế-giễu, rồi cho giải Ngài lại cho ông Philatô. Ngày hôm ấy, vua Hêrôđê và tổng trấn Philatô bắt đầu thân-thiện với nhau, chứ trước kia hai bên vẫn hiềm-thù.”*
Ghi như thế, có ý bảo rằng: vua quan/lãnh chúa đại-diện cho người Do-thái-giáo và các dân nước ở ngoài Đạo, tức chúng-dân như sách Công Vụ đoạn 4 câu 24-28, còn trưng-dẫn:
*“* *Nghe vậy, họ đồng-tâm nhất-trí cất tiếng lên cùng Thiên-Chúa: "Lạy Chúa, Ngài là Đấng tạo-thành trời đất với biển khơi cùng muôn loài trong đó; Ngài là Đấng đã nhờ Thánh-Thần, dùng miệng tổ-phụ chúng con là Đavít, tôi-trung của Ngài, mà phán: Sao chư-dân lại ồn-ào náo-động, sao vạn-quốc dám bày kế viển-vông? Vua chúa trần-gian cùng nổi dậy, vương hầu khanh tướng rập mưu -ồ, chống lại Đức Chúa, chống lại Đấng mà Ngài đã xức dầu phong vương.* *"Đúng vậy, Hêrôđê, Phongxiô Philatô, cùng với chư-dân và Israel đã toa-rập trong thành này, chống lại tôi tớ thánh của Ngài là Đức Giê-su, Đấng Ngài đã xức dầu. Như thế họ đã thực-hiện tất cả những gì quyền-năng và ý muốn của Ngài đã định trước.”*
Xét về mặt tâm-lý-học, thì loại sánh ví nội-tại ở đây, có lẽ muốn đi bước trước để diễn-bày một loại chứng-cứ nào đó được dùng để thuyết-phục người ở ngoài.
Từ-vựng
*“pesher”*xuất-hiện ở chương/đoạn khác trong sách Công Vụ lại cũng dẫn về các nhân-vật có quan-hệ với Đức Giêsu. Lần đầu tiên, một loại-hình như thế được sử-dụng là để diễn-giải hành-xử đầy kích-ngất của tông-đồ xảy ra vào lễ Ngũ Tuần đầu tiên qua câu nhận-xét vẫn bảo rằng: *“Họ thấy mọi người đều nói tiếng của mình”.*
Trong khi đó, quan-sát-viên ngoài cuộc lại cứ mỉa-mai/châm-biếm rồi coi đây như diễn-biến lạ-lùng được lồng trong cảnh-huống khá “say xỉn”, như Công-vụ đoạn 2 câu 13, từng quả-quyết:
*“Nhưng người khác lại chế nhạo: "Mấy ông này say bí tỷ rồi!"*
Kịp khi đó, ông Phêrô mới khuyến-cáo những người này thay vì vui say chè chén ăn mừng vào buổi lễ là để ứng-nghiệm lời tiên-tri của ngôn-sứ Joel khi trước có nói như sách Công-vụ đã lặp lại ở đoạn 2 câu 17-18 sau đây:
*“Thiên Chúa phán: Trong những ngày cuối cùng, Ta sẽ đổ Thần Khí Ta trên hết thảy người phàm, con trai con gái các ngươi sẽ trở thành ngôn sứ, thanh niên sẽ thấy thị kiến, bô lão sẽ được báo mộng. Trong những ngày đó, Ta cũng sẽ đổ Thần Khí Ta cả trên tôi nam tớ nữ của Ta, và chúng sẽ trở thành ngôn sứ.”*
Ở chỗ khác, từ vựng Do-thái
*“pecher”*đã diễn-tả các động-thái khác nhau của ông Giuđa khi ông này “bội-phản” Đức Giêsu trong câu truyện mua bán mảnh đất nhuốm máu với giá 30 đồng tiền bằng bạc mà ông ta nhận từ các vị trưởng-tế quyết giết hại Ngài. Nhưng ông Matthias lại thay vào đó bằng đoàn-ngũ tông-đồ. Làm như thế, các ông muốn nói lên việc ứng-nghiệm thánh vịnh 69 câu 25 và thánh vịnh 109 câu 8, đã thấy ghi: *“Xin Ngài đổ cơn thịnh-nộ lên người chúng và cho lửa giận ập xuống đầu.”*
Và:
*“Ước gì ngày đời nó bị rút ngắn đi, chức-vụ nó vào tay kẻ khác.”*
Và, sách Công-vụ đoạn 1 câu 16-20, lại cũng chép:
*“Thưa anh em, lời Kinh Thánh phải ứng-nghiệm, lời mà Thánh-Thần đã dùng miệng vua Đavít để nói trước về Giuđa, kẻ đã trở-thành tên dẫn đường cho những người bắt Đức Giêsu. Y đã là một người trong số chúng tôi và được tham-dự vào công việc phục-vụ của chúng tôi. Vậy, con người ấy đã dùng tiền công của tội ác mà tậu một thửa đất; y đã ngã lộn đầu xuống, vỡ bụng, lòi cả ruột gan ra. Điều đó, mọi người ở Giêrusalem đều biết, khiến họ đặt tên cho thửa đất ấy là Khakenđơma, theo tiếng của họ nghĩa là Đất Máu. Thật thế, trong sách Thánh vịnh có chép rằng: Ước gì lều trại nó phải tan hoang, không còn ai trú ngụ. và ước gì người khác nhận lấy chức vụ của nó.”* *Mãi về sau, việc người theo Do-thái-giáo ở Rôma từng phản-bác giáo-huấn của ông Phaolô như sách Công-vụ đoạn 28 câu 24-27, cũng thấy viết:* *“Nghe ông nói, người thì được thuyết-phục, người thì không chịu tin. Khi giải-tán, họ vẫn không đồng-ý với nhau; ông Phaolô chỉ nói thêm một lời: "Thánh Thần đã nói rất đúng khi dùng ngôn-sứ Ysaya mà phán với cha ông anh em rằng: Hãy đến gặp dân này và nói: Các ngươi có lắng tai nghe cũng không hiểu, có trố mắt nhìn cũng chẳng thấy; vì lòng dân này đã ra chai đá: chúng đã bịt tai nhắm mắt, kẻo mắt chúng thấy, tai chúng nghe, và lòng hiểu được mà hoán-cải, và rồi Ta sẽ chữa chúng cho lành.”*
Chương/đoạn này, đều đã ứng-nghiệm lời ngôn-sứ Ysaya từng nói trước ở đoạn 6 câu 7-9 như sau:
*“Người đưa hòn than ấy chạm vào miệng tôi và nói:* *"Đây, cái này đã chạm đến môi ngươi,* *ngươi đã được tha lỗi và xá tội."* *Bấy giờ tôi nghe tiếng Chúa Thượng phán:* *"Ta sẽ sai ai đây? Ai sẽ đi cho chúng ta?"* *Tôi thưa: "Dạ, con đây, xin sai con đi."* *Chúa phán: "Hãy đi nói với dân này rằng:* *Cứ nghe cho rõ, nhưng đừng hiểu,* *cứ nhìn thật kỹ, nhưng đừng nhận ra..”*
Và, như các dân ngoại từng chọn, thì theo ông Giacôbê em Đức Giêsu, đã có trích-dẫn kết-hợp lời tiên-tri của ngôn-sứ Giêrêmia ở đoạn 12 câu 15 và lời ngôn-sứ Amos ở đoạn 9 câu 11-12, Ysaya đoạn 45 câu 21, vẫn từng nói:
*“Nhưng sau khi đã bứng rồi, Ta sẽ lại đem lòng chạnh thương chúng và cho chúng trở về, ai nấy về phần gia nghiệp, về phần đất của mình”;*
Và tiên-tri Amos cũng có nói:
*“Trong ngày ấy, Ta sẽ dựng lại lều xiêu vẹo của Đavít,* *bít kín các lỗ hổng của tường thành,* *tái thiết những gì đã tan-hoang,* *xây-dựng nó như những ngày xưa cũ;* *để chúng được chiếm-hữu số sót của Êđôm* *và của tất cả các dân tộc đã được mang danh Ta* *- sấm ngôn của Đức Chúa, Đấng thực-hiện điều ấy.”*
Từ lời tiên-tri như thế, tác-giả sách Công-vụ đã chuyển thành một khẳng-định, như sau:
*“Sau đó, Ta sẽ trở lại, và sẽ xây-dựng lại lều Đavít đã sụp đổ; đống hoang-tàn đó, Ta sẽ xây-dựng lại, và Ta sẽ dựng lại lều ấy. Như vậy các người còn lại và tất cả các dân ngoại được mang danh Ta sẽ tìm-kiếm Chúa. Chúa phán như vậy, Người là Đấng cho biết những điều ấy tự ngàn xưa.”*
Tất cả luận-cứ nào có đính-kèm từ-vựng Do-thái
*“pesher”*cho đến nay chỉ được trích-dẫn một phút chốc, rất tạm-bợ. Có thể nói, các câu nói ấy đều qui về đoạn trích rút từ Kinh/Sách hết. Thêm một bằng-cứ ở thánh kinh diễn-tiến thời sau này, lại được triển-khai theo hình-thức bài giảng-thuyết mục-vụ thành bản-văn ngắn về đạo-sử của Do-thái-giáo chạy dài suốt từ thời Abraham đến thời của Đức Giêsu.
Một trong hai ví-dụ cụ-thể còn sót đến bây giờ, được bảo là đã tuyên-bố trước mặt vị thượng-tế và hội-đồng xét xử ở Giêrusalem. Sự việc này, được đưa ra như lời Phó-tế Stêphanô đã tự bào-chữa cho tội-trạng ông dám rao-giảng chuyện chống-đối Đền Thờ và Luật Môsê.
Nếu xét kỹ, ta sẽ thấy lời ông phát-biểu có cấu-trúc vụng-về, thiếu hiệu-năng. Sự việc được viết ở sách Công-cụ coi đó như bài nói chuyện trước vị thượng-tế và Hội-đồng Sanhêdrin, ngang qua đó người phát-biểu vi-phạm lỗi-lầm lớn: là đã đánh giá sai sự việc, bằng lối kể truyện dài dòng, “vòng vo tam quốc” về các tổ-phụ và ông Môsê đến độ cử-toạ ngồi nghe thấy chán ngán.
Và, vị Phó-tế của ta lại trút cơn giận đùng đùng lên người nghe, bằng một công-kích hết mực về Đền Giêrusalem. Thay vì, tạo điểm nhấn cách thẳng-thắn vào Đức Giêsu, ông lại mất bình-tĩnh đến độ bốc lời xỉ vả, thoá-mạ như sách Công-vụ đoạn 7 câu 51 từng ghi:
*“"Hỡi những người cứng đầu cứng cổ, lòng và tai không cắt bì, các ông luôn luôn chống lại Thánh Thần. Cha ông các ông thế nào, thì các ông cũng vậy.”*
Và cuối cùng, ông cũng không tránh khỏi cơn hành-hình, bách-hại như sách Công-vụ đã diễn-bày ở đoạn 7 câu 57-60 sau đây:
*“Họ liền kêu lớn tiếng, bịt tai lại và nhất tề xông vào ông rồi lôi ra ngoài thành mà ném đá. Các nhân chứng để áo mình dưới chân một thanh niên tên là Saolô. Họ ném đá ông Têphanô, đang lúc ông cầu xin rằng: "Lạy Chúa Giêsu, xin nhận lấy hồn con." Rồi ông quỳ gối xuống, kêu lớn tiếng: "Lạy Chúa, xin đừng chấp họ tội này." Nói thế rồi, ông an nghỉ.”*
Thêm một ví-dụ nữa, là: bài giảng-thuyết do ông Phaolô nói trước công-chúng ở Tiểu Á khi ông mời vị trưởng hội-đường địa-phương phát-biểu, để nói rõ là Hội-thánh tiên-khởi đã hiểu rõ vai-trò của Đức Giêsu trong lịch-sử thánh, như sách Công-vụ đoạn 13 câu 16-37 lại thêm:
*“Ông Phaolô đứng dậy, giơ tay xin mọi người lưu ý, rồi nói:* *Thiên Chúa của dân Israel đã chọn cha ông chúng ta, đã làm cho dân này thành một dân lớn trong thời họ cư-ngụ ở đất Ai-cập, và đã giơ cánh tay mạnh-mẽ của Ngài mà đem họ ra khỏi đó. Và trong thời-gian chừng bốn mươi năm, Ngài đã nuôi-dưỡng họ trong sa mạc. Rồi Ngài đã tiêu-diệt bảy dân-tộc ở đất Canaan và ban đất của chúng cho họ làm gia-sản: tất cả đã xảy ra trong khoảng bốn trăm năm mươi năm.* *Sau đó, Người ban cho họ các vị thủ-lãnh cho đến thời ngôn-sứ Samuel. Rồi họ đòi có vua, Thiên-Chúa ban cho họ ông Saun, con ông Kít thuộc chi tộc Bengiamin, trị vì bốn mươi năm. Sau khi truất-phế vua Saun, Người đã cho ông Đavít xuất hiện làm vua cai-trị họ. Người đã làm chứng về ông rằng: Ta đã tìm được Đavít, con của Giesê, một người đẹp lòng Ta và sẽ thi-hành mọi ý muốn của Ta.* *Từ giòng-dõi vua này, theo lời hứa, Thiên-Chúa đã đưa đến cho Israel một Đấng Cứu-Độ là Đức Giêsu. Để dọn đường cho Đức Giêsu, ông Gioan đã rao giảng kêu gọi toàn dân Israel chịu phép rửa tỏ lòng sám-hối. Khi sắp hoàn-thành sứ-mệnh, ông Gioan đã tuyên-bố: "Tôi không phải là Đấng mà anh em tưởng đâu, nhưng kìa Đấng ấy đến sau tôi, và tôi không đáng cởi dép cho Ngài.*
"Thưa anh em, là con cái thuộc dòng giống Abraham, và thưa anh em đang hiện-diện nơi đây, là những người kính-sợ Thiên-Chúa, lời cứu-độ này được gửi tới chúng ta. Dân-cư thành Giêrusalem và các thủ-lãnh của họ đã không nhận-biết Đức Giêsu; khi kết án Ngài, họ đã làm cho ứng-nghiệm những lời ngôn-sứ đọc mỗi ngày sabát. Tuy không thấy Ngài có tội gì đáng chết, họ vẫn đòi Philatô xử tử.
"Thưa anh em, là con cái thuộc dòng giống Abraham, và thưa anh em đang hiện-diện nơi đây, là những người kính-sợ Thiên-Chúa, lời cứu-độ này được gửi tới chúng ta. Dân-cư thành Giêrusalem và các thủ-lãnh của họ đã không nhận-biết Đức Giêsu; khi kết án Ngài, họ đã làm cho ứng-nghiệm những lời ngôn-sứ đọc mỗi ngày sabát. Tuy không thấy Ngài có tội gì đáng chết, họ vẫn đòi Philatô xử tử.
*Sau khi thực-hiện tất cả mọi điều Kinh Thánh chép về Ngài, họ đã hạ Ngài từ trên cây gỗ xuống và mai-táng trong mồ. Nhưng Thiên-Chúa đã làm cho Ngài trỗi dậy từ cõi chết. Trong nhiều ngày, Đức Giêsu đã hiện ra với những kẻ từng theo Ngài từ Galilê lên Giêrusalem. Giờ đây chính họ làm chứng cho Người trước mặt dân.*
"Còn chúng tôi, chúng tôi xin loan-báo cho anh em Tin Mừng này: điều Thiên-Chúa hứa với cha ông chúng ta, thì Ngài đã thực-hiện cho chúng ta là con cháu các ngài, khi làm cho Đức Giêsu trỗi dậy, đúng như lời đã chép trong Thánh vịnh 2: Con là Con của Cha, ngày hôm nay Cha đã sinh ra Con.
"Còn chúng tôi, chúng tôi xin loan-báo cho anh em Tin Mừng này: điều Thiên-Chúa hứa với cha ông chúng ta, thì Ngài đã thực-hiện cho chúng ta là con cháu các ngài, khi làm cho Đức Giêsu trỗi dậy, đúng như lời đã chép trong Thánh vịnh 2: Con là Con của Cha, ngày hôm nay Cha đã sinh ra Con.
"Về việc Ngài đã làm cho Đức Giêsu từ cõi chết sống lại, không còn phải hư nát nữa, thì Ngài phán thế này: Ta sẽ ban cho các ngươi những ơn lộc đã hứa cho Đavít. Vì vậy ở chỗ khác, lại có lời rằng: Ngài sẽ không để Vị Thánh của Ngài phải hư nát. Thế mà vua Đavít, sau khi phục-vụ ý-định của Thiên-Chúa trong đời ông, đã an nghỉ, đã được chôn-cất bên cạnh tổ tiên và phải hư nát. Còn Đấng mà Thiên-Chúa đã cho trỗi dậy thì không phải hư nát.”
"Về việc Ngài đã làm cho Đức Giêsu từ cõi chết sống lại, không còn phải hư nát nữa, thì Ngài phán thế này: Ta sẽ ban cho các ngươi những ơn lộc đã hứa cho Đavít. Vì vậy ở chỗ khác, lại có lời rằng: Ngài sẽ không để Vị Thánh của Ngài phải hư nát. Thế mà vua Đavít, sau khi phục-vụ ý-định của Thiên-Chúa trong đời ông, đã an nghỉ, đã được chôn-cất bên cạnh tổ tiên và phải hư nát. Còn Đấng mà Thiên-Chúa đã cho trỗi dậy thì không phải hư nát.”
Thật ra, đây là đạo-lý kiểu mẫu dành cho tín-hữu Đạo Chúa ở thời đầu. Đạo-lý này, vẫn mang nặng giòng biện-luận bảo rằng: Thiên-Chúa chọn Do-thái làm dân riêng của Ngài, rồi dẫn đưa họ rời đất Ai-Cập, gìn-giữ họ ở chốn hoang-sơ suốt 40 năm trường và rồi ban cho họ vùng đất Canaan, các Thẩm-phám cùng vua/chúa, trên đó có vua Đavít, tất cả được ban cho họ cách riêng tình.
Đức Giêsu, vốn dĩ là hậu-duệ vua Đavít, được giới-thiệu qua lời tuyên-dương Ngài là Đấng Thiên-Sai dựa vào quả-quyết từ ông Gioan Tẩy-Giả. Và rồi, người Do-thái-giáo ở Giêrusalem và các thủ-lãnh của họ không hiểu được sứ-điệp của ngôn-sứ, dù lời các ngài đều đọc trước chúng-dân, mỗi ngày sabát. Dù không có khả-năng tìm được cáo-buộc nào lên án Đức Giêsu, họ vẫn hối-thúc quan Philatô giết hại Ngài. Sau khi bị treo trên khổ-giá và được chôn-cất kỹ càng, Ngài đã trỗi dậy từ cõi chết do Thiên-Chúa thực-hiện. Và, việc này có tông-đồ chứng-giám. Và tiên-tri Đavít cũng từng nói trước ở thánh-vịnh.
Thánh vịnh thứ 2 câu 7 rày khẳng-định:
*“Con là con của Cha, hôm nay Cha sinh ra con.”*Điều này chứng-tỏ: Ngài là Đấng Kitô, Con Thiên-Chúa hằng sống. Và thứ hai, là vịnh-ca 16 câu 10 vẫn quyết rằng: *“Vì Chúa chẳng bỏ mặc con trong cõi âm-ty,*Lời tiên-đoán việc Ngài phải-chết-và-trỗi-dậy này, ngầm hiểu rằng người nghe đã đồng-ý với giả-định mà vị giảng thuyết đưa ra.
không để kẻ hiếu-trung này hư-nát trong phần mộ.”
không để kẻ hiếu-trung này hư-nát trong phần mộ.”
Các ví-dụ đây, minh-hoạ vấn-đề căn-bản từng đối-đầu với các đấng truyền-đạo thời buổi trước khiến các vị này buộc phải giải-thích nhiều, có khi còn đảo lộn cả việc Đấng Thiên-Sai phải chịu khổ-hình và đóng-đinh trên thập-giá; và sau đó, các vị còn phải trưng phép lạ về sự hồi-sinh của Đức Giêsu, nữa. Nhưng, với người nghe, Ngài là Đấng mà sách Công-vụ đoạn 2 câu 22 gọi bằng danh-xưng sau đây:
*“Thưa đồng bào Israel, xin nghe những lời sau đây. Đức Giêsu Nadarét, là người đã được Thiên-Chúa phái đến với anh em. Và để chứng-thực sứ-mệnh của Ngài, Thiên-Chúa đã cho Ngài làm được phép mầu, điềm thiêng và dấu lạ giữa anh em. Chính anh em biết điều đó.”*
Và, để minh-xác bằng lời giảng có tính sử-học lớn hơn, vị giảng-thuyết phải nhấn mạnh rằng: thân-phận của chúng-dân Do-thái-giáo đều đã ăn khớp với ơn cứu-độ toàn vũ-trụ do Đức Giêsu thực-hiện.
Tựa hồ giòng sử Đạo thời sau đó từng minh-chứng, từ-vựng
*“Pesher”*ở Tân-Ước lại có hiệu-năng hơn cả tiếng Hy-Lạp vốn dĩ không quen biện-luận như thế. Và cũng chẳng mấy đánh động gì về sự huyễn-hoặc lạ-kỳ ấy hơn người Do-thái-giáo từng quen lối chú-giải theo từng đoạn Kinh thánh rất thất-thường. Nhiều người trong số họ, lại phải tìm cách xác-minh lời Kinh thánh do tín-hữu Đạo Chúa giàu tưởng-tượng đề ra và cũng chẳng thuyết-phục được bằng các vị ở đây.
(còn tiếp)
*Gs Geza Vermes*biên-soạn - Mai Tá lược dịch
## No comments:
Post a Comment

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text: cung cấp iphone cu và dien thoai sky | sửa chữa điện thoại | sửa chữa iphone | học sửa chữa điện thoại | pin dien thoai | Thay màn hình điện thoại | điện thoại Samsung galaxy S2 HD , day kem | gia su | xay nha dep | sửa nhà | ep coc be tong | thue xe cau | website miễn phí | web gia re |

WARC-Truncated: length

Server: Apache/2.2.27 (CentOS)

Connection: close

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-cache, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding


text:
Kem trắng da vùng Bikini
Kem trắng da vùng Bikini hay còn gọi là kem trắng da vùng kín. Đây là sản phẩm được tạo ra để chăm sóc và làm trắng vùng nhạy cảm trên khắp cơ thể người dùng. Sản phẩm được nhập từ Mỹ
Hiển thị một kết quả duy nhất
Kem trắng da vùng Bikini hay còn gọi là kem trắng da vùng kín. Đây là sản phẩm được tạo ra để chăm sóc và làm trắng vùng nhạy cảm trên khắp cơ thể người dùng. Sản phẩm được nhập từ Mỹ
Hiển thị một kết quả duy nhất

markdown:
# Kem trắng da vùng Bikini
**Kem trắng da vùng Bikini** hay còn gọi là **kem trắng da vùng kín**. Đây là sản phẩm được tạo ra để chăm sóc và làm trắng vùng nhạy cảm trên khắp cơ thể người dùng. Sản phẩm được nhập từ Mỹ
Hiển thị một kết quả duy nhất
**Kem trắng da vùng Bikini** hay còn gọi là **kem trắng da vùng kín**. Đây là sản phẩm được tạo ra để chăm sóc và làm trắng vùng nhạy cảm trên khắp cơ thể người dùng. Sản phẩm được nhập từ Mỹ
Hiển thị một kết quả duy nhất

Server: Apache

Cache-Control: max-age=0, private, no-store, no-cache, must-revalidate


text:
Trang chủ
Blog
Thời Trang Nam
Giày Dép Nam
Phong Cách Thời Trang
Xu Hướng Thời Trang
Thời Trang Và Sao
Sức Khỏe
Chiều Cao Và Sức Khỏe
Thể Dục Thể Hình
Sức Khỏe Giới Tính
Sức Khỏe Gia Đình
Cuộc Sống
Kỹ Năng Đàn Ông
Sự Nghiệp
Thể thao
Giải trí
Công nghệ
Tình Yêu
Góc Trái Tim
Lời Hay, Ý Đẹp
Câu Chuyện Cảm Động
Love Story
Đăng kí
Đăng nhập
Đặt làm trang chủ
Quy định diễn đàn
Giao lưu
1 Kết quả tìm kiếm : thoi trang thu dong 2013 ca tinh cho phai manh
Thời trang thu đông 2013 cá tính cho phái mạnh
Phong cách thời trang thu - đông 2013 cho nam giới được lấy cảm hứng từ những chuyến đi xa. Đó là những cuộc trải nghiệm đầy thú vị qua nhiều vùng đất khác nhau và giúp con người mở rộng tầm nhìn bởi những điều chân thực. Và một thứ không thể thiếu trong mỗi cuộc hành trình là những bộ trang phục phù hợp với điều kiện tự nhiên và thời tiết của từng vùng miền.
Xem tất cả
Griezmann về MU: Đeo áo số 7, mơ là Beckham thứ 2
Vòng eo 56 của Ngọc Trinh phải chào thua cô gái 21 tuổi này
Ra mắt Zenfone 3 Zoom, Zenfone AR dùng RAM 8GB đầu tiên trên thế giới
Bi-a toàn mỹ nhân: Thi đấu như tuyển hoa hậu
Không lưu ý điều này dễ tìm đến cái chết nhanh nhất khi trời rét
Phối đồ mùa đông cho người mập để dáng thon
Lê Công Vinh: Hãy là cầu thủ của trận đấu lớn
GIÀY CAO LINHKENT
Xem tất cả
Nhưng mẫu giày cao nữ đáng chú ý nhất 2013
TOP 10 mẫu giày thể thao Tăng chiều cao...
Mẹo khử mùi hôi giày trong mùa hè hiệu quả nhất
Hơn 800 mẫu giày cao nam công sở hot nhất 2013
5 bí kíp giúp bạn cao hơn ở tuổi trưởng thành
Chuyên mục yêu thích
Giày Dép Nam
Chiều cao & Sức Khỏe
Kỹ năng đàn ông
Góc Trái Tim
Liên kết được tài trợ
Giày tăng chiều cao
Giày nam
Giay nam
Kết nối Linhkent
Facebook
Twitter
Youtube
Hệ thống website LinhKent
Quản trị website:
Nguyễn Sơn
© 2010 - 2013 Blog giaynangchieucao | Bản quyền của công ty cổ phẩn đâu tư thương mại và dịch vụ quốc tế LinhKent

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Connection: Upgrade, close

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Content-Type: text/html


text:
Dragon Ball After
Nội dung:Như chúng ta đã biết cuối truyện Dragon ball, Sôn Gô Ku đã nhận Ubb là đệ tử của mình, tuy nhiên mọi chuyện không có gì là hoàn mỹ. Trong quá trình luyện tập của họ đã có một sự cố nho nhỏ nhưng ảnh hưởng của nó thì thật là hết sức tưởng tượng. Các bạn thử hình dung xem nào? Nói vậy thôi chứ để biết rõ hơn mời các bạn theo dõi truyện sẽ rõ!
Chương
Ngày
14/07/2017
26/06/2017
14/04/2017
14/04/2017
14/04/2017
14/04/2017
14/04/2017
20/07/2016
22/06/2016
22/06/2016
18/10/2015
03/10/2015
25/09/2015
20/09/2015
20/09/2015
20/09/2015
20/09/2015
Truyện hay
1
Truy Tìm Dị...Chap 23
Top truyện hot
Xem thêm

markdown:
Trang chủ
Danh mục
Mới cập nhật
Truyện hoàn thành
Danh sách truyện
18+
Action
Adult
Anime
Adventure
Comedy
Comic
Cooking
Doraemon
Doujinshi
Drama
Ecchi
Fantasy
Game
Gender Bender
Harem
Historical
Horror
Josei
Live action
Magic
Manga
Manhua
Manhwa
Martial Arts
Mature
Mecha
Mystery
One shot
Psychological
Romance
School Life
Sci-fi
Seinen
Shoujo
Shoujo Ai
Shounen
Shounen Ai
Slice of life
Smut
Soft Yaoi
Soft Yuri
Sport
Supernatural
Tragedy
Trap
Truyện Màu
VNComic
Webtoons
Quốc Gia
Truyện tranh Trung Quốc
Truyện tranh Hàn Quốc
Truyện tranh Nhật Bản
Truyện tranh Việt Nam
Ủng hộ
Trang chủ
Danh mục
Mới cập nhật
Truyện hoàn thành
Danh sách truyện
18+
Action
Adult
Anime
Adventure
Comedy
Comic
Cooking
Doraemon
Doujinshi
Drama
Ecchi
Fantasy
Game
Gender Bender
Harem
Historical
Horror
Josei
Live action
Magic
Manga
Manhua
Manhwa
Martial Arts
Mature
Mecha
Mystery
One shot
Psychological
Romance
School Life
Sci-fi
Seinen
Shoujo
Shoujo Ai
Shounen
Shounen Ai
Slice of life
Smut
Soft Yaoi
Soft Yuri
Sport
Supernatural
Tragedy
Trap
Truyện Màu
VNComic
Webtoons
Quốc Gia
Truyện tranh Trung Quốc
Truyện tranh Hàn Quốc
Truyện tranh Nhật Bản
Truyện tranh Việt Nam
Ủng hộ
Menu
Đóng [X]
Dragon Ball After
0.0
Đánh giá:
0 ratings
Tác giả:
Omada Naoyuki
,
Young Jijii's
Thể loại:
Action
,
Doujinshi
,
Fantasy
Số chương:
17
Lượt xem:
4.192
Trạng thái:
Đang cập nhật
Nguồn:
fb.com/bayvienngocrongvn
Chia sẻ:
Follow:
Follow now
Chương đầu
Chương cuối
Ds.Chương
Nội dung:
Như chúng ta đã biết cuối truyện Dragon ball, Sôn Gô Ku đã nhận Ubb là đệ tử của mình, tuy nhiên mọi chuyện không có gì là hoàn mỹ. Trong quá trình luyện tập của họ đã có một sự cố nho nhỏ nhưng ảnh hưởng của nó thì thật là hết sức tưởng tượng. Các bạn thử hình dung xem nào? Nói vậy thôi chứ để biết rõ hơn mời các bạn theo dõi truyện sẽ rõ!
Chương
Ngày
Dragon Ball After Chap 17
14/07/2017
Dragon Ball After Chap 16
26/06/2017
Dragon Ball After Chap 15
14/04/2017
Dragon Ball After Chap 14
14/04/2017
Dragon Ball After Chap 13
14/04/2017
Dragon Ball After Chap 12
14/04/2017
Dragon Ball After Chap 11
14/04/2017
Dragon Ball After Chap 10
20/07/2016
Dragon Ball After Chap 9
22/06/2016
Dragon Ball After Chap 8
22/06/2016
Dragon Ball After Chap 7
18/10/2015
Dragon Ball After Chap 6
03/10/2015
Dragon Ball After Chap 5
25/09/2015
Dragon Ball After Chap 4
20/09/2015
Dragon Ball After Chap 3
20/09/2015
Dragon Ball After Chap 2
20/09/2015
Dragon Ball After Chap 1
20/09/2015
Truyện hay
1
Truy Tìm Dị...
Chap 23
1
Truy Tìm Dị Bảo
Tiên mạn động mạn
Action
,
Ecchi
Chap 23
2
Tensei Shitara Suraimu...
Chap 2
2
Tensei Shitara Suraimu Datta
Fuse Mitz Vah
Action
,
Adventure
Chap 2
3
Akuma Mo Fumu...
Chap 10
3
Akuma Mo Fumu O Osoreru Tokoro
YOSHIBE Akuro
Comedy
,
Fantasy
Chap 10
4
Cuộc Sống Của...
Chap 13
4
Cuộc Sống Của Tôi
Hwang Mi Ri
Comedy
,
Manhwa
Chap 13
5
Hacchan!
Chap 1
5
Hacchan!
Đang cập nhật
Comedy
,
Manga
Chap 1
6
Đầu Bếp Ma...
Chap 42
6
Đầu Bếp Ma Pháp Của Hoàng...
Vivian
Comedy
,
Manhua
Chap 42
7
Tầm Tần Ký
chap 198
7
Tầm Tần Ký
Cổ Long
,
Hoàng Dịch
Action
,
Historical
chap 198
8
Thánh Đường
chap 38
8
Thánh Đường
Đang cập nhật
Action
,
Fantasy
chap 38
9
Sát Đạo Hành...
chap 190
9
Sát Đạo Hành Giả
Đặng Chí Huy
,
Trịnh Kiệt Hòa
Action
,
Fantasy
chap 190
10
Mau Lấy Con...
Chap 23
10
Mau Lấy Con Mèo Đó Ra
Đang cập nhật
Comedy
,
Manhua
Chap 23
Xem thêm
Top truyện hot
1
Brawling Go!
Chap 93
1
Brawling Go!
Worin
18+
,
Comedy
Chap 93
2
Thuần Tình Nha...
Chap 274
2
Thuần Tình Nha Đầu Hoả Lạt...
Đang cập nhật
Comedy
,
Manhua
Chap 274
3
Vương Gia !...
chap 164
3
Vương Gia ! Ngươi Thật Bỉ...
Đang cập nhật
Comedy
,
Historical
chap 164
4
H-Campus
Chap 45
4
H-Campus
Ddasoom
,
Putaro
18+
,
Adult
Chap 45
5
SStudy
Chap 83
5
SStudy
Edge Edge
,
Husky guy
18+
,
Adult
Chap 83
6
Hoàng Phi Hồng...
Chap 128
6
Hoàng Phi Hồng - Cậu bé...
Takeshi Maekawa
Action
,
Adventure
Chap 128
7
Nise Koi -...
Chapters: 239
7
Nise Koi - Tình Yêu Giả...
Komi Naoshi
Comedy
,
Drama
Chapters: 239
8
Household Affairs
Chap 79
8
Household Affairs
Boy Beochyeo
,
VultureBoy
18+
,
Adult
Chap 79
Xem thêm

Server: cloudflare-nginx

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

X-Powered-By: VPSSIM

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate


text:
Kẹp xoay, kẹp xoay 360độ, kẹp robot, kẹp nhựatrong 2 nấc
Kẹp xoay, kẹp robot, kẹp nhựa trong 2 nấc ….Có cách sử dụng rất dễ, ta mở Kẹp xoay, kẹp robot, kẹp nhựa trong 2 nấc ra và gắn nội dung quảng cáo vào và kẹp lên thành kệ, giá quần áo, cây treo quần áo, móc treo quần áo, kệ dày, kệ gỗ, rổ nhựa, ghi đông xe máy… với nhiều kiểu kẹp khác nhau: Kẹp thẳng đứng, kẹp ngang, kẹp xoay 360 độ, kẹp gập. Việc sử dụng wobbler 2 đầu kẹp nhựa thế này rất đơn giản thuận tiện, wobbler có thể sử dụng nhiều lần với nhiều nội dung quảng cáo khác nhau. Phù hợp với mọi nhu cầu sử dụng.
Kẹp xoay, kẹp robot, kẹp nhựa trong 2 nấc đây là những sản phẩm được các trung tâm thương mại hay các siêuthị, cửa hàng, showroom, trung tâm thương mại, cửa hàng điện máy, quầy thuốc,hội chợ…ưa chuộng.
Bạn có thể thấy, khi bước vào các siêu thị trên mỗi bàn ăn, cửa hàng, showroom kệ trưng bày đồ, quầy thuốc, showroom giới thiệu sản phẩm…. hầu hết đều có các loại kẹp pop, wobbler. Bởi vì nó tiết kiệm diện tích cho người sử dụng, sử dụng được nhiều lần, lấy ra bỏ vào dễ dàng. Giúp việc trưng bày, giới thiệu sản phẩm mới được chú ý hơn.
Các loại kẹp pop, kẹpwobbler, kẹp siêu thị, kẹp quảng cáo…. Thông thường có các loại kẹp nhựa có màu trắng, nhiều màu, ngắn dài, Kẹp to. Có thể dễ dàng kẹp trên những quầy kệ dày, (Ghi đông xe, máy tập gym, giá treo quần áo, bề mặt kính…) mà những loại wobbler thông thường không kẹp được.
Hãy liên hệ ngay đểđược tư vấn và báo giá trực tiếp
Quý khách có thể liên lạc qua1. Liên lạc trực tiếp qua số điệnthoại· Mr Trung: Call/inbox/zalo/viber 0984 663 986· Ms Linh:Call/inbox/zalo/viber 0965 822 586 · Tel:04 6675 8706
2. Gửi thông tin trực tiếp qua email: Email: kd.haikim@gmail.com -haikim.co@gmail.com
3. Đếnvăn phòng làm việc của CÔNG TY QUẢNG CÁO VÀ TRUYỀN THÔNG HẢI KIM.VP: 418 Bạch Mai, Hai Bà Trưng, Hà Nội
4.Truycập Website: www.haikim.vn Fb : https://www.facebook.com/kim.hai.52 Fanpage: https://www.facebook.com/pages/Thiet-ke-ung-dung-dich-vu-in/783029665114148 Google+: https://plus.google.com/u/0/104495236852504371507/posts
- WOBBLER QUẢNG CÁO ĐỂ BÀN CHÂNĐẾMICA - Wobbler lò xo để bàn đế mica Wobblerlò xo đế mica wobbler ngân hàng, wobblerquầy thuốc tây, wobbler siêu thị, wobbler bán hàng, wobblerdùng trong quầy kệ, wobbler shop thời trang,wobblershop mỹ phẩm, ...Wobbler quảng cáo chân đế mica WOBBLERQUẢNG CÁO, Wobbler thân nhựa trong, in wobbler thân nhựa, pop wobbler, wobbler cây nhựa, wobbler kẹp kệ, wobbler nhựa trong, wobblerkẹp nhựa siêu thi, kẹp siêuthị … wobbler quảng cáo wobbler thân nhựa, kẹp siêu thị wobbler quảng cáo, wobbler thân nhựa trong, in wobbler thân nhựa, pop wobbler, wobbler câynhựa, wobbler kẹp kệ, wobbler nhựa trong, wobbler kẹp nhựa siêu thị, kẹp siêu thị, wobbler thânnhựa dính 2 đầu, wobbler thân nhựa 1 đầu dính, wobbler 2 đầu kẹp… wobbler lò xo kẹp sắt
- Hangerquảng cáo, hanger dâynhựa, dây treo hanger, hangerquảng cáo giá rẻ, cung cấp dây nhựa hanger, cung cấp dây treo, thiết kế tấm bảng treo, tấm bảng treo siêu thị

Cache-Control: private

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
Danh mục
Hỗ trợ
- ĐIỆN THOẠI: 04.3736.8960
- HOTLINE: 0988.00.5556
Sản phẩm mới
Liên kết quảng cáo
Sản phẩm - BUTTERFLY
Sản phẩm cùng loại
- Áo Butterfly F1 T7/2017 M11
- 170,000.00 VNĐ
- Áo Butterfly F1 T7/2017 M10
- 170,000.00 VNĐ
- Áo Butterfly F1 T7/2017 M9
- 170,000.00 VNĐ
- Áo Butterfly F1 T7/2017 M8
- 170,000.00 VNĐ
- Áo Butterfly F1 T7/2017 M7
- 170,000.00 VNĐ
- Áo Butterfly F1 T7/2017 M6
- 170,000.00 VNĐ
- Áo Butterfly F1 T7/2017 M5
- 170,000.00 VNĐ
- Áo Butterfly F1 T7/2017 M4
- 220,000.00 VNĐ
- Áo Butterfly F1 T7/2017 M3
- 220,000.00 VNĐ
- Áo Butterfly F1 T7/2017 M2
- 220,000.00 VNĐ
- Áo Butterfly F1 T7/2017 M1
- 220,000.00 VNĐ
- Bộ Butterfly trẻ em T6/2017 M3
- 220,000.00 VNĐ
- Bộ Butterfly trẻ em T6/2017 M2
- 220,000.00 VNĐ
- Bộ Butterfly trẻ em T6/2017 M1
- 220,000.00 VNĐ
- Áo Butterfly F1 T5/2017 M3 Nữ
- 170,000.00 VNĐ
- Áo Butterfly F1 T5/2017 M3 Nam
- 170,000.00 VNĐ

markdown:
### Danh mục
### Hỗ trợ
**ĐIỆN THOẠI: 04.3736.8960** **HOTLINE: 0988.00.5556**
### Sản phẩm mới
### Liên kết quảng cáo
### Sản phẩm - BUTTERFLY
![](images/products/18119421_1432600300138188_6033014095395711266_n.jpg)
![](images/products/18119421_1432600300138188_6033014095395711266_n.jpg)
|
|Tên sản phẩm: |
|Áo Butterfly F1 T5/2017 M1 Nam
|
|Giá: |170,000.00 VNĐ|
|
|Hãng sản xuất:
|
|
#### Sản phẩm cùng loại
[Áo Butterfly F1 T7/2017 M11](pro.asp?cat=1&subid=14&pro=3019)
- 170,000.00 VNĐ
[Áo Butterfly F1 T7/2017 M10](pro.asp?cat=1&subid=14&pro=3018)
- 170,000.00 VNĐ
[Áo Butterfly F1 T7/2017 M9](pro.asp?cat=1&subid=14&pro=3017)
- 170,000.00 VNĐ
[Áo Butterfly F1 T7/2017 M8](pro.asp?cat=1&subid=14&pro=3016)
- 170,000.00 VNĐ
[Áo Butterfly F1 T7/2017 M7](pro.asp?cat=1&subid=14&pro=3015)
- 170,000.00 VNĐ
[Áo Butterfly F1 T7/2017 M6](pro.asp?cat=1&subid=14&pro=3014)
- 170,000.00 VNĐ
[Áo Butterfly F1 T7/2017 M5](pro.asp?cat=1&subid=14&pro=3013)
- 170,000.00 VNĐ
[Áo Butterfly F1 T7/2017 M4](pro.asp?cat=1&subid=14&pro=3012)
- 220,000.00 VNĐ
[Áo Butterfly F1 T7/2017 M3](pro.asp?cat=1&subid=14&pro=3011)
- 220,000.00 VNĐ
[Áo Butterfly F1 T7/2017 M2](pro.asp?cat=1&subid=14&pro=3010)
- 220,000.00 VNĐ
[Áo Butterfly F1 T7/2017 M1](pro.asp?cat=1&subid=14&pro=3009)
- 220,000.00 VNĐ
[Bộ Butterfly trẻ em T6/2017 M3](pro.asp?cat=1&subid=14&pro=2931)
- 220,000.00 VNĐ
[Bộ Butterfly trẻ em T6/2017 M2](pro.asp?cat=1&subid=14&pro=2930)
- 220,000.00 VNĐ
[Bộ Butterfly trẻ em T6/2017 M1](pro.asp?cat=1&subid=14&pro=2929)
- 220,000.00 VNĐ
[Áo Butterfly F1 T5/2017 M3 Nữ](pro.asp?cat=1&subid=14&pro=2878)
- 170,000.00 VNĐ
[Áo Butterfly F1 T5/2017 M3 Nam](pro.asp?cat=1&subid=14&pro=2877)
- 170,000.00 VNĐ

X-Powered-By: PleskWin

Content-Type: text/html; Charset=UTF-8