markdown:
www.ninh-hoa.com
Trở về d_bb ĐHKH
Trở về Trang Tác Giả
TỬ
VI
& PHONG
THỦY
Trở về Trang Tác Giả
GS
PHẠM KẾ
VIÊM
nguyên Giáo
Sư TOÁN
Sài Gòn & Đà Lạt
TẢN MẠN VỀ
TỬ VI
VÀ PHONG THỦY
Vương Triều
NGUYỄN
Dưới Lăng Kính Tử
Vi
PHẦN
1:
Vương Triều
NGUYỄN
Dưới Lăng Kính Tử
Vi
PHẦN
1:
I ) Dòng dõi
Nguyễn Phúc Ánh sau khi dẹp Nhà Tây Sơn, thống nhất đất
nước, xưng Đế Hiệu Gia Long năm Nhâm Tuất ( 1/6/1802) là
Vua đầu tiên của Vương Triều Nguyễn ( 1802 1955) kéo dài
9 Đời Vua, tiếp nối Cơ Nghiệp của 13 Đời Chúa. Nguyễn Phúc
Ánh là con của Nguyễn Phúc Luân Luân là con thứ 2 của
Võ Vương Nguyễn Phúc Khóat đã được Di Chiếu làm Thế Tử
( vì anh cả Nguyễn Phúc Chương chết trước Cha ), nhưng bị
Trương Phúc Loan ( quyền thần có 2 con trai lấy 2 con gái
của Võ Vương và 1 gái làm Ái Phi của Võ Vương đẻ ra Nguyễn
Phúc Thuần là con trai thứ 16 ) sửa Di Chiếu rồi tôn Phúc
Thuần ( cháu Ngọai ) lên làm Định Vương năm Qúy Dậu 1753.
Định Vương tôn Ông Ngoại Trương Phúc Loan lên làm Quốc Phó
- phụ chính cho Định Vương. Năm Giáp Ngọ 1774, nhân lúc
Đàng Trong rối lọan, Trịnh Sâm sai Đại Tướng Hòang Ngũ
Phúc ( Quận Việp) vượt sông Gianh, Định Vương dẫn Loan đến
hành Dinh Quận Việp xin hàng, dù đã hối lộ vàng bạc nhưng
không được tha ( trên đường giải ra Bắc, Loan chết vì
bệnh vào Mùa Đông năm Bính Thân 1776 năm tuổi 61
+Hạn Kế Đô+Kình Đà ). Năm Ất Mùi (3/2/1775 ) Kinh
Thành Phú Xuân thất thủ Chúa Định ( Hạn Thái Bạch 22t
) cùng cháu Họ Nguyễn Ánh « 13t : Hạn Thái Bạch »
và 1 cháu Họ Nguyễn Phúc Dương 15t ( Hạn Kế Đô+Kình Đà
- Dương là con của Nguyễn Phúc Hiệu, con thứ 9 của Võ
Vương được lập làm Thế Tử nhưng chết trước Cha Dương
được Định Vương lập làm Đông Cung ) chạy vào Nam. Cuối năm
Đinh Dậu 1777, Nhà Tây Sơn bắt được Định Vương và Cháu
Dương ( lúc đó Dương được tôn làm Tân Chính Vương và Định
Vương làm Thái Thựơng Vương ) riêng Cháu Nguyễn Ánh được
Giám Mục Bá Đa Lộc cứu thóat !.
Định Vương tuổi Giáp Tuất ( 31/12 1754 ) bị Tây Sơn
bắt giết năm Đinh Dậu 1777 khi Vận Số đi vào Hạn Tam Tai
+Kình Đà. Tân Chính Vương tuổi Canh Thìn 1760 bị Tây Sơn
bắt ở Vĩnh Long cũng bị giết cùng Định Vương năm Đinh Dậu
1777 ( Hạn Kình Đà ).
Định Vương
Nguyễn Phúc Thuần là Chúa đời thứ 9- vị Chúa cuối cùng của
Thời Chúa Nguyễn kể từ Chúa Tiên Nguyễn Hòang khi
xin Vua Lê Chúa Trịnh vào Nam năm Canh Tý 1600.
II ) 13 Đời Chúa
A) Nguồn Gốc phát sinh 2 Dòng Chúa Trịnh - Nguyễn
Nguyễn Kim là con Ông Nguyễn Hoằng Dụ, cả 2 người đều làm
quan dưới Triều Lê Chiêu Tông (1502-1525) là Hậu Duệ của
Nguyễn Trãi * [*Nguyễn Trãi là Công Thần Nhà Lê giúp
Vua Lê Lợi đánh thắng Giặc Minh, nổi danh với Bài Hịch
Bình Ngô Đại Cáo - thời Vua Lê Thái Tôn cùng Thị Lộ bảo vệ
Phi Ngọc Dao sinh Hòang Tử Lê Tư Thành Phi Nguyễn Thị
Anh sinh Bang Cơ ( Lê Nhân Tông ) sợ Lê Tư Thành lên ngôi
nên bày ra Vụ Án Lệ Chi đầu độc Vua Lê Thái Tông - đổ tội
cho Thị Lộ giết Vua nên Trãi và Thị Lộ bị chu di Tam Tộc.
Ngày 16 tháng 8 năm 1442 Nhâm Tuất 1442 cả nhà bị chém
đầu( kể cả con Trưởng, nhưng dòng Thứ trốn thóat ). Bang
Cơ lên ngôi Vua - 19 năm sau bị Nghi Dân con cả Lê Thái
Tông giết Nghi Dân sau 8 tháng trị vì bị 1 số quan Đại
Thần giết rồi tôn Lê Tư Thành 19t lên làm Vua - tức là Vua
Lê Thánh Tông, phong cho Mẹ Ngọc Dao làm Quang Thục Hòang
Thái Hậu. Xét chuyện cũ để minh oan cho Trãi và Thị Lộ Vua
Lê Thánh Tông truy tặng cho ô Ng Trãi chức Tán Trù Bá, cho
tìm con cháu Trãi để bổ quan thì chỉ có bà Phạm thị Mận
thiếp của Trãi, cho con là Phạm Anh Vũ ra trình diện được
làm Tri Huyện và đổi tên là Nguyễn Long, lại cấp 100 mẫu
ruộng để thờ cúng. Thời Vua Lê Hiển Tông ( 1740-1786 )
Trãi được phong Tuyên Linh Diên Khánh Đại Vương. Trong số
các quan hạ sát Nghi Dân và phò tá Tư Thành có ông Nguyễn
Đức Trung là cha Cô Nguyễn Thị Hằng chính thất của Tư
Thành , mà cha của Trung là Nguyễn Công Duẩn con của
Nguyễn Trãi « trốn thóat sau vụ Chu Di Tam Tộc»- Duẩn là
Ông Tổ thứ 5 của Nguyễn Kim ].
Sau
khi Mạc Đăng Dung ( sinh năm Qúy Mão « 23/11/1483 » mất
năm Tân Sửu « 22/8/1541 » : Hạn Thái Bạch 58t+Kình Đà )
giết 2 Vua Lê Chiêu Tông và Lê Chiêu Hoàng cùng với Mẹ
hai Vua là bà Hòang Thái Hậu ( vợ Lê Sùng ) có nhiều Đình
Thần chống đối, người bị giết, người tự vẫn, riêng Nguyễn
Kim đem vợ con bỏ trốn sang Lào, được Vua Lào là Xạ Đẩu
cho trú ẩn ở vùng Sầm Nứa. Nguyễn Kim có 2 con trai là
Nguyễn Uông và Nguyễn Hòang « Chúa Tiên » và 1 con gái là
Ngọc Bảo gả cho thuộc Tướng Trịnh Kiểm « Chúa Trịnh » khi
còn lưu vong tại Lào « 1527-1542 ». Ở Sầm Nứa, Kim chiêu
binh mãi mã, tụ hội Trung Thần Nghĩa Sĩ được vài ngàn
người, có hơn 30 con voi và 300 ngựa. Năm Qúy Tỵ 1533
Nguyễn Kim tìm được người con Út của Vua Lê Chiêu Tông là
Hòang Tử Lê Duy Ninh, sinh năm Đinh Sửu 1517 - mời sang
Lào tôn làm Vua Lê Trang Tôn để trung hưng nhà Lê.
Năm Canh Tý 1540 Nguyễn Kim đem quân ra đánh Nghệ An, xong
lại rút về Lào ; năm Nhâm Dần 1542 mới thật sự đánh chiếm
Nghệ An, rồi Thanh Hóa. Tổng Trấn nhà Mạc ở Tây Đô là
Dương Chấp Nhất ra hàng ( 1543). Kim rước Vua Lê Trang
Tông ở bên Lào về, lập Cung Điện ở đồn Vạn Lại. Năm Ất Tỵ
1545 Kim đem quân ra Bắc vùng Sơn Nam ( Ninh Bình ) bị
Hàng Tướng Dương Chấp Nhất lập kế bỏ thuốc độc chết ( năm
79t : Hạn Kế Đô ). Binh quyền về tay con Rể là
Trịnh Kiểm. Kiểm rút quân về Vạn Lại ( Nghệ An) giữ thế
thủ để dưỡng sức. Từ năm Canh Tuất 1550 đến năm Canh Ngọ
1570 Kiểm cũng 6 lần đem quân ra Bắc lúc đó là Vua Mạc
Phúc Nguyên, Vua Mạc cũng đem quân 10 lần vào Thanh Hóa
phen nào cả hai cũng thua - đều phải rút về !.
Vua Lê Trang Tông mất năm Mậu Thân 1548 (Hạn Thái
Bạch 31t ), con là Duy Huyên tuổi Mậu Tý 1528 lên ngôi
tức Lê Trung Tông mất năm Bính Thìn 1556 ( Hạn La Hầu
28t+Tam Tai +Kình Đà) không có con nên Trịnh Kiểm
muốn tự lập làm Vua sau nghe lời khuyên của Trạng Trình
( Giữ Chùa thờ Phật thì ăn oản ) cho người đi tìm
dòng dõi nhà Lê, thì kiếm được Lê Duy Bang ( cháu 5 đời
của Lê Trừ , anh ruột Vua Lê Lợi) ở Thanh Hóa - rước về
tôn làm Vua Lê Anh Tông ( sinh năm Kỷ Mão 1532 - bị
Trịnh Tùng giết năm Qúy Dậu 1573 :Hạn Kế Đô +Kình Đà ).
Từ đó con Cháu họ Trịnh theo nề nếp Ông Tổ Trịnh Kiểm tôn
thờ Vua Lê, nhưng nắm hết binh quyền. Trịnh Kiểm ( sinh
năm Qúy Hợi 1503 chết vào năm Canh Ngọ 1570 : Hạn Thái
Bạch 67t+Tam Tai), con Trưởng là Trịnh Cối lên nối
nghiệp Tướng, nhưng bị Em Trai là Trịnh Tùng tranh quyền,
hai anh em đánh nhau. Mạc Kính Điển ( tướng tài của Mạc
Mậu Hợp ) đem hơn 10 vạn quân vào Thanh Hóa, Cối ra hàng,
nhưng Tùng cầm quân chống, Điển đánh mãi sau 10 năm
không được phải rút về. Cuối năm Tân Mão 1591 Trịnh Tùng
thống lĩnh hơn 5 vạn quân kéo ra Bắc. Mạc Mậu Hợp cũng
điều động 10 vạn quân ngăn chặn nhưng thua to, Tùng vào
chiếm Đông Kinh ( Thăng Long) nhưng sau đó lại rút về
Thanh Hóa. Cuối năm Nhâm Thìn 1592 có Tướng Bùi văn Khuê
của Mạc Mậu Hợp bất mãn vì có vợ xinh đẹp bị Hợp muốn cướp
làm vợ, nên Khuê đem vợ con về hàng Trịnh Tùng, Tùng cả
mừng dùng Khuê làm tiên phong, đem đại quân ra Bắc - lần
này bắt đựơc Hợp ở Bắc Giang đem về giết tại Thanh Hóa.
Trịnh Tùng bèn rước Vua Lê Thế Tông khi đó 27t ra Đông
Kinh, mở Đại Triều và thăng thưởng các Tướng Sĩ. Từ
đó mới thật là Nhà Lê Trung Hưng ( 1592-1789 ).
Đến năm Kỷ Hợi 1599, việc nhà Mạc ( Mạc Kính Cung về giữ
Cao Bằng do Vua nhà Minh ép vua Lê và Trịnh Tùng ) Trịnh
Tùng bèn tự xưng là Bình An Vương cho xây Phủ Chúa
bên cạnh Hồ Hòan Kiếm ; rồi đặt Lệ cấp bổng cho Vua Lê
được thu thuế 1000 Xã, gọi là « Lộc Thượng Tiến » ,
cấp cho Vua Lê 5000 lính làm Quân Túc Vệ - còn mọi việc
thu thuế, đặt quan, bắt lính, trị Dân đều thuộc về Phủ
Chúa vì thế dân chúng gọi nôm na là « Vua Lê Chúa Trịnh
». Không kể từ Trịnh Kiểm nắm binh quyền từ khi Nguyễn
Kim mất năm 1545 đến năm 1599 Trịnh Tùng xưng Chúa
Nghiệp Chúa của Dòng Họ Trịnh lưu truyền từ Trịnh Tùng (
sinh năm Canh Tuất 1550 chết năm Qúy Hợi 1623 : Hạn La Hầu
73t ) đến năm Bính Ngọ 1786 Trịnh Bồng thua Cống Chỉnh-
rồi biệt tích - kéo dài 187 năm. Nếu kể từ Trịnh Kiểm thì
Cơ Đồ của Dòng Họ Trịnh dài 240 năm !.
B) 13 đời Chúa Nguyễn
1) Chúa Tiên ( Nguyễn Hòang)
Nguyễn Hòang
sinh năm Ất Dậu ( 28/8/1525 ) mất năm Qúy Sửu ( 20/7/1613
): Hạn Kế Đô 88t+Tam Tai. Sinh thời cai trị 2 đất Thuận -
Qủang được Dân Chúng yêu mến gọi là Chúa Tiên;
đến thời Gia Long được tôn Miếu Hiệu Thái Tổ.
Hai con trai của Nguyễn Kim là Nguyễn Uông và Nguyễn
Hòang đều là Võ Tướng đã có công giúp cha trong cuộc phò
Vua Lê Trang Tông tái chiếm Trung Việt, nên được Vua ban
tước Quận Công. Nguyễn Hòang là Đoan Quận Công. Năm Ất Tỵ
1545 Nguyễn Kim bị hàng tướng Dương Chấp Nhất đầu độc,
quyền lực trong Triều rơi vào bàn tay Anh Rể Trịnh Kiểm,
Nguyễn Uông bị Kiểm giết, vì lo sợ bị anh Rể lúc đó đang
nắm binh quyền sát hại đã cho người tìm đến Trạng Trình để
xin lời khuyên ; Trạng Trình chỉ nhìn Hòn Non Bộ và phán
rằng : Hòanh Sơn nhất đái, Vạn Đại dung thân. Ông
hiểu ý, bèn nhờ Chị là bà Ngọc Bảo, vợ Trịnh Kiểm xin vào
trấn thủ Thuận Hóa ( là khu vực từ Qủang Bình đến Huế gồm
2 Phủ, 9 Huyện, 3 Châu ). Kiểm thấy Thuận Hóa là nơi xa
xôi, đất đai cằn cỗi là nơi « ngọai châu » thường dùng
làm nơi để lưu đầy tội nặng - vừa khỏi sợ bị tranh quyền,
khỏi mang tiếng giết cả 2 em vợ, cũng là để chiều Vợ, bèn
tâu Vua Anh Tông cho Hòang vào trấn thủ Thuận Hóa. Năm Mậu
Ngọ 1558 Hòang (Hạn Kế Đô 34t ) đem cả vợ con, lại
có nhiều người cùng làng Gia Miêu, huyện Tống Sơn tỉnh
Thanh Hóa cũng đem vợ con đi theo đóng Dinh ở Ái Tử (
Quảng Trị ). Hơn 10 năm sau, vào năm Kỷ Tỵ 1569, khi Vua
Lê Anh Tông còn đang trị vì, Hòang ra An Trường ( thuộc
Thanh Hóa) chầu Vua và thăm Anh Rể, hết sức vui vẻ và nhũn
nhặn, nên được Kiểm cho trấn thủ thêm đạo Quảng
Nam (gồm 3 Phủ, 9 Huyện ). Kiểm đặt lệ mỗi năm Hòang
phải nộp Thuế 400 cân bạc và 500 tấn lụa.
Năm Nhâm Thìn 1592 ( vào Hạn Thái Bạch 67t+Kình Đà )
hay tin Vua Lê Thế Tông ( con Vua Anh Tông bị Trịnh
Tùng giết năm 1573 ) đã ra được Đông Kinh, Hòang đem quân
ra Bắc, một là để chúc hạ nhà Vua cho vẹn Đạo Thần Tử, hai
là giúp Cháu Trịnh Tùng dẹp lọan. Trịnh Tùng từ 20 năm nay
vẫn có ý nghi ngờ Ông Cậu, không muốn cho Cậu trở về Thuận
Hóa - Quảng Nam ( Lý do năm Nhâm Thân 1572 Mỹ Lương
quan nhà Lê được lệnh Tùng cho vào Quảng Trị thu thuế lại
định chiếm đất bị Hòang đánh lại và giết đi ). Thành
thử Hòang phải ở lại Đông Kinh luôn 8 năm !. Cuối năm Kỷ
Hợi 1599 vua Thế Tông mất, Trịnh Tùng lập con trưởng Vua
là Hòang Tử Duy Tân 13t lên ngôi, tức Vua Lê Kính Tông. Vì
Tùng qúa kiêu hãnh nên một số quan không không phục, trong
đó có Bùi Văn Khuê tướng đã ra hàng 7 năm trước giúp
Tùng ra Bắc- khởi binh chống Tùng ở Nam Định. Nguyễn
Hòang, nhân cơ hội, giả xin đi dẹp lọan, để lại con thứ 5
là Hải và Cháu là Hắc làm con tin, thừa cơ kéo quân theo
đường Biển về Thuận Hóa năm Canh Tý 1600 ( Hạn Thái
Bạch 76+Kình Đà ).
Đoan Quận Công Nguyễn Hoàng
được chính thức trấn thủ 2 Đạo Thuận Hóa và Qủang Nam. Tuy
Ông vẫn tôn thờ Vua Lê, vẫn tử tế với Chúa Trịnh ( gả con
gái Ngọc Tú cho con trưởng của Tùng là Trịnh Tráng xét
về liên hệ họ hàng thì Tú là Cô họ của Tráng ), nhưng
trong bụng đã có ý muốn « gây dựng Cơ Nghiệp muôn đời cho
con cháu », nên năm Qúy Sửu 1613 lúc sắp mất Ông dặn
con thứ 6 là Nguyễn Phúc Nguyên ( Chúa Sãi ) rằng : « Đất
Thuận, Quảng này phía Bắc thì có Núi Hòanh Sơn, sông Linh
Giang( sông Gianh ), phía Nam thì có 2 núi Hải Vân và Bi
Vân, thật là nơi Trời để cho người Anh Hùng dụng Võ. Vậy
ta phải thương yêu nhân dân, luyện tập quân sĩ để mà gây
dựng Cơ Nghiệp đến muôn đời ».
Thời điểm đó ( năm Canh Tý 1600 ) đất nước chia làm 3 :
Nhà Mạc giữ Cao Bằng được gọi là Đằng Trên ; Vua Lê
Chúa Trịnh có tư cách chính thống, đóng ở giữa - phần lớn
nhất và trù phú nhất, dân chúng gọi là Đằng Ngoài.
Còn Thuận Hóa, Qủang Nam, dân chúng gọi là Đằng Trong
và gọi Nguyễn Hoàng là Chúa Tiên.
- Mở rộng biên giới Nam Tiến
Năm Mậu Dần 1578 quân Chiêm Thành kéo đến đánh phá, Nguyễn
Hòang phản công đánh chiếm thành An Nghiệp, Kinh Thành đồ
sộ và kiên cố nhất của Chăm Pa. Năm Tân Hợi 1611 do quân
Chăm Pa tiếp tục quấy phá vùng Hoa Anh, Nguyễn Hòang sai
Văn Phong đi dẹp, quân Chăm Pa bị đại bại, nên Vua Ponit
của Chăm Pa phải rút phía Nam Đèo Cả. Sau vùng Hòa Anh
được thành lập thành tỉnh Phú Yên. Cho tới khi Chúa Tiên
mất, Giang Sơn họ Nguyễn trải dài từ Đèo Ngang ( Hoành
Sơn) qua Đèo Hải Vân tới núi Đá Bia gần Đèo Cả ( Khánh
Hòa). Diện tích 2 Xứ Thuận - Quảng rộng khỏang 15000km2.
- Mở rộng Ngọai Thương
Nắm được lòng dân để đưa Đàng Trong phát triển, Nguyễn
Hòang đã cho mở rộng Ngọai Thương, hướng tầm nhìn ra Biển.
Dưới Thời Nguyễn Hòang thuyền buôn các Nước đến nhiều,
nhất là Nhật. Trấn Thuận - Quảng trở thành một nơi đô hội.
Năm Kỷ Sửu 1589 Ông cho thành lập Phố Nhật, năm Mậu Thân
1608 thành lập Phố Khách làm cho Cảng Thị Hội An trở thành
Thương Cảng Quốc Tế lớn nhất Đông Nam Á thời bấy giờ !.
Trong suốt 55 cai trị Thuận - Quảng Ông vừa là Vị Tướng
mưu lược, vừa là Vị Chúa khôn ngoan lại có lòng nhân đức,
thu phục hào kiệt, vỗ về dân chúng và lo phát triển Kinh
Tế, cho nên dân chúng cảm mến gọi Ông là Chúa Tiên ( khác
xa với Chúa Tiên Trịnh Tùng ở Bắc ) dù đương thời Ông chỉ
có chức Đoan Quận Công !.
Đánh giá về Tài Trí và Đức Độ của Nguyễn Hòang, nhà Bác
Học Lê Qúy Đôn đã viết : « Đoan Quận Công có uy lược,
xét kỹ, nghiêm minh, không ai dám lừa dối. Cai trị hơn 10
năm, chính sự khoan hòa, việc gì cũng làm ơn cho dân, dùng
phép công bằng, răn giữ bản bộ, cấm đóan kẻ hung dữ. Quân
Dân 2 Xứ thân yêu tin phục, cảm nhận mến đức, dời đổi
phong tục, chợ không bán 2 giá, người không ai trộm cắp,
cửa ngoài không phải đóng, thuyền buôn ngọai quốc đều đến
mua bán, đổi chác phải giá, quân lệnh nghiêm trang, ai ai
cũng cố gắng, trong cõi đều an cư lạc nghiệp ».
2) Chúa Sãi ( Nguyễn Phúc Nguyên)
Nguyễn Phúc Nguyên
là con thứ 6 của Chúa Tiên Nguyễn Hoàng - sinh năm Qúy Hợi
1563 chết năm Ất Hợi 1635 khi Vận Số vào Năm Tuổi
73+Hạn La Hầu+Kình Đà. Lên ngôi năm Qúy Sửu 1613 (
Vận Thái Tuế ), trị vì 22 năm ( 1613-1635).
Năm Quý
Sửu 1613 Chúa Tiên mất, Chúa Sãi ( Nguyễn Phúc Nguyên )
lên nối nghiệp Cha làm trấn thủ Thuận Hóa và Quảng
Nam, lúc đầu vẫn còn tôn thờ nhà Lê, được tước phong Thái
BảoThụy Quận Công cũng như theo lệ như Chúa Tiên hàng
năm vẫn đóng Thuế và các quan lại dưới quyền đều do ngoài
Bắc gửi vào. Đến năm Qúy Hợi 1623, Trịnh Tùng mất ; Chúa
Sãi nói với các quan : « Ta muốn nhân dịp này ra đánh
Họ Trịnh, nhưng hiềm vì công việc chưa xong, vậy thì hãy
sai người ra phúng điếu, trước là cho phải nghĩa Hôn Nhân
với nhau, sau là nhân thể xem tình ý ngòai Bắc ra sao !».
Từ trước năm 1623 việc nộp thuế lúc có, lúc không - nại cớ
mất mùa tuy vẫn tiếp Sứ Giả của Vua Lê và Chúa Trịnh rất
niềm nở. Cho đến khi Tùng mất Chúa Sãi mới bỏ lệ nộp thuế
- đó là nguyên nhân gây ra Cuộc Phân Tranh Trịnh- Nguyễn
kéo dài 46 năm !.
Trịnh - Nguyễn phân tranh ( 1627 -1673 )
Lần I : Cuộc chiến tại Sông Nhật Lệ
( từ tháng 3 đến tháng 4/1627 ).
Trịnh Tráng đã chuẩn bị từ giữa năm Bính Dần1626 đến tháng
3/1627 đem 61000 quân ( Thủy Binh : 600 thuyền chở quân +
500 thuyền trở Lương Thực- Bộ Binh có 500 voi và ngựa)
cùng Vua Lê Thần Tông xuất chinh lấy cớ Chúa Sãi ( Hạn
La Hầu +Kình Đà ) không chịu nạp thuế !.
Bên Chúa Sãi chỉ có độ 40000 quân ( vì dân số còn lưa
thưa ) với 133 chiến thuyền và 750 con voi có cả súng Đại
Bác ( do người Bồ Đào Nha Jean de la Croix lập Lò đúc súng
từ năm 1614 ). Hai bên dàn trận ở 2 bờ Sông Nhật Lệ. Quân
Trịnh xông sang đánh trước bị Đại Bác của quân Nguyễn làm
chết một mớ, Trịnh phải lui. Rồi quân Nguyễn xông sang
đánh sau, cũng bị quân Trịnh dùng Đại Bác ( mua của Bồ Đào
Nha) làm chết một mớ, quân Nguyễn phải lui. Sau quân
Nguyễn tung voi ra đánh nữa, quân Trịnh chết một phần
hai bên tạm nghỉ. Quần nhau 4 tháng không phân thắng bại,
quân Nguyễn tung tin ở Đông Kinh có 2 em của Trịnh Tráng
nổi lọan ; Tráng sinh nghi lui binh, rồi rước Vua trở
về !.
Lần II : Cuộc chiến tại Lũy Thầy năm Qúy Dậu 1633.
Năm Kỷ Tỵ 1629 Trịnh Tráng nhân danh Vua Lê Thần Tông sai
sứ đem sắc vào Phúc An gia phong cho Chúa Sãi tước Thái
Phó Quốc Công và gọi Chúa ra Bắc để đánh giặc nhưng thực
ra là kế trá hòa : nếu Chúa Sãi ra Bắc thì tìm cớ thủ tiêu
hay ít nhất cầm chân ở đất Bắc như ( Tùng đã làm với
Nguyễn Hòang hồi 1593-1600 ). Theo lời khuyên của Đào
DuyTừ ( sinh năm Tân Mùi 1571 chết năm Giáp Tuất1634 :
Hạn La Hầu 64t+Kình Đà ) Chúa Sãi chỉ nhận sắc để
Tráng đỡ nghi ngờ, nhưng thối thác không ra Bắc. Từ 1629
đến 1631 Đào Duy Từ xây xong 2 Đồn Lũy ở 2 bờ Sông Nhật Lệ
gọi chung « Định Bắc Trường Thành » dân
chúng gọi là Lũy Thầy : một Lũy Trường Dực ở bờ Nam
dài 10km, cao 3m ; một Lũy Đồng Hới ở bờ Bắc dài
36km, cao 6m. Năm Canh Ngọ 1630 khi Đồn Lũy Trường Dực vừa
xây cất xong, Chúa Sãi theo kế của Đào Duy Từ sai Sứ sang
Đông Kinh dâng Cống Phẩm cho Vua Lê Chúa Trịnh , nhưng sự
thực trả lại Sắc Thư. Bản Sắc Thư được để trong Mâm Đồng 2
đáy , trên để phẩm vật, dưới để Sắc Thư. Sứ Giả được Chúa
Trịnh tiếp đãi niềm nở, nhưng vội vàng bỏ trốn ra về. Chúa
Trịnh sinh nghi, cho mở mâm, lôi ra thấy Sắc Vua Lê và 4
câu thơ chữ Nho - mới đầu không ai hiểu sau có người
ghép lại ý nghĩa của 4 câu thơ là : « Dư bất thụ Sắc
» nghĩa Nôm là không nhận Sắc Thư. Trịnh Tráng giận
lắm , muốn cử binh đi đánh Chúa Sãi ngay, nhưng hồi đó
ngoài Bắc đang có giặc giã nên lại thôi. Ngay sau khi trả
Sắc, Chúa Sãi đem quân chiếm đóng Nam Ngạn Sông Gianh. Năm
Tân Mùi 1631 người con trai của Chúa Sãi tên Nguyễn Phúc
Anh đang trấn thủ Qủang Nam muốn cướp ngôi Cha bí mật liên
lạc với Trịnh Tráng, hẹn sẽ xin Cha cho ra trấn thủ Qủang
Bình, sẽ làm nội ứng - chừng nào tới cứ bắn Đại Bác làm
hiệu - Anh sẽ nổi dậy. Nào ngờ một tâm phúc của Anh mật
báo với Chúa Sãi biết nên cầm chân Anh ở Quảng Nam. Đương
Mùa gió bắc thổi, tưởng có nội ứng Tráng liền cử Đại Binh
Thủy Bộ mở Cuộc Nam Chinh hồi tháng chạp năm 1633. Đến Cửa
Nhật Lệ ( chân Lũy Đồng Hới), Tráng bắn Đại Bác làm hiệu
cho Anh. Đợi hơn 10 ngày chẳng thấy động tĩnh, Tráng sinh
nghi, vội lui quân để nghe ngóng!. Đợi thêm 10 ngày nữa,
quân lính sinh ra lười biếng ; Tướng Nguyễn là Nguyễn Hữu
Dật mới xuất kỳ bất ý, đổ quân đánh đuổi. Tráng thấy sự
không thành nên lui binh. Thừa cơ quân Nguyễn chiếm Nam Bố
Chính.
Chấn Chỉnh Nội Trị, mở rộng Biên Giới
Một năm sau khi lên Ngôi Chúa ( 1614 ) Chúa Sãi chủ tâm
Độc Lập không phụ thuộc vào Miền Bắc, nên quyết định bỏ Đô
Ty, Thừa Ty, Hiếu Ty là thiết chế quân sự của hệ thống
chính quyền Nhà Lê. Các Quan hồi trước đều do Miền Bắc bổ
vào, năm Canh Ngọ 1630 Chúa Sãi đuổi hết các Quan của Chúa
Trịnh đã cử vào Nam về Bắc ; năm Nhâm Thân 1632 Chúa cho
mở Khoa Thi để lấy người vào các Chức Vụ Tri Phủ, Huấn
Đạo, Lễ Sinh. Trước đó năm Tân Mùi 1631 Chúa đã cho lập
Sở đúc Súng Đại Bác, mở trường bắn, trường tập Voi, Ngựa,
cứ hàng năm tập luyện để chuẩn bị chiến tranh.
Năm Canh Thân 1620, Chúa gả con gái của mình là Công Chúa
Ngọc Vạn cho Quốc Vương Chân Lạp Chey Chettha II. Dưới sự
bảo trợ của Hòang Hậu Ngọc Vạn cư dân Thuận - Quảng được
vào sinh sống làm ăn ở Khu Vực Sông Đồng Nai một ngày một
đông. Năm Qúy Hợi 1623 Chúa đã thương lượng thành công với
Quốc Vương Chân Lạp tiến hành lập 2 Thương Điếm là
PreiNokor ( tên cũ gọi Saigon, ở vị trí Chợ Lớn ) và Kas
Krobey ( vùng Bến Nghé xưa Saigon ngày nay). Năm Tân Mùi
1631gả Công Chúa Ngọc Hoa cho Vua Chiêm Porome - nhờ đó có
sự hòa hiếu giữa Chiêm-Việt.
Chúa Sãi ngay từ nhỏ đã nổi tiếng thông minh, dũng lược;
năm 20t là Tướng Chỉ Huy 1 Đội Thủy Quân đánh thắng 5
chiếc Tàu của Ngọai Bang đến cướp phá Cửa Việt. Năm 40t
được giao Trấn Thủ Quảng Nam - là vị Chúa đầu tiên mang
tên Nguyễn có ghép chữ Phúc, cũng là vị Chúa đầu tiên xây
dựng cơ nghiệp Đàng Trong của Nhà Nguyễn với ý Chí Cương
Quyết tạo nên Xứ Đàng Trong Độc Lập Tự Chủ. Ông đã chỉnh
đốn việc cai trị, củng cố Quốc Phòng, biết dùng người tài
để chăm lo việc nước nên nhân dân được An Cư Lạc Nghiệp.
Theo bước Chúa Tiên xây dựng Hội An thành Thương Cảng có
tầm vóc Quốc Tế ; phát triển đất nước về mọi mặt, mở mang
bờ cõi xuống tận khu vực Đồng Nai Saigon thuộc Miền Đông
Nam Bộ. Năm Ất Hợi ( 19/11/1635) thấy người mệt bèn triệu
Thế Tử Tần và em trai Nguyễn Phúc Khê vào chầu để gởi gấm
Thế Tử, Chúa ở ngôi 22 năm thọ 73t.
3) Chúa Thượng ( Nguyễn Phúc Lan )
Nguyễn Phúc Lan là con thứ hai của Chúa Sãi, vì con Trưởng
Phúc Kỳ mất trước ( năm 1631) , nên Ông được được lập làm
Thế Tử. Năm Ất Hợi 1635 Chúa Sãi mất, Ông lên nối ngôi (
Vận Thái Tuế ). Chúa Thượng Nguyễn Phúc Lan là Chúa
đời thứ 3, sinh năm Tân Sửu ( 13/8/1601 ), mất năm Mậu Tý
( 19/3/1648 ) trị vì 13 năm ( 1635-1648 ), thọ 47t (
Hạn Tam Tai + Kình Đà ).
Khi nghe tin Ông lên ngôi, Em Trai là Nguyễn Phúc Anh
đang trấn thủ Quảng Nam bí mật xin đầu hàng Chúa Trịnh (
việc phản nghịch cũng đã xảy ra hồi Chúa Sãi nhưng Chúa
Sãi bỏ qua) Phúc Anh cho đắp Lũy Cu Đê để cố thủ, dàn
Thủy Quân ở Đà Nẵng để chống lại. Chúa Thượng cho mời Chú
mình là Quận Công Nguyễn Phúc Khê vào bàn. Ông Khê cứng
rắn, quyết đánh, kéo quân vào đánh bắt được Phúc Anh, lấy
nghĩa « anh em là tình riêng, phép nước là nghĩa lớn »
rồi đem giết đi. Năm Bính Tý 1636 Chúa cho dời Phủ từ làng
Phước Yên qua làng Kim Long ( Huế ). Cùng năm đó Chúa chấp
thuận cho người Hòa Lan tự do giao thương với Xứ Đàng
Trong. Người Hòa Lan mở Thương Điếm tại Hội An.
Trịnh Nguyễn phân tranh Lần 3 tại 2 bờ Sông Gianh năm Quý
Mùi 1643
Tháng 2 năm 1643 Chúa Trịnh sai quân đánh Nam Bố Chính,
giết Tướng Nguyễn Bùi Công Thắng, chiếm được Nam Bố Chính
rồi tiến lên đóng ở Cửa Nhật Lệ ( nên nhớ, trước đó
tháng 6/1640 Chúa Thượng đã chiếm được Bắc Bố Chính, nhưng
sau Trịnh Tráng nói về tình nghĩa lâu đời, xin trả lại,
Chúa Thượng đã thuận trả ). Tháng 4 năm 1643 Chúa
Trịnh tiến đánh Lũy Trung Hòa. Hai bên đối trận, chưa
thắng bại ; gặp lúc Mùa Hè Khí hậu oi bức quân Trịnh bị
bệnh nhiều, nên Trịnh rút quân. Tháng 6 năm 1643 theo đề
nghị của Chúa Trịnh 3 Tàu Chiến của Hòa Lan tiến vào Cửa
Thuận An đánh Chúa Nguyễn. Thế Tử Tần chỉ huy hơn 50 tàu
đột kích bất ngờ : 1 Tàu bị va vào đá ngầm bị chìm, 1 Tàu
bị vây hãm, Thuyền Trưởng tự đốt Tàu tự vẫn cùng nhiều
Thủy Thủ ; Tàu còn lại chạy thóat về Đảo Ngọc.
Năm Đinh Hợi 1647 thấy tình hình Xứ Thuận - Quảng ổn định,
Chúa Thượng cho mở Khoa Thi để chọn nhân tài.
Trịnh Nguyễn phân tranh Lần 4 năm Mậu Tý 1648
Tháng 2 âm lịch năm Mậu Tý 1648 Trịnh Tráng sai Quận Công
Lê văn Hiểu khởi binh Nam tiến ; bộ binh đóng ở Nam Bố
Chính còn Thủy quân đóng ở Cửa Nhật Lệ. Quân Trịnh tiến
đánh Quảng Bình, lúc đầu Quân Nguyễn thua to. Chúa Thượng
cùng Thế Tử Tần đem quân cứu viện ; Thủy Quân phục sẵn ở
sông Cẩm La, sai Nguyễn Hữu Tiến mang 100 con voi đánh úp
quân Trịnh lúc nửa đêm, quân Bộ tiếp theo sau vào đánh
phá. Quân Trịnh thua lớn, bị Thủy Quân Nguyễn chặn đánh
đến tận Sông Lam mới thôi !. Tháng 3 âm lịch cùng năm quân
Nguyễn định vượt sông Gianh đánh ra Bắc Bố Chính, nhưng
nghe tin Chúa Thượng ngã bệnh ( Hạn Tam Tai+Kình Đà
) chết trên thuyền, trên đường về Thuận Hóa, nên phải rút
lui !.
4) Chúa Hiền ( Nguyễn Phúc Tần )
Chúa Hiền ( Nguyễn Phúc Tần ) là con thứ 2 của Chúa Thượng
Nguyễn Phúc Lan, là Chúa đời thứ 4 sinh năm Canh Thân (
18/7/1620 ) mất năm Đinh Mão ( 30/4/1687 ) khi Vận Số đi
vào Hạn Thái Bạch 67+Tam Tai+Kình Đà, lên ngôi năm
Mậu Tý 1648 ( Vận Thái Tuế ), trị vì 40 năm (
1648-1687). Ông là vị Chúa có tài ( khi còn là Thế Tử đã
cầm quân đánh thắng quân Trịnh và Hòa Lan ), có đức độ vì
trong thời gian trị vì, nhiều vùng đất được mở mang, các
Kênh Lạch được khơi đào, bờ cõi vô sự, thóc lúa được mùa,
nhân dân ngợi khen là thời Thái Bình.
Trịnh Nguyễn phân tranh Lần thứ 5 : ở
Bắc Bố Chính trong 6 năm ( 1655-1660)
Tháng 5/1655 Tướng Trịnh ở Bắc Bố Chính là Phạm Tất Toàn
đem quân vượt Sông Gianh để tái chiếm Nam Bố Chính. Chúa
Hiền liền sai 2 Tướng tài là Nguyễn Hữu Tiến và Nguyễn Hữu
Dật đem quân đối chiến đuổi quân Trịnh sang tới Bắc Bố
Chính. Tòan thua phải đầu hàng. Tháng 8/1655 quân Nguyễn
đã chiếm 7 Huyện ở phía Nam Sông Cả. Trịnh sai quân tái
chiếm đánh nhau 5 năm trời không kết quả ; đến năm 1660
vì lủng củng nội bộ bên phe Nguyễn giữa 2 Tướng Tiến và
Dật, quân Trịnh chiếm lại 7 Huyện.
Trịnh Nguyễn phân tranh Lần thứ 6 :
ở 2 Lũy Trấn Ninh và Đồng Hới - mùa Đông năm Tân Sửu 1661
và mùa Xuân năm Nhâm Dần 1662.
Tháng 11/1661 Trịnh Tạc lại rước Vua Lê Thần Tông vượt
Sông Gianh tái chiếm được Nam Bố Chính, rồi tiến đến gần
Sông Nhật Lệ thì bị Tướng Nguyễn là Nguyễn Hữu Dật chặn
giữ , lại có đắp thêm Lũy Trấn Ninh ở bờ Nam Sông Nhật Lệ
song song với Lũy Đồng Hới. Quân Nguyễn cố thủ. Đến tháng
4/1662 quân Trịnh mệt và hết lương nên lui binh; quân
Nguyễn lấy lại Nam Bố Chính.
Trịnh Nguyễn phân tranh Lần thứ 7 :
ở trước Lũy Trấn Ninh Mùa Thu-Đông năm Nhâm Tý 1672.
Sau khi thanh tóan được Họ Mạc và tái chiếm Cao Bằng, thì
Trịnh Tạc đã hoàn tòan chiếm được Bắc Việt. Tháng 7/1672
Trịnh Tạc cùng con cả là Trịnh Căn rước Vua Lê Gia Tông 11
tuổi đem Đại Binh vào Nam : tháng 10 vượt Sông Gianh tái
chiếm dễ dàng Nam Bố Chính. Vì có chuẩn bị trước Chúa Hiền
sai Công Tử Nguyễn Phúc Hiệp đem Thủy Lục quân lên nghênh
chiến ở Lũy Thầy, Chúa Hiền theo sau trợ chiến. Hai bên
đánh nhau rất hăng ở Lũy Trấn Ninh, tuy Quân Trịnh chiếm
được các Lũy nhỏ như Sa Phụ và Lũy Ngang nhưng chưa đến
được Lũy Đồng Hới. Thành Trấn Ninh sắp bị phá vỡ thì Tướng
Nguyễn Hữu Dật đến cứu. Mùa Đông đến, mưa nhiều và rét,
Trịnh Căn lại bịnh nặng; Chúa Trịnh bèn rước Vua Lê về Bắc
Bố Chính để lại Tướng Lê Thời Hiến đánh Trấn Ninh- ba lần
không được phải rút về Nghệ An. Hai bên ngưng chiến trong
100 năm.
Mở rộng Bờ Cõi
- Chăm Pa ( Chiêm Thành )
Năm 1631 Chúa Sãi gả Công Chúa Ngọc Hoa cho Vua Chiêm
Porome, năm 1651 Porome mất , em cùng cha khác mẹ PoNraup
lên kế vị. Năm 1653 PoNraup sang quấy nhiễu ở Phú Yên,
Chúa Hiền sai Hùng Lộc đem 3000 quân sang đánh nhân lúc
đêm tối phá được thành, PoNraup bỏ chạy, rồi sai con là
Xác Bà Ân dâng thư xin hàng. Chúa Hiền ưng thuận lấy sông
Phan Rang làm biên giới : Vùng phía Đông Sông đến địa đầu
Phú Yên đặt làm 2 Phủ Thái Khang ( Ninh Hòa ) và Diên Ninh
( Khánh Hòa), phần phía Tây vẫn thuộc về Chăm Pa và bắt
giữ lệ Cống !.
- Chân Lạp
Bên cạnh Chiêm Thành , Chân Lạp lúc bấy giờ cực kỳ rối
ren, chú cháu, anh em tranh quyền đọat vị, tàn sát lẫn
nhau, năm 1642 vị Vua mới Nặc Ông Chân theo Đạo Hồi gây ra
xung đột gữa các tầng lớp nhân dân !. Năm 1658 hai anh em
Ang Sur và Ang Nan khởi binh chống Nặc Ông Chân, nhưng
thất bại. Hai người này theo lời khuyên của Thái Hậu Ngọc
Vạn đã cầu cứu Chúa Hiền. Chúa Hiền sai Nguyễn Phước Yến
dẫn 3000 quân đến thành Hưng Phước ( nay thuộc vùng Bà Riạ
Vũng Tàu ) phá được thành, bắt được Nặc Ông Chân bỏ vào
Cũi Sắt mang về giam ở Quảng Bình. Năm 1659 Nặc Ông Chân
được phóng thích bắt phải triều cống và bênh vực người
Việt sang làm ăn ở Chân Lạp ( nghĩa là không chiếm đất ).
Năm 1660 Nặc Ông Chân chết Chúa Hiền phong Batom Reachea
làm Vua Chân Lạp ông này bị thích khách giết, con là Nặc
Ông Đài giết được thích khách lên làm Vua, nhưng lại dựa
thế Vua Xiêm để đánh chiếm lại vùng Prey Kor và Kas Krobey
( tức Chợ Lớn Saigon), lập Đồn Lũy ở Mô Xòai chống Chúa
Việt. Năm 1674 Chúa Hiền cho quân sang tái chiếm Mô Xòai
và Saigon - Chợ Lớn rồi tiến lên Oudong. Nặc Ông Đài bỏ
thành chạy , sau bị thủ hạ giết chết. Chúa Hiền lập em
Batom Reachea lên làm Vua tên là Ang Non ( Nặc Ông Nộn).
Nhưng con thứ của Batom Reachea là Ang Sur ( Nặc Ông Thu
) cũng xin cầu phong với Chúa Hiền. Chúa coi y là dòng
chính nên cho làm Vua ở Oudong và cho Nặc Ông Nộn làm
vua ở Prey Nokor ( tức Chợ Lớn). Cả 2 vua của Chân Lạp đều
thần phục Chúa Hiền và phải cho người Việt sang lập
nghiệp !.
Năm 1679 Chúa Hiền bỗng có một đồng minh bất ngờ đến giúp
để « thuộc địa hóa » miền Đông Nam Chân Lạp đó là Dương
Ngạn Địch, Tổng Binh đất Long Môn của Nhà Minh - chống Nhà
Thanh, bỏ đi lưu vong tị nạn kéo 3000 quân đi trên 50
chiếc Thuyền đến Xứ Đàng Trong xin tỵ nạn. Vì ngại đụng
chạm với Nhà Thanh nên Chúa Hiền sai sứ đưa thư cho Nặc
Ông Nộn ở Prey Nokor yêu cầu cấp đất đai cho bầy tôi mới.
Nhóm người Minh Hưong này được đưa về Đồng Nai và Mỹ Tho
lập nghiệp.
5) Chúa Nghĩa ( Nguyễn Phúc Trăn
hay
Thái )
Chúa Nghĩa Nguyễn Phúc Thái là con thứ 2 của Chúa Hiền
Nguyễn Phúc Tần sinh năm Kỷ Sửu (22/1/1650 ) mất năm Canh
Ngọ ( 7/2/1691 ) : Hạn Kế Đô 43+Kình Đà. Lên ngôi
năm Đinh Mão 1687 ( Vận Thái Tuế ) ở ngôi Chúa 4
năm ( 1687-1691).
Tháng 7 năm 1690 Chúa cho dời Dinh về Phú Xuân lấy Núi Ngự
Bình làm bình phong xây Cung Điện , thành quách rất tráng
lệ. Vùng Phú Xuân rộng rãi, bề thế hơn Kim Long, Sông
Hương trở nên rộng chảy qua Kinh Thành và chính nơi này
trở thành Kinh Đô của Vương Triều Nguyễn sau này (rất
hợp về Phong Thủy : trước mặt Sông Hương « Minh Đường tụ
Thủy », sau dựa lưng vào Núi Ngự Bình « Huyền Vũ vững chắc
»).
Năm Mậu Thìn 1688, Phó Tướng Long Môn là Huỳnh Tấn giết
Chủ Tướng là Dương Ngạn Địch ở Mỹ Tho. Đồng thời 2 Vua
Chân Lạp là Nặc Ông Thu ở Oudong và Nặc Ông Nộn ở Prey
Nokor xung đột nhau. Nặc Ông Thu theo Vua Xiêm ; Nặc Ông
Nộn cầu cứu Chúa Nguyễn. Năm Kỷ Tỵ 1689 Chúa Nghĩa cho
quân vào Chân Lạp - trước hết đánh giết Huỳnh Tấn vì tội
ám sát Chủ Tướng, sau là đánh Nặc Ông Thu về tội theo
Xiêm. Nặc Ông Thu lại xin hàng, đưọc Chúa Nguyễn cho làm
Vua trở lại và theo lệ phải triều cống ; trong khi đó, Nặc
Ông Nộn thì mất chức Phó Vương, nhưng được sống tự do hòa
hảo với Nặc Ông Thu. Quyền chỉ huy Long Môn ở Mỹ Tho được
trao cho Trần Thượng Xuyên ở Đồng Nai kiêm lãnh. Như vậy
trong thực tế miền Đông Chân Lạp thuộc về Chúa Nguyễn -
phần còn lại Vua Chân Lạp Nặc Ông Thu vẫn còn đủ chủ
quyền với tư cách là Chư Hầu của Chúa Nguyễn.
6) Chúa Minh ( Nguyễn Phúc Chu )
Chúa Minh Nguyễn Phúc Chu là con trưởng của Chúa Nghĩa
Nguyễn Phúc Thái sinh năm Ất Mão ( 11/6/1675 ), mất năm Ất
Tỵ ( 1/6/1725 ) thọ 50t ( Hạn Tam Tai ), lên ngôi
năm Tân Mùi 1691 ( lúc 17t : Vận Thái Tuế ) là Vị
Chúa đời thứ 6, trị vì 34 năm ( 1691-1725). Minh Vương là
vị Chúa hiền và có tài. Khi mới lên ngôi Ông quan tâm
chiêu hiền đãi sĩ, cầu lời nói thẳng, nghe lời can gián,
bỏ xa hoa, bớt chi phí, nhẹ thuế má lao dịch, bớt hình
ngục. Ông còn cho xây dựng 1 loạt chùa chiền, miếu mạo, mở
Hội lớn ở Chùa Thiên Mụ. Vì muốn Độc Lập Tự Chủ không lệ
thuộc Lê Trịnh, Ông cho người sang Tàu xin Vua Thanh phong
Vương, Vua Thanh có ý chịu, nhưng Quyền Thần can ngăn -
lấy cớ miền Bắc còn có Vua Lê nên việc cầu phong không
có kết quả.
Năm Qúy Dậu 1693 lấy xong đất Chiêm Thành (Vận Thái
Tuế ) lập ra tỉnh Bình Thuận ngày nay. Mùa Thu 1699
tra xét bắt Đạo Thiên Chúa, buộc người Phương Tây phải về
nước. Năm 1708 Mạc Cửu đem đất Hà Tiên về quy phục, Chúa
phong Mạc Cửu là Tổng Binh Hà Tiên, giúp phương tiện xây
thành trì và tuyển mộ binh sĩ. Về mặt Bắc tuy không đánh
nhau với Trịnh, nhưng vẫn lo phòng ngự. Về mặt Nam đất đai
được khai khẩn đến biên giới Chân Lạp.
7) Chúa Ninh ( Nguyễn Phúc Trú )
Chúa Ninh Nguyễn Phúc Trú ( hay Thụ ) là con Trưởng của
Chúa Minh Nguyễn Phúc Chu sinh năm Bính Tý ( 14/1/1697 )
lên ngôi năm 29t ( 1725 ) là vị Chúa đời thứ 7, mất năm
Mậu Ngọ ( 7/6/1738 ) khi Vận Số đi vào Hạn Kế Đô
43t+Kình Đà, ở ngôi Chúa 14 năm ( 1725-1738 ).
Năm Tân Hợi 1731 Vua Miên là Nặc Ông Yêm ( con Nặc Ông Nộn
) được quân Việt giúp đỡ chống với Nặc Ông Thâm ( con Nặc
Ông Thu ), sau khi thắng trận ông nhường cho Chúa Nguyễn 2
tỉnh Me So ( Mỹ Tho ) và Long Hor ( Vĩnh Long ). Năm Ất
Mão 1735 Mạc Cửu mất ( Hạn La Hầu +Kình Đà )con là
Mạc Tứ ( mẹ Việt) được Chúa Ninh cho kế nghiệp làm Đô Đốc
Hà Tiên, lại ban đặc ân sửa họ tên thành Mạc Thiên Tích,
chính Tích sau này giúp các Chúa Nguyễn lấy thêm các đất
của Chân Lạp.
8) Chúa Võ ( Nguyễn Phúc Khóat )
Chúa Võ Nguyễn Phúc Khóat là con Trưởng của Chúa Ninh
Nguyễn Phúc Chú sinh năm Giáp Ngọ 1714 lên ngôi năm Mậu
Ngọ 1738 ( Vận Thái Tuế ), mất năm Ất Dậu 1765
khi Vận Số đi vào Hạn Kế Đô 52t+Tam Tai +Kình Đà, ở
ngôi 28 năm (1738-1765). Chúa Võ là Ông Nội của Vua Gia
Long, vị Chúa đầu tiên trong dòng Chúa xưng tước Vương,
gọi là Võ Vương, được nhiều nhân tài phò tá, nổi bật nhất
là Tướng Nguyễn Cư Trinh, nhờ đó mà việc Nội Trị và Ngọai
giao tốt đẹp cũng là vị Chúa hòan thành cuộc Nam
Tiến !.
Năm Nhâm Thân 1752 Vua Miên là Ang Snguon ( Nặc Ông Nguyên
) thường hay hà hiếp người Côn Man ( tức người Chàm bỏ Xứ
Đàng Trong tị nạn ở Chân Lạp ), lại thông sứ với Chúa
Trịnh ở ngoài Bắc để lập mưu đánh Võ Vương. Võ Vương nhân
danh là Chúa dân Chàm sai Nguyễn Cư Trinh sang đánh ; Nặc
Ông Nguyên thua, chạy sang Hà Tiên nhờ Mạc Thiên Tích xin
hộ, để nộp 2 Xứ Tầm Bôn ( Long An ) và Lôi Lạp ( Gò Công )
để chuộc tội. Võ Vương nghe kế « tằm thực : tằm ăn
lá dâu » của Nguyễn Cư Trinh, nên ưng thuận. Năm Đinh Sửu
1557 vua Miên mới là Nặc Ông Nhuận dâng nộp cho Võ Vương
các đất Preah, Trapeang ( nay là Trà Vinh và Bến Tre) và
Bassac ( Sóc Trang ) để cầu xin ủng hộ - vừa nộp đất xong
thì bị con Rể là Nặc Ninh giết để chiếm ngôi ( 1559 ). Nặc
Ông Tôn con của Nhuận chạy sang Hà Tiên nhờ Mạc Thiên Tích
cầu cứu với Võ Vương. Võ Vương sai tướng sang diệt được
Nhuận rồi đem Tôn về làm Vua. Để đền ơn Tôn dâng Võ Vương
đất Tầm Phong Long ( nay là Châu Đốc và Sadec ) lại hiến
choTích 5 Phủ - Tích dâng lại cho Võ Vương Võ Vương sai
sát nhập vào trấn Hà Tiên do Tích quản trị. Tích lại xin
lập các Đạo Kiên Giang ( nay là Rạch Giá ) và Long Xuyên (
nay là Cà Mâu ), đặt quan cai trị rồi chiêu tập Dân đến ở.
Thế là từ năm Kỷ Mão 1759 toàn cõi Đông Nam Thủy Chân
Lạp trở thành đất của Xứ Đàng Trong.
9) Chúa Định ( Nguyễn Phúc Thuần ) :
Vị Chúa cuối cùng của Nghiệp Chúa.
Định Vương Nguyễn Phúc Thuần sinh năm Giáp Tuất (
31/12/1754 ) là con thứ 16 của Võ Vương Nguyễn Phúc Khóat
lên ngôi năm Ất Dậu 1765 bị Tây Sơn giết chết năm Đinh Dậu
( 18/10/1777 ) khi Vận Số đi vào Hạn Tam Tai +Kình Đà - ở
ngôi 13 năm ( 1765-1777).
Võ Vương Nguyễn Phúc Khóat lúc đầu lập Hòang Tử thứ 9
là Nguyễn Phúc Hiệu làm Thế Tử, nhưng Hiệu mất sớm, con
trai là Nguyễn Phúc Dương còn nhỏ ; Hòang Tử Cả là Chương
cũng đã mất, nên lập Hòang Tử thứ hai là Nguyễn Phúc Luân
lên ngôi Thế Tử. Võ Vương mất, quyền thần Trương Phúc Loan
cùng 1 số gian thần khác không muốn lập Phúc Luân lên ngôi
do đã lớn tuổi, sợ khó điều khiển, nên đổi Di Chiếu lập
Cháu Ngọai là Phúc Thuần 12t. Luân không những được lên
ngôi, lại bị Loan bỏ tù ( Nguyễn Phúc Luân tuổi Qúy Sửu
1733 là cha của Vua Gia Long sau khi ra tù, chết tại Phủ
Đệ năm 33t khi Gia Long lên ngôi Ông được truy tôn
Hưng Tổ Khang Hòang Đế ). Định Vương lên ngôi còn nhỏ,
nên mọi quyền hành đều do Ông Ngọai Trương Phúc Loan thao
túng, tự xưng là Quốc Phó. Thuế sản vật và các mỏ vàng đều
rơi vào tay Loan. Lại Bộ Thượng Thư Nguyễn Cư Trinh (
Nguyễn Cư Trinh vừa là Danh Tướng và Danh Sĩ thời Võ
Vương, nổi tiếng là thanh liêm, giỏi việc Chính Trị, Doanh
Điền và Ngọai Giao, kiêm cả Ngự Sử sinh năm Bính Thân
1716, mất vì bệnh năm Đinh Hợi 1767 khi Vận Số đi vào Hạn
Kế Đô 52t ), cột trụ của Triều Nguyễn qua đời ( 5/1767
), họ Trương không còn ai ngăn trở ra sức lộng hành, mua
quan bán tước, ăn tiền tha tội, hình phạt phiền nhiễu,
thuế má nặng nề, nên dân tình đói khổ và óan hận nổi lên
chống đối khắp nơi !.
Năm Tân Mão 1771 Nguyễn Nhạc cùng 2 em Lữ và Huệ bành
trướng thế lực tại Ấp Tây Sơn, trong rừng đồi An Khê là
nơi có khá nhiều tài nguyên về người cùng voi, ngựa, sắt,
gỗ và diêm sinh, dựng chiêu bài « diệt Trương Phúc
Loan phò Chúa Nguyễn ». Năm Qúy Tỵ 1773 Nhạc lập kế tự
ngồi vào cũi, cho binh lính giả làm dân quê đưa vào trong
thành Quy Nhơn nạp Quan Tuần Phủ, rồi đến đêm phá cũi, mở
cửa thành cho Huệ dẫn quân Tây Sơn tràn vào đánh chém,
giết được quan Tuần Phủ và chiếm Quy Nhơn làm Đại Bản
Doanh. Lại có 2 người khách buôn là Tập Đình và Lý Tài
cũng mộ binh theo giúp. Chỉ chưa đầy 1 năm, Tây Sơn đã
chiếm được Phú Yên, Khánh Hòa, Bình Thuận ở phía Nam và
tiến chìếm Quảng Ngãi ở phía Bắc.
Trong thời gian đó, một Tôn Thất họ Nguyễn là Nguyễn Phúc
Vân lọt ra Bắc vạch cho Tĩnh Đô Vương Trịnh Sâm ( Vị
Chúa Trịnh thứ 9 tuổi Kỷ Mùi 1739 ở ngôi 16 năm, mất năm
Nhâm Dần 1782 khi Vận Số đi vào Hạn Kế Đô43t+Kình Đà )
tình trạng suy sụp của Đàng Trong : nào Trương Phúc Loan
chuyên quyền tham nhũng, mất lòng dân, nào Tây Sơn đã
chiếm hết vùng Nam Bắc Quy Nhơn. Lúc đó Trịnh Sâm đã dẹp
xong 2 lọan lớn ở Đàng Ngòai thấy đây là dịp tốt để thống
nhất 2 miền Nam Bắc dưới quyền của họ Trịnh, nhất là Xứ
Đàng Trong đã được mở rộng tới đất Hà Tiên với Đồng Bằng
Sông Cửu Long đầy phong phú và màu mỡ !. Sâm bèn huy động
3 quân, dốc tòan lực mở cuộc Nam Chinh sau hơn 100 năm hưu
chiến. Đại Tướng Hòang Ngũ Phúc tức Quận Việp được cử
thống lĩnh 36000 quân cùng nhiều tướng tài như Quận Thạc
Hòang Phùng Cơ, Quận Huy Hòang đình Bảo, tướng Hòang đình
Thể, thêm 1 tùy tướng của Quận Việp là Nguyễn Hữu Chỉnh,
khởi hành tháng 5 năm Giáp Ngọ 1774 tiến tới Nghệ An rồi
Bắc Bố Chính. Quận Việp rải Hịch sang bờ Nam sông Gianh,
nói quân Triều Đình vào Đàng Trong - chỉ với mục đích diệt
trừ quyền thần chuyên chế Trương Phúc Loan và quân Tây
Sơn, đem lại an cư lạc nghiệp cho tòan thể thần dân nhà
Lê. Cuối tháng 10 năm Giáp Ngọ 1774 quân Trịnh vượt Sông
Gianh vào Nam Bố Chính. Thế Tử Thiệp trấn thủ Nam Bố Chính
rút quân về Đồng Hới ; nhiều quan lại của Nam Hà ra hàng.
Định Vương vội vàng cho Thế Tử Nghiêm ra đón quân Bắc và
mở tiệc khao quân « để làm kế hõan binh » đem vàng ra cho
Quận Việp và các tướng Trịnh, nhưng vô hiệu !. Quận Việp
tiến quân đến thành Trấn Ninh, các cai cơ mở cửa thành ra
hàng ; Thế Tử Thiệp phải bỏ thành Đồng Hới ( tức Lũy Thày
) mà chạy. Quận Việp cho phá Lũy Thày. Chúa Trịnh nghe tin
thắng trận, kéo Đại Quân từ Bắc xuống đóng ở Hà Trung để
trợ chiến ; thời điểm đó Quận Việp đã chiếm hết Qủang Bình
và tới Hồ Xá, phía Bắc Qủang Trị. Đầu tháng1/1775 Định
Vương sai dẫn Phúc Loan đến hành Dinh Quận Việp để nộp
xin hàng, cùng 1 tờ biểu dâng Chúa Trịnh 800 lạng
vàng, biếu riêng Hòang Ngũ Phúc 200 lạng và nộp bản đồ, sổ
sách để nạp trình Vua Lê. Đợi mãi không thấy Trịnh
trả lời, Tướng Nguyễn là Tô Nhuận thấy quân Trịnh ít ỏi
lại ăn mặc rách rưới bèn khinh thường, đem quân đánh úp
tại Hồ Xá, nhưng đại bại.
Ngày 28 tháng Chạp năm Giáp Ngọ ( 3/2/1775) Quận Việp
tiến quân sát thành Phú Xuân ; Định Vương sai Tống Phúc
Hạp cố ngăn chặn ở Cửa Bắc để cho Chúa kịp thời giờ sửa
sọan tàu bè và tiền của chạy trốn. Ngày 30/1/1775 thuyền
Chúa Định cùng Cháu họ Nguyễn Ánh 13t lẩn qua Cửa Tư Dung
( Cửa Việt ), tiến ra bể chạy vào Qủang Nam. Đồng thời
Cháu họ Phúc Dương rút bằng đường bộ qua Đèo Hải Vân vào
Cửa Hàn với Chú. Ngày mồng 3 Tết Ất Mùi ( 3/2/1775) Quận
Việp chiếm xong Phú Xuân. Lúc đó Chúa Trịnh Sâm đang đóng
ở Hà Trung hay tin quân mình đã lấy được Phú Xuân, mừng
lắm, sai quan đem ban cho Quận Việp 100 lạng Vàng và cho
các Tướng Sĩ 5000 lạng Bạc. Chúa lại phong Quận Việp làm
Đại Trấn Thủ đất Thuận Hóa để lo việc lấy đất Quảng Nam,
rồi rút quân về Bắc.
Trong khi Định Vương rút tòan quân lo chống quân Trịnh
ở mặt Bắc thì Tây Sơn đã dễ dàng chiếm Đạo Quảng Nam tháng
4/1775. Định Vương đang ở Bến Ván thấy Tây Sơn đánh ra,
quân Trịnh ở Phú Xuân đánh vào bèn cùng Cháu Ánh đáp
thuyền chạy vào Gia Định. Nguyễn Nhạc thấy Đông Cung Phúc
Dương đang bơ vơ còn ở lại Câu Để thì cho quân đến dụ Đông
Cung về Faifo, nói để cùng chống quân Bắc. Vừa khi ấy Quận
Việp đem quân vượt Đèo Hải Vân đánh chiếm đồn Trung Sơn và
Cầu Để mà Đông Cung vừa rời bỏ. Chạm chán với quân Tây Sơn
ở Cẩm Sa Tây Sơn đại bại phải lui về Quy Nhơn. Mặt khác
Định Vương khi về Gia Định tập hợp quân sĩ ở Nam Hà sai
Hòang Thân Nguyễn Phúc Nghĩa đem quân chiếm lại 3 Phủ Bình
Thuận, Diên Khánh và Bình Khánh, rồi tiến binh ra Phú Yên.
Nguyễn Nhạc lâm vào thế gọng kìm bèn trá hàng Quận Việp
xin nộp đất Quảng Ngãi, Quy Nhơn và Phú Yên và xin làm
Tiền Khu đi đánh Họ Nguyễn. Quận Việp thấy binh lính ở lâu
bắt đầu bị bệnh dịch, chính mình cũng thấy mệt mỏi, bèn
xin Chúa Trịnh phong Nguyễn Nhạc làm Tây Sơn Vương. Nhạc
thấy không lo về mặt Bắc nữa, bèn lập mưu đánh mặt Nam
đem con gái mình là Thọ Hương dâng cho Đông Cung Dương lúc
đó 16t và khỏan đãi rất tôn kính - rồi sai người đến Phú
Yên xin hàng Nguyễn Phúc Hiệp để lo khôi phục lại Phú
Xuân. Hiệp tin thực vì có Đông Cung ở đó nên không phòng
bị. Nhạc sai Huệ đem quân đánh bất ngờ,quân Nguyễn thua
chạy - mất Phú Yên và mấy tỉnh phía Nam. Nhạc đưa tin
thắng trận cho Quận Việp biết, Quận Việp bèn xin Chúa
Trịnh phong Nguyễn Huệ làm Tây Sơn hiệu, Tiên Phong tướng
quân. Mùa Đông năm Ất Mùi 1775 Quận Việp bị bệnh chết tại
Phú Xuân, Hòang Phùng Cơ tạm thay thế, còn Quảng Nam
Nguyễn Nhạc đương nhiên qủan trị với tư cách là quan nhà
Lê.
Tây Sơn tiến chiếm Gia Định : Lần thứ I
Mùa Xuân năm Bính Thân 1776 Nhạc sai Lữ đem quân đi
đường bể vào Gia Định, chiếm được thành Sài Côn. Định
Vương và Cháu Nguyễn Ánh chạy qua Biên Hòa về Miền Tây (
vùng Tây Ninh), rồi chạy xuống Hà Tiên. Lúc đó ở Đông Sơn
( vùng Gò Công ) có Đỗ Thành Nhơn khởi binh chống Tây Sơn,
lấy lại được Sài Côn. Nhưng Lữ đã lấy hết thóc gạo trong
các kho ở các tỉnh rồi rút về Quy Nhơn đem theo 200 Ghe
lúa. Chúa Định lại được rước về Sài Côn.
Nguyễn Nhạc xưng Vương :
Mùa Xuân năm Bính Thân ( 4/1776) khi Lữ chiếm được Gia
Định, Nhạc thấy thế của mình đã vững tại cả 2 mặt Bắc Nam,
bèn tự xưng làm Tây Sơn Vương. Song Ông vẫn
khôn ngoan sai Sứ ra xin với Chúa Trịnh cho Trấn Thủ Quảng
Nam. Trịnh Sâm lúc bấy giờ cũng chán việc dụng binh, bèn
phong cho Nhạc làm Qủang Nam Trấn Thủ, Tuyên Úy Đại Sứ,
Cung Quận Công, tức là 1 Đại Thần nhà Lê. Nhạc cho sửa
lại thành Đồ Bàn của Chiêm Thành làm Kinh Đô, còn Đông
Cung Dương khi ấy 17 t được đưa ra ở Chùa Thập Tháp. Mùa
Thu Bính Thân 1776, Đông Cung xuống thuyền trốn vào Gia
Định. Tướng Tàu Lý Tài khi đó đã bỏ Nhạc vào Gia Định, đem
quân đón rước Đông Cung về Sài Côn tôn là Tân Chính Vương
( Vận Thái Tuế ) và tôn Định Vương lên làm Thái
Thượng Vương để cùng lo việc khôi phục.
Tây Sơn tiến chiếm Gia Định lần thứ 2
( bắt giết được 2 Chúa Nguyễn).
Cuối năm Bính Thân 1776, Nhạc tuy được Chúa Trịnh phong
chức Quảng Nam trấn thủ, nhưng bề trong vẫn tự xưng là
Tây Sơn Vương. Khi thấy con Rể Đông Cung Dương đã bỏ
trốn vào Gia Định xưng làm Tân Chính Vương, tôn Chú
Định Vương lên làm Thái Thượng Vương giữ đất đai
phì nhiêu trong Nam và lo việc khôi phục. Nhạc bèn sai 2
em là Lữ và Huệ vào đánh chiếm Gia Định. Quân Nguyễn chia
3 cánh để ứng chiến : cánh quân Lý Tài ở Gia Định, gọi là
« Quân Hòa Nghĩa » bị thua bỏ chạy. Nguyễn Huệ
tiến quân gấp xuống đánh Tân Chính Vương ở Bến Trà ( thuộc
Định Tường), quân Nguyễn thua bỏ chạy về Ba Vát ( thuộc
Vĩnh Long ). Huệ lại dồn hết quân xuống đánh Thái Thượng
Vương ở Long Xuyên, bắt được xong rồi trở lại gấp, bắt
được Tân Chính Vương ở Vĩnh long, đem giết cả hai tháng 10
năm 1777. Riêng Nguyễn Ánh chạy thóat nhờ Giám Mục Bá Đa
Lộc cứu. ( còn tiếp).
Bài Kỳ Sau :
II ) Vương Triều Nguyễn ( 9 đời Vua) từ Gia Long đến
Bảo Đại.
Xem
PHẦN 2:
I ) Dòng dõi
Nguyễn Phúc Ánh sau khi dẹp Nhà Tây Sơn, thống nhất đất
nước, xưng Đế Hiệu Gia Long năm Nhâm Tuất ( 1/6/1802) là
Vua đầu tiên của Vương Triều Nguyễn ( 1802 1955) kéo dài
9 Đời Vua, tiếp nối Cơ Nghiệp của 13 Đời Chúa. Nguyễn Phúc
Ánh là con của Nguyễn Phúc Luân Luân là con thứ 2 của
Võ Vương Nguyễn Phúc Khóat đã được Di Chiếu làm Thế Tử
( vì anh cả Nguyễn Phúc Chương chết trước Cha ), nhưng bị
Trương Phúc Loan ( quyền thần có 2 con trai lấy 2 con gái
của Võ Vương và 1 gái làm Ái Phi của Võ Vương đẻ ra Nguyễn
Phúc Thuần là con trai thứ 16 ) sửa Di Chiếu rồi tôn Phúc
Thuần ( cháu Ngọai ) lên làm Định Vương năm Qúy Dậu 1753.
Định Vương tôn Ông Ngoại Trương Phúc Loan lên làm Quốc Phó
- phụ chính cho Định Vương. Năm Giáp Ngọ 1774, nhân lúc
Đàng Trong rối lọan, Trịnh Sâm sai Đại Tướng Hòang Ngũ
Phúc ( Quận Việp) vượt sông Gianh, Định Vương dẫn Loan đến
hành Dinh Quận Việp xin hàng, dù đã hối lộ vàng bạc nhưng
không được tha ( trên đường giải ra Bắc, Loan chết vì
bệnh vào Mùa Đông năm Bính Thân 1776 năm tuổi 61
+Hạn Kế Đô+Kình Đà ). Năm Ất Mùi (3/2/1775 ) Kinh
Thành Phú Xuân thất thủ Chúa Định ( Hạn Thái Bạch 22t
) cùng cháu Họ Nguyễn Ánh « 13t : Hạn Thái Bạch »
và 1 cháu Họ Nguyễn Phúc Dương 15t ( Hạn Kế Đô+Kình Đà
- Dương là con của Nguyễn Phúc Hiệu, con thứ 9 của Võ
Vương được lập làm Thế Tử nhưng chết trước Cha Dương
được Định Vương lập làm Đông Cung ) chạy vào Nam. Cuối năm
Đinh Dậu 1777, Nhà Tây Sơn bắt được Định Vương và Cháu
Dương ( lúc đó Dương được tôn làm Tân Chính Vương và Định
Vương làm Thái Thựơng Vương ) riêng Cháu Nguyễn Ánh được
Giám Mục Bá Đa Lộc cứu thóat !.
Định Vương tuổi Giáp Tuất ( 31/12 1754 ) bị Tây Sơn
bắt giết năm Đinh Dậu 1777 khi Vận Số đi vào Hạn Tam Tai
+Kình Đà. Tân Chính Vương tuổi Canh Thìn 1760 bị Tây Sơn
bắt ở Vĩnh Long cũng bị giết cùng Định Vương năm Đinh Dậu
1777 ( Hạn Kình Đà ).
Định Vương
Nguyễn Phúc Thuần là Chúa đời thứ 9- vị Chúa cuối cùng của
Thời Chúa Nguyễn kể từ Chúa Tiên Nguyễn Hòang khi
xin Vua Lê Chúa Trịnh vào Nam năm Canh Tý 1600.
II ) 13 Đời Chúa
A) Nguồn Gốc phát sinh 2 Dòng Chúa Trịnh - Nguyễn
Nguyễn Kim là con Ông Nguyễn Hoằng Dụ, cả 2 người đều làm
quan dưới Triều Lê Chiêu Tông (1502-1525) là Hậu Duệ của
Nguyễn Trãi * [*Nguyễn Trãi là Công Thần Nhà Lê giúp
Vua Lê Lợi đánh thắng Giặc Minh, nổi danh với Bài Hịch
Bình Ngô Đại Cáo - thời Vua Lê Thái Tôn cùng Thị Lộ bảo vệ
Phi Ngọc Dao sinh Hòang Tử Lê Tư Thành Phi Nguyễn Thị
Anh sinh Bang Cơ ( Lê Nhân Tông ) sợ Lê Tư Thành lên ngôi
nên bày ra Vụ Án Lệ Chi đầu độc Vua Lê Thái Tông - đổ tội
cho Thị Lộ giết Vua nên Trãi và Thị Lộ bị chu di Tam Tộc.
Ngày 16 tháng 8 năm 1442 Nhâm Tuất 1442 cả nhà bị chém
đầu( kể cả con Trưởng, nhưng dòng Thứ trốn thóat ). Bang
Cơ lên ngôi Vua - 19 năm sau bị Nghi Dân con cả Lê Thái
Tông giết Nghi Dân sau 8 tháng trị vì bị 1 số quan Đại
Thần giết rồi tôn Lê Tư Thành 19t lên làm Vua - tức là Vua
Lê Thánh Tông, phong cho Mẹ Ngọc Dao làm Quang Thục Hòang
Thái Hậu. Xét chuyện cũ để minh oan cho Trãi và Thị Lộ Vua
Lê Thánh Tông truy tặng cho ô Ng Trãi chức Tán Trù Bá, cho
tìm con cháu Trãi để bổ quan thì chỉ có bà Phạm thị Mận
thiếp của Trãi, cho con là Phạm Anh Vũ ra trình diện được
làm Tri Huyện và đổi tên là Nguyễn Long, lại cấp 100 mẫu
ruộng để thờ cúng. Thời Vua Lê Hiển Tông ( 1740-1786 )
Trãi được phong Tuyên Linh Diên Khánh Đại Vương. Trong số
các quan hạ sát Nghi Dân và phò tá Tư Thành có ông Nguyễn
Đức Trung là cha Cô Nguyễn Thị Hằng chính thất của Tư
Thành , mà cha của Trung là Nguyễn Công Duẩn con của
Nguyễn Trãi « trốn thóat sau vụ Chu Di Tam Tộc»- Duẩn là
Ông Tổ thứ 5 của Nguyễn Kim ].
Sau
khi Mạc Đăng Dung ( sinh năm Qúy Mão « 23/11/1483 » mất
năm Tân Sửu « 22/8/1541 » : Hạn Thái Bạch 58t+Kình Đà )
giết 2 Vua Lê Chiêu Tông và Lê Chiêu Hoàng cùng với Mẹ
hai Vua là bà Hòang Thái Hậu ( vợ Lê Sùng ) có nhiều Đình
Thần chống đối, người bị giết, người tự vẫn, riêng Nguyễn
Kim đem vợ con bỏ trốn sang Lào, được Vua Lào là Xạ Đẩu
cho trú ẩn ở vùng Sầm Nứa. Nguyễn Kim có 2 con trai là
Nguyễn Uông và Nguyễn Hòang « Chúa Tiên » và 1 con gái là
Ngọc Bảo gả cho thuộc Tướng Trịnh Kiểm « Chúa Trịnh » khi
còn lưu vong tại Lào « 1527-1542 ». Ở Sầm Nứa, Kim chiêu
binh mãi mã, tụ hội Trung Thần Nghĩa Sĩ được vài ngàn
người, có hơn 30 con voi và 300 ngựa. Năm Qúy Tỵ 1533
Nguyễn Kim tìm được người con Út của Vua Lê Chiêu Tông là
Hòang Tử Lê Duy Ninh, sinh năm Đinh Sửu 1517 - mời sang
Lào tôn làm Vua Lê Trang Tôn để trung hưng nhà Lê.
Năm Canh Tý 1540 Nguyễn Kim đem quân ra đánh Nghệ An, xong
lại rút về Lào ; năm Nhâm Dần 1542 mới thật sự đánh chiếm
Nghệ An, rồi Thanh Hóa. Tổng Trấn nhà Mạc ở Tây Đô là
Dương Chấp Nhất ra hàng ( 1543). Kim rước Vua Lê Trang
Tông ở bên Lào về, lập Cung Điện ở đồn Vạn Lại. Năm Ất Tỵ
1545 Kim đem quân ra Bắc vùng Sơn Nam ( Ninh Bình ) bị
Hàng Tướng Dương Chấp Nhất lập kế bỏ thuốc độc chết ( năm
79t : Hạn Kế Đô ). Binh quyền về tay con Rể là
Trịnh Kiểm. Kiểm rút quân về Vạn Lại ( Nghệ An) giữ thế
thủ để dưỡng sức. Từ năm Canh Tuất 1550 đến năm Canh Ngọ
1570 Kiểm cũng 6 lần đem quân ra Bắc lúc đó là Vua Mạc
Phúc Nguyên, Vua Mạc cũng đem quân 10 lần vào Thanh Hóa
phen nào cả hai cũng thua - đều phải rút về !.
Vua Lê Trang Tông mất năm Mậu Thân 1548 (Hạn Thái
Bạch 31t ), con là Duy Huyên tuổi Mậu Tý 1528 lên ngôi
tức Lê Trung Tông mất năm Bính Thìn 1556 ( Hạn La Hầu
28t+Tam Tai +Kình Đà) không có con nên Trịnh Kiểm
muốn tự lập làm Vua sau nghe lời khuyên của Trạng Trình
( Giữ Chùa thờ Phật thì ăn oản ) cho người đi tìm
dòng dõi nhà Lê, thì kiếm được Lê Duy Bang ( cháu 5 đời
của Lê Trừ , anh ruột Vua Lê Lợi) ở Thanh Hóa - rước về
tôn làm Vua Lê Anh Tông ( sinh năm Kỷ Mão 1532 - bị
Trịnh Tùng giết năm Qúy Dậu 1573 :Hạn Kế Đô +Kình Đà ).
Từ đó con Cháu họ Trịnh theo nề nếp Ông Tổ Trịnh Kiểm tôn
thờ Vua Lê, nhưng nắm hết binh quyền. Trịnh Kiểm ( sinh
năm Qúy Hợi 1503 chết vào năm Canh Ngọ 1570 : Hạn Thái
Bạch 67t+Tam Tai), con Trưởng là Trịnh Cối lên nối
nghiệp Tướng, nhưng bị Em Trai là Trịnh Tùng tranh quyền,
hai anh em đánh nhau. Mạc Kính Điển ( tướng tài của Mạc
Mậu Hợp ) đem hơn 10 vạn quân vào Thanh Hóa, Cối ra hàng,
nhưng Tùng cầm quân chống, Điển đánh mãi sau 10 năm
không được phải rút về. Cuối năm Tân Mão 1591 Trịnh Tùng
thống lĩnh hơn 5 vạn quân kéo ra Bắc. Mạc Mậu Hợp cũng
điều động 10 vạn quân ngăn chặn nhưng thua to, Tùng vào
chiếm Đông Kinh ( Thăng Long) nhưng sau đó lại rút về
Thanh Hóa. Cuối năm Nhâm Thìn 1592 có Tướng Bùi văn Khuê
của Mạc Mậu Hợp bất mãn vì có vợ xinh đẹp bị Hợp muốn cướp
làm vợ, nên Khuê đem vợ con về hàng Trịnh Tùng, Tùng cả
mừng dùng Khuê làm tiên phong, đem đại quân ra Bắc - lần
này bắt đựơc Hợp ở Bắc Giang đem về giết tại Thanh Hóa.
Trịnh Tùng bèn rước Vua Lê Thế Tông khi đó 27t ra Đông
Kinh, mở Đại Triều và thăng thưởng các Tướng Sĩ. Từ
đó mới thật là Nhà Lê Trung Hưng ( 1592-1789 ).
Đến năm Kỷ Hợi 1599, việc nhà Mạc ( Mạc Kính Cung về giữ
Cao Bằng do Vua nhà Minh ép vua Lê và Trịnh Tùng ) Trịnh
Tùng bèn tự xưng là Bình An Vương cho xây Phủ Chúa
bên cạnh Hồ Hòan Kiếm ; rồi đặt Lệ cấp bổng cho Vua Lê
được thu thuế 1000 Xã, gọi là « Lộc Thượng Tiến » ,
cấp cho Vua Lê 5000 lính làm Quân Túc Vệ - còn mọi việc
thu thuế, đặt quan, bắt lính, trị Dân đều thuộc về Phủ
Chúa vì thế dân chúng gọi nôm na là « Vua Lê Chúa Trịnh
». Không kể từ Trịnh Kiểm nắm binh quyền từ khi Nguyễn
Kim mất năm 1545 đến năm 1599 Trịnh Tùng xưng Chúa
Nghiệp Chúa của Dòng Họ Trịnh lưu truyền từ Trịnh Tùng (
sinh năm Canh Tuất 1550 chết năm Qúy Hợi 1623 : Hạn La Hầu
73t ) đến năm Bính Ngọ 1786 Trịnh Bồng thua Cống Chỉnh-
rồi biệt tích - kéo dài 187 năm. Nếu kể từ Trịnh Kiểm thì
Cơ Đồ của Dòng Họ Trịnh dài 240 năm !.
B) 13 đời Chúa Nguyễn
1) Chúa Tiên ( Nguyễn Hòang)
Nguyễn Hòang
sinh năm Ất Dậu ( 28/8/1525 ) mất năm Qúy Sửu ( 20/7/1613
): Hạn Kế Đô 88t+Tam Tai. Sinh thời cai trị 2 đất Thuận -
Qủang được Dân Chúng yêu mến gọi là Chúa Tiên;
đến thời Gia Long được tôn Miếu Hiệu Thái Tổ.
Hai con trai của Nguyễn Kim là Nguyễn Uông và Nguyễn
Hòang đều là Võ Tướng đã có công giúp cha trong cuộc phò
Vua Lê Trang Tông tái chiếm Trung Việt, nên được Vua ban
tước Quận Công. Nguyễn Hòang là Đoan Quận Công. Năm Ất Tỵ
1545 Nguyễn Kim bị hàng tướng Dương Chấp Nhất đầu độc,
quyền lực trong Triều rơi vào bàn tay Anh Rể Trịnh Kiểm,
Nguyễn Uông bị Kiểm giết, vì lo sợ bị anh Rể lúc đó đang
nắm binh quyền sát hại đã cho người tìm đến Trạng Trình để
xin lời khuyên ; Trạng Trình chỉ nhìn Hòn Non Bộ và phán
rằng : Hòanh Sơn nhất đái, Vạn Đại dung thân. Ông
hiểu ý, bèn nhờ Chị là bà Ngọc Bảo, vợ Trịnh Kiểm xin vào
trấn thủ Thuận Hóa ( là khu vực từ Qủang Bình đến Huế gồm
2 Phủ, 9 Huyện, 3 Châu ). Kiểm thấy Thuận Hóa là nơi xa
xôi, đất đai cằn cỗi là nơi « ngọai châu » thường dùng
làm nơi để lưu đầy tội nặng - vừa khỏi sợ bị tranh quyền,
khỏi mang tiếng giết cả 2 em vợ, cũng là để chiều Vợ, bèn
tâu Vua Anh Tông cho Hòang vào trấn thủ Thuận Hóa. Năm Mậu
Ngọ 1558 Hòang (Hạn Kế Đô 34t ) đem cả vợ con, lại
có nhiều người cùng làng Gia Miêu, huyện Tống Sơn tỉnh
Thanh Hóa cũng đem vợ con đi theo đóng Dinh ở Ái Tử (
Quảng Trị ). Hơn 10 năm sau, vào năm Kỷ Tỵ 1569, khi Vua
Lê Anh Tông còn đang trị vì, Hòang ra An Trường ( thuộc
Thanh Hóa) chầu Vua và thăm Anh Rể, hết sức vui vẻ và nhũn
nhặn, nên được Kiểm cho trấn thủ thêm đạo Quảng
Nam (gồm 3 Phủ, 9 Huyện ). Kiểm đặt lệ mỗi năm Hòang
phải nộp Thuế 400 cân bạc và 500 tấn lụa.
Năm Nhâm Thìn 1592 ( vào Hạn Thái Bạch 67t+Kình Đà )
hay tin Vua Lê Thế Tông ( con Vua Anh Tông bị Trịnh
Tùng giết năm 1573 ) đã ra được Đông Kinh, Hòang đem quân
ra Bắc, một là để chúc hạ nhà Vua cho vẹn Đạo Thần Tử, hai
là giúp Cháu Trịnh Tùng dẹp lọan. Trịnh Tùng từ 20 năm nay
vẫn có ý nghi ngờ Ông Cậu, không muốn cho Cậu trở về Thuận
Hóa - Quảng Nam ( Lý do năm Nhâm Thân 1572 Mỹ Lương
quan nhà Lê được lệnh Tùng cho vào Quảng Trị thu thuế lại
định chiếm đất bị Hòang đánh lại và giết đi ). Thành
thử Hòang phải ở lại Đông Kinh luôn 8 năm !. Cuối năm Kỷ
Hợi 1599 vua Thế Tông mất, Trịnh Tùng lập con trưởng Vua
là Hòang Tử Duy Tân 13t lên ngôi, tức Vua Lê Kính Tông. Vì
Tùng qúa kiêu hãnh nên một số quan không không phục, trong
đó có Bùi Văn Khuê tướng đã ra hàng 7 năm trước giúp
Tùng ra Bắc- khởi binh chống Tùng ở Nam Định. Nguyễn
Hòang, nhân cơ hội, giả xin đi dẹp lọan, để lại con thứ 5
là Hải và Cháu là Hắc làm con tin, thừa cơ kéo quân theo
đường Biển về Thuận Hóa năm Canh Tý 1600 ( Hạn Thái
Bạch 76+Kình Đà ).
Đoan Quận Công Nguyễn Hoàng
được chính thức trấn thủ 2 Đạo Thuận Hóa và Qủang Nam. Tuy
Ông vẫn tôn thờ Vua Lê, vẫn tử tế với Chúa Trịnh ( gả con
gái Ngọc Tú cho con trưởng của Tùng là Trịnh Tráng xét
về liên hệ họ hàng thì Tú là Cô họ của Tráng ), nhưng
trong bụng đã có ý muốn « gây dựng Cơ Nghiệp muôn đời cho
con cháu », nên năm Qúy Sửu 1613 lúc sắp mất Ông dặn
con thứ 6 là Nguyễn Phúc Nguyên ( Chúa Sãi ) rằng : « Đất
Thuận, Quảng này phía Bắc thì có Núi Hòanh Sơn, sông Linh
Giang( sông Gianh ), phía Nam thì có 2 núi Hải Vân và Bi
Vân, thật là nơi Trời để cho người Anh Hùng dụng Võ. Vậy
ta phải thương yêu nhân dân, luyện tập quân sĩ để mà gây
dựng Cơ Nghiệp đến muôn đời ».
Thời điểm đó ( năm Canh Tý 1600 ) đất nước chia làm 3 :
Nhà Mạc giữ Cao Bằng được gọi là Đằng Trên ; Vua Lê
Chúa Trịnh có tư cách chính thống, đóng ở giữa - phần lớn
nhất và trù phú nhất, dân chúng gọi là Đằng Ngoài.
Còn Thuận Hóa, Qủang Nam, dân chúng gọi là Đằng Trong
và gọi Nguyễn Hoàng là Chúa Tiên.
- Mở rộng biên giới Nam Tiến
Năm Mậu Dần 1578 quân Chiêm Thành kéo đến đánh phá, Nguyễn
Hòang phản công đánh chiếm thành An Nghiệp, Kinh Thành đồ
sộ và kiên cố nhất của Chăm Pa. Năm Tân Hợi 1611 do quân
Chăm Pa tiếp tục quấy phá vùng Hoa Anh, Nguyễn Hòang sai
Văn Phong đi dẹp, quân Chăm Pa bị đại bại, nên Vua Ponit
của Chăm Pa phải rút phía Nam Đèo Cả. Sau vùng Hòa Anh
được thành lập thành tỉnh Phú Yên. Cho tới khi Chúa Tiên
mất, Giang Sơn họ Nguyễn trải dài từ Đèo Ngang ( Hoành
Sơn) qua Đèo Hải Vân tới núi Đá Bia gần Đèo Cả ( Khánh
Hòa). Diện tích 2 Xứ Thuận - Quảng rộng khỏang 15000km2.
- Mở rộng Ngọai Thương
Nắm được lòng dân để đưa Đàng Trong phát triển, Nguyễn
Hòang đã cho mở rộng Ngọai Thương, hướng tầm nhìn ra Biển.
Dưới Thời Nguyễn Hòang thuyền buôn các Nước đến nhiều,
nhất là Nhật. Trấn Thuận - Quảng trở thành một nơi đô hội.
Năm Kỷ Sửu 1589 Ông cho thành lập Phố Nhật, năm Mậu Thân
1608 thành lập Phố Khách làm cho Cảng Thị Hội An trở thành
Thương Cảng Quốc Tế lớn nhất Đông Nam Á thời bấy giờ !.
Trong suốt 55 cai trị Thuận - Quảng Ông vừa là Vị Tướng
mưu lược, vừa là Vị Chúa khôn ngoan lại có lòng nhân đức,
thu phục hào kiệt, vỗ về dân chúng và lo phát triển Kinh
Tế, cho nên dân chúng cảm mến gọi Ông là Chúa Tiên ( khác
xa với Chúa Tiên Trịnh Tùng ở Bắc ) dù đương thời Ông chỉ
có chức Đoan Quận Công !.
Đánh giá về Tài Trí và Đức Độ của Nguyễn Hòang, nhà Bác
Học Lê Qúy Đôn đã viết : « Đoan Quận Công có uy lược,
xét kỹ, nghiêm minh, không ai dám lừa dối. Cai trị hơn 10
năm, chính sự khoan hòa, việc gì cũng làm ơn cho dân, dùng
phép công bằng, răn giữ bản bộ, cấm đóan kẻ hung dữ. Quân
Dân 2 Xứ thân yêu tin phục, cảm nhận mến đức, dời đổi
phong tục, chợ không bán 2 giá, người không ai trộm cắp,
cửa ngoài không phải đóng, thuyền buôn ngọai quốc đều đến
mua bán, đổi chác phải giá, quân lệnh nghiêm trang, ai ai
cũng cố gắng, trong cõi đều an cư lạc nghiệp ».
2) Chúa Sãi ( Nguyễn Phúc Nguyên)
Nguyễn Phúc Nguyên
là con thứ 6 của Chúa Tiên Nguyễn Hoàng - sinh năm Qúy Hợi
1563 chết năm Ất Hợi 1635 khi Vận Số vào Năm Tuổi
73+Hạn La Hầu+Kình Đà. Lên ngôi năm Qúy Sửu 1613 (
Vận Thái Tuế ), trị vì 22 năm ( 1613-1635).
Năm Quý
Sửu 1613 Chúa Tiên mất, Chúa Sãi ( Nguyễn Phúc Nguyên )
lên nối nghiệp Cha làm trấn thủ Thuận Hóa và Quảng
Nam, lúc đầu vẫn còn tôn thờ nhà Lê, được tước phong Thái
BảoThụy Quận Công cũng như theo lệ như Chúa Tiên hàng
năm vẫn đóng Thuế và các quan lại dưới quyền đều do ngoài
Bắc gửi vào. Đến năm Qúy Hợi 1623, Trịnh Tùng mất ; Chúa
Sãi nói với các quan : « Ta muốn nhân dịp này ra đánh
Họ Trịnh, nhưng hiềm vì công việc chưa xong, vậy thì hãy
sai người ra phúng điếu, trước là cho phải nghĩa Hôn Nhân
với nhau, sau là nhân thể xem tình ý ngòai Bắc ra sao !».
Từ trước năm 1623 việc nộp thuế lúc có, lúc không - nại cớ
mất mùa tuy vẫn tiếp Sứ Giả của Vua Lê và Chúa Trịnh rất
niềm nở. Cho đến khi Tùng mất Chúa Sãi mới bỏ lệ nộp thuế
- đó là nguyên nhân gây ra Cuộc Phân Tranh Trịnh- Nguyễn
kéo dài 46 năm !.
Trịnh - Nguyễn phân tranh ( 1627 -1673 )
Lần I : Cuộc chiến tại Sông Nhật Lệ
( từ tháng 3 đến tháng 4/1627 ).
Trịnh Tráng đã chuẩn bị từ giữa năm Bính Dần1626 đến tháng
3/1627 đem 61000 quân ( Thủy Binh : 600 thuyền chở quân +
500 thuyền trở Lương Thực- Bộ Binh có 500 voi và ngựa)
cùng Vua Lê Thần Tông xuất chinh lấy cớ Chúa Sãi ( Hạn
La Hầu +Kình Đà ) không chịu nạp thuế !.
Bên Chúa Sãi chỉ có độ 40000 quân ( vì dân số còn lưa
thưa ) với 133 chiến thuyền và 750 con voi có cả súng Đại
Bác ( do người Bồ Đào Nha Jean de la Croix lập Lò đúc súng
từ năm 1614 ). Hai bên dàn trận ở 2 bờ Sông Nhật Lệ. Quân
Trịnh xông sang đánh trước bị Đại Bác của quân Nguyễn làm
chết một mớ, Trịnh phải lui. Rồi quân Nguyễn xông sang
đánh sau, cũng bị quân Trịnh dùng Đại Bác ( mua của Bồ Đào
Nha) làm chết một mớ, quân Nguyễn phải lui. Sau quân
Nguyễn tung voi ra đánh nữa, quân Trịnh chết một phần
hai bên tạm nghỉ. Quần nhau 4 tháng không phân thắng bại,
quân Nguyễn tung tin ở Đông Kinh có 2 em của Trịnh Tráng
nổi lọan ; Tráng sinh nghi lui binh, rồi rước Vua trở
về !.
Lần II : Cuộc chiến tại Lũy Thầy năm Qúy Dậu 1633.
Năm Kỷ Tỵ 1629 Trịnh Tráng nhân danh Vua Lê Thần Tông sai
sứ đem sắc vào Phúc An gia phong cho Chúa Sãi tước Thái
Phó Quốc Công và gọi Chúa ra Bắc để đánh giặc nhưng thực
ra là kế trá hòa : nếu Chúa Sãi ra Bắc thì tìm cớ thủ tiêu
hay ít nhất cầm chân ở đất Bắc như ( Tùng đã làm với
Nguyễn Hòang hồi 1593-1600 ). Theo lời khuyên của Đào
DuyTừ ( sinh năm Tân Mùi 1571 chết năm Giáp Tuất1634 :
Hạn La Hầu 64t+Kình Đà ) Chúa Sãi chỉ nhận sắc để
Tráng đỡ nghi ngờ, nhưng thối thác không ra Bắc. Từ 1629
đến 1631 Đào Duy Từ xây xong 2 Đồn Lũy ở 2 bờ Sông Nhật Lệ
gọi chung « Định Bắc Trường Thành » dân
chúng gọi là Lũy Thầy : một Lũy Trường Dực ở bờ Nam
dài 10km, cao 3m ; một Lũy Đồng Hới ở bờ Bắc dài
36km, cao 6m. Năm Canh Ngọ 1630 khi Đồn Lũy Trường Dực vừa
xây cất xong, Chúa Sãi theo kế của Đào Duy Từ sai Sứ sang
Đông Kinh dâng Cống Phẩm cho Vua Lê Chúa Trịnh , nhưng sự
thực trả lại Sắc Thư. Bản Sắc Thư được để trong Mâm Đồng 2
đáy , trên để phẩm vật, dưới để Sắc Thư. Sứ Giả được Chúa
Trịnh tiếp đãi niềm nở, nhưng vội vàng bỏ trốn ra về. Chúa
Trịnh sinh nghi, cho mở mâm, lôi ra thấy Sắc Vua Lê và 4
câu thơ chữ Nho - mới đầu không ai hiểu sau có người
ghép lại ý nghĩa của 4 câu thơ là : « Dư bất thụ Sắc
» nghĩa Nôm là không nhận Sắc Thư. Trịnh Tráng giận
lắm , muốn cử binh đi đánh Chúa Sãi ngay, nhưng hồi đó
ngoài Bắc đang có giặc giã nên lại thôi. Ngay sau khi trả
Sắc, Chúa Sãi đem quân chiếm đóng Nam Ngạn Sông Gianh. Năm
Tân Mùi 1631 người con trai của Chúa Sãi tên Nguyễn Phúc
Anh đang trấn thủ Qủang Nam muốn cướp ngôi Cha bí mật liên
lạc với Trịnh Tráng, hẹn sẽ xin Cha cho ra trấn thủ Qủang
Bình, sẽ làm nội ứng - chừng nào tới cứ bắn Đại Bác làm
hiệu - Anh sẽ nổi dậy. Nào ngờ một tâm phúc của Anh mật
báo với Chúa Sãi biết nên cầm chân Anh ở Quảng Nam. Đương
Mùa gió bắc thổi, tưởng có nội ứng Tráng liền cử Đại Binh
Thủy Bộ mở Cuộc Nam Chinh hồi tháng chạp năm 1633. Đến Cửa
Nhật Lệ ( chân Lũy Đồng Hới), Tráng bắn Đại Bác làm hiệu
cho Anh. Đợi hơn 10 ngày chẳng thấy động tĩnh, Tráng sinh
nghi, vội lui quân để nghe ngóng!. Đợi thêm 10 ngày nữa,
quân lính sinh ra lười biếng ; Tướng Nguyễn là Nguyễn Hữu
Dật mới xuất kỳ bất ý, đổ quân đánh đuổi. Tráng thấy sự
không thành nên lui binh. Thừa cơ quân Nguyễn chiếm Nam Bố
Chính.
Chấn Chỉnh Nội Trị, mở rộng Biên Giới
Một năm sau khi lên Ngôi Chúa ( 1614 ) Chúa Sãi chủ tâm
Độc Lập không phụ thuộc vào Miền Bắc, nên quyết định bỏ Đô
Ty, Thừa Ty, Hiếu Ty là thiết chế quân sự của hệ thống
chính quyền Nhà Lê. Các Quan hồi trước đều do Miền Bắc bổ
vào, năm Canh Ngọ 1630 Chúa Sãi đuổi hết các Quan của Chúa
Trịnh đã cử vào Nam về Bắc ; năm Nhâm Thân 1632 Chúa cho
mở Khoa Thi để lấy người vào các Chức Vụ Tri Phủ, Huấn
Đạo, Lễ Sinh. Trước đó năm Tân Mùi 1631 Chúa đã cho lập
Sở đúc Súng Đại Bác, mở trường bắn, trường tập Voi, Ngựa,
cứ hàng năm tập luyện để chuẩn bị chiến tranh.
Năm Canh Thân 1620, Chúa gả con gái của mình là Công Chúa
Ngọc Vạn cho Quốc Vương Chân Lạp Chey Chettha II. Dưới sự
bảo trợ của Hòang Hậu Ngọc Vạn cư dân Thuận - Quảng được
vào sinh sống làm ăn ở Khu Vực Sông Đồng Nai một ngày một
đông. Năm Qúy Hợi 1623 Chúa đã thương lượng thành công với
Quốc Vương Chân Lạp tiến hành lập 2 Thương Điếm là
PreiNokor ( tên cũ gọi Saigon, ở vị trí Chợ Lớn ) và Kas
Krobey ( vùng Bến Nghé xưa Saigon ngày nay). Năm Tân Mùi
1631gả Công Chúa Ngọc Hoa cho Vua Chiêm Porome - nhờ đó có
sự hòa hiếu giữa Chiêm-Việt.
Chúa Sãi ngay từ nhỏ đã nổi tiếng thông minh, dũng lược;
năm 20t là Tướng Chỉ Huy 1 Đội Thủy Quân đánh thắng 5
chiếc Tàu của Ngọai Bang đến cướp phá Cửa Việt. Năm 40t
được giao Trấn Thủ Quảng Nam - là vị Chúa đầu tiên mang
tên Nguyễn có ghép chữ Phúc, cũng là vị Chúa đầu tiên xây
dựng cơ nghiệp Đàng Trong của Nhà Nguyễn với ý Chí Cương
Quyết tạo nên Xứ Đàng Trong Độc Lập Tự Chủ. Ông đã chỉnh
đốn việc cai trị, củng cố Quốc Phòng, biết dùng người tài
để chăm lo việc nước nên nhân dân được An Cư Lạc Nghiệp.
Theo bước Chúa Tiên xây dựng Hội An thành Thương Cảng có
tầm vóc Quốc Tế ; phát triển đất nước về mọi mặt, mở mang
bờ cõi xuống tận khu vực Đồng Nai Saigon thuộc Miền Đông
Nam Bộ. Năm Ất Hợi ( 19/11/1635) thấy người mệt bèn triệu
Thế Tử Tần và em trai Nguyễn Phúc Khê vào chầu để gởi gấm
Thế Tử, Chúa ở ngôi 22 năm thọ 73t.
3) Chúa Thượng ( Nguyễn Phúc Lan )
Nguyễn Phúc Lan là con thứ hai của Chúa Sãi, vì con Trưởng
Phúc Kỳ mất trước ( năm 1631) , nên Ông được được lập làm
Thế Tử. Năm Ất Hợi 1635 Chúa Sãi mất, Ông lên nối ngôi (
Vận Thái Tuế ). Chúa Thượng Nguyễn Phúc Lan là Chúa
đời thứ 3, sinh năm Tân Sửu ( 13/8/1601 ), mất năm Mậu Tý
( 19/3/1648 ) trị vì 13 năm ( 1635-1648 ), thọ 47t (
Hạn Tam Tai + Kình Đà ).
Khi nghe tin Ông lên ngôi, Em Trai là Nguyễn Phúc Anh
đang trấn thủ Quảng Nam bí mật xin đầu hàng Chúa Trịnh (
việc phản nghịch cũng đã xảy ra hồi Chúa Sãi nhưng Chúa
Sãi bỏ qua) Phúc Anh cho đắp Lũy Cu Đê để cố thủ, dàn
Thủy Quân ở Đà Nẵng để chống lại. Chúa Thượng cho mời Chú
mình là Quận Công Nguyễn Phúc Khê vào bàn. Ông Khê cứng
rắn, quyết đánh, kéo quân vào đánh bắt được Phúc Anh, lấy
nghĩa « anh em là tình riêng, phép nước là nghĩa lớn »
rồi đem giết đi. Năm Bính Tý 1636 Chúa cho dời Phủ từ làng
Phước Yên qua làng Kim Long ( Huế ). Cùng năm đó Chúa chấp
thuận cho người Hòa Lan tự do giao thương với Xứ Đàng
Trong. Người Hòa Lan mở Thương Điếm tại Hội An.
Trịnh Nguyễn phân tranh Lần 3 tại 2 bờ Sông Gianh năm Quý
Mùi 1643
Tháng 2 năm 1643 Chúa Trịnh sai quân đánh Nam Bố Chính,
giết Tướng Nguyễn Bùi Công Thắng, chiếm được Nam Bố Chính
rồi tiến lên đóng ở Cửa Nhật Lệ ( nên nhớ, trước đó
tháng 6/1640 Chúa Thượng đã chiếm được Bắc Bố Chính, nhưng
sau Trịnh Tráng nói về tình nghĩa lâu đời, xin trả lại,
Chúa Thượng đã thuận trả ). Tháng 4 năm 1643 Chúa
Trịnh tiến đánh Lũy Trung Hòa. Hai bên đối trận, chưa
thắng bại ; gặp lúc Mùa Hè Khí hậu oi bức quân Trịnh bị
bệnh nhiều, nên Trịnh rút quân. Tháng 6 năm 1643 theo đề
nghị của Chúa Trịnh 3 Tàu Chiến của Hòa Lan tiến vào Cửa
Thuận An đánh Chúa Nguyễn. Thế Tử Tần chỉ huy hơn 50 tàu
đột kích bất ngờ : 1 Tàu bị va vào đá ngầm bị chìm, 1 Tàu
bị vây hãm, Thuyền Trưởng tự đốt Tàu tự vẫn cùng nhiều
Thủy Thủ ; Tàu còn lại chạy thóat về Đảo Ngọc.
Năm Đinh Hợi 1647 thấy tình hình Xứ Thuận - Quảng ổn định,
Chúa Thượng cho mở Khoa Thi để chọn nhân tài.
Trịnh Nguyễn phân tranh Lần 4 năm Mậu Tý 1648
Tháng 2 âm lịch năm Mậu Tý 1648 Trịnh Tráng sai Quận Công
Lê văn Hiểu khởi binh Nam tiến ; bộ binh đóng ở Nam Bố
Chính còn Thủy quân đóng ở Cửa Nhật Lệ. Quân Trịnh tiến
đánh Quảng Bình, lúc đầu Quân Nguyễn thua to. Chúa Thượng
cùng Thế Tử Tần đem quân cứu viện ; Thủy Quân phục sẵn ở
sông Cẩm La, sai Nguyễn Hữu Tiến mang 100 con voi đánh úp
quân Trịnh lúc nửa đêm, quân Bộ tiếp theo sau vào đánh
phá. Quân Trịnh thua lớn, bị Thủy Quân Nguyễn chặn đánh
đến tận Sông Lam mới thôi !. Tháng 3 âm lịch cùng năm quân
Nguyễn định vượt sông Gianh đánh ra Bắc Bố Chính, nhưng
nghe tin Chúa Thượng ngã bệnh ( Hạn Tam Tai+Kình Đà
) chết trên thuyền, trên đường về Thuận Hóa, nên phải rút
lui !.
4) Chúa Hiền ( Nguyễn Phúc Tần )
Chúa Hiền ( Nguyễn Phúc Tần ) là con thứ 2 của Chúa Thượng
Nguyễn Phúc Lan, là Chúa đời thứ 4 sinh năm Canh Thân (
18/7/1620 ) mất năm Đinh Mão ( 30/4/1687 ) khi Vận Số đi
vào Hạn Thái Bạch 67+Tam Tai+Kình Đà, lên ngôi năm
Mậu Tý 1648 ( Vận Thái Tuế ), trị vì 40 năm (
1648-1687). Ông là vị Chúa có tài ( khi còn là Thế Tử đã
cầm quân đánh thắng quân Trịnh và Hòa Lan ), có đức độ vì
trong thời gian trị vì, nhiều vùng đất được mở mang, các
Kênh Lạch được khơi đào, bờ cõi vô sự, thóc lúa được mùa,
nhân dân ngợi khen là thời Thái Bình.
Trịnh Nguyễn phân tranh Lần thứ 5 : ở
Bắc Bố Chính trong 6 năm ( 1655-1660)
Tháng 5/1655 Tướng Trịnh ở Bắc Bố Chính là Phạm Tất Toàn
đem quân vượt Sông Gianh để tái chiếm Nam Bố Chính. Chúa
Hiền liền sai 2 Tướng tài là Nguyễn Hữu Tiến và Nguyễn Hữu
Dật đem quân đối chiến đuổi quân Trịnh sang tới Bắc Bố
Chính. Tòan thua phải đầu hàng. Tháng 8/1655 quân Nguyễn
đã chiếm 7 Huyện ở phía Nam Sông Cả. Trịnh sai quân tái
chiếm đánh nhau 5 năm trời không kết quả ; đến năm 1660
vì lủng củng nội bộ bên phe Nguyễn giữa 2 Tướng Tiến và
Dật, quân Trịnh chiếm lại 7 Huyện.
Trịnh Nguyễn phân tranh Lần thứ 6 :
ở 2 Lũy Trấn Ninh và Đồng Hới - mùa Đông năm Tân Sửu 1661
và mùa Xuân năm Nhâm Dần 1662.
Tháng 11/1661 Trịnh Tạc lại rước Vua Lê Thần Tông vượt
Sông Gianh tái chiếm được Nam Bố Chính, rồi tiến đến gần
Sông Nhật Lệ thì bị Tướng Nguyễn là Nguyễn Hữu Dật chặn
giữ , lại có đắp thêm Lũy Trấn Ninh ở bờ Nam Sông Nhật Lệ
song song với Lũy Đồng Hới. Quân Nguyễn cố thủ. Đến tháng
4/1662 quân Trịnh mệt và hết lương nên lui binh; quân
Nguyễn lấy lại Nam Bố Chính.
Trịnh Nguyễn phân tranh Lần thứ 7 :
ở trước Lũy Trấn Ninh Mùa Thu-Đông năm Nhâm Tý 1672.
Sau khi thanh tóan được Họ Mạc và tái chiếm Cao Bằng, thì
Trịnh Tạc đã hoàn tòan chiếm được Bắc Việt. Tháng 7/1672
Trịnh Tạc cùng con cả là Trịnh Căn rước Vua Lê Gia Tông 11
tuổi đem Đại Binh vào Nam : tháng 10 vượt Sông Gianh tái
chiếm dễ dàng Nam Bố Chính. Vì có chuẩn bị trước Chúa Hiền
sai Công Tử Nguyễn Phúc Hiệp đem Thủy Lục quân lên nghênh
chiến ở Lũy Thầy, Chúa Hiền theo sau trợ chiến. Hai bên
đánh nhau rất hăng ở Lũy Trấn Ninh, tuy Quân Trịnh chiếm
được các Lũy nhỏ như Sa Phụ và Lũy Ngang nhưng chưa đến
được Lũy Đồng Hới. Thành Trấn Ninh sắp bị phá vỡ thì Tướng
Nguyễn Hữu Dật đến cứu. Mùa Đông đến, mưa nhiều và rét,
Trịnh Căn lại bịnh nặng; Chúa Trịnh bèn rước Vua Lê về Bắc
Bố Chính để lại Tướng Lê Thời Hiến đánh Trấn Ninh- ba lần
không được phải rút về Nghệ An. Hai bên ngưng chiến trong
100 năm.
Mở rộng Bờ Cõi
- Chăm Pa ( Chiêm Thành )
Năm 1631 Chúa Sãi gả Công Chúa Ngọc Hoa cho Vua Chiêm
Porome, năm 1651 Porome mất , em cùng cha khác mẹ PoNraup
lên kế vị. Năm 1653 PoNraup sang quấy nhiễu ở Phú Yên,
Chúa Hiền sai Hùng Lộc đem 3000 quân sang đánh nhân lúc
đêm tối phá được thành, PoNraup bỏ chạy, rồi sai con là
Xác Bà Ân dâng thư xin hàng. Chúa Hiền ưng thuận lấy sông
Phan Rang làm biên giới : Vùng phía Đông Sông đến địa đầu
Phú Yên đặt làm 2 Phủ Thái Khang ( Ninh Hòa ) và Diên Ninh
( Khánh Hòa), phần phía Tây vẫn thuộc về Chăm Pa và bắt
giữ lệ Cống !.
- Chân Lạp
Bên cạnh Chiêm Thành , Chân Lạp lúc bấy giờ cực kỳ rối
ren, chú cháu, anh em tranh quyền đọat vị, tàn sát lẫn
nhau, năm 1642 vị Vua mới Nặc Ông Chân theo Đạo Hồi gây ra
xung đột gữa các tầng lớp nhân dân !. Năm 1658 hai anh em
Ang Sur và Ang Nan khởi binh chống Nặc Ông Chân, nhưng
thất bại. Hai người này theo lời khuyên của Thái Hậu Ngọc
Vạn đã cầu cứu Chúa Hiền. Chúa Hiền sai Nguyễn Phước Yến
dẫn 3000 quân đến thành Hưng Phước ( nay thuộc vùng Bà Riạ
Vũng Tàu ) phá được thành, bắt được Nặc Ông Chân bỏ vào
Cũi Sắt mang về giam ở Quảng Bình. Năm 1659 Nặc Ông Chân
được phóng thích bắt phải triều cống và bênh vực người
Việt sang làm ăn ở Chân Lạp ( nghĩa là không chiếm đất ).
Năm 1660 Nặc Ông Chân chết Chúa Hiền phong Batom Reachea
làm Vua Chân Lạp ông này bị thích khách giết, con là Nặc
Ông Đài giết được thích khách lên làm Vua, nhưng lại dựa
thế Vua Xiêm để đánh chiếm lại vùng Prey Kor và Kas Krobey
( tức Chợ Lớn Saigon), lập Đồn Lũy ở Mô Xòai chống Chúa
Việt. Năm 1674 Chúa Hiền cho quân sang tái chiếm Mô Xòai
và Saigon - Chợ Lớn rồi tiến lên Oudong. Nặc Ông Đài bỏ
thành chạy , sau bị thủ hạ giết chết. Chúa Hiền lập em
Batom Reachea lên làm Vua tên là Ang Non ( Nặc Ông Nộn).
Nhưng con thứ của Batom Reachea là Ang Sur ( Nặc Ông Thu
) cũng xin cầu phong với Chúa Hiền. Chúa coi y là dòng
chính nên cho làm Vua ở Oudong và cho Nặc Ông Nộn làm
vua ở Prey Nokor ( tức Chợ Lớn). Cả 2 vua của Chân Lạp đều
thần phục Chúa Hiền và phải cho người Việt sang lập
nghiệp !.
Năm 1679 Chúa Hiền bỗng có một đồng minh bất ngờ đến giúp
để « thuộc địa hóa » miền Đông Nam Chân Lạp đó là Dương
Ngạn Địch, Tổng Binh đất Long Môn của Nhà Minh - chống Nhà
Thanh, bỏ đi lưu vong tị nạn kéo 3000 quân đi trên 50
chiếc Thuyền đến Xứ Đàng Trong xin tỵ nạn. Vì ngại đụng
chạm với Nhà Thanh nên Chúa Hiền sai sứ đưa thư cho Nặc
Ông Nộn ở Prey Nokor yêu cầu cấp đất đai cho bầy tôi mới.
Nhóm người Minh Hưong này được đưa về Đồng Nai và Mỹ Tho
lập nghiệp.
5) Chúa Nghĩa ( Nguyễn Phúc Trăn
hay
Thái )
Chúa Nghĩa Nguyễn Phúc Thái là con thứ 2 của Chúa Hiền
Nguyễn Phúc Tần sinh năm Kỷ Sửu (22/1/1650 ) mất năm Canh
Ngọ ( 7/2/1691 ) : Hạn Kế Đô 43+Kình Đà. Lên ngôi
năm Đinh Mão 1687 ( Vận Thái Tuế ) ở ngôi Chúa 4
năm ( 1687-1691).
Tháng 7 năm 1690 Chúa cho dời Dinh về Phú Xuân lấy Núi Ngự
Bình làm bình phong xây Cung Điện , thành quách rất tráng
lệ. Vùng Phú Xuân rộng rãi, bề thế hơn Kim Long, Sông
Hương trở nên rộng chảy qua Kinh Thành và chính nơi này
trở thành Kinh Đô của Vương Triều Nguyễn sau này (rất
hợp về Phong Thủy : trước mặt Sông Hương « Minh Đường tụ
Thủy », sau dựa lưng vào Núi Ngự Bình « Huyền Vũ vững chắc
»).
Năm Mậu Thìn 1688, Phó Tướng Long Môn là Huỳnh Tấn giết
Chủ Tướng là Dương Ngạn Địch ở Mỹ Tho. Đồng thời 2 Vua
Chân Lạp là Nặc Ông Thu ở Oudong và Nặc Ông Nộn ở Prey
Nokor xung đột nhau. Nặc Ông Thu theo Vua Xiêm ; Nặc Ông
Nộn cầu cứu Chúa Nguyễn. Năm Kỷ Tỵ 1689 Chúa Nghĩa cho
quân vào Chân Lạp - trước hết đánh giết Huỳnh Tấn vì tội
ám sát Chủ Tướng, sau là đánh Nặc Ông Thu về tội theo
Xiêm. Nặc Ông Thu lại xin hàng, đưọc Chúa Nguyễn cho làm
Vua trở lại và theo lệ phải triều cống ; trong khi đó, Nặc
Ông Nộn thì mất chức Phó Vương, nhưng được sống tự do hòa
hảo với Nặc Ông Thu. Quyền chỉ huy Long Môn ở Mỹ Tho được
trao cho Trần Thượng Xuyên ở Đồng Nai kiêm lãnh. Như vậy
trong thực tế miền Đông Chân Lạp thuộc về Chúa Nguyễn -
phần còn lại Vua Chân Lạp Nặc Ông Thu vẫn còn đủ chủ
quyền với tư cách là Chư Hầu của Chúa Nguyễn.
6) Chúa Minh ( Nguyễn Phúc Chu )
Chúa Minh Nguyễn Phúc Chu là con trưởng của Chúa Nghĩa
Nguyễn Phúc Thái sinh năm Ất Mão ( 11/6/1675 ), mất năm Ất
Tỵ ( 1/6/1725 ) thọ 50t ( Hạn Tam Tai ), lên ngôi
năm Tân Mùi 1691 ( lúc 17t : Vận Thái Tuế ) là Vị
Chúa đời thứ 6, trị vì 34 năm ( 1691-1725). Minh Vương là
vị Chúa hiền và có tài. Khi mới lên ngôi Ông quan tâm
chiêu hiền đãi sĩ, cầu lời nói thẳng, nghe lời can gián,
bỏ xa hoa, bớt chi phí, nhẹ thuế má lao dịch, bớt hình
ngục. Ông còn cho xây dựng 1 loạt chùa chiền, miếu mạo, mở
Hội lớn ở Chùa Thiên Mụ. Vì muốn Độc Lập Tự Chủ không lệ
thuộc Lê Trịnh, Ông cho người sang Tàu xin Vua Thanh phong
Vương, Vua Thanh có ý chịu, nhưng Quyền Thần can ngăn -
lấy cớ miền Bắc còn có Vua Lê nên việc cầu phong không
có kết quả.
Năm Qúy Dậu 1693 lấy xong đất Chiêm Thành (Vận Thái
Tuế ) lập ra tỉnh Bình Thuận ngày nay. Mùa Thu 1699
tra xét bắt Đạo Thiên Chúa, buộc người Phương Tây phải về
nước. Năm 1708 Mạc Cửu đem đất Hà Tiên về quy phục, Chúa
phong Mạc Cửu là Tổng Binh Hà Tiên, giúp phương tiện xây
thành trì và tuyển mộ binh sĩ. Về mặt Bắc tuy không đánh
nhau với Trịnh, nhưng vẫn lo phòng ngự. Về mặt Nam đất đai
được khai khẩn đến biên giới Chân Lạp.
7) Chúa Ninh ( Nguyễn Phúc Trú )
Chúa Ninh Nguyễn Phúc Trú ( hay Thụ ) là con Trưởng của
Chúa Minh Nguyễn Phúc Chu sinh năm Bính Tý ( 14/1/1697 )
lên ngôi năm 29t ( 1725 ) là vị Chúa đời thứ 7, mất năm
Mậu Ngọ ( 7/6/1738 ) khi Vận Số đi vào Hạn Kế Đô
43t+Kình Đà, ở ngôi Chúa 14 năm ( 1725-1738 ).
Năm Tân Hợi 1731 Vua Miên là Nặc Ông Yêm ( con Nặc Ông Nộn
) được quân Việt giúp đỡ chống với Nặc Ông Thâm ( con Nặc
Ông Thu ), sau khi thắng trận ông nhường cho Chúa Nguyễn 2
tỉnh Me So ( Mỹ Tho ) và Long Hor ( Vĩnh Long ). Năm Ất
Mão 1735 Mạc Cửu mất ( Hạn La Hầu +Kình Đà )con là
Mạc Tứ ( mẹ Việt) được Chúa Ninh cho kế nghiệp làm Đô Đốc
Hà Tiên, lại ban đặc ân sửa họ tên thành Mạc Thiên Tích,
chính Tích sau này giúp các Chúa Nguyễn lấy thêm các đất
của Chân Lạp.
8) Chúa Võ ( Nguyễn Phúc Khóat )
Chúa Võ Nguyễn Phúc Khóat là con Trưởng của Chúa Ninh
Nguyễn Phúc Chú sinh năm Giáp Ngọ 1714 lên ngôi năm Mậu
Ngọ 1738 ( Vận Thái Tuế ), mất năm Ất Dậu 1765
khi Vận Số đi vào Hạn Kế Đô 52t+Tam Tai +Kình Đà, ở
ngôi 28 năm (1738-1765). Chúa Võ là Ông Nội của Vua Gia
Long, vị Chúa đầu tiên trong dòng Chúa xưng tước Vương,
gọi là Võ Vương, được nhiều nhân tài phò tá, nổi bật nhất
là Tướng Nguyễn Cư Trinh, nhờ đó mà việc Nội Trị và Ngọai
giao tốt đẹp cũng là vị Chúa hòan thành cuộc Nam
Tiến !.
Năm Nhâm Thân 1752 Vua Miên là Ang Snguon ( Nặc Ông Nguyên
) thường hay hà hiếp người Côn Man ( tức người Chàm bỏ Xứ
Đàng Trong tị nạn ở Chân Lạp ), lại thông sứ với Chúa
Trịnh ở ngoài Bắc để lập mưu đánh Võ Vương. Võ Vương nhân
danh là Chúa dân Chàm sai Nguyễn Cư Trinh sang đánh ; Nặc
Ông Nguyên thua, chạy sang Hà Tiên nhờ Mạc Thiên Tích xin
hộ, để nộp 2 Xứ Tầm Bôn ( Long An ) và Lôi Lạp ( Gò Công )
để chuộc tội. Võ Vương nghe kế « tằm thực : tằm ăn
lá dâu » của Nguyễn Cư Trinh, nên ưng thuận. Năm Đinh Sửu
1557 vua Miên mới là Nặc Ông Nhuận dâng nộp cho Võ Vương
các đất Preah, Trapeang ( nay là Trà Vinh và Bến Tre) và
Bassac ( Sóc Trang ) để cầu xin ủng hộ - vừa nộp đất xong
thì bị con Rể là Nặc Ninh giết để chiếm ngôi ( 1559 ). Nặc
Ông Tôn con của Nhuận chạy sang Hà Tiên nhờ Mạc Thiên Tích
cầu cứu với Võ Vương. Võ Vương sai tướng sang diệt được
Nhuận rồi đem Tôn về làm Vua. Để đền ơn Tôn dâng Võ Vương
đất Tầm Phong Long ( nay là Châu Đốc và Sadec ) lại hiến
choTích 5 Phủ - Tích dâng lại cho Võ Vương Võ Vương sai
sát nhập vào trấn Hà Tiên do Tích quản trị. Tích lại xin
lập các Đạo Kiên Giang ( nay là Rạch Giá ) và Long Xuyên (
nay là Cà Mâu ), đặt quan cai trị rồi chiêu tập Dân đến ở.
Thế là từ năm Kỷ Mão 1759 toàn cõi Đông Nam Thủy Chân
Lạp trở thành đất của Xứ Đàng Trong.
9) Chúa Định ( Nguyễn Phúc Thuần ) :
Vị Chúa cuối cùng của Nghiệp Chúa.
Định Vương Nguyễn Phúc Thuần sinh năm Giáp Tuất (
31/12/1754 ) là con thứ 16 của Võ Vương Nguyễn Phúc Khóat
lên ngôi năm Ất Dậu 1765 bị Tây Sơn giết chết năm Đinh Dậu
( 18/10/1777 ) khi Vận Số đi vào Hạn Tam Tai +Kình Đà - ở
ngôi 13 năm ( 1765-1777).
Võ Vương Nguyễn Phúc Khóat lúc đầu lập Hòang Tử thứ 9
là Nguyễn Phúc Hiệu làm Thế Tử, nhưng Hiệu mất sớm, con
trai là Nguyễn Phúc Dương còn nhỏ ; Hòang Tử Cả là Chương
cũng đã mất, nên lập Hòang Tử thứ hai là Nguyễn Phúc Luân
lên ngôi Thế Tử. Võ Vương mất, quyền thần Trương Phúc Loan
cùng 1 số gian thần khác không muốn lập Phúc Luân lên ngôi
do đã lớn tuổi, sợ khó điều khiển, nên đổi Di Chiếu lập
Cháu Ngọai là Phúc Thuần 12t. Luân không những được lên
ngôi, lại bị Loan bỏ tù ( Nguyễn Phúc Luân tuổi Qúy Sửu
1733 là cha của Vua Gia Long sau khi ra tù, chết tại Phủ
Đệ năm 33t khi Gia Long lên ngôi Ông được truy tôn
Hưng Tổ Khang Hòang Đế ). Định Vương lên ngôi còn nhỏ,
nên mọi quyền hành đều do Ông Ngọai Trương Phúc Loan thao
túng, tự xưng là Quốc Phó. Thuế sản vật và các mỏ vàng đều
rơi vào tay Loan. Lại Bộ Thượng Thư Nguyễn Cư Trinh (
Nguyễn Cư Trinh vừa là Danh Tướng và Danh Sĩ thời Võ
Vương, nổi tiếng là thanh liêm, giỏi việc Chính Trị, Doanh
Điền và Ngọai Giao, kiêm cả Ngự Sử sinh năm Bính Thân
1716, mất vì bệnh năm Đinh Hợi 1767 khi Vận Số đi vào Hạn
Kế Đô 52t ), cột trụ của Triều Nguyễn qua đời ( 5/1767
), họ Trương không còn ai ngăn trở ra sức lộng hành, mua
quan bán tước, ăn tiền tha tội, hình phạt phiền nhiễu,
thuế má nặng nề, nên dân tình đói khổ và óan hận nổi lên
chống đối khắp nơi !.
Năm Tân Mão 1771 Nguyễn Nhạc cùng 2 em Lữ và Huệ bành
trướng thế lực tại Ấp Tây Sơn, trong rừng đồi An Khê là
nơi có khá nhiều tài nguyên về người cùng voi, ngựa, sắt,
gỗ và diêm sinh, dựng chiêu bài « diệt Trương Phúc
Loan phò Chúa Nguyễn ». Năm Qúy Tỵ 1773 Nhạc lập kế tự
ngồi vào cũi, cho binh lính giả làm dân quê đưa vào trong
thành Quy Nhơn nạp Quan Tuần Phủ, rồi đến đêm phá cũi, mở
cửa thành cho Huệ dẫn quân Tây Sơn tràn vào đánh chém,
giết được quan Tuần Phủ và chiếm Quy Nhơn làm Đại Bản
Doanh. Lại có 2 người khách buôn là Tập Đình và Lý Tài
cũng mộ binh theo giúp. Chỉ chưa đầy 1 năm, Tây Sơn đã
chiếm được Phú Yên, Khánh Hòa, Bình Thuận ở phía Nam và
tiến chìếm Quảng Ngãi ở phía Bắc.
Trong thời gian đó, một Tôn Thất họ Nguyễn là Nguyễn Phúc
Vân lọt ra Bắc vạch cho Tĩnh Đô Vương Trịnh Sâm ( Vị
Chúa Trịnh thứ 9 tuổi Kỷ Mùi 1739 ở ngôi 16 năm, mất năm
Nhâm Dần 1782 khi Vận Số đi vào Hạn Kế Đô43t+Kình Đà )
tình trạng suy sụp của Đàng Trong : nào Trương Phúc Loan
chuyên quyền tham nhũng, mất lòng dân, nào Tây Sơn đã
chiếm hết vùng Nam Bắc Quy Nhơn. Lúc đó Trịnh Sâm đã dẹp
xong 2 lọan lớn ở Đàng Ngòai thấy đây là dịp tốt để thống
nhất 2 miền Nam Bắc dưới quyền của họ Trịnh, nhất là Xứ
Đàng Trong đã được mở rộng tới đất Hà Tiên với Đồng Bằng
Sông Cửu Long đầy phong phú và màu mỡ !. Sâm bèn huy động
3 quân, dốc tòan lực mở cuộc Nam Chinh sau hơn 100 năm hưu
chiến. Đại Tướng Hòang Ngũ Phúc tức Quận Việp được cử
thống lĩnh 36000 quân cùng nhiều tướng tài như Quận Thạc
Hòang Phùng Cơ, Quận Huy Hòang đình Bảo, tướng Hòang đình
Thể, thêm 1 tùy tướng của Quận Việp là Nguyễn Hữu Chỉnh,
khởi hành tháng 5 năm Giáp Ngọ 1774 tiến tới Nghệ An rồi
Bắc Bố Chính. Quận Việp rải Hịch sang bờ Nam sông Gianh,
nói quân Triều Đình vào Đàng Trong - chỉ với mục đích diệt
trừ quyền thần chuyên chế Trương Phúc Loan và quân Tây
Sơn, đem lại an cư lạc nghiệp cho tòan thể thần dân nhà
Lê. Cuối tháng 10 năm Giáp Ngọ 1774 quân Trịnh vượt Sông
Gianh vào Nam Bố Chính. Thế Tử Thiệp trấn thủ Nam Bố Chính
rút quân về Đồng Hới ; nhiều quan lại của Nam Hà ra hàng.
Định Vương vội vàng cho Thế Tử Nghiêm ra đón quân Bắc và
mở tiệc khao quân « để làm kế hõan binh » đem vàng ra cho
Quận Việp và các tướng Trịnh, nhưng vô hiệu !. Quận Việp
tiến quân đến thành Trấn Ninh, các cai cơ mở cửa thành ra
hàng ; Thế Tử Thiệp phải bỏ thành Đồng Hới ( tức Lũy Thày
) mà chạy. Quận Việp cho phá Lũy Thày. Chúa Trịnh nghe tin
thắng trận, kéo Đại Quân từ Bắc xuống đóng ở Hà Trung để
trợ chiến ; thời điểm đó Quận Việp đã chiếm hết Qủang Bình
và tới Hồ Xá, phía Bắc Qủang Trị. Đầu tháng1/1775 Định
Vương sai dẫn Phúc Loan đến hành Dinh Quận Việp để nộp
xin hàng, cùng 1 tờ biểu dâng Chúa Trịnh 800 lạng
vàng, biếu riêng Hòang Ngũ Phúc 200 lạng và nộp bản đồ, sổ
sách để nạp trình Vua Lê. Đợi mãi không thấy Trịnh
trả lời, Tướng Nguyễn là Tô Nhuận thấy quân Trịnh ít ỏi
lại ăn mặc rách rưới bèn khinh thường, đem quân đánh úp
tại Hồ Xá, nhưng đại bại.
Ngày 28 tháng Chạp năm Giáp Ngọ ( 3/2/1775) Quận Việp
tiến quân sát thành Phú Xuân ; Định Vương sai Tống Phúc
Hạp cố ngăn chặn ở Cửa Bắc để cho Chúa kịp thời giờ sửa
sọan tàu bè và tiền của chạy trốn. Ngày 30/1/1775 thuyền
Chúa Định cùng Cháu họ Nguyễn Ánh 13t lẩn qua Cửa Tư Dung
( Cửa Việt ), tiến ra bể chạy vào Qủang Nam. Đồng thời
Cháu họ Phúc Dương rút bằng đường bộ qua Đèo Hải Vân vào
Cửa Hàn với Chú. Ngày mồng 3 Tết Ất Mùi ( 3/2/1775) Quận
Việp chiếm xong Phú Xuân. Lúc đó Chúa Trịnh Sâm đang đóng
ở Hà Trung hay tin quân mình đã lấy được Phú Xuân, mừng
lắm, sai quan đem ban cho Quận Việp 100 lạng Vàng và cho
các Tướng Sĩ 5000 lạng Bạc. Chúa lại phong Quận Việp làm
Đại Trấn Thủ đất Thuận Hóa để lo việc lấy đất Quảng Nam,
rồi rút quân về Bắc.
Trong khi Định Vương rút tòan quân lo chống quân Trịnh
ở mặt Bắc thì Tây Sơn đã dễ dàng chiếm Đạo Quảng Nam tháng
4/1775. Định Vương đang ở Bến Ván thấy Tây Sơn đánh ra,
quân Trịnh ở Phú Xuân đánh vào bèn cùng Cháu Ánh đáp
thuyền chạy vào Gia Định. Nguyễn Nhạc thấy Đông Cung Phúc
Dương đang bơ vơ còn ở lại Câu Để thì cho quân đến dụ Đông
Cung về Faifo, nói để cùng chống quân Bắc. Vừa khi ấy Quận
Việp đem quân vượt Đèo Hải Vân đánh chiếm đồn Trung Sơn và
Cầu Để mà Đông Cung vừa rời bỏ. Chạm chán với quân Tây Sơn
ở Cẩm Sa Tây Sơn đại bại phải lui về Quy Nhơn. Mặt khác
Định Vương khi về Gia Định tập hợp quân sĩ ở Nam Hà sai
Hòang Thân Nguyễn Phúc Nghĩa đem quân chiếm lại 3 Phủ Bình
Thuận, Diên Khánh và Bình Khánh, rồi tiến binh ra Phú Yên.
Nguyễn Nhạc lâm vào thế gọng kìm bèn trá hàng Quận Việp
xin nộp đất Quảng Ngãi, Quy Nhơn và Phú Yên và xin làm
Tiền Khu đi đánh Họ Nguyễn. Quận Việp thấy binh lính ở lâu
bắt đầu bị bệnh dịch, chính mình cũng thấy mệt mỏi, bèn
xin Chúa Trịnh phong Nguyễn Nhạc làm Tây Sơn Vương. Nhạc
thấy không lo về mặt Bắc nữa, bèn lập mưu đánh mặt Nam
đem con gái mình là Thọ Hương dâng cho Đông Cung Dương lúc
đó 16t và khỏan đãi rất tôn kính - rồi sai người đến Phú
Yên xin hàng Nguyễn Phúc Hiệp để lo khôi phục lại Phú
Xuân. Hiệp tin thực vì có Đông Cung ở đó nên không phòng
bị. Nhạc sai Huệ đem quân đánh bất ngờ,quân Nguyễn thua
chạy - mất Phú Yên và mấy tỉnh phía Nam. Nhạc đưa tin
thắng trận cho Quận Việp biết, Quận Việp bèn xin Chúa
Trịnh phong Nguyễn Huệ làm Tây Sơn hiệu, Tiên Phong tướng
quân. Mùa Đông năm Ất Mùi 1775 Quận Việp bị bệnh chết tại
Phú Xuân, Hòang Phùng Cơ tạm thay thế, còn Quảng Nam
Nguyễn Nhạc đương nhiên qủan trị với tư cách là quan nhà
Lê.
Tây Sơn tiến chiếm Gia Định : Lần thứ I
Mùa Xuân năm Bính Thân 1776 Nhạc sai Lữ đem quân đi
đường bể vào Gia Định, chiếm được thành Sài Côn. Định
Vương và Cháu Nguyễn Ánh chạy qua Biên Hòa về Miền Tây (
vùng Tây Ninh), rồi chạy xuống Hà Tiên. Lúc đó ở Đông Sơn
( vùng Gò Công ) có Đỗ Thành Nhơn khởi binh chống Tây Sơn,
lấy lại được Sài Côn. Nhưng Lữ đã lấy hết thóc gạo trong
các kho ở các tỉnh rồi rút về Quy Nhơn đem theo 200 Ghe
lúa. Chúa Định lại được rước về Sài Côn.
Nguyễn Nhạc xưng Vương :
Mùa Xuân năm Bính Thân ( 4/1776) khi Lữ chiếm được Gia
Định, Nhạc thấy thế của mình đã vững tại cả 2 mặt Bắc Nam,
bèn tự xưng làm Tây Sơn Vương. Song Ông vẫn
khôn ngoan sai Sứ ra xin với Chúa Trịnh cho Trấn Thủ Quảng
Nam. Trịnh Sâm lúc bấy giờ cũng chán việc dụng binh, bèn
phong cho Nhạc làm Qủang Nam Trấn Thủ, Tuyên Úy Đại Sứ,
Cung Quận Công, tức là 1 Đại Thần nhà Lê. Nhạc cho sửa
lại thành Đồ Bàn của Chiêm Thành làm Kinh Đô, còn Đông
Cung Dương khi ấy 17 t được đưa ra ở Chùa Thập Tháp. Mùa
Thu Bính Thân 1776, Đông Cung xuống thuyền trốn vào Gia
Định. Tướng Tàu Lý Tài khi đó đã bỏ Nhạc vào Gia Định, đem
quân đón rước Đông Cung về Sài Côn tôn là Tân Chính Vương
( Vận Thái Tuế ) và tôn Định Vương lên làm Thái
Thượng Vương để cùng lo việc khôi phục.
Tây Sơn tiến chiếm Gia Định lần thứ 2
( bắt giết được 2 Chúa Nguyễn).
Cuối năm Bính Thân 1776, Nhạc tuy được Chúa Trịnh phong
chức Quảng Nam trấn thủ, nhưng bề trong vẫn tự xưng là
Tây Sơn Vương. Khi thấy con Rể Đông Cung Dương đã bỏ
trốn vào Gia Định xưng làm Tân Chính Vương, tôn Chú
Định Vương lên làm Thái Thượng Vương giữ đất đai
phì nhiêu trong Nam và lo việc khôi phục. Nhạc bèn sai 2
em là Lữ và Huệ vào đánh chiếm Gia Định. Quân Nguyễn chia
3 cánh để ứng chiến : cánh quân Lý Tài ở Gia Định, gọi là
« Quân Hòa Nghĩa » bị thua bỏ chạy. Nguyễn Huệ
tiến quân gấp xuống đánh Tân Chính Vương ở Bến Trà ( thuộc
Định Tường), quân Nguyễn thua bỏ chạy về Ba Vát ( thuộc
Vĩnh Long ). Huệ lại dồn hết quân xuống đánh Thái Thượng
Vương ở Long Xuyên, bắt được xong rồi trở lại gấp, bắt
được Tân Chính Vương ở Vĩnh long, đem giết cả hai tháng 10
năm 1777. Riêng Nguyễn Ánh chạy thóat nhờ Giám Mục Bá Đa
Lộc cứu. ( còn tiếp).
Bài Kỳ Sau :
II ) Vương Triều Nguyễn ( 9 đời Vua) từ Gia Long đến
Bảo Đại.
Xem
PHẦN 2:
nguyên Giáo
Sư TOÁN
Sài Gòn & Đà Lạt
www.ninh-hoa.com

Cache-Control: private

P3P: policyref="https://policies.yahoo.com/w3c/p3p.xml", CP="CAO DSP COR CUR ADM DEV TAI PSA PSD IVAi IVDi CONi TELo OTPi OUR DELi SAMi OTRi UNRi PUBi IND PHY ONL UNI PUR FIN COM NAV INT DEM CNT STA POL HEA PRE LOC GOV"

Accept-Ranges: bytes

Content-Type: text/html


markdown:
23/12/2014 14:04
Lý do lỗ, theo giải thích của lãnh đạo CICT có vẻ hợp lý, nhưng liệu đằng sau câu chuyện lỗ triền miên này có việc nhà đầu tư ngoại đang tìm cách “thôn tính” nhà đầu tư nội như đã từng xảy ra ở nhiều Công ty liên doanh trước đó?
Mỗi tháng lỗ 1 triệu USD
CICT có tổng vốn đầu tư 155,3 triệu USD, trong đó cổ đông trong nước gồm Vinalines, cảng Quảng Ninh, Geleximco và các nhà đầu tư cá nhân giữ 51% cổ phần; số còn lại do SSA nắm giữ.
Theo thông báo mới nhất của CICT, chỉ tính riêng trong 11 tháng của năm 2014, số lỗ của liên doanh này là trên 218 tỉ đồng. Không tiết lộ chi tiết tổng số lỗ kể từ khi cảng nước sâu lớn nhất miền Bắc của CICT đón con tàu container đầu tiên cách đây hơn 2 năm nhưng một lãnh đạo CICT khẳng định rằng: Bình quân mỗi tháng lỗ 1 triệu USD.
Theo ông Trần Nam Trung - Phó Tổng Giám đốc CICT, cảng Cái Lân là cảng nước sâu, chủ yếu đón tàu lớn, nhưng do tình hình kinh tế khó khăn, nên thời gian gần đây, các hãng tàu chủ yếu dùng tàu cỡ nhỏ và vừa, và vì thế thường chọn Hải Phòng làm điểm đến do hạ tầng giao thông, hậu cần thuận tiện hơn. Một số hãng tàu lớn như Maersk và Cosco có ghé qua cảng Cái Lân nhưng cũng chỉ để giảm tải để có thể đi vào cảng Hải Phòng.
Vì thế, mặt hàng chủ đạo của CICT là hàng container trong 11 tháng đầu năm nay chỉ đạt 96.617 TEU, bằng 44% kế hoạch. “Hơn nữa, nhiều cảng bên Hải Phòng đã hết khấu hao nên giảm giá chi phí thấp hơn ít nhất 10USD/TEU so với CICT, cùng với hạ tầng bên đó thuận lợi hơn, nên CICT khó có thể cạnh tranh nổi” - ông Trung cho biết.
Ông Trịnh Vũ Khoa - Giám đốc VOSA Quảng Ninh, đơn vị làm đại lý cho 80% các hãng tàu biển tại Quảng Ninh - thừa nhận CICT chỉ là sự lựa chọn sau cùng bởi chi phí tàu vào xuất và nhập hàng ở cảng của CICT luôn cao hơn các cảng khác, cùng những chính sách cứng nhắc.
“Nhiều tàu vào nhận hàng xong phải ra vội cảng rồi mới cân, đong, đo, đếm lượng hàng vì nếu ở lại sẽ phải trả phí ít nhất 200USD/giờ. Trong khi đó, các cảng khác tạo điều kiện hết mức cho các tàu vì ra ngoài cảng cân, đong, đo, đếm lượng hàng sẽ không an toàn bằng ở trong cảng” - ông Khoa chia sẻ.
Một lý do nữa khiến CICT liên tục lỗ là do cơ cấu vốn vay của dự án chiếm tỉ lệ quá cao - 67,82% (hơn 105 triệu USD) trong tổng mức đầu tư nên chi phí lãi vay là rất lớn. Cụ thể, CICT phải trả lãi vay hơn 4,4 triệu USD năm 2012; gần 9,5 triệu USD cả gốc và lãi vay năm 2013; gần 13,6 triệu USD gốc và lãi năm 2014…
Ông Patrick Avice - Tổng Giám đốc CICT - cho biết ban đầu không nghĩ tình hình khó khăn như vậy, bởi các ngành chức năng đều nói “các cảng bên Hải Phòng đã quá tải và sẽ không mở rộng thêm, nhưng sau đó lại liên tục mở rộng”.
Nhà đầu tư ngoại đề nghị thoái vốn trong nước
Cho đến nay, các khoản trả gốc, lãi suất ngân hàng và các nguồn vốn khác đều trích từ lợi nhuận kinh doanh và vốn do SSA cho CPI vay. Vì thế, số nợ của CPI mỗi ngày một lớn, mà một trong những chủ nợ chính là đối tác trong liên doanh của mình. Được biết, trong hơn 105 triệu USD vốn vay thì có tới hơn 100 triệu USD là vay của các ngân hàng nước ngoài; số còn lại vay từ chính SSA.
Chính sự nợ nần, lỗ triền miên khiến dòng tiền của CICT ngay trong tháng 12 này bị thiếu hụt ít nhất 7,9 triệu USD. Để bù đắp sự thiếu hụt này, CICT cần sự hỗ trợ từ các cổ đông dựa trên tỉ lệ cổ phần tương ứng; theo đó, CPI đóng 4,03 triệu USD, SSA đóng 3,87%.
Tuy nhiên, Vinalines và CPI không có khả năng tiếp tục góp vốn để hỗ trợ sự thiếu hụt vốn này, ngày 3-12-2014, các ngân hàng cho vay đã đồng ý cho CICT dãn trả nợ gốc 4 triệu USD trong khi chờ Chính phủ phê duyệt phương án thoái vốn và chỉ phải trả 2,7 triệu USD tiền lãi vào ngày 15-12-2014.
Để CICT có nguồn tài chính thanh toán kịp thời vào ngày 15-12-2014, SSA đề xuất cung cấp cho CICT một khoản vay không tính lãi để trả lãi cho ngân hàng.
Tuy nhiên, Vinalines không đồng ý với giải pháp này vì không giải quyết được triệt để tình hình tài chính của liên doanh và sẽ hình thành gánh nặng tài chính rất lớn đối với CICT sau này, trong đó có CPI.
Được biết, SSA cũng đã có kiến nghị về việc thoái vốn của CPI và Vinalines trong liên doanh CICT và hiện đang được các cơ quan chức năng nghiên cứu. Theo CICT, Bộ GTVT đã trình lên Thủ tướng Chính phủ về sự thay đổi trong kế hoạch tái cơ cấu của Vinalines bao gồm đề xuất phê duyệt giảm cổ phần của CPI tại CICT.
Theo CICT, thoái vốn của CPI nhanh trong CICT là biện pháp hữu hiệu hiện nay để tránh việc các ngân hàng cho vay thu hồi và đóng cửa dự án.
Cảng container quốc tế Cái Lân được trang bị hiện đại nhất trong các cảng biển khu vực miền Bắc.
Vấn đề, ai sẽ mua số cổ phần CPI tại CICT khi mà số lỗ, số nợ cùng thị trường đang khó khăn trong bối cảnh hiện nay?
Nếu nhà đầu tư trong nước e ngại, để nhà đầu tư nước ngoài mua thì có thể rằng cán cân quyền lực trong liên doanh có thời gian hoạt động 50 năm nay sẽ thay đổi: Quyền chi phối sẽ thuộc về các đối tác nước ngoài khi tỉ lệ cổ phần của họ vượt qua mức 49% hiện nay.
CICT xin được khai thác hàng rời và đề xuất thành lập văn phòng kiểm định chất lượng xe và thiết bị cơ giới tại Cái Lân...
Tổng biên tập: Đỗ Danh Phương - Giấy phép số 1872/GP- BTTTT cấp ngày 9 tháng 10 năm 2012 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Địa chỉ: 127 Võ Văn Tần, Phường 6, Quận 3 - TPHCM, Điện thoại: 84-8-3930.6262 / 3930.3270, Fax: 84-8-3930.4707, Email: toasoan@nld.com.vn
Bản quyền thuộc về Báo Người Lao Động ©2001-2014
Ghi rõ nguồn www.nld.com.vn khi sử dụng lại thông tin từ website này
Hotline: 0926 864 344
Email: doanhnghiep@admicro.vn

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Connection: close


markdown:
19/11/2014 10:18
Vụ tai nạn xảy ra vào rạng sáng 18-11, theo giờ địa phương.
Sở Cứu hộ Chicago đã lên tiếng xác nhận viên phi công, cũng là người duy nhất trên chiếc máy bay xấu số, đã thiệt mạng. Chiếc máy bay đâm đầu vào nóc nhà của cặp vợ chồng nói trên rồi lao xuống phòng khách trong khi chủ nhân của ngôi nhà đang ngủ cách đó khoảng 20 cm.
Hiện trường vụ tai nạn. Ảnh: Reuters
Một người hàng xóm đã nhanh tay giúp đỡ, đưa 2 nạn nhân ra khỏi hiện trường. Không ghi nhận có hỏa hoạn hay cháy nổ sau vụ tai nạn.
“Họ đang ngủ trên chiếc giường cách phòng khách 20 cm. Chiếc phòng khách đã tiêu tan sau tai nạn. Họ thực sự rất may mắn mới có thể giữ được mạng sống” – Lãnh đạo cơ quan cứu hộ Chicago Fox nói trên tờ Chicago Tribune.
Lực lượng cứu hộ nhanh chóng được huy động tới hiện trường nhưng họ phải đợi bên ngoài ngôi nhà do lo ngại những tình huống không an toàn có thể xảy ra.
Theo Cơ quan Hàng không Liên bang Mỹ, chiếc máy bay gặp nạn thuộc loại Aero Commander 500, ban đầu được lên kế hoạch bay tới sân bay Chicago Executive, cách Chicago gần 30 km về phía Tây Bắc. Tuy nhiên, phi công đã đổi lịch trình bay tới sân bay Đại học bang Ohio ngay trước khi cất cánh.
Nguyên nhân vụ tai nạn đang được điều tra.
Tổng biên tập: Đỗ Danh Phương - Giấy phép số 1872/GP- BTTTT cấp ngày 9 tháng 10 năm 2012 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Địa chỉ: 127 Võ Văn Tần, Phường 6, Quận 3 - TPHCM, Điện thoại: 84-8-3930.6262 / 3930.3270, Fax: 84-8-3930.4707, Email: toasoan@nld.com.vn
Bản quyền thuộc về Báo Người Lao Động ©2001-2014
Ghi rõ nguồn www.nld.com.vn khi sử dụng lại thông tin từ website này
Hotline: 0926 864 344
Email: doanhnghiep@admicro.vn


markdown:
## Giá sắt GS2K1
**Giá sắt GS2K1 **của [Nội Thất Hòa Phát](http://noithathoaphatsaigon.net)
- Các trụ thép của GS2K1 được làm từ thép hộp, toàn bộ được sơn tĩnh điện.
- Các đợt ngăn tẩng được thiết kế cố định, không di chuyển được. Giá Gs2K1 cho phép người sử dụng có thể lắp ráp dễ dàng thông qua hướng dẫn đi kèm.
Xem thêm mẫu
[ tương tự: giá thư viện](http://noithathoaphatsaigon.net/tu-khoa/gia-thu-vien/) **Giá thư viện GS1A** **Giá thư viện GS1B** **Giá thư viện GS4A**
### Kích thước giá sắt thư viện GS2K1
- 1030( Rộng ) x 457( Sâu) x 2000( Cao)
Xuất xứ sản phẩm :
**Nội Thất Hòa Phát**
Nhà phân phối :
**Công ty Nội Thất Phúc Tấn** **Kiểm tra sản phẩm chính hãng** : Dựa theo tem chứng nhận của nhà sản xuất được dán trên sản phẩm. **Bảo hành** : Sản phẩm **được bảo hành theo quy định của nhà sản xuất , phiếu bảo hành được đi kèm với sản phẩm khi xuất xưởng. Giá sắt GS2K1 **
## Đánh giá
Chưa có đánh giá nào.

Server: LiteSpeed

Cache-Control: public, max-age=0

Vary: Accept-Encoding,Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
Nhắc đến phong cách kiến trúc Nhật Bản, người ta thường nghĩ ngay đến những thiết kế làm từ gỗ mang đậm dấu ấn của xứ sở mặt trời mọc. Đối với nội thất hội trường cũng không ngoại lệ.
Hãy cùng chiêm ngưỡng
kiểu Nhật với 650 chỗ ngồi gồm 2 tầng dưới đây để thấy được những nét độc đáo của phong cách thiết kế này. [thiết kế nội thất hội trường]
Những đặc trưng trong thiết kế
Đặc trưng cơ bản của phong cách kiến trúc Nhật Bản là sự đơn giản, chú trọng đến công năng sử dụng. Đặc điểm của hội trường đó là tối giản hóa các chi tiết, tránh sự rườm rà bởi người Nhật vốn thích không gian thoáng đãng, gọn gàng, không phức tạp.
Màu sắc chủ đạo là vàng đen là gam màu ấm, nhã nhặn đã tạo nên vẻ đẹp yên bình và sang trọng, sự độc đáo này đã tạo nên ấn tượng Nhật đúng chuẩn. Kết hợp với màu sắc là việc sử dụng chất liệu gỗ Veneer làm nội thất hội trường như vách tiêu âm, bàn ghế, sân khấu hội trường… giúp cho không gian trở nên vô cùng ấm cúng. Vẻ đẹp toát lên từ nội thất tưởng như đơn giản nhưng lại có sức hút mạnh mẽ.
Phần vách tiêu âm hội trường được thiết kế với các hình khối lồi lõm nhằm tăng hiệu quả tiêu âm, dãy đèn chiếu sáng được đặt trên mỗi khoang của vách gỗ làm tăng lên vẻ ấm cũng và làm nổi bật vân gỗ tự nhiên. Phía bên dưới được tạo hình thành những ô vuông nhỏ màu đậm hơn cũng được lắp đặt đèn chiếu sáng trực tiếp xuống. Sàn hội trường được ốp đá hoa với họa tiết cầu kỳ, giúp cho căn phòng tăng thêm phần sang trọng.
Tham khảo thêm:
nhập khẩu cao cấp. [Ghế hội trường]
Sân khấu hội trường được thiết kế đồng bộ với màu vách tiêu âm bằng ốp gỗ Veneer tự nhiên sang trọng, có khả năng làm nổi bật phông sân khấu khi kết hợp với hệ thống đèn chiếu sáng hỗ trợ khi tổ chức các sự kiện tại đây.
Lựa chọn nội thất
Nội thất cũng góp phần tạo nên sức ảnh hưởng của không gian hội trường đến người tham gia, nếu thiết kế nội thất hội trường khoa học, chuyên nghiệp sẽ giúp người dùng luôn cảm thấy thoải mái nhất khi đến làm việc.
>> Xem thêm:
[ghế văn phòng]nhập khẩu.
Tiếp nối phong cách thiết kế chung của hội trường, bàn hội trường sử dụng chất liệu gỗ màu trầm sang trọng, tạo ấn tượng đặc biệt với các đường sọc đơn giản mà thanh lịch, độc đáo. Ghế hội trường được thiết kế với màu đỏ sậm, có khung thép sơn tĩnh điện chắc chắn và tựa lưng bằng gỗ, bên ngoài ghế phủ lớp vải nỉ cao cấp, bên trong là đệm mút tự nhiên giúp người tham gia hoàn toàn thư giãn và thoải mái nhất. Mẫu thiết kế này rất phù hợp với những cơ quan nhà nước, các tập đoàn lớn nhằm tạo sự uy nghiêm, trang trọng.
Phía trên trần hội trường được thiết kế uốn lượn như những con sóng lớn, vừa giúp tạo hiệu ứng âm thanh tốt hơn, vừa tạo nên nét đẹp thẩm mỹ bằng các đường cong và hệ thống đèn chiếu sáng cao cấp, cung cấp ánh sáng đầy đủ cho không gian hội trường.
## Bài viết khác cùng Box :
-
[Hướng dẫn chế tác màng loa bằng gỗ]
-
[Sử dụng ghế hội trường cao cấp mang lại cảm...]
-
[Vách Ngăn Di Động Dùng Cho Phòng Họp, Hội...]
-
[Thiết kế hội trường style xứ sở Hoa anh đào]
-
[Mẹo nhỏ dùng phông nhung trang trí cho hội...]
-
[Sự lựa chọn hoàn hảo cho ngôi nhà của bạn]
-
[Những bể bơi trong nhà khiến bạn phải ngẩn...]
-
[Những ngôi nhà nhỏ nhưng cực xinh của các...]
-
["Trang điểm" cho ghế thư giãn đuôi công đẹp...]
-
[Tư vấn thiết kế cho nhà ống 38,5m² có môi...]
Tags: ké tý nhá

Pragma: private