text:
Giang Tây
Giang Tây là một tỉnh nằm ở đông nam Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Giang Tây trải dài từ bờ Trường Giang ở phía bắc đến các khu vực cao hơn ở phía nam và phía đông, tỉnh có ranh giới giáp với An Huy ở phía bắc, Chiết Giang ở phía đông bắc, Phúc Kiến ở phía đông, Quảng Đông ở phía nam, Hồ Nam ở phía tây, và Hồ Bắc ở phía tây bắc.
Tên gọi "Giang Tây" bắt nguồn từ tên một đạo dưới thời nhà Đường được lập vào năm 733, Giang Nam Tây đạo (江南西道, đạo phía tây Giang Nam).[1] Giản xưng của Giang Tây là Cám (赣), theo tên sông Cám chảy từ phía nam lên phía bắc tỉnh rồi đổ vào Trường Giang. Giang Tây cũng được gọi là "Cám Bà đại địa" (贛鄱大地) nghĩa là "vùng đất lớn của sông Cám và hồ Bà Dương".
Mục lục
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Vào thời kỳ nhà Hạ và nhà Thương ở Trung Nguyên, địa bàn Giang Tây thuộc văn minh Trường Giang cổ đại, độc lập với văn minh Hoàng Hà cổ đại, đây là một nền văn minh nông nghiệp và phát triển về đồng điếu, là vùng bắt đầu có nền văn minh lúa gạo đầu tiên trên thế giới (huyện Vạn Niên ở Giang Tây đã có lịch sử trồng lúa khoảng 12.000 năm).[2]. Cư dân tại Giang Tây khi đó là người Bách Việt.
Vào thời Xuân Thu, phần phía bắc của tỉnh Giang Tây ngày nay nằm trên biên giới phía tây của nước Ngô. Trong thời kỳ này, sử sách có ghi lại hai điểm định cư tại Giang Tây là Ngải (艾) và Phan 番, sau viết là 潘). Sau khi nước Việt chinh phạt nước Ngô vào năm 477 TCN, nước Sở đã nắm quyền kiểm soát bắc bộ Giang Tây. Nước Sở chinh phục nước Việt vào năm 333 TCN, song bản thân nó lại bị nước Tần thôn tính vào năm 223 TCN.
Sau khi thống nhất Trung Quốc, triều đình nhà Tần đã lập nên Cửu Giang quận bao trùm phần lớn Giang Tây, trị sở của quận này nay thuộc Thọ huyện tại tỉnh An Huy, bảy huyện thuộc quận này được thiết lập tại vùng thuộc Giang Tây ngày nay. Tuy nhiên, Cửu Giang quận hoạt động không hiệu quả và đã chấm dứt tồn tại ngay sau khi nhà Tần sụp đổ.
Khoảng năm 202 TCN, thời Hán Cao Tổ, triều đình nhà Hán đã thiết lập Dự Chương quận (sông Cám trước đây gọi là sông Dự Chương), trị sở của quận này đặt tại Nam Xương (ý là "Xương đại nam cường" và "Nam phương xương thịnh"), đây cũng là quận đầu tiên mà các triều đại Trung Quốc thiết lập riêng cho Giang Tây. Dự Chương quản lý 18 huyện, cương vực đại thể tương đương với Hồ Nam ngày nay. Các thành phố lớn tại Giang Tây hiện nay là Nam Xương, Cống Châu, Cát An đã được phát triển từ các huyện thành vào thời gian đó. Dưới thời Hán Vũ Đế, toàn quốc được chia thành 13 châu, Dự Chương quận được quy thuộc Dương châu. Thời Tam Quốc, Giang Tây thuộc quyền quản lý của Đông Ngô. Năm 291 SCN, vào thời Tây Tấn, Giang Tây được nâng thành một châu riêng là Giang châu (江州). Thời Nam-Bắc triều, Giang Tây nằm dưới quyền kiểm soát của các Nam triều.
Thời nhà Tùy, triều đỉnh sửa đổi chế độ châu huyện thành chế độ châu quận huyện, trên địa phận Giang Tây lúc đó có bảy quận và 24 huyện. Dưới thời nhà Đường, các quận bị bãi bỏ và đều trở thành "châu", Giang Tây khi đó có 8 châu (Hồng châu, Nhiêu châu, Kiền châu, Cát châu, Giang châu, Viên châu, Phủ châu, Tín châu) và 37 huyện. Năm Trinh Quán thứ nhất thời Đường Thái Tông, toàn quốc được chia thành 10 đạo, Giang Tây thuộc Giang Nam đạo. Đến năm 733, Đường Huyền Tông điều chỉnh thành 15 đạo, tám châu trên địa phận Giang Tây lệ thuộc Giang Nam Tây đạo. Tên gọi "Giang Tây" cũng bắt nguồn từ đạo này
Sau khi nhà Đường sụp đổ vào năm 907, Trung Quốc bị phân liệt trong thời Ngũ Đại Thập Quốc. Đầu tiên, Giang Tây thuộc nước Ngô, sau đó thuộc nước Nam Đường. Cả hai nước đều đặt quốc đô ở Nam Kinh ngày nay, ở xa về phía hạ lưu Trường Giang. Năm Giao Thái thứ nhất, Nam Đường Nguyên Tông Lý Cảnh quyết định thiết lập nam đô tại Hồng châu, vì thế đã thăng Hồng châu thành Nam Xương phủ.
Đến thời nhà Tống, đơn vị trên cấp châu được chuyển thành lộ, khu vực Giang Tây có 9 châu, 4 quân, 68 huyện, đại bộ phận lệ thuộc Giang Nam Tây lộ, song có một bộ phận lệ thuộc Giang Nam Đông lộ.
Vào thời nhà Nguyên, triều đình thiết lập Giang Tây đẳng xứ hành trung thư tỉnh (江西等处行中书省), địa hạt bao trùm tuyệt đại bộ phận Giang Tây ngày nay (một bộ phận phía đông bắc lệ thuộc Giang Chiết đẳng xứ hành trung thư tỉnh) và phần lớn tỉnh Quảng Đông hiện nay. Các hành tỉnh thời Nguyên được chia thành các lộ, trực lệ châu, châu và huyện. Tại Giang Tây, có 13 lộ là Long Hưng, Cát An, Nam Khang, Cống Châu, Kiến Xương, Giang Châu, Bam An, Thụy Châu, Viên Châu, Lâm Giang, Phủ Châu, Nhiêu Châu, Tín Châu cùng hai trực lệ châu là Nam Phong và Duyên Sơn, cùng với 48 huyện, 16 huyện cấp châu. Từ thời Trung Đường trở đi, Giang Tây đã có bước phát triển lớn về kinh tế và văn hóa. Vào thời ba triều Tống, Nguyên, Minh, Giang Tây là một trong các tỉnh phồn vinh nhất Trung Quốc. Điều này thể hiện trong nông nghiệp như sản xuất lương thực hay thủ công nghiệp như đồ sứ và các khía cạnh kinh tế khác.[3]
Đến thời nhà Minh, về cơ bản vẫn giữ lại chế độ hành chính thời Nguyên, song đổi hành trung thư tỉnh thành bố chính sứ ti, đổi lộ thành phủ và đổi châu thành huyện. Giang Tây bố chính sử ti về cơ bản tương đương với Giang Tây ngày nay, có thẩm quyền đối với 13 phủ là Nam Xương, Thụy Châu, Nhiêu Châu. Nam Khang, Cửu Giang, Quảng Tín, Phủ Châu, Kiến Xương, Cát An, Viên Châu, Lâm Giang, Cống Châu, Nam An; các phủ được chia tiếp thành 78 huyện. Sau khi Quảng Đông tách thành một bố chính sứ ti riêng, ranh giới của Giang Tây từ đó có rất ít thay đổi. Khi đó, các cơ quan hành chính tối cao là Thừa tuyên bố chính sứ ti, đề hình án sát sứ ti, dô chỉ huy sứ ti, tam ti phân biệt do triều đình trung ương trực tiếp kiểm soát, phân quyền cai trị. Ngoài ra, còn có ba địa vị phiên vương (Ninh vương, Hoài vương và Ích vương) phân phong tại Giang Tây, lần lượt tại Nam Xương phủ, Nhiêu Châu phủ (Bà Dương), và Kiến Xương phủ (Nam Thành).
Đến thời nhà Thanh, triều đình đổi Giang Tây bố chính sứ ti thành Giang Tây tỉnh, cơ bản vẫn thi hành chế độ hành chính của nhà Minh. Tăng thêm ba huyện cấp thính là Liên Hoa tại Cát An phủ, Đồng Cổ tại Nam Xương phủ, Kiền Nam tại Cám Châu phủ đồng thời thăng Ninh Đô huyện thành châu trực thuộc tỉnh. Người đứng đầu các tỉnh thời Thanh là tuần phủ, bên dưới là các chức vụ thừa tuyên bố chính sứ ti và đề hình án sát sứ ti, phụ trách các vấn đề về dân chính, tài chính và giám sát tư pháp.
Thời kỳ Minh Thanh, Giang Tây nằm trên tuyến giao lộ nam-bắc rất phồn thịnh giữa Quảng Đông và lưu vực Trường Giang, khiến các thành thị của Giang Tây dọc theo tuyến đường này cũng có được sự phồn vinh. Đồng thời, do chính sách "Giang Tây điền Hồ Quảng" và "Hồ Quảng điền Tứ Xuyên", cư dân Giang Tây đã di cư đến các tỉnh có mật độ dân số thấp như Hồ Nam, Hồ Bắc, Quảng Đông, Quảng Tây, Vân Nam và Quý Châu. Trong thời gian này, hình thành thương bang "Giang Hữu", đứng thứ 3 trong thập đại thương bang trên toàn quốc. Đồng thời, Cảnh Đức trấn là một trong tứ đại danh trấn trên toàn quốc.
Thời kỳ Trung Hoa Dân Quốc, các phủ, châu và thính đều được chuyển thành huyện, Giang Tây khi đó có tổng cộng 81 huyện. Đến năm 1926, quân Bắc phạt tiến đến và đồn trú tại Nam Xương, chính thức thành lập thành phố Nam Xương. Năm 1934, huyện Vụ Nguyên của An Huy được sáp nhập vào Giang Tây, đến năm 1947 lại trả cho An Huy, đến năm 1949 lại nhập vào Giang Tây. Ngay 1 tháng 8 năm 1927, tại Giang Tây nổ ra khởi nghĩa Nam Xương, khởi đầu Nội chiến Trung Quốc. Sau đó, trên địa phận Giang Tây và các tỉnh lân cận, Cộng sản đảng đã thiết lập căn cứ địa cách mạng Tĩnh Cương Sơn, căn cứ địa cách mạng Tương-Việt-Cám, căn cứ địa cách mạng Mân-Chiết-Cám, căn cứ địa cách mạng Tương-Ngạc-Cám và căn cứ địa cách mạng Trung ương.
Năm 1931, Cộng sản đảng đã tuyên bố thành lập Cộng hòa Xô viết Trung Hoa tại Thụy Kim, đổi tên Thụy Kim thành Thụy Kinh, đây là thủ đô của chính phủ trung ương, được gọi là "Hồng sắc thủ đô" hoặc "Hồng đô". Trong thời gian chế độ này hoạt động, chính phủ trung ương đã ban hành hiến pháp, phát hành tiền tệ, thiết kế quốc kỳ, và gọi các khu vực do mình kiểm soát là khu Xô viết (苏区, Tô khu). Do Quốc Dân đảng giành được thắng lợi trong cuộc đàn áp cộng sản lần thứ 5, chính phủ trung ương của Cộng hòa Xô viết Trung Hoa đã buộc phải sơ tán khỏi khu Xô viết Trung ương Giang Tây từ tháng 10 năm 1934. Năm 1933, chính phủ Quốc dân tại Nam Xương của Quốc Dân đảng đã phát động Tân sinh hoạt vận động, về sau lan rộng trên toàn quốc. Năm 1936, sau khi thông tuyến đường sắt Việt-Hán đi từ Quảng Đông đến Hồ Nam, Giang Tây đã mất vị thế quan trọng là nằm trên trục giao thông bắc-nam. Năm 1937, khi tuyến đường sắt Chiết-Cám thông xe, Giang Tây đã có sự thay đổi lớn về bố trí giao thông và thành thị.
Năm 2005, tuyến đường sắt Kinh-Cửu từ Bắc Kinh đến Hồng Kông đã khai thông kết nối nam-bắc Giang Tây, đẩy nhanh sự phát triển của khu vực đồi núi phía nam tỉnh. Năm 2005, việc thông xe tuyến đường sắt Cám-Long-Hạ đã chấm dứt tình trạng "hồng sắc cố đô" Thụy Kim không có đường sắt, thực hiện nguyện vọng trong phương lược kiến quốc của Tôn Trung Sơn trong việc xây dựng tuyến đường sắt nối giữa Phúc Kiến và Giang Tây.
Địa lý[sửa | sửa mã nguồn]
Giang Tây có núi bao quanh ba mặt, ở phía tây là các dãy núi Mạc Phụ (幕阜山), Cửu Lĩnh (九岭山), và La Tiên (罗霄山); ở phía đông là các dãy núi Hoài Ngọc (怀玉山) và Vũ Di; còn ở phía nam là các dãy núi Cửu Liên (九连山) và Đại Dữu Lĩnh (大庾岭). Phần trung bộ và nam bộ của Giang Tây là các gò đồi và thung lũng nằm rải rác, núi và gò đồi chiếm tới 60% diện tích của tỉnh; trong khi bắc bộ thì bằng phẳng và có cao độ thấp, gọi là đồng bằng hồ Bà Dương. Đỉnh cao nhất Giang Tây là Hoàng Cương Sơn (黄岗山) thuộc dãy núi Vũ Di, trên vùng giáp giới với Phúc Kiến, với cao độ 2.157 mét (7.077 ft).
Sông Cám là sông chính tại Giang Tây, sông dài 991 km và chảy từ nam lên bắc. Sông Cám đổ vào hồ Bà Dương, hồ nước ngọt lớn nhất tại Trung Quốc; nước trong hồ này lại đổ vào Trường Giang, con sông tạo thành ranh giới phía bắc của Giang Tây. Các sông quan trọng khác đổ vào hồ Bà Dương là sông Phủ (抚河, 312 km), sông Tín (信江, 329 km), sông Bà (鄱江) và sông Tu (修水). Các hồ chứa nhân tạo trọng yếu của Giang Tây là hồ chứa Chá Lâm (柘林水库) trên sông Tu ở phía tây bắc và hồ chứa Vạn An (万安水库) ở thượng du sông Cám.
Giang Tây có khí hậu cận nhiệt đới ẩm (Cfa theo phân loại khí hậu Köppen), với mùa đông ngắn, mát và ẩm cùng mùa hè rất nóng và ẩm ướt. Nhiệt độ không khí trung bình là 3 đến 9 °C (37 đến 48 °F) vào tháng 1 và 27 đến 30 °C (81 đến 86 °F) vào tháng 7. Lượng giáng thủy hàng năm là 1.200 đến 1.900 milimét (47 đến 75 in), phần lớn bắt nguồn từ các cơn mưa lớn vào cuối mùa xuân và mùa hè.
Tính đến năm 2007, Giang Tây đã thành lập được 137 khu bảo tồn thiên nhiên, bao gồm 6 khu bảo tồn cấp quốc gia, tổng diện tích là 9.852,3 km², chiếm 5,9% diện tích của tỉnh.
Các đơn vị hành chính[sửa | sửa mã nguồn]
Xem chi tiết: Danh sách các đơn vị hành chính Giang Tây
Giang Tây được chia ra làm 11 địa cấp thị (11 thành phố):
Kinh tế[sửa | sửa mã nguồn]
Theo kết quả sơ bộ, năm 2010, tổng GDP của Giang Tây đạt 943,5 tỉ NDT, đứng thứ 19 cả nước, tính theo giá cả thì tăng 14% so với năm trước. Trong đó, khu vực một của nền kinh tế đạt giá trị 106,04 tỉ NDT, tăng trưởng 4,8%, chiếm tỷ trọng 16,4% trong GDP; khu vực hai của nền kinh tế đạt giá trị 341,49 tỉ NDT, tăng trưởng 16,6%, chiếm tỷ trọng 52,7% trong GDP; khu vực ba của nền kinh tế đạt giá trị 200,5 tỉ NDT, tăng trưởng 10,1%, chiếm tỉ trọng 30,9%. Thu nhập bình quân của cư dân đô thị là 15.481 NDT, tăng trưởng 10,4%; thu nhập thuần của nông dân là 5.789 NDT, tăng trưởng 14,1%.
Trong số các tỉnh thị, tốc độ phát triển kinh tế của Giang Tây ở mức trung bình, song tổng giá trị kinh tế thì tương đối nhỏ. Nông nghiệp chiếm một tỷ trọng lớn trong nền kinh tế quốc dân của tỉnh Giang Tây. Trong 29 năm từ 1979-2007, tổng GDP của Giang Tây đã tăng lên 62,86 lần, còn theo giá cả so sánh, tốc độ tăng trưởng GDP bình quân hành năm là 9,4%, thấp hơn mức bình quân 9,8% của cả nước. So với các tỉnh ven biển lân cận là Chiết Giang, Phúc Kiến và Quảng Đông, thì Giang Tây là một tỉnh nghèo.
Lúa là cây trồng chủ đạo tại Giang Tây, các loại cây thường trồng khác là bông và cải dầu, chè, mao trúc, thông sam. Giang Tây dẫn đầu về sản xuất kim quất tại Trung Quốc, đặc biệt là ở huyện Toại Xuyên.[5] Giang Tây giàu tài nguyên khoáng sản, dẫn đầu trong số các tỉnh của Trung Quốc về trữ lượng đồng, volfram, vàng, bạc, urani, thori, tantali, niobi. Các trung tâm khai mỏ đáng chú ý là Đức Hưng (đồng) và Đại Dư (volfram). Gốm sứ Cảnh Đức Trấn nổi tiếng toàn quốc.
Nhân khẩu[sửa | sửa mã nguồn]
Tuyệt đại đa số cư dân Giang Tây là người Hán, chiếm trên 99,7% dân số, các phân nhóm Hán chính tại Giang Tây là người Cám và người Khách Gia. Các nhóm thiểu số có số lượng đáng kể là người Hồi, người Xa và người Choang. Hồ Nam và Giang Tây là hai tỉnh mất cân bằng giới tính lớn nhất tại Trung Quốc, theo nghiên cứu của BMJ dựa theo số liệu năm 2005, tỷ lệ bé trai/bé gái trong nhóm tuổi từ 1-4 tại Giang Tây là trên 140/100.[6]
Cư dân Giang Tây chủ yếu nói tiếng Cám, một bộ phận nói tiếng Khách Gia, tiếng Huy, tiếng Ngô và Quan thoại. Tiếng Cám là một trong các phương ngữ lớn, số người sử dụng ước đạt 51 triệu, ngôn ngữ này được nói tại trên 60 huyện thị tại Giang Tây, phạm vi bao trùm Nam Xương, Cảnh Đức Trấn (khu thành thị), Bình Hương, Nghi Xuân, Phủ Châu và Cát An. Tiếng Khách Gia được nói ở Cám Châu.
Giao thông[sửa | sửa mã nguồn]
Hàng không[sửa | sửa mã nguồn]
- Sân bay quốc tế Xương Bắc Nam Xương (南昌昌北国际机场)
- Sân bay Hoàng Kim Cám Châu (赣州黄金机场)
- Sân bay Từ Đô Cảnh Đức Trấn (景德镇瓷都机场)
- Sân bay Lư Sơn Cửu Gian (九江庐山机场)
- Sân bay Tĩnh Cương Sơn Cát An (吉安井冈山机场)
- Sân bay Tam Thanh Sơn Thượng Nhiêu (上饶三清山机场)
- Sân bay Minh Nguyệt Sơn Nghi Xuân (宜春明月山机场)
Đường sắt[sửa | sửa mã nguồn]
- Đường sắt Chiết-Cám (浙赣铁路), từ Hàng Châu (Chiết Giang) đến Chu Châu (Hồ Nam)
- Đường sắt Kinh-Cửu (京九铁路), từ Bắc Kinh đến Hồng Kông
- Đường sắt Vũ-Cửu (武九铁路), từ Vũ Hán (Vũ Hán) đến Cửu Giang
- Đường sắt Đồng-Cửu (铜九铁路), từ Đồng Lăng (An Huy) đến Cửu Giang
- Đường sắt Ưng-Hạ (鹰厦铁路), từ Ưng Đàm đến Hạ Môn (Phúc Kiến)
- Đường sắt Cám-Long (赣龙铁路), từ Cám Châu đến Long Nham (Phúc Kiến)
- Đường sắt Mân-Cám (闽赣铁路), từ Phúc Châu (Phúc Kiến) đến Thượng Nhiêu
- Đường sắt Hoàn-Cám (皖赣铁路), từ Vu Hồ (An Huy) đến Quý Khê
- Đường sắt Phân-Văn (分文铁路), từ huyện Phân Nghi đến huyện Vĩnh Tân
- Đường sắt Hướng-Lạc (向乐铁路), từ huyện Nam Xương đến huyện Lạc An
- Đường sắt Hướng Phủ (向莆铁路), từ huyện Nam Xương đến Phủ Điền (Phúc Kiến)
- Đường sắt Cám-Thiều (赣韶铁路), từ Cám Châu đến Thiều Quan (Quảng Đông)
- Đường sắt Hành-Trà-Cát (衡茶吉铁路), từ Hành Dương (Hồ Nam) đến huyện Cát An
- Đường sắt Xương-Cửu-Thành (昌九城际铁路), tuyến đường sắt cao tốc, từ Nam Xương đến Cửu Giang
- Đường sắt Tây Hoàn Nam Xương (南昌西环铁路), tức đường sắt bao quanh phía Tây Nam Xương
- Đường sắt cao tốc Hợp-Phúc (合福客运专线), từ Hợp Phì (An Huy) đến Phúc Châu (Phúc Kiến), trên đất Giang Tây đi qua vùng đông bắc (Vụ Nguyên, Đức Hưng và Thượng Nhiêu)
- Đường sắt cao tốc Hỗ-Côn (沪昆客运专线), từ Thượng Hải đến Côn Minh (Vân Nam), trên đất Giang Tây đi qua vùng phía bắc (Thượng Nhiêu, Ưng Đàm, Nam Xương, Nghi Xuân, Tân Dư, Bình Hương)
Đường bộ[sửa | sửa mã nguồn]
- Cao tốc liên tỉnh
- G35 Đường cao tốc Tế-Quảng (济广高速公路), từ Tế Nam (Sơn Đông) đến Quảng Châu (Quảng Đông), trên đất Giang Tây đi qua Cảnh Đức Trấn, Thượng Nhiêu, Ưng Đàm, Phủ Châu, Cám Châu
- G45 Đường cao tốc Đại-Quảng (大广高速公路), từ Đại Khánh (Hắc Long Giang) đến Quảng Châu (Quảng Đông), trên đất Giang Tây đi qua Cửu Giang, Nghi Xuân, Tân Dư, Cát An, Cám Châu
- G4511 Đường cao tốc Long-Hà (龙河高速公路), từ huyện Long Nam của Cám Châu đến Hà Nguyên (Quảng Đông), trên đất Giang Tây đi qua hai huyện Long Nam và Định Nam
- G56 Đường cao tốc Hàng-Thụy (杭瑞高速公路), từ Hàng Châu (Chiết Giang) đến Thụy Lệ (Vân Nam), trên đất Giang Tây đi qua Cửu Giang, Cánh Đức Trấn, Vụ Nguyên
- G60 Đường cao tốc Hỗ-Côn (沪昆高速公路), từ Thượng Hải đến Côn Minh (Vân Nam), trên đất Giang Tây đi qua Thượng Nhiêu, Ưng Đàm, Phủ Châu, Nam Xương, Nghi Xuân, Tân Dư, Bình Hương
- G6001 Đường cao tốc Vành đai Nam Xương (南昌绕城高速)
- G70 Đường cao tốc Phúc-Ngân (福银高速公路), từ Ngân Xuyên (Ninh Hạ) đến Phúc Châu (Phúc Kiến), trên đất Giang Tây đi qua Cửu Giang, Nam Dương, Phủ Châu
- G72 Đường cao tốc Tuyền-Nam (泉南高速公路), từ Tuyền Châu (Phúc Kiến) đến Nam Ninh (Quảng Tây), trên đất Giang Tây đi qua Phủ Châu, Cát An, Bình Hương
- G76 Đường cao tốc Hạ-Dong (厦蓉高速公路), từ Hạ Môn (Phúc Kiến) đến Thành Đô (Tứ Xuyên), trên đất Giang Tây đi qua Cám Châu (Thụy Kim, Vu Đô, Cám huyện, Chương Cống, Thượng Do và Sùng Nghĩa)
- Quốc lộ
- G105 Quốc lộ 105, từ Bắc Kinh đến Chu Hải (Quảng Đông), trên đất Giang Tây đi qua Cửu Giang, Nam Xương, Nghi Xuân, Cát An, Cám Châu
- G206 Quốc lộ 206, từ Yên Đài (Sơn Đông) đến Sán Đầu (Quảng Đông), trên đất Giang Tây đi qua Cảnh Đức Trấn, Thượng Nhiêu, Ưng Đàm, Phủ Châu, Cám Châu
- G316 Quốc lộ 316, từ Phúc Châu (Phúc Kiến) đến Lan Châu (Cam Túc). Trên đất Giang Tây đi qua Cửu Giang, Nam Xương, Phủ Châu
- G319 Quốc lộ 319, từ Hạ Môn (Phúc Kiến) đến Thành Đô (Tứ Xuyên), trên đất Giang Tây đi qua Cám Châu, Cát An, Bình Hương
- G320 Quốc lộ 320, từ Thượng Hải đến Thụy Lệ (Vân Nam) trên đất Giang Tây đi qua Thượng Nhiêu, Ưng Đàm, Phủ Châu, Nam Xương, Nghi Xuân, Bình Hương
- G323 Quốc lộ 323, từ Thụy Kim của Cám Châu đến Lâm Thương (Vân Nam. Tại Giang Tô chỉ đi qua Cám Châu (Thụy Kim, Vu Đô, Cám huyện, Chương Cống, Nam Khang, Đại Dư)
Đường thủy[sửa | sửa mã nguồn]
Cửu Giang là một cảng sông nội địa trọng yếu, có cả các tuyến chiều dọc nội tỉnh theo sông Cám và sông Tín, có các tuyến liên tỉnh chiều ngang theo Trường Giang và sông Xương Giang (một phân lưu của Trường Giang), toàn tỉnh có 4.937 km đường thủy có thể thông hành. Nam Xương và Thượng Nhiêu cũng có các cảng sông lớn, phục vụ cả việc chuyên chở hàng hóa lẫn hành khách.
Giáo dục[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “趣味文字：中国各省及自治区名称历史由来和变化”. 人 民 网. Truy cập ngày 6 tháng 11 năm 2012.
- ^ “万年仙人洞人种出世界首棵水稻 赣鄱是世界的稻作起源中心区”. 新华网. Truy cập ngày 6 tháng 11 năm 2012.
- ^ 張正田，〈淺談宋代江西健訟風氣與客家、江西先民的移民潮〉，《客家雜誌》，256(臺北)，2011.10，頁68
- ^ “Spring Fishing Ban on China's Largest Freshwater Lake”. People's Daily. Truy cập ngày 6 tháng 11 năm 2012.
- ^ Zhonghua quan guo min zhu fu nü lian he hui (1988). Chung-kuo fu nü. Foreign Language Press. Truy cập ngày 16 tháng 6 năm 2011.
- ^ “China’s excess males, sex selective abortion, and one child policy: analysis of data from 2005 national intercensus survey”. BMJ.

markdown:
# Giang Tây
[Giang Tây (định hướng)](/wiki/Giang_T%C3%A2y_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)).
|
|**Xuất xứ tên gọi**
江南西; Giang Nam Tây
"phía tây
[Giang Nam](/wiki/Giang_Nam)" **Kiểu hành chính** [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Trung_Qu%E1%BB%91c)) **Thủ phủ**và **thành phố lớn nhất** [Nam Xương](/wiki/Nam_X%C6%B0%C6%A1ng) **Bí thư tỉnh ủy Giang Tây** [Lộc Tâm Xã](/w/index.php?title=L%E1%BB%99c_T%C3%A2m_X%C3%A3&action=edit&redlink=1)(鹿心社) **Tỉnh trưởng** [Lưu Kỳ](/w/index.php?title=L%C6%B0u_K%E1%BB%B3_(ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B_gia)&action=edit&redlink=1)刘奇 [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [km²](/wiki/Ki-l%C3%B4-m%C3%A9t_vu%C3%B4ng)( [thứ 18](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_%C4%91%C6%A1n_v%E1%BB%8B_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Trung_Qu%E1%BB%91c_theo_di%E1%BB%87n_t%C3%ADch)) **(** [Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) [2010](/wiki/2010))
-
[Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u) [thứ 13](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_%C4%91%C6%A1n_v%E1%BB%8B_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Trung_Qu%E1%BB%91c_theo_s%E1%BB%91_d%C3%A2n))
267/km² (
[thứ 18](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_%C4%91%C6%A1n_v%E1%BB%8B_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Trung_Qu%E1%BB%91c_theo_m%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91)) **(** [GDP](/wiki/T%E1%BB%95ng_s%E1%BA%A3n_ph%E1%BA%A9m_qu%E1%BB%91c_n%E1%BB%99i) [2011](/wiki/2011))
- trên đầu người
[NDT](/wiki/Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_t%E1%BB%87)( [thứ 19](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_%C4%91%C6%A1n_v%E1%BB%8B_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Trung_Qu%E1%BB%91c_theo_GDP))
25.884
[NDT](/wiki/Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_t%E1%BB%87)( [thứ 25](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_%C4%91%C6%A1n_v%E1%BB%8B_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Trung_Qu%E1%BB%91c_theo_GDP_tr%C3%AAn_%C4%91%E1%BA%A7u_ng%C6%B0%E1%BB%9Di)) **(** [HDI](/wiki/Ch%E1%BB%89_s%E1%BB%91_ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n_con_ng%C6%B0%E1%BB%9Di) [2008](/wiki/2008)) [thứ 25](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_%C4%91%C6%A1n_v%E1%BB%8B_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Trung_Qu%E1%BB%91c_theo_HDI)) — trung bình **Các**(2000) [dân tộc](/wiki/D%C3%A2n_t%E1%BB%99c_Trung_Qu%E1%BB%91c)chính [Hán](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_H%C3%A1n)- 99,7% [Xa](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Xa)- 0,2% [Ngôn ngữ và phương ngôn](/w/index.php?title=Ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_t%E1%BA%A1i_Trung_Qu%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1) [tiếng Cám](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_C%C3%A1m), [tiếng Khách Gia](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Kh%C3%A1ch_Gia), [Quan thoại Giang Hoài](/w/index.php?title=Quan_tho%E1%BA%A1i_Giang_Ho%C3%A0i&action=edit&redlink=1), [Quan thoại Tây Nam](/w/index.php?title=Quan_tho%E1%BA%A1i_T%C3%A2y_Nam&action=edit&redlink=1), [tiếng Ngô](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ng%C3%B4), [tiếng Huy](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Huy&action=edit&redlink=1) [Cấp địa khu](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_c%E1%BA%A5p_th%E1%BB%8B) [Cấp huyện](/wiki/Huy%E1%BB%87n_Trung_Qu%E1%BB%91c) [Cấp hương](/wiki/H%C6%B0%C6%A1ng_Trung_Qu%E1%BB%91c)
(
[31 tháng 12](/wiki/31_th%C3%A1ng_12), [2004](/wiki/2004)) [ISO 3166-2](/wiki/ISO_3166-2) **:** [Website](/wiki/Website)chính thức [http://www.jiangxi.gov.cn/](http://www.jiangxi.gov.cn/)
(bằng
[chữ Hán giản thể](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_gi%E1%BA%A3n_th%E1%BB%83))
《中国统计年鉴—2005》/
*Niên giám thống kê Trung Quốc 2005* [ISBN 7503747382](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/7503747382)
Nguồn lấy dữ liệu dân tộc:
《2000年人口普查中国民族人口资料》/
*Tư liệu nhân khẩu dân tộc dựa trên điều tra dân số năm 2000 của Trung Quốc* [ISBN 7105054255](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/7105054255) **Giang Tây** là một [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Trung_Qu%E1%BB%91c)) nằm ở [đông nam](/wiki/Hoa_%C4%90%C3%B4ng) [Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa). Giang Tây trải dài từ bờ [Trường Giang](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Giang) ở phía bắc đến các khu vực cao hơn ở phía nam và phía đông, tỉnh có ranh giới giáp với [An Huy](/wiki/An_Huy) ở phía bắc, [Chiết Giang](/wiki/Chi%E1%BA%BFt_Giang) ở phía đông bắc, [Phúc Kiến](/wiki/Ph%C3%BAc_Ki%E1%BA%BFn) ở phía đông, [Quảng Đông](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_%C4%90%C3%B4ng) ở phía nam, [Hồ Nam](/wiki/H%E1%BB%93_Nam) ở phía tây, và [Hồ Bắc](/wiki/H%E1%BB%93_B%E1%BA%AFc) ở phía tây bắc.
Tên gọi "Giang Tây" bắt nguồn từ tên một
[đạo](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1o_(%C4%91%C6%A1n_v%E1%BB%8B_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh)&action=edit&redlink=1) dưới thời [nhà Đường](/wiki/Nh%C3%A0_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng) được lập vào năm 733, [Giang Nam Tây đạo](/w/index.php?title=Giang_Nam_T%C3%A2y_%C4%91%E1%BA%A1o&action=edit&redlink=1) ( [江](https://vi.wiktionary.org/wiki/%E6%B1%9F) [南](https://vi.wiktionary.org/wiki/%E5%8D%97) [西](https://vi.wiktionary.org/wiki/%E8%A5%BF) [道](https://vi.wiktionary.org/wiki/%E9%81%93), đạo phía tây [Giang Nam](/wiki/Giang_Nam)). Giản xưng của Giang Tây là [1] *Cám*( [赣](https://vi.wiktionary.org/wiki/%E8%B5%A3)), theo tên [sông Cám](/wiki/S%C3%B4ng_C%C3%A1m)chảy từ phía nam lên phía bắc tỉnh rồi đổ vào Trường Giang. Giang Tây cũng được gọi là "Cám Bà đại địa" (贛鄱大地) nghĩa là "vùng đất lớn của sông Cám và [hồ Bà Dương](/wiki/H%E1%BB%93_B%C3%A0_D%C6%B0%C6%A1ng)".
## Mục lục
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Giang_T%C3%A2y&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Giang_T%C3%A2y&action=edit§ion=1)]
Vào thời kỳ
[nhà Hạ](/wiki/Nh%C3%A0_H%E1%BA%A1) và [nhà Thương](/wiki/Nh%C3%A0_Th%C6%B0%C6%A1ng) ở [Trung Nguyên](/wiki/Trung_Nguy%C3%AAn), địa bàn Giang Tây thuộc [văn minh Trường Giang](/w/index.php?title=V%C4%83n_minh_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Giang&action=edit&redlink=1) cổ đại, độc lập với [văn minh Hoàng Hà](/w/index.php?title=V%C4%83n_minh_Ho%C3%A0ng_H%C3%A0&action=edit&redlink=1) cổ đại, đây là một nền văn minh nông nghiệp và phát triển về [đồng điếu](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_%C4%91i%E1%BA%BFu), là vùng bắt đầu có nền văn minh lúa gạo đầu tiên trên thế giới (huyện [Vạn Niên](/wiki/V%E1%BA%A1n_Ni%C3%AAn) ở Giang Tây đã có lịch sử trồng lúa khoảng 12.000 năm). . Cư dân tại Giang Tây khi đó là người [2] [Bách Việt](/wiki/B%C3%A1ch_Vi%E1%BB%87t).
Vào thời
[Xuân Thu](/wiki/Xu%C3%A2n_Thu), phần phía bắc của tỉnh Giang Tây ngày nay nằm trên biên giới phía tây của [nước Ngô](/wiki/Ng%C3%B4_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)). Trong thời kỳ này, sử sách có ghi lại hai điểm định cư tại Giang Tây là Ngải (艾) và Phan 番, sau viết là 潘). Sau khi [nước Việt](/wiki/Vi%E1%BB%87t_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)) chinh phạt nước Ngô vào năm 477 TCN, [nước Sở](/wiki/S%E1%BB%9F_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)) đã nắm quyền kiểm soát bắc bộ Giang Tây. Nước Sở chinh phục nước Việt vào năm 333 TCN, song bản thân nó lại bị [nước Tần](/wiki/T%E1%BA%A7n_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)) thôn tính vào năm 223 TCN.
Sau khi thống nhất Trung Quốc, triều đình
[nhà Tần](/wiki/Nh%C3%A0_T%E1%BA%A7n) đã lập nên [Cửu Giang quận](/w/index.php?title=Ho%C3%A0i_Nam_qu%E1%BA%ADn&action=edit&redlink=1) bao trùm phần lớn Giang Tây, trị sở của quận này nay thuộc [Thọ huyện](/wiki/Th%E1%BB%8D_(huy%E1%BB%87n)) tại tỉnh [An Huy](/wiki/An_Huy), bảy huyện thuộc quận này được thiết lập tại vùng thuộc Giang Tây ngày nay. Tuy nhiên, Cửu Giang quận hoạt động không hiệu quả và đã chấm dứt tồn tại ngay sau khi nhà Tần sụp đổ.
Khoảng năm 202 TCN, thời
[Hán Cao Tổ](/wiki/H%C3%A1n_Cao_T%E1%BB%95), triều đình [nhà Hán](/wiki/Nh%C3%A0_H%C3%A1n) đã thiết lập [Dự Chương quận](/w/index.php?title=D%E1%BB%B1_Ch%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BA%ADn&action=edit&redlink=1) (sông Cám trước đây gọi là sông Dự Chương), trị sở của quận này đặt tại Nam Xương (ý là "Xương đại nam cường" và "Nam phương xương thịnh"), đây cũng là quận đầu tiên mà các triều đại Trung Quốc thiết lập riêng cho Giang Tây. Dự Chương quản lý 18 huyện, cương vực đại thể tương đương với Hồ Nam ngày nay. Các thành phố lớn tại Giang Tây hiện nay là Nam Xương, Cống Châu, Cát An đã được phát triển từ các huyện thành vào thời gian đó. Dưới thời [Hán Vũ Đế](/wiki/H%C3%A1n_V%C5%A9_%C4%90%E1%BA%BF), toàn quốc được chia thành 13 châu, Dự Chương quận được quy thuộc [Dương châu](/w/index.php?title=D%C6%B0%C6%A1ng_ch%C3%A2u&action=edit&redlink=1). Thời [Tam Quốc](/wiki/Tam_Qu%E1%BB%91c), Giang Tây thuộc quyền quản lý của [Đông Ngô](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Ng%C3%B4). Năm 291 SCN, vào thời [Tây Tấn](/wiki/Nh%C3%A0_T%E1%BA%A5n), Giang Tây được nâng thành một [châu](/wiki/Ch%C3%A2u) riêng là [Giang châu](/w/index.php?title=Giang_ch%C3%A2u&action=edit&redlink=1) (江州). Thời [Nam-Bắc triều](/wiki/Nam-B%E1%BA%AFc_tri%E1%BB%81u_(Trung_Qu%E1%BB%91c)), Giang Tây nằm dưới quyền kiểm soát của các Nam triều.
Thời
[nhà Tùy](/wiki/Nh%C3%A0_T%C3%B9y), triều đỉnh sửa đổi chế độ châu huyện thành chế độ châu quận huyện, trên địa phận Giang Tây lúc đó có bảy quận và 24 huyện. Dưới thời [nhà Đường](/wiki/Nh%C3%A0_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng), các quận bị bãi bỏ và đều trở thành "châu", Giang Tây khi đó có 8 châu ( [Hồng châu](/wiki/H%E1%BB%93ng_ch%C3%A2u), [Nhiêu châu](/w/index.php?title=Nhi%C3%AAu_ch%C3%A2u&action=edit&redlink=1), [Kiền châu](/w/index.php?title=Ki%E1%BB%81n_ch%C3%A2u&action=edit&redlink=1), [Cát châu](/w/index.php?title=C%C3%A1t_ch%C3%A2u&action=edit&redlink=1), [Giang châu](/w/index.php?title=Giang_ch%C3%A2u&action=edit&redlink=1), [Viên châu](/w/index.php?title=Vi%C3%AAn_ch%C3%A2u&action=edit&redlink=1), [Phủ châu](/w/index.php?title=Ph%E1%BB%A7_ch%C3%A2u&action=edit&redlink=1), [Tín châu](/w/index.php?title=T%C3%ADn_ch%C3%A2u&action=edit&redlink=1)) và 37 huyện. Năm [Trinh Quán](/w/index.php?title=Trinh_Qu%C3%A1n_(ni%C3%AAn_hi%E1%BB%87u)&action=edit&redlink=1) thứ nhất thời [Đường Thái Tông](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_Th%C3%A1i_T%C3%B4ng), toàn quốc được chia thành 10 đạo, Giang Tây thuộc [Giang Nam đạo](/w/index.php?title=Giang_Nam_%C4%91%E1%BA%A1o&action=edit&redlink=1). Đến năm 733, [Đường Huyền Tông](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_Huy%E1%BB%81n_T%C3%B4ng) điều chỉnh thành 15 đạo, tám châu trên địa phận Giang Tây lệ thuộc [Giang Nam Tây đạo](/w/index.php?title=Giang_Nam_T%C3%A2y_%C4%91%E1%BA%A1o&action=edit&redlink=1). Tên gọi "Giang Tây" cũng bắt nguồn từ đạo này
Sau khi nhà Đường sụp đổ vào năm 907, Trung Quốc bị phân liệt trong thời
[Ngũ Đại Thập Quốc](/wiki/Ng%C5%A9_%C4%90%E1%BA%A1i_Th%E1%BA%ADp_Qu%E1%BB%91c). Đầu tiên, Giang Tây thuộc [nước Ngô](/wiki/Ng%C3%B4_(Th%E1%BA%ADp_qu%E1%BB%91c)), sau đó thuộc nước [Nam Đường](/wiki/Nam_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng). Cả hai nước đều đặt quốc đô ở [Nam Kinh](/wiki/Nam_Kinh) ngày nay, ở xa về phía hạ lưu Trường Giang. Năm Giao Thái thứ nhất, Nam Đường Nguyên Tông [Lý Cảnh](/wiki/L%C3%BD_C%E1%BA%A3nh) quyết định thiết lập nam đô tại Hồng châu, vì thế đã thăng Hồng châu thành Nam Xương phủ.
Đến thời
[nhà Tống](/wiki/Nh%C3%A0_T%E1%BB%91ng), đơn vị trên cấp châu được chuyển thành lộ, khu vực Giang Tây có 9 châu, 4 quân, 68 huyện, đại bộ phận lệ thuộc [Giang Nam Tây lộ](/w/index.php?title=Giang_Nam_T%C3%A2y_l%E1%BB%99&action=edit&redlink=1), song có một bộ phận lệ thuộc [Giang Nam Đông lộ](/w/index.php?title=Giang_Nam_%C4%90%C3%B4ng_l%E1%BB%99&action=edit&redlink=1).
Vào thời
[nhà Nguyên](/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%C3%AAn), triều đình thiết lập [Giang Tây đẳng xứ hành trung thư tỉnh](/w/index.php?title=Giang_T%C3%A2y_%C4%91%E1%BA%B3ng_x%E1%BB%A9_h%C3%A0nh_trung_th%C6%B0_t%E1%BB%89nh&action=edit&redlink=1) (江西等处行中书省), địa hạt bao trùm tuyệt đại bộ phận Giang Tây ngày nay (một bộ phận phía đông bắc lệ thuộc [Giang Chiết đẳng xứ hành trung thư tỉnh](/w/index.php?title=Giang_Chi%E1%BA%BFt_%C4%91%E1%BA%B3ng_x%E1%BB%A9_h%C3%A0nh_trung_th%C6%B0_t%E1%BB%89nh&action=edit&redlink=1)) và phần lớn tỉnh [Quảng Đông](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_%C4%90%C3%B4ng) hiện nay. Các hành tỉnh thời Nguyên được chia thành các lộ, trực lệ châu, châu và huyện. Tại Giang Tây, có 13 lộ là Long Hưng, Cát An, Nam Khang, Cống Châu, Kiến Xương, Giang Châu, Bam An, Thụy Châu, Viên Châu, Lâm Giang, Phủ Châu, Nhiêu Châu, Tín Châu cùng hai trực lệ châu là Nam Phong và Duyên Sơn, cùng với 48 huyện, 16 huyện cấp châu. Từ thời Trung Đường trở đi, Giang Tây đã có bước phát triển lớn về kinh tế và văn hóa. Vào thời ba triều Tống, Nguyên, Minh, Giang Tây là một trong các tỉnh phồn vinh nhất Trung Quốc. Điều này thể hiện trong nông nghiệp như sản xuất lương thực hay thủ công nghiệp như đồ sứ và các khía cạnh kinh tế khác. [[3]](#cite_note-3)
Đến thời
[nhà Minh](/wiki/Nh%C3%A0_Minh), về cơ bản vẫn giữ lại chế độ hành chính thời Nguyên, song đổi hành trung thư tỉnh thành bố chính sứ ti, đổi lộ thành phủ và đổi châu thành huyện. Giang Tây bố chính sử ti về cơ bản tương đương với Giang Tây ngày nay, có thẩm quyền đối với 13 phủ là Nam Xương, Thụy Châu, Nhiêu Châu. Nam Khang, Cửu Giang, Quảng Tín, Phủ Châu, Kiến Xương, Cát An, Viên Châu, Lâm Giang, Cống Châu, Nam An; các phủ được chia tiếp thành 78 huyện. Sau khi Quảng Đông tách thành một bố chính sứ ti riêng, ranh giới của Giang Tây từ đó có rất ít thay đổi. Khi đó, các cơ quan hành chính tối cao là Thừa tuyên bố chính sứ ti, đề hình án sát sứ ti, dô chỉ huy sứ ti, tam ti phân biệt do triều đình trung ương trực tiếp kiểm soát, phân quyền cai trị. Ngoài ra, còn có ba địa vị phiên vương (Ninh vương, Hoài vương và Ích vương) phân phong tại Giang Tây, lần lượt tại Nam Xương phủ, Nhiêu Châu phủ (Bà Dương), và Kiến Xương phủ (Nam Thành).
Đến thời nhà Thanh, triều đình đổi Giang Tây bố chính sứ ti thành Giang Tây tỉnh, cơ bản vẫn thi hành chế độ hành chính của nhà Minh. Tăng thêm ba huyện cấp thính là Liên Hoa tại Cát An phủ, Đồng Cổ tại Nam Xương phủ, Kiền Nam tại Cám Châu phủ đồng thời thăng Ninh Đô huyện thành châu trực thuộc tỉnh. Người đứng đầu các tỉnh thời Thanh là
[tuần phủ](/wiki/Tu%E1%BA%A7n_ph%E1%BB%A7), bên dưới là các chức vụ thừa tuyên bố chính sứ ti và đề hình án sát sứ ti, phụ trách các vấn đề về dân chính, tài chính và giám sát tư pháp.
Thời kỳ Minh Thanh, Giang Tây nằm trên tuyến giao lộ nam-bắc rất phồn thịnh giữa Quảng Đông và lưu vực Trường Giang, khiến các thành thị của Giang Tây dọc theo tuyến đường này cũng có được sự phồn vinh. Đồng thời, do chính sách "Giang Tây điền Hồ Quảng" và "Hồ Quảng điền Tứ Xuyên", cư dân Giang Tây đã di cư đến các tỉnh có mật độ dân số thấp như Hồ Nam, Hồ Bắc, Quảng Đông, Quảng Tây, Vân Nam và Quý Châu. Trong thời gian này, hình thành thương bang "Giang Hữu", đứng thứ 3 trong thập đại thương bang trên toàn quốc. Đồng thời, Cảnh Đức trấn là một trong tứ đại danh trấn trên toàn quốc.
Thời kỳ
[Trung Hoa Dân Quốc](/wiki/Trung_Hoa_D%C3%A2n_Qu%E1%BB%91c), các phủ, châu và thính đều được chuyển thành huyện, Giang Tây khi đó có tổng cộng 81 huyện. Đến năm 1926, quân [Bắc phạt](/wiki/B%E1%BA%AFc_ph%E1%BA%A1t) tiến đến và đồn trú tại Nam Xương, chính thức thành lập thành phố Nam Xương. Năm 1934, huyện [Vụ Nguyên](/wiki/V%E1%BB%A5_Nguy%C3%AAn) của An Huy được sáp nhập vào Giang Tây, đến năm 1947 lại trả cho An Huy, đến năm 1949 lại nhập vào Giang Tây. Ngay 1 tháng 8 năm 1927, tại Giang Tây nổ ra [khởi nghĩa Nam Xương](/wiki/Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Nam_X%C6%B0%C6%A1ng), khởi đầu [Nội chiến Trung Quốc](/wiki/N%E1%BB%99i_chi%E1%BA%BFn_Trung_Qu%E1%BB%91c). Sau đó, trên địa phận Giang Tây và các tỉnh lân cận, [Cộng sản đảng](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Trung_Qu%E1%BB%91c) đã thiết lập [căn cứ địa cách mạng Tĩnh Cương Sơn](/w/index.php?title=C%C4%83n_c%E1%BB%A9_%C4%91%E1%BB%8Ba_c%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_T%C4%A9nh_C%C6%B0%C6%A1ng_S%C6%A1n&action=edit&redlink=1), [căn cứ địa cách mạng Tương-Việt-Cám](/w/index.php?title=C%C4%83n_c%E1%BB%A9_%C4%91%E1%BB%8Ba_c%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_T%C6%B0%C6%A1ng-Vi%E1%BB%87t-C%C3%A1m&action=edit&redlink=1), [căn cứ địa cách mạng Mân-Chiết-Cám](/w/index.php?title=C%C4%83n_c%E1%BB%A9_%C4%91%E1%BB%8Ba_c%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_M%C3%A2n-Chi%E1%BA%BFt-C%C3%A1m&action=edit&redlink=1), [căn cứ địa cách mạng Tương-Ngạc-Cám](/w/index.php?title=C%C4%83n_c%E1%BB%A9_%C4%91%E1%BB%8Ba_c%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_T%C6%B0%C6%A1ng-Ng%E1%BA%A1c-C%C3%A1m&action=edit&redlink=1) và [căn cứ địa cách mạng Trung ương](/w/index.php?title=C%C4%83n_c%E1%BB%A9_%C4%91%E1%BB%8Ba_c%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_Trung_%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1).
Năm 1931, Cộng sản đảng đã tuyên bố thành lập
[Cộng hòa Xô viết Trung Hoa](/wiki/C%E1%BB%99ng_ho%C3%A0_X%C3%B4_vi%E1%BA%BFt_Trung_Hoa) tại [Thụy Kim](/wiki/Th%E1%BB%A5y_Kim), đổi tên Thụy Kim thành Thụy Kinh, đây là thủ đô của chính phủ trung ương, được gọi là "Hồng sắc thủ đô" hoặc "Hồng đô". Trong thời gian chế độ này hoạt động, chính phủ trung ương đã ban hành hiến pháp, phát hành tiền tệ, thiết kế quốc kỳ, và gọi các khu vực do mình kiểm soát là khu Xô viết (苏区, *Tô khu*). Do [Quốc Dân đảng](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c_Qu%E1%BB%91c_D%C3%A2n_%C4%90%E1%BA%A3ng) giành được thắng lợi trong cuộc đàn áp cộng sản lần thứ 5, chính phủ trung ương của Cộng hòa Xô viết Trung Hoa đã buộc phải sơ tán khỏi khu Xô viết Trung ương Giang Tây từ tháng 10 năm 1934. Năm 1933, chính phủ Quốc dân tại Nam Xương của Quốc Dân đảng đã phát động [Tân sinh hoạt vận động](/w/index.php?title=T%C3%A2n_sinh_ho%E1%BA%A1t_v%E1%BA%ADn_%C4%91%E1%BB%99ng&action=edit&redlink=1), về sau lan rộng trên toàn quốc. Năm 1936, sau khi thông tuyến đường sắt Việt-Hán đi từ Quảng Đông đến Hồ Nam, Giang Tây đã mất vị thế quan trọng là nằm trên trục giao thông bắc-nam. Năm 1937, khi tuyến đường sắt Chiết-Cám thông xe, Giang Tây đã có sự thay đổi lớn về bố trí giao thông và thành thị.
Năm 2005, tuyến
[đường sắt Kinh-Cửu](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Kinh-C%E1%BB%ADu&action=edit&redlink=1) từ [Bắc Kinh](/wiki/B%E1%BA%AFc_Kinh) đến [Hồng Kông](/wiki/H%E1%BB%93ng_K%C3%B4ng) đã khai thông kết nối nam-bắc Giang Tây, đẩy nhanh sự phát triển của khu vực đồi núi phía nam tỉnh. Năm 2005, việc thông xe tuyến đường sắt Cám-Long-Hạ đã chấm dứt tình trạng "hồng sắc cố đô" Thụy Kim không có đường sắt, thực hiện nguyện vọng trong phương lược kiến quốc của [Tôn Trung Sơn](/wiki/T%C3%B4n_D%E1%BA%ADt_Ti%C3%AAn) trong việc xây dựng tuyến đường sắt nối giữa Phúc Kiến và Giang Tây.
## Địa lý[
[sửa](/w/index.php?title=Giang_T%C3%A2y&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Giang_T%C3%A2y&action=edit§ion=2)]
Giang Tây có núi bao quanh ba mặt, ở phía tây là các dãy núi
[Mạc Phụ](/w/index.php?title=D%C3%A3y_n%C3%BAi_M%E1%BA%A1c_Ph%E1%BB%A5&action=edit&redlink=1) (幕阜山), [Cửu Lĩnh](/w/index.php?title=D%C3%A3y_n%C3%BAi_C%E1%BB%ADu_L%C4%A9nh&action=edit&redlink=1) (九岭山), và [La Tiên](/w/index.php?title=D%C3%A3y_n%C3%BAi_La_Ti%C3%AAu&action=edit&redlink=1) (罗霄山); ở phía đông là các dãy núi [Hoài Ngọc](/w/index.php?title=D%C3%A3y_n%C3%BAi_Ho%C3%A0i_Ng%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) (怀玉山) và [Vũ Di](/wiki/Khu_th%E1%BA%AFng_c%E1%BA%A3nh_V%C5%A9_Di_S%C6%A1n); còn ở phía nam là các dãy núi [Cửu Liên](/w/index.php?title=D%C3%A3y_n%C3%BAi_C%E1%BB%ADu_Li%C3%AAn&action=edit&redlink=1) (九连山) và [Đại Dữu Lĩnh](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_D%E1%BB%AFu_L%C4%A9nh&action=edit&redlink=1) (大庾岭). Phần trung bộ và nam bộ của Giang Tây là các gò đồi và thung lũng nằm rải rác, núi và gò đồi chiếm tới 60% diện tích của tỉnh; trong khi bắc bộ thì bằng phẳng và có cao độ thấp, gọi là [đồng bằng hồ Bà Dương](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%93ng_b%E1%BA%B1ng_h%E1%BB%93_B%C3%A0_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1). Đỉnh cao nhất Giang Tây là [Hoàng Cương Sơn](/w/index.php?title=Ho%C3%A0ng_C%C6%B0%C6%A1ng_S%C6%A1n&action=edit&redlink=1) (黄岗山) thuộc dãy núi Vũ Di, trên vùng giáp giới với [Phúc Kiến](/wiki/Ph%C3%BAc_Ki%E1%BA%BFn), với cao độ 2.157 mét (7.077 ft). [Sông Cám](/wiki/S%C3%B4ng_C%C3%A1m) là sông chính tại Giang Tây, sông dài 991 km và chảy từ nam lên bắc. Sông Cám đổ vào [hồ Bà Dương](/wiki/H%E1%BB%93_B%C3%A0_D%C6%B0%C6%A1ng), hồ nước ngọt lớn nhất tại Trung Quốc; nước trong hồ này lại đổ vào [Trường Giang](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Giang), con sông tạo thành ranh giới phía bắc của Giang Tây. Các sông quan trọng khác đổ vào hồ Bà Dương là [sông Phủ](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Ph%E1%BB%A7&action=edit&redlink=1) (抚河, 312 km), [sông Tín](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_T%C3%ADn&action=edit&redlink=1) (信江, 329 km), [sông Bà](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_B%C3%A0&action=edit&redlink=1) (鄱江) và [sông Tu](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Tu&action=edit&redlink=1) (修水). Các hồ chứa nhân tạo trọng yếu của Giang Tây là [hồ chứa Chá Lâm](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_ch%E1%BB%A9a_Ch%C3%A1_L%C3%A2m&action=edit&redlink=1) (柘林水库) trên sông Tu ở phía tây bắc và [hồ chứa Vạn An](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_ch%E1%BB%A9a_V%E1%BA%A1n_An&action=edit&redlink=1) (万安水库) ở thượng du sông Cám.
Giang Tây có
[khí hậu cận nhiệt đới ẩm](/wiki/Kh%C3%AD_h%E1%BA%ADu_c%E1%BA%ADn_nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%9Bi_%E1%BA%A9m) ( *Cfa* theo [phân loại khí hậu Köppen](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_kh%C3%AD_h%E1%BA%ADu_K%C3%B6ppen)), với mùa đông ngắn, mát và ẩm cùng mùa hè rất nóng và ẩm ướt. Nhiệt độ không khí trung bình là 3 đến 9 °C (37 đến 48 °F) vào tháng 1 và 27 đến 30 °C (81 đến 86 °F) vào tháng 7. Lượng [giáng thủy](/wiki/Gi%C3%A1ng_th%E1%BB%A7y) hàng năm là 1.200 đến 1.900 milimét (47 đến 75 in), phần lớn bắt nguồn từ các cơn mưa lớn vào cuối mùa xuân và mùa hè.
Tính đến năm 2007, Giang Tây đã thành lập được 137 khu bảo tồn thiên nhiên, bao gồm 6 khu bảo tồn cấp quốc gia, tổng diện tích là 9.852,3 km², chiếm 5,9% diện tích của tỉnh.
## Các đơn vị hành chính[
[sửa](/w/index.php?title=Giang_T%C3%A2y&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Giang_T%C3%A2y&action=edit§ion=3)] *Xem chi tiết: Danh sách các đơn vị hành chính Giang Tây*
Giang Tây được chia ra làm 11 địa cấp thị (11 thành phố):
|Bản đồ||#||Tên||Thủ phủ||
|[2010](/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_%C4%91i%E1%BB%81u_tra_nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u_l%E1%BA%A7n_th%E1%BB%A9_6_(C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa)&action=edit&redlink=1)) ![ Jiangxi prfc map.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7a/Jiangxi_prfc_map.png/350px-Jiangxi_prfc_map.png)
![ Jiangxi prfc map.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7a/Jiangxi_prfc_map.png/350px-Jiangxi_prfc_map.png)
**—** [Địa cấp thị](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_c%E1%BA%A5p_th%E1%BB%8B)— [Nam Xương](/wiki/Nam_X%C6%B0%C6%A1ng) [Đông Hồ](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_H%E1%BB%93,_Nam_X%C6%B0%C6%A1ng)
Nánchāng Shì
[Phủ Châu](/wiki/Ph%E1%BB%A7_Ch%C3%A2u) [Lâm Xuyên](/wiki/L%C3%A2m_Xuy%C3%AAn)
Fǔzhōu Shì
[Cám Châu](/wiki/C%C3%A1m_Ch%C3%A2u) [Chương Cống](/wiki/Ch%C6%B0%C6%A1ng_C%E1%BB%91ng)
Gànzhōu Shì
[Cát An](/wiki/C%C3%A1t_An) [Cát Châu](/wiki/C%C3%A1t_Ch%C3%A2u)
Jí'ān Shì
[Cảnh Đức Trấn](/wiki/C%E1%BA%A3nh_%C4%90%E1%BB%A9c_Tr%E1%BA%A5n) [Châu Sơn](/wiki/Ch%C3%A2u_S%C6%A1n,_C%E1%BA%A3nh_%C4%90%E1%BB%A9c_Tr%E1%BA%A5n)
Jǐngdézhèn Shì
[Cửu Giang](/wiki/C%E1%BB%ADu_Giang) [Tầm Dương](/wiki/T%E1%BA%A7m_D%C6%B0%C6%A1ng)
Jiǔjiāng Shì
[Bình Hương](/wiki/B%C3%ACnh_H%C6%B0%C6%A1ng,_Giang_T%C3%A2y) [An Nguyên](/wiki/An_Nguy%C3%AAn)
Píngxiāng Shì
[Thượng Nhiêu](/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_Nhi%C3%AAu) [Tín Châu](/wiki/T%C3%ADn_Ch%C3%A2u)
Shàngráo Shì
[Tân Dư](/wiki/T%C3%A2n_D%C6%B0) [Du Thủy](/wiki/Du_Th%E1%BB%A7y)
Xīnyú Shì
[Nghi Xuân](/wiki/Nghi_Xu%C3%A2n,_Giang_T%C3%A2y) [Viên Châu](/wiki/Vi%C3%AAn_Ch%C3%A2u)
Yíchūn Shì
[Ưng Đàm](/wiki/%C6%AFng_%C4%90%C3%A0m) [Nguyệt Hồ](/wiki/Nguy%E1%BB%87t_H%E1%BB%93)
Yīngtán Shì
## Kinh tế[
[sửa](/w/index.php?title=Giang_T%C3%A2y&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Giang_T%C3%A2y&action=edit§ion=4)]
Theo kết quả sơ bộ, năm 2010, tổng GDP của Giang Tây đạt 943,5 tỉ NDT, đứng thứ 19 cả nước, tính theo giá cả thì tăng 14% so với năm trước. Trong đó,
[khu vực một của nền kinh tế](/wiki/Khu_v%E1%BB%B1c_m%E1%BB%99t_c%E1%BB%A7a_n%E1%BB%81n_kinh_t%E1%BA%BF) đạt giá trị 106,04 tỉ NDT, tăng trưởng 4,8%, chiếm tỷ trọng 16,4% trong GDP; [khu vực hai của nền kinh tế](/wiki/Khu_v%E1%BB%B1c_hai_c%E1%BB%A7a_n%E1%BB%81n_kinh_t%E1%BA%BF) đạt giá trị 341,49 tỉ NDT, tăng trưởng 16,6%, chiếm tỷ trọng 52,7% trong GDP; [khu vực ba của nền kinh tế](/wiki/D%E1%BB%8Bch_v%E1%BB%A5) đạt giá trị 200,5 tỉ NDT, tăng trưởng 10,1%, chiếm tỉ trọng 30,9%. Thu nhập bình quân của cư dân đô thị là 15.481 NDT, tăng trưởng 10,4%; thu nhập thuần của nông dân là 5.789 NDT, tăng trưởng 14,1%.
Trong số các tỉnh thị, tốc độ phát triển kinh tế của Giang Tây ở mức trung bình, song tổng giá trị kinh tế thì tương đối nhỏ. Nông nghiệp chiếm một tỷ trọng lớn trong nền kinh tế quốc dân của tỉnh Giang Tây. Trong 29 năm từ 1979-2007, tổng GDP của Giang Tây đã tăng lên 62,86 lần, còn theo giá cả so sánh, tốc độ tăng trưởng GDP bình quân hành năm là 9,4%, thấp hơn mức bình quân 9,8% của cả nước. So với các tỉnh ven biển lân cận là
[Chiết Giang](/wiki/Chi%E1%BA%BFt_Giang), [Phúc Kiến](/wiki/Ph%C3%BAc_Ki%E1%BA%BFn) và [Quảng Đông](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_%C4%90%C3%B4ng), thì Giang Tây là một tỉnh nghèo. [Lúa](/wiki/L%C3%BAa) là cây trồng chủ đạo tại Giang Tây, các loại cây thường trồng khác là [bông](/wiki/S%E1%BB%A3i_b%C3%B4ng) và [cải dầu](/wiki/C%E1%BA%A3i_d%E1%BA%A7u), [chè](/w/index.php?title=Ch%C3%A8_(c%C3%A2y)&action=edit&redlink=1), [mao trúc](/w/index.php?title=Mao_tr%C3%BAc&action=edit&redlink=1), [thông sam](/w/index.php?title=Sam_(c%C3%A2y)&action=edit&redlink=1). Giang Tây dẫn đầu về sản xuất [kim quất](/wiki/Kim_qu%E1%BA%A5t) tại Trung Quốc, đặc biệt là ở huyện [Toại Xuyên](/wiki/To%E1%BA%A1i_Xuy%C3%AAn). Giang Tây giàu tài nguyên khoáng sản, dẫn đầu trong số các tỉnh của Trung Quốc về trữ lượng [5] [đồng](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng), [volfram](/wiki/Wolfram), [vàng](/wiki/V%C3%A0ng), [bạc](/wiki/B%E1%BA%A1c), [urani](/wiki/Urani), [thori](/wiki/Thori), [tantali](/wiki/Tantali), [niobi](/wiki/Niobi). Các trung tâm khai mỏ đáng chú ý là [Đức Hưng](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c_H%C6%B0ng)(đồng) và [Đại Dư](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_D%C6%B0)(volfram). Gốm sứ Cảnh Đức Trấn nổi tiếng toàn quốc.
## Nhân khẩu[
[sửa](/w/index.php?title=Giang_T%C3%A2y&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Giang_T%C3%A2y&action=edit§ion=5)]
Tuyệt đại đa số cư dân Giang Tây là
[người Hán](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_H%C3%A1n), chiếm trên 99,7% dân số, các phân nhóm Hán chính tại Giang Tây là [người Cám](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_C%C3%A1m&action=edit&redlink=1) và [người Khách Gia](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Kh%C3%A1ch_Gia). Các nhóm thiểu số có số lượng đáng kể là [người Hồi](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_H%E1%BB%93i), [người Xa](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Xa) và [người Choang](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Tr%C3%A1ng). Hồ Nam và Giang Tây là hai tỉnh mất cân bằng giới tính lớn nhất tại Trung Quốc, theo nghiên cứu của [BMJ](/wiki/BMJ) dựa theo số liệu năm 2005, tỷ lệ bé trai/bé gái trong nhóm tuổi từ 1-4 tại Giang Tây là trên 140/100. [[6]](#cite_note-6)
Cư dân Giang Tây chủ yếu nói
[tiếng Cám](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_C%C3%A1m), một bộ phận nói [tiếng Khách Gia](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Kh%C3%A1ch_Gia), [tiếng Huy](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Huy&action=edit&redlink=1), [tiếng Ngô](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ng%C3%B4) và [Quan thoại](/wiki/Quan_tho%E1%BA%A1i). Tiếng Cám là một trong các phương ngữ lớn, số người sử dụng ước đạt 51 triệu, ngôn ngữ này được nói tại trên 60 huyện thị tại Giang Tây, phạm vi bao trùm Nam Xương, Cảnh Đức Trấn (khu thành thị), Bình Hương, Nghi Xuân, Phủ Châu và Cát An. Tiếng Khách Gia được nói ở Cám Châu.
## Giao thông[
[sửa](/w/index.php?title=Giang_T%C3%A2y&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Giang_T%C3%A2y&action=edit§ion=6)]
### Hàng không[
[sửa](/w/index.php?title=Giang_T%C3%A2y&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Giang_T%C3%A2y&action=edit§ion=7)] [Sân bay quốc tế Xương Bắc Nam Xương](/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_X%C6%B0%C6%A1ng_B%E1%BA%AFc_Nam_X%C6%B0%C6%A1ng)(南昌昌北国际机场) [Sân bay Hoàng Kim Cám Châu](/wiki/S%C3%A2n_bay_Ho%C3%A0ng_Kim_C%C3%A1m_Ch%C3%A2u)(赣州黄金机场) [Sân bay Từ Đô Cảnh Đức Trấn](/w/index.php?title=S%C3%A2n_bay_T%E1%BB%AB_%C4%90%C3%B4_C%E1%BA%A3nh_%C4%90%E1%BB%A9c_Tr%E1%BA%A5n&action=edit&redlink=1)(景德镇瓷都机场) [Sân bay Lư Sơn Cửu Gian](/w/index.php?title=S%C3%A2n_bay_L%C6%B0_S%C6%A1n_C%E1%BB%ADu_Gian&action=edit&redlink=1)(九江庐山机场) [Sân bay Tĩnh Cương Sơn Cát An](/w/index.php?title=S%C3%A2n_bay_T%C4%A9nh_C%C6%B0%C6%A1ng_S%C6%A1n_C%C3%A1t_An&action=edit&redlink=1)(吉安井冈山机场) [Sân bay Tam Thanh Sơn Thượng Nhiêu](/w/index.php?title=S%C3%A2n_bay_Tam_Thanh_S%C6%A1n_Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_Nhi%C3%AAu&action=edit&redlink=1)(上饶三清山机场) [Sân bay Minh Nguyệt Sơn Nghi Xuân](/wiki/S%C3%A2n_bay_Minh_Nguy%E1%BB%87t_S%C6%A1n_Nghi_Xu%C3%A2n)(宜春明月山机场)
### Đường sắt[
[sửa](/w/index.php?title=Giang_T%C3%A2y&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Giang_T%C3%A2y&action=edit§ion=8)] [Đường sắt Chiết-Cám](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Chi%E1%BA%BFt-C%C3%A1m&action=edit&redlink=1)(浙赣铁路), từ [Hàng Châu](/wiki/H%C3%A0ng_Ch%C3%A2u)(Chiết Giang) đến [Chu Châu](/wiki/Chu_Ch%C3%A2u)(Hồ Nam) [Đường sắt Kinh-Cửu](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Kinh-C%E1%BB%ADu&action=edit&redlink=1)(京九铁路), từ [Bắc Kinh](/wiki/B%E1%BA%AFc_Kinh)đến [Hồng Kông](/wiki/H%E1%BB%93ng_K%C3%B4ng) [Đường sắt Vũ-Cửu](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_V%C5%A9-C%E1%BB%ADu&action=edit&redlink=1)(武九铁路), từ [Vũ Hán](/wiki/V%C5%A9_H%C3%A1n)(Vũ Hán) đến Cửu Giang [Đường sắt Đồng-Cửu](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_%C4%90%E1%BB%93ng-C%E1%BB%ADu&action=edit&redlink=1)(铜九铁路), từ [Đồng Lăng](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_L%C4%83ng_(huy%E1%BB%87n))(An Huy) đến Cửu Giang [Đường sắt Ưng-Hạ](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_%C6%AFng-H%E1%BA%A1&action=edit&redlink=1)(鹰厦铁路), từ Ưng Đàm đến [Hạ Môn](/wiki/H%E1%BA%A1_M%C3%B4n)(Phúc Kiến) [Đường sắt Cám-Long](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_C%C3%A1m-Long&action=edit&redlink=1)(赣龙铁路), từ Cám Châu đến [Long Nham](/wiki/Long_Nham)(Phúc Kiến) [Đường sắt Mân-Cám](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_M%C3%A2n-C%C3%A1m&action=edit&redlink=1)(闽赣铁路), từ [Phúc Châu](/wiki/Ph%C3%BAc_Ch%C3%A2u)(Phúc Kiến) đến Thượng Nhiêu [Đường sắt Hoàn-Cám](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Ho%C3%A0n-C%C3%A1m&action=edit&redlink=1)(皖赣铁路), từ [Vu Hồ](/wiki/Vu_H%E1%BB%93)(An Huy) đến [Quý Khê](/wiki/Qu%C3%BD_Kh%C3%AA) [Đường sắt Phân-Văn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Ph%C3%A2n-V%C4%83n&action=edit&redlink=1)(分文铁路), từ huyện [Phân Nghi](/wiki/Ph%C3%A2n_Nghi)đến huyện [Vĩnh Tân](/wiki/V%C4%A9nh_T%C3%A2n,_C%C3%A1t_An) [Đường sắt Hướng-Lạc](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_H%C6%B0%E1%BB%9Bng-L%E1%BA%A1c&action=edit&redlink=1)(向乐铁路), từ huyện [Nam Xương](/wiki/Nam_X%C6%B0%C6%A1ng_(huy%E1%BB%87n_Trung_Qu%E1%BB%91c))đến huyện [Lạc An](/wiki/L%E1%BA%A1c_An,_Ph%E1%BB%A7_Ch%C3%A2u) [Đường sắt Hướng Phủ](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_H%C6%B0%E1%BB%9Bng_Ph%E1%BB%A7&action=edit&redlink=1)(向莆铁路), từ huyện Nam Xương đến [Phủ Điền](/wiki/Ph%E1%BB%A7_%C4%90i%E1%BB%81n)(Phúc Kiến) [Đường sắt Cám-Thiều](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_C%C3%A1m-Thi%E1%BB%81u&action=edit&redlink=1)(赣韶铁路), từ Cám Châu đến [Thiều Quan](/wiki/Thi%E1%BB%81u_Quan)(Quảng Đông) [Đường sắt Hành-Trà-Cát](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_H%C3%A0nh-Tr%C3%A0-C%C3%A1t&action=edit&redlink=1)(衡茶吉铁路), từ [Hành Dương](/wiki/H%C3%A0nh_D%C6%B0%C6%A1ng)(Hồ Nam) đến huyện [Cát An](/wiki/C%C3%A1t_An_(huy%E1%BB%87n)) [Đường sắt Xương-Cửu-Thành](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_X%C6%B0%C6%A1ng-C%E1%BB%ADu-Th%C3%A0nh&action=edit&redlink=1)(昌九城际铁路), tuyến đường sắt cao tốc, từ Nam Xương đến Cửu Giang [Đường sắt Tây Hoàn Nam Xương](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_T%C3%A2y_Ho%C3%A0n_Nam_X%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1)(南昌西环铁路), tức đường sắt bao quanh phía Tây Nam Xương [Đường sắt cao tốc Hợp-Phúc](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_cao_t%E1%BB%91c_H%E1%BB%A3p-Ph%C3%BAc&action=edit&redlink=1)(合福客运专线), từ [Hợp Phì](/wiki/H%E1%BB%A3p_Ph%C3%AC)(An Huy) đến [Phúc Châu](/wiki/Ph%C3%BAc_Ch%C3%A2u)(Phúc Kiến), trên đất Giang Tây đi qua vùng đông bắc ( [Vụ Nguyên](/wiki/V%E1%BB%A5_Nguy%C3%AAn), [Đức Hưng](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c_H%C6%B0ng)và [Thượng Nhiêu](/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_Nhi%C3%AAu)) [Đường sắt cao tốc Hỗ-Côn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_cao_t%E1%BB%91c_H%E1%BB%97-C%C3%B4n&action=edit&redlink=1)(沪昆客运专线), từ [Thượng Hải](/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_H%E1%BA%A3i)đến [Côn Minh](/wiki/C%C3%B4n_Minh)(Vân Nam), trên đất Giang Tây đi qua vùng phía bắc (Thượng Nhiêu, Ưng Đàm, Nam Xương, Nghi Xuân, Tân Dư, Bình Hương)
### Đường bộ[
[sửa](/w/index.php?title=Giang_T%C3%A2y&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Giang_T%C3%A2y&action=edit§ion=9)]
- Cao tốc liên tỉnh
- G35
[Đường cao tốc Tế-Quảng](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_cao_t%E1%BB%91c_T%E1%BA%BF-Qu%E1%BA%A3ng&action=edit&redlink=1)(济广高速公路), từ [Tế Nam](/wiki/T%E1%BA%BF_Nam)(Sơn Đông) đến [Quảng Châu](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Ch%C3%A2u)(Quảng Đông), trên đất Giang Tây đi qua Cảnh Đức Trấn, Thượng Nhiêu, Ưng Đàm, Phủ Châu, Cám Châu
- G45
[Đường cao tốc Đại-Quảng](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_cao_t%E1%BB%91c_%C4%90%E1%BA%A1i-Qu%E1%BA%A3ng&action=edit&redlink=1)(大广高速公路), từ [Đại Khánh](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Kh%C3%A1nh)( [Hắc Long Giang](/wiki/H%E1%BA%AFc_Long_Giang)) đến Quảng Châu (Quảng Đông), trên đất Giang Tây đi qua Cửu Giang, Nghi Xuân, Tân Dư, Cát An, Cám Châu
- G4511
[Đường cao tốc Long-Hà](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_cao_t%E1%BB%91c_Long-H%C3%A0&action=edit&redlink=1)(龙河高速公路), từ huyện [Long Nam](/wiki/Long_Nam)của Cám Châu đến [Hà Nguyên](/wiki/H%C3%A0_Nguy%C3%AAn)(Quảng Đông), trên đất Giang Tây đi qua hai huyện Long Nam và [Định Nam](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_Nam)
- G56
[Đường cao tốc Hàng-Thụy](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_cao_t%E1%BB%91c_H%C3%A0ng-Th%E1%BB%A5y&action=edit&redlink=1)(杭瑞高速公路), từ Hàng Châu (Chiết Giang) đến [Thụy Lệ](/wiki/Th%E1%BB%A5y_L%E1%BB%87)(Vân Nam), trên đất Giang Tây đi qua Cửu Giang, Cánh Đức Trấn, [Vụ Nguyên](/wiki/V%E1%BB%A5_Nguy%C3%AAn)
- G60
[Đường cao tốc Hỗ-Côn](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_cao_t%E1%BB%91c_H%E1%BB%97-C%C3%B4n&action=edit&redlink=1)(沪昆高速公路), từ Thượng Hải đến Côn Minh (Vân Nam), trên đất Giang Tây đi qua Thượng Nhiêu, Ưng Đàm, Phủ Châu, Nam Xương, Nghi Xuân, Tân Dư, Bình Hương
- G6001
[Đường cao tốc Vành đai Nam Xương](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_cao_t%E1%BB%91c_V%C3%A0nh_%C4%91ai_Nam_X%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1)(南昌绕城高速)
- G70
[Đường cao tốc Phúc-Ngân](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_cao_t%E1%BB%91c_Ph%C3%BAc-Ng%C3%A2n&action=edit&redlink=1)(福银高速公路), từ [Ngân Xuyên](/wiki/Ng%C3%A2n_Xuy%C3%AAn)( [Ninh Hạ](/wiki/Ninh_H%E1%BA%A1)) đến Phúc Châu (Phúc Kiến), trên đất Giang Tây đi qua Cửu Giang, Nam Dương, Phủ Châu
- G72
[Đường cao tốc Tuyền-Nam](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_cao_t%E1%BB%91c_Tuy%E1%BB%81n-Nam&action=edit&redlink=1)(泉南高速公路), từ [Tuyền Châu](/wiki/Tuy%E1%BB%81n_Ch%C3%A2u)(Phúc Kiến) đến [Nam Ninh](/wiki/Nam_Ninh)( [Quảng Tây](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_T%C3%A2y)), trên đất Giang Tây đi qua Phủ Châu, Cát An, Bình Hương
- G76
[Đường cao tốc Hạ-Dong](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_cao_t%E1%BB%91c_H%E1%BA%A1-Dong&action=edit&redlink=1)(厦蓉高速公路), từ Hạ Môn (Phúc Kiến) đến [Thành Đô](/wiki/Th%C3%A0nh_%C4%90%C3%B4)( [Tứ Xuyên](/wiki/T%E1%BB%A9_Xuy%C3%AAn)), trên đất Giang Tây đi qua Cám Châu ( [Thụy Kim](/wiki/Th%E1%BB%A5y_Kim), [Vu Đô](/wiki/Vu_%C4%90%C3%B4), [Cám huyện](/wiki/C%C3%A1m_(huy%E1%BB%87n)), [Chương Cống](/wiki/Ch%C6%B0%C6%A1ng_C%E1%BB%91ng), [Thượng Do](/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_Do)và [Sùng Nghĩa](/wiki/S%C3%B9ng_Ngh%C4%A9a))
- Quốc lộ
- G105
[Quốc lộ 105](/w/index.php?title=Qu%E1%BB%91c_l%E1%BB%99_105_(Trung_Qu%E1%BB%91c)&action=edit&redlink=1), từ Bắc Kinh đến [Chu Hải](/wiki/Ch%C3%A2u_H%E1%BA%A3i)(Quảng Đông), trên đất Giang Tây đi qua Cửu Giang, Nam Xương, Nghi Xuân, Cát An, Cám Châu
- G206
[Quốc lộ 206](/w/index.php?title=Qu%E1%BB%91c_l%E1%BB%99_206_(Trung_Qu%E1%BB%91c)&action=edit&redlink=1), từ [Yên Đài](/wiki/Y%C3%AAn_%C4%90%C3%A0i)( [Sơn Đông](/wiki/S%C6%A1n_%C4%90%C3%B4ng)) đến [Sán Đầu](/wiki/S%C3%A1n_%C4%90%E1%BA%A7u)(Quảng Đông), trên đất Giang Tây đi qua Cảnh Đức Trấn, Thượng Nhiêu, Ưng Đàm, Phủ Châu, Cám Châu
- G316
[Quốc lộ 316](/w/index.php?title=Qu%E1%BB%91c_l%E1%BB%99_316_(Trung_Qu%E1%BB%91c)&action=edit&redlink=1), từ Phúc Châu (Phúc Kiến) đến [Lan Châu](/wiki/Lan_Ch%C3%A2u)( [Cam Túc](/wiki/Cam_T%C3%BAc)). Trên đất Giang Tây đi qua Cửu Giang, Nam Xương, Phủ Châu
- G319
[Quốc lộ 319](/w/index.php?title=Qu%E1%BB%91c_l%E1%BB%99_319_(Trung_Qu%E1%BB%91c)&action=edit&redlink=1), từ Hạ Môn (Phúc Kiến) đến Thành Đô (Tứ Xuyên), trên đất Giang Tây đi qua Cám Châu, Cát An, Bình Hương
- G320
[Quốc lộ 320](/w/index.php?title=Qu%E1%BB%91c_l%E1%BB%99_320_(Trung_Qu%E1%BB%91c)&action=edit&redlink=1), từ Thượng Hải đến Thụy Lệ (Vân Nam) trên đất Giang Tây đi qua Thượng Nhiêu, Ưng Đàm, Phủ Châu, Nam Xương, Nghi Xuân, Bình Hương
- G323
[Quốc lộ 323](/w/index.php?title=Qu%E1%BB%91c_l%E1%BB%99_323_(Trung_Qu%E1%BB%91c)&action=edit&redlink=1), từ Thụy Kim của Cám Châu đến [Lâm Thương](/wiki/L%C3%A2m_Th%C6%B0%C6%A1ng)( [Vân Nam](/wiki/V%C3%A2n_Nam). Tại Giang Tô chỉ đi qua Cám Châu (Thụy Kim, Vu Đô, Cám huyện, Chương Cống, [Nam Khang](/wiki/Nam_Khang), [Đại Dư](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_D%C6%B0))
### Đường thủy[
[sửa](/w/index.php?title=Giang_T%C3%A2y&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Giang_T%C3%A2y&action=edit§ion=10)]
Cửu Giang là một cảng sông nội địa trọng yếu, có cả các tuyến chiều dọc nội tỉnh theo
[sông Cám](/wiki/S%C3%B4ng_C%C3%A1m) và [sông Tín](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_T%C3%ADn&action=edit&redlink=1), có các tuyến liên tỉnh chiều ngang theo [Trường Giang](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Giang) và [sông Xương Giang](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_X%C6%B0%C6%A1ng_Giang&action=edit&redlink=1) (một [phân lưu](/wiki/Ph%C3%A2n_l%C6%B0u) của Trường Giang), toàn tỉnh có 4.937 km đường thủy có thể thông hành. Nam Xương và Thượng Nhiêu cũng có các cảng sông lớn, phục vụ cả việc chuyên chở hàng hóa lẫn hành khách.
## Giáo dục[
[sửa](/w/index.php?title=Giang_T%C3%A2y&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Giang_T%C3%A2y&action=edit§ion=11)]
|
||
|
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Giang_T%C3%A2y&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Giang_T%C3%A2y&action=edit§ion=12)] [^](#cite_ref-1) [“趣味文字：中国各省及自治区名称历史由来和变化”](http://www.people.com.cn/GB/shenghuo/1090/2435218.html). 人 民 网. Truy cập ngày 6 tháng 11 năm 2012. [^](#cite_ref-2) [“万年仙人洞人种出世界首棵水稻 赣鄱是世界的稻作起源中心区”](http://www.jx.xinhuanet.com/ztdj/2004-09/17/content_2888697.htm). 新华网. Truy cập ngày 6 tháng 11 năm 2012. **張正田，〈淺談宋代江西健訟風氣與客家、江西先民的移民潮〉，《客家雜誌》，256(臺北)，2011.10，頁68** [^](#cite_ref-3) [^](#cite_ref-4) [“Spring Fishing Ban on China's Largest Freshwater Lake”](http://english.people.com.cn/200202/21/eng20020221_90777.shtml). People's Daily. Truy cập ngày 6 tháng 11 năm 2012. **Zhonghua quan guo min zhu fu nü lian he hui (1988).** [^](#cite_ref-huibu1988_5-0) [. Foreign Language Press. Truy cập ngày 16 tháng 6 năm 2011.](http://books.google.com/books?id=kcmGAAAAIAAJ) *Chung-kuo fu nü* [^](#cite_ref-6) [“China’s excess males, sex selective abortion, and one child policy: analysis of data from 2005 national intercensus survey”](http://www.bmj.com/content/338/bmj.b1211). BMJ.
|
|
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.04:-77.49:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

X-Cache-Status: miss

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1067 miss, cp1066 miss

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Accept-Ranges: bytes


text:
Juigalpa
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Juigalpa là một khu tự quản thuộc tỉnh Chontales, Nicaragua. Khu tự quản Juigalpa có diện tích 727 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2005, huyện Juigalpa có dân số 51838 người.[1]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Municipalities of Nicaragua”. Statoids. Bản gốc lưu trữ 5 tháng 5 năm 2009. Truy cập ngày 26 tháng 6 năm 2012.

markdown:
# Juigalpa
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|![]()
|
|Đây là một bài
Xin hãy tạo liên kết đến bài này trong các bài của các
(tháng 5 2013)
|Juigalpa|
|—
|![ Juigalpa.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d4/Juigalpa.jpg/300px-Juigalpa.jpg)
![ Juigalpa.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d4/Juigalpa.jpg/300px-Juigalpa.jpg)
|
|![]()
**Cờ hiệu** ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/19/Flag_of_Nicaragua.svg/23px-Flag_of_Nicaragua.svg.png)
[Nicaragua](/wiki/Nicaragua) [Tỉnh](/w/index.php?title=T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Nicaragua&action=edit&redlink=1) [Chontales](/w/index.php?title=Chontales_(t%E1%BB%89nh)&action=edit&redlink=1) [Chontales Department](https://www.wikidata.org/wiki/Q498443) 2(727 km 2) [Thành phố kết nghĩa](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_k%E1%BA%BFt_ngh%C4%A9a) [Ann Arbor](/wiki/Ann_Arbor,_Michigan), [Den Haag](/wiki/Den_Haag) **Juigalpa** là một [khu tự quản](/w/index.php?title=Khu_t%E1%BB%B1_qu%E1%BA%A3n_c%E1%BB%A7a_Nicaragua&action=edit&redlink=1) thuộc [tỉnh](/w/index.php?title=T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Nicaragua&action=edit&redlink=1) [Chontales](/w/index.php?title=Chontales&action=edit&redlink=1), [Nicaragua](/wiki/Nicaragua). Khu tự quản Juigalpa có diện tích 727 [ki lô mét vuông](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng). Đến thời điểm năm 2005, huyện Juigalpa có dân số 51838 người. [[1]](#cite_note-1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Juigalpa&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Juigalpa&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“Municipalities of Nicaragua”](http://www.statoids.com/yni.html). Statoids. Bản gốc [lưu trữ](http://web.archive.org/web/20101129043837/http://statoids.com/yni.html)5 tháng 5 năm 2009. Truy cập ngày 26 tháng 6 năm 2012.

X-Cache: cp1054 miss, cp1066 miss


text:
Kelbra
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Kelbra là một đô thị thuộc huyện Mansfeld-Südharz, bang Saxony-Anhalt, nước Đức. Đô thị Kelbra có diện tích 40,54 km². Đô thị này nằm ở phía bắc núi Kyffhäuser, cự ly khoảng 20 km về phía tây của Sangerhausen, và 20 km về phía đông Nordhausen. Kelbra thuộc Verwaltungsgemeinschaft Goldene Aue.
Kelbra kết nghĩa với Frampton Cotterell của Anh và Bad Salzdetfurth của Đức.

markdown:
# Kelbra
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Kelbra
|
|Huy hiệu |
|Vị trí
|
|Hành chính
|
|[Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) [Bang](/wiki/Bang_c%E1%BB%A7a_%C4%90%E1%BB%A9c) [Sachsen-Anhalt](/wiki/Sachsen-Anhalt) [Huyện](/wiki/Huy%E1%BB%87n_c%E1%BB%A7a_%C4%90%E1%BB%A9c) [Mansfeld-Südharz](/wiki/Mansfeld-S%C3%BCdharz) [Cộng đồng hành chánh](/w/index.php?title=C%E1%BB%99ng_%C4%91%E1%BB%93ng_h%C3%A0nh_ch%C3%A1nh&action=edit&redlink=1) [Goldene Aue](/w/index.php?title=Goldene_Aue,_Saxony-Anhalt&action=edit&redlink=1) [Thị trưởng](/wiki/Burgomaster) **Số liệu thống kê cơ bản** [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [Cao độ](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) [Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) *(31/12/2007)* [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) **Các thông tin khác** [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Trung_%C3%82u)/ [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_H%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/UTC%2B1)/ [+2](/wiki/UTC%2B2)) [Biển số xe](/wiki/Bi%E1%BB%83n_s%E1%BB%91_xe) [Mã bưu chính](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_%C4%90%E1%BB%A9c) [Mã vùng](/w/index.php?title=M%C3%A3_v%C3%B9ng_%E1%BB%9F_%C4%90%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1) [Website](/wiki/Website) [www.kelbra.de](http://www.kelbra.de/) **Kelbra** là một đô thị thuộc huyện [Mansfeld-Südharz](/wiki/Mansfeld-S%C3%BCdharz), bang [Saxony-Anhalt](/wiki/Sachsen-Anhalt), nước [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c). Đô thị Kelbra có [diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) 40,54 [km²](/wiki/Km%C2%B2). Đô thị này nằm ở phía bắc núi [Kyffhäuser](/w/index.php?title=Kyffh%C3%A4user&action=edit&redlink=1), cự ly khoảng 20 km về phía tây của [Sangerhausen](/wiki/Sangerhausen), và 20 km về phía đông [Nordhausen](/wiki/Nordhausen). Kelbra thuộc [Verwaltungsgemeinschaft](/w/index.php?title=Verwaltungsgemeinschaft&action=edit&redlink=1) [Goldene Aue](/w/index.php?title=Goldene_Aue,_Saxony-Anhalt&action=edit&redlink=1).
Kelbra kết nghĩa với
[Frampton Cotterell](/w/index.php?title=Frampton_Cotterell&action=edit&redlink=1) của Anh và [Bad Salzdetfurth](/wiki/Bad_Salzdetfurth) của Đức.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Kelbra&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kelbra&action=edit§ion=1)]
|
|

X-Cache: cp1053 miss, cp1066 miss


text:
Manpo
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Manp'o là một thành phố ở tây bắc tỉnh Changan, Bắc Triều Tiên. Dân số năm 1991 ước khoảng 100.893 người.
Nhiệt độ trung bình trong năm là 6,5°C; nhiệt độ trung bình tháng 1 là -14,4°C; còn nhiệt độ trung bình tháng 7 là 23,6°C. Lượng mưa hàng năm là 947,8mm
Thành phố nằm dọc theo bờ sông Áp Lục. Manp'o được lập thành thành phố năm 1961.
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Bản mẫu:Baekgwa
- North Korea Uncovered, (North Korea Google Earth) see much of Manpo's industrial and political infrastructure on Google Earth.

markdown:
# Manpo
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Manpo|
|Chuyển tự Tiếng Triều Tiên|
| •
|[Hanja](/wiki/Hanja) [滿](https://vi.wiktionary.org/wiki/%E6%BB%BF) [浦](https://vi.wiktionary.org/wiki/%E6%B5%A6) [市](https://vi.wiktionary.org/wiki/%E5%B8%82) [Romaja quốc ngữ](/wiki/Romaja_qu%E1%BB%91c_ng%E1%BB%AF) [McCune–Reischauer](/wiki/McCune%E2%80%93Reischauer) ![ Jian Yalu River Border Railway Bridge view of Manpo 2011 07 24.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f4/Jian_Yalu_River_Border_Railway_Bridge_view_of_Manpo_2011_07_24.jpg/250px-Jian_Yalu_River_Border_Railway_Bridge_view_of_Manpo_2011_07_24.jpg)
![ Jian Yalu River Border Railway Bridge view of Manpo 2011 07 24.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f4/Jian_Yalu_River_Border_Railway_Bridge_view_of_Manpo_2011_07_24.jpg/250px-Jian_Yalu_River_Border_Railway_Bridge_view_of_Manpo_2011_07_24.jpg)
[Bắc Triều Tiên](/wiki/B%E1%BA%AFc_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) *ŭp*, 5 khu vực lao động, 15 *ri* **Manp'o** là một thành phố ở tây bắc tỉnh [Changan](/w/index.php?title=Changan&action=edit&redlink=1), [Bắc Triều Tiên](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn). Dân số năm 1991 ước khoảng 100.893 người.
Nhiệt độ trung bình trong năm là 6,5°C; nhiệt độ trung bình tháng 1 là -14,4°C; còn nhiệt độ trung bình tháng 7 là 23,6°C. Lượng mưa hàng năm là 947,8mm
Thành phố nằm dọc theo bờ
[sông Áp Lục](/wiki/%C3%81p_L%E1%BB%A5c). Manp'o được lập thành thành phố năm 1961.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Manpo&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Manpo&action=edit§ion=1)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Manpo&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Manpo&action=edit§ion=2)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Manpo&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Manpo&action=edit§ion=3)] [Bản mẫu:Baekgwa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Baekgwa&action=edit&redlink=1) [North Korea Uncovered](http://bbs.keyhole.com/ubb/ubbthreads.php?ubb=showflat&Number=165472#Post165472), (North Korea Google Earth) see much of Manpo's industrial and political infrastructure on Google Earth.
|
|


text:
Ol Doinyo Lengai
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Ol Doinyo Lengai là núi lửa vẫn còn hoạt động và là núi lửa phun natrocarbonatit duy nhất trên thế giới, trong đới tách giãn Đông Phi. Ol Doinyo Lengai là một ngọn núi lửa hoạt động nằm ở phía bắc Tanzania và là một phần của hệ thống núi lửa của thung lũng Great Rift ở Đông Phi. Nó nằm trong các thung lũng Rift phía đông, phía nam của cả hai ngổn ngang hồ và Kenya. Nó là duy nhất trong số các núi lửa hoạt động nó tạo ra dung nham natrocarbonatite, một sự xuất hiện độc đáo của carbonatite núi lửa. Hơn nữa, nhiệt độ của dung nham của nó như nó nổi lên là chỉ có khoảng 510 °C (950 °F). Một vài núi lửa cũ carbonatite tuyệt chủng đang nằm gần đó, bao gồm cả núi Homa.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Ol Doinyo Lengai”. Global Volcanism Program. Smithsonian Institution.
- ^ Lengai 2007 (through November) News Archive, Website maintained by Frederick A. Belton, Middle Tennessee State University.

markdown:
# Ol Doinyo Lengai
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Ol Doinyo Lengai|
|
|![]()
Image of 1966 eruption
[Độ cao](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%89nh_(%C4%91%E1%BB%8Ba_h%C3%ACnh)&action=edit&redlink=1) [Tanzania](/wiki/Tanzania) [Dãy núi](/wiki/D%C3%A3y_n%C3%BAi) [Great Rift Valley](/wiki/Thung_l%C5%A9ng_t%C3%A1ch_gi%C3%A3n_L%E1%BB%9Bn) [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD) [02°45′52″N 34°54′58″Đ / 2,76444°N 34,91611°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Ol_Doinyo_Lengai¶ms=02_45_52_S_34_54_58_E_type:mountain_) [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [02°45′52″N 34°54′58″Đ / 2,76444°N 34,91611°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Ol_Doinyo_Lengai¶ms=02_45_52_S_34_54_58_E_type:mountain_) [Kiểu](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_ki%E1%BB%83u_n%C3%BAi) [Stratovolcano](/wiki/N%C3%BAi_l%E1%BB%ADa_d%E1%BA%A1ng_t%E1%BA%A7ng) [Phun trào gần nhất](/wiki/N%C3%BAi_l%E1%BB%ADa) [[1]](#cite_note-1) [[2]](#cite_note-2) **Ol Doinyo Lengai** là [núi lửa](/wiki/N%C3%BAi_l%E1%BB%ADa) vẫn còn hoạt động và là núi lửa phun natrocarbonatit duy nhất trên thế giới, trong [đới tách giãn Đông Phi](/wiki/%C4%90%E1%BB%9Bi_t%C3%A1ch_gi%C3%A3n_%C4%90%C3%B4ng_Phi). Ol Doinyo Lengai là một ngọn núi lửa hoạt động nằm ở phía bắc Tanzania và là một phần của hệ thống núi lửa của thung lũng Great Rift ở Đông Phi. Nó nằm trong các thung lũng Rift phía đông, phía nam của cả hai ngổn ngang hồ và Kenya. Nó là duy nhất trong số các núi lửa hoạt động nó tạo ra dung nham natrocarbonatite, một sự xuất hiện độc đáo của carbonatite núi lửa. Hơn nữa, nhiệt độ của dung nham của nó như nó nổi lên là chỉ có khoảng 510 °C (950 °F). Một vài núi lửa cũ carbonatite tuyệt chủng đang nằm gần đó, bao gồm cả núi Homa.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Ol_Doinyo_Lengai&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ol_Doinyo_Lengai&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“Ol Doinyo Lengai”](http://www.volcano.si.edu/world/volcano.cfm?vnum=0202-12%3D). *.* [Global Volcanism Program](/w/index.php?title=Global_Volcanism_Program&action=edit&redlink=1) [Smithsonian Institution](/w/index.php?title=Smithsonian_Institution&action=edit&redlink=1). [^](#cite_ref-2) [Lengai 2007 (through November) News Archive](http://www.mtsu.edu/%7Efbelton/2007%20news%20archive.html), Website maintained by Frederick A. Belton, [Middle Tennessee State University](/w/index.php?title=Middle_Tennessee_State_University&action=edit&redlink=1).

X-Cache: cp1055 miss, cp1066 miss


text:
Pseudomugil majusculus
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Pseudomugil majusculus, tên tiếng Anh: Cape blue-eye, là một loài cá thuộc họ Pseudomugilidae. Nó là loài đặc hữu của Papua New Guinea.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Allen, G. 1996. Pseudomugil majusculus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập ngày 4 tháng 8 2007.

markdown:
*Pseudomugil majusculus*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Pseudomugil majusculus
|
|[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Actinopterygii](/wiki/L%E1%BB%9Bp_C%C3%A1_v%C3%A2y_tia) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Atheriniformes](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%A1_su%E1%BB%91t) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Pseudomugilidae](/wiki/Pseudomugilidae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Pseudomugil](/wiki/Pseudomugil) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **P. majusculus** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Pseudomugil majusculus* [Ivantsoff](/w/index.php?title=Walter_Ivantsoff&action=edit&redlink=1)& [G. R. Allen](/w/index.php?title=Gerald_R._Allen&action=edit&redlink=1), 1984 *, tên tiếng Anh: Pseudomugil majusculus* *Cape blue-eye*, là một loài [cá](/wiki/C%C3%A1)thuộc họ [Pseudomugilidae](/wiki/Pseudomugilidae). Nó là loài [đặc hữu](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_h%E1%BB%AFu)của [Papua New Guinea](/wiki/Papua_New_Guinea).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Pseudomugil_majusculus&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Pseudomugil_majusculus&action=edit§ion=1)]
- Allen, G. 1996.
[Pseudomugil majusculus](http://www.iucnredlist.org/search/details.php/18546/all). [2006 IUCN Red List of Threatened Species.](http://www.iucnredlist.org)Truy cập ngày 4 tháng 8 2007.

X-Cache: cp1066 miss, cp1066 miss


text:
Trợ giúp
Thể loại:Động vật đặc hữu Togo
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
Các trang trong thể loại “Động vật đặc hữu Togo”
Thể loại này gồm trang sau.
H
Hyperolius laticeps
Lấy từ “
https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thể_loại:Động_vật_đặc_hữu_Togo&oldid=11163522
”
Thể loại
:
Động vật Togo
Động vật đặc hữu theo quốc gia
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận cho địa chỉ IP này
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Thể loại
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Bài viết chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Phản hồi lỗi
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Liên hệ
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Ngôn ngữ khác
English
Español
Français
Nederlands
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 08:21 ngày 28 tháng 3 năm 2013.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Với việc sử dụng trang web này, bạn chấp nhận
Điều khoản Sử dụng
và
Quy định quyền riêng tư
.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động

X-Cache: cp1065 miss, cp1066 miss


text:
Thể loại:Luận cứ triết học
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Thể loại con
Thể loại này gồm thể loại con sau.
N
- ► Những lỗi suy luận logic (2 t.l., 5 tr.)
Các trang trong thể loại “Luận cứ triết học”
6 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 6 trang.

markdown:
# Thể loại:Luận cứ triết học
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
## Thể loại con
Thể loại này gồm thể loại con sau.
### N
- ►
[Những lỗi suy luận logic](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%E1%BB%AFng_l%E1%BB%97i_suy_lu%E1%BA%ADn_logic) (2 t.l., 5 tr.)
## Các trang trong thể loại “Luận cứ triết học”
6 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 6 trang.


text:
Tibro (đô thị)
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Đô thị Tibro (Tibro kommun) là một đô thị ở hạt Västra Götaland ở phía tây Thụy Điển. Thủ phủ nằm ở thị xã Tibro.
Tuyển thủ tennis Robin Söderling quê ở Tibro.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Tibro Municipality - Trang mạng chính thức

markdown:
# Tibro (đô thị)
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Tibro kommun|
|
|![]()
[Hạt](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_c%E1%BB%A7a_Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1) [hạt Västra Götaland](/wiki/V%C3%A4stra_G%C3%B6taland_(h%E1%BA%A1t)) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n) [Västergötland](/wiki/V%C3%A4sterg%C3%B6tland) **Seat** [Tibro](/w/index.php?title=Tibro&action=edit&redlink=1) ![ Tibro Municipality in Västra Götaland County.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Tibro_Municipality_in_V%C3%A4stra_G%C3%B6taland_County.png/200px-Tibro_Municipality_in_V%C3%A4stra_G%C3%B6taland_County.png)
![ Tibro Municipality in Västra Götaland County.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Tibro_Municipality_in_V%C3%A4stra_G%C3%B6taland_County.png/200px-Tibro_Municipality_in_V%C3%A4stra_G%C3%B6taland_County.png)
[Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch)
• Tổng diện tích
• Diện tích đất
[thứ 243](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B_Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n_theo_di%E1%BB%87n_t%C3%ADch&action=edit&redlink=1)trên 290
235,51 km²
220,07 km²
[Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91)
• Total
[thứ 203](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B_Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n_theo_d%C3%A2n_s%E1%BB%91&action=edit&redlink=1)trên 290
10.671 người
[Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91)
• Tổng
[92](/w/index.php?title=List_of_municipalities_of_Sweden_by_population_density&action=edit&redlink=1)trên 290
48,5 người/km²
[Website](/wiki/Website) [http://www.tibro.se/](http://www.tibro.se/) [SCB](/w/index.php?title=S%E1%BB%91_li%E1%BB%87u_th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1)ngày 31 tháng 12 năm 2006 **Đô thị Tibro** ( *Tibro kommun*) là một [đô thị](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4_th%E1%BB%8B_Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1) ở [hạt Västra Götaland](/wiki/V%C3%A4stra_G%C3%B6taland_(h%E1%BA%A1t)) ở phía tây [Thụy Điển](/wiki/Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n). Thủ phủ nằm ở thị xã [Tibro](/w/index.php?title=Tibro&action=edit&redlink=1).
Tuyển thủ
[tennis](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_v%E1%BB%A3t) [Robin Söderling](/wiki/Robin_S%C3%B6derling) quê ở Tibro.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Tibro_(%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B)&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tibro_(%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B)&action=edit§ion=1)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Tibro_(%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B)&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tibro_(%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B)&action=edit§ion=2)] [Tibro Municipality](http://www.tibro.se)- Trang mạng chính thức
|
|
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|


text:
анкета
Từ điển mở Wiktionary
Tiếng Nga[sửa]
Chuyển tự[sửa]
Xem Wiktionary:Phiên âm của tiếng Nga.
Danh từ[sửa]
анкета gc
- (опросный лист) tờ khai, bản tự khai, bản ghi câu hỏi, bản khai lý lịch.
- заполнить анкету — điền vào tờ khai, viết bản tự khai, kê khai lý lịch
- (сбор сведений) [cuộc] trưng cầu ý kiến, thăm dò dư luận.
Tham khảo[sửa]
- Hồ Ngọc Đức, Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí (chi tiết)

markdown:
# анкета
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Nga[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-rus-&action=edit§ion=T-1)]
### Chuyển tự[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-translit-&action=edit§ion=T-1)]
Xem
[Wiktionary:Phiên âm của tiếng Nga](/wiki/Wiktionary:Phi%C3%AAn_%C3%A2m_c%E1%BB%A7a_ti%E1%BA%BFng_Nga).
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)] **анк ета** gc
- (опросный лист)
[tờ khai](/w/index.php?title=t%E1%BB%9D_khai&action=edit&redlink=1), [bản](/wiki/b%E1%BA%A3n) [tự](/wiki/t%E1%BB%B1) [khai](/wiki/khai), [bản](/wiki/b%E1%BA%A3n) [ghi](/wiki/ghi) [câu hỏi](/wiki/c%C3%A2u_h%E1%BB%8Fi), [bản](/wiki/b%E1%BA%A3n) [khai](/wiki/khai) [lý lịch](/wiki/l%C3%BD_l%E1%BB%8Bch). *зап*— điền vào tờ khai, viết bản tự khai, kê khai lý lịch __о__лнить **анк** __е__ту
-
- (сбор сведений) [cuộc]
[trưng cầu](/wiki/tr%C6%B0ng_c%E1%BA%A7u) [ý kiến](/wiki/%C3%BD_ki%E1%BA%BFn), [thăm dò](/wiki/th%C4%83m_d%C3%B2) [dư luận](/wiki/d%C6%B0_lu%E1%BA%ADn).
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.04:-77.49:v4; Path=/; secure; Domain=.wiktionary.org

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wiktionary.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache: cp1065 miss, cp1054 miss