markdown:
This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
**Phần 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
**
I) Khái niệm: Tăng trưởng kinh tế là sự gia tăng thu nhập của nền kinh tế trong một khoảng thời gian nhất định (thường là một năm) II) Biểu hiện:
1. 2. 3.
Sự gia tăng về sản lượng của nền kinh tế Sự gia tăng về tổng thu nhập của nền kinh tế Sự gia tăng về sản lượng bình quân đầu người
III) Ý nghĩa của tốc độ tăng trưởng kinh tế -Tăng trưởng kinh tế được thể hiện ở qui mô và tốc độ + Qui mô tăng trưởng phản ánh sự gia tăng nhiều hay ít + Tốc độ tăng trưởng được sử dụng với ý nghĩa so sánh tương đối và phản ánh sự gia tăng nhanh hay chậm giữa các thời kì,. Bản chất của tăng trưởng kinh tế là phản ánh sự thay đổi về lượng của nền kinh tế. Ngày nay, yêu cầu tăng trưởng kinh tế được gắn liền với tính bền vững hay việc đảm bảo chất lượng tăng trưởng ngày càng cao. IV) Các chỉ tiêu đánh giá tăng tưởng kinh tế: 1) Tổng giá trị sản xuất (GO) là tổng giá trị sản phẩm vật chất và dịch vụ được tạo nên trên phạm vi lãnh thổ của 1 quốc gia trong 1 thời kì nhất định (thường là 1 năm). 2) Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) là tổng giá trị sản phẩm vật chất và dịch vụ cuối cùng do kết quả hoạt động kinh tế trên phạm vi lãnh thổ của 1 quốc gia tạo nên trong 1 thời kì nhất định. 3) Tổng thu nhập quốc dân (GNI) là tổng thu nhập từ sản phẩm vật chất và dịch vụ cuối cùng do công nhân của 1 nước tạo nên trong một khoảng thời gian nhất định. GNI = GDP + chênh lệch thu nhập nhân tố với nước ngoài 4) Thu nhập quốc dân (NI) là phần giá trị sản phẩm vật chất và dịch vụ mới sáng tạo ra trong 1 khoảng thời gian nhất định NI = GNI – Dp (khấu hao vốn cố định của nền kinh tế) 5) Thu nhập quốc dân sử dụng (NDI) là phần thu nhập của quốc gia dành cho tiêu dùng cuối cùng và tích lũy tuần trong 1 thời kì nhất định.
NDI = NI + chênh lệch về chuyển nhượng hiện hành với nước ngoài 6) Thu nhập bình quân đầu người (GDP/người, GNI/người) Sự ra tăng liên tục với tốc độ ngày càng cao của chỉ tiêu này là dấu hiệu thể hiện sự tăng trưởng bền vững 7) Giá để tính các chỉ tiêu tăng trưởng: +Giá so sánh: là giá được xác định theo mặt bằng của 1 năm gốc +Giá hiện hành là giá được xác định theo mặt bằng của năm tính toán +Giá sức mua tương đương được xác định theo mặt bằng quốc tế và hiện nay thường tính theo mặt bằng giá của Mỹ. +Chỉ số giảm phát DGDP V. Lý thuyết tăng trưởng kinh tế hiện đại: 1) Các nhân tố tác động đến tăng trưởng kinh tế: Nhân tố kinh tế: Đây là những nhân tố có tác động trực tiếp đến các biến đầu vào và đầu ra của nền kinh tế. a) Các nhân tố tác động trực tiếp tới tổng cung: Lý thuyết tăng trưởng kinh tế hiện đại thống nhất với mô hình kinh tế tân cổ điển về hàm sản xuất: Y = F(K,L,R,T) Và thống nhất với kiểu phân tích của hàm sản xuất Cobb-Douglas về sự tác động của các yếu tố tới tăng trưởng Y= T.Kα.Lβ.Rγ g = t + αk + βl + γr 4 yếu tố nguồn lực tác động trực tiếp tới tổng cung là: - Vốn (K): Vốn sản xuất đứng trên góc độ vĩ mô, xét trong mối quan hệ trực tiếp với tăng trưởng kinh tế, được đặt ra ở khía cạnh vốn vật chất gồm: nhà máy, thiết bị, nhà xưởng, các trang thiết bị được sử dụng như những yếu tố đầu vào trong sản xuất. Lý thuyết này thống nhất với mô hình Harrod – Domar về vai trò của vốn đầu tư với tăng trưởng kinh tế. Vốn là cơ sở để phát huy tác dụng của các yếu tố khác, vốn là cơ sở để tạo việc làm, để có công nghệ tiên tiến. g = s/k k: hệ số ICOR vẫn được coi là cơ sở để xác định tỉ lệ đầu tư cần thiết phù hợp với tốc độ tăng trưởng kinh tế. Ngoài ra hệ số ICOR còn được dùng để đánh giá hiệu quả sử dụng vốn đầu tư, phản ánh trình độ công nghệ kĩ thuật của sản xuất và mức đọ khan hiếm của các yếu tố nguồn lực.
Đó là vốn nhân lực – những lao động có kỹ năng sản xuất. lượng đầu ra có thể lớn hơn nhờ vào việc cải tiến chất lượng của lao động. gồm những thành tựu kiến thức và sự áp dụng phổ biến các kết quả nghiên cứu vào thực tế nhằm nâng cao trình độ phát triển chung của sản xuất. . lao động và năng suất yếu tố tổng hợp (TFP). b) Các nhân tố tác động đến tổng cầu: . Cùng với lượng đầu vào như nhau. Vì vậy. nếu không có tài nguyên .tổng cầu (AD-AS).. tăng TFP gắn liền với áp dụng các tiến bộ kỹ thuật. Hiện nay trong nhiều mô hình tăng trưởng hiện đại. ngoài khía cạnh vật chất gồm quy mô và số lượng lao động. trình độ tay nghề của người lao động… Tính chất tác động của các yếu tố tổng cung đến tăng trưởng kinh tế được thể hiện qua mô hình tổng cung. Xét trên phạm vi toàn thể giới. những lao động có sáng kiến và phương pháp mới trong hoạt động kinh tế . vốn và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực này. yếu tố đất đai và tài nguyên có thể gia nhập dưới dạng yếu tố vốn K. 3 yếu tố trực tiếp tác động đến tăng trưởng kinh tế là vốn.Công nghệ kĩ thuật (T): được quan niệm là nhân tố tác động ngày càng mạnh đến tăng trưởng trong điều kiện hiện đại. TFP (Total Factor Productivity) là chỉ tiêu đo lường năng suất của đồng thời cả “lao động” và “vốn” trong một hoạt động cụ thể hay cho cả nền kinh tế. đổi mới công nghệ.Lao động (L): Yếu tố lao động. Vì vậy. cải tiến phương thức quản lý và nâng cao kỹ năng. còn có khía cạnh phi vật chất thường được nhấn mạnh trong những mô hình tăng trưởng hiện nay.Tài nguyên đất đai (R): Tài nguyên thiên là một trong những yếu tố nguồn lực đầu vào của quá trình sản xuất. đất đai thì sẽ không có sản xuất và cũng không có sự tồn tại của con người.
Trong kinh tế học vĩ mô có 4 yếu tố trực tiếp cấu thành tổng cầu gồm: .Chi cho tiêu dùng các nhân (C): gồm các khoản chi cố định. Chi cho tiêu dùng cá nhân phụ thuộc vào tổng thu nhập khả dụng (DI) và xu hướng tiêu dùng cận biên (MPC). Giá trị nhập khẩu là giá trị cho các hàng hóa sử dụng trong nước nhưng không sử dụng các nguồn lực trong nước. Đầu tư thuần túy lấy từ các khoản tiết kiệm tù các khu vực kinh tế. mức chi tiêu chính phủ tối ưu tối với tăng trưởng kinh tế dao động trong khoảng từ 15 đến 25% GDP. Các nhà kinh tế về cơ bản họ thống nhất với nhau rằng. chi thường xuyên và các khoản chi ngoài dự kiến.Chi tiêu qua hoạt động xuất nhập khẩu (NX= X. Theo nhà kinh tế Richard Rahn (1986) tăng trưởng sẽ đạt tối đa khi chi tiêu chính phủ là vừa phải và được phân bổ hết cho những hàng hoá công cộng cơ bản như cơ sở hạ tầng. . Tính chất tác động của các yếu tố tổng cầu đến tăng trưởng kinh tế được thể hiện qua mô hình tổng cung.Chi cho đầu tư (I): là các khoản chi cho các nhu cầu đầu tư của các doanh nghiệp và các đơn vị kinh tế.tổng cầu (AD-AS): . Đầu tư lưu khôi phục là đầu tư bù đắp giá trị hao mòn được lấy từ quỹ khấu hao.M): thực chất là khoản chi phí ròng bỏ ra cho quan hệ thương mại quốc tế. bảo vệ luật pháp và quyền sở hữu. Tốc độ tăng trưởng kinh tế chi tiêu chính phủ theo % GDP Quy mô tối ưu . Giá trị hàng xuất khẩu là các khoản phải chi tiêu cho các yếu tố nguồn lực trong nước. . gồm vốn đầu tư cố định và vốn đầu tư lưu động.Chi tiêu hàng hóa chính phủ (G): gồm các khoản mục chi mua hàng hóa và dịch vụ của chính phủ.
tất cả lồng vào nhau.kinh tế. nền kinh tế Việt Nam có thể trở thành nền kinh tế lớn thứ 28 trong số những nền kinh tế có ảnh hưởng lớn đến kinh tế thế giới với GDP danh nghĩa đạt 841.xã hội . Nhân tố phi kinh tế: Nhân tố phi kinh tế là các nhân tố tác động gián tiếp tới tăng trưởng kinh tế và không thể lượng hóa được mức độ tác động. phụ thuộc cao vào xuất khẩu và đầu tư trực tiếp nước ngoài. mức độ tác động của từng nhân tố đến nền kinh tế. cho đến năm 2050. Đây là nền kinh tế hỗn hợp. Các nhân tố phi kinh tế bao gồm: . Các nhân tố phi kinh tế không tác động một cách riêng rẽ mà mang tính chất tổng hợp.Đặc điểm văn hóa-xã hội .Cơ cấu tôn giáo . đan xen. người ta không thể phân biệt và đánh giá phạm vi.661 tỉ USD và GDP bình quân đầu người là 5100 USD. Do đó. tạo nên tính chất đồng thuận hoặc không đồng trong quá trình tăng trưởng và phát triển kinh tế đất nước. nền kinh tế Việt Nam sẽ đứng thứ 14 trên thế giới có tốc độ .Nhân tố thể chế chính trị.Cơ cấu dân tộc . Theo dự báo của PwC thì vào năm 2025.Sự tham gia của cộng đồng Phần 2: THỰC TRẠNG TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2000-2010 Việt Nam là nền kinh tế lớn thứ 6 ở Đông Nam Á và lớn thứ 59 trên thế giới trong các nền kinh tế thành viên của Quỹ Tiền tệ Quốc tế xét theo quy mô tổng sản phẩm nội địa danh nghĩa năm 2009 và đứng thứ 128 xét theo tổng sản phẩm nội địa danh nghĩa bình quân đầu người.
A. Philippines và Maylasia) Nguồn: IMF Tính trung bình cả giai đoạn 1991-2010. Thời gian tăng trưởng liên tục của Việt Nam đã vượt kỷ lục 23 năm của Hàn Quốc và hiện nay cũng chỉ thua Trung Quốc.Tốc độ. mức tăng trưởng kinh tế thế giới đạt gần 7. Laos.4%/năm. giai đoạn 2001-2005 là 7. năm 2010 Việt Nam có tốc độ tăng trưởng đứng thứ 39 trên thế giới. 2. Rõ ràng mức tăng trưởng mà Việt Nam đạt được trong hơn 20 năm qua là thuộc loại cao so với các nước trên thế giới. quy mô tăng trưởng kinh tế: 1. Thailand. tốc độ tăng trưởng giảm so với giai đoạn trước do nguyên nhân chính là ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu (2008-2009). 32%. thấp hơn so với mức 7.78%.Trong đó. bình quân đầu người đạt 23000 USD/năm và sẽ đạt 70% quy mô của nền kinh tế Vương quốc Anh vào năm 2050. Theo IMF. Quy mô tăng trưởng kinh tế: .tăng trưởng cao nhất trong các nền kinh tế mới nổi (10. (sau Singapore. Trong giai đoạn 2006-2010.57% giai đoạn 1991-2000. vì vậy giai đoạn có năm 2009 tăng trưởng thấp nhất trong thập kỷ này chỉ đạt 5. Năm cao nhất là 2005 đạt 8. 44%. đạt 6. thứ 6 trong khu vực.3% mỗi năm) theo (PPP) là 3941 tỉ USD. 51% và giai đoạn 2006-2010 là 7%. Tốc độ tăng trưởng kinh tế Tốc độ tăng trưởng kinh tế trung bình trong giai đoạn 2001-2010 là 7. 25%.
Nếu so sánh thu nhập giữa Việt Nam với các nước trong khu vực. GDP đầu người của Việt Nam chưa bằng 1/2 Phillipine hay Indonexia. trong khi tốc độ tăng dân số được kìm hãm. lần lượt xấp xỉ 3/4. thì đến năm 2007. Năm 1991.xã hội năm 2010 và nhiệm vụ năm 2011 Theo IMF.September 2010 Báo cáo Thủ tướng Chính phủ về tình hình kinh tế . GDP trên đầu người của VN chỉ khoảng trên 100 USD. GDP năm 2010 gấp hơn 3 lần GDP của năm 2001. chúng ta nhận thấy khoảng cách phát triển đang dần được thu hẹp. đặc biệt khi tính GDP theo PPP.047 USD/người. Nếu năm 1990. February 2006. tốc độ tăng GDP bình quân giai đoạn 1990-2008 là 7. Năm 2008. đã dẫn đến mức thu nhập GDP bình quân trên đầu người mỗi năm một tăng. Tổng sản phẩm quốc nội GDP trong giai đoạn này tăng từ 31 tỷ USD (năm 2001) đến 101 tỷ USD (năm 2010). thì các con này đã thay đổi đáng kể sau 17 năm. hơn 1/10 của Malaysia. Tuy nhiên. GDP bình quân đầu người của Việt Nam (năm 2010) đứng thứ 130/183 quốc gia trên thế giới nếu tính theo PPP đạt 3143 USD/người/năm và đứng thứ 141/183 nếu tính theo GDP danh nghĩa đạt 1174 USD/người/năm. chỉ bằng 1/5 Thái Lan. GDP/người tăng từ 416 USD (năm 2001) lên đến 1168 USD (năm 2010). GDP/người đã đạt 835 USD. đến năm 2010 đã đạt 1168 USD/người. tăng trên 8 lần. GDP trên đầu người ước tính đạt khoảng 1. Tốc độ tăng trưởng GDP/người: Tốc độ tăng trưởng kinh tế của VN liên tục giữ ở mức cao. 3.56%/năm. Nguồn: IMF Country Report No 06/52. IMF Country Report No. Với mức thu nhập này. khi . 10/281. 1/3 và 1/5.Quy mô GDP tăng lên nhanh chóng. năm 2009 đã gấp 4 lần so với năm 1990. VN lần đầu tiên thoát ra khỏi nhóm nước nghèo (nhóm nước có thu nhập thấp nhất thế giới). Tốc độ tăng kinh tế cao.
so sánh với Trung Quốc thì chúng ta có sự tụt hậu đáng kể. yếu tố số lượng lao động đóng góp khoảng 20%. yếu tố TFP đóng góp 20%. hệ số này giảm xuống còn 6. năm 2006 đạt 41%. Tăng trưởng của Việt Nam trong thời gian qua chủ yếu phụ thuộc vào yếu tố tích lũy vốn. Cơ cấu: I. kế hoạch năm 2008 còn cao hơn. CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN TỔNG CUNG 1. ước năm 2007 đạt 40. khi GDP bình quân tính bằng PPP năm 2008 chưa bằng 50% của nước này. nhưng vẫn còn cao hơn nhiều so với khuyến cáo của WB: đối . nhưng Trung Quốc đưa ra mục tiêu giảm độ nóng của tăng trưởng và đẩy mạnh chống lạm phát do tốc độ tăng giá tính theo năm của tháng 2/2008 đã lên đến 8. đã nhiều năm liền tăng hai chữ số.15. năm 2005 đạt 40. Vốn đầu tư sản xuất(K) Theo như tính toán ban đầu. Tỷ lệ vốn đầu tư so với GDP từ năm 2004 đến nay đều đã vượt qua mốc 40% (năm 2004 đạt 40. hệ số này là 6. năm 2009.4%). yếu tố số lượng vốn đầu tư đã đóng góp khoảng 55%. hiệu quả của vốn đầu tư cũng đang giảm thấp đến mức báo động với chỉ số ICOR tăng mạnh trong giai đoạn 1991 – 2009. hệ số ICOR tăng vọt lên 8. Nếu như trong giai đoạn 1991 – 1995.7%.một tỷ lệ làm cho tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc đạt cao nhất thế giới. tăng trưởng kinh tế của Việt Nam dựa chủ yếu vào sự đóng góp của yếu tố số lượng vốn đầu tư. chỉ sau tỷ lệ trên dưới 44% của Trung Quốc . hiện đang giữ kỷ lục thế giới về số năm tăng trưởng liên tục. hệ số ICOR là 3. đặc biệt trong khu vực FDI: Vốn cam kết và vốn thực hiện của FDI (Nguồn: Bộ kế hoạch và đầu tư) Tuy nhiên. Đây là tỷ lệ thuộc loại cao nhất thế giới.2. lên đến 42%. trong khi vào năm 1991 con số này là gần 80%. B. cao nhất trong 12 năm qua.5 thì đến giai đoạn năm 2007 – 2008. năm 2010.3%.9%.
đó chính là nâng cao TFP. So sánh với các nước trong khu vực. thì phải định hướng vào nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn và lao động. Chiến lược này đã biến đổi đất nước từ nền kinh tế nông nghiệp đến những bước đầu của nền kinh tế công nghiệp hóa. Khi các yếu tố đầu vào sẵn có và rẻ thì chiến lược này rất phù hợp. Hệ số ICOR của Việt Nam và một số quốc gia châu Á Nguồn: Wrold Development Indicator và Economist Intelligence Unit 2010 2. bên cạnh chiến lược tăng trưởng dựa vào đầu vào. ICOR của Việt Nam gần gấp đôi. Tỷ trọng đóng góp của một số yếu tố đến tăng trưởng kinh tế (20012009): .với một nước đang phát triển. có nghĩa là hiệu suất đầu tư chỉ bằng một nửa. Đóng góp yếu năng suất tổng hợp (TFP) Tăng trưởng kinh tế của Việt Nam trong những thập kỷ qua phụ thuộc nhiều vào sự tích lũy của các yếu tố đầu vào đặc biệt là vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Hiện nay nền kinh tế nước ta phát triển ở mức cao hơn. hệ số ICOR ở mức 3 là đầu tư có hiệu quả và nền kinh tế phát triển theo hướng bền vững.
Trong số 5 yếu tố chính đóng góp vào tăng TFP như đã đề cập trên. nguồn tăng TFP chủ yếu dựa vào 5 yếu tố chính: (1) chất lượng lao động.Nguồn: Tính toán từ các số liệu trong niên giám thống kê 2010 Các yếu tố đóng góp vào tăng TFP Dựa vào các kết quả nghiên cứu của Tổ chức Năng suất Châu Á – APO. (2) thay đổi nhu cầu hàng hóa. (4) thay đổi cơ cấu kinh tế và (5) tiến bộ kỹ thuật. Đóng góp của khoa học và công nghệ vào tăng TFP của Việt nam giai đoạn 2006 – 2008 . (3) cơ cấu vốn. Áp dụng tiến bộ kỹ thuật và Chất lượng lao động (một phần thuộc khoa học và công nghệ). 3 yếu tố được xác định là thuộc lĩnh vực khoa học và công nghệ là: Cơ cấu vốn. dịch vụ.
2 triệu người lao động. 3. Tính chung cả giai đoạn 2001-2010. lao động 14. Tuy nhiên.2010.17%. bình quân trong giai đoạn 2006 . giá rẻ. Tổng số lao động làm việc tính đến thời điểm 1/7/2009 là 47. và tăng 4.Nguồn: Kết quả đề tài nghiên cứu “Đóng góp của yếu tố khoa học và công nghệ vào TFP và tốc độ tăng GDP” năm 2010 do Trung tâm Năng suất Việt Nam – Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng phối hợp Viện Khoa học Thống kê và các chuyên gia kinh tế thực hiện Nếu phân tích cơ cấu đầu vào của tăng trưởng.2% (theo trang Diễn đàn Phát triển Việt Nam VDF).743 nghìn người và ước tính trong năm 2010 đạt khoảng 48. lao động và năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) thì tăng trưởng kinh tế Việt Nam là theo chiều rộng và dưới mức tiềm năng. Biểu đồ 9: Số lao động đang làm việc qua các năm Đơn vị: nghìn người . tăng 11. nhưng số người lao động đến tuổi lao động hàng năm là rất lớn. tạo áp lực lớn tới giải quyết công ăn việc làm của người lao động (xem Biểu đồ 9).775 nghìn người so với cuối năm 2006.2 triệu việc làm cho người lao động. thể hiện qua tỉ lệ đóng góp của vốn.680 nghìn người so với cuối năm 2000. tỉ lệ đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp là 14.6% và vốn là 71.756 nghìn người. Nhân tố Lao động: Ở các nước đang phát triển nói chung và Việt Nam nói riêng đều có lợi thế về lao động nhiều. thị trường lao động vẫn phải đối mặt với nhiều vấn đề: Mặc dù mỗi năm nền kinh tế tạo ra khoảng 1. mỗi năm nền kinh tế tạo ra khoảng 1. Tuy nhiên lợi thế này không phải là nhân tố có đóng góp lớn vào tăng trưởng kinh tế.
Qua số liệu thực tế về phát triển kinh tế Việt Nam những năm qua cho thấy.13% trong giai đoạn 2001-2010.1% 0.55%. Trình độ chuyên môn lành nghề của lực lượng lao động còn hạn chế.39%. Do phụ thuộc vào năng suất lao động nên khả năng tạo thêm việc làm trong các ngành cũng khác nhau. cứ 1% tăng GDP trong nông nghiệp thì việc làm tăng thêm từ 0. Các chuyên gia cho rằng. đa dạng nên nước ta có thể rút nhắn quá trình tích lũy vốn bằng cách khai thác các sản phẩm thô để bán hoặc để đa dạng hóa nền kinh tế tạo nguồn tích lũy vốn ban đầu cho sự nghiệp công nghiệp hóa đất nước.xây dựng đòi hỏi chi phí vốn sản xuất ban đầu lớn nên khả năng tạo việc làm thấp trong khi phát triển dịch vụ sẽ góp phần tạo ra nhiều việc làm nhất.5 lần. Thái Lan gấp 4.5 lần.35%. Với mức tăng 5. trong ngành công nghiệp .5% . Lực lượng lao động phổ thông chưa qua đào tạo chiếm tỷ trọng lớn.15% và 0. 4.xây dựng và dịch vụ lần lượt là 0. nghiên cứu từ thực tiễn cho thấy. tăng trưởng từ ngành công nghiệp . đặc biệt là các ngành công nghệ cao. Malaysia gấp 12 lần và Hàn Quốc gấp 23.3% . kinh tế tăng trưởng càng cao thì khả năng tạo việc làm càng nhiều trong điều kiện năng suất lao động không thay đổi nhiều. nếu kinh tế tăng trưởng 1% thì việc làm tăng từ 0.0. Nguồn tài nguyên thiên nhiên thường là cơ . năng suất lao động không cao là một trong những nguyên nhân tác động tới chất lượng tăng trưởng Kinh tế ở Việt Nam. Điều này cho thấy.38% 0. Tài nguyên thiên nhiên: Nhờ những ưu đãi của tự nhiên có nguồn tài nguyên lớn. đặc biệt là các dịch vụ buôn bán nhỏ. Qua các cuộc khảo sát. phục vụ du lịch trong các khu vực phi chính thức khá phổ biến ở nước ta với mức đầu tư tương đối thấp.0. tốc độ tăng năng suất lao động của Việt Nam được cho là thấp so với các nước trong khu vực khi Trung Quốc gấp trên 2 lần so với Việt Nam.Nguồn: Tổng cục Thống kê 2010 Xét trên góc độ toàn nền kinh tế.
năm 2004. đặc biệt về năng lượng giúp cho một quốc gia ít bị lệ thuộc hơn vào các quốc gia khác và có thể tăng trưởng một cách ổn định. công nghiệp chế biến và cung cấp nguyên liệu cho nhiều ngành kinh tế khác. phí về đất đai. nhập khẩu và cán cân thương mại 2006 Kim ngạch Xuất khẩu (triệu USD) Nhập khẩu (triệu USD) 3982 6 48561 4489 1 62765 6268 5 8071 4 5709 6 6994 9 7162 9 8400 4 2007 2008 2009 2010 . Tuy nhiên. Như vậy. Sự giàu có về tài nguyên. sử dụng bền vững tài nguyên. phần đóng góp hiện nay của ngành tài nguyên môi trường trong tổng thu ngân sách và tăng trưởng kinh tế là chưa phản ánh đúng nguồn lực của tài nguyên và môi trường của đất nước. độc lập khi thị trường tài nguyên thế giới bị rời vào trạng thái bất ổn. các khoản thuế. Phí thu gom rác thải sinh hoạt không đủ bù đắp được 60% chi phí cung cấp dịch vụ này. Mặc dù Việt Nam đã áp dụng các khoản thu từ tài nguyên và môi trường như: thu tiền sử dụng đất. thu từ phí nước thải cả nước chỉ có khoảng 75 tỷ đồng (12 triệu USD) trong khi cả nước có tới 300 ngàn doanh nghiệp với một tỷ lệ lớn không đạt tiêu chuẩn môi trường. Thành phố Hồ Chí Minh. Hải Dương là 2. tiền thuê đất. con số tương ứng của Hải Phòng là 15 tỷ đồng. CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN TỔNG CẦU: 1. trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước mỗi năm chỉ thu trung bình khoảng 80 tỷ đồng thuế tài nguyên. nếu tính trung bình mỗi tỉnh thu khoảng 3 tỷ thì cả nước cũng chỉ thu được khoảng hơn 200 tỷ đồng. Thuế tài nguyên mặc dù được áp dụng từ những năm 1990 và có được sửa đổi bổ sung năm 1998 nhưng doanh thu thấp. không khuyến khích hành vi bảo tồn. I. có thể nói. hàng năm nhà nước vẫn phải trợ cấp khoảng 40% chi phí. Tăng trưởng xuất nhập khẩu Xuất. Nhìn chung trong thời gian vừa qua. Ví dụ. tài nguyên và bước đầu áp dụng một vài hình thức thuế/phí môi trường nhưng thu nhập từ những nguồn này còn rất khiêm tốn. quá trình khai thác tài nguyên thiên nhiên để phản ảnh đúng mục tiêu tích lũy vốn cho quá trình phát triển kinh tế đất nước.sở để phát triển một số ngành công nghiệp khai thác.9 tỷ. góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong nước.
5% so với năm 2009.1% so với năm trước. tăng 6 mặt hàng so với năm 2009. bằng 17.3% kim ngạch xuất khẩu.93 28.93 29. bao gồm xăng dầu.. Kim ngạch hàng hóa nhập khẩu 2010 năm đạt 84 tỷ USD.9%.60 13. điện tử máy tính và linh kiện tăng 30..34 180. thấp hơn mức 20% của kế hoạch và thấp hơn khá nhiều so với mức 22. Đặc biệt.45 20.74 22.4 3 26.12 17.7%. Lần đầu tiên. vải tùng 27. dệt may đạt trên 11 tỉ USD.71 Nguồn: Bộ Kế hoạch và Đầu tư 2010 Tổng kim ngạch xuất khẩu năm 2010 đạt 71. chất dẻo tăng 33.09 -3.4 tỉ USD.51 22. Nhờ kiểm soát chặt nhập khẩu và thành tích của xuất khẩu nên nhập siêu hàng hóa cả năm khoảng 12. tăng 225.Cán cân thương mại (triệu USD) Nhập siêu/xuất khẩu Tốc độ tăng Xuất khẩu (%) Nhập khẩu (%) Thâm hụt cán cân thương mại (%) -5065 14203 12.5% của năm trước.2010 . nguyên phụ liệu dệt may. lúa mì tăng 70. Việt Nam đã có 18 mặt hàng đạt kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỉ USD. Kim ngạch xuất nhập khẩu giai đoạn 2000 .08 -8.92 25. da giày đã vượt dầu thô “soán ngôi” top 3 mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu cao nhất.76 25.72 1802 9 1285 3 1237 5 17.2%. giầy dép tăng 36%. Một số mặt hàng có kim ngạch nhập khẩu tăng cao.41 21.72 39.28 29.7%.4%. đứng đầu về kim ngạch xuất khẩu trong 26 mặt hàng chính.25 28.82 28.2%. tăng 20. Thủy sản.6 tỉ USD. kim loại thường khác tăng 57. tăng 25.
Nhập siêu cao và kéo dài trong nhiều năm. Chi tiêu chính phủ Theo quan điểm của trường phái Keynes.Nguồn: Tổng cục Thống kê Tuy nhiên. đặc biệt là các khoản chi tiêu thông qua vay nợ có thể thúc đẩy tảng trưởng kinh tế nhờ làm tăng tổng cầu của nền kinh tế. nhất là từ năm 2007 cho đến nay đã làm sụt giảm nguồn dự trữ ngoại hối. kim loại quý xuất khẩu thì khả năng nhập siêu vẫn trên 23%. Nhập siêu năm 2010 đạt mức dưới 20% kim ngạch xuất khẩu. Từ đó có thể thấy kích cầu là đúng đắn. tăng nợ quốc gia và gây sức ép giảm giá đồng nội tệ. gói kích cầu thứ 2 (năm 2009) là cần thiết và một phần trong gói kích cầu thứ 2 nên là tăng lương cho những người lao động thuộc khu vực ngân sách nhà nước. Nếu loại trừ đá quý. . nhưng vẫn ở mức cao. Đây là nhân tố chính làm cán cân vãng lai thâm hụt khoảng 10% GDP và cán cân thanh toán thâm hụt khoảng 4 tỉ USD. thâm hụt thương mại vẫn ở mức cao. chi tiêu chính phủ. 2.
1 Nguồn: Bộ Tài chính 2010 Khác với Keynes.6 115. Kết quả là thâm hụt ngân sách nhà nước trong giai đoạn này liên tục ở mức trên 5%. để duy trì mức tăng trưởng trong giai đoạn 2006 .Chính phủ thực hiện tăng chi tiêu và đầu tư.6 -4. bảo đảm việc làm và an sinh xã hội. đặc biệt trong năm 2009 tỷ lệ thâm hụt ngân sách đã ở mức 6.2 2009 2010 -40.9 -5. Bảng 3: Thâm hụt Ngân sách Nhà nước trong giai đoạn 2001-2010 Đơn vị: nghìn tỷ đồng Bội chi ngân sách theo phân loại BTC Việt Nam Tỷ lệ trong GDP (%) Bội chi ngân sách -4. Quy mô chi tiêu chính phủ ở một số nước châu Á .95 2005 2006 2007 2008 66.7 -48. Việt Nam đã thực hiện chính sách tài khóa theo hướng nới lỏng nhằm hỗ trợ tăng trưởng. quy mô chi tiêu chính phủ của Việt Nam chiếm tới gần 30% GDP trong những năm gần đây cho thấy dấu hiệu tiêu cực của chi tiêu chính phủ tới sự tăng trưởng kinh tế. Trong khi đó. kéo dài và nợ công tăng nhanh.9%. Trong khi tăng trưởng Việt Nam trong những năm qua còn lệ thuộc quá lớn vào vốn đầu tư. đặc biệt là đầu tư công.5 -6.2010 khoảng 7% trong bối cảnh kinh tế vĩ mô suy giảm do tác động của khủng hoảng kinh tế toàn cầu. giảm thuế thu nhập doanh nghiệp nhằm hỗ trợ nền kinh tế vượt qua tác động của khủng hoảng kinh tế toàn cầu năm 2008.0 -5. Mà hậu quả dễ thấy nhất là thâm hụt ngân sách lớn.9 -116. nhà kinh tế học Richard Rahn cũng như nhiều nhà kinh tế học hiện đại cho rằng chi tiêu chính phủ tối ưu trong khoảng từ 15% đến 25% GDP.9 -5.6 -64.
xấp xỉ 39 tỷ USD. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội thực hiện năm 2010 theo giá thực tế ước tính đạt 830. tăng trưởng nhờ tăng vốn đầu tư. Đến cuối năm 2010.2% GDP và dư nợ công bằng 56.5 tỷ đồng từ nguồn vốn trái phiếu Chính phủ được Thủ tướng cho phép ứng trước để bổ . trong đó có 1980 tỷ đồng từ nguồn ngân sách trung ương và 4487.6% GDP.9% GDP.Nguồn: ADB (2007). GS.3 nghìn tỷ đồng. 3. mô hình tăng trưởng kinh tế của Việt Nam mới chỉ tập trung vào chiều rộng.1% so với năm 2009 và bằng 41.TS Nguyễn Văn Nam – Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế Quốc dân nhận định: “Trong suốt thời gian vừa qua. Việc duy trì mức bội chi ngân sách lớn trong một thời gian dài kể từ năm 2001 đã khiến mức nợ công của Việt Nam cũng gia tăng liên tục qua các năm và ảnh hưởng xấu tới ổn định kinh tế vĩ mô. Nhân tố vốn đầu tư (I) Về hiệu quả sử dụng vốn. nợ công chiếm 52. Key Indicators of Developing Asia and Pacific Countries. chất lượng tăng trưởng và nghĩa vụ trả nợ trong tương lai của Chính phủ Việt Nam. tăng 17.3% GDP. dư nợ quốc gia bằng 42.6% GDP trong đó nợ Chính phủ chiếm 41. Tính đến ngày 31/12/2009.9% GDP. khai thác tài nguyên và sức lao động chứ chưa tập trung vào tăng trưởng chiều sâu”. nợ Chính phủ ở mức 44.
trong đó một số địa phương có số vốn thực hiện lớn là: Thành phố Hồ Chí Minh đạt 15. Bộ Xây dựng 689. Bộ Y tế 1050 tỷ đồng.1 25. bằng 89%. bằng 122.5 tỷ đồng. chiếm 25. bằng 83.3 299. Đà Nẵng 4.7% kế hoạch năm 2010.7 nghìn tỷ đồng. Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn 5080 tỷ đồng.6 nghìn tỷ đồng. Vốn đầu tư từ ngân sách Nhà nước do địa phương quản lý ước tính thực hiện 98.4% kế hoạch năm.6 nghìn tỷ đồng. khu vực ngoài Nhà nước 299.6%.1% và tăng 24. bằng 96.9%. bằng 110. Hà Nội 12.1% tổng vốn đầu tư cả nước. Vốn đầu tư toàn xã hội thực hiện năm 2010 Nghìn tỷ Cơ cấu đồng (%) TỔNG SỐ Khu vực Nhà nước Khu vực ngoài Nhà nước Khu vực có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài 830.0 38. bằng 100.2%. chiếm 17. bằng 131. Trong tổng vốn đầu tư toàn xã hội thực hiện năm nay.5 tỷ đồng. Vốn đầu tư từ ngân sách Nhà nước do Trung ương quản lý đạt 42.3 nghìn tỷ đồng.7%.7% kế hoạch.sung và đẩy nhanh tiến độ thực hiện một số dự án quan trọng hoàn thành trong năm 2010. Ninh Bình 4.5 100.6%.8% và tăng 18.4% kế hoạch. bằng 69.2%.9%.2%.7 nghìn tỷ đồng.8%. bằng 104. chiếm 38.0 124. vốn từ ngân sách Nhà nước đạt 141.4%. Bộ Giao thông Vận tải 8168 tỷ đồng.4 Nguồn: Tổng cục thống kê Trong vốn đầu tư của khu vực Nhà nước.8 So với năm 2009 (%) 117. trong đó Bộ Giáo dục và Đào tạo đạt 1336.5 214.5 nghìn tỷ đồng. chiếm 36. bằng 283.1 110.3 nghìn tỷ đồng. Bộ Văn hóa.3 316.3 nghìn tỷ .1 36. bằng 99. Hà Tĩnh 3. khu vực có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài 214.8 nghìn tỷ đồng.7 118.5 nghìn tỷ đồng.1% tổng vốn và tăng 10%. bằng 88. Thể thao và Du lịch 569 tỷ đồng. vốn khu vực Nhà nước là 316.9 nghìn tỷ đồng. Bộ Công thương 3602 tỷ đồng. bằng 113% kế hoạch năm. bằng 87.
4 nghìn tỷ đồng. Bà Rịa-Vũng Tàu 3 nghìn tỷ đồng. Tỷ suất lợi nhuận trên vốn thấp. bằng 183. bằng 102. không thể cạnh tranh trong nước chứ chưa nói đến khả năng cạnh tranh trên trường quốc tế.9 nghìn tỷ đồng. Hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam trên trường quốc tế năng lực cạnh tranh còn hạn chế. hang hóa trong nước tuy đã được bảo hộ trong thời gian dài nhưng vẫn còn chất lượng kém. thậm chí còn bị các nước như Campuchia vượt lên trước. . Từ năm 2001 đến nay. HẠN CHẾ CỦA TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ Ở VIỆT NAM: – Tốc độ tăng trưởng kinh tế tuy cao nhưng chưa đủ để đưa đất nước ra khỏi tình trạng tụt hậu với các nước trên thế giới và trong khu vực. giá thành cao. bằng 143.40% GDP. Khoảng cách ngày càng tăng về phạm vi cũng như mức độ đói nghèo giữa các vùng và các dân tộc khác nhau. Đặc biệt trong những năm gần đây còn bộc lộ rủi ro tiềm ẩn về tính bền vững của tăng trưởng. – Tăng trưởng chủ yếu dựa trên những nhân tố theo chiều rộng. vốn đầu tư ngày càng tăng.49 đồng giai đoạn 2000 – 2005).8 đồng (so với 1.1%. Một đồng chi tiêu dùng cuối cùng của hộ gia đình trong giai đoạn từ 2007 trở đi kích thích giá trị sản xuất tới 1. bằng 133.2%. hằng năm chiếm trên 35% .4%.đồng. 4. – Tăng trưởng cao nhưng đi kèm với gia tăng tình trạng bất bình đẳng. Chi tiêu hộ gia đình: Chi tiêu trong hộ gia đình đóng góp nhiều nhất trong quá trình thúc đẩy sản xuất. Nếu Việt Nam không có bước đột phá thì khả năng đuổi kịp Trung Quốc và các quốc gia khác trong khu vực là không thể. Hải Phòng 2.6%. Ảnh hưởng của các yếu tố cầu đến tăng trưởng kinh tế Nguồn: Sài Gòn tiếp thị online (2007) I. Động thái tăng trưởng kinh tế của Việt Nam chưa thể hiện rõ khả năng và quyết tâm thoát khỏi nguy cơ tụt hậu phát triển. đặc biệt ở khu vực doanh nghiệp quốc doanh. Nghệ An 2. – Tăng trưởng cao nhưng sức cạnh tranh của nền kinh tế còn yếu. ảnh hưởng lan tỏa rõ rệt.
đồng thời việc sử dụng những thiết bị lạc hậu khiến cho môi trường bị tàn phá một cách nặng nề. địa bàn. dầu khí.… Tăng cường công tác xúc tiến thương mại để mở rộng thị trường. Nâng cao chất lượng hàng hóa trong nước để tăng tính cạnh tranh trong nước cũng như năng lực cạnh tranh trên trường quốc tế. – – 1. Phần 3: GIẢI PHÁP CHO TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ Mức tăng tăng trưởng của Việt Nam trong thời gian qua khá cao so với nhiều nước trên thế giới. tạo ra nhiều sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Đồng thời có các cơ chế. Thúc đẩy xuất khẩu. đời sống vật chất và tinh thần của người dân được tăng lên. về mặt số lượng. Như vậy. người dân tăng được thu nhập. công nghiệp hàng tiêu dùng để tạo ra được nhiều hàng hóa trong nước chất lượng cao thay thế hàng nhập khẩu. Phải quan tâm tăng trưởng kinh tế có chất lượng với cả hai ý nghĩa: Tăng trưởng kinh tế có chất lượng làm cho tốc độ tăng trưởng của những năm tiếp theo cao hơn. Và tăng trưởng có chất lượng đảm bảo kinh tế vĩ mô ổn định. thế mạnh về công nghệ và các nguồn lực trong từng lĩnh vực. dầu thô. hạt tiêu. Tiếp tục thúc đẩy phát triển sản xuất. cải thiện cán cân thanh toán a. kinh tế Việt Nam đang trên đà phục hồi khá nhanh sau một số năm suy giảm. Sống dựa vào khai thác tài nguyên đã khiến lượng tài nguyên sụt giảm nhanh chóng.– Tăng trưởng cao kéo theo tình trạng khai thác cạn kiệt tài nguyên và gây ô nhiễm môi trường. 2. – – – . góp phần đẩy nhanh đà phục hồi và đạt mục tiêu tăng trưởng. Thúc đẩy xuất khẩu : – Tập trung những mặt hàng Việt Nam có thế mạnh như gạo. dệt may. hạn chế nhập siêu. cà phê. Dưới đây là một số giải pháp nhằm phát huy những thành tựu và khắc phục những hạn chế trong quá trình tăng trường của Việt Nam trong thời gian tới. góp phần giảm nhập siêu cả trước mắt và lâu dài.… nhằm khai thác được các tiềm năng. b. thị phần xuất khẩu cho các doanh nghiệp. Chính phủ cần đẩy mạnh đơn giản hoá thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan để rút ngắn thời gian thông quan và tiết giảm chi phí đối với hàng hoá xuất khẩu. điều. thủy sản. thủ công mĩ nghệ. Hạn chế nhập siêu: Khuyến khích phát triển công nghiệp hỗ trợ.cần phải đặt chất lượng tăng trưởng lên hàng đầu. chính sách phù hợp để khuyến khích các doanh nghiệp tăng lượng hàng hoá xuất khẩu. kinh doanh Ưu tiên nguồn lực để phát triển các ngành kinh tế mũi nhọn như dịch vụ. Nhưng thực tế chất lượng tăng trưởng chưa cao. công nghệ thông tin.
nuôi dưỡng nguồn thu. – Nhà nước cũng cần có những cơ chế. đăng ký kinh doanh. vốn nước ngoài là quan trọng. Việc phát hành trái phiếu chính phủ cũng cần được khuyến khích nhằm huy động vốn nhàn rỗi từ các tầng lớp dân cư. mở rộng phạm vi và đối tượng nộp thuế. tiêu chuẩn an toàn để bảo đảm chất lượng hàng nhập khẩu.. – Chính phủ cần tăng thu ngân sách bằng các chính sách thuế theo hướng khuyến khích đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh. đặc biệt là trong đầu tư xây dựng cơ bản. Kết hợp tốt giữa nhà nước và thị trường trong việc phân bổ.. Huy động. tổ chức. giám sát xuất xứ hàng hoá. nhất là khu vực nông nghiệp nông thôn.. cá nhân. thuốc chữa bệnh. – Ưu tiên các nhà đầu tư lớn.. sử dụng và phát triển các nguồn lực: a.đơn giản hóa các thủ tục đầu tư. kinh doanh. vay được vốn để phát triển sản xuất. trước hết là đối với những mặt hàng trong nước sản xuất được hoặc không khuyến khích nhập khẩu để hạn chế nhập siêu. mặt hàng trong nước đã sản xuất được. lãng phí. doanh nghiệp. trước hết là đối với hàng nông sản. thuốc bảo vệ thực vật.– Tăng cường kiểm tra. chính sách rõ ràng. lệ phí và các biện pháp thích hợp đối với hàng nhập khẩu để kiểm soát nhập khẩu. doanh nghiệp nhỏ và vừa. doanh nghiệp xuất khẩu. kiểm soát chặt chẽ việc nhập khẩu những mặt hàng chưa thực sự cần thiết. mặt bằng sản xuất để cải thiện môi trường đầu tư. tiếp cận vốn. hạn chế nhập siêu. tránh hiện tượng đầu tư dàn trải. Trong nước : – Khuyến khích huy động vốn từ tiết kiệm hộ gia đình. Thực trạng đó đặt ra nhiều vấn đề cần giải quyết nhằm huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực kinh tế. những dự án đầu tư trưc tiếp nước ngoài công nghệ cao. cần sử dụng linh hoạt các công cụ thuế. – Nhà nước cũng cần tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện hệ thống văn bản pháp lý về cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước để thu hút vốn từ các nhà đầu tư tư nhân. sử dụng hợp lý các nguồn vốn đầu tư: Tăng nguồn vốn đầu tư cho phát triển trên quan điểm vốn trong nước là quyết định. Nước ngoài : – Để thu hút FDI cần chú trọng xây dựng cơ sở hạ tầng. hạn chế những dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài chỉ . 3. chính phủ. – Giảm lãi suất cho vay đến mức thị trường chấp nhận được nhằm tạo điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp. Cũng nhằm thúc đẩy xuất khẩu. phí. minh bạch nhằm sử dụng hiệu quả các nguồn vốn đầu tư từ ngân sách. kinh doanh. thực phẩm. Sử dụng hiệu quả các nguồn lực : – Các nguồn lực kinh tế nước ta khá phong phú nhưng chưa đươc khai thac và sử dụng có hiệu quả. ổn định chính trị xã hội .
thị trường tiêu thụ tại chỗ và gây ô nhiễm môi trường .đào tạo. luật đầu tư… Chú trọng ưu tiên thu hút đầu tư trực tiếp từ các công ty xuyên quốc gia hàng đầu thế giới. phát triển những ngành sử dụng nhiều lao động như: dệt may. cần chú trọng khai thác và sử dụng tài nguyên thiên nhiên theo hướng bền vững. cơ cấu ngành nghề cần đào tạo… để có chính sách định hướng và hỗ trợ đào tạo. đồng thời các cơ quan Nhà nước cần tạo áp lực cần thiết để các doanh nghiệp nhanh chóng tiếp cận và đổi mới công nghệ. tính toán số lượng. Bên cạnh đó. kỹ thuật vào tăng trưởng kinh tế: – Cần có những chính sách hỗ trợ ứng dụng cho công nghệ cao. trí lực cho người lao động. gia dày. giáo dục dân cư về KHHGD… – – Nâng cao chất lượng lao động: Tăng cướng công tác dự báo: về nhu cầu đầu tư. luật môi trường. – – – – – Giảm tỷ lệ thất nghiệp : Đầu tư. chế biến… Cần áp dụng chính sách tài khoá. Nhà nước tạo điều kiện rộng rãi hơn nữa cho các doanh nghiệp chủ động trong hoạt động đổi mới công nghệ. cho công tác nghiên cứu ứng dụng góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế theo chiều sâu. đồng thời nâng cao chất lượng để nâng cao hiệu quả lao động lại là một vấn đề lâu dài. theo đó thu hút được nhiều lao động. nhu cầu nhân lực. tiền tệ 1 cách hợp lý để làm gia tăng tổng cầu nhằm kích thích các doanh nghiệp mở rộng quy mô sản xuất. hệ thống pháp luật kinh tế. khả năng đáp ứng của lực lượng lao động hiện có. Hạn chế gia tăng dân số bằng các biện pháp tuyên truyền. Phát triển khoa học công nghệ và thúc đẩy việc áp dụng tiến bộ khoa học và công nghệ. Quan tâm phát triển giáo dục . . Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Giải quyết việc làm để sử dụng số lượng lao động là 1 trong những mục tiêu quan trọng hàng đầu ở nước ta. cần coi đó là 1 chủ trương có tính chiến lược để nhanh chóng nâng cao trình độ công nghệ. Sớm hoàn thiện hệ thống pháp luật về thị trường khoa học – công nghệ. Tổ chức phân cấp quản lý b. Khuyến khích các doanh nghiệp sản xuất trực tiếp đào tạo nghề cho người lao động – – d. y tế và các dịch vụ chăm sóc sức khỏe để nâng cao thể lực.– thuần túy khác thác lợi thế vốn có về lao động giá rẻ. c.
nông nghiệp. cộng hai yếu tố trên đóng góp tới 75%. chất lượng tăng trưởng vẫn thấp. Kết cấu hạ tầng tương đối đồng bộ. GDP bình quân đầu người tuy có sự tiến bộ. Yếu tố năng suất tổng hợp đóng góp vào tăng trưởng đạt khoảng 35%. GDP năm 2020 theo giá so sánh bằng khoảng 2.ý kiến của công chúa: Đánh giá chung: Xu hướng tăng trưởng trong thời gian tới: Nhấn mạnh vào tăng trưởng bền vững. Tỉ trọng các ngành công nghiệp và dịch vụ chiếm khoảng 85% trong GDP. nhiệm vụ kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội 5 năm 2011-2015 là: Kiềm chế lạm phát. yếu tố tăng số lượng lao động đóng góp khoảng 20%.3%/năm.5%/năm. nhiều sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Giá trị sản phẩm công nghệ cao và sản phẩm ứng dụng công nghệ cao đạt khoảng 45% trong tổng GDP. tăng trưởng kinh tế của Việt Nam chủ yếu vẫn là về số lượng. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế gắn với chuyển dịch cơ cấu lao động. Đóng góp của TFP (năng suất các yếu tố tổng hợp) vào tăng trưởng vẫn còn thấp. hiệu quả. yếu tố còn lại chỉ đóng góp khoảng 25%. Nông nghiệp có bước phát triển theo hướng hiện đại. tỉ lệ lao động nông nghiệp khoảng 30 . yếu tố tăng số lượng vốn đã đóng góp tới 55%. trong khi vẫn cần rất nhiều vốn. hiệu quả.35% lao động xã hội. GDP bình quân đầu người theo giá thực tế đạt khoảng 3. kết luận số 02-KL/TW ngày 16/3/2011 của Bộ Chính Trị nêu rõ: “… Mục tiêu. Bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô. Như vậy. đảm bảo an sinh xã hội” là nền tảng cho mọi cơ chế và có tính xuyên suốt cho các năm tiếp theo. giảm tiêu hao năng lượng tính trên GDP 2. bền vững. với một số công trình hiện đại.2 lần so với năm 2010.000 USD. . dịch vụ hiện đại. cơ cấu lại nền kinh tế. Số xã đạt tiêu chuẩn nông thôn mới khoảng 50%. ổn định kinh tế vĩ mô. Hệ số ICOR kém hiệu quả so với nhiều nước. Giá trị sản phẩm công nghiệp chế tạo chiếm khoảng 40% trong tổng giá trị sản xuất công nghiệp. đảm bảo an sinh xã hội…” Phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) bình quân 6-6.5 . Xây dựng cơ cấu kinh tế công nghiệp. ổn định kinh tế vĩ mô. nhưng so với các nước cùng trình độ phát triển thì không đạt chỉ tiêu. Thực hành tiết kiệm trong sử dụng mọi nguồn lực. Tỉ lệ đô thị hoá đạt trên 45%. Theo đó. đổi mới mô hình tăng trưởng. (Theo dự thảo chiến lược phát triển kinh tế-xã hội 2011-2020) Trong tổng tốc độ tăng trưởng kinh tế. theo chiều rộng. Nghị quyết số 11/NQ-CP ngày 24/2/2011 “về những giải pháp chủ yếu tập trung kiềm chế lạm phát.
Chất lượng tăng trưởng thấp còn thể hiện qua chỉ số ICOR cao cơ cấu trong nền kinh tế thiếu tính bền vững. Điều đáng quan tâm là làm sao chúng ta phải đảm bảo việc giảm dần được cán cân thanh toán. khủng hoảng và suy thoái kinh tế. tránh được một số rủi ro cho nền kinh tế. đồng thời. Tỷ lệ đầu tư trên GDP của Việt Nam luôn ở mức cao so với các nước trong khu vực. mà muốn tăng trưởng bền vững thì tăng trưởng phải có chất lượng. năng lực cạnh tranh quốc gia chưa cao. Chất lượng tăng trưởng thấp kéo dài là tiền đề gây nên lạm phát. từng quý mà là ổn định trong dài hạn. Ổn định được kinh tế vĩ mô song không phải theo nghĩa là ổn định theo từng tháng. rồi sau đó mới tính đến giảm thâm hụt ngân sách. sức cạnh tranh của nền kinh tế còn yếu. từ đó cũng cố giá trị đồng tiền.. tính hiệu quả của kinh tế thấp.Chất lượng tăng trưởng kinh tế thấp thể hiện ở sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế chậm. Chất lượng tăng trưởng thấp đang đe dọa đến tính ổn định và sự bền vững phát triển kinh tế trong tương lai. Mà tăng trưởng của Việt Nam không chỉ chủ yếu theo chiều rộng mà cơ cấu kinh tế còn lạc hậu. Để đạt được mục tiêu trong dài hạn. chuyển dịch cơ cấu kinh tế chậm. năng lực cạnh tranh còn nhiều yếu kém. cần có sự tăng trưởng bền vững. Chính điều này củng cố niềm tin của người dân và doanh nghiệp. .hiệu quả kinh tế và năng suất lao động cũng rất thấp.. ICOR càng cao đồng nghĩa với hiệu quả đầu tư trong nền kinh tế càng thấp.
This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?

Cache-Control: no-cache

Via: 1.1 varnish

X-Page-Type: docview

X-Served-By: cache, cache-atl6221-ATL

X-Cache: HIT from squid03, MISS

Vary: Accept-Encoding, User-Agent


markdown:
# Allmannsweiler
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Allmannsweiler
|
|Huy hiệu |
|Vị trí
|
|Hành chính
|
|[Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) [Bang](/wiki/Bang_c%E1%BB%A7a_%C4%90%E1%BB%A9c) [Baden-Württemberg](/wiki/Baden-W%C3%BCrttemberg) [Vùng hành chính](/wiki/Regierungsbezirk) [Tübingen](/wiki/T%C3%BCbingen) [Huyện](/wiki/Huy%E1%BB%87n_c%E1%BB%A7a_%C4%90%E1%BB%A9c) [Biberach](/wiki/Biberach_(huy%E1%BB%87n)) [Thị trưởng](/wiki/Burgomaster) **Số liệu thống kê cơ bản** [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [Cao độ](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) [Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) *(31/12/2004)* [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) **Các thông tin khác** [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Trung_%C3%82u)/ [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_H%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/UTC%2B1)/ [+2](/wiki/UTC%2B2)) [Biển số xe](/wiki/Bi%E1%BB%83n_s%E1%BB%91_xe) [Mã bưu chính](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_%C4%90%E1%BB%A9c) [Mã vùng](/w/index.php?title=M%C3%A3_v%C3%B9ng_%E1%BB%9F_%C4%90%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1) [Website](/wiki/Website) [www.badbuchau.de](http://www.badbuchau.de/data/allmannsweiler.php) **Allmannsweiler** là một [đô thị](/w/index.php?title=X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_%C4%90%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1) ở huyện [Biberach](/wiki/Biberach_(huy%E1%BB%87n)) ở bang [Baden-Württemberg](/wiki/Baden-W%C3%BCrttemberg) thuộc nước [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c). Đô thị này có diện tích 4,1 [kilômét vuông](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng), dân số thời điểm [31 tháng 12](/wiki/31_th%C3%A1ng_12) năm [2006](/wiki/2006) là 317 người.
|
|
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Allmannsweiler&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Allmannsweiler&action=edit§ion=1)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.02:-77.54:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1066 miss(0), cp1052 frontend miss(0)

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Accept-Ranges: bytes

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
*Aremonia agrimonoides*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Aremonia agrimonoides
|
|![]()
[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Eudicots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_hai_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m_th%E1%BA%ADt_s%E1%BB%B1) [Rosids](/wiki/Nh%C3%A1nh_hoa_H%E1%BB%93ng) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Rosales](/wiki/B%E1%BB%99_Hoa_h%E1%BB%93ng) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Rosaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_Hoa_h%E1%BB%93ng) [Tông](/wiki/T%C3%B4ng_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *tribus*) [Sanguisorbeae](/wiki/Sanguisorbeae) [Phân tông](/wiki/Ph%C3%A2n_t%C3%B4ng)( *subtribus*) [Agrimoniinae](/w/index.php?title=Agrimoniinae&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Aremonia](/wiki/Aremonia) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **A. agrimonoides** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Aremonia agrimonoides* * là loài Aremonia agrimonoides* [thực vật có hoa](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa)trong [họ Hoa hồng](/wiki/H%E1%BB%8D_Hoa_h%E1%BB%93ng). Loài này được (L.) DC. mô tả khoa học đầu tiên năm 1825. [[1]](#cite_note-1)
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Aremonia_agrimonoides&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Aremonia_agrimonoides&action=edit§ion=1)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Aremonia_agrimonoides&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Aremonia_agrimonoides&action=edit§ion=2)] **The Plant List (2010).** [^](#cite_ref-1) [“](http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/tro-27800031). Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2013. *Aremonia agrimonoides*”
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Aremonia_agrimonoides&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Aremonia_agrimonoides&action=edit§ion=3)]
Phương tiện liên quan tới
[tại](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Aremonia_agrimonoides) *Aremonia agrimonoides* [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)
Dữ liệu liên quan tới
[tại](//species.wikimedia.org/wiki/Aremonia_agrimonoides) *Aremonia agrimonoides* [Wikispecies](/wiki/Wikispecies) [Vườn thực vật hoàng gia Kew](/wiki/V%C6%B0%E1%BB%9Dn_th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_ho%C3%A0ng_gia_Kew); [Đại học Harvard](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Harvard); [Australian Plant Name Index](/wiki/Australian_Plant_Name_Index)(biên tập). [“Aremonia agrimonoides”](http://www.ipni.org/ipni/idPlantNameSearch.do?id=1000915-2). *. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2013.* [International Plant Names Index](/wiki/International_Plant_Names_Index)

X-Cache: cp1065 miss(0), cp1052 frontend miss(0)


markdown:
# Chapala
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Chapala|
|—
|![ Chapala.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2f/Chapala.jpg/250px-Chapala.jpg)
![ Chapala.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2f/Chapala.jpg/250px-Chapala.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fc/Flag_of_Mexico.svg/23px-Flag_of_Mexico.svg.png)
[Mexico](/wiki/M%C3%A9xico) [Bang](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Mexico) [Jalisco](/wiki/Jalisco) [Chapala](/w/index.php?title=Chapala,_Jalisco&action=edit&redlink=1) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_Trung_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-6](/wiki/UTC-6)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CDT](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_Trung_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-5](/wiki/UTC-5)) **Chapala** là một [đô thị](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4_th%E1%BB%8B_c%E1%BB%A7a_Mexico&action=edit&redlink=1) thuộc bang [Jalisco](/wiki/Jalisco), [Mexico](/wiki/M%C3%A9xico). Năm 2005, dân số của đô thị này là 43345 người. [[1]](#cite_note-1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Chapala&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chapala&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“Municipalities of Mexico”](http://www.statoids.com/ymx.html). Truy cập ngày 11 tháng 8 năm 2012.

X-Cache: cp1053 miss(0), cp1052 frontend miss(0)


markdown:
# Haryana
|
|हरियाणा
ਹਰਿਆਣਾ
Haryana [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [30°44′B 76°47′Đ / 30,73°B 76,78°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Haryana¶ms=30.73_N_76.78_E_region:IN_type:city) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [IST](/w/index.php?title=M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_ti%C3%AAu_chu%E1%BA%A9n_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99&action=edit&redlink=1)( [UTC+5:30](/wiki/UTC%2B5:30)) [Diện tích](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_l%C3%BD_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) [44.212 km²](/w/index.php?title=1_E10_m%C2%B2&action=edit&redlink=1)(17.070 sq mi) **Thủ phủ** [Chandigarh](/wiki/Chandigarh) **Thành phố lớn nhất** [Faridabad](/wiki/Faridabad) [Số quận](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99&action=edit&redlink=1) [Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91)
•
[Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) [16th](/w/index.php?title=List_of_most_populous_cities_in_India&action=edit&redlink=1))
• 477người/km² (1.235người/sq mi)
[Ngôn ngữ](/wiki/Ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_ch%C3%ADnh_th%E1%BB%A9c_c%E1%BB%A7a_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) [Hindi](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Hindi)và [Punjabi](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Punjab) [Thống đốc](/w/index.php?title=Governors_of_Haryana&action=edit&redlink=1) [A.R. Kidwai](/w/index.php?title=A.R._Kidwai&action=edit&redlink=1) [Thủ hiến](/w/index.php?title=Chief_Ministers_of_Haryana&action=edit&redlink=1) [Bhupinder Singh Hooda](/w/index.php?title=Bhupinder_Singh_Hooda&action=edit&redlink=1) [Tên tắt ISO](/wiki/ISO_3166-2) [IN-HR](/w/index.php?title=ISO_3166-2:IN&action=edit&redlink=1) **Website**: [haryana.gov.in](http://haryana.gov.in)
**Haryana** ( [Hindī](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Hindi): हरियाणा, [Punjabī](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Punjab): ਹਰਿਆਣਾ, [IPA](/wiki/IPA): [hərɪjaːɳaː]) là một [bang](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) ở phía bắc [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99). Bang này đã được tách ra khỏi bang [Punjab](/wiki/Punjab_(%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99)) vào năm [1966](/wiki/1966). Bang Haryana giáp các bang [Punjab](/w/index.php?title=Punjab,_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99&action=edit&redlink=1) và bang [Himachal Pradesh](/wiki/Himachal_Pradesh) về phía bắc, [Rajasthan](/wiki/Rajasthan) về phía tây và Nam. Biên giới phía đông với các bang [Uttarakhand](/wiki/Uttarakhand) và [Uttar Pradesh](/wiki/Uttar_Pradesh) được xác định bởi con sông [Yamuna](/wiki/Yamuna). Haryana cũng bao quanh [Delhi](/wiki/Delhi) về 3 phía, tạo thành biên giới phía bắc, Tây và Nam của Delhi. Do đó, một khu vực lớn của Haryana được đưa vào [Vùng thủ đô quốc gia](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_th%E1%BB%A7_%C4%91%C3%B4_qu%E1%BB%91c_gia_(%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99)&action=edit&redlink=1). Thủ phủ của bang Haryana là [Chandigarh](/wiki/Chandigarh), thành phố thuộc quản lý như một [lãnh thổ liên hiệp](/w/index.php?title=L%C3%A3nh_th%E1%BB%95_li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p&action=edit&redlink=1) và cũng là thủ phủ của Punjab. Thành phố [Gurgaon](/wiki/Gurgaon) đang nổi lên thành một trung tâm lớn của ngành [công nghệ thông tin](/wiki/C%C3%B4ng_ngh%E1%BB%87_th%C3%B4ng_tin). Bang này là một trung tâm chế tạo hàng đầu vì nó là nơi đóng trụ sở của [Maruti Udyog Limited](/w/index.php?title=Maruti_Udyog_Limited&action=edit&redlink=1), công ty chế tạo ô tô lớn nhất Ấn Độ. Đây cũng là nơi có [Hero Honda](/w/index.php?title=Hero_Honda&action=edit&redlink=1) Limited, nhà chế tạo xe hai bánh lớn nhất thế giới. [Panipat](/wiki/Panipat), [Panchkula](/w/index.php?title=Panchkula&action=edit&redlink=1) và [Faridabad](/wiki/Faridabad) cũng là các trung tâm công nghiệp. Ngành [thép](/wiki/Th%C3%A9p) và [dệt](/w/index.php?title=D%E1%BB%87t&action=edit&redlink=1) cũng đang thiết lập ở bang Hayana.
## Chi tiết và từ nguyên[
[sửa](/w/index.php?title=Haryana&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Haryana&action=edit§ion=1)]
Tên gọi Haryana có nghĩa "Nơi ở của Thần" lấy từ Hari (vị thần Hindu Vishnu [Visnu]) và từ ayana (nhà ở)
. Bang này nổi tiếng về lúa mỳ và sản xuất sữa. Ngoài sông Yamuna và [1] [Ghaggar](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Ghaggar&action=edit&redlink=1), các con sông chảy theo mùa như [Markanda](/w/index.php?title=Markanda&action=edit&redlink=1), và [Tangri](/w/index.php?title=Tangri_(s%C3%B4ng)&action=edit&redlink=1)cũng chảy qua bang này. Một số con [kênh](/wiki/K%C3%AAnh)thủy lợi chảy qua bang này, mang nước từ các con sông chảy quanh năm từ dãy [Himalayas](/wiki/Himalaya). Địa hình bang này nhìn chung bằng phẳng có nhiều đất [mùn](/wiki/M%C3%B9n)bao phủ và rất thích hợp cho ngành nông nghiệp. Khu vực tây nam thì khô hơn và nhiều cát hơn. Có một vài khu vực đồi tạo thành một phần của [Đồi Siwalik](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%93i_Siwalik&action=edit&redlink=1)ở đông bắc và [Dãy Aravalli](/wiki/D%C3%A3y_n%C3%BAi_Aravalli)ở phía nam. Bang này có [lục địa](/wiki/Kh%C3%AD_h%E1%BA%ADu_l%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba), với nhiệt độ cực nóng vào mùa Hè. [Gió mùa](/wiki/Gi%C3%B3_m%C3%B9a)mang mưa đến vào thời gian giữa tháng 7 và 9.
Haryana có 4 trường đại học và hai trường cao đẳng y khoa. Ngôn ngữ chính thức là tiếng
[Hindi](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Hindi) và [Punjabi](/w/index.php?title=Punjabi&action=edit&redlink=1) là ngôn ngữ chính thức thứ 2. Một số lượng dân, đặc biệt là ở nông thôn, nói tiếng [Haryanvi](/w/index.php?title=Haryanvi&action=edit&redlink=1), một [phương ngữ](/wiki/Ph%C6%B0%C6%A1ng_ng%E1%BB%AF) của tiếng nổi tiếng do sự thô mộc của nó. Đa số dân theo [Hindu giáo](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99_gi%C3%A1o), tiếp theo là các tôn giáo khác [Sikhism](/w/index.php?title=Sikhism&action=edit&redlink=1), [Hồi giáo](/wiki/H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o), [Jainism](/wiki/Jainism) và [Thiên Chúa giáo](/wiki/Thi%C3%AAn_Ch%C3%BAa_gi%C3%A1o). Haryana đã là một phần của cả nền [Văn minh Thung lũng Indus](/w/index.php?title=V%C4%83n_minh_Thung_l%C5%A9ng_Indus&action=edit&redlink=1) và nền văn minh trước đó là nền [văn minh Vedic](/w/index.php?title=V%C4%83n_minh_Vedic&action=edit&redlink=1). [Mahabharat](/w/index.php?title=Mahabharat&action=edit&redlink=1) đã đề cập nhiều nơi mà ngày nay nằm trong bang Haryana như Kurukshetra và Gurgaon.
Ngày nay người ta cho rằng Ghagghar là
[sông Saraswati](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Saraswati&action=edit&redlink=1) ban đầu trong thời kỳ Vedic.
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Haryana&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Haryana&action=edit§ion=2)]
Dù Haryana không còn là một phần của bang Punjab nữa, nhưng trong một thời gian dài nó đã là một phần của tỉnh Punjab của
[Ấn Độ thuộc Anh](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99_thu%E1%BB%99c_Anh) và đã đóng một vai trò quan trọng trong lịch sử của [vùng Punjab](/wiki/Punjab_(v%C3%B9ng)).
## Văn hóa[
[sửa](/w/index.php?title=Haryana&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Haryana&action=edit§ion=3)]
Là nơi giao thoa giữa văn hóa miền Bắc và văn hóa Bắc Trung bộ Ấn Độ.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Haryana&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Haryana&action=edit§ion=4)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Haryana&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Haryana&action=edit§ion=5)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|[Haryana online](http://www.haryana-online.com) [Haryana Government Website](http://haryana.nic.in) [[1]](http://www.indian-elections.com/assembly-elections/haryana) [Haryana Technology Park (HTP)](http://www.htpark.com)- Special Economic Zone in Haryana
|
|![]()
|
|[Bản mẫu:Districts of Haryana](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Districts_of_Haryana&action=edit&redlink=1) [Bản mẫu:India](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:India&action=edit&redlink=1)
|
|

X-Cache: cp1055 hit(1), cp1052 frontend miss(0)


markdown:
# Jeanne d'Arc
|Jeanne d'Arc|
|
|![]()
Tượng thánh Jeanne d'Arc trong
[Nhà thờ Đức Bà Paris](/wiki/Nh%C3%A0_th%E1%BB%9D_%C4%90%E1%BB%A9c_B%C3%A0_Paris) [Domrémy](/wiki/Domr%C3%A9my-la-Pucelle), [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Rouen](/wiki/Rouen), [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vương quốc Pháp](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Blason_France_moderne.svg) ![ Blason France moderne.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/13/Blason_France_moderne.svg/18px-Blason_France_moderne.svg.png)
![ Blason France moderne.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/13/Blason_France_moderne.svg/18px-Blason_France_moderne.svg.png)
[Chiến tranh Trăm năm](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tr%C4%83m_N%C4%83m) **Jeanne d'Arc** ( [tiếng Việt](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Vi%E1%BB%87t): Gian-đa, [6 tháng 1](/wiki/6_th%C3%A1ng_1) năm [1412](/wiki/1412) – [30 tháng 5](/wiki/30_th%C3%A1ng_5) năm [1431](/wiki/1431)) là một [nữ anh hùng](/w/index.php?title=N%E1%BB%AF_anh_h%C3%B9ng&action=edit&redlink=1) [người Pháp](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ph%C3%A1p) trong cuộc [chiến tranh Trăm năm](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tr%C4%83m_N%C4%83m) giữa [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) và [Anh](/wiki/Anh).
Sinh ra trong một gia đình nông dân ở phía đông nước Pháp, cô chỉ huy quân Pháp giành được một số chiến thắng quan trọng trong cuộc
[Chiến tranh trăm năm](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tr%C4%83m_N%C4%83m). Cô cho biết mình được thiên khải dẫn dắt giúp giải phóng nước Pháp đánh bại quân Anh, và như vậy gián tiếp đưa [Charles VII](/wiki/Charles_VII_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) lên ngôi. Cô bị người Anh bắt giữ, bị giám mục theo phe nước Anh xét xử, bị kết tội là phù thủy và bị hỏa thiêu khi chỉ 19 tuổi. Sự nghiệp của cô như vậy chỉ gói gọn trong hai năm cuối đời, một năm chiến đấu và một năm bị cầm tù. Hai mươi bốn năm sau, [Giáo hoàng](/wiki/Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng) cho tra xét lại vụ án, và tuyên bố cô vô tội, rồi phong cô là một người [tử vì đạo](/wiki/T%E1%BB%AD_v%C3%AC_%C4%91%E1%BA%A1o). Jeanne d'Arc được ban phúc lành năm 1909 và ngày [16 tháng 5](/wiki/16_th%C3%A1ng_5) năm [1920](/wiki/1920), cô được [Giáo hoàng Biển Đức XV](/wiki/Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng_Bi%E1%BB%83n_%C4%90%E1%BB%A9c_XV) chính thức [phong thánh](/wiki/Tuy%C3%AAn_th%C3%A1nh), và là thánh quan thầy Giáo hội nước Pháp. [[1]](#cite_note-longwinded-1)
Jeanne chứng thực là cô nhận được
[mặc khải](/wiki/M%E1%BA%B7c_kh%E1%BA%A3i) từ [Chúa](/wiki/Ch%C3%BAa) muốn cô giải phóng quê hương mình từ ách thống trị của người [Anh](/wiki/Anh) trong cuộc [Chiến tranh trăm năm](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tr%C4%83m_N%C4%83m). Vua Charles VII của Pháp, khi đó còn chưa lên ngôi, gửi cô cùng một đoàn quân đến đánh giải vây cho thành Orléans. Cô trở nên nổi bật sau khi vượt qua được thái độ coi thường của các chỉ huy dày dặn kinh nghiệm, và phá vây chỉ trong vòng chín ngày. Một loạt chiến thắng chóng vánh khác mở đường cho việc Charles VII đăng quang tại [Reims](/wiki/Reims).
Jeanne d'Arc trở thành một hình tượng quan trọng trong nền văn minh phương Tây. Kể từ thời
[Napoléon](/wiki/Napol%C3%A9on_Bonaparte) cho tới thời hiện đại, các nhà chính trị Pháp thuộc tất cả các nhóm chính kiến tiếp tục gợi đến hình ảnh cô. Trong số các nhà văn và nhà soạn nhạc viết các tác phẩm về cô có thể kể đến [Shakespeare](/wiki/William_Shakespeare), [Voltaire](/wiki/Voltaire), [Schiller](/wiki/Friedrich_Schiller), [Verdi](/wiki/Giuseppe_Verdi), [Tchaikovsky](/wiki/Pyotr_Ilyich_Tchaikovsky), [Twain](/wiki/Mark_Twain), và [Shaw](/wiki/George_Bernard_Shaw). Hình tượng cô tiếp tục được sử dụng trong phim ảnh, truyền thông, ca nhạc, múa hát và trò chơi điện tử.
## Mục lục
## Nước Pháp trong cuộc Chiến tranh Trăm năm[
[sửa](/w/index.php?title=Jeanne_d%27Arc&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Jeanne_d%27Arc&action=edit§ion=1)]
Vào thời Jeanne d'Arc, nước Pháp đang trong tình trạng thê thảm. Cuộc
[chiến tranh trăm năm](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tr%C4%83m_N%C4%83m) bắt đầu từ năm 1337 khi cuộc tranh cãi về quyền thừa kế ngai vàng nước Pháp nổ ra, xen lẫn với các giai đoạn tương đối yên bình. Gần như tất cả các cuộc giao tranh đều diễn ra trên nước Pháp. Người Anh sử dụng chiến thuật *chevauchée*, tức chiến thuật dùng các cánh quân kỵ binh nhỏ đột kích, đốt phá, tàn sát để tàn phá nước Pháp. Dân số Pháp chưa kịp hồi phục sau nạn Đại dịch hạch từ thế kỷ trước, thương mại bị cắt đứt khỏi thị trường nước ngoài. Người Anh lúc đó đã gần như đạt được mục tiêu của mình nhằm thiết lập một hệ thống lưỡng đầu chế, dưới quyền điều khiển của người Anh, ngược lại quân Pháp chưa bao giờ giành được một chiến thắng đáng kể nào trong suốt cả một thế hệ. Theo lời sử gia DeVries, "vương quốc Pháp không còn đáng là cái bóng của chính nó ở thế kỷ mười ba." [[2]](#cite_note-2)
Vị vua trị vì nước Pháp khi Joan ra đời là
[Charles VI](/wiki/Charles_VI_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p), thỉnh thoảng lại lên cơn điên, nên không thể trị vì được. Em trai nhà vua, Công tước Louis xứ Orléans và em họ vua [Jean sans Peur](/w/index.php?title=Jean_sans_Peur&action=edit&redlink=1), Công tước xứ [Burgundy](/wiki/Bourgogne), tranh giành ngôi nhiếp chính nước Pháp và quyền bảo trợ cho con cái nhà vua. Cuộc tranh giành này dẫn tới việc họ buộc tội Hoàng hậu Isabeau xứ [Bavaria](/wiki/Bayern) ngoại tình, và bắt cóc con cái nhà vua. Đỉnh điểm của cuộc xung đột diễn ra khi Công tước xứ Burgundy hạ lệnh cho người ám sát Công tước xứ Orléans năm 1407.
Những người ủng hộ hai phe này được gọi là phe Armagnac và phe Burgundy. Lợi dụng tình hình rối ren, vua Anh là
[Henry V](/wiki/Henry_V_c%E1%BB%A7a_Anh) xâm lược Pháp rồi chiến thắng oanh liệt trong [trận Agincourt](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Agincourt) năm 1415, đánh chiếm các thành phố ở miền bắc nước Pháp. Vị vua tương lai của nước Pháp, [3] [Charles VII](/wiki/Charles_VII_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p), thụ phong [Dauphin](/wiki/Th%C3%A1i_t%E1%BB%AD)khi mới 14 tuổi, vì cả bốn anh trai của ông đều đã qua đời trước đó. Hành động quan trọng đầu tiên của ông là ký hiệp ước hòa bình với phe Burgundy năm 1419. Nhưng nỗ lực này thất bại khi những người ủng hộ phe Armagnac ám sát John Dũng cảm trong buổi triều kiến, dù Charles đã hứa bảo đảm an toàn cho ông. Vị công tước mới xứ Burgundy, [[4]](#cite_note-4) [Philippe le Bon](/w/index.php?title=Philippe_III_x%E1%BB%A9_Burgundy&action=edit&redlink=1), buộc Charles phải chịu trách nhiệm cho sự phản trắc này và liên minh với người Anh, với kết quả là một phần lớn lãnh thổ của Pháp bị người Anh chiếm mất. [[5]](#cite_note-5)
Năm 1420, Hoàng hậu Isabeau xứ Bavaria ký
[Hiệp ước Troyes](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_Troyes&action=edit&redlink=1), theo đó vua Henry V nước Anh và con cháu của ông được kế vị ngai vàng nước Pháp, thay cho con trai bà là Charles. Thỏa thuận này làm sống lại lời đồn đại là bà có quan hệ tình ái với vị Công tước xứ Orléans đã mất, và khiến người ta nghi ngờ vị Thái tử "Dauphin" là con hoang, chứ không phải con nhà vua. Henry V và Charles VI chết chỉ cách nhau hai tháng năm 1422, để lại một đứa con nhỏ, [6] [Henry VI của Anh](/wiki/Henry_VI_c%E1%BB%A7a_Anh), vua trên danh nghĩa của cả hai vương quốc. Em trai Henry V, John xứ Lancaster, Quận công Bedford đệ nhất làm [nhiếp chính](/wiki/Nhi%E1%BA%BFp_ch%C3%ADnh). [[7]](#cite_note-7)
Kể từ năm 1429, gần như toàn bộ miền bắc nước Pháp và một số vùng ở vùng tây nam bị ngoại bang chiếm đóng. Người Anh cai quản Paris, trong khi người Burgundy giữ
[Reims](/wiki/Reims). Thành phố này rất quan trọng, vì nó theo truyền thống là nơi đăng quang của nhà vua, đặc biệt khi cả hai nhân vật tranh giành ngai vàng nước Pháp đều chưa được tôn lên làm vua. Người Anh lúc đó đang tiến hành [cuộc vây hãm Orléans](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_v%C3%A2y_h%C3%A3m_Orl%C3%A9ans&action=edit&redlink=1), thành phố duy nhất ở phía bắc [sông Loire](/wiki/S%C3%B4ng_Loire) còn trung thành với triều đình Pháp. Nó có vị trí chiến lược án ngữ dòng sông, là lá chắn cho trung tâm nước Pháp. Theo lời các sử gia hiện đại, "số mệnh vương quốc treo trên Orléans." Không ai tin tưởng thành phố có thể kháng cự trong một thời gian dài được. [8] [[9]](#cite_note-9)
## Cuộc đời và sự nghiệp[
[sửa](/w/index.php?title=Jeanne_d%27Arc&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Jeanne_d%27Arc&action=edit§ion=2)]
Joan là con ông Jacques d'Arc và bà Isabelle Romée
tại [10] [Domrémy](/wiki/Domr%C3%A9my-la-Pucelle), một làng khi đó thuộc lãnh địa quận công xứ Bar (về sau nhập vào tỉnh [Lorraine](/wiki/Lorraine)và đổi thành Domrémy-la-Pucelle). Cha mẹ cô sở hữu 50 mẫu đất (0.2 km [[11]](#cite_note-11) 2), và để thêm thu nhập cha cô còn làm viên chức thu thuế trong làng, cũng như chỉ huy đội dân quân. Họ sống tại một vùng đất hẻo lánh thuộc vùng đông bắc còn trung thành với triều đình Pháp, dù nằm lọt thỏm trong lãnh địa của phe Burgundy. Khi cô còn nhỏ, thỉnh thoảng làng của cô bị đột kích và đốt phá. [[12]](#cite_note-12)
Joan cho biết cô 19 tuổi khi phiên tòa xử cô diễn ra, như vậy cô sinh năm 1412; cô sau này cho biết cô nhận được thiên khải đầu tiên vào khoảng năm 1424 lúc 12 tuổi, khi đó cô đang ở ngoài đồng một mình thì nghe thấy tiếng nói (của thiên sứ). Cô thuật lại là đã òa lên khóc khi họ biến mất vì họ quá sức đẹp đẽ. Cô cho biết
[Tổng thiên sứ](/wiki/T%E1%BB%95ng_l%C3%A3nh_thi%C3%AAn_th%E1%BA%A7n) Michael, nữ Thánh Catherine xứ Alexandria, và nữ Thánh Đồng trinh Margaret truyền cho cô đánh đuổi người Anh và đưa [Dauphin](/wiki/Th%C3%A1i_t%E1%BB%AD) đến Reims để lên ngôi vua. [[13]](#cite_note-13)
Khi 16 tuổi, cô nhờ một người họ hàng, Durand Lassois, đưa cô đến
[Vaucouleurs](/wiki/Vaucouleurs) để thỉnh cầu chỉ huy đơn vị quân đóng tại đó là Bá tước [Robert de Baudricourt](/w/index.php?title=Robert_de_Baudricourt&action=edit&redlink=1) cho phép tiếp kiến triều đình Pháp tại [Chinon](/wiki/Chinon). Bá tước Baudricourt chế giễu cô, nhưng không làm cô nhụt chí. Tới tháng 1, cô lại trở lại, và lần này được hai nhân vật quan trọng ủng hộ Jean de Metz và Bertrand de Poulengy. [14] Nhờ được họ bảo trợ, cô được gặp Bá tước lần thứ hai, và tiên đoán hết sức chính xác về việc quân Pháp thất trận Herrings gần Orléans. [[15]](#cite_note-Nullification-15) [[16]](#cite_note-16)
### Thành công[
[sửa](/w/index.php?title=Jeanne_d%27Arc&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Jeanne_d%27Arc&action=edit§ion=3)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3b/Grande_salle_ch%C3%A2teau_de_Chinon.JPG/220px-Grande_salle_ch%C3%A2teau_de_Chinon.JPG)
[Chinon](/wiki/Chinon), nơi cô gặp Vua Charles VII. Tòa tháp còn sót lại của lâu đài nay trở thành viện bảo tàng về cô.
Robert de Baudricourt cấp một toán quân bảo vệ cô đến
[Chinon](/wiki/Chinon), sau khi nhận được tin tức từ mặt trận xác nhận lời tiên đoán của cô trước đó. Cô băng qua lãnh địa của phe đối nghịch Burgundy bằng cách ăn mặc giả trai. Tới triều đình, cô gây ấn tượng trong buổi hội đàm kín đến mức [17] [Charles VII](/wiki/Charles_VII_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p)phải hết sức kinh ngạc. Ông sau đó cho người thẩm tra lý lịch và giáo lý cô tại [Poitiers](/wiki/Poitiers). Cùng lúc đó, mẹ vợ Charles là [Yolande xứ Aragon](/w/index.php?title=Yolande_x%E1%BB%A9_Aragon&action=edit&redlink=1)bỏ tiền ra chuẩn bị một đạo quân cứu viện [Orléans](/wiki/Orl%C3%A9ans). Joan thỉnh cầu được gia nhập đoàn quân và vũ trang như một hiệp sỹ, với áo giáp trắng, ngựa, cờ, thị đồng đều do người ta quyên góp. Sử gia Stephen W. Richey cho biết cô là niềm hy vọng duy nhất của cả một vương triều sắp sụp đổ:
|“||Sau bao năm thua hết trận này đến trận khác, các lãnh đạo quân sự và dân sự của Pháp đã mất hết tinh thần và uy tín. Lúc mà Dauphin Charles chấp thuận đề nghị khẩn thiết của Joan được phép vũ trang và chỉ huy quân đội, ông hẳn hiểu rằng tất cả mọi phương sách thông thường và hợp lý khác đều đã thất bại. Chỉ có một vương triều ở thế tuyệt vọng cùng cực mới lắng nghe một cô thôn nữ thất học tự xưng mình là sứ giả của Thượng đế truyền cho mình lãnh đạo quân đội để giành chiến thắng.
||”|
|
|"Hỡi Nhà vua nước Anh, và ngươi, Quận công Bedford, người tự xưng là nhiếp chính nước Pháp... hãy trả món nợ của các người cho Thượng đế; trả lại cho người Thiếu nữ, chìa khóa tất cả các thành phố Pháp tươi đẹp mà các người đã xâm phạm."
|
|Thư gửi cho người Anh, tháng3-4 năm 1429; Quicherat I, trang 240, dịch bởi Wikipedia.
Cô đến
[Orléans](/wiki/Orl%C3%A9ans) ngày 29 tháng 4 năm 1429, nhưng Jean de Dunois (tức Jean d'Orléans), trưởng dòng công tước xứ Orléans, ban đầu không để cô tham gia họp trong hội đồng quân sự, và cũng không thông báo cho cô biết khi quân Pháp giao chiến với địch quân. Tuy nhiên việc này không ngăn cản được cô có mặt tại hầu hết các cuộc họp và các trận giao tranh. Người ta vẫn còn tranh cãi về ảnh hưởng và quyền chỉ huy trên thực tế của cô, với các sử gia truyền thống như Édouard Perroy cho rằng cô chỉ có ý nghĩa tượng trưng, mang lại hiệu quả tinh thần là chính. [19] Tuy nhiên sự phân tích này dựa trên bản chép phiên toà xét xử cô, khi cô tuyên bố ưa cầm cờ hơn là cầm kiếm. Các học giả hiện đại tập trung vào phiên toà phục hồi danh dự của cô, nhấn mạnh là các sỹ quan tùy tùng rất khâm phục cô như một chiến thuật gia cừ khôi và là một nhà chiến lược giỏi. Ví dụ như Stephen W. Richey cho biết: [[20]](#cite_note-20) *"Cô dẫn quân đội đến một loạt chiến thắng ngoạn mục, xoay chiều cuộc chiến."* Dù thế nào đi chăng nữa, các sử gia cũng đồng ý là quân Pháp giành được nhiều thắng lợi vang dội trong thời kỳ sự nghiệp ngắn ngủi của cô. [[17]](#cite_note-Richey-17) [[21]](#cite_note-21)
### Chiến tranh xoay chiều[
[sửa](/w/index.php?title=Jeanne_d%27Arc&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Jeanne_d%27Arc&action=edit§ion=4)]
Cô không lặp lại chiến thuật khi đó của ban chỉ huy Pháp vốn tỏ ra quá thận trọng. Trong vòng 5 tháng bị vây hãm, quân Pháp chỉ đột kích có đúng một lần, và thất bại thảm hại. Tới ngày 4 tháng 5, quân Pháp công kích và đánh chiếm được tòa thành ngoại vi Saint Loup. Thừa thắng, cô cho quân tiến đánh pháo đài thứ hai, gọi là Saint Jean le Blanc. Pháo đài này hóa ra bị bỏ trống, nên quân Pháp giành được thắng lợi mà chẳng bị tổn thất gì. Ngày tiếp theo, trong cuộc họp hội đồng quân sự, cô bác lại kế hoạch của Jean d'Orleans và đòi tiến hành một cuộc đột kích nữa vào địch quân. Jean D'Orleans hạ lệnh khóa cửa thành lại để ngăn không cho cô giao chiến với quân địch, nhưng cô triệu tập dân chúng và binh sỹ lại và đòi thị trưởng phải mở cửa thành. Chỉ có một viên cai đội hỗ trợ, cô dẫn quân tiến ra và đánh chiếm pháo đài Saint Augustins. Trong tối đó, cô được tin mình đã bị loại ra khỏi hội đồng quân sự, và các chỉ huy hội đồng đã quyết định chờ viện quân trước khi tiếp tục giao tranh. Bất chấp quyết định đó, cô vẫn cương quyết đòi tấn công cứ điểm chính của quân Anh là
*"les Tourelles"* ngày 7 tháng 5. Người đương thời ghi nhận sự anh hùng của cô trong trận chiến, dù trúng một mũi tên vào cổ, cô vẫn quay trở lại chiến trường để dẫn quân xông lên trong đợt xung phong cuối cùng và hạ thành. [22] [[23]](#cite_note-23)
|"...hỡi dân chúng, trong tám ngày, người Thiếu nữ đã đánh đuổi quân Anh khỏi tất cả các đồn lũy của chúng bên bờ sông Loire bằng cách này hay cách khác: chúng hoặc chết hoặc bị bắt, hoặc phải tháo lui trên chiến trường. Những gì các bạn được nghe về bá tước Suffolk, huân tước la Pole cùng em trai, huân tước Talbot, huân tước Scales, và hiệp sỹ Fastolf đều là sự thật; chúng ta đã đánh bại còn nhiều hiệp sỹ và chỉ huy hơn thế nữa."|
|
|Thư gửi dân chúng
Chiến thắng bất ngờ tại Orléans làm quân Pháp phấn chấn, rất nhiều người muốn tiến hành chiến dịch phản công quân Anh. Quân Anh dự tính quân Pháp có lẽ sẽ tìm cách đánh chiếm Paris hoặc mở cuộc tấn công vào Normandy. Sau chiến thắng tại Orleans, cô thuyết phục Charles VII giao quyền đồng chỉ huy quân đội cho cô và Công tước
[John II xứ Alençon](/w/index.php?title=John_II_x%E1%BB%A9_Alen%C3%A7on&action=edit&redlink=1) và được nhà vua chấp thuận cho phép cô đánh chiếm các cây cầu bắc qua sông Loire để chuẩn bị tiến đánh Reims. Đây là một kế hoạch táo bạo, vì Reims nằm cách xa gấp đôi Paris, sâu trong lãnh thổ đối phương. [[24]](#cite_note-24)
Quân Pháp tái chiếm
[Jargeau](/wiki/Jargeau) ngày 12 tháng 6, đánh thắng trận Meung-sur-Loire ngày 15, rồi trận Beaugency ngày 17. Công tước Alençon chấp thuận tất cả các đề xuất của Joan. Các chỉ huy khác, bao gồm cả Jean d'Orléans vốn đã hết sức khâm phục cô kể từ trận Orléans, nay trở thành những người nhiệt thành ủng hộ cô. Alençon ghi công cô cứu mạng tại Jargeau, khi cô cảnh báo ông về một cuộc pháo kích bởi đại bác. Cũng trong trận này, cô trúng một viên đạn thần công bằng đá trúng mũ trụ khi đang leo lên thang đánh thành. Một đạo quân Anh cứu viện bất ngờ xuất hiện ngày 18 tháng 6 dưới quyền chỉ huy của Hầu tước [25] [John Fastolf](/w/index.php?title=John_Fastolf&action=edit&redlink=1). Trận Patay diễn ra và quân Pháp đại thắng, chiến thắng này có thể coi là bản sao ngược của [trận Agincourt](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Agincourt). Tiền quân Pháp xung trận trước khi xạ thủ Anh dùng trường cung kịp chuẩn bị trận địa phòng ngự, kết quả là quân Anh bị đánh tơi bời, rút chạy toán loạn. Quân Pháp truy kích và tiêu diệt phần lớn đạo quân này, phần lớn sỹ quan chỉ huy quân Anh bị bắt sống. Hầu tước Fastolf chạy thoát với một dúm quân, để trở thành con dê tế thần cho người Anh trút mối nhục chiến bại. Quân Pháp thắng trận mà chỉ tổn thất không đáng kể. [[26]](#cite_note-26)
Quân Pháp xuất phát từ Gien-sur-Loire, hướng về Reims ngày 29 tháng 6, chấp nhận đầu hàng từ thành phố
[Auxerre](/wiki/Auxerre) do phe Burgundy giữ ngày 3 tháng 7. Tất cả các thị trấn nằm trên đường tiến quân của họ đều hạ vũ khí quay về với vua Pháp. Thành [Troyes](/wiki/Troyes), nơi ký kết hiệp định tước quyền thừa kế của Charles VII, qui hàng sau khi bị vây hãm có bốn ngày mà không cần giao chiến. Quân Pháp lúc tiến tới Troyes thì thiếu lương thực trầm trọng. Edward Lucie-Smith dùng việc này như một ví dụ rằng Joan may hơn khôn: trước đó một vị thầy tu lang thang tên là Tu sỹ Richard thuyết giáo về sự tận thế tại Troyes và thuyết phục dân chúng trồng đậu là một thứ cây lương thực ngắn ngày. Đạo quân đói khát đến nơi khi đậu vừa kịp thu hoạch. [27] [[28]](#cite_note-28)
|
|"Hoàng thân xứ Burgundy, tôi cầu nguyện ngài — tôi khẩn khoản cầu xin ngày - ngừng chiến với vương quốc Pháp thiêng liêng. Xin hãy nhanh chóng rút binh lính của ngài tại một số đất đai và pháo đài trong vương quốc, và nhân danh nhà vua nhân từ của Pháp, tôi thông báo nhà vua đã sẵn sàng lấy danh dự ra để đảm bảo hòa bình với ngài."
|"Thư gửi cho Philip Tốt bụng, Công tước Burgundy, 17 tháng 7 năm 1429; Quicherat V, trang 126–127, dịch bởi Wikipedia.|
Thành Reims mở cổng thành đầu hàng ngày 6 tháng 7. Sáng hôm sau, buổi lễ lên ngôi vua bắt đầu. Dù cả Joan và công tước Alençon thúc giục nhà vua cho tiến đánh Paris gấp, nhưng triều đình lại muốn đàm phán ngưng chiến với công tước Burgundy. Công tước Philip Tốt bụng vi phạm thỏa thuận giữa hai bên, dùng nó để kéo dài thời gian và tăng viện cho Paris.
Quân Pháp trong lúc đó hành binh và tiếp tục nhận thêm các thành phố gần Paris đầu hàng. Quận công Bedford tập hợp một đạo quân Anh tiến ra chặn giữ quân Pháp ngày 15 tháng 8. Tới ngày 8 tháng 9, quân Pháp bắt đầu công phá Paris. Dù bị trúng một mũi tên vào chân, nhưng Joan tiếp tục chỉ huy binh sỹ cho tới khi giao tranh kết thúc khi trời tối. Ngày hôm sau, cô nhận được lệnh từ triều đình hạ lệnh ngưng chiến và rút quân. Phần lớn sử gia đổ lỗi cho tể tướng Pháp là [29] [Georges de la Trémoille](/w/index.php?title=Georges_de_la_Tr%C3%A9moille&action=edit&redlink=1)đã phạm phải nhiều sai lầm chính trị tai hại kể từ sau lễ đăng quang của nhà vua Pháp. [[30]](#cite_note-30)
### Bị cầm tù[
[sửa](/w/index.php?title=Jeanne_d%27Arc&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Jeanne_d%27Arc&action=edit§ion=5)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5c/Tour_Jeanne_D%27Arc10.jpg/220px-Tour_Jeanne_D%27Arc10.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5c/Tour_Jeanne_D%27Arc10.jpg/220px-Tour_Jeanne_D%27Arc10.jpg)
[Rouen](/wiki/Rouen), nơi cô bị giam cầm trong phiên tòa, được biết đến với tên gọi "tòa tháp Joan of Arc". Trong một lần định chạy trốn, cô nhảy xuống từ một tòa tháp khác có cấu trúc tương tự.
Sau một trận giao chiến nhỏ tại La-Charité-sur-Loire trong tháng 11 và 12, Joan đến
[Compiègne](/wiki/Compi%C3%A8gne) trong tháng 4 để bảo vệ thành phố chống lại quân Anh và Burgundy vây hãm. Cô bị bắt sống trong một trận chạm trán ngày 23 tháng 5 năm 1430. Khi hạ lệnh rút lui, cô là người rút cuối cùng để đoạn hậu, quân Burgundy vây bọc toán quân đoạn hậu của cô. [[31]](#cite_note-31)
|
|"Sự thật là nhà vua đã hưu chiến với công tước xứ Burgundy trong 15 ngày, và công tước phải giao lại
|"Thư gửi nhân dân
|
Theo lệ thường thì thân nhân có thể dùng tiền để chuộc lại tù binh. Không may là gia đình cô không có tiền. Nhiều sử gia lên tiếng chỉ trích vua Charles VII không làm gì cả để can thiệp. Cô mấy lần định vượt ngục, có lần nhảy từ tòa tháp cao 70 bộ (21 m) ở
[Vermandois](/w/index.php?title=Vermandois&action=edit&redlink=1) xuống một cái hào khô, rồi sau đó bị chuyển đến thị trân [Arras](/wiki/Arras) do quân Burgundy kiểm soát. Chính quyền Anh mua lại cô từ Công tước Philip xứ Burgundy. Giám mục [Pierre Cauchon](/w/index.php?title=Pierre_Cauchon&action=edit&redlink=1) xứ [Beauvais](/wiki/Beauvais), một người thân Anh, đóng vai trò chính trong việc đàm phán mua lại cô và trong phiên tòa xét xử cô sau này. [[32]](#cite_note-32)
### Phiên tòa xét xử[
[sửa](/w/index.php?title=Jeanne_d%27Arc&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Jeanne_d%27Arc&action=edit§ion=6)]
Tòa án dị giáo này được thúc đẩy bởi lý do chính trị. Công tước Bedford thay mặt cho cháu trai của mình là Henry VI tranh giành ngai vàng của nước Pháp. Joan là người đã trợ giúp cho việc đăng quang của vị vua đối nghịch, do đó việc kết tội cô là một nỗ lực nhằm hạ bệ tính hợp pháp của lễ đăng quang của vua Charles VII. Các thủ tục pháp lý đã được tiền hành từ ngày 9 tháng 1 năm 1431 tại Rouen, thuộc khu vực kiểm soát của chính quyền Anh. Vụ xét xử này có một số điểm bất thường.
Tóm tắt một vài vấn đề chính như sau:
Theo luật của Giáo hội, Giám mục Cauchon thiếu thẩm quyền xét xử trường hợp này. Ngài được bổ nhiệm xét xử nhờ sự chống đỡ thiên vị của chính quyền Anh, và chính quyền Anh đã tài trợ cho cuộc xét xử này. Giáo sĩ công chứng viên Nicolas Bailly được bổ nhiệm đi thu thập lời chứng chống lại Joan nhưng đã không thể tìm thấy bất kỳ chứng cứ chống đối nào. Tòa án đã mở cuộc xét xử mà không hề có chứng cứ nào như thế. Tòa án cũng vi phạm luật của Giáo hội khi từ chối quyền được có cố vấn pháp lý của Joan. Trong cuộc thẩm tra công khai đầu tiên, Joan tố cáo rằng tất cả những người hiện diện lúc đó đều là những người theo phe Anh chống lại cô, và yêu cầu phải có những giáo sĩ của phía Pháp được mời.
Nhiều viên chức tòa án sau này đã làm chứng rằng những phần quan trọng của bản ghi chép đã được sửa đổi nhằm chống lại cô. Nhiều giáo sĩ đã bị cưỡng bức tham gia, trong đó có cả quan tòa Jean Le Maitre, thậm chí một số người còn bị chính quyền Anh đe dọa giết. Theo những hướng dẫn dành cho tòa án dị giáo thì Joan phải được nhốt trong một nơi giam giữ thuộc Giáo hội dưới sự trông nom của những người canh gác thuộc nữ giới, nghĩa là các nữ tu. Nhưng không, chính quyền Anh đã giữ cô trong một nhà tù thế tục được canh gác bởi những người lính của họ. Giám mục Cauchon đã từ chối đơn kháng án của Joan lên Hội đồng Basel và Giáo hoàng vì điều này có thể ngừng việc xét xử của ông.
Mười hai lời buộc tội tóm tắt bản tuyên án của tòa mâu thuẫn với hồ sơ tòa án đã bị sửa đổi. Bị cáo mù chữ dưới áp lực bị đe dọa tử hình ngay lập tức đã ký vào một văn kiện tuyên bố bội giáo mà cô không hiểu. Tòa án đã thay thế một lời tuyên bố bội giáo khác trong hồ sơ chính thức.
### Bị hành quyết[
[sửa](/w/index.php?title=Jeanne_d%27Arc&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Jeanne_d%27Arc&action=edit§ion=7)]
Tội
[dị giáo](/wiki/D%E1%BB%8B_gi%C3%A1o) chỉ bị kết án tử hình nếu đương sự liên tục phạm tội. Thoạt đầu Joan chấp nhận mặc quần áo phụ nữ, nhưng trong khi bị giam cầm, cô đã bị quấy rối tình dục. Vì thế nên cô mặc lại quần áo đàn ông để tự vệ khỏi bị quấy nhiễu, hoặc là theo lời chứng của Jean Massieu, vì quần áo của cô bị lấy trộm và cô không có đồ gì khác để mặc. [33] [[34]](#cite_note-34)
Các nhân chứng kể lại cuộc hành quyết bằng cách thiêu sống trên dàn thiêu ngày 30 tháng 5 năm 1431. Bị trói trên một cây cọc cao tại Vieux-Marche ở Rouen, cô xin hai vị giáo sỹ, linh mục Martin Ladvenu và linh mục Isambart de la Pierre, nâng cây thánh giá trước mặt mình. Một người nông dân cũng làm một cây thập tự nhỏ mà cô dùng để gài trước áo. Sau khi cô chết, người Anh gạt đống tro ra, để lộ thân xác cháy thiêu của cô, để không ai có thể cho là cô đã trốn thoát, rồi lại đốt thi thể cô hai lần nữa để biến nó thành tro bụi, sao cho không ai có thể thu thập được mảnh thân xác nào làm thánh tích. Họ ném tro bụi xác cô xuống sông
[Seine](/wiki/S%C3%B4ng_Seine). Viên đao phủ, Geoffroy Therage, về sau nói là ông ta "...khiếp sợ sẽ bị đày xuống địa ngục." [35] [[36]](#cite_note-36)
## Phục hồi danh dự[
[sửa](/w/index.php?title=Jeanne_d%27Arc&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Jeanne_d%27Arc&action=edit§ion=8)] [Philippe-Alexandre Le Brun de Charmettes](/w/index.php?title=Philippe-Alexandre_Le_Brun_de_Charmettes&action=edit&redlink=1) là sử gia đầu tiên viết một cuốn sách hoàn chỉnh về Joan d'Arc năm 1817, trong nỗ lực nhằm khôi phục danh tiếng của gia đình cô. Ông trở nên quan tâm về Joan khi nước Pháp vẫn còn phải nỗ lực tìm bản sắc của mình sau cuộc [37] [Cách mạng Pháp](/wiki/C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_Ph%C3%A1p) [chiến tranh Napoleon](/wiki/C%C3%A1c_cu%E1%BB%99c_chi%E1%BA%BFn_tranh_c%E1%BB%A7a_Napol%C3%A9on). Đặc trưng quốc gia của Pháp khi ấy là tìm kiếm một anh hùng chân chính, không có tai tiếng. Với tư cách một người ủng hộ nhiệt thành nhà vua và đất nước, Joan d'Arc là một hình mẫu có thể chấp nhận được với những người theo đường lối bảo hoàng. Là một người yêu nước và là con gái của một gia đình bình dân, cô được xem như hình tượng ban đầu của những chiến sỹ tình nguyện thuộc tầng lớp dưới đáy của xã hội, (the *soldats de l'an II*), những người đã anh dũng chiến đấu và chiến thắng cho cuộc cách mạng Pháp năm 1802, và như vậy có thể được xem như hình tượng của một người Cộng hòa. Là một người tử vì đạo, cô rất được lòng giới giáo dân Công giáo mộ đạo. Cô được phong [Thánh](/wiki/Th%C3%A1nh_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng))năm 1920 bởi Đức giáo hoàng [Bênêdictô XV](/wiki/Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng_Bi%E1%BB%83n_%C4%90%E1%BB%A9c_XV). Cuốn *Orleanide*của De Charmette, ngày nay đã bị quên lãng, là một ví dụ về việc người ta tạo ra một "đặc trưng quốc gia", giống như các nhà văn [Virgil](/wiki/Virgil)(với cuốn [Aeneid](/wiki/Aeneid)), hay [Camoens](/wiki/Lu%C3%ADs_Vaz_de_Cam%C3%B5es)(cuốn [Lusiad](/w/index.php?title=Lusiad&action=edit&redlink=1)) đã làm cho La Mã và Bồ Đào Nha.
## Đoạn kết cuộc chiến[
[sửa](/w/index.php?title=Jeanne_d%27Arc&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Jeanne_d%27Arc&action=edit§ion=9)]
Cuộc
[chiến tranh trăm năm](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tr%C4%83m_N%C4%83m) còn tiếp tục kéo dài thêm 22 năm kể từ ngày cô mất. Charles VII giữ được địa vị vua chính thống của Pháp, dù phe đối địch với ông làm lễ đăng quang cho Henry VI tháng 12 năm 1431, khi cậu bé tròn 10 tuổi. Trước khi nước Anh kịp tái tổ chức lực lượng chỉ huy và đạo quân cung thủ dùng trường cung, bị tiêu diệt năm 1429, họ mất đi đồng minh Burgundy sau [Hòa ước Arras](/w/index.php?title=H%C3%B2a_%C6%B0%E1%BB%9Bc_Arras&action=edit&redlink=1) năm 1435. Quận công Bedford cũng qua đời cùng năm đó, và Henry VI trở thành vị vua thiếu niên trẻ nhất của Anh cai trị không có nhiếp chính, và sự non yếu của ông có lẽ là lý do quan trọng nhất khiến cuộc chiến chấm dứt. Sử gia Kelly DeVries cho rằng chiến thuật tấn công bằng đại bác và tập kích vỗ mặt mà Joan d'Arc sử dụng có ảnh hưởng đến chiến thuật mà quân Pháp sử dụng cho tới hết chiến tranh. [[38]](#cite_note-38)
## Minh oan và vinh danh[
[sửa](/w/index.php?title=Jeanne_d%27Arc&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Jeanne_d%27Arc&action=edit§ion=10)]
Joan d'Arc trở thành một nhân vật gần như huyền thoại trong suốt bốn thế kỷ tiếp theo. Nguồn thông tin chính về cô đến từ các bản kỷ yếu, năm bản chép tay về phiên tòa xét xử cô được tìm thấy trong đống tư liệu cổ vào thế kỷ 19. Không lâu sau đó, các sử gia tìm được toàn bộ bản ghi về phiên tòa minh oan cho cô, trong đó bao gồm lời chứng từ 115 nhân chứng, và nguyên bản tiếng Pháp của bản thảo tiếng Latin của phiên tòa xét xử cô. Nhiều bức thư đương thời cũng được tìm thấy, ba trong số đó mang chữ ký
*"Jehanne"*, với nét chữ run run của một người đang tập viết. Nguồn tư liệu phong phú bất ngờ này là lý do để DeVries phải thốt lên, "Không có nhân vật nào từ thời Trung Cổ, đàn ông hay phụ nữ, lại được quan tâm nghiên cứu đến như thế". [39] [[40]](#cite_note-40)
Joan d'Arc xuất thân từ một làng quê hẻo lánh, chỉ là một cô thôn nữ thất học mà nổi lên như một nhân vật xuất chúng khi còn chưa quá tuổi thiếu niên. Cuộc chiến tranh giành ngôi giữa vua Anh và vua Pháp dựa trên bộ
[luật Salic](/w/index.php?title=Lu%E1%BA%ADt_Salic&action=edit&redlink=1) cổ kéo dài đằng đẳng, sự xuất hiện của cô mang lại ý nghĩa cho câu hỏi "Liệu có nên đuổi nhà vua khỏi vương quốc; và liệu chúng ta có trở thành người Anh?" Theo Stephen Richey, [15] *"Cô biến một cuộc chiến giành ngai vàng giữa hai triều đại, khiến nhân dân trở nên vô cảm vì mất mát, thành một cuộc chiến tranh ái quốc được nhân dân ủng hộ."* Theo Richey: [[17]](#cite_note-Richey-17) *"Những người quan tâm đến cô trong suốt năm thế kỷ sau đó tìm cách gán cho cô đủ loại phẩm chất: cuồng tín ma quỷ, tâm linh huyền bí, ngây thơ và bị sử dụng một cách bi thảm bởi những kẻ có thế lực, người sáng lập và biểu tượng của chủ nghĩa ái quốc hiện đại, nữ anh hùng được yêu quý, nữ thánh. Cô kiên định, dù bị đe dọa tra tấn và chết trên giàn hỏa, rằng mình được dẫn dắt bởi giọng nói của Thượng đế. Dù có thế nào đi chăng nữa, thành quả mà cô gặt hái được khiến người nghe không khỏi lắc đầu kinh ngạc."* [[17]](#cite_note-Richey-17)
Năm 1452, trong một cuộc điều tra, Nhà thờ tuyên bố một vở kịch tôn giáo để tưởng niệm cô tại Orléans có giá trị như một đặc ân hành hương tới đất thánh. Cô trở thành biểu tượng cho
[Liên minh Công giáo (Pháp)](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_minh_C%C3%B4ng_gi%C3%A1o_(Ph%C3%A1p)&action=edit&redlink=1) thời thế kỷ 16. Ngài [Félix Dupanloup](/w/index.php?title=F%C3%A9lix_Dupanloup&action=edit&redlink=1), [Giám mục xứ Orléans](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c_x%E1%BB%A9_Orl%C3%A9ans&action=edit&redlink=1) từ 1849 tới 1878 là người đi đầu trong nỗ lực phong thánh cho cô, nhưng ông không còn sống để thấy điều đó trở thành hiện thực. ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c9/Flag_of_Free_France_%281940-1944%29.svg/220px-Flag_of_Free_France_%281940-1944%29.svg.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c9/Flag_of_Free_France_%281940-1944%29.svg/220px-Flag_of_Free_France_%281940-1944%29.svg.png)
[Charles de Gaulle](/wiki/Charles_de_Gaulle)thời [Đệ nhị thế chiến](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai). Phong trào kháng chiến Pháp sử dụng cây [Thập tự Lorraine](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_t%E1%BB%B1_Lorraine&action=edit&redlink=1)như biểu tượng gợi nhớ đến Joan of Arc.
Người Công giáo truyền thống tại Pháp và các nơi khác xem cô như biểu hiện của nguồn cảm hứng, và so sánh việc rút phép thông công Tổng Giám mục
[Marcel Lefebvre](/w/index.php?title=Marcel_Lefebvre&action=edit&redlink=1) năm 1988 (người sáng lập ra [Hội thánh Pius X](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_th%C3%A1nh_Pius_X&action=edit&redlink=1) và người bất đồng với các cải cách Vatican II) với việc cô bị rút phép thông công. Ba con tàu của [Hải quân Pháp](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1) được đặt theo tên cô, gồm cả hàng không mẫu hạm cho máy bay trực thăng [Jeanne d'Arc (R 97)](/w/index.php?title=Jeanne_d%27Arc_(R_97)&action=edit&redlink=1) nay vẫn còn hoạt động.
## Ảnh hưởng[
[sửa](/w/index.php?title=Jeanne_d%27Arc&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Jeanne_d%27Arc&action=edit§ion=11)]
Đã từng có nhiều câu chuyện và những bộ phim truyền hình kể về cuộc đời của cô. Và cuộc đời đấu tranh và phục vụ cho nước Pháp của cô được thể hiện trong game chiến thuật dàn trận nổi tiếng Age of Empires II - The Age of Kings.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Jeanne_d%27Arc&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Jeanne_d%27Arc&action=edit§ion=12)] **Phần lớn các bản tiểu sử đều ghi là cô sinh ngày 6 tháng 1, nhưng thực ra cô chỉ ước đoán ngày sinh của mình. Phần lớn người dự phiên tòa giải oan cho cô cũng chỉ ước tính tuổi của cô, mặc dù trong số đó có cả cha và mẹ đỡ đầu cô. Ngày sinh 6 tháng 1 chỉ dựa trên một nguồn duy nhất là bức thư từ Huân tước Perceval de Boullainvilliers ngày 21 tháng 7 năm 1429 (xem Pernoud** [^](#cite_ref-longwinded_1-0) *Joan of Arc By Herself and Her Witnesses*, trang 98: "Boulainvilliers cho biết cô sinh tại Domrémy, và cho biết chính xác ngày sinh, có lẽ xác thực, nói rằng cô sinh vào đêm Epiphany, 6 tháng 1"). Boulainvilliers tuy nhiên lại không xuất xứ từ Domrémy. Sự kiện này không được ghi lại. Việc ghi chép ngày sinh giáo dân không có dòng dõi quý tộc chỉ diễn ra vài thế hệ sau đó. **DeVries, trang 27–28.** [^](#cite_ref-2) **DeVries, trang 15–19.** [^](#cite_ref-3) **Pernoud and Clin, trang 167.** [^](#cite_ref-4) **DeVries, trang 24.** [^](#cite_ref-5) **Pernoud and Clin, trang 188–189.** [^](#cite_ref-6) **DeVries, trang 24, 26.** [^](#cite_ref-7) **Pernoud and Clin, trang 10.** [^](#cite_ref-8) **DeVries, trang 28.** [^](#cite_ref-9) **Jacques d'Arc (1380–1440) là nông dân xứ Domremy và cũng là người thu thuế và chỉ huy dân quân của làng. Ông cưới bà Isabelle de Vouthon (1387–1468), còn gọi là Romée, năm 1405. Các người con khác của họ gồm có Jacquemin, Jean, Pierre và Catherine. Vua Pháp Charles VII phong tước cho gia đình Jacques và Isabelle ngày 29 tháng 12 năm 1429; Sở Bạ ghi nhận gia đình được phong quý tộc ngày 20 tháng 1 năm 1430. Gia đình được phép thay họ bằng tước quý tộc du Lys.** [^](#cite_ref-10) **Condemnation trial, trang 37.** [^](#cite_ref-11) [[1]](http://www.fordham.edu/halsall/basis/joanofarc-trial.html)(Truy cập 23 tháng 3 năm 2006) **Pernoud and Clin, trang 221.** [^](#cite_ref-12) **Condemnation trial, trang 58–59.** [^](#cite_ref-13) [[2]](http://www.fordham.edu/halsall/basis/joanofarc-trial.html)(Truy cập 23 tháng 3 năm 2006) **DeVries, trang 37–40.** [^](#cite_ref-14)
- ^
**a** [Nullification trial testimony of Jean de Metz.](#cite_ref-Nullification_15-1) **ă** [[3]](http://www.stjoan-center.com/Trials/null04.html)(Truy cập 12 tháng 2 năm 2006) **Oliphant, chương 2.** [^](#cite_ref-16) [[4]](http://www.authorama.com/book/jeanne-d-arc.html)(Truy cập 12 tháng 2 năm 2006)
- ^
**a** **ă** **â** [Richey, trang 4. Lỗi chú thích: Thẻ](#cite_ref-Richey_17-3) **b**
<ref>không hợp lệ: tên “Richey” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
**Richey, "Joan of Arc: A Military Appreciation".** [^](#cite_ref-18) [[5]](http://www.stjoan-center.com/military/stephenr.html)(Truy cập 12 tháng 2 năm 2006) **Lịch sử và các tác phẩm hư cấu thường gọi ông là bá tước Dunois, là danh vị ông được ban sau khi Joan chết. Khi cô còn sống, người ta gọi ông là Gã con hoang xứ Orléans, được coi như một tên gọi danh dự, vì nó có nghĩa là ông là anh em thúc bá với vua Charles VII, tên** [^](#cite_ref-19) *"Jean d'Orleans"*không chính xác bằng, xem Pernoud and Clin, trang 180–181. **Perroy, trang 283.** [^](#cite_ref-20) **Pernoud and Clin, trang 230.** [^](#cite_ref-21) **DeVries, pp. 74–83** [^](#cite_ref-22) **Những người Công giáo một đạo coi đây là bằng chứng thiên mệnh của cô. Thành công trong việc phá vây cho Orleons khiến cô giành được sự ủng hộ từ nhiều tăng lữ có thế lực như Tổng Giám mục Embrun và nhà thần học** [^](#cite_ref-23) [Jean Gerson](/w/index.php?title=Jean_Gerson&action=edit&redlink=1), là những người viết những bản luận thuyết thần học ngay sau khi sự kiện này diễn ra. **DeVries, trang 96–97.** [^](#cite_ref-24) **Phiên tòa phục hồi danh dự, Công tước xứ Alençon.** [^](#cite_ref-25) [[6]](http://www.stjoan-center.com/Trials/null07.html)(Truy cập 12 tháng 2 năm 2006) **DeVries, trang 114–115.** [^](#cite_ref-26) **DeVries, trang 122–126.** [^](#cite_ref-27) **Lucie-Smith, trang 156–160.** [^](#cite_ref-28) **DeVries, trang 134.** [^](#cite_ref-29) **Các cáo buộc kể từ mưu toan vặt vãnh cho đến thóa mạ thậm tệ. Xem Gower, chương 4.** [^](#cite_ref-30) [[7]](http://www.gutenberg.org/files/16933/16933.txt)(Truy cập 12 tháng 2 năm 2006) hoặc Pernoud and Clin, trang 78–80; DeVries, trang 135; và Oliphant, chương 6. [[8]](http://www.authorama.com/book/jeanne-d-arc.html)(Truy cập 12 tháng 2 năm 2006) **DeVries, trang 161–170.** [^](#cite_ref-31) [^](#cite_ref-32) [“Britannica Library”](http://www.library.eb.com.ezproxy.ae.talonline.ca/eb/article-27055). Truy cập 4 tháng 10 năm 2015. **Pernoud, trang 220, trích dẫn lời chứng của các thầy tu Martin Ladvenu và Isambart de la Pierre.** [^](#cite_ref-33) **Phiên tòa phục hồi danh dự, lời chứng của Jean Massieu.** [^](#cite_ref-34) [[9]](http://www.stjoan-center.com/Trials/null02.html)(Truy cập 12 tháng 2 năm 2006) **Tháng 2 năm 2006, một toán giám định pháp y tiến hành cuộc thẩm tra kéo dài sáu tháng để khám nghiệm xương và da di hài tại viện bảo tàng** [^](#cite_ref-35) [Chinon](/wiki/Chinon), theo lời đồn là từ di hài cô. Cuộc khám nghiệm không xác định được kết quả chính xác, nhưng cũng qua đó phòng ngừa giả mạo thông gia giám định các-bon và kiểm tra giới tính. [[10]](http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4711784.stm)(Truy cập 1 tháng 3 năm 2006) Một báo cáo tạm thời cho biết những di vật này có lẽ không thuộc về cô. [[11]](http://www.msnbc.msn.com/id/16257470/)(Truy cập 17 tháng 12 năm 2006) **Pernoud, trang 233.** [^](#cite_ref-36) [^](#cite_ref-37) [Histoire de Jeanne d`Arc by P.A Le Brun de Charmettes-Tome1](http://openlibrary.org/details/histoiredejeanne01lebr) [Tome2](http://openlibrary.org/details/histoiredejeanne02lebr) [Tome3](http://openlibrary.org/details/histoiredejeanne03lebr) [Tome4](http://openlibrary.org/details/histoiredejeanne04lebr) **DeVries, trang 179–180.** [^](#cite_ref-38) **Pernoud and Clin, trang 247–264.** [^](#cite_ref-39) **DeVries trong "Fresh Verdicts on Joan of Arc," biên soạn Bonnie Wheeler, trang 3.** [^](#cite_ref-40)
## Tài liệu tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Jeanne_d%27Arc&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Jeanne_d%27Arc&action=edit§ion=13)]
- DeVries, Kelly "Joan of Arc: A Military Leader", Gloucestershire: Sutton Publishing, 1999,
[ISBN 0-7509-1805-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0750918055)
- Fraioli, Deborah, "Joan of Arc: The Early Debate", London: Boydell Press, 2002,
[ISBN 0-85115-880-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0851158803)
- Pérnoud, Regine and Clin, Marie-Véronique, "Joan of Arc: Her Story", New York: St. Martin's Griffin, 1999,
[ISBN 0-312-22730-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0312227302)
- Perroy, Edouard, "The Hundred Years War", New York:Capricorn Books, 1965
- Taylor, Craig, "Joan of Arc: La Pucelle", Manchester University Press, 2006),
[ISBN 978-0-7190-6847-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9780719068478)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Jeanne_d%27Arc&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Jeanne_d%27Arc&action=edit§ion=14)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|


markdown:
# Lítla Dímun
|
|Lítla Dímun
|
|![]()
**Dữ liệu cơ bản** **Diện tích** [km²](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng) **Dân số** **Vị trí** [61°38′B, 6°42′T](http://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=L%C3%ADtla_D%C3%ADmun¶ms=61_38_N_6_42_W_) **Lítla Dímun** là 1 đảo nhỏ nhất trong số 18 đảo của [Quần đảo Faroe](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Faroe), nằm ở phía nam đảo [Stóra Dímun](/wiki/St%C3%B3ra_D%C3%ADmun) và đông bắc đảo [Suðuroy](/wiki/Su%C3%B0uroy). Diện tích đảo là 0,82 km 2, chưa tới 1 km² (nhìn bản đồ bên cạnh, đảo chỉ là 1 chấm nhỏ màu đỏ). Lítla Dímun cũng là đảo duy nhất của Quần đảo không có cư dân. Hiện nay trên đảo chỉ có chim biển sinh sống và vào mùa hè có khoảng 300 con cừu của các người ở Hvalba (đảo Suðuroy) đem tới thả trên đồng cỏ mà thôi (mùa đông lại đem về). Họ có dựng 3 nhà nhỏ sơ sài ở đây để cư ngụ tạm khi tới trông nom cừu. 1/3 diện tích đảo ở miền nam là vách đá thẳng đứng, tiếp đến là núi [Slættirnir](/w/index.php?title=Sl%C3%A6ttirnir&action=edit&redlink=1) (414 m).
Theo các nhà nghiên cứu ngôn ngữ thì tên đảo xuất xứ từ
[tiếng Celtic](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Celtic&action=edit&redlink=1), trong đó tiền tố **Dí** nghĩa là 2, hậu tố **mun** do chữ Celtic *muinn* nghĩa là *gáy* hoặc *lưng*. Dímun nghĩa là 2 gáy hoặc 2 lưng. Còn *Lítla*, tiếng Faroe nghĩa là *nhỏ*, đối với *Stóra* nghĩa là *lớn* (tên đảo [Stóra Dímun](/wiki/St%C3%B3ra_D%C3%ADmun) láng giềng).
## Hình[
[sửa](/w/index.php?title=L%C3%ADtla_D%C3%ADmun&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C3%ADtla_D%C3%ADmun&action=edit§ion=1)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=L%C3%ADtla_D%C3%ADmun&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C3%ADtla_D%C3%ADmun&action=edit§ion=2)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=L%C3%ADtla_D%C3%ADmun&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C3%ADtla_D%C3%ADmun&action=edit§ion=3)] [Lítla Dímun: Rein friðsæl náttúra](http://www.litladimun.com/)(tiếng Faroe) [Website](http://heima.olivant.fo/%7Eanfinn/dimun.htm)của đảo Stóra Dímun với đảo Lítla Dímun ở nền phông (các hình chụp từ trên không) [Trang nhà của đảo](http://www.litladimun.com/pages/viF0merkingar.php)(tiếng Faroe) [Faroestamps.fo - Lítla Dímun](http://www.faroestamps.fo/index.php?side=cf860f1610d1ec7342844c79d9ddd36e#DANSK)(tiếng Đan Mạch) [NGS.fo Planteliste Lítla Dímun](http://www.ngs.fo/plant/Plantulisti/folist_04.htm) [psp-info](http://www.psp-info.dk/faroe/litla_dimun.htm)
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache: cp1068 hit(1), cp1052 frontend miss(0)


markdown:
# Le Houga
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [43°46′34″B 0°10′46″T / 43,7761111111°B 0,179444444444°T](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Le_Houga¶ms=43.7761111111_N_-0.179444444444_E_region:FR-32_type:city(1101))
|
|
|
|[Quốc gia](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia) ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Midi-Pyrénées](/wiki/Midi-Pyr%C3%A9n%C3%A9es) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Gers](/wiki/Gers) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Condom](/wiki/Condom_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Nogaro](/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_Nogaro&action=edit&redlink=1) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)
(2001–2008)
[Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99)
(bình quân 148 m/486 ft)
1 2(12,17 sq mi) [Nhân khẩu](/wiki/Nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u_Ph%C3%A1p) 2 [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(91 /sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [32155](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=32155-COM)/ [32460](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p) 1Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 [acre](/wiki/Acre)) cũng như các cửa sông. 2 *Dân số không tính hai lần*: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần. **Le Houga** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) thuộc [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Gers](/wiki/Gers) trong [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Midi-Pyrénées](/wiki/Midi-Pyr%C3%A9n%C3%A9es) tây nam nước [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p). Xã này có độ cao trung bình 148 [mét](/wiki/M%C3%A9t) trên [mực nước biển](/wiki/M%E1%BB%B1c_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_bi%E1%BB%83n).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Le_Houga&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Le_Houga&action=edit§ion=1)] *Bạn có thể tham khảo nội dung bài này trong Wikipedia tiếng Pháp để có thêm thông tin mở rộng cho bài này. Nếu bạn không biết tiếng Pháp, có thể dùng công cụ dịch, như Google Dịch.*

X-Cache: cp1055 miss(0), cp1052 frontend miss(0)


markdown:
# Quốc kỳ Slovenia
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Bài viết này
|cần thêm . **Quốc kỳ Slovenia** có ba màu nằm ngang bằng nhau là: màu trắng, lam và đỏ. Phía trên bên trái có hình quốc huy có màu lam, phía dưới tấm lá chắn của quốc huy có gợn sóng trắng-lam xen kẽ nhau, nền là ba ngọn núi. Năm 1992, [Slovenia](/wiki/Slovenia) sau khi tách ra thành lập quốc gia riêng từ [Tiệp Khắc](/wiki/Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc) đã chính thức sử dụng lá cờ này làm quốc kỳ.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BB%91c_k%E1%BB%B3_Slovenia&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BB%91c_k%E1%BB%B3_Slovenia&action=edit§ion=1)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache: cp1052 miss(0), cp1052 frontend miss(0)