text:
Hạt côla
Hạt côla là quả của các loài côla khác nhau, thường có vị đắng do chứa hàm lượng xanthin cao (chủ yếu caffein cũng như kolatin và kolatein làm giảm tác dụng của caffein). Mỗi hạt côla nặng đến 25 g. Trong một số nền văn hóa Tây Phi, người ta thường hay nhai hạt này vì chúng có tính chất kích thích giúp giải tỏa căng thẳng, chống mệt mỏi, kích thích tiêu hóa, thậm chí kích thích tình dục.
Mục lục
Sử dụng[sửa | sửa mã nguồn]
Người ta dùng chủ yếu hạt của các loài Cola acuminata và Cola nitida.
Mang một giá trị biểu tượng, hạt côla thường được dùng trong các dịp lễ, chẳng hạn như để dâng lên người đứng đầu bộ lạc hay để tiếp đón khách quý, hoặc như một dấu hiệu của tình hữu nghị hay hòa giải giữa hai bên. Hạt này được những người theo đạo Hồi ở Tây Phi ưa chuộng vì họ không được phép uống rượu. Nhai hạt cola cũng giúp làm dịu cơn đói. Nhai hạt côla thường xuyên cũng giúp nhuộm răng. Tuy nhiên hạt côla ngày nay ít được thanh niên Tây Phi, nhất là thanh niên khu vực đô thị quan tâm.
Trước đây, hạt côla đã được dùng để làm ra nước ngọt cola. John Pemberton đã dùng hạt côla để sản xuất nước giải khát Coca-Cola đầu tiên vào năm 1886. Tuy nhiên ngày nay đa phần các loại nước giải khát sản xuất ở quy mô công nghiệp này đều sử dụng các chất phụ gia nhân tạo. Ngoại trừ Red Kola của Barr, Simply Cola mới của Red Bull, Harboe Original Taste Cola, Foxon Park Kola, Blue Sky Organic Cola, Whole Foods Market 365 Cola, Puma Kola của Sprecher, Real Cola của Virgil, và Cricket Cola, những loại thức uống này được sản xuất từ hạt cola và trà xanh. Năm 2007, siêu thị Tesco từ Anh quốc đã giới thiệu một loại American Premium Cola có dùng hạt cola, gia vị và vani.
Ngoài ra, hạt côla cũng được dùng nhiều ở Indonesia, Brasil, Jamaica và một số khu vực thuộc khí hậu nhiệt đới ẩm.
Hạt côla thường dùng để chữa ho gà và suyễn. Thành phần caffein có trong hạt được dùng để làm giãn đường phế quản.
Tác dụng dược học[sửa | sửa mã nguồn]
Hạt cola được dùng chủ yếu vì có các tính chất kích thích (thần kinh, tiêu hóa, tình dục), giải tỏa căng thẳng. Chúng có tác dụng giống như các sản phẩm chứa xanthin như cacao, trà, cà phê, guaraná và yerba maté. Tuy vậy, các tác dụng này tương đối khác, chúng tạo cảm giác thoải mái và kích thích mạnh hơn. Chúng tác động vào hệ thần kinh trung ương và tim. Thử nghiệm trên động vật cho thấy hạt kola có các tính chất hồi sức và đốt cháy chất béo, và kích thích tiết dịch vị. Thử nghiệm trên người cho thấy hạt kola có các tác dụng thay đổi nhịp tim và lợi tiểu yếu. Đối với con người chúng giúp tăng cường sự chú ý và hoạt động vật lý, tăng cường hiệu quả của các cơ quan xúc giác, giải tỏa căng thẳng, kích thích tiêu hóa và còn được dùng ở châu Phi làm chất kích thích tình dục. Ngoài ra nó còn làm tăng thân nhiệt, tăng huyết áp và tăng nhịp thở. Tác dụng có thể kéo dài tới 6 tiếng sau khi dùng.[cần dẫn nguồn]
Thành phần hóa học[sửa | sửa mã nguồn]
- caffein (2- 3.5%)
- theobromin (1.0-2.5%)
- theophyllin
- catechin
- epicatechin
- D-catechin
- phenolics
- phlobaphens
- Kola red
- betain
- protein
- tinh bột
- chất béo
- thiamin
- riboflavin
- niacin
- axit ascorbic
- betain
- đường
- gôm
- cellulose
- nước
- canxi
- kali
- sắt
- beta-carotene
- axit tannic
- cocaine
Vấn đề an toàn[sửa | sửa mã nguồn]
Hạt cola chứa một lượng lớn các hợp chất N-nitroso có tính chất sinh ung thư. Tại Nigeria, nơi hạt côla được sử dụng thường xuyên, tỉ lệ ung thư vòm họng, dạ dày, ruột khá cao, có thể liên quan tới thói quen này.[cần dẫn nguồn]
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Việc sử dụng hạt cola, giống như thử lý California (Rhamnus californica) và lá trà, có thể có từ rất lâu đời. Nó được nhai thường xuyên trong nhiều nền văn hóa tại Tây Phi, lúc làm việc đi lại một mình hoặc trong bối cảnh tập thể, nhằm giúp phục hồi sinh lực và làm dịu cơn đói.
Năm 1911, cola trở thành tâm điểm gây lo lắng về sức khỏe khi chính quyền Mỹ bắt giữ 40 barrel và 20 keg xirô Coca-Cola tại Chattanooga, Tennessee, viện dẫn tài liệu cho rằng caffein có trong đồ uống này "gây nguy hại cho sức khỏe". Ngày 13 tháng 3 năm 1911, chính quyền liên bang mở chiến dịch United States v. Forty Barrels and Twenty Kegs of Coca-Cola, với hy vọng bắt Coca-Cola bỏ caffein ra khỏi công thức đồ uống của họ, bằng việc đưa ra các nhận định hơi thái quá rằng việc dùng Coca-Cola quá mức tại một trường nữ sinh sẽ khiến cho học sinh sẽ có "các hành vi kích động điên dại về đêm, vi phạm kỷ luật nhà trường và công-dung-ngôn-hạnh của người phụ nữ, thậm chí gây tử vong." Mặc dù quan tòa đứng về phía Coca-Cola, Hạ viện Hoa Kỳ đã bổ sung hai dự luật năm 1912 nhằm sửa đạo luật Pure Food and Drug Act, buộc phải thêm caffein vào danh sách các chất "gây nghiện" (habit-forming) và "độc hại" (deleterious) và các chất này phải được ghi rõ trên nhãn sản phẩm.
Trong văn học[sửa | sửa mã nguồn]
Việc dùng hạt cola trong các buổi lễ tập thể đóng vai trò chính trong tiểu thuyết năm 1958 Things Fall Apart của Chinua Achebe.
Trong cuốn tiểu thuyết Grace Land của Chris Abani, mô-típ của hạt cola đặt trước một vài chương đã trở thành một thông điệp quan trọng mang tính biểu tượng.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
(tiếng Anh)
- Kola Nut Tradition in Igboland (South-East Nigeria): Kola Nut Tradition
- Benjamin, LT Jr; Rogers AM, Rosenbaum A (1991 Jan). "Coca-Cola, caffeine, and mental deficiency: Harry Hollingworth and the Chattanooga trial of 1911". J Hist Behav Sci 27 (1): 42–55. PMID 2010614.
- Jarvis, Gail (21 tháng 5 năm 2002). The Rise and Fall of Cocaine Cola. Truy cập 2006-08-19.
- James A. Duke (2001). Handbook of Nuts.
- Katherine Kim (2001). Encyclopedia of Alternative Medicine.
- Mariama Bâ, "So Long a Letter"

markdown:
# Hạt côla
|Bài viết này
|cần thêm . **Hạt côla** là quả của các loài [côla](/wiki/Chi_C%C3%B4_la) khác nhau, thường có vị đắng do chứa hàm lượng [xanthin](/w/index.php?title=Xanthin&action=edit&redlink=1) cao (chủ yếu [caffein](/wiki/Caffein) cũng như [kolatin](/w/index.php?title=Kolatin&action=edit&redlink=1) và [kolatein](/w/index.php?title=Kolatein&action=edit&redlink=1) làm giảm tác dụng của caffein). Mỗi hạt côla nặng đến 25 g. Trong một số nền văn hóa [Tây Phi](/wiki/T%C3%A2y_Phi), người ta thường hay nhai hạt này vì chúng có tính chất kích thích giúp giải tỏa căng thẳng, chống mệt mỏi, kích thích tiêu hóa, thậm chí kích thích tình dục.
## Mục lục
## Sử dụng[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_c%C3%B4la&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_c%C3%B4la&action=edit§ion=1)]
Người ta dùng chủ yếu hạt của các loài
* và Cola acuminata* *.* [Cola nitida](/wiki/Cola_nitida)
Mang một giá trị biểu tượng, hạt côla thường được dùng trong các dịp lễ, chẳng hạn như để dâng lên người đứng đầu bộ lạc hay để tiếp đón khách quý, hoặc như một dấu hiệu của tình hữu nghị hay hòa giải giữa hai bên. Hạt này được những người theo đạo Hồi ở
[Tây Phi](/wiki/T%C3%A2y_Phi) ưa chuộng vì họ không được phép uống rượu. Nhai hạt cola cũng giúp làm dịu cơn đói. Nhai hạt côla thường xuyên cũng giúp [nhuộm răng](/wiki/Nhu%E1%BB%99m_r%C4%83ng). Tuy nhiên hạt côla ngày nay ít được thanh niên Tây Phi, nhất là thanh niên khu vực đô thị quan tâm.
Trước đây, hạt côla đã được dùng để làm ra
[nước ngọt](/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc_ng%E1%BB%8Dt) [cola](/wiki/Cola). [John Pemberton](/wiki/John_Pemberton) đã dùng hạt côla để sản xuất nước giải khát [Coca-Cola](/wiki/Coca-Cola) đầu tiên vào năm [1886](/wiki/1886). Tuy nhiên ngày nay đa phần các loại nước giải khát sản xuất ở quy mô công nghiệp này đều sử dụng các chất phụ gia nhân tạo. Ngoại trừ [Red Kola](/w/index.php?title=Red_Kola&action=edit&redlink=1) của [Barr](/w/index.php?title=A.G._Barr_plc&action=edit&redlink=1), [Simply Cola](/w/index.php?title=Red_Bull_Cola&action=edit&redlink=1) mới của [Red Bull](/wiki/Red_Bull), Harboe Original Taste Cola, [Foxon Park Kola](/w/index.php?title=Foxon_Park&action=edit&redlink=1), Blue Sky Organic Cola, [Whole Foods Market](/wiki/Whole_Foods_Market) 365 Cola, Puma Kola của [Sprecher](/w/index.php?title=Sprecher_Brewery&action=edit&redlink=1), Real Cola của Virgil, và [Cricket Cola](/w/index.php?title=Cricket_Cola&action=edit&redlink=1), những loại thức uống này được sản xuất từ hạt cola và [trà xanh](/wiki/Tr%C3%A0_xanh). Năm 2007, [siêu thị](/wiki/Si%C3%AAu_th%E1%BB%8B) [Tesco](/w/index.php?title=Tesco&action=edit&redlink=1) từ Anh quốc đã giới thiệu một loại *American Premium Cola* có dùng hạt cola, gia vị và [vani](/wiki/Vani).
Ngoài ra, hạt côla cũng được dùng nhiều ở
[Indonesia](/wiki/Indonesia), [Brasil](/wiki/Brasil), [Jamaica](/wiki/Jamaica) và một số khu vực thuộc khí hậu nhiệt đới ẩm.
Hạt côla thường dùng để chữa
[ho gà](/wiki/Ho_g%C3%A0) và [suyễn](/wiki/Hen_ph%E1%BA%BF_qu%E1%BA%A3n). Thành phần [caffein](/wiki/Caffein) có trong hạt được dùng để làm [giãn](/w/index.php?title=Gi%C3%A3n_ph%E1%BA%BF_qu%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1) đường [phế quản](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%BF_qu%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1).
## Tác dụng dược học[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_c%C3%B4la&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_c%C3%B4la&action=edit§ion=2)]
Hạt cola được dùng chủ yếu vì có các tính chất
[kích thích](/w/index.php?title=K%C3%ADch_th%C3%ADch&action=edit&redlink=1) (thần kinh, tiêu hóa, tình dục), giải tỏa căng thẳng. Chúng có tác dụng giống như các sản phẩm chứa [xanthin](/w/index.php?title=Xanthin&action=edit&redlink=1) như [cacao](/wiki/Cacao), [trà](/wiki/Tr%C3%A0), [cà phê](/wiki/C%C3%A0_ph%C3%AA), [guaraná](/w/index.php?title=Guaran%C3%A1&action=edit&redlink=1) và [yerba maté](/w/index.php?title=Yerba_mat%C3%A9&action=edit&redlink=1). Tuy vậy, các tác dụng này tương đối khác, chúng tạo cảm giác thoải mái và kích thích mạnh hơn. Chúng tác động vào hệ thần kinh trung ương và tim. Thử nghiệm trên động vật cho thấy hạt kola có các tính chất [hồi sức](/w/index.php?title=H%E1%BB%93i_s%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1) và đốt cháy chất béo, và kích thích tiết dịch vị. Thử nghiệm trên người cho thấy hạt kola có các tác dụng [thay đổi nhịp tim](/w/index.php?title=Thay_%C4%91%E1%BB%95i_nh%E1%BB%8Bp_tim&action=edit&redlink=1) và [lợi tiểu](/w/index.php?title=L%E1%BB%A3i_ti%E1%BB%83u&action=edit&redlink=1) yếu. Đối với con người chúng giúp tăng cường sự chú ý và hoạt động vật lý, tăng cường hiệu quả của các cơ quan xúc giác, giải tỏa căng thẳng, kích thích tiêu hóa và còn được dùng ở [châu Phi](/wiki/Ch%C3%A2u_Phi) làm chất [kích thích tình dục](/w/index.php?title=K%C3%ADch_th%C3%ADch_t%C3%ACnh_d%E1%BB%A5c&action=edit&redlink=1). Ngoài ra nó còn làm tăng thân nhiệt, tăng huyết áp và tăng nhịp thở. Tác dụng có thể kéo dài tới 6 tiếng sau khi dùng.
## Thành phần hóa học[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_c%C3%B4la&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_c%C3%B4la&action=edit§ion=3)] [caffein](/wiki/Caffein)(2- 3.5%) [theobromin](/w/index.php?title=Theobromin&action=edit&redlink=1)(1.0-2.5%) [theophyllin](/w/index.php?title=Theophyllin&action=edit&redlink=1) [catechin](/w/index.php?title=Catechin&action=edit&redlink=1) [epicatechin](/w/index.php?title=Epicatechin&action=edit&redlink=1) [D-catechin](/w/index.php?title=D-catechin&action=edit&redlink=1) [phenolics](/w/index.php?title=Phenolics&action=edit&redlink=1) [phlobaphens](/w/index.php?title=Phlobaphens&action=edit&redlink=1) [Kola red](/w/index.php?title=Kola_red&action=edit&redlink=1) [betain](/w/index.php?title=Betain&action=edit&redlink=1) [protein](/wiki/Protein) [tinh bột](/wiki/Tinh_b%E1%BB%99t) [chất béo](/wiki/Ch%E1%BA%A5t_b%C3%A9o) [thiamin](/wiki/Thiamin) [riboflavin](/wiki/Riboflavin) [niacin](/wiki/Niacin) [axit ascorbic](/wiki/Vitamin_C) [betain](/w/index.php?title=Betain&action=edit&redlink=1) [đường](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng) [gôm](/wiki/G%C3%B4m) [cellulose](/wiki/Cellulose) [nước](/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc) [canxi](/wiki/Canxi) [kali](/wiki/Kali) [sắt](/wiki/S%E1%BA%AFt) [beta-carotene](/w/index.php?title=Beta-carotene&action=edit&redlink=1) [axit tannic](/w/index.php?title=Axit_tannic&action=edit&redlink=1) [cocaine](/wiki/Cocain)
## Vấn đề an toàn[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_c%C3%B4la&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_c%C3%B4la&action=edit§ion=4)]
Hạt cola chứa một lượng lớn các hợp chất N-
[nitroso](/w/index.php?title=Nitroso&action=edit&redlink=1) có tính [chất sinh ung thư](/w/index.php?title=Ch%E1%BA%A5t_sinh_ung_th%C6%B0&action=edit&redlink=1). Tại [Nigeria](/wiki/Nigeria), nơi hạt côla được sử dụng thường xuyên, tỉ lệ [ung thư](/wiki/Ung_th%C6%B0) vòm họng, dạ dày, ruột khá cao, có thể liên quan tới thói quen này.
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_c%C3%B4la&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_c%C3%B4la&action=edit§ion=5)]
Việc sử dụng hạt cola, giống như
[thử lý California](/w/index.php?title=Th%E1%BB%AD_l%C3%BD_California&action=edit&redlink=1) ( *Rhamnus californica*) và [lá trà](/wiki/Tr%C3%A0), có thể có từ rất lâu đời. Nó được nhai thường xuyên trong nhiều nền văn hóa tại Tây Phi, lúc làm việc đi lại một mình hoặc trong bối cảnh tập thể, nhằm giúp phục hồi sinh lực và làm dịu cơn đói.
Năm 1911, cola trở thành tâm điểm gây lo lắng về sức khỏe khi chính quyền Mỹ bắt giữ 40 barrel và 20 keg xirô
[Coca-Cola](/wiki/Coca-Cola) tại [Chattanooga, Tennessee](/wiki/Chattanooga,_Tennessee), viện dẫn tài liệu cho rằng caffein có trong đồ uống này "gây nguy hại cho sức khỏe". Ngày [13 tháng 3](/wiki/13_th%C3%A1ng_3) năm [1911](/wiki/1911), chính quyền liên bang mở chiến dịch *, với hy vọng bắt Coca-Cola bỏ caffein ra khỏi công thức đồ uống của họ, bằng việc đưa ra các nhận định hơi thái quá rằng việc dùng Coca-Cola quá mức tại một trường nữ sinh sẽ khiến cho học sinh sẽ có "các hành vi kích động điên dại về đêm, vi phạm kỷ luật nhà trường và công-dung-ngôn-hạnh của người phụ nữ, thậm chí gây tử vong." Mặc dù quan tòa đứng về phía United States v. Forty Barrels and Twenty Kegs of Coca-Cola* [Coca-Cola](/wiki/Coca-Cola), [Hạ viện Hoa Kỳ](/wiki/H%E1%BA%A1_vi%E1%BB%87n_Hoa_K%E1%BB%B3)đã bổ sung hai [dự luật](/w/index.php?title=D%E1%BB%B1_lu%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1)năm 1912 nhằm sửa đạo luật *, buộc phải thêm* [Pure Food and Drug Act](/w/index.php?title=Pure_Food_and_Drug_Act&action=edit&redlink=1) [caffein](/wiki/Caffein)vào danh sách các chất "gây nghiện" ( *habit-forming*) và "độc hại" ( *deleterious*) và các chất này phải được ghi rõ trên nhãn sản phẩm.
## Trong văn học[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_c%C3%B4la&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_c%C3%B4la&action=edit§ion=6)]
Việc dùng hạt cola trong các buổi lễ tập thể đóng vai trò chính trong tiểu thuyết năm 1958
* của Things Fall Apart* [Chinua Achebe](/wiki/Chinua_Achebe).
Trong cuốn tiểu thuyết
* của Chris Abani, mô-típ của hạt cola đặt trước một vài chương đã trở thành một thông điệp quan trọng mang tính biểu tượng. Grace Land*
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_c%C3%B4la&veaction=edit§ion=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_c%C3%B4la&action=edit§ion=7)] **(tiếng Anh)** [Kola Nut Tradition in Igboland (South-East Nigeria):](http://www.igboguide.org/index.php?l=chapter8) *Kola Nut Tradition*
- Benjamin, LT Jr; Rogers AM, Rosenbaum A (1991 Jan). "Coca-Cola, caffeine, and mental deficiency: Harry Hollingworth and the Chattanooga trial of 1911". J Hist Behav Sci 27 (1): 42–55.
[PMID 2010614](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/2010614?dopt=Abstract).
- Jarvis, Gail (21 tháng 5 năm 2002). The Rise and Fall of Cocaine Cola. Truy cập 2006-08-19.
- James A. Duke (2001). Handbook of Nuts.
- Katherine Kim (2001). Encyclopedia of Alternative Medicine.
- Mariama Bâ, "
*So Long a Letter*"


text:
Labastide
Tọa độ: 43°02′12″B 0°21′14″Đ / 43.0366666667°B 0.353888888889°Đ
Labastide là một xã thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 540 mét trên mực nước biển.
Tọa độ: 43°02′12″B 0°21′14″Đ / 43.0366666667°B 0.353888888889°Đ
Labastide là một xã thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 540 mét trên mực nước biển.

markdown:
# Labastide
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [43°02′12″B 0°21′14″Đ / 43.0366666667°B 0.353888888889°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Labastide¶ms=43.0366666667_N_0.353888888889_E_region:FR-65_type:city(161))
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Occitanie](/wiki/Occitanie) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Hautes-Pyrénées](/wiki/Hautes-Pyr%C3%A9n%C3%A9es) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Quận Bagnères-de-Bigorre](/wiki/Bagn%C3%A8res-de-Bigorre_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Tổng Barthe-de-Neste](/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_Barthe-de-Neste&action=edit&redlink=1) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)
(2008–2014)
[Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99)
(bình quân 540 m/1.770 ft)
1 2(2,15 sq mi) [Nhân khẩu](/wiki/Nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u_Ph%C3%A1p) 2 [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(75 /sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [65239](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=65239-COM)/ [65130](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p) 1Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 [acre](/wiki/Acre)) cũng như các cửa sông. 2 *Dân số không tính hai lần*: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần. **Labastide** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) thuộc [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Hautes-Pyrénées](/wiki/Hautes-Pyr%C3%A9n%C3%A9es) trong [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Occitanie](/wiki/Occitanie) tây nam nước [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p). Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 540 [mét](/wiki/M%C3%A9t) trên [mực nước biển](/wiki/M%E1%BB%B1c_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_bi%E1%BB%83n).

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache-Status: miss

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.05:-77.47:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

X-Cache: cp1065 miss, cp1065 miss

X-Content-Type-Options: nosniff

Connection: close

Via: 1.1 varnish-v4, 1.1 varnish-v4

Accept-Ranges: bytes

X-UA-Compatible: IE=Edge

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Language: vi

Link: </static/images/project-logos/viwiki.png>;rel=preload;as=image;media=not all and (min-resolution: 1.5dppx),</static/images/project-logos/viwiki-1.5x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 1.5dppx) and (max-resolution: 1.999999dppx),</static/images/project-logos/viwiki-2x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 2dppx)


text:
Liên Xô tấn công Ba Lan
Liên Xô tấn công Ba Lan năm 1939, hoặc Chiến dịch giải phóng Tây Belarus và Tây Ukraina[6] là một chiến dịch quân sự bắt đầu diễn ra từ ngày 17 tháng 9 năm 1939, trong thời kỳ đầu của Thế chiến II, 16 ngày sau cuộc tấn công Ba Lan của Đức Quốc xã. Nó kết thúc bằng một chiến thắng quyết định của Hồng quân Liên Xô.
Đầu năm 1939, Liên Xô đã cố tạo lập một liên minh với Anh quốc, Pháp, Ba Lan, và România để chống lại Đức Quốc xã, nhưng đã có nhiều khó khăn nảy sinh, bao gồm việc Ba Lan và Romania từ chối cho quân Liên Xô quyền trung chuyển qua lãnh thổ của họ như một phần của an ninh chung.[7] Với sự thất bại của các cuộc thương thảo, Liên Xô đã thay đổi lập trường chống Đức và vào ngày 23 tháng 8 năm 1939 đã ký Hiệp ước Molotov-Ribbentrop với Đức Quốc xã. Kết quả là, vào ngày 1 tháng 9 năm 1939, Đức xâm lược Ba Lan từ phía tây; và vào ngày 17 tháng 9 năm 1939, Hồng Quân tấn công Ba Lan từ phía đông sau khi Đức đã có nhiều lời kêu gọi Liên Xô làm như thế. Chính quyền Liên Xô đã thông báo rằng chiến dịch của họ là nhằm bảo vệ người Ukraina và Belarus (những dân tộc này vốn là người Đông Slav, họ có quan hệ gần gũi với người Nga và xem chính phủ Ba Lan như kẻ chiếm đóng) sống ở vùng Kresy, bởi vì nhà nước Ba Lan đã sụp đổ trước cuộc tấn công của người Đức và không còn có khả năng đảm bảo an ninh cho công dân của mình nữa.[8][9] Một lý do thực dụng hơn là những vùng đất phía Đông này vốn do Ba Lan chiếm của Nga trong Chiến tranh Nga-Ba Lan (1919-1921), Liên Xô muốn nhân cơ hội Ba Lan sắp bị Đức đánh bại để thu hồi lại những vùng đất này mà không cần phải đổ nhiều máu.
Hồng quân đã nhanh chóng giành được các mục tiêu của mình, họ có quân số đông hơn hẳn lực lượng Ba Lan và ít gặp phải kháng cự. Dù chính phủ Ba Lan đã ra lệnh giảm thiểu giao tranh quân sự với Hồng quân,[5] một vài cuộc chiến đã nổ ra với thương vong lên đến từ 6.000 đến 7.000 cho phía Ba Lan và khoảng 737 tử trận và khoảng 2.000 bị thương cho phía Liên Xô.[1] Khoảng 230.000 lính Ba Lan hoặc nhiều hơn đã bị bắt làm tù binh.[10]
Cuộc tấn công của Liên Xô, mà Bộ Chính trị và nhân dân Liên Xô gọi là "Chiến dịch giải phóng Tây Ucraina và Belarus", đã dẫn đến việc tái hợp nhất hàng triệu người Ba Lan cũng như Ukraina và phía tây Belarusia vào thành các nước cộng hòa Ukraina và Byelorussia.[6] Cho tới nay, sự kiện này vẫn được người dân Belarus kỷ niệm hàng năm và được coi là ngày quốc lễ với tên gọi "Ngày Tổ quốc thống nhất".
Sự kiện mở đầu[sửa | sửa mã nguồn]
Quan hệ giữa Ba Lan và Nga vô cùng xấu kể từ Chiến tranh Nga-Ba Lan (1919-1921), trong đó Ba Lan đã chiếm nhiều vùng đất rộng lớn thuộc Nga và có khoảng 6 triệu dân Belarusia và Ukraina (là người dân thuộc Nga) đã nằm dưới sự chiếm đóng của Ba Lan. Sau cái chết của Jozef Pilsudski, chính sách của Ba Lan tiếp tục với lập trường đối đầu với Liên Xô, thậm chí Ba Lan còn nuôi ý định sẽ tiếp tục tấn công Liên Xô, chiếm trọn cả Belarus và Ucraina để vươn lên thành cường quốc châu Âu. Phía Liên Xô thì luôn nung nấu ý định thu hồi lại những đất đai mà Ba Lan đã chiếm của họ. Người Ukraina và Belarus (khi đó được gọi là vùng Đông Ba Lan) luôn mong chờ cuộc tấn công của Hồng quân để giúp họ thoát khỏi sự chiếm đóng của Ba Lan và trở về với "Đất mẹ Nga".[11]
Cuối thập niên 1930, Liên Xô đã cố tạo một liên minh chống Đức với Anh quốc, Pháp và Ba Lan.[h] Tuy nhiên các cuộc thương thảo lại tỏ ra khó khăn. Những người Liên Xô đòi một phạm vi ảnh hưởng trải dài từ Phần Lan đến România và đã đòi hỏi hỗ trợ quân sự để chống lại không chỉ bất cứ ai tấn công họ một cách trực tiếp mà còn cả các quốc gia nằm trong phạm vi ảnh hưởng theo đề xuất của họ.[12] Những người Liên Xô cũng yêu cầu quyền đi vào Ba Lan, România và các Quốc gia Baltic khi nào họ cảm thấy an ninh của mình bị đe dọa. Chính phủ các nước trên đã phản đối các đề nghị này của Liên Xô bởi vì, như Bộ trưởng Ngoại giao Ba Lan Józef Beck đã chỉ ra, họ sợ rằng một khi Hồng quân đã vào lãnh thổ của họ, thì đoàn quân này sẽ có thể không bao giờ rời đi.[7] Những người Xô Viết thì không tin người Anh và người Pháp tôn trọng lời hứa an ninh chung, do họ đã bị thất bại trong việc giúp đỡ Tây Ban Nha chống lại những người Faschist hay bảo vệ Czechoslovakia khỏi Đức Quốc xã. Họ cũng hoài nghi rằng liệu các Đồng minh phương Tây sẽ thích Liên Xô tự mình đánh Đức hơn không, trong khi họ nhìn từ bên ngoài cuộc chiến đấu.[13]
Giáo sư Michael Jabara Carley của Đại học Montreal (Canada) nhận xét: “Trong thập niên 1930, Ba Lan đóng vai trò của kẻ phá bĩnh. Đó là một chính thể cực hữu rất giống kiểu độc tài, bài Do Thái và có cảm tình với chủ nghĩa phát xít. Năm 1934, khi Liên Xô cảnh báo về Hitler, Ba Lan đã ký ngay một hiệp ước không xâm lược lẫn nhau với Đức ở Berlin. Vậy ai đâm sau lưng ai?". Ông nhấn mạnh: "Cho đến năm 1939, Ba Lan đã làm tất cả những gì có thể để phá hoại các nỗ lực của Liên Xô trong việc xây dựng một liên minh chống chủ nghĩa Quốc xã, dựa trên liên minh chống Đức từ thời Thế chiến thứ 1, bao gồm Pháp, Anh, Italy và vào năm 1917 có cả Mỹ... Trong các năm 1934-1935, khi Liên Xô tìm kiếm một hiệp ước tương trợ với Pháp thì Ba Lan lại cố công cản trở điều này"[14]
Sau những nỗ lực đàm phán không có kết quả, Liên Xô đã từ bỏ các cuộc đàm phán với các quốc gia phương Tây và quay sang thương lượng với Đức. Ngày 23 tháng 8 năm 1939, Liên Xô đã ký Hiệp ước Molotov-Ribbentrop với Đức Quốc xã, làm cho Đồng minh ngạc nhiên. Cả hai chính phủ đều tuyên bố hiệp định này chỉ là một hiệp định không xâm lược nhau. Tuy nhiên, như một phụ lục cho thấy, hai bên đã thực sự thỏa thuận về lãnh thổ Ba Lan với nhau và chia Đông Âu làm hai phạm vi ảnh hưởng của Liên Xô và Đức.[d] Hiệp ước Molotov-Ribbentrop, được mô tả như một giấy phép chiến tranh, là một nhân tố chính trong quyết định của Hitler xâm lược Ba Lan.[7][15]
Hiệp định cung cấp cho Liên Xô thêm không gian phòng thủ ở phía tây.[16] Nó cũng cho Liên Xô một cơ hội lấy lại các lãnh thổ đã bị Ba Lan chiếm mất vào 20 năm trước và thống nhất các dân tộc tây Ukraina và Belarusia dưới một chính quyền Xô Viết, lần đầu tiên trong một nhà nước.[17] Lãnh đạo Liên Xô Joseph Stalin nhìn thấy các lợi thế trong một cuộc chiến với Tây Âu, mà có thể làm yếu đi các kẻ thù ý thức hệ của ông và mở ra các khu vực mới cho sự tiến ra của chủ nghĩa cộng sản.[18][f]
Ngay sau khi Đức xâm lược Ba Lan ngày 1 tháng 9 năm 1939, các lãnh đạo Đức Quốc xã bắt đầu thúc giục Liên Xô thực hiện phần cam kết của mình trong Hiệp định và tấn công Ba Lan từ phía đông. Đại sứ Đức tại Moskva, Friedrich Werner von der Schulenburg, và bộ trưởng ngoại giao Liên Xô, Vyacheslav Molotov, đã trao đổi một loạt tuyên bố chung ngoại giao về vấn đề này.[8] Liên Xô đã trì hoãn sự can thiệp của họ vì nhiều lý do. Họ đã bị làm rối trí bởi các sự kiện cốt yếu ở trong các xung đột biên giới với Nhật Bản; họ cần thời gian để huy động Hồng quân; và họ đã nhìn thấy lợi thế ngoại giao trong việc đợi chờ cho đến khi Ba Lan đã bị làm tan rã trước khi Liên Xô tiến quân vào.[19][20]
Ngày 17 tháng 9 năm 1939, sau khi chính phủ Ba Lan đã bỏ chạy ra nước ngoài, Molotov đã tuyên bố trên đài phát thanh rằng tất cả các hiệp ước ký giữa Liên Xô và Ba Lan bây giờ đã vô hiệu,[g] do chính phủ Ba Lan đã từ bỏ nhân dân của mình và trên thực tế đã không tồn tại.[21] Cùng ngày, Hồng quân đã vượt biên giới vào Ba Lan.[4][19]
Chiến dịch quân sự[sửa | sửa mã nguồn]
Hồng quân đã tiến vào các vùng phía đông của Ba Lan với 7 Phương diện quân và giữa khoảng 450.000 và 1.000.000 quân.[4] Các đội quân này đã được bố trí trên hai mặt trận: Mặt trận Belarusia dưới sự chỉ huy của Mikhail Kovalyov, và Mặt trận Ukraina dưới sự chỉ huy của Semyon Timoshenko.[4] Trước đó, người Ba Lan đã thất bại trong việc bảo vệ các biên giới phía tây của họ, và để đáp lại các cuộc xâm nhập của quân Đức, trước đó đã tiến hành một trận phản công lớn ở trong Trận Bzura. Quân đội Ba Lan ban đầu đã có một kế hoạch phòng thủ phát triển cao để đối phó với đe dọa của Liên Xô, nhưng họ đã không sẵn sàng đối phó với hai cuộc tấn công cùng lúc.[22] Đến thời điểm Liên Xô tấn công, những người chỉ huy Ba Lan đã phái phần lớn quân sang phía tây để đối mặt với quân Đức, khiến cho phía đông chỉ được bảo vệ bằng 20 tiểu đoàn không đủ sức mạnh. Các tiểu đoàn này bao gồm 20.000 quân thuộc quân đoàn biên phòng (Korpus Ochrony Pogranicza), dưới sự chỉ huy của tướng Wilhelm Orlik-Rueckemann.[1][4]
Ban đầu, tổng tư lệnh Ba Lan, Thống chế Ba Lan Edward Rydz-Śmigły, đã ra lệnh các lực lượng biên phòng chống cự lại quân Liên Xô. Sau đó ông đã đổi ý sau khi đã hội ý với Thủ tướng Felicjan Sławoj Składkowski và đã ra lệnh cho quân biên phòng rút lui và chỉ giao chiến với quân Liên Xô để tự vệ.[1][5] Hai mệnh lệnh mâu thuẫn nhau đã dẫn đến sự hỗn loạn,[4] và khi Hồng quân tấn công các đơn vị Ba Lan, các bất đồng và các trận tranh luận nhỏ đã nổ ra không thể tránh được.[1]
Phản ứng của những người Ba Lan thuộc các nhóm sắc tộc khác nhau đối với tình hình đã tạo thêm sự rắc rối. Những người Ukraina,[m] người Belarusia[23] và Do Tháis[24], những sắc tộc có nguồn gốc từ Đế quốc Nga, đã hoan nghênh các đoàn quân Liên Xô và xem họ như quân giải phóng. Tổ chức những người dân tộc Ukraina đã nổi dậy chống lại quân Ba Lan, và những người theo đảng cộng sản đã tổ chức các cuộc nổi dậy địa phương, ví dụ như ở Skidel.[4][j] Chính quyền Liên Xô đã tuyên bố lãnh thổ vừa mới thuộc kiểm soát của mình và tháng 11 đã tuyên bố rằng 13,5 triệu công dân Ba Lan sống ở đây giờ là các công dân Liên Xô. Một số nhóm dân tộc chủ nghĩa Ba Lan hoặc gốc Bạch vệ đã chống lại, và Liên Xô đã trấn áp những nhóm chống đối bằng các vụ xử bắn và bắt giữ hàng ngàn người.[25] Họ đã đưa hàng trăm ngàn (ước tính) người tới Siberia và những nơi xa xôi khác của Liên Xô trong bốn đợt di cư giữa giai đoạn 1939 và 1941.[b]
Kế hoạch rút lui ban đầu của quân đội Ba Lan là rút lui và tập hợp lại dọc theo Đầu cầu Romania, một khu vực ở đông-nam Ba Lan gần biên giới với Romania. Ý tưởng này là để chọn các vị trí phòng thủ ở đó và chờ đợi một cuộc tấn công từ phía tây của Anh và Pháp như đã hứa. Kế hoạch đã đưa ra giả thiết rằng Đức sẽ phải giảm các chiến dịch ở Ba Lan để chiến đấu trên một mặt trận thứ hai.[4] Các nước Đồng minh mong đợi các lực lượng Ba Lan cầm cự khoảng vài tháng nhưng cuộc tấn công của Liên Xô đã khiến cho chiến lược này lỗi thời.
Các lãnh đạo quân sự và chính trị Ba Lan đã biết rằng họ đang thua trong cuộc chiến chống quân Đức thậm chí ngay trước khi cuộc xâm lăng của Liên Xô đã xử lý vấn đề này.[4] Tuy nhiên, họ đã từ chối đầu hàng hay đàm phán hòa bình với Đức. Thay vào đó, chính phủ Ba Lan đã ra lệnh tất cả các đơn vị quân đội di tản khỏi Ba Lan và tập hợp lại ở Pháp.[4] Ngay chính phủ Ba Lan đã chạy qua România khoảng nửa đêm 17 tháng 9 năm 1939. Các đơn vị quân Ba Lan đã tiến về khu vực đầu cầu Romania, chống đỡ các cuộc tấn công của Đức bên sườn và thỉnh thoảng đụng độ với quân Liên Xô bên kia. Trong những ngày sau lệnh di tản, Đức đã đánh bại Quân Kraków của Ba Lan và Lublin tại Trận Tomaszów Lubelski, kéo dài từ ngày 17 tháng 9 đế 20 tháng 9.[26]
Các đơn vị Liên Xô thường gặp đối tác Đức tiến từ phía đối diện. Nhiều ví dụ nổi bật về sự hợp tác đã diễn ra giữa hai đội quân này trên chiến trường. Wehrmacht vượt qua Pháo đài Brest, một địa điểm đã bị Lữ đoàn tăng 29 của Liên Xô chiếm sau Trận Brześć Litewski vào ngày 17 tháng 9.[27] Tướng Đức Heinz Guderian và Lữ đoàn trưởng Liên Xô Semyon Krivoshein lúc đó đã tổ chức một cuộc diễu binh chiến thắng chung ở thị xã.[27] Lwów (Lviv) đã đầu hàng ngày 22 tháng 9, vài ngày sau khi Đức giao các chiến dịch bao vây cho Liên Xô.[28][29] Các lực lượng Liên Xô trước đó đã chiếm Wilno vào ngày 19 tháng 9 sau trận chiến một ngày, và họ đã chiếm Grodno vào ngày 24 tháng 9 sau một cuộc chiến kéo dài bốn ngày. Đến ngày 28 tháng 9, Hồng quân đã tiến đến tuyến sông Narew, Western Bug, Vistula và San—biên giới được Liên Xô đồng ý trước với Đức.
Đánh giá[sửa | sửa mã nguồn]
Trong cuộc tấn công, nhiều người Ukraina, Belarus và người Do Thái đã chào đón Hồng quân như những người giải phóng[30] Những người cộng sản địa phương tập hợp mọi người chào đón binh sĩ Hồng quân theo cách truyền thống của Nga bằng cách tặng bánh mì và muối trong các vùng ngoại ô phía đông của Brest. Một loại vòm khải hoàn được làm bằng hai cọc, được trang hoàng với cành lá và hoa vân sam. Một biểu ngữ, một dải khăn dài màu đỏ với một khẩu hiệu bằng tiếng Nga, nội dung tôn vinh Liên Xô và chào đón Hồng quân, được treo trên vòm.[31] Phản ứng của dân địa phương đã được đề cập bởi Lev Mekhlis, người đã nói với Stalin rằng người dân Tây Ucraina đã thực sự chào đón Hồng quân Liên Xô như người giải phóng. Hưởng ứng theo cuộc tấn công của Liên Xô, các Tổ chức dân quân Ucraina nổi dậy chống lại sự chiếm đóng của người Ba Lan, và các đảng cộng sản địa phương đã tổ chức các cuộc nổi dậy lật đổ bộ máy chính trị của Ba Lan, chẳng hạn như ở Skidel.
Trong và sau chiến tranh thế giới thứ 2, phương Tây ít nói về cuộc tấn công của Liên Xô vào Ba Lan, phần vì họ coi việc Liên Xô thu hồi lại lãnh thổ là việc chính đáng, phần vì họ không muốn nhắc lại việc Anh-Pháp đã bỏ mặc không giúp đỡ đồng minh Ba Lan. Sau cuộc họp ngày 18 Tháng 9 năm 1939, tức là một ngày sau khi Liên Xô tấn công Ba Lan, Chính phủ Anh đã quyết định sẽ không phản đối hành động của Liên Xô. Ngày 01 tháng 10 năm 1939, Winston Churchill, qua các đài phát thanh Anh đã phát biểu[32]:
- "...Việc quân đội Nga đứng chân tại vùng này (chỉ cuộc tấn công) là cần thiết cho sự an toàn của Nga chống lại các mối đe dọa của Đức Quốc xã. Ở mức độ nào đó, một mặt trận phía Đông đã được tạo ra và phát xít Đức đã không dám tấn công. Khi Herr von Ribbentrop được cử đến Moscow vào tuần trước đó để tìm hiểu thực tế, ông ta đã chấp nhận sự thật, rằng ý đồ của Đức Quốc xã nhằm vào các nước vùng Baltic và Ucraina đã phải đi đến điểm dừng."
Đến thời kỳ Chiến tranh Lạnh, cuộc tấn công bắt đầu được nhắc tới nhiều như một phương cách tuyên truyền làm chia rẽ khối Đông Âu. Ngày nay, phần lớn truyền thông phương Tây và Ba Lan coi cuộc tấn công của Liên Xô là sự xâm chiếm. Về vấn đề này, giáo sư Michael Jabara Carley của Đại học Montreal (Canada) nhận xét: “Trong khi kết tội phía Liên Xô đưa quân vào "lãnh thổ của Ba Lan", một số sử gia phương Tây bắt đầu mắc chứng “mất trí nhớ”, và quên rằng chính các lãnh thổ này - Tây Ukraine và Tây Belarus - đã bị Ba Lan chiếm của Nga trong cuộc Chiến tranh Nga-Ba Lan từ năm 1919-1921. Cuộc chiến này do Ba Lan đơn phương phát động để chống lại nước Nga Xô viết - lúc đó đã tan hoang vì nội chiến”. Thực tế chính Ba Lan cũng đã ký một hiệp ước không xâm lược lẫn nhau với Đức Quốc xã vào ngày 26/1/1934, và khi Đức xâm lược Tiệp Khắc năm 1938, Ba Lan cũng hùa theo Đức để chiếm vùng Teschen của Tiệp Khắc. Tuy nhiên, truyền thông phương Tây ngày nay thường lờ đi chuyện này mà chỉ tập trung vào quan hệ giữa Đức và Liên Xô[14].
Cần lưu ý rằng các hành động của Liên Xô trong năm 1939 tại Ba Lan không phải là cá biệt, cả Anh và Hoa Kỳ cũng hành động tương tự trong tình huống giống như vậy. Nước Anh, vào năm 1939 cũng đã chiếm kênh đào Suez để ngăn chặn tàu bè của Đức đi qua đây, bỏ qua các cuộc biểu tình phản đối của chính phủ Ai Cập. Hoa Kỳ vào năm 1942 cũng đã chiếm Maroc (để kiểm soát eo biển Gibraltar) mà không cần sự đồng ý của Quốc vương Morocco và chính phủ Vichy Pháp. Có nhiều ví dụ khác về hành động của Vương quốc Anh và Hoa Kỳ tương tự như Liên Xô để đảm bảo sự an toàn của chính quốc gia họ.
Trong khi đó, tài liệu Nga, Ucraina và Belarus thì mô tả chiến dịch ở Ba Lan là sự giải phóng hàng triệu người Nga khỏi ách chiếm đóng của Ba Lan. Ví dụ như sách "Lịch sử của cuộc chiến tranh thế giới thứ hai, 1939-1945" của Nga đã mô tả cuộc tấn công là "Chiến dịch giải phóng của quân đội Liên Xô" nhằm giành lại những lãnh thổ bị mất của Nước Mẹ, đồng thời chặn đà tiến của quân Đức tiến và ngăn chặn Đức khả năng sử dụng lãnh thổ của Tây Ucraina và Belarus Tây như một bàn đạp cho sự xâm lăng về phía Đông[33]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă â b c d đ (tiếng Ba Lan) Edukacja Humanistyczna w wojsku. 1/2005. Dom wydawniczy Wojska Polskiego. (Humanist Education in the Army.) 1/2005. Publishing House of the Polish Army). Truy cập 28 November 2006.
- ^ a ă “Kampania wrześniowa 1939” [September Campaign 1939]. PWN Encyklopedia (bằng tiếng Ba Lan). Bản gốc lưu trữ ngày 9 tháng 5 năm 2006. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2007. Lỗi chú thích: Thẻ
<ref>không hợp lệ: tên “PWN_KW_old” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
- ^ Đại tướng Grigory Fedot Krivosheev, Thương vong của Liên Xô và tổn thất trong thế kỷ 20.
- ^ a ă â b c d đ e ê g h i k Sanford, p. 20-24.
- ^ a ă â Gross, p. 17.
- ^ a ă Rieber, p 29.
- ^ a ă â Anna M. Cienciala (2004). Cuộc chiến đến và Đông Âu trong Thế chiến II II (lecture notes, Đại học Kansas). Truy cập 15 tháng 3 năm 2006.
- ^ a ă Điện báo được gửi bởi Schulenburg, đại sứ Đức tại Liên Xô, từ Moscow đến Văn phòng đối ngoại Đức: No. 317 ngày 10 tháng 9 năm 1939, No. 371 ngày 16 tháng 9 năm 1939, No. 372 ngày 17 tháng 9 1939. Dự án Avalon, Trường Luật Yale. Truy cập ngày 14 tháng 11 2006.
- ^ (tiếng Ba Lan) 1939 wrzesień 17, Moskwa Nota rządu sowieckiego nie przyjęta przez ambasadora Wacława Grzybowskiego (Công hàm của chính phủ Liên Xô gửi cho chính phủ Ba Lan ngày 17 tháng 9 năm 1939, bị từ chối bởi đại sứ Ba Lan Wacław Grzybowski). Truy cập ngày 15 tháng 11 năm 2006; Degras, pp. 37–45. Extracts from Molotov's speech on Wikiquote.
- ^ (tiếng Ba Lan) obozy jenieckie żołnierzy polskich (Các trại tù cho lính Ba Lan). Bách khoa toàn thư PWN. Truy cập ngày 28 tháng 11 2006.
- ^ William Shirer. Sự hưng thịnh và suy tàn của đế chế thứ ba.
- ^ Shaw, p 119; Neilson, p 298.
- ^ Kenez, pp. 129–31.
- ^ a ă http://vov.vn/the-gioi/ho-so/ho-so-mat-phuong-tay-nhiet-tinh-ho-tro-hitler-tieu-diet-lien-xo-442646.vov
- ^ Davies, Europe: A History, p. 997.
- ^ Dunnigan, p. 132.
- ^ Sanford, pp. 20–25; Snyder, p. 77.
- ^ Gelven, p.236.
- ^ a ă Zaloga, p 80. Lỗi chú thích: Thẻ
<ref>không hợp lệ: tên “Zaloga-blitz” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
- ^ Weinberg, p. 55.
- ^ Degras, pp. 37–45. Extracts from Molotov's speech on Wikiquote.
- ^ Szubański, Plan operacyjny "Wschód".
- ^ Piotrowski, p 199.
- ^ Gross, pp. 32–33.
- ^ Rummel, p.130; Rieber, p. 30.
- ^ Taylor, p. 38.
- ^ a ă Fischer, Benjamin B., ""Tranh cãi Katyn: Cánh đồng chết Stalin", Studies in Intelligence, mùa Đông 1999–2000. Truy cập 16 tháng 7 năm 2007. Lỗi chú thích: Thẻ
<ref>không hợp lệ: tên “Fischer” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
- ^ (tiếng Ba Lan) Artur Leinwand (1991). “Obrona Lwowa we wrześniu 1939 roku”. Instytut Lwowski. Truy cập 16 July 2007.
- ^ Ryś, p 50
- ^ Gross pp. 32–33
- ^ Юрий Рубашевский. (ngày 16 tháng 9 năm 2011). “Радость была всеобщая и триумфальная” (bằng tiếng Nga). Vecherniy Brest.
- ^ “Blood, Sweat, and Tears”. Google Books. Truy cập 26 tháng 9 năm 2015.
- ^ “ВОЕННАЯ ЛИТЕРАТУРА -- Военная история -- История Великой Отечественной войны Советского Союза 1941-1945 гг. (в 6 томах)” (bằng tiếng Nga).
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- The Soviet invasion of Poland during World War II.
- (tiếng Ba Lan) Documents related to the Soviet invasion of Poland (II wojna światowa: Źródła do historii Polski).
- (tiếng Nga) Red Army's friendship with the Nazis (Поджигатели Войны: Дружба Красной армии с нацистами).

markdown:
# Liên Xô tấn công Ba Lan
[Liên Xô xâm chiếm Ba Lan](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_X%C3%B4_x%C3%A2m_chi%E1%BA%BFm_Ba_Lan&redirect=no)) [Liên Xô chiếm đóng Đông Ba Lan](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4_chi%E1%BA%BFm_%C4%91%C3%B3ng_%C4%90%C3%B4ng_Ba_Lan).
|
|
|.
|
Địa điểm Kết quả
Lãnh thổ tây Ucraina và tây Belarus được thu hồi từ Ba Lan
|Tham chiến
|![]()
|
|![]()
[Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) ![ Flag of Poland.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/Flag_of_Poland.svg/22px-Flag_of_Poland.svg.png)
![ Flag of Poland.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/Flag_of_Poland.svg/22px-Flag_of_Poland.svg.png)
[Edward Rydz-Śmigły](/w/index.php?title=Edward_Rydz-%C5%9Amig%C5%82y&action=edit&redlink=1) ![ Flag of the Soviet Union (1936-1955).svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d3/Flag_of_the_Soviet_Union_%281936-1955%29.svg/22px-Flag_of_the_Soviet_Union_%281936-1955%29.svg.png)
![ Flag of the Soviet Union (1936-1955).svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d3/Flag_of_the_Soviet_Union_%281936-1955%29.svg/22px-Flag_of_the_Soviet_Union_%281936-1955%29.svg.png)
[Mikhail Kovalov](/w/index.php?title=Mikhail_Kovalov&action=edit&redlink=1)( [Mặt trận Belarusia](/w/index.php?title=M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_Belarusia_(1939)&action=edit&redlink=1)), ![ Flag of the Soviet Union (1936-1955).svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d3/Flag_of_the_Soviet_Union_%281936-1955%29.svg/22px-Flag_of_the_Soviet_Union_%281936-1955%29.svg.png)
![ Flag of the Soviet Union (1936-1955).svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d3/Flag_of_the_Soviet_Union_%281936-1955%29.svg/22px-Flag_of_the_Soviet_Union_%281936-1955%29.svg.png)
[Semyon Timoshenko](/wiki/Semyon_Konstantinovich_Timoshenko)( [Mặt trận Ukraina](/w/index.php?title=M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_Ukraina_(1939)&action=edit&redlink=1)) [[a]](#endnote_anone)
20 tiểu đoàn không đủ lực lượng của
[Quân biên phòng](/w/index.php?title=Qu%C3%A2n_bi%C3%AAn_ph%C3%B2ng&action=edit&redlink=1) Hàng trăm ngàn binh sĩ thuộc các đội quân chuẩn bị lâm thời (improvised) của [[1]](#cite_note-Wojsko-1) [Quân đội Ba Lan](/w/index.php?title=Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Ba_Lan&action=edit&redlink=1). [[2]](#cite_note-PWN_KW_old-2) đến hơn 800.000 [[3]](#cite_note-3) [[2]](#cite_note-PWN_KW_old-2)
33+ sư đoàn,
11+ lữ đoàn
đến khoảng 7.000 người chết hoặc mất tích, [[4]](#cite_note-Sanford-4) [[1]](#cite_note-Wojsko-1)
không tính khoảng 2.500 tù binh bị hành quyết bởi các đội quân
[du kích Ukraina](/w/index.php?title=T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_nh%E1%BB%AFng_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_Ukraina&action=edit&redlink=1)chống Ba Lan. [[4]](#cite_note-Sanford-4)
250.000 bị bắt
[[1]](#cite_note-Wojsko-1) **Số liệu của Liên Xô:**
1.862 tổng thương vong (trong đó 737 chết)
[[4]](#cite_note-Sanford-4) [[5]](#cite_note-Gross-5) **Ước tính của Ba Lan**: 3.000 người chết và dưới 10.000 bị thương [[4]](#cite_note-Sanford-4)
|
|
|
|
|
|**Liên Xô tấn công Ba Lan năm 1939**, hoặc **Chiến dịch giải phóng Tây Belarus và Tây Ukraina** là một chiến dịch quân sự bắt đầu diễn ra từ ngày [6] [17 tháng 9](/wiki/17_th%C3%A1ng_9)năm [1939](/wiki/1939), trong thời kỳ đầu của [Thế chiến II](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai), 16 ngày sau cuộc [tấn công Ba Lan](/wiki/Cu%E1%BB%99c_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_Ba_Lan_(1939))của [Đức Quốc xã](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c_Qu%E1%BB%91c_x%C3%A3). Nó kết thúc bằng một chiến thắng quyết định của [Hồng quân](/wiki/H%E1%BB%93ng_Qu%C3%A2n) [Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4).
Đầu năm 1939, Liên Xô đã cố tạo lập một liên minh với
[Anh quốc](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland), [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p), [Ba Lan](/wiki/Ba_Lan), và [România](/wiki/Rom%C3%A2nia) để chống lại [Đức Quốc xã](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c_Qu%E1%BB%91c_x%C3%A3), nhưng đã có nhiều khó khăn nảy sinh, bao gồm việc Ba Lan và Romania từ chối cho quân Liên Xô quyền trung chuyển qua lãnh thổ của họ như một phần của [an ninh chung](/w/index.php?title=An_ninh_chung&action=edit&redlink=1). Với sự thất bại của các cuộc thương thảo, Liên Xô đã thay đổi lập trường chống Đức và vào ngày [7] [23 tháng 8](/wiki/23_th%C3%A1ng_8)năm [1939](/wiki/1939)đã ký [Hiệp ước Molotov-Ribbentrop](/wiki/Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_X%C3%B4-%C4%90%E1%BB%A9c)với Đức Quốc xã. Kết quả là, vào ngày [1 tháng 9](/wiki/1_th%C3%A1ng_9)năm [1939](/wiki/1939), Đức xâm lược Ba Lan từ phía tây; và vào ngày [17 tháng 9](/wiki/17_th%C3%A1ng_9)năm [1939](/wiki/1939), [Hồng Quân](/wiki/H%E1%BB%93ng_Qu%C3%A2n)tấn công Ba Lan từ phía đông sau khi Đức đã có nhiều lời kêu gọi Liên Xô làm như thế. Chính quyền Liên Xô đã thông báo rằng chiến dịch của họ là nhằm bảo vệ người [Ukraina](/wiki/Ukraina)và [Belarus](/wiki/Belarus)(những dân tộc này vốn là người [Đông Slav](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4ng_Slav&action=edit&redlink=1), họ có quan hệ gần gũi với người Nga và xem chính phủ Ba Lan như kẻ chiếm đóng) sống ở vùng [Kresy](/w/index.php?title=Kresy&action=edit&redlink=1), bởi vì nhà nước Ba Lan đã sụp đổ trước cuộc tấn công của người Đức và không còn có khả năng đảm bảo an ninh cho công dân của mình nữa. [[8]](#cite_note-SCHULENBURG-8) Một lý do thực dụng hơn là những vùng đất phía Đông này vốn do Ba Lan chiếm của Nga trong [[9]](#cite_note-note-9) [Chiến tranh Nga-Ba Lan (1919-1921)](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Nga-Ba_Lan_(1919-1921)), Liên Xô muốn nhân cơ hội Ba Lan sắp bị Đức đánh bại để thu hồi lại những vùng đất này mà không cần phải đổ nhiều máu.
Hồng quân đã nhanh chóng giành được các mục tiêu của mình, họ có quân số đông hơn hẳn lực lượng Ba Lan và ít gặp phải kháng cự. Dù chính phủ Ba Lan đã ra lệnh giảm thiểu giao tranh quân sự với Hồng quân,
một vài cuộc chiến đã nổ ra với thương vong lên đến từ 6.000 đến 7.000 cho phía Ba Lan và khoảng 737 tử trận và khoảng 2.000 bị thương cho phía Liên Xô. [5] Khoảng 230.000 lính Ba Lan hoặc nhiều hơn đã bị bắt làm [[1]](#cite_note-Wojsko-1) [tù binh](/wiki/T%C3%B9_binh). [[10]](#cite_note-PWN-10)
Cuộc tấn công của Liên Xô, mà
[Bộ Chính trị](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B_U%E1%BB%B7_ban_Trung_%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Li%C3%AAn_X%C3%B4&action=edit&redlink=1) và nhân dân Liên Xô gọi là *"Chiến dịch giải phóng Tây Ucraina và Belarus"*, đã dẫn đến việc tái hợp nhất hàng triệu người Ba Lan cũng như Ukraina và phía tây Belarusia vào thành các nước [cộng hòa](/w/index.php?title=C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_X%C3%B4_Vi%E1%BA%BFt&action=edit&redlink=1) [Ukraina](/w/index.php?title=SSR_Ukraina&action=edit&redlink=1) và [Byelorussia](/w/index.php?title=SRR_Byelorussia&action=edit&redlink=1). Cho tới nay, sự kiện này vẫn được người dân [6] [Belarus](/wiki/Belarus)kỷ niệm hàng năm và được coi là ngày quốc lễ với tên gọi *"Ngày Tổ quốc thống nhất"*.
## Sự kiện mở đầu[
[sửa](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_X%C3%B4_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_Ba_Lan&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_X%C3%B4_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_Ba_Lan&action=edit§ion=1)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/75/Map_of_Poland_%281945%29.png/200px-Map_of_Poland_%281945%29.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/75/Map_of_Poland_%281945%29.png/200px-Map_of_Poland_%281945%29.png)
[đường Curzon](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_Curzon&action=edit&redlink=1), đường biên giới truyền thống giữa Đế chế Nga và Ba Lan
Quan hệ giữa Ba Lan và Nga vô cùng xấu kể từ
[Chiến tranh Nga-Ba Lan (1919-1921)](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Nga-Ba_Lan_(1919-1921)), trong đó Ba Lan đã chiếm nhiều vùng đất rộng lớn thuộc Nga và có khoảng 6 triệu dân Belarusia và Ukraina (là người dân thuộc Nga) đã nằm dưới sự chiếm đóng của Ba Lan. Sau cái chết của [Jozef Pilsudski](/w/index.php?title=Jozef_Pilsudski&action=edit&redlink=1), chính sách của Ba Lan tiếp tục với lập trường đối đầu với Liên Xô, thậm chí Ba Lan còn nuôi ý định sẽ tiếp tục tấn công Liên Xô, chiếm trọn cả Belarus và Ucraina để vươn lên thành cường quốc châu Âu. Phía Liên Xô thì luôn nung nấu ý định thu hồi lại những đất đai mà Ba Lan đã chiếm của họ. Người Ukraina và Belarus (khi đó được gọi là vùng Đông Ba Lan) luôn mong chờ cuộc tấn công của Hồng quân để giúp họ thoát khỏi sự chiếm đóng của Ba Lan và trở về với "Đất mẹ Nga". [[11]](#cite_note-11)
Cuối thập niên 1930, Liên Xô đã cố tạo một liên minh chống Đức với
[Anh quốc](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland), [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) và [Ba Lan](/wiki/Ba_Lan). Tuy nhiên các cuộc thương thảo lại tỏ ra khó khăn. Những người Liên Xô đòi một phạm vi ảnh hưởng trải dài từ [h] [Phần Lan](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_Lan)đến [România](/wiki/Rom%C3%A2nia)và đã đòi hỏi hỗ trợ quân sự để chống lại không chỉ bất cứ ai tấn công họ một cách trực tiếp mà còn cả các quốc gia nằm trong phạm vi ảnh hưởng theo đề xuất của họ. Những người Liên Xô cũng yêu cầu quyền đi vào [[12]](#cite_note-12) [Ba Lan](/wiki/Ba_Lan), [România](/wiki/Rom%C3%A2nia)và các [Quốc gia Baltic](/w/index.php?title=Qu%E1%BB%91c_gia_Baltic&action=edit&redlink=1)khi nào họ cảm thấy an ninh của mình bị đe dọa. Chính phủ các nước trên đã phản đối các đề nghị này của Liên Xô bởi vì, như [Bộ trưởng Ngoại giao Ba Lan](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Ngo%E1%BA%A1i_giao_Ba_Lan&action=edit&redlink=1) [Józef Beck](/w/index.php?title=J%C3%B3zef_Beck&action=edit&redlink=1)đã chỉ ra, họ sợ rằng một khi Hồng quân đã vào lãnh thổ của họ, thì đoàn quân này sẽ có thể không bao giờ rời đi. Những người Xô Viết thì không tin người Anh và người Pháp tôn trọng lời hứa [[7]](#cite_note-Cienciala-7) [an ninh chung](/w/index.php?title=An_ninh_chung&action=edit&redlink=1), do họ đã bị thất bại trong việc [giúp đỡ Tây Ban Nha](/wiki/N%E1%BB%99i_chi%E1%BA%BFn_T%C3%A2y_Ban_Nha)chống lại những người [Faschist](/w/index.php?title=Faschist&action=edit&redlink=1)hay [bảo vệ Czechoslovakia](/wiki/Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_M%C3%BCnchen)khỏi Đức Quốc xã. Họ cũng hoài nghi rằng liệu các [Đồng minh phương Tây](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%93ng_minh_ph%C6%B0%C6%A1ng_T%C3%A2y&action=edit&redlink=1)sẽ thích Liên Xô tự mình đánh Đức hơn không, trong khi họ nhìn từ bên ngoài cuộc chiến đấu. [[13]](#cite_note-13)
Giáo sư
[Michael Jabara Carley](/w/index.php?title=Michael_Jabara_Carley&action=edit&redlink=1) của [Đại học Montreal](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Montreal&action=edit&redlink=1) (Canada) nhận xét: *“Trong thập niên 1930, Ba Lan đóng vai trò của kẻ phá bĩnh. Đó là một chính thể cực hữu rất giống kiểu độc tài, bài Do Thái và có cảm tình với chủ nghĩa phát xít. Năm 1934, khi Liên Xô cảnh báo về Hitler, Ba Lan đã ký ngay một hiệp ước không xâm lược lẫn nhau với Đức ở Berlin. Vậy ai đâm sau lưng ai?"*. Ông nhấn mạnh: *"Cho đến năm 1939, Ba Lan đã làm tất cả những gì có thể để phá hoại các nỗ lực của Liên Xô trong việc xây dựng một liên minh chống chủ nghĩa Quốc xã, dựa trên liên minh chống Đức từ thời Thế chiến thứ 1, bao gồm Pháp, Anh, Italy và vào năm 1917 có cả Mỹ... Trong các năm 1934-1935, khi Liên Xô tìm kiếm một hiệp ước tương trợ với Pháp thì Ba Lan lại cố công cản trở điều này"* [[14]](#cite_note-vov.vn-14)
Sau những nỗ lực đàm phán không có kết quả, Liên Xô đã từ bỏ các cuộc đàm phán với các quốc gia phương Tây và quay sang thương lượng với Đức. Ngày
[23 tháng 8](/wiki/23_th%C3%A1ng_8) năm [1939](/wiki/1939), Liên Xô đã ký [Hiệp ước Molotov-Ribbentrop](/wiki/Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_X%C3%B4-%C4%90%E1%BB%A9c) với Đức Quốc xã, làm cho Đồng minh ngạc nhiên. Cả hai chính phủ đều tuyên bố hiệp định này chỉ là một [hiệp định không xâm lược nhau](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C4%91%E1%BB%8Bnh_kh%C3%B4ng_x%C3%A2m_l%C6%B0%E1%BB%A3c_nhau&action=edit&redlink=1). Tuy nhiên, như một [phụ lục](/w/index.php?title=Ph%E1%BB%A5_l%E1%BB%A5c&action=edit&redlink=1) cho thấy, hai bên đã thực sự thỏa thuận về lãnh thổ Ba Lan với nhau và chia [Đông Âu](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_%C3%82u) làm hai [phạm vi ảnh hưởng](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_vi_%E1%BA%A3nh_h%C6%B0%E1%BB%9Fng&action=edit&redlink=1) của Liên Xô và Đức. Hiệp ước Molotov-Ribbentrop, được mô tả như một giấy phép chiến tranh, là một nhân tố chính trong quyết định của [d] [Hitler](/wiki/Adolf_Hitler) [xâm lược Ba Lan](/wiki/X%C3%A2m_l%C6%B0%E1%BB%A3c_Ba_Lan). [[7]](#cite_note-Cienciala-7) [[15]](#cite_note-15)
Hiệp định cung cấp cho Liên Xô thêm không gian phòng thủ ở phía tây.
Nó cũng cho Liên Xô một cơ hội lấy lại các lãnh thổ đã bị Ba Lan [16] [chiếm mất vào 20 năm trước](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_chi%E1%BA%BFn_Warsaw_(1920)&action=edit&redlink=1)và thống nhất các dân tộc tây Ukraina và Belarusia dưới một chính quyền Xô Viết, lần đầu tiên trong một nhà nước. Lãnh đạo Liên Xô [[17]](#cite_note-17) [Joseph Stalin](/wiki/Iosif_Vissarionovich_Stalin)nhìn thấy các lợi thế trong một cuộc chiến với Tây Âu, mà có thể làm yếu đi các kẻ thù ý thức hệ của ông và mở ra các khu vực mới cho sự tiến ra của [chủ nghĩa cộng sản](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_c%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n). [[18]](#cite_note-Gelven-18) [[f]](#endnote_fnone)
Ngay sau khi Đức
[xâm lược](/wiki/Cu%E1%BB%99c_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_Ba_Lan_(1939)) Ba Lan ngày [1 tháng 9](/wiki/1_th%C3%A1ng_9) năm [1939](/wiki/1939), các lãnh đạo Đức Quốc xã bắt đầu thúc giục Liên Xô thực hiện phần cam kết của mình trong Hiệp định và tấn công Ba Lan từ phía đông. Đại sứ Đức tại [Moskva](/wiki/Moskva), [Friedrich Werner von der Schulenburg](/w/index.php?title=Friedrich_Werner_von_der_Schulenburg&action=edit&redlink=1), và [bộ trưởng ngoại giao](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_b%E1%BB%99_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_ngo%E1%BA%A1i_giao_Nga&action=edit&redlink=1) Liên Xô, [Vyacheslav Molotov](/wiki/Vyacheslav_Mikhailovich_Molotov), đã trao đổi một loạt tuyên bố chung ngoại giao về vấn đề này. Liên Xô đã trì hoãn sự can thiệp của họ vì nhiều lý do. Họ đã bị làm rối trí bởi các sự kiện cốt yếu ở trong [8] [các xung đột biên giới với Nhật Bản](/w/index.php?title=C%C3%A1c_chi%E1%BA%BFn_tranh_bi%C3%AAn_gi%E1%BB%9Di_Li%C3%AAn_X%C3%B4-Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1); họ cần thời gian để huy động Hồng quân; và họ đã nhìn thấy lợi thế ngoại giao trong việc đợi chờ cho đến khi Ba Lan đã bị làm tan rã trước khi Liên Xô tiến quân vào. [[19]](#cite_note-Zaloga-blitz-19) [[20]](#cite_note-20)
Ngày
[17 tháng 9](/wiki/17_th%C3%A1ng_9) năm [1939](/wiki/1939), sau khi chính phủ Ba Lan đã bỏ chạy ra nước ngoài, Molotov đã tuyên bố trên đài phát thanh rằng tất cả các hiệp ước ký giữa Liên Xô và Ba Lan bây giờ đã vô hiệu, do chính phủ Ba Lan đã từ bỏ nhân dân của mình và trên thực tế đã không tồn tại. [g] Cùng ngày, [[21]](#cite_note-21) [Hồng quân](/wiki/H%E1%BB%93ng_Qu%C3%A2n)đã vượt biên giới vào Ba Lan. [[4]](#cite_note-Sanford-4) [[19]](#cite_note-Zaloga-blitz-19)
## Chiến dịch quân sự[
[sửa](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_X%C3%B4_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_Ba_Lan&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_X%C3%B4_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_Ba_Lan&action=edit§ion=2)]
Hồng quân đã tiến vào
[các vùng phía đông của Ba Lan](/w/index.php?title=Kresy&action=edit&redlink=1) với 7 [Phương diện quân](/wiki/Ph%C6%B0%C6%A1ng_di%E1%BB%87n_qu%C3%A2n) và giữa khoảng 450.000 và 1.000.000 quân. Các đội quân này đã được bố trí trên hai [4] [mặt trận](/w/index.php?title=M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_(Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Li%C3%AAn_X%C3%B4)&action=edit&redlink=1): [Mặt trận Belarusia](/w/index.php?title=M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_Belorussia_(1939)&action=edit&redlink=1)dưới sự chỉ huy của [Mikhail Kovalyov](/w/index.php?title=Mikhail_Kovalyov&action=edit&redlink=1), và [Mặt trận Ukraina](/w/index.php?title=M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_Ukraina_(1939)&action=edit&redlink=1)dưới sự chỉ huy của [Semyon Timoshenko](/wiki/Semyon_Konstantinovich_Timoshenko). Trước đó, người Ba Lan đã thất bại trong [[4]](#cite_note-Sanford-4) [việc bảo vệ các biên giới phía tây của họ](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Bi%C3%AAn_gi%E1%BB%9Bi&action=edit&redlink=1), và để đáp lại các cuộc xâm nhập của quân Đức, trước đó đã tiến hành một trận phản công lớn ở trong [Trận Bzura](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Bzura). Quân đội Ba Lan ban đầu đã có một [kế hoạch phòng thủ phát triển cao để đối phó với đe dọa của Liên Xô](/w/index.php?title=Plan_Wsch%C3%B3d&action=edit&redlink=1), nhưng họ đã không sẵn sàng đối phó với hai cuộc tấn công cùng lúc. Đến thời điểm Liên Xô tấn công, những người chỉ huy Ba Lan đã phái phần lớn quân sang phía tây để đối mặt với quân Đức, khiến cho phía đông chỉ được bảo vệ bằng 20 tiểu đoàn không đủ sức mạnh. Các tiểu đoàn này bao gồm 20.000 quân thuộc quân đoàn biên phòng ( [[22]](#cite_note-Wsch.C3.B3d-22) *), dưới sự chỉ huy của tướng* [Korpus Ochrony Pogranicza](/w/index.php?title=Korpus_Ochrony_Pogranicza&action=edit&redlink=1) [Wilhelm Orlik-Rueckemann](/w/index.php?title=Wilhelm_Orlik-Rueckemann&action=edit&redlink=1). [[1]](#cite_note-Wojsko-1) [[4]](#cite_note-Sanford-4)
Ban đầu,
[tổng tư lệnh](/wiki/T%E1%BB%95ng_t%C6%B0_l%E1%BB%87nh) Ba Lan, [Thống chế Ba Lan](/w/index.php?title=Th%E1%BB%91ng_ch%E1%BA%BF_Ba_Lan&action=edit&redlink=1) [Edward Rydz-Śmigły](/w/index.php?title=Edward_Rydz-%C5%9Amig%C5%82y&action=edit&redlink=1), đã ra lệnh các lực lượng biên phòng chống cự lại quân Liên Xô. Sau đó ông đã đổi ý sau khi đã hội ý với [Thủ tướng](/wiki/Th%E1%BB%A7_t%C6%B0%E1%BB%9Bng_Ba_Lan) [Felicjan Sławoj Składkowski](/w/index.php?title=Felicjan_S%C5%82awoj_Sk%C5%82adkowski&action=edit&redlink=1) và đã ra lệnh cho quân biên phòng rút lui và chỉ giao chiến với quân Liên Xô để tự vệ. [[1]](#cite_note-Wojsko-1) Hai mệnh lệnh mâu thuẫn nhau đã dẫn đến sự hỗn loạn, [5] và khi Hồng quân tấn công các đơn vị Ba Lan, các bất đồng và các trận tranh luận nhỏ đã nổ ra không thể tránh được. [[4]](#cite_note-Sanford-4) [[1]](#cite_note-Wojsko-1)
Phản ứng của những người Ba Lan thuộc các nhóm sắc tộc khác nhau đối với tình hình đã tạo thêm sự rắc rối. Những
[người Ukraina](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ukraina), [[m]](#endnote_mnone) [người Belarusia](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Belarusia&action=edit&redlink=1) và [23] [Do Tháis](/wiki/Do_Th%C3%A1i) , những sắc tộc có nguồn gốc từ [[24]](#cite_note-24) [Đế quốc Nga](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Nga), đã hoan nghênh các đoàn quân Liên Xô và xem họ như quân giải phóng. [Tổ chức những người dân tộc Ukraina](/w/index.php?title=T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_nh%E1%BB%AFng_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_Ukraina&action=edit&redlink=1)đã nổi dậy chống lại quân Ba Lan, và những người theo đảng cộng sản đã tổ chức các cuộc nổi dậy địa phương, ví dụ như ở [Skidel](/w/index.php?title=Skidel&action=edit&redlink=1). [[4]](#cite_note-Sanford-4) Chính quyền Liên Xô đã tuyên bố lãnh thổ vừa mới thuộc kiểm soát của mình và tháng 11 đã tuyên bố rằng 13,5 triệu công dân Ba Lan sống ở đây giờ là các công dân Liên Xô. Một số nhóm dân tộc chủ nghĩa Ba Lan hoặc gốc [[j]](#endnote_jnone) [Bạch vệ](/wiki/B%E1%BA%A1ch_v%E1%BB%87)đã chống lại, và Liên Xô đã trấn áp những nhóm chống đối bằng các vụ [xử bắn](/w/index.php?title=H%C3%A0nh_quy%E1%BA%BFt_ngo%E1%BA%A1i_t%E1%BB%A5ng_%E1%BB%9F_Li%C3%AAn_X%C3%B4&action=edit&redlink=1)và bắt giữ hàng ngàn người. Họ đã đưa hàng trăm ngàn (ước tính) người tới [[25]](#cite_note-25) [Siberia](/wiki/Xibia)và những nơi xa xôi khác của Liên Xô trong bốn đợt di cư giữa giai đoạn 1939 và 1941. [[b]](#endnote_b1)
Kế hoạch rút lui ban đầu của quân đội Ba Lan là rút lui và tập hợp lại dọc theo
[Đầu cầu Romania](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A7u_c%E1%BA%A7u_Romania&action=edit&redlink=1), một khu vực ở đông-nam Ba Lan gần biên giới với Romania. Ý tưởng này là để chọn các vị trí phòng thủ ở đó và chờ đợi một cuộc tấn công từ phía tây của Anh và Pháp như đã hứa. Kế hoạch đã đưa ra giả thiết rằng Đức sẽ phải giảm các chiến dịch ở Ba Lan để chiến đấu trên một mặt trận thứ hai. Các nước Đồng minh mong đợi các lực lượng Ba Lan cầm cự khoảng vài tháng nhưng cuộc tấn công của Liên Xô đã khiến cho chiến lược này lỗi thời. [4]
Các lãnh đạo quân sự và chính trị Ba Lan đã biết rằng họ đang thua trong cuộc chiến chống quân Đức thậm chí ngay trước khi cuộc xâm lăng của Liên Xô đã xử lý vấn đề này.
Tuy nhiên, họ đã từ chối đầu hàng hay đàm phán hòa bình với Đức. Thay vào đó, chính phủ Ba Lan đã ra lệnh tất cả các đơn vị quân đội di tản khỏi Ba Lan và tập hợp lại ở [4] [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p). Ngay chính phủ Ba Lan đã chạy qua [[4]](#cite_note-Sanford-4) [România](/wiki/Rom%C3%A2nia)khoảng nửa đêm [17 tháng 9](/wiki/17_th%C3%A1ng_9)năm [1939](/wiki/1939). Các đơn vị quân Ba Lan đã tiến về khu vực đầu cầu Romania, chống đỡ các cuộc tấn công của Đức bên sườn và thỉnh thoảng đụng độ với quân Liên Xô bên kia. Trong những ngày sau lệnh di tản, Đức đã đánh bại [Quân](/w/index.php?title=Qu%C3%A2n_Krak%C3%B3w&action=edit&redlink=1)của Ba Lan và *Kraków* [tại](/w/index.php?title=Qu%C3%A2n_Lublin&action=edit&redlink=1) *Lublin* [Trận Tomaszów Lubelski](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Tomasz%C3%B3w_Lubelski&action=edit&redlink=1), kéo dài từ ngày [17 tháng 9](/wiki/17_th%C3%A1ng_9)đế [20 tháng 9](/wiki/20_th%C3%A1ng_9). [[26]](#cite_note-26)
Các đơn vị Liên Xô thường gặp đối tác Đức tiến từ phía đối diện. Nhiều ví dụ nổi bật về sự hợp tác đã diễn ra giữa hai đội quân này trên chiến trường.
[Wehrmacht](/wiki/Wehrmacht) vượt qua [Pháo đài Brest](/wiki/Ph%C3%A1o_%C4%91%C3%A0i_Brest), một địa điểm đã bị Lữ đoàn tăng 29 của Liên Xô chiếm sau [Trận Brześć Litewski](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Brze%C5%9B%C4%87_Litewski&action=edit&redlink=1) vào ngày [17 tháng 9](/wiki/17_th%C3%A1ng_9). Tướng Đức [27] [Heinz Guderian](/wiki/Heinz_Guderian)và Lữ đoàn trưởng Liên Xô [Semyon Krivoshein](/wiki/Semyon_Moiseevich_Krivoshein)lúc đó đã tổ chức một cuộc [diễu binh chiến thắng](/w/index.php?title=Di%E1%BB%85u_binh_chi%E1%BA%BFn_th%E1%BA%AFng&action=edit&redlink=1)chung ở thị xã. [[27]](#cite_note-Fischer-27) [Lwów](/wiki/Lviv)(Lviv) [đã đầu hàng](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Lw%C3%B3w_(1939)&action=edit&redlink=1)ngày [22 tháng 9](/wiki/22_th%C3%A1ng_9), vài ngày sau khi Đức giao các chiến dịch bao vây cho Liên Xô. [[28]](#cite_note-Leinwald-28) Các lực lượng Liên Xô trước đó đã chiếm [[29]](#cite_note-Ryzinski-29) [Wilno](/w/index.php?title=Wilno&action=edit&redlink=1)vào ngày [19 tháng 9](/wiki/19_th%C3%A1ng_9)sau [trận chiến một ngày](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Wilno_(1939)&action=edit&redlink=1), và họ đã chiếm [Grodno](/w/index.php?title=Grodno&action=edit&redlink=1)vào ngày [24 tháng 9](/wiki/24_th%C3%A1ng_9)sau [một cuộc chiến kéo dài bốn ngày](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Grodno_(1939)&action=edit&redlink=1). Đến ngày [28 tháng 9](/wiki/28_th%C3%A1ng_9), Hồng quân đã tiến đến tuyến sông Narew, Western Bug, Vistula và San—biên giới được Liên Xô đồng ý trước với Đức.
## Đánh giá[
[sửa](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_X%C3%B4_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_Ba_Lan&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_X%C3%B4_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_Ba_Lan&action=edit§ion=3)]
Trong cuộc tấn công, nhiều người Ukraina, Belarus và người
[Do Thái](/wiki/Do_Th%C3%A1i) đã chào đón Hồng quân như những người giải phóng Những người cộng sản địa phương tập hợp mọi người chào đón binh sĩ Hồng quân theo cách truyền thống của Nga bằng cách tặng bánh mì và muối trong các vùng ngoại ô phía đông của Brest. Một loại vòm khải hoàn được làm bằng hai cọc, được trang hoàng với cành lá và hoa vân sam. Một biểu ngữ, một dải khăn dài màu đỏ với một khẩu hiệu bằng tiếng Nga, nội dung tôn vinh Liên Xô và chào đón Hồng quân, được treo trên vòm. [30] Phản ứng của dân địa phương đã được đề cập bởi [[31]](#cite_note-31) [Lev Mekhlis](/wiki/Lev_Mekhlis), người đã nói với Stalin rằng người dân Tây Ucraina đã thực sự chào đón Hồng quân Liên Xô như người giải phóng. Hưởng ứng theo cuộc tấn công của Liên Xô, các Tổ chức dân quân Ucraina nổi dậy chống lại sự chiếm đóng của người Ba Lan, và các đảng cộng sản địa phương đã tổ chức các cuộc nổi dậy lật đổ bộ máy chính trị của Ba Lan, chẳng hạn như ở [Skidel](/w/index.php?title=Skidel&action=edit&redlink=1).
Trong và sau chiến tranh thế giới thứ 2, phương Tây ít nói về cuộc tấn công của Liên Xô vào Ba Lan, phần vì họ coi việc Liên Xô thu hồi lại lãnh thổ là việc chính đáng, phần vì họ không muốn nhắc lại việc Anh-Pháp đã bỏ mặc không giúp đỡ đồng minh Ba Lan. Sau cuộc họp ngày 18 Tháng 9 năm 1939, tức là một ngày sau khi Liên Xô tấn công Ba Lan, Chính phủ Anh đã quyết định sẽ không phản đối hành động của Liên Xô. Ngày 01 tháng 10 năm 1939,
[Winston Churchill](/wiki/Winston_Churchill), qua các đài phát thanh Anh đã phát biểu : [32] *"...Việc quân đội Nga đứng chân tại vùng này (chỉ cuộc tấn công) là cần thiết cho sự an toàn của Nga chống lại các mối đe dọa của Đức Quốc xã. Ở mức độ nào đó, một mặt trận phía Đông đã được tạo ra và phát xít Đức đã không dám tấn công. Khi* [Herr von Ribbentrop](/w/index.php?title=Herr_von_Ribbentrop&action=edit&redlink=1)được cử đến Moscow vào tuần trước đó để tìm hiểu thực tế, ông ta đã chấp nhận sự thật, rằng ý đồ của Đức Quốc xã nhằm vào các nước vùng Baltic và Ucraina đã phải đi đến điểm dừng."
Đến thời kỳ
[Chiến tranh Lạnh](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_L%E1%BA%A1nh), cuộc tấn công bắt đầu được nhắc tới nhiều như một phương cách tuyên truyền làm chia rẽ khối Đông Âu. Ngày nay, phần lớn truyền thông phương Tây và Ba Lan coi cuộc tấn công của Liên Xô là sự xâm chiếm. Về vấn đề này, giáo sư [Michael Jabara Carley](/w/index.php?title=Michael_Jabara_Carley&action=edit&redlink=1) của [Đại học Montreal](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Montreal&action=edit&redlink=1) (Canada) nhận xét: *“Trong khi kết tội phía Liên Xô đưa quân vào "lãnh thổ của Ba Lan", một số sử gia phương Tây bắt đầu mắc chứng “mất trí nhớ”, và quên rằng chính các lãnh thổ này - Tây Ukraine và Tây Belarus - đã bị Ba Lan chiếm của Nga trong cuộc Chiến tranh Nga-Ba Lan từ năm 1919-1921. Cuộc chiến này do Ba Lan đơn phương phát động để chống lại nước Nga Xô viết - lúc đó đã tan hoang vì nội chiến”*. Thực tế chính Ba Lan cũng đã ký một [hiệp ước không xâm lược lẫn nhau](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_kh%C3%B4ng_x%C3%A2m_l%C6%B0%E1%BB%A3c_l%E1%BA%ABn_nhau&action=edit&redlink=1)với Đức Quốc xã vào ngày 26/1/1934, và khi [Đức xâm lược Tiệp Khắc](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%A9c_x%C3%A2m_l%C6%B0%E1%BB%A3c_Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&action=edit&redlink=1)năm 1938, Ba Lan cũng hùa theo Đức để chiếm vùng [Teschen](/w/index.php?title=Teschen&action=edit&redlink=1)của Tiệp Khắc. Tuy nhiên, truyền thông phương Tây ngày nay thường lờ đi chuyện này mà chỉ tập trung vào quan hệ giữa Đức và Liên Xô . [[14]](#cite_note-vov.vn-14)
Cần lưu ý rằng các hành động của Liên Xô trong năm 1939 tại Ba Lan không phải là cá biệt, cả
[Anh](/wiki/Anh) và [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) cũng hành động tương tự trong tình huống giống như vậy. Nước Anh, vào năm 1939 cũng đã chiếm [kênh đào Suez](/wiki/K%C3%AAnh_%C4%91%C3%A0o_Suez) để ngăn chặn tàu bè của Đức đi qua đây, bỏ qua các cuộc biểu tình phản đối của chính phủ Ai Cập. Hoa Kỳ vào năm 1942 cũng đã chiếm [Maroc](/wiki/Maroc) (để kiểm soát [eo biển Gibraltar](/wiki/Eo_bi%E1%BB%83n_Gibraltar)) mà không cần sự đồng ý của Quốc vương Morocco và chính phủ [Vichy Pháp](/wiki/Vichy_Ph%C3%A1p). Có nhiều ví dụ khác về hành động của Vương quốc Anh và Hoa Kỳ tương tự như Liên Xô để đảm bảo sự an toàn của chính quốc gia họ.
Trong khi đó, tài liệu Nga, Ucraina và Belarus thì mô tả chiến dịch ở Ba Lan là sự giải phóng hàng triệu người Nga khỏi ách chiếm đóng của Ba Lan. Ví dụ như sách
*"Lịch sử của cuộc chiến tranh thế giới thứ hai, 1939-1945"* của Nga đã mô tả cuộc tấn công là "Chiến dịch giải phóng của quân đội Liên Xô" nhằm giành lại những lãnh thổ bị mất của Nước Mẹ, đồng thời chặn đà tiến của quân Đức tiến và ngăn chặn Đức khả năng sử dụng lãnh thổ của Tây Ucraina và Belarus Tây như một bàn đạp cho sự xâm lăng về phía Đông [[33]](#cite_note-33)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_X%C3%B4_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_Ba_Lan&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_X%C3%B4_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_Ba_Lan&action=edit§ion=4)]
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **d** **đ** **(tiếng Ba Lan)** *. 1/2005. Dom wydawniczy Wojska Polskiego. (Humanist Education in the Army.) 1/2005. Publishing House of the Polish Army). Truy cập* [Edukacja Humanistyczna w wojsku](http://www.dzp.wojsko.pl/dzial/wydawnictwa/zwarte/pdf/EHW_1_2005.pdf) [28 November](/w/index.php?title=28_November&action=edit&redlink=1) [2006](/wiki/2006).
- ^
**a** **ă** [“Kampania wrześniowa 1939” [September Campaign 1939]](http://web.archive.org/web/20060509003357/http://encyklopedia.pwn.pl/33490_1.html). *PWN Encyklopedia*(bằng tiếng Ba Lan). [Bản gốc](http://encyklopedia.pwn.pl/33490_1.html)lưu trữ ngày 9 tháng 5 năm 2006. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2007. Lỗi chú thích: Thẻ
<ref>không hợp lệ: tên “PWN_KW_old” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
**Đại tướng** [^](#cite_ref-3) [Grigory Fedot Krivosheev](/w/index.php?title=Grigory_Fedot_Krivosheev&action=edit&redlink=1), *Thương vong của Liên Xô và tổn thất trong thế kỷ 20*.
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **d** **đ** **e** **ê** **g** **h** **i** **k** [Sanford](/w/index.php?title=George_Sanford_(scholar)&action=edit&redlink=1), [p. 20-24.](http://books.google.com/books?vid=ISBN0415338735&id=PZXvUuvfv-oC&pg=PA20&lpg=PA20&ots=_1tnCiY3_f&dq=Soviet+invasion+of+Poland+1939&sig=WpYsVr5jLk6yIVAYnQqeR3hdXMU)
- ^
**a** **ă** [Gross, p. 17.](#cite_ref-Gross_5-2) **â**
- ^
**a** [Rieber, p 29.](#cite_ref-Rieber.2C_p_29_6-1) **ă**
- ^
**a** **ă** **â** [Anna M. Cienciala](/w/index.php?title=Anna_M._Cienciala&action=edit&redlink=1)(2004). [(lecture notes,](http://web.ku.edu/~eceurope/hist557/lect16.htm) *Cuộc chiến đến và Đông Âu trong Thế chiến II II* [Đại học Kansas](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Kansas&action=edit&redlink=1)). Truy cập [15 tháng 3](/wiki/15_th%C3%A1ng_3)năm [2006](/wiki/2006).
- ^
**a** [Điện báo được gửi bởi](#cite_ref-SCHULENBURG_8-1) **ă** [Schulenburg](/w/index.php?title=Friedrich_Werner_von_der_Schulenburg&action=edit&redlink=1), đại sứ Đức tại Liên Xô, từ Moscow đến Văn phòng đối ngoại Đức: [No. 317](http://www.yale.edu/lawweb/avalon/nazsov/ns069.htm)ngày [10 tháng 9](/wiki/10_th%C3%A1ng_9)năm [1939](/wiki/1939), [No. 371](http://www.yale.edu/lawweb/avalon/nazsov/ns073.htm)ngày [16 tháng 9](/wiki/16_th%C3%A1ng_9)năm [1939](/wiki/1939), [No. 372](http://www.yale.edu/lawweb/avalon/nazsov/ns074.htm)ngày [17 tháng 9](/wiki/17_th%C3%A1ng_9) [1939](/wiki/1939). [Dự án Avalon](/w/index.php?title=D%E1%BB%B1_%C3%A1n_Avalon&action=edit&redlink=1), [Trường Luật Yale](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Lu%E1%BA%ADt_Yale&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày [14 tháng 11](/wiki/14_th%C3%A1ng_11) [2006](/wiki/2006). [^](#cite_ref-note_9-0) **(tiếng Ba Lan)** [1939 wrzesień 17, Moskwa Nota rządu sowieckiego nie przyjęta przez ambasadora Wacława Grzybowskiego](http://ibidem.com.pl/zrodla/1939-1945/polityka-miedzynarodowa/1939-09-17-nota-sowiecka-grzybowskiemu.html)(Công hàm của chính phủ Liên Xô gửi cho chính phủ Ba Lan ngày [17 tháng 9](/wiki/17_th%C3%A1ng_9)năm [1939](/wiki/1939), bị từ chối bởi đại sứ Ba Lan [Wacław Grzybowski](/w/index.php?title=Wac%C5%82aw_Grzybowski&action=edit&redlink=1)). Truy cập ngày [15 tháng 11](/wiki/15_th%C3%A1ng_11)năm [2006](/wiki/2006); Degras, pp. 37–45. [Extracts from Molotov's speech on Wikiquote.](http://en.wikiquote.org/wiki/Vyacheslav_Molotov) [^](#cite_ref-PWN_10-0) **(tiếng Ba Lan)** [obozy jenieckie żołnierzy polskich](http://encyklopedia.pwn.pl/haslo.php?id=3949396)(Các trại tù cho lính Ba Lan). [Bách khoa toàn thư PWN](/w/index.php?title=B%C3%A1ch_khoa_to%C3%A0n_th%C6%B0_PWN&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày [28 tháng 11](/wiki/28_th%C3%A1ng_11) [2006](/wiki/2006). [^](#cite_ref-11) [William Shirer. Sự hưng thịnh và suy tàn của đế chế thứ ba.](http://wunderwaffe.narod.ru/HistoryBook/Rise_Fall/Poland.htm) **Shaw, p 119; Neilson, p 298.** [^](#cite_ref-12) **Kenez, pp. 129–31.** [^](#cite_ref-13)
- ^
**a** **ă** [http://vov.vn/the-gioi/ho-so/ho-so-mat-phuong-tay-nhiet-tinh-ho-tro-hitler-tieu-diet-lien-xo-442646.vov](http://vov.vn/the-gioi/ho-so/ho-so-mat-phuong-tay-nhiet-tinh-ho-tro-hitler-tieu-diet-lien-xo-442646.vov) **Davies,** [^](#cite_ref-15) *Europe: A History*, p. 997. [^](#cite_ref-Dunnigan_16-0) [Dunnigan](/w/index.php?title=James_F._Dunnigan&action=edit&redlink=1), [p. 132.](http://books.google.com/books?vid=ISBN0806526092&id=cbzRjpCLzsgC&pg=RA1-PA132&lpg=RA1-PA132&dq=Soviet+invasion+of+Poland+1939+reason&sig=oIamLKBvsBrn86-hHASg59MRtUo) **Sanford, pp. 20–25;** [^](#cite_ref-17) [Snyder](/wiki/Timothy_Snyder), [p. 77.](http://books.google.com/books?vid=ISBN8849812760&id=TQR5YSY-b1QC&pg=PA77&lpg=PA77&sig=4caX_oMm1TLCtmRTOCFtnf9PvvM#PPA77,M1) [^](#cite_ref-Gelven_18-0) [Gelven](/w/index.php?title=Michael_Gelven&action=edit&redlink=1), [p.236.](http://books.google.com/books?vid=ISBN0271010541&id=ru49HfH1sSEC&pg=PA236&lpg=PA236&dq=Soviet+invasion+of+Poland+1939+reason&sig=e61IZtF39chYJocVQRhdbXG47I0,)
- ^
**a** **ă** [Zaloga](/wiki/Steven_J._Zaloga), [p 80.](http://books.google.com/books?vid=ISBN1841764086&id=oQeAKAjlEwMC&pg=RA1-PA80&lpg=RA1-PA80&ots=p_17ARfXRH&dq=Soviet+invasion+of+Poland+1939&sig=PaHtayWe4ylyVQ_SlmKGWSTwDV8)Lỗi chú thích: Thẻ
<ref>không hợp lệ: tên “Zaloga-blitz” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
**Weinberg, p. 55.** [^](#cite_ref-20) **Degras, pp. 37–45.** [^](#cite_ref-21) [Extracts from Molotov's speech on Wikiquote.](http://en.wikiquote.org/wiki/Vyacheslav_Molotov) **Szubański,** [^](#cite_ref-Wsch.C3.B3d_22-0) *Plan operacyjny "Wschód"*. **Piotrowski, p 199.** [^](#cite_ref-23) **Gross, pp. 32–33.** [^](#cite_ref-24) **Rummel, p.130; Rieber, p. 30.** [^](#cite_ref-25) **Taylor, p. 38.** [^](#cite_ref-26)
- ^
**a** **ă** [Fischer, Benjamin B.](/w/index.php?title=Benjamin_B._Fischer&action=edit&redlink=1), " ["Tranh cãi Katyn: Cánh đồng chết Stalin](https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/winter99-00/art6.html)", *Studies in Intelligence*, mùa Đông 1999–2000. Truy cập [16 tháng 7](/wiki/16_th%C3%A1ng_7)năm [2007](/wiki/2007). Lỗi chú thích: Thẻ
<ref>không hợp lệ: tên “Fischer” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
[^](#cite_ref-Leinwald_28-0) **(tiếng Ba Lan)**Artur Leinwand (1991). [“Obrona Lwowa we wrześniu 1939 roku”](http://www.lwow.com.pl/rocznik/obrona39.html). Instytut Lwowski. Truy cập [16 July](/w/index.php?title=16_July&action=edit&redlink=1) [2007](/wiki/2007). [^](#cite_ref-Ryzinski_29-0) [Ryś, p 50](http://homepages.ihug.co.nz/~antora/WYDAW/OBRONA-LWOWA/OBRONA.htm) [^](#cite_ref-Gross_32-33_30-0) [Gross](#Reference-Gross)pp. 32–33 **Юрий Рубашевский. (ngày 16 tháng 9 năm 2011).** [^](#cite_ref-31) [“Радость была всеобщая и триумфальная”](http://www.vb.by/article.php?topic=36&article=14200)(bằng tiếng Nga). [Vecherniy Brest](/w/index.php?title=Vecherniy_Brest&action=edit&redlink=1). [^](#cite_ref-32) [“Blood, Sweat, and Tears”](http://books.google.com/books?id=c9uvdT3GRLoC&pg=PA173#v=onepage&q&f=false). Google Books. Truy cập 26 tháng 9 năm 2015. [^](#cite_ref-33) [“ВОЕННАЯ ЛИТЕРАТУРА -- Военная история -- История Великой Отечественной войны Советского Союза 1941-1945 гг. (в 6 томах)”](http://militera.lib.ru/h/6/index.html)(bằng tiếng Nga).
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_X%C3%B4_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_Ba_Lan&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_X%C3%B4_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_Ba_Lan&action=edit§ion=5)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|[The Soviet invasion of Poland during World War II](http://felsztyn.tripod.com/). **(tiếng Ba Lan)** [Documents related to the Soviet invasion of Poland (II wojna światowa: Źródła do historii Polski)](http://ibidem.com.pl/zrodla/1939-1945/index.html). **(tiếng Nga)** [Red Army's friendship with the Nazis](http://gulag.ipvnews.org/article20061221.php)(Поджигатели Войны: Дружба Красной армии с нацистами).

X-Cache: cp1052 miss, cp1065 miss


text:
Vịt cẩm thạch
(đổi hướng từ Marmaronetta angustirostris)
Vịt cẩm thạch, tên khoa học Marmaronetta angustirostris, là một loài chim trong họ Vịt.[1] Loài vịt này trước đây là sinh sản với số lượng lớn ở khu vực Địa Trung Hải, nhưng hiện bị giới hạn một vài địa điểm ở miền nam Tây Ban Nha, phía tây bắc Phi và ở Israel. Ở phía đông nó sống sót trong các vùng đầm lầy Mesopotamia trong miền nam Iraq và trong Iran (đầm lầy Shadegan - địa điểm quan trọng nhất của thế giới), cũng như bị các nhóm biệt lập trong Thổ Nhĩ Kỳ, Armenia, Azerbaijan, Iraq và tiếp tục về phía đông ở miền tây Ấn Độ và miền tây Trung Quốc.[2]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
- ^ BirdLife International (2008). Marmaronetta angustirostris. 2008 Sách đỏ IUCN. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế 2008. Truy cập ngày 14 tháng 11 năm 2008. Database entry includes a range map and justification for why this species is vulnerable.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Dữ liệu liên quan tới Marmaronetta angustirostris tại Wikispecies
- Phương tiện liên quan tới Marmaronetta angustirostris tại Wikimedia Commons* BirdLife Species Factsheet.
- ARKive - images and movies of the marbled duck (Marmaronetta angustirostris)
- Hans-Günther Bauer, Einhard Bezzel und Wolfgang Fiedler (Hrsg): Das Kompendium der Vögel Mitteleuropas: Alles über Biologie, Gefährdung und Schutz. Band 1: Nonpasseriformes – Nichtsperlingsvögel, Aula-Verlag Wiebelsheim, Wiesbaden 2005, ISBN 3-89104-647-2
- John Gooders und Trevor Boyer: Ducks of Britain and the Northern Hemisphere, Dragon's World Ltd, Surrey 1986, ISBN 1-85028-022-3
- Janet Kear (Hrsg): Ducks, Geese and Swans. Oxford University Press, 2005, ISBN 0198546459
- Hartmut Kolbe; Die Entenvögel der Welt, Ulmer Verlag 1999, ISBN 3-8001-7442-1
- Erich Rutschke: Die Wildenten Europas – Biologie, Ökologie, Verhalten, Aula Verlag, Wiesbaden 1988, ISBN 3-89104-449-6
- Tham khảo Fauna Europaea : Marmaronetta angustirostris (tiếng Anh)
- Vịt cẩm thạch tại Hệ thống Thông tin Phân loại Tích hợp (ITIS).
- Tham khảo Animal Diversity Web : Marmaronetta angustirostris (tiếng Anh)
- Marmaronetta angustirostris tại trang Trung tâm Thông tin Công nghệ sinh học quốc gia Hoa Kỳ (NCBI).

markdown:
# Vịt cẩm thạch
(đổi hướng từ
[Marmaronetta angustirostris](/w/index.php?title=Marmaronetta_angustirostris&redirect=no))
|Vịt cẩm thạch|
|
|![]()
[Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Aves](/wiki/Chim) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Anseriformes](/wiki/B%E1%BB%99_Ng%E1%BB%97ng) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Anatidae](/wiki/H%E1%BB%8D_V%E1%BB%8Bt) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Marmaronetta](/wiki/Marmaronetta) [L. Reichenbach](/w/index.php?title=Ludwig_Reichenbach&action=edit&redlink=1), 1853 [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Marmaronetta angustirostris*
(
[Menetries](/w/index.php?title=Edouard_Menetries&action=edit&redlink=1), 1832) **Vịt cẩm thạch**, tên khoa học *, là một loài Marmaronetta angustirostris* [chim](/wiki/Chim)trong [họ Vịt](/wiki/H%E1%BB%8D_V%E1%BB%8Bt). Loài vịt này trước đây là sinh sản với số lượng lớn ở khu vực Địa Trung Hải, nhưng hiện bị giới hạn một vài địa điểm ở miền nam [[1]](#cite_note-1) [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha), phía tây bắc [Phi](/wiki/Phi)và ở Israel. Ở phía đông nó sống sót trong các [vùng đầm lầy Mesopotamia](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_%C4%91%E1%BA%A7m_l%E1%BA%A7y_Mesopotamia&action=edit&redlink=1)trong miền nam [Iraq](/wiki/Iraq)và trong [Iran](/wiki/Iran)(đầm lầy [Shadegan](/w/index.php?title=Shadegan&action=edit&redlink=1)- địa điểm quan trọng nhất của thế giới), cũng như bị các nhóm biệt lập trong [Thổ Nhĩ Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3), [Armenia](/wiki/Armenia), [Azerbaijan](/wiki/Azerbaijan), [Iraq](/wiki/Iraq)và tiếp tục về phía đông ở miền tây [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99)và miền tây [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c). [[2]](#cite_note-IUCN-2)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=V%E1%BB%8Bt_c%E1%BA%A9m_th%E1%BA%A1ch&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%E1%BB%8Bt_c%E1%BA%A9m_th%E1%BA%A1ch&action=edit§ion=1)] **Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012).** [^](#cite_ref-1) [“The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”](http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/downloadable-clements-checklist). Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012. **BirdLife International (2008).** [^](#cite_ref-IUCN_2-0) [.](http://www.iucnredlist.org/details/141535) *Marmaronetta angustirostris* *2008*. [Sách đỏ IUCN](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F) [Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế](/wiki/Li%C3%AAn_minh_B%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)2008. Truy cập ngày 14 tháng 11 năm 2008. Database entry includes a range map and justification for why this species is vulnerable.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=V%E1%BB%8Bt_c%E1%BA%A9m_th%E1%BA%A1ch&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%E1%BB%8Bt_c%E1%BA%A9m_th%E1%BA%A1ch&action=edit§ion=2)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
Dữ liệu liên quan tới
[Marmaronetta angustirostris](https://species.wikimedia.org/wiki/Marmaronetta_angustirostris)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)
Phương tiện liên quan tới
[tại](https://commons.wikimedia.org/wiki/Marmaronetta_angustirostris) *Marmaronetta angustirostris* [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)* [BirdLife Species Factsheet.](http://www.birdlife.org/datazone/search/species_search.html?action=SpcHTMDetails.asp&m=0&sid=467)
- ARKive -
[images and movies of the marbled duck](http://www.arkive.org/species/GES/birds/Marmaronetta_angustirostris/) *(Marmaronetta angustirostris)*
- Hans-Günther Bauer,
[Einhard Bezzel](/w/index.php?title=Einhard_Bezzel&action=edit&redlink=1)und Wolfgang Fiedler (Hrsg): *Das Kompendium der Vögel Mitteleuropas: Alles über Biologie, Gefährdung und Schutz. Band 1: Nonpasseriformes – Nichtsperlingsvögel*, Aula-Verlag Wiebelsheim, Wiesbaden 2005, [ISBN 3-89104-647-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/3891046472)
- John Gooders und Trevor Boyer:
*Ducks of Britain and the Northern Hemisphere*, Dragon's World Ltd, Surrey 1986, [ISBN 1-85028-022-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1850280223)
- Janet Kear (Hrsg):
*Ducks, Geese and Swans*. Oxford University Press, 2005, [ISBN 0198546459](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0198546459)
- Hartmut Kolbe;
*Die Entenvögel der Welt*, Ulmer Verlag 1999, [ISBN 3-8001-7442-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/3800174421)
- Erich Rutschke:
*Die Wildenten Europas – Biologie, Ökologie, Verhalten*, Aula Verlag, Wiesbaden 1988, [ISBN 3-89104-449-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/3891044496)
- Tham khảo
[Fauna Europaea](/w/index.php?title=Fauna_Europaea&action=edit&redlink=1): *Marmaronetta angustirostris* **(tiếng Anh)** [tại](http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=) *Vịt cẩm thạch* [Hệ thống Thông tin Phân loại Tích hợp](/wiki/H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_Th%C3%B4ng_tin_Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_T%C3%ADch_h%E1%BB%A3p)(ITIS).
- Tham khảo
[Animal Diversity Web](/w/index.php?title=Animal_Diversity_Web&action=edit&redlink=1): *Marmaronetta angustirostris* **(tiếng Anh)** [tại trang](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?id=75875) *Marmaronetta angustirostris* [Trung tâm Thông tin Công nghệ sinh học quốc gia Hoa Kỳ](/wiki/Trung_t%C3%A2m_Th%C3%B4ng_tin_C%C3%B4ng_ngh%E1%BB%87_sinh_h%E1%BB%8Dc_qu%E1%BB%91c_gia_Hoa_K%E1%BB%B3)(NCBI).

X-Cache: cp1054 miss, cp1065 miss