text:
Từ một cửa hiệu thời trang nhỏ từ những năm đầu thế kỷ 20, Gabrielle ‘Coco’ Chanel, một cách khiêm cung nhất, điềm tĩnh đi con đường của mình, với chuỗi hạt nhỏ trên cổ và chiếc mũ đỏm dáng trên đầu, thản nhiên với ngôi vị một trong những tên tuổi thiết kế hàng đầu của thời trang Paris hoa lệ, chen chân với những đồng nghiệp ‘tay tổ’ của giới mặc suit và chải brillantine. Một cách dịu dàng và cương quyết, bà tháo bỏ những chiếc corset gọng cứng thô ráp bó thít vòng eo phụ nữ hàng thế kỷ để thay vào đấy khái niệm mới của phong cách thời trang thượng đẳng trang nhã, năng động và thanh thản, mở đầu cho khái niệm “casual elegance”. Sử dụng những yếu tố trang phục và trang trí cơ bản nhất, đó là chìa khóa của bà mà sự đơn giản chân phương được nâng đến hàng tinh tế đến không tiền khoáng hậu: đen và trắng, váy suôn, suit và quần, tất cả được bao phủ trong mùi hương kinh điển đã được “thánh hóa” Chanel No.5
Nhưng trên hết, quý bà bé nhỏ ấy đã trở thành một trong 100 nhân vật có tầm ảnh hưởng vĩ đại nhất thế kỷ 20 (theo Thời Báo) không phải vì những sáng tạo trong lãnh vực thời trang, mà vượt trên tất cả, bởi chính những tư tưởng tiên phong phía trên trái tim đàn bà đã khiến kẻ từng mang nghi án phản quốc ấy trở nên bất tử.
Số 5 định mệnh và những bóng nam nhân phía sau người đàn bà bé nhỏ
Chanel sinh ngày 19 tháng Tám 1883, tại thị trấn nhỏ Saumur, Pháp. Là con gái thứ của ông Albert Chanel và bà Jeanne Devolle, khi ấy làm nghề giặt ủi. Năm 1895, khi mới 12 tuổi, thân mẫu bà qua đời vì bệnh và người cha bỏ đi. Chanel được gửi vào cô nhi viện, nơi bà lưu lại trong 6 năm và học những bài học đầu tiên về nữ công, may vá.
18 tuổi, Chanel rời cô nhi viện, và với tất cả hoài bảo của cô gái trẻ, bà đến Moulins và trở thành ca sĩ phòng trà hí kịch. Bà có được biệt danh Coco cũng trong thời kỳ này, dù một số tư liệu cho rằng đây là tên gọi có từ ca khúc ưa thích của bà khi ấy, về chú chó lạc tên Coco, nhưng bản thân Chanel lí giải rằng đây là lối gọi tắt có từ cocotte lấy từ nhạc kịch The Atlanta.
Tuy sự nghiệp ca hát đã không thật sự mang lại thành công và danh vọng như mong muốn, nhưng cũng chính thế giới hào nhoáng của Moulins đã mang lại cho bà cuộc tình với nhà công nghiệp trẻ Etienne Balsan, người đã giới thiệu bà vào làm việc tại một tiệm may vào ban ngày. Balsan phủ lên bà một cuộc sống thư nhàn, những bộ cánh hợp mốt, những chuỗi ngọc khiến Chanel bị mê hoặc cho đến mãi sau này. Trong những ngày tháng sống cùng Balsan, Chanel bắt đầu thiết kế cho mình những chiếc mũ, như một thú tiêu khiển, nhưng càng về sau, sở thích này càng trở nên một đam mê và những hoạch định nghiêm túc. Bà chia tay với Balsan, và ông hào phóng để lại cho bà căn hộ của mình tại Paris.
Năm 1909, Chanel gặp gỡ một người bạn của Balsan – tay chơi polo hào hoa nổi tiếng Captain Arthur Edward ‘Boy’ Capel, một mối tình lớn trong cuộc đời Chanel vẫn được nhắc đến về sau.
Người tình phong nhã Capel đã không chỉ giúp Chanel khoản tài chính để khai trương cửa hiệu thời trang đầu tiên của bà, mà những chiếc áo khoác nhẹ bằng jersey của ông cũng ám ảnh bà mà trở thành tiền thân ý tưởng cho những chiếc áo khoác jersey dành cho nữ đình đám thế giới cho đến tận ngày nay của nhà Chanel.
Nhưng sự hào phóng của tay chơi đào hoa đã quá lớn để chỉ dành cho một mình nàng Coco với xuất thân ca nữ. Sau 9 năm hương lửa, Capel đột ngột kết hôn với một giai nhân quí tộc Ăng-lê, nhưng vẫn tiếp tục dan díu với Chanel. Cái chết đột ngột của ông trong một tai nạn giao thông đã khiến năm 1919 trở thành giai đoạn khủng hoảng nhất cuộc đời Chanel.
Theo tư liệu địa phương còn lại, Chanel đã dựng nên một đài tưởng niệm nhỏ cho người tình vắn số ngay nơi tai nạn xảy ra, và hàng năm, người đàn bà bé nhỏ vĩ đại ấy của nước Pháp vẫn đến đặt những bó hoa cho kẻ phong tình quá cố.
Năm 1910, Chanel mở cửa tiệm tại số 21 phố Cambon với bảng hiệu Chanel Modes. Hai năm sau, cô đào Gabrielle Dorizat đội một trong những chiếc mũ đỏm dáng của bà trong vở Bel Ami và được cả giới nữ thượng lưu Paris rùng rùng sủng ái. Chanel nghiễm nhiên chính thức được ghi nhận là hiện tượng thời trang mới của kinh đô hoa lệ. Để tri ân và đánh dấu cột mốc này, Chanel về sau đã chọn Dorizat là người mẫu cho những chiếc mũ của bà trên tờ Les Modes. Năm 1913, với cửa hiệu tiếp theo mở tại Dauville, Chanel một lần nữa nâng tầm tên tuổi với những mẫu thời trang đài các nhưng giản dị và thanh nhã dành cho nữ giới thượng lưu trong các tiệc nhẹ và hoạt động ngoài trời. Nhưng mãi đến 2 năm sau, Chanel mới thật sự được xem là nhà thiết kế khi cửa tiệm Chanel-Biarritz được khai trương tại Biarritz, với những thân chủ là các tiểu thư, phu nhân Tây Ban Nha đến đây nghỉ dưỡng, trốn tránh không khí u mặc của cuộc đại chiến thế giới. Chanel tiếp tục lăng-xê những bộ trang phục thoải mái từ chất liệu jersey, vốn chỉ được sử dụng cho nam phục. Năm 1919, bà tiếp tục khai trương cửa tiệm thời trang cao cấp tại dinh thự của mình ở số 31 phố Cambon.
Năm 1922, Coco Chanel chính thức ra mắt những lọ nước hoa No.5 đầu tiên, về sau trở nên một trong những tên tuổi mỹ phẩm nổi tiếng và bất hủ nhất của lịch sử thời trang thế giới, đóng vai trò trụ cột trong những nguồn thu khổng lồ của tên tuổi thương hiệu Chanel. Năm 1924, Pierre Wertheimer, mà theo một số người là tình nhân của Coco, trở thành đối tác của nhà Chanel, cùng phối hợp khuếch trương những dòng nước hoa đình đám của thương hiệu này. Wertheimer sở hữu 70% thương hiệu, Coco Chanel nhận về cho mình 10% và một đối tác khác là Bader – 20%. Con cháu nhà Wertheimer vẫn còn tiếp tục thừa kế và duy trì thương hiệu cho đến tận ngày nay.
Năm 1921, Ernest Beautiful sáng tạo nên những dòng nước hoa được đánh số từ 1 đến 5, và từ 20 đến 24 cho thương hiệu Chanel, chuẩn bị cho cuộc tổng tấn công mới của nhà Chanel vào địa hạt mỹ phẩm. Coco Chanel ngay lập tức chọn mùi hương số 5. Khi được mời chọn tên gọi cho dòng nước hoa đầu tiên này, bà đã trả lời “Tôi ra mắt bộ sưu tập đầu tay vào ngày 5 tháng Năm, đây là con số bổn mệnh của tôi.” Coco Canel chọn cho dòng nước hoa này một mẫu chai cực kì đơn giản nhưng độc đáo, mà sự kinh điển lẫn hiện đại của nó vẫn đứng vững một cách kì diệu trên thị trường nước hoa cao cấp thế giới cho đến tận ngày nay. Và, cũng như với những thiết kế thời trang của mình, Coco Chanel đã nhấn mạnh rằng chính thứ chứa đựng bên trong mới thật sự là giá trị sản phẩm của bà – dẫu đó là những người phụ nữ hay thứ chất lỏng màu hổ phách có mùi thơm.
Trong một cuộc phỏng vấn vào năm 1954, khi được hỏi về lựa chọn trang phục khi lên giường, cô đào Marilyn Monroe đã yêu kiều trả lời “vài giọt No.5”. Dẫu không có chủ đích, câu trả lời nửa ngây nửa lẳng của cô đào cine mỹ miều đã lập tức trở thành một slogan quảng cáo bất hủ cho Chanel No.5 – thứ mỹ phẩm duy nhất của thời trang thế giới tồn tại và được tôn thờ xuyên thế kỷ.
Năm 1925, mẫu áo vest cardigan của CocoChanel làm khuynh đảo xu hướng thời trang, và cơn chấn động kéo dài cho đến ngày nay. Ngay tiếp sau đó, 1926, những chiếc váy “little black dress” ngay lập tức trở thành món trang phục cơ bản trong mọi tủ quần áo của các tín đồ thời trang mọi trường phái, từ ác tín đồ nhập môn cho đến những couture diva, vĩnh viễn thay đổi cục diện thời trang thế giới.
Và cứ như vậy, trong sự kinh ngạc của làng thời trang vốn xưa nay nằm trong bàn tay tài hoa của “đấng sáng tạo” nam giới, người đàn bà bé nhỏ với chuỗi hạt ngọc bất biến quanh cổ đã liên tiếp tung ra những thiết kế giản dị, đài các, với mãnh lực trường tồn xưa nay hiếm có, những trào lưu thật sự xuyên thế kỷ, và được sủng ái bởi hàng thế hệ fashionista trong khi kiểu dáng và kỹ thuật thực hiện hầu như không thay đổi.
Về sau, Chanel thường vẽ vời và tự gán cho mình một xuất thân óng ánh so với xuất thân của mình. Bà kể lại rằng sau khi thân mẫu mất, cha bà đã vượt biển đến Tân Thế Giới để làm giàu và gửi bà đến ở với những người dì ác độc. Thậm chí, bà còn cho rằng mình sinh năm 1893 chứ không phải là 1883, và rằng mẹ bà qua đời khi bà 2 tuổi, chứ không phải là 12 tuổi như tư liệu ghi nhận lại.
“Mata Hari của nước Pháp” và nghi án phản quốc
Dường như Coco đã tìm cách chối bỏ những năm tháng đầu đời không may của bản thân để có một xuất thân tương xứng với cuộc đời, sự nghiệp, và những cuộc tình của bà với những nhân vật ưu việt có tầm ảnh hưởng lớn trong thời đại bà, trong đó có cả nhà soạn nhạc nổi tiếng thế giới Igor Stravinsky, các nhà tư bản, nghệ sĩ, và cả sĩ quan, chính khách.
Nhưng Coco không hề kết hôn. Câu trả lời có thể tìm thấy trong cách lí giải của bà khi được hỏi vì sao đã không chọn thành thân với ngài Công tước Westminster: “Đã có một vài Nữ Công tước Westminster, nhưng chỉ có một Chanel”.
Ngoài những mối tình với những yếu nhân nhiều lãnh vực, các mối quan hệ thân tình bằng hữu của Chanel cũng luôn được xem là nguồn cảm hứng và những Mạnh Thường Quân cho sự nghiệp của bà.
Đệ Nhất Thế Chiến đã mở đường cho cuộc cách mạng xã hội của những năm 1920: những xã hội Âu châu bị nam giới bỏ trống đã được thay thế bằng những kẻ cầm quyền mặc váy, và những thiết kế nhà Chanel đột ngột trở thành những hiện tượng thật sự, vươn ngoài tầm cải cách phong cách thời trang. Mọi phụ nữ đều muốn trở thành một “Coco”
Năm 1925, Vera Bate Lombardi, mà theo nhiều người cho là đứa con hoang của Hầu tước Cambridge, được xem là “nàng thơ” cho các cảm hứng thiết kế của Chanel vào thời kì này, và tiểu thư Lombardi cũng là sợi dây liên lạc dẫn đến các mối quan hệ mật thiết giữa bà và các gia đình thượng lưu danh giá của châu Âu.Chính từ phong cách của Lombardi, Chanel đã tạo ra trào lưu “English look”, ngược lại, Lombardi là người giới thiệu Chanel với chú mình là Công tước Westminster, và người anh họ là Công tước Windsor, cùng nhiều gia đình dòng họ quý tộc khác.
Năm 1939, vào đầu cuộc Đệ Nhị Thế Chiến, Chanel quyết định cho đóng cửa hoàn toàn các cửa hiệu của mình. Bà sống tại khách sạn Ritz giữa lòng Paris làm chốn đi về trong suốt 30 năm đến cuối đời. Ốc đảo Ritz vương giả đã là một chỗ ẩn náu tuyệt vời, nơi mà ngay cả cuộc đại thế chiến không thể vươn cánh tay tang tóc đến. Nhưng cũng chính cuộc chiến này đã đem đến cho tình sử của Chanel một mối tình tai tiếng với sĩ quan gián điệp Quốc xã Hans Gunther von Dincklage, người đã dùng thế lực quân sự để bảo đảm cho việc lưu trú an toàn của Coco tại khách sạn Ritz giữa lòng Paris bị chiếm đóng. Bên cạnh đó, bà vẫn sở hữu ngôi nhà số 31 phố Cambon, và còn cho xây một dinh thự nhỏ đặt tên là Villa La Pausa ở Roquebrune, Côte d’Azur.
Năm 1943, sau 4 năm tạm ngưng mọi hoạt động thiết kế, Chanel tìm gặp lại Lombardi, lúc này sinh sống tại Rome. Bà mời người bạn cũ đến Paris và tái thiết mối quan hệ tương hỗ riêng tư và sự nghiệp của cả hai. Trên thực tế, đây chính là vỏ bọc cho chiến dịch mang tên “Modelhut” của Đức Quốc xã, đứng đầu là tay tổ gián điệp khét tiếng Walter Schellenberg để tạo mối dây liên hệ trực tiếp đến một họ hàng danh giá khác của Lombardi là Winston Churchill. Khi đặt chân đến Paris và khám phá ra sự thật đằng sau thiện chí của người bạn cũ Coco, Lombardi cự tuyệt vai trò nội gián và bị Gestapo bắt giữ với cáo buộc là làm gián điệp cho Anh quốc. Bản thân Chanel cũng bị liên can với tư cách là đồng phạm của Lombardi nhưng thoát được tòa án quân sự Quốc xã, oái oăm thay, nhờ vào sự can thiệp của chính Hoàng gia Anh. Điều khó hiểu là Chanel vẫn luôn duy trì sự chung thủy với mối thâm giao mật thiết với tay đồ tể Walter Schellenberg. Về sau, đến mức bà đã là người thay mặt thân quyến chi trả cho tang lễ của ông tại Milan sau cái chết trong cảnh khánh tận.
Nhưng mối tình SS thật sự của Chanel lại chính là Kutschmann – tay đồ tể Quốc xã chịu trách nhiệm cho cái chết của hàng ngàn người Ba-lan Do thái vào đầu thế chiến. Năm 1945, bà chuyển đến sống tại Thụy Sĩ cùng với người tình. Mãi cho đến 1954, Chanel mới thật sự làm cuộc trở về với Paris, và trên hết, với thế giới thời trang, bỏ lại sau lưng những cuộc phiêu lưu ái tình. Bộ sưu tập hậu chiến của bà không được dân Parisian hưởng ứng mặn mòi cho lắm, phần vì quang cảnh ảm đạm thời hậu chiến, nhưng lí do chính là trong mắt họ, sau những cuộc tình với sĩ quan phát-xít, “hắc y ái nữ” của nước Pháp Chanel khi này đã mang vết xăm tội đồ của kẻ phản quốc.
Tuy vậy, những thiết kế này của bà vẫn được tán tụng và ưu ái bởi những thân chủ trung thành và hồn nhiên hơn tại Anh quốc và Hoa kì.
Vào độ tuổi 71, “mademoiselle Coco” thực hiện chuyến trở về với nghi án phản quốc đối với nước Pháp, lẫn tội danh gián điệp còn mang con dấu Quốc xã. Ái nữ của nước Pháp trở thành người đàn bà bị ném đá. Và lại ngay lập tức, bà tái thiết tầm ảnh hưởng thẩm mỹ và nữ quyền khiến cả Paris và châu Âu khuynh đảo ngả nghiêng. Bà mất năm 1971 ở tuổi 88 và được chôn cất tại Lausanne, nằm giữa 5 pho tượng thạch sư vây chầu quanh mộ.
Người đàn bà ra đi, dư hương còn lại
“Chanel, Chanel,” là cuốn phim tư liệu của Arts & Entertaiment Network dõi theo sự nghiệp và cuộc đời của người phụ nữ được xem là có tầm ảnh hưởng vĩ đại và lâu bền nhất lịch sử thời trang thế giới của thế kỷ – Gabrielle (coco) Chanel. Trong toàn bộ khung cảnh hoài mặc của những đoạn tư liệu đen trắng, là xen kẽ hình ảnh và thái độ nửa ngạo mạn, nửa lố lăng khôi hài của kẻ được mệnh danh là người đàn ông Đức cuối cùng của Coco – kẻ truyền nhân thiết diện Karl Lagerfeld, người thừa kế ngôi vị tổng lãnh sáng tạo nhà Chanel năm 1983 sau những năm dài hoang phế vắng bàn tay tài hoa của vị nữ vương quá cố. “Cái ý nghĩ Chanel là một tượng đài nữ thần bất khả xâm phạm ấy, đối với tôi, thật nực cười. Bản thân tôi chả thờ phụng cái gì cả, đây là thời trang, và anh phải cứng cỏi, độc lập. Trong mỗi thập niên, sẽ vẫn luôn có cách để đặt Chanel vừa vặn vào tấm đại đồ thời trang đương đại của thế giới.”
Cầm trong tay tấm di ảnh của Chanel từ những năm 1950, Ngài.K nói: “Ở đây, trông bà ta thật sành điệu, ấy là so với mấy bà già. Nhưng đôi boot thì phát khiếp, đúng không nào?”
Trong suốt cuộc phỏng vấn, kẻ được xem là “người đàn ông Đức cuối cùng của Chanel”, tức Karl Lagerfeld, miệt mài trong mọi cố gắng hạ bệ bức tượng thờ người đàn bà áo đen, linh hồn của chính ngọn cờ nhị thể mà ông đang phụng sự. Chú K. lần giở những tập lưu trữ hình ảnh và các phác thảo của Chanel để lí giải tư duy sáng tạo của bà từ 1914 đến những bộ suit nữ đã khai danh rạng rỡ cho bà trong cuộc trở về vinh hoa với thời trang thế giới những năm 1950.
Có thể nói Coco là nhà thiết kế tiên phong cho cuộc cách mạng của tính thoải mái và tiện dụng cho trang phục, ngay vào thời cực thịnh của vẻ đẹp diêm dúa, những lần và lớp vải, những gọng corset nghiến sát vào cơ thể. Nhan nhản ở khắp nơi là những quý bà quý cô diêm dúa cần có đến 2 người hầu để siết gọng áo nịt mỗi sáng và một kẻ để nâng váy khi bước qua đường.
Nhưng tư tưởng và phong cách khoáng đạt, đề cao tính thoải mái của trang phục trong thiết kế của Chanel lại không hề kéo nhãn hàng của bà xuống tầng thời trang công nghiệp đại trà. Thành công một cách đáng kinh ngạc, Chanel lại là thương hiệu thời trang cao cấp duy trì được tính xa xỉ của uy tín trong thị trường thời trang cao cấp và những nguồn lợi nhuận khổng lồ duy trì sự phù thịnh xuyên thế kỷ của một đại triều bất khả xâm phạm, trong một phong cách thời trang giản dị và nhẹ nhõm như đúng tinh thần Coco.
Nhưng Chú.K vẫn mải mê miệt mài tự hạ bệ tinh thần thẩm mỹ của thời đại Chanel, liên hệ đến Jean Patou – một tên tuổi vào hàng vĩ nhân khác của thời trang Pháp, ông tổ của dòng thời trang sportswear cho nữ giới.
“Rất nhiều những thứ mà Patou sáng tạo ra, bây giờ vẫn bị lầm tưởng là thiết kế của Chanel, chỉ vì Jean Patou là một người đàn ông, và bị mặc nhận là không thể có được góc nhìn như của một phụ nữ”. Và ông còn nói thêm là rất nhiều những thiết kế của Chanel vào thời của bà hoàn toàn không khác biệt gì mấy so với những thiết kế của các nhà thiết kế cùng thời.
Mặc nhiên với công khó của kẻ truyền nhân ngạo mạn, điều hẳn nhiên làm nên sự khác biệt giữa một Coco và những nhà thiết kế cùng thời, lại không nằm ở kiểu dáng thiết kế mà trên hết, là tinh thần nằm phía sau những sáng tạo ấy. Và tinh thần Chanel vượt qua giới hạn của những thiết kế thời trang, khi mà đằng sau kiểu dáng, là sự mẫn tuệ để thốt lên những câu nói đáng được khắc lên mọi cẩm nang thời trang vỡ lòng cho đến thánh kinh thời trang thế giới:
“Hạnh phúc của người phụ nữ lệ thuộc vào tuổi trẻ. Và tuổi trẻ về sau được thế chỗ bởi sự bí hiểm”
“Người ta bắt đầu cần đến sự xa xỉ, sau khi những nhu cầu cần thiết đã không còn là điều xa xỉ.”
“Người ta phải có lí do đúng đắn lắm để không thích ngồi lại với chính mình”
…
Với những câu nói trở thành tuyên ngôn, và cả tư phong phục sức của chính Coco, bà trở thành nhân vật tiên phong điển hình cho những hình tượng thời trang và việc quảng bá hình ảnh cá nhân trong giới thời trang. Đến ngay cả lời bình phẩm bà dành cho đứa con cưng No.5 của mình cũng trở thành một slogan hoàn chỉnh: “Không thể có sự đài các thanh lịch mà không có nước hoa. Nó chính là món trang sức vô hình nhưng khó quên nhất của phụ nữ”
Nhưng trên hết, chính hình ảnh của bà đã dường như là một bí quyết của sự thành công của thương hiệu hai chữ C lẫn tầm ảnh hưởng mạnh mẽ, dai dẳng của người đàn bà bé nhỏ ấy. Ngay cả Karl Lagerfeld, giữa những quẫy đạp phản biện của mình, cũng phải thừa nhận “Chính thứ tri thức thẩm mỹ, hình ảnh trang nhã bất hủ của Chanel trong chính những bộ váy của mình đã tạo nên một biêủ tượng phong cách cho thị trường chạy theo. Và đó mới chính là thứ đã khiến Chanel không phải là bất cứ nhà thiết kế nào khác vào thời của bà. Bà xuất hiện, tạo ấn tượng, và khiến cái tên mình được nhắc đến ở khắp mọi nơi. Và người đàn bà ấy đã tự mình dựng nên cả một huyền thoại về bản thân.”
Hẳn nhiên,chìa khóa phong cách của Chanel trở thành một thứ biểu tượng mẫu mực cho sự thanh lịch, đó là khi sự sang trọng xa xỉ không hề đồng nghĩa với diêm dúa và cầu kỳ.
Ngày nay, đến ngay cả nam giới cũng mặc những chiếc T-shirt nhà Chanel, và những bộ suit của bà đã trở thành mẫu mực cho vẻ đẹp quyền lực của nữ giới, và bà nói “Thời trang không chỉ là chuyện quần chuyện váy hữu hình hữu thể. Thời trang nằm trong không khí, sinh ra trong gió. Người ta Cảm-Nhận được nó chứ không chỉ Nhìn-Thấy và Mặc”
Cuộc phỏng vấn cuối cùng
Tư liệu về một trong những cuộc phỏng vấn truyền hình hiếm hoi cuối cùng với Coco Chanel đến với f. vào thời điểm gần kết thúc bài viết về người đàn bà nước Pháp này. Và thật kì lạ, dường như những tuyên ngôn của người đàn bà áo đen ấy, trong những năm cuối đời, khi ấy đã là một cụ bà, vẫn còn nguyên giá trị tiên phong cho đến tận những năm đầu của thế kỷ 21.
Hạn chế của trang báo chỉ cho phép f. lược dịch một số trích đoạn của cuộc chuyện trò quý báu lần đầu được đăng tải đến độc giả Việt Nam:
Bà có thể cho biết về xu hướng thời trang năm nay?
Không!
Vì sao? Bà không biết về xu hướng à?
Vì tôi không biết! Và nếu có biết, tôi cũng chẳng nói!
Làm sao mà bà lại không biết được trong khi bộ sưu tập của bà sẽ được công diễn chỉ trong vòng 3 tuần nữa?
Đúng, nhưng trong 3 tuần đó, tôi có thể làm cả tỉ thứ, thậm chí là thay đổi thời trang! Bản chất thời trang là chuyển động, và với một tốc độ cực nhanh. Trước tiên, tôi không bao giờ hoàn tất các mẫu thiết kế, giữ tất cả ở tình trạng chưa hoàn tất cho đến phút cuối, bởi bạn biết đấy, thời trang mà…
Vậy cũng có nghĩa là bà sẽ phải làm việc đến tận những phút cuối cùng?
Vâng, đến tận phút cuối, và tôi sẽ nhặt nhạnh tháo bỏ những chi tiết thừa, và bộ váy thế là hoàn tất, trọn vẹn.
Vậy bộ váy sẽ ở tình trạng ra sao khi xuất hiện?
Thành từng mảnh, thật đấy!
Thời trang trong 10 năm gần đây trở nên cực kì đơn giản và cô đọng. Phải chăng đây là bản chất của thời trang mà bà đang cố thể hiện?
Tôi không hề nghĩ rằng thời trang là đơn giản, mà ngược lại, là sự cực cùng xa xỉ công phu. Và tôi không thích những gì thừa thãi rườm rà.Thời trang không bị ràng buộc bởi lịch sử của chính nó. Hướng chuyển động của trào lưu luôn phải tiến lên, hay về phía trước, chứ không phải giật lùi. Thời trang phải được sống thật với giai kì đương đại của nó.
Người đàn bà đằng sau những tuyên ngôn.
– Người đàn bà không xức nước hoa thì không có tí hi vọng nào cả.
– Mọi người phụ nữ đều hợp với độ tuổi của họ.
– Nếu bạn cho rằng mọi đàn ông đều là con nít, có nghĩa là bạn biết tất cả!
– Đừng phí sức đập đầu lên tường, hi vọng biến nó thành lối ra.
– Xa xỉ không đòi hỏi một chiếc váy mới.
– Thanh lịch và xa xỉ chính là khả năng khước từ và rũ bỏ.
– Thời trang nhạt nhòa và thay đổi, chi có đẳng cấp tư phong là bất biến.
– Thời trang chính là kiến trúc – bởi nó là vấn đề của sự đăng đối.
– Thời trang được tạo nên không phải để hợp thời trang.
– Thời trang không chỉ nằm trong những bộ váy. Thời trang nằm trong không trung, trên những con phố, bên trong những ý tưởng, phong cách sống, và tất cả những gì đang diễn ra.
– Nỗi ăn năn hối tiếc có lẽ là người bạn đồng hành khốn khổ nhất bên chiếc giường hấp hối.
– Thua thiệt và thất bại không có ý nghĩa gì một khi mục tiêu của ta không phải là một cái-gì-đó, mà để trở thành một-ai-đó.
– Tôi không hiểu nổi vì sao phụ nữ cần phải thèm muốn một điều gì đó của đàn ông, trong khi điều họ có chính là những người đàn ông.
– Để không ai thay thế được bạn, hãy luôn luôn khác biệt.
– Hãy tìm người đàn bà phía trong bộ váy. Nếu bạn không tìm thấy gì, thì chẳng có xống váy gì cả!
– Sự xa xỉ phải bảo đảm thoải mái, không thôi thì đó không là xa xỉ.
– Người ta cứ nghĩ rằng xa xỉ đối lập với nghèo nàn. Thật ra, xa xỉ chỉ đối lập với sự thông tục.
– Thành công chỉ đến với những ai luôn nghĩ rằng thất bại là chuyện dĩ nhiên.
– Một số người có tiền, một số khác thì giàu có.
– Có những kẻ có khả năng sáng tạo, có những người không thể. Loại sau đông hơn loại trước, do đó, họ mạnh hơn.
– Thời trang mà không xuống đường được thì không là thời trang
– Tuổi của người đàn bà chính là những gì hợp với nàng.
– Sai lầm về phục sức của nhiều người là cố đeo lên người những món trang sức cuối cùng trước khi ra khỏi nhà. Bí quyết của tôi? Nhìn vào gương lần cuối, tháo bỏ món trang sức cuối cùng, và thế là hoàn hảo.
Trả lời

markdown:
*Từ một cửa hiệu thời trang nhỏ từ những năm đầu thế kỷ 20, Gabrielle ‘Coco’ Chanel, một cách khiêm cung nhất, điềm tĩnh đi con đường của mình, với chuỗi hạt nhỏ trên cổ và chiếc mũ đỏm dáng trên đầu, thản nhiên với ngôi vị một trong những tên tuổi thiết kế hàng đầu của thời trang Paris hoa lệ, chen chân với những đồng nghiệp ‘tay tổ’ của giới mặc suit và chải brillantine. Một cách dịu dàng và cương quyết, bà tháo bỏ những chiếc corset gọng cứng thô ráp bó thít vòng eo phụ nữ hàng thế kỷ để thay vào đấy khái niệm mới của phong cách thời trang thượng đẳng trang nhã, năng động và thanh thản, mở đầu cho khái niệm “casual elegance”. Sử dụng những yếu tố trang phục và trang trí cơ bản nhất, đó là chìa khóa của bà mà sự đơn giản chân phương được nâng đến hàng tinh tế đến không tiền khoáng hậu: đen và trắng, váy suôn, suit và quần, tất cả được bao phủ trong mùi hương kinh điển đã được “thánh hóa” Chanel No.5* *Nhưng trên hết, quý bà bé nhỏ ấy đã trở thành một trong 100 nhân vật có tầm ảnh hưởng vĩ đại nhất thế kỷ 20 (theo Thời Báo) không phải vì những sáng tạo trong lãnh vực thời trang, mà vượt trên tất cả, bởi chính những tư tưởng tiên phong phía trên trái tim đàn bà đã khiến kẻ từng mang nghi án phản quốc ấy trở nên bất tử.*
**Số 5 định mệnh và những bóng nam nhân phía sau người đàn bà bé nhỏ**
Chanel sinh ngày 19 tháng Tám 1883, tại thị trấn nhỏ Saumur, Pháp. Là con gái thứ của ông Albert Chanel và bà Jeanne Devolle, khi ấy làm nghề giặt ủi. Năm 1895, khi mới 12 tuổi, thân mẫu bà qua đời vì bệnh và người cha bỏ đi. Chanel được gửi vào cô nhi viện, nơi bà lưu lại trong 6 năm và học những bài học đầu tiên về nữ công, may vá.
18 tuổi, Chanel rời cô nhi viện, và với tất cả hoài bảo của cô gái trẻ, bà đến Moulins và trở thành ca sĩ phòng trà hí kịch. Bà có được biệt danh Coco cũng trong thời kỳ này, dù một số tư liệu cho rằng đây là tên gọi có từ ca khúc ưa thích của bà khi ấy, về chú chó lạc tên Coco, nhưng bản thân Chanel lí giải rằng đây là lối gọi tắt có từ cocotte lấy từ nhạc kịch The Atlanta.
Tuy sự nghiệp ca hát đã không thật sự mang lại thành công và danh vọng như mong muốn, nhưng cũng chính thế giới hào nhoáng của Moulins đã mang lại cho bà cuộc tình với nhà công nghiệp trẻ Etienne Balsan, người đã giới thiệu bà vào làm việc tại một tiệm may vào ban ngày. Balsan phủ lên bà một cuộc sống thư nhàn, những bộ cánh hợp mốt, những chuỗi ngọc khiến Chanel bị mê hoặc cho đến mãi sau này. Trong những ngày tháng sống cùng Balsan, Chanel bắt đầu thiết kế cho mình những chiếc mũ, như một thú tiêu khiển, nhưng càng về sau, sở thích này càng trở nên một đam mê và những hoạch định nghiêm túc. Bà chia tay với Balsan, và ông hào phóng để lại cho bà căn hộ của mình tại Paris.
Năm 1909, Chanel gặp gỡ một người bạn của Balsan – tay chơi polo hào hoa nổi tiếng Captain Arthur Edward ‘Boy’ Capel, một mối tình lớn trong cuộc đời Chanel vẫn được nhắc đến về sau.
Người tình phong nhã Capel đã không chỉ giúp Chanel khoản tài chính để khai trương cửa hiệu thời trang đầu tiên của bà, mà những chiếc áo khoác nhẹ bằng jersey của ông cũng ám ảnh bà mà trở thành tiền thân ý tưởng cho những chiếc áo khoác jersey dành cho nữ đình đám thế giới cho đến tận ngày nay của nhà Chanel.
Nhưng sự hào phóng của tay chơi đào hoa đã quá lớn để chỉ dành cho một mình nàng Coco với xuất thân ca nữ. Sau 9 năm hương lửa, Capel đột ngột kết hôn với một giai nhân quí tộc Ăng-lê, nhưng vẫn tiếp tục dan díu với Chanel. Cái chết đột ngột của ông trong một tai nạn giao thông đã khiến năm 1919 trở thành giai đoạn khủng hoảng nhất cuộc đời Chanel.
Theo tư liệu địa phương còn lại, Chanel đã dựng nên một đài tưởng niệm nhỏ cho người tình vắn số ngay nơi tai nạn xảy ra, và hàng năm, người đàn bà bé nhỏ vĩ đại ấy của nước Pháp vẫn đến đặt những bó hoa cho kẻ phong tình quá cố.
Năm 1910, Chanel mở cửa tiệm tại số 21 phố Cambon với bảng hiệu Chanel Modes. Hai năm sau, cô đào Gabrielle Dorizat đội một trong những chiếc mũ đỏm dáng của bà trong vở Bel Ami và được cả giới nữ thượng lưu Paris rùng rùng sủng ái. Chanel nghiễm nhiên chính thức được ghi nhận là hiện tượng thời trang mới của kinh đô hoa lệ. Để tri ân và đánh dấu cột mốc này, Chanel về sau đã chọn Dorizat là người mẫu cho những chiếc mũ của bà trên tờ Les Modes. Năm 1913, với cửa hiệu tiếp theo mở tại Dauville, Chanel một lần nữa nâng tầm tên tuổi với những mẫu thời trang đài các nhưng giản dị và thanh nhã dành cho nữ giới thượng lưu trong các tiệc nhẹ và hoạt động ngoài trời. Nhưng mãi đến 2 năm sau, Chanel mới thật sự được xem là nhà thiết kế khi cửa tiệm Chanel-Biarritz được khai trương tại Biarritz, với những thân chủ là các tiểu thư, phu nhân Tây Ban Nha đến đây nghỉ dưỡng, trốn tránh không khí u mặc của cuộc đại chiến thế giới. Chanel tiếp tục lăng-xê những bộ trang phục thoải mái từ chất liệu jersey, vốn chỉ được sử dụng cho nam phục. Năm 1919, bà tiếp tục khai trương cửa tiệm thời trang cao cấp tại dinh thự của mình ở số 31 phố Cambon.
Năm 1922, Coco Chanel chính thức ra mắt những lọ nước hoa No.5 đầu tiên, về sau trở nên một trong những tên tuổi mỹ phẩm nổi tiếng và bất hủ nhất của lịch sử thời trang thế giới, đóng vai trò trụ cột trong những nguồn thu khổng lồ của tên tuổi thương hiệu Chanel. Năm 1924, Pierre Wertheimer, mà theo một số người là tình nhân của Coco, trở thành đối tác của nhà Chanel, cùng phối hợp khuếch trương những dòng nước hoa đình đám của thương hiệu này. Wertheimer sở hữu 70% thương hiệu, Coco Chanel nhận về cho mình 10% và một đối tác khác là Bader – 20%. Con cháu nhà Wertheimer vẫn còn tiếp tục thừa kế và duy trì thương hiệu cho đến tận ngày nay.
Năm 1921, Ernest Beautiful sáng tạo nên những dòng nước hoa được đánh số từ 1 đến 5, và từ 20 đến 24 cho thương hiệu Chanel, chuẩn bị cho cuộc tổng tấn công mới của nhà Chanel vào địa hạt mỹ phẩm. Coco Chanel ngay lập tức chọn mùi hương số 5. Khi được mời chọn tên gọi cho dòng nước hoa đầu tiên này, bà đã trả lời “Tôi ra mắt bộ sưu tập đầu tay vào ngày 5 tháng Năm, đây là con số bổn mệnh của tôi.” Coco Canel chọn cho dòng nước hoa này một mẫu chai cực kì đơn giản nhưng độc đáo, mà sự kinh điển lẫn hiện đại của nó vẫn đứng vững một cách kì diệu trên thị trường nước hoa cao cấp thế giới cho đến tận ngày nay. Và, cũng như với những thiết kế thời trang của mình, Coco Chanel đã nhấn mạnh rằng chính thứ chứa đựng bên trong mới thật sự là giá trị sản phẩm của bà – dẫu đó là những người phụ nữ hay thứ chất lỏng màu hổ phách có mùi thơm.
Trong một cuộc phỏng vấn vào năm 1954, khi được hỏi về lựa chọn trang phục khi lên giường, cô đào Marilyn Monroe đã yêu kiều trả lời “vài giọt No.5”. Dẫu không có chủ đích, câu trả lời nửa ngây nửa lẳng của cô đào cine mỹ miều đã lập tức trở thành một slogan quảng cáo bất hủ cho Chanel No.5 – thứ mỹ phẩm duy nhất của thời trang thế giới tồn tại và được tôn thờ xuyên thế kỷ.
Năm 1925, mẫu áo vest cardigan của CocoChanel làm khuynh đảo xu hướng thời trang, và cơn chấn động kéo dài cho đến ngày nay. Ngay tiếp sau đó, 1926, những chiếc váy “little black dress” ngay lập tức trở thành món trang phục cơ bản trong mọi tủ quần áo của các tín đồ thời trang mọi trường phái, từ ác tín đồ nhập môn cho đến những couture diva, vĩnh viễn thay đổi cục diện thời trang thế giới.
Và cứ như vậy, trong sự kinh ngạc của làng thời trang vốn xưa nay nằm trong bàn tay tài hoa của “đấng sáng tạo” nam giới, người đàn bà bé nhỏ với chuỗi hạt ngọc bất biến quanh cổ đã liên tiếp tung ra những thiết kế giản dị, đài các, với mãnh lực trường tồn xưa nay hiếm có, những trào lưu thật sự xuyên thế kỷ, và được sủng ái bởi hàng thế hệ fashionista trong khi kiểu dáng và kỹ thuật thực hiện hầu như không thay đổi.
Về sau, Chanel thường vẽ vời và tự gán cho mình một xuất thân óng ánh so với xuất thân của mình. Bà kể lại rằng sau khi thân mẫu mất, cha bà đã vượt biển đến Tân Thế Giới để làm giàu và gửi bà đến ở với những người dì ác độc. Thậm chí, bà còn cho rằng mình sinh năm 1893 chứ không phải là 1883, và rằng mẹ bà qua đời khi bà 2 tuổi, chứ không phải là 12 tuổi như tư liệu ghi nhận lại.
**“Mata Hari của nước Pháp” và nghi án phản quốc**
Dường như Coco đã tìm cách chối bỏ những năm tháng đầu đời không may của bản thân để có một xuất thân tương xứng với cuộc đời, sự nghiệp, và những cuộc tình của bà với những nhân vật ưu việt có tầm ảnh hưởng lớn trong thời đại bà, trong đó có cả nhà soạn nhạc nổi tiếng thế giới Igor Stravinsky, các nhà tư bản, nghệ sĩ, và cả sĩ quan, chính khách.
Nhưng Coco không hề kết hôn. Câu trả lời có thể tìm thấy trong cách lí giải của bà khi được hỏi vì sao đã không chọn thành thân với ngài Công tước Westminster: “Đã có một vài Nữ Công tước Westminster, nhưng chỉ có một Chanel”.
Ngoài những mối tình với những yếu nhân nhiều lãnh vực, các mối quan hệ thân tình bằng hữu của Chanel cũng luôn được xem là nguồn cảm hứng và những Mạnh Thường Quân cho sự nghiệp của bà.
Đệ Nhất Thế Chiến đã mở đường cho cuộc cách mạng xã hội của những năm 1920: những xã hội Âu châu bị nam giới bỏ trống đã được thay thế bằng những kẻ cầm quyền mặc váy, và những thiết kế nhà Chanel đột ngột trở thành những hiện tượng thật sự, vươn ngoài tầm cải cách phong cách thời trang. Mọi phụ nữ đều muốn trở thành một “Coco”
Năm 1925, Vera Bate Lombardi, mà theo nhiều người cho là đứa con hoang của Hầu tước Cambridge, được xem là “nàng thơ” cho các cảm hứng thiết kế của Chanel vào thời kì này, và tiểu thư Lombardi cũng là sợi dây liên lạc dẫn đến các mối quan hệ mật thiết giữa bà và các gia đình thượng lưu danh giá của châu Âu.Chính từ phong cách của Lombardi, Chanel đã tạo ra trào lưu “English look”, ngược lại, Lombardi là người giới thiệu Chanel với chú mình là Công tước Westminster, và người anh họ là Công tước Windsor, cùng nhiều gia đình dòng họ quý tộc khác.
Năm 1939, vào đầu cuộc Đệ Nhị Thế Chiến, Chanel quyết định cho đóng cửa hoàn toàn các cửa hiệu của mình. Bà sống tại khách sạn Ritz giữa lòng Paris làm chốn đi về trong suốt 30 năm đến cuối đời. Ốc đảo Ritz vương giả đã là một chỗ ẩn náu tuyệt vời, nơi mà ngay cả cuộc đại thế chiến không thể vươn cánh tay tang tóc đến. Nhưng cũng chính cuộc chiến này đã đem đến cho tình sử của Chanel một mối tình tai tiếng với sĩ quan gián điệp Quốc xã Hans Gunther von Dincklage, người đã dùng thế lực quân sự để bảo đảm cho việc lưu trú an toàn của Coco tại khách sạn Ritz giữa lòng Paris bị chiếm đóng. Bên cạnh đó, bà vẫn sở hữu ngôi nhà số 31 phố Cambon, và còn cho xây một dinh thự nhỏ đặt tên là Villa La Pausa ở Roquebrune, Côte d’Azur.
Năm 1943, sau 4 năm tạm ngưng mọi hoạt động thiết kế, Chanel tìm gặp lại Lombardi, lúc này sinh sống tại Rome. Bà mời người bạn cũ đến Paris và tái thiết mối quan hệ tương hỗ riêng tư và sự nghiệp của cả hai. Trên thực tế, đây chính là vỏ bọc cho chiến dịch mang tên “Modelhut” của Đức Quốc xã, đứng đầu là tay tổ gián điệp khét tiếng Walter Schellenberg để tạo mối dây liên hệ trực tiếp đến một họ hàng danh giá khác của Lombardi là Winston Churchill. Khi đặt chân đến Paris và khám phá ra sự thật đằng sau thiện chí của người bạn cũ Coco, Lombardi cự tuyệt vai trò nội gián và bị Gestapo bắt giữ với cáo buộc là làm gián điệp cho Anh quốc. Bản thân Chanel cũng bị liên can với tư cách là đồng phạm của Lombardi nhưng thoát được tòa án quân sự Quốc xã, oái oăm thay, nhờ vào sự can thiệp của chính Hoàng gia Anh. Điều khó hiểu là Chanel vẫn luôn duy trì sự chung thủy với mối thâm giao mật thiết với tay đồ tể Walter Schellenberg. Về sau, đến mức bà đã là người thay mặt thân quyến chi trả cho tang lễ của ông tại Milan sau cái chết trong cảnh khánh tận.
Nhưng mối tình SS thật sự của Chanel lại chính là Kutschmann – tay đồ tể Quốc xã chịu trách nhiệm cho cái chết của hàng ngàn người Ba-lan Do thái vào đầu thế chiến. Năm 1945, bà chuyển đến sống tại Thụy Sĩ cùng với người tình. Mãi cho đến 1954, Chanel mới thật sự làm cuộc trở về với Paris, và trên hết, với thế giới thời trang, bỏ lại sau lưng những cuộc phiêu lưu ái tình. Bộ sưu tập hậu chiến của bà không được dân Parisian hưởng ứng mặn mòi cho lắm, phần vì quang cảnh ảm đạm thời hậu chiến, nhưng lí do chính là trong mắt họ, sau những cuộc tình với sĩ quan phát-xít, “hắc y ái nữ” của nước Pháp Chanel khi này đã mang vết xăm tội đồ của kẻ phản quốc.
Tuy vậy, những thiết kế này của bà vẫn được tán tụng và ưu ái bởi những thân chủ trung thành và hồn nhiên hơn tại Anh quốc và Hoa kì.
Vào độ tuổi 71, “mademoiselle Coco” thực hiện chuyến trở về với nghi án phản quốc đối với nước Pháp, lẫn tội danh gián điệp còn mang con dấu Quốc xã. Ái nữ của nước Pháp trở thành người đàn bà bị ném đá. Và lại ngay lập tức, bà tái thiết tầm ảnh hưởng thẩm mỹ và nữ quyền khiến cả Paris và châu Âu khuynh đảo ngả nghiêng. Bà mất năm 1971 ở tuổi 88 và được chôn cất tại Lausanne, nằm giữa 5 pho tượng thạch sư vây chầu quanh mộ.
**Người đàn bà ra đi, dư hương còn lại**
“Chanel, Chanel,” là cuốn phim tư liệu của Arts & Entertaiment Network dõi theo sự nghiệp và cuộc đời của người phụ nữ được xem là có tầm ảnh hưởng vĩ đại và lâu bền nhất lịch sử thời trang thế giới của thế kỷ – Gabrielle (coco) Chanel. Trong toàn bộ khung cảnh hoài mặc của những đoạn tư liệu đen trắng, là xen kẽ hình ảnh và thái độ nửa ngạo mạn, nửa lố lăng khôi hài của kẻ được mệnh danh là người đàn ông Đức cuối cùng của Coco – kẻ truyền nhân thiết diện Karl Lagerfeld, người thừa kế ngôi vị tổng lãnh sáng tạo nhà Chanel năm 1983 sau những năm dài hoang phế vắng bàn tay tài hoa của vị nữ vương quá cố. “Cái ý nghĩ Chanel là một tượng đài nữ thần bất khả xâm phạm ấy, đối với tôi, thật nực cười. Bản thân tôi chả thờ phụng cái gì cả, đây là thời trang, và anh phải cứng cỏi, độc lập. Trong mỗi thập niên, sẽ vẫn luôn có cách để đặt Chanel vừa vặn vào tấm đại đồ thời trang đương đại của thế giới.”
Cầm trong tay tấm di ảnh của Chanel từ những năm 1950, Ngài.K nói: “Ở đây, trông bà ta thật sành điệu, ấy là so với mấy bà già. Nhưng đôi boot thì phát khiếp, đúng không nào?”
Trong suốt cuộc phỏng vấn, kẻ được xem là “người đàn ông Đức cuối cùng của Chanel”, tức Karl Lagerfeld, miệt mài trong mọi cố gắng hạ bệ bức tượng thờ người đàn bà áo đen, linh hồn của chính ngọn cờ nhị thể mà ông đang phụng sự. Chú K. lần giở những tập lưu trữ hình ảnh và các phác thảo của Chanel để lí giải tư duy sáng tạo của bà từ 1914 đến những bộ suit nữ đã khai danh rạng rỡ cho bà trong cuộc trở về vinh hoa với thời trang thế giới những năm 1950.
Có thể nói Coco là nhà thiết kế tiên phong cho cuộc cách mạng của tính thoải mái và tiện dụng cho trang phục, ngay vào thời cực thịnh của vẻ đẹp diêm dúa, những lần và lớp vải, những gọng corset nghiến sát vào cơ thể. Nhan nhản ở khắp nơi là những quý bà quý cô diêm dúa cần có đến 2 người hầu để siết gọng áo nịt mỗi sáng và một kẻ để nâng váy khi bước qua đường.
Nhưng tư tưởng và phong cách khoáng đạt, đề cao tính thoải mái của trang phục trong thiết kế của Chanel lại không hề kéo nhãn hàng của bà xuống tầng thời trang công nghiệp đại trà. Thành công một cách đáng kinh ngạc, Chanel lại là thương hiệu thời trang cao cấp duy trì được tính xa xỉ của uy tín trong thị trường thời trang cao cấp và những nguồn lợi nhuận khổng lồ duy trì sự phù thịnh xuyên thế kỷ của một đại triều bất khả xâm phạm, trong một phong cách thời trang giản dị và nhẹ nhõm như đúng tinh thần Coco.
Nhưng Chú.K vẫn mải mê miệt mài tự hạ bệ tinh thần thẩm mỹ của thời đại Chanel, liên hệ đến Jean Patou – một tên tuổi vào hàng vĩ nhân khác của thời trang Pháp, ông tổ của dòng thời trang sportswear cho nữ giới.
“Rất nhiều những thứ mà Patou sáng tạo ra, bây giờ vẫn bị lầm tưởng là thiết kế của Chanel, chỉ vì Jean Patou là một người đàn ông, và bị mặc nhận là không thể có được góc nhìn như của một phụ nữ”. Và ông còn nói thêm là rất nhiều những thiết kế của Chanel vào thời của bà hoàn toàn không khác biệt gì mấy so với những thiết kế của các nhà thiết kế cùng thời.
Mặc nhiên với công khó của kẻ truyền nhân ngạo mạn, điều hẳn nhiên làm nên sự khác biệt giữa một Coco và những nhà thiết kế cùng thời, lại không nằm ở kiểu dáng thiết kế mà trên hết, là tinh thần nằm phía sau những sáng tạo ấy. Và tinh thần Chanel vượt qua giới hạn của những thiết kế thời trang, khi mà đằng sau kiểu dáng, là sự mẫn tuệ để thốt lên những câu nói đáng được khắc lên mọi cẩm nang thời trang vỡ lòng cho đến thánh kinh thời trang thế giới:
“Hạnh phúc của người phụ nữ lệ thuộc vào tuổi trẻ. Và tuổi trẻ về sau được thế chỗ bởi sự bí hiểm”
“Người ta bắt đầu cần đến sự xa xỉ, sau khi những nhu cầu cần thiết đã không còn là điều xa xỉ.”
“Người ta phải có lí do đúng đắn lắm để không thích ngồi lại với chính mình”
…
Với những câu nói trở thành tuyên ngôn, và cả tư phong phục sức của chính Coco, bà trở thành nhân vật tiên phong điển hình cho những hình tượng thời trang và việc quảng bá hình ảnh cá nhân trong giới thời trang. Đến ngay cả lời bình phẩm bà dành cho đứa con cưng No.5 của mình cũng trở thành một slogan hoàn chỉnh: “Không thể có sự đài các thanh lịch mà không có nước hoa. Nó chính là món trang sức vô hình nhưng khó quên nhất của phụ nữ”
Nhưng trên hết, chính hình ảnh của bà đã dường như là một bí quyết của sự thành công của thương hiệu hai chữ C lẫn tầm ảnh hưởng mạnh mẽ, dai dẳng của người đàn bà bé nhỏ ấy. Ngay cả Karl Lagerfeld, giữa những quẫy đạp phản biện của mình, cũng phải thừa nhận “Chính thứ tri thức thẩm mỹ, hình ảnh trang nhã bất hủ của Chanel trong chính những bộ váy của mình đã tạo nên một biêủ tượng phong cách cho thị trường chạy theo. Và đó mới chính là thứ đã khiến Chanel không phải là bất cứ nhà thiết kế nào khác vào thời của bà. Bà xuất hiện, tạo ấn tượng, và khiến cái tên mình được nhắc đến ở khắp mọi nơi. Và người đàn bà ấy đã tự mình dựng nên cả một huyền thoại về bản thân.”
Hẳn nhiên,chìa khóa phong cách của Chanel trở thành một thứ biểu tượng mẫu mực cho sự thanh lịch, đó là khi sự sang trọng xa xỉ không hề đồng nghĩa với diêm dúa và cầu kỳ.
Ngày nay, đến ngay cả nam giới cũng mặc những chiếc T-shirt nhà Chanel, và những bộ suit của bà đã trở thành mẫu mực cho vẻ đẹp quyền lực của nữ giới, và bà nói “Thời trang không chỉ là chuyện quần chuyện váy hữu hình hữu thể. Thời trang nằm trong không khí, sinh ra trong gió. Người ta Cảm-Nhận được nó chứ không chỉ Nhìn-Thấy và Mặc”
**Cuộc phỏng vấn cuối cùng** **f. **vào thời điểm gần kết thúc bài viết về người đàn bà nước Pháp này. Và thật kì lạ, dường như những tuyên ngôn của người đàn bà áo đen ấy, trong những năm cuối đời, khi ấy đã là một cụ bà, vẫn còn nguyên giá trị tiên phong cho đến tận những năm đầu của thế kỷ 21.
Hạn chế của trang báo chỉ cho phép
**f.** lược dịch một số trích đoạn của cuộc chuyện trò quý báu lần đầu được đăng tải đến độc giả Việt Nam:
** Bà có thể cho biết về xu hướng thời trang năm nay?** *Không!* **Vì sao? Bà không biết về xu hướng à?** *Vì tôi không biết! Và nếu có biết, tôi cũng chẳng nói!* **Làm sao mà bà lại không biết được trong khi bộ sưu tập của bà sẽ được công diễn chỉ trong vòng 3 tuần nữa?** *Đúng, nhưng trong 3 tuần đó, tôi có thể làm cả tỉ thứ, thậm chí là thay đổi thời trang! Bản chất thời trang là chuyển động, và với một tốc độ cực nhanh. Trước tiên, tôi không bao giờ hoàn tất các mẫu thiết kế, giữ tất cả ở tình trạng chưa hoàn tất cho đến phút cuối, bởi bạn biết đấy, thời trang mà…* **Vậy cũng có nghĩa là bà sẽ phải làm việc đến tận những phút cuối cùng?** *Vâng, đến tận phút cuối, và tôi sẽ nhặt nhạnh tháo bỏ những chi tiết thừa, và bộ váy thế là hoàn tất, trọn vẹn.*
**Vậy bộ váy sẽ ở tình trạng ra sao khi xuất hiện?** *Thành từng mảnh, thật đấy!* **Thời trang trong 10 năm gần đây trở nên cực kì đơn giản và cô đọng. Phải chăng đây là bản chất của thời trang mà bà đang cố thể hiện?** *Tôi không hề nghĩ rằng thời trang là đơn giản, mà ngược lại, là sự cực cùng xa xỉ công phu. Và tôi không thích những gì thừa thãi rườm rà.Thời trang không bị ràng buộc bởi lịch sử của chính nó. Hướng chuyển động của trào lưu luôn phải tiến lên, hay về phía trước, chứ không phải giật lùi. Thời trang phải được sống thật với giai kì đương đại của nó.*
*Người đàn bà đằng sau những tuyên ngôn.* *Người đàn bà đằng sau những tuyên ngôn.*
–
*Người đàn bà không xức nước hoa thì không có tí hi vọng nào cả.*
–
*Mọi người phụ nữ đều hợp với độ tuổi của họ. *
–
*Nếu bạn cho rằng mọi đàn ông đều là con nít, có nghĩa là bạn biết tất cả!*
–
*Đừng phí sức đập đầu lên tường, hi vọng biến nó thành lối ra.*
–
*Xa xỉ không đòi hỏi một chiếc váy mới.*
–
*Thanh lịch và xa xỉ chính là khả năng khước từ và rũ bỏ.*
–
*Thời trang nhạt nhòa và thay đổi, chi có đẳng cấp tư phong là bất biến.*
–
*Thời trang chính là kiến trúc – bởi nó là vấn đề của sự đăng đối.*
–
*Thời trang được tạo nên không phải để hợp thời trang.*
–
*Thời trang không chỉ nằm trong những bộ váy. Thời trang nằm trong không trung, trên những con phố, bên trong những ý tưởng, phong cách sống, và tất cả những gì đang diễn ra.*
–
*Nỗi ăn năn hối tiếc có lẽ là người bạn đồng hành khốn khổ nhất bên chiếc giường hấp hối.*
–
*Thua thiệt và thất bại không có ý nghĩa gì một khi mục tiêu của ta không phải là một cái-gì-đó, mà để trở thành một-ai-đó.*
–
*Tôi không hiểu nổi vì sao phụ nữ cần phải thèm muốn một điều gì đó của đàn ông, trong khi điều họ có chính là những người đàn ông.*
–
*Để không ai thay thế được bạn, hãy luôn luôn khác biệt.*
–
*Hãy tìm người đàn bà phía trong bộ váy. Nếu bạn không tìm thấy gì, thì chẳng có xống váy gì cả!*
–
*Sự xa xỉ phải bảo đảm thoải mái, không thôi thì đó không là xa xỉ.*
–
*Người ta cứ nghĩ rằng xa xỉ đối lập với nghèo nàn. Thật ra, xa xỉ chỉ đối lập với sự thông tục.*
–
*Thành công chỉ đến với những ai luôn nghĩ rằng thất bại là chuyện dĩ nhiên.*
–
*Một số người có tiền, một số khác thì giàu có.*
–
*Có những kẻ có khả năng sáng tạo, có những người không thể. Loại sau đông hơn loại trước, do đó, họ mạnh hơn.*
–
*Thời trang mà không xuống đường được thì không là thời trang*
–
*Tuổi của người đàn bà chính là những gì hợp với nàng.*
–
*Sai lầm về phục sức của nhiều người là cố đeo lên người những món trang sức cuối cùng trước khi ra khỏi nhà. Bí quyết của tôi? Nhìn vào gương lần cuối, tháo bỏ món trang sức cuối cùng, và thế là hoàn hảo.*
## Trả lời Hủy trả lời

X-nananana: Batcache

Cache-Control: max-age=300, must-revalidate

Link: <http://wp.me/pAEkp-h4>; rel=shortlink


text:
Có lẽ mùi hương chính là thứ phục dựng tiềm thức và thiên đàng hữu hiệu nhất, bởi nó có tất cả: trọng lượng, nhiệt độ, vị, cảm giác, và màu sắc, quang độ,… Khứu giác có thể cùng lúc lay động mọi giác quan còn lại, và như vậy, cả một địa đàng có thể được dựng nên và tiêu hủy chỉ trong tốc độ khuếch tán của một giọt bụi hương.
“Chúng ta là những đứa con gái lớn lên trong nước hoa Tabu, quần jeans Hara và những hộp phấn Én thần thánh”, tôi nói như vậy với cô bạn gái vào một buổi chiều cách đây vài hôm.
Câu nói hết sức buồn thảm này đúng với mọi độc giả cùng thế hệ tôi, đã lớn lên, mê đắm trước những Poison và Anais, những Charlie và Fragile huyền thoại của thị trường xa xỉ phẩm đơn điệu của Sài Gòn cuối thập niên 80.
Rồi tất cả trở thành kí ức già cỗi với những cơn sốt Obssession và Giò, đại dịch unisex và những vụ nổ tung hoa cứu rỗi tính nữ của ngài Jacobs… Mỗi perfumista Sài Gòn (ít ra là ở Sài Gòn) đều lưu giữ trong tiềm thức những dòng hương thời cuộc đó.
Sài Gòn – với thuộc tính rất riêng và thứ thẩm mỹ khứu giác bồng bột của hết thế hệ đến thế hệ khác những perfumista cầu kì hay nhẹ dạ, mang riêng của nó một lịch sử mùi hương.
Từ huyền thoại đơn hương Chà-và đến những dòng hương tuyệt mệnh của Kỷ Hoàng Kim
Khó có thể truy tìm chính xác ai là perfumista người Việt Nam đầu tiên, hay lọ nước hoa đầu tiên được du nhập đến Việt Nam. Nhưng hoàn toàn không khó để kẻ chơi cổ ngoạn tìm thấy những lọ chai nước hoa Shalimar nhà Guerlain được lăng-xê vào thập niên 20 hiện diện trong vô thiên lủng những món cổ vật tế nhuyễn được rao bán từ kho tàng cá nhân một gia đình tư sản xưa nào đó.
Du nhập tới xứ An Nam cùng lối sống cầu kì của cư dân nền văn minh Ánh Sáng, nước hoa như một món trang sức vô hình, không phục vụ mắt nhìn, nhưng vi tế mầu nhiệm hơn tất thảy những món “bắc kế” (từ thời này dùng chỉ trang sức, phụ trang) sang trọng nhất – một thứ đặc quyền của giới kỹ nữ và hàng thị dân phong lưu.
Đồng hành cùng tuyệt phẩm mùi hương của văn minh phong hóa đến từ Tây phương này còn có những dòng đơn hương chưng cất bởi các thương buôn người Chà (Java) sinh sống tại Sài gòn.
Theo câu chuyện kể lại của một nhà bào chế hiện sinh sống tại Đà lạt, khi ấy ông còn là một cậu thanh niên tỉnh lẻ hàng tuần theo chuyến hàng lên Sài gòn, từng ngẩn ngơ chiêm bái hình ảnh những bà trung lưu, những cô nữ sinh áo trắng dập dìu ra vô những hiệu buôn của người Chà bên ngoài Chợ Cũ (giờ là đường Hàm Nghi), nơi những hương liệu mỹ phẩm được chưng cất, đựng trong những vò thủy tinh lớn và chiết ra chai nhỏ theo định lượng để bán. Loại dầu thơm bình dân này hoàn toàn là những đơn hương thuần túy mang mùi thơm của những loài hoa, vị cỏ có trong thiên nhiên được chưng cất, không cấu trúc và không biến cố, nhưng thỏa đáp được nhu cầu làm đỏm cơ bản nhất của nữ giới nói chung.
Cho đến giờ, cậu nhỏ đó vẫn đang thầm lặng thực hiện tham vọng phục dựng những dòng đơn hương giản dị đó cho mầm mống một thị trường nước hoa nội hóa.
Vào thập niên 50, những dòng xa xỉ phẩm nhập khẩu và nếp tôn sùng các nhãn nước hoa mang âm hưởng Francophile thống trị tuyệt đối thị trường thượng lưu, một phần bởi uy danh kinh đô hoa lệ, một phần khác bởi chính bối cảnh thị trường thế giới vẫn chịu sự thao túng của thẩm mỹ lục địa già. Cho đến tận đầu thập niên 60, nước hoa mới trở nên phổ cập hơn cùng sự sầm uất của những thương xá tân kỳ bày bán đồ xa xỉ. Cũng từ đây, các quý bà quý cô Sài Gòn bắt đầu làm quen với những loại nước hoa nhập từ Hoa Kỳ, dao động vô chừng từ những thương hiệu gốc Pháp như YSL và Dior, cho đến những dòng hương “drugstore” với giá cả khá dân chủ xuề xòa, thừa sức cung ứng nhu cầu làm dáng của giới trẻ.
Nhưng kể từ 1975, Sài Gòn cô lập hoàn toàn khỏi thị trường xa xỉ phẩm thế giới, người ta lay lắt dựa dẫm chính vào nguồn mỹ phẩm chợ đen từ các thùng hàng gửi về từ hải ngoại.
Đó là những năm đầu thập niên 1980 tại Sài Gòn, khắp nơi ở khu trung tâm, nơi những tiệm ăn, nhà hàng sang trọng còn sót lại, và những dạ vũ tổ chức “chui” tại nhà, những nếp quen và mùi hương cũ vẫn được duy trì một cách tài tình. Người ta cự tuyệt những dòng hương mới lạ thượng trào trên thị trường thế giới, như một cố gắng tuyệt vọng trong việc bảo tồn vẹn nguyên bầu không khí hoa lệ của Sài Gòn vào những năm 60 phóng túng. Opium của Yves Saint Laurent cho giới nghệ sĩ và cavalliere cũ, Chanel No.5 và Shalimar được coi là tín chỉ thượng lưu. Mấy cô trẻ trung thích Charlie, Joy và Tabu bởi mức giá thân thiện hơn, trong khi Mon Péché nhà Lanvin, Magie Noir nhà Lancome và Poison nhà Dior chinh phục hết thảy mọi thị phần bởi chút vẻ lẳng lơ táo bạo.
Còn với nam giới, Paco Rabanne giữ nguyên vị trí thượng lưu trong khi eau de cologne của Old Spice chỉ còn là tàn tích tại những tiệm barber kiểu cũ, và Brut lui về thị phần trung niên trí thức. Về sau, những lọ cologne hiệu Old Spice tuyệt tích hoàn toàn tại thị trường Sài Gòn, trong khi Brut vẫn tồn tại một cách khá khiêm tốn sau nhiều đợt thay đổi thành phần và thiết kế mề đay trứ danh cũng bị loại bỏ. Chỉ mới gần đây, hai tên tuổi này chính thức tái xuất dưới hình thức các phiên bản sản phẩm vệ sinh cá nhân, Brut và nhãn Old Spice “con tàu đỏ” hầu như bị xóa tên khỏi danh mục những dòng nước hoa giành cho quý ông. Cần phải nói thêm rằng đây là một điều đáng tiếc, bởi sự đặc sắc trong ứng dụng note cẩm chướng ở Old Spice, và thi vị Fougère kinh điển của Brut vẫn là những huyền thoại đáng nể của lịch sử bào chế mùi hương trên thế giới còn gây tranh cãi tới tận bây giờ.
Thảm họa Kỷ Disco: Quá nhiều hormone cho một thành phố nhỏ
Dựa trên tập quán “tàn dư” của các perfumista mới nhập môn bản xứ, những dòng hương lừng lẫy nhất của Kỷ Ngây Thơ – khoảng thập niên 20, 30, tình cờ hội tụ hài hòa với những dòng cực thịnh của cuối thập niên 60 đầu thập niên 70 và chiều chuộng mỹ mãn gu khứu giác bạo liệt của đàn bà con gái Sài Gòn xứ ngọc Viễn Đông vào đúng thời kỳ “trở mình” hồi phục của Sài Gòn những năm 1980. Tất thảy là những tầng hương mang cấu trúc cầu kỳ, với nốt powdery, xạ hương, gia vị và hương hoa tổng hợp sực nức một vẻ duyên phấn sáp đầy kịch tính, đồng điệu ngẫu nhiên với nét bốc đồng khả ái của Sài Gòn, sự pha tạp Đông-Tây cổ-kim kì thú giữa văn hóa “phố lớn” Sài Gòn với dáng vẻ cổ thị nhưng tinh thần phồn thực sầm uất của khu Chợ Lớn. Phóng khoáng tới mức dễ dãi, duyên dáng theo một cách ồn ào, huyền mặc Đông phương trộn nhuyễn cùng tạp chất văn minh Âu hóa, khoái lạc thụ hưởng được tôn vinh, và nỗi sầu muộn “sentimental” lại lên ngôi thời thượng theo những cuốn băng cassette chuyền tay cùng tên gọi tắt phiên âm “sến”. Tất thảy đều trùng hạp tài tình với tinh thần những mùi hương được ưa chuộng nhất thời kỳ này, với ảnh hưởng tác dụng á phiện lên nỗi ám ảnh Yves Saint Laurent, hay những gia vị Trung Á đậm nét “tuồng hương xa” của nhà Guerlain lúc bấy giờ.
Nhưng đó cũng chính là nguyên nhân tàn lụi của những dòng hương xạ (musky) và hương Đông phương (Oriental) tại thị trường Sài gòn những năm dài sau dư chấn cơn sốt nặc nồng hương nhân tạo đó. Xạ động vật và lượng lớn trầm hương, hổ phách chiếm nồng độ cao trong các dòng nước hoa này bắt buộc sử dụng tinh dầu tổng hợp và những gam hợp hương thay thế để tạo cảm giác tương tự, đặc tả thuộc tính phương Đông. Bỏ qua lòng trân quý những cấu trúc bào chế bậc thầy và những chiến dịch quảng cáo triệu đô, hai trường phái này khiến người ta liên tưởng tới thứ thẩm mỹ rườm rà cũ kỹ, quá nhiều aldehydes, quá nồng nàn với một thông điệp dục tính sỗ sàng, bông tai nhựa to quá khổ và keo xịt tóc nặng mùi. Những mùi hương được ưa chuộng đồng nghĩa với sự xuất hiện nồng nực ở khắp nơi. Cả một xã hội đàn bà đỏm dáng và cá biệt, bất kể thời tiết trong ngày, đều cùng lúc tỏa hương một cách phồn thực tới sỗ sàng.
Trong kí ức của rất nhiều người, thập niên 70 và 80 đã lưu dấu bằng những cái nhăn mặt khổ sở và những tai nạn xây xẩm vì mùi mỹ phẩm nực nồng trong thang máy, tiệm ăn và các rạp cine. Những tên tuổi quý phái thượng tôn trở thành khái niệm bình dân xa cạ, khi mà một quý bà lịch duyệt cũng tỏa hương y hệt một cô nhân viên cửa hàng mậu dịch.
Thảm kịch tương tự đã xảy ra với dòng nước hoa mang số 5 huyền thoại của nhà Chanel trên thế giới – với note hồng và hương phấn kinh điển, đậm đặc và phổ cập đến nỗi ấn tượng “mùi hương bà ngoại” (dù đã là một bà ngoại cực kì am hiểu sành sỏi) cũng đủ khiến các cô gái trẻ phủ lên các dòng powdery định kiến “mùi người già”. Cùng lúc, việc các quý bà Á châu ồ ạt chạy đua theo “đẳng cấp Coco” cũng cùng lúc khiến dòng hương powdery này chịu thêm một định kiến về phong cách trưởng giả nouveau riche.
Không thể không nhắc đến một tác nhân góp phần trong cuộc truất ngôi ngoạn mục của trường phái Oriental và musky là sự xuất hiện của hàng nhái sau thời mở cửa, cùng với thói quen buôn bán nước hoa trong quầy kiếng những khu nhà lồng nóng bức khiến tất cả những gì người ta cảm nhận được là một sức khuếch tán mạnh mẽ và kinh hoàng không kém gì những chiếc khăn lạnh ở quán bia hơi hạng bét.
Sự thoái trào của mặt phẳng những mùi hương đồng hóa
Sài Gòn đã phải mất tới hai thập niên để rũ bỏ hoàn toàn nỗi ám ảnh cơn sốt “musky Oriental”. Giới bình dân lũ lượt trốn vào sự xoa dịu của Anais Anais, trong khi các bà sang trọng “cai nghiện” Chanel bằng Dune, Giò và nồng độ Đông phương dịu dàng hơn qua hương nhài của J’adore, các cô thanh nữ ưa nổi loạn, hâm mộ Kim Wilde và mô tô Rebel quay lưng lại với Poison tối ám để tung hô những chai Jean Paul Gaultier với thiết kế chai lọ muôn phần kích thích.
Cũng cùng thời điểm này, không ít dòng nước hoa kể trên cũng tuyệt tích trên thị trường thế giới, hoặc phải trải qua những cuộc biến dạng, cách tân (reformulation) với sự thay đổi không hề ít trong công thức. Poison liên tục tung ra các phiên bản thỏa hiệp đa sắc, với thành phần và nồng độ được điều chỉnh mềm mại hơn nên vẫn được ưa chuộng. Cùng lúc, cơn sốt “quả táo độc” được hóa giải bởi các dòng hương trái cây trẻ trung hơn, với thiết kế vỏ chai không kém phần hấp dẫn do nhà Lolita Lempicka liên tục tung ra rù quến thị trường nhiệt đới. Các tên tuổi Á châu với làn hương trong veo và mỏng tang của Kenzo và Issey Miyake như hai giải pháp thỏa đáng cho khí hậu đặc thù nhiệt đới cũng bắt đầu được mến mộ.
Đó đã là một cuộc ru ngủ dịu dàng kéo dài từ giữa thập niên 90 đến nay, với Tommy Hilfiger đồng hóa lằn ranh giới tính của thị phần trẻ chuộng mốt unisex, trong khi trên thượng tầng mua sắm, các dòng hương được săn lùng và ưu ái bởi sự bảo chứng đẳng cấp của chai lọ và thương hiệu. Phần còn lại hứng trận mưa “cổ tích Lái Thiêu” với những lê táo mận nhà Lempicka và Marc Jacobs cùng Kenzo không ngừng nghỉ tung hoa lên thị phần nữ tính. Hơn một thập kỷ thơm tho kéo dài, những thi vị mùi hương được tóm gọn bằng những cái tên thương hiệu, các bàn thắng thị trường được quyết định bởi thiết kế lọ chai – vốn là những thứ không thể trưng trổ để uy hiếp thị giác. Cùng lúc, thảm họa những dòng hương tội đồ được mệnh danh là “nước hoa Singapore” được hau háu tiêu thụ thật sự báo động cho vai trò của thẩm mỹ khứu giác trong sự thành công của một dòng hương. Người ta từ chối chi trả những số tiền khổng lồ phi lý cho cùng một thứ chai lọ được bán trên các sạp chợ đêm hoặc mạng internet với giá chỉ bằng 1/10.
Không chỉ lằn ranh giới tính và đẳng cấp bị xóa mờ, nhộn nhạo đánh lẫn, mà trào lưu những dòng hương nhẹ thơ lơ cũng đã báo động thoái trào khi mà những số tiền cực xa xỉ được trả cho những làn hương mỏng mảnh đến nỗi người ta phải áp mũi lên da mới cảm nhận được, và được quảng cáo là đỉnh cao của sự tinh tế mùi hương…da thịt vừa được tắm sạch trong bồn jacuzzi thả hoa tươi. Tất cả tan biến chỉ trong vòng 15 phút đầu, với những khứu giác hụt hẫng trước cuộc thăng hoa xí hụt.
Đó là khi người ta nhớ da diết cái thời mà đàn ông và đàn bà tỏa mùi khác nhau, như những cá thể rừng già tỏa hương hormone đặc thù quyến rũ, khi mà đóa huệ duyên dáng của nghệ nhân nhà L’Artisan Parfumeur phải vượt trội về độ cầu kỳ so với note ylang ylang điền dã của những dòng hương giá mềm dân chủ. Những tầng, những lớp hương phức hợp trong một cấu trúc cầu kỳ đã trở thành điển lễ cũ kỹ, đậm đặc và dày vò đủ khiến người ta muốn quay trở lại để thưởng thức từ đầu. Những cú xịt đầu vòi với mỗi hạt bụi dung dịch màu hổ phách là một thiên diễm tình có lớp lang, biến cố được khứu giác kiên trì lần dở từng trang, từng cảnh cho đến khi mùi mẫn ngấm hẳn vào thịt da. Những mẫu vật cũ được săn lùng khắp nơi trên thế giới, các phiên bản trường phái chypre và fourège kinh điển được phục dựng trong những diện mạo và tên gọi mới.
Những “lỗ mũi” nổi khùng và những dấu chỉ phục hưng
Khi Le Parfum nhà Elie Saab bất thần thắng lớn tại mọi trung tâm mua sắm Sài Gòn, như một dấu chỉ cho một trào lưu tuy chậm chạp cẩn trọng nhưng hoàn toàn chắc chắn của những gu thưởng thức cầu kỳ nhưng không còn cũ kỹ. Le Parfum bắt đầu khôn khéo với việc dẫn dụ thói quen khứu giác bằng hương trái cây, hoa cam, khá thông dụng và hợp thời. Nhưng ngay lập tức là một cuộc chơi vi diệu của đặc tính đàn bà rõ nét với hương hoa hồng và nhài. Sự có mặt của các note tổng hợp mang tên aldehydes chính là yếu tố nhắc nhớ đến cái duyên phấn sáp quá tay của những dòng hương huyền thoại. Việc Le Parfum được ưu ái mạnh mẽ chính là dấu hiệu đáng ăn mừng cho các tín đồ perfumista phe bảo thủ về một cuộc đại chấn hưng.
L’artisan Parfumeur cũng táo bạo xuất hiện tại các thương xá Sài Gòn với hợp hương khá dị biệt do được tạo ra bởi quái kiệt Duchaufour, người đã tiễu trừ vị kem sữa (creamy) đặc thù của hương huệ và tạo ra một cấu trúc kì cục nhất xưa giờ với lối dẫn dụ đặc tả từ…gốc đến ngọn, như thể người ta chào hỏi một quý bà bắt đầu bằng việc hôn vào chân vậy.
Những cú chấn động liên tiếp của các “lãnh chúa” haute couture trong thế giới thời trang từ 2008 theo chuỗi domino đã tác động bạo liệt lên thị trường nước hoa, mỹ phẩm và phụ trang – những rường cột chống đỡ tài lực cho các thành trì xa xỉ cuối cùng, khiến cả kỹ nghệ bào chế phải đi qua sự thỏa hiệp với mãi lực bằng những cấu trúc mùi hương thân thiện bên trong những lọ chai bắt mắt. Đó chính là thời điểm quật khởi bạo liệt của những “tân minh chủ” bất ngờ và bất trị nhất: những phù thủy ẩn danh phía sau những huyền thoại mùi hương, các nhà bào chế thượng hạng, và những chiếc mũi phù thủy nổi loạn.
Những nhãn hiệu độc lập được ra đời, mang danh tánh cá nhân của các nhà bào chế, báo hiệu một sự chấn hưng rầm rộ của những hợp hương cầu kỳ bất hủ, những cảm hứng dị biệt nhất nằm ngoài mọi khuôn mẫu của nguyên tắc hòa hương. Thị trường đang quay sang tôn sùng những dòng nước hoa thượng thặng thoát khỏi hệ nô dịch thương hiệu, mang những tên tuổi cá nhân xa lạ nghiễm nhiên trị vì ngôi vị đắt đỏ nhất trên thị trường. Bond No.9 bỏ cả Nữu Ước vào lọ, quái kiệt Francis Kurkdjian thao túng tín đồ sành sỏi bằng bộ sưu tập trầm hương hừng hực sâu thẳm như những cơn sốt nhục cảm, đế vương đến tận từng con số trên tag giá. Tất thảy, mùi mồ hôi, đồng thau han rỉ trong ngôi cabin gỗ hoang phế, những drap đệm tình nhân, cả những chiếc váy slip dress bằng tơ chưa giặt, và có lẽ cả Nữu Ước lẫn Sài Gòn đều có thể được thần thánh hóa dưới dạng dung dịch, và đựng đầy vào những cái chai.
Cùng lúc, giới chuộng mùi hương tại Việt Nam, dù chưa phải là một cộng đồng to lớn, một khi thói quen và điều kiện mua sắm tại nước ngoài đã trở lại như thời hoàng kim gần nửa thế kỷ trước, lập tức hình thành nhu cầu tìm đến những mùi hương cá biệt và thoát khỏi ảnh hưởng nô dịch thương hiệu hay sự quyến rũ thị giác của thiết kế vỏ chai. Tính cá nhân lại được tôn thờ mãnh liệt hơn bao giờ hết sau gần hai thập kỷ của những dòng hương chung chạ. Sự xuất hiện dù chỉ mới duy nhất một cửa tiệm có dịch vụ tạo hương bespoke tại Sài Gòn để làm ra những lọ nước hoa độc bản cho thân chủ cũng đủ để người sành hương nhìn nhận dấu chỉ đáng mừng cho một nền văn minh pefumista hậu nô dịch.
Bởi tất cả, trên cả hương thơm, đó là thế giới tuyệt xảo của những bản ngã được tôn thờ, của mùi hormone nhân tạo được thần thánh hóa, những tuyệt phẩm nghệ thuật mong manh nhất, tan biến bằng tốc độ tản hương nhưng có khả năng gây nghiện đến ám ảnh lâu dài, món trang sức lịch duyệt nhất của nếp sống phong lưu, kiêu ngạo vượt xa khỏi mọi trưng trổ ồn ào của tầng thị trường nhãn mác.
(bài viết đã được sử dụng bởi tạp chí L’Officiel)

markdown:
*Có lẽ mùi hương chính là thứ phục dựng tiềm thức và thiên đàng hữu hiệu nhất, bởi nó có tất cả: trọng lượng, nhiệt độ, vị, cảm giác, và màu sắc, quang độ,… Khứu giác có thể cùng lúc lay động mọi giác quan còn lại, và như vậy, cả một địa đàng có thể được dựng nên và tiêu hủy chỉ trong tốc độ khuếch tán của một giọt bụi hương.* *“Chúng ta là những đứa con gái lớn lên trong nước hoa Tabu, quần jeans Hara và những hộp phấn Én thần thánh”, tôi nói như vậy với cô bạn gái vào một buổi chiều cách đây vài hôm. * *Câu nói hết sức buồn thảm này đúng với mọi độc giả cùng thế hệ tôi, đã lớn lên, mê đắm trước những Poison và Anais, những Charlie và Fragile huyền thoại của thị trường xa xỉ phẩm đơn điệu của Sài Gòn cuối thập niên 80. * *Rồi tất cả trở thành kí ức già cỗi với những cơn sốt Obssession và Giò, đại dịch unisex và những vụ nổ tung hoa cứu rỗi tính nữ của ngài Jacobs… Mỗi perfumista Sài Gòn (ít ra là ở Sài Gòn) đều lưu giữ trong tiềm thức những dòng hương thời cuộc đó. * *Sài Gòn – với thuộc tính rất riêng và thứ thẩm mỹ khứu giác bồng bột của hết thế hệ đến thế hệ khác những perfumista cầu kì hay nhẹ dạ, mang riêng của nó một lịch sử mùi hương.*
**Từ huyền thoại đơn hương Chà-và đến những dòng hương tuyệt mệnh của Kỷ Hoàng Kim**
Khó có thể truy tìm chính xác ai là perfumista người Việt Nam đầu tiên, hay lọ nước hoa đầu tiên được du nhập đến Việt Nam. Nhưng hoàn toàn không khó để kẻ chơi cổ ngoạn tìm thấy những lọ chai nước hoa Shalimar nhà Guerlain được lăng-xê vào thập niên 20 hiện diện trong vô thiên lủng những món cổ vật tế nhuyễn được rao bán từ kho tàng cá nhân một gia đình tư sản xưa nào đó.
Du nhập tới xứ An Nam cùng lối sống cầu kì của cư dân nền văn minh Ánh Sáng, nước hoa như một món trang sức vô hình, không phục vụ mắt nhìn, nhưng vi tế mầu nhiệm hơn tất thảy những món “bắc kế” (từ thời này dùng chỉ trang sức, phụ trang) sang trọng nhất – một thứ đặc quyền của giới kỹ nữ và hàng thị dân phong lưu.
Đồng hành cùng tuyệt phẩm mùi hương của văn minh phong hóa đến từ Tây phương này còn có những dòng đơn hương chưng cất bởi các thương buôn người Chà (Java) sinh sống tại Sài gòn.
Theo câu chuyện kể lại của một nhà bào chế hiện sinh sống tại Đà lạt, khi ấy ông còn là một cậu thanh niên tỉnh lẻ hàng tuần theo chuyến hàng lên Sài gòn, từng ngẩn ngơ chiêm bái hình ảnh những bà trung lưu, những cô nữ sinh áo trắng dập dìu ra vô những hiệu buôn của người Chà bên ngoài Chợ Cũ (giờ là đường Hàm Nghi), nơi những hương liệu mỹ phẩm được chưng cất, đựng trong những vò thủy tinh lớn và chiết ra chai nhỏ theo định lượng để bán. Loại dầu thơm bình dân này hoàn toàn là những đơn hương thuần túy mang mùi thơm của những loài hoa, vị cỏ có trong thiên nhiên được chưng cất, không cấu trúc và không biến cố, nhưng thỏa đáp được nhu cầu làm đỏm cơ bản nhất của nữ giới nói chung.
Cho đến giờ, cậu nhỏ đó vẫn đang thầm lặng thực hiện tham vọng phục dựng những dòng đơn hương giản dị đó cho mầm mống một thị trường nước hoa nội hóa.
Vào thập niên 50, những dòng xa xỉ phẩm nhập khẩu và nếp tôn sùng các nhãn nước hoa mang âm hưởng Francophile thống trị tuyệt đối thị trường thượng lưu, một phần bởi uy danh kinh đô hoa lệ, một phần khác bởi chính bối cảnh thị trường thế giới vẫn chịu sự thao túng của thẩm mỹ lục địa già. Cho đến tận đầu thập niên 60, nước hoa mới trở nên phổ cập hơn cùng sự sầm uất của những thương xá tân kỳ bày bán đồ xa xỉ. Cũng từ đây, các quý bà quý cô Sài Gòn bắt đầu làm quen với những loại nước hoa nhập từ Hoa Kỳ, dao động vô chừng từ những thương hiệu gốc Pháp như YSL và Dior, cho đến những dòng hương “drugstore” với giá cả khá dân chủ xuề xòa, thừa sức cung ứng nhu cầu làm dáng của giới trẻ.
Nhưng kể từ 1975, Sài Gòn cô lập hoàn toàn khỏi thị trường xa xỉ phẩm thế giới, người ta lay lắt dựa dẫm chính vào nguồn mỹ phẩm chợ đen từ các thùng hàng gửi về từ hải ngoại.
Đó là những năm đầu thập niên 1980 tại Sài Gòn, khắp nơi ở khu trung tâm, nơi những tiệm ăn, nhà hàng sang trọng còn sót lại, và những dạ vũ tổ chức “chui” tại nhà, những nếp quen và mùi hương cũ vẫn được duy trì một cách tài tình. Người ta cự tuyệt những dòng hương mới lạ thượng trào trên thị trường thế giới, như một cố gắng tuyệt vọng trong việc bảo tồn vẹn nguyên bầu không khí hoa lệ của Sài Gòn vào những năm 60 phóng túng. Opium của Yves Saint Laurent cho giới nghệ sĩ và cavalliere cũ, Chanel No.5 và Shalimar được coi là tín chỉ thượng lưu. Mấy cô trẻ trung thích Charlie, Joy và Tabu bởi mức giá thân thiện hơn, trong khi Mon Péché nhà Lanvin, Magie Noir nhà Lancome và Poison nhà Dior chinh phục hết thảy mọi thị phần bởi chút vẻ lẳng lơ táo bạo.
Còn với nam giới, Paco Rabanne giữ nguyên vị trí thượng lưu trong khi eau de cologne của Old Spice chỉ còn là tàn tích tại những tiệm barber kiểu cũ, và Brut lui về thị phần trung niên trí thức. Về sau, những lọ cologne hiệu Old Spice tuyệt tích hoàn toàn tại thị trường Sài Gòn, trong khi Brut vẫn tồn tại một cách khá khiêm tốn sau nhiều đợt thay đổi thành phần và thiết kế mề đay trứ danh cũng bị loại bỏ. Chỉ mới gần đây, hai tên tuổi này chính thức tái xuất dưới hình thức các phiên bản sản phẩm vệ sinh cá nhân, Brut và nhãn Old Spice “con tàu đỏ” hầu như bị xóa tên khỏi danh mục những dòng nước hoa giành cho quý ông. Cần phải nói thêm rằng đây là một điều đáng tiếc, bởi sự đặc sắc trong ứng dụng note cẩm chướng ở Old Spice, và thi vị Fougère kinh điển của Brut vẫn là những huyền thoại đáng nể của lịch sử bào chế mùi hương trên thế giới còn gây tranh cãi tới tận bây giờ.
**Thảm họa Kỷ Disco: Quá nhiều hormone cho một thành phố nhỏ**
Dựa trên tập quán “tàn dư” của các perfumista mới nhập môn bản xứ, những dòng hương lừng lẫy nhất của Kỷ Ngây Thơ – khoảng thập niên 20, 30, tình cờ hội tụ hài hòa với những dòng cực thịnh của cuối thập niên 60 đầu thập niên 70 và chiều chuộng mỹ mãn gu khứu giác bạo liệt của đàn bà con gái Sài Gòn xứ ngọc Viễn Đông vào đúng thời kỳ “trở mình” hồi phục của Sài Gòn những năm 1980. Tất thảy là những tầng hương mang cấu trúc cầu kỳ, với nốt powdery, xạ hương, gia vị và hương hoa tổng hợp sực nức một vẻ duyên phấn sáp đầy kịch tính, đồng điệu ngẫu nhiên với nét bốc đồng khả ái của Sài Gòn, sự pha tạp Đông-Tây cổ-kim kì thú giữa văn hóa “phố lớn” Sài Gòn với dáng vẻ cổ thị nhưng tinh thần phồn thực sầm uất của khu Chợ Lớn. Phóng khoáng tới mức dễ dãi, duyên dáng theo một cách ồn ào, huyền mặc Đông phương trộn nhuyễn cùng tạp chất văn minh Âu hóa, khoái lạc thụ hưởng được tôn vinh, và nỗi sầu muộn “sentimental” lại lên ngôi thời thượng theo những cuốn băng cassette chuyền tay cùng tên gọi tắt phiên âm “sến”. Tất thảy đều trùng hạp tài tình với tinh thần những mùi hương được ưa chuộng nhất thời kỳ này, với ảnh hưởng tác dụng á phiện lên nỗi ám ảnh Yves Saint Laurent, hay những gia vị Trung Á đậm nét “tuồng hương xa” của nhà Guerlain lúc bấy giờ.
Nhưng đó cũng chính là nguyên nhân tàn lụi của những dòng hương xạ (musky) và hương Đông phương (Oriental) tại thị trường Sài gòn những năm dài sau dư chấn cơn sốt nặc nồng hương nhân tạo đó. Xạ động vật và lượng lớn trầm hương, hổ phách chiếm nồng độ cao trong các dòng nước hoa này bắt buộc sử dụng tinh dầu tổng hợp và những gam hợp hương thay thế để tạo cảm giác tương tự, đặc tả thuộc tính phương Đông. Bỏ qua lòng trân quý những cấu trúc bào chế bậc thầy và những chiến dịch quảng cáo triệu đô, hai trường phái này khiến người ta liên tưởng tới thứ thẩm mỹ rườm rà cũ kỹ, quá nhiều aldehydes, quá nồng nàn với một thông điệp dục tính sỗ sàng, bông tai nhựa to quá khổ và keo xịt tóc nặng mùi. Những mùi hương được ưa chuộng đồng nghĩa với sự xuất hiện nồng nực ở khắp nơi. Cả một xã hội đàn bà đỏm dáng và cá biệt, bất kể thời tiết trong ngày, đều cùng lúc tỏa hương một cách phồn thực tới sỗ sàng.
Trong kí ức của rất nhiều người, thập niên 70 và 80 đã lưu dấu bằng những cái nhăn mặt khổ sở và những tai nạn xây xẩm vì mùi mỹ phẩm nực nồng trong thang máy, tiệm ăn và các rạp cine. Những tên tuổi quý phái thượng tôn trở thành khái niệm bình dân xa cạ, khi mà một quý bà lịch duyệt cũng tỏa hương y hệt một cô nhân viên cửa hàng mậu dịch.
Thảm kịch tương tự đã xảy ra với dòng nước hoa mang số 5 huyền thoại của nhà Chanel trên thế giới – với note hồng và hương phấn kinh điển, đậm đặc và phổ cập đến nỗi ấn tượng “mùi hương bà ngoại” (dù đã là một bà ngoại cực kì am hiểu sành sỏi) cũng đủ khiến các cô gái trẻ phủ lên các dòng powdery định kiến “mùi người già”. Cùng lúc, việc các quý bà Á châu ồ ạt chạy đua theo “đẳng cấp Coco” cũng cùng lúc khiến dòng hương powdery này chịu thêm một định kiến về phong cách trưởng giả nouveau riche.
Không thể không nhắc đến một tác nhân góp phần trong cuộc truất ngôi ngoạn mục của trường phái Oriental và musky là sự xuất hiện của hàng nhái sau thời mở cửa, cùng với thói quen buôn bán nước hoa trong quầy kiếng những khu nhà lồng nóng bức khiến tất cả những gì người ta cảm nhận được là một sức khuếch tán mạnh mẽ và kinh hoàng không kém gì những chiếc khăn lạnh ở quán bia hơi hạng bét.
**Sự thoái trào của mặt phẳng những mùi hương đồng hóa**
Sài Gòn đã phải mất tới hai thập niên để rũ bỏ hoàn toàn nỗi ám ảnh cơn sốt “musky Oriental”. Giới bình dân lũ lượt trốn vào sự xoa dịu của Anais Anais, trong khi các bà sang trọng “cai nghiện” Chanel bằng Dune, Giò và nồng độ Đông phương dịu dàng hơn qua hương nhài của J’adore, các cô thanh nữ ưa nổi loạn, hâm mộ Kim Wilde và mô tô Rebel quay lưng lại với Poison tối ám để tung hô những chai Jean Paul Gaultier với thiết kế chai lọ muôn phần kích thích.
Cũng cùng thời điểm này, không ít dòng nước hoa kể trên cũng tuyệt tích trên thị trường thế giới, hoặc phải trải qua những cuộc biến dạng, cách tân (reformulation) với sự thay đổi không hề ít trong công thức. Poison liên tục tung ra các phiên bản thỏa hiệp đa sắc, với thành phần và nồng độ được điều chỉnh mềm mại hơn nên vẫn được ưa chuộng. Cùng lúc, cơn sốt “quả táo độc” được hóa giải bởi các dòng hương trái cây trẻ trung hơn, với thiết kế vỏ chai không kém phần hấp dẫn do nhà Lolita Lempicka liên tục tung ra rù quến thị trường nhiệt đới. Các tên tuổi Á châu với làn hương trong veo và mỏng tang của Kenzo và Issey Miyake như hai giải pháp thỏa đáng cho khí hậu đặc thù nhiệt đới cũng bắt đầu được mến mộ.
Đó đã là một cuộc ru ngủ dịu dàng kéo dài từ giữa thập niên 90 đến nay, với Tommy Hilfiger đồng hóa lằn ranh giới tính của thị phần trẻ chuộng mốt unisex, trong khi trên thượng tầng mua sắm, các dòng hương được săn lùng và ưu ái bởi sự bảo chứng đẳng cấp của chai lọ và thương hiệu. Phần còn lại hứng trận mưa “cổ tích Lái Thiêu” với những lê táo mận nhà Lempicka và Marc Jacobs cùng Kenzo không ngừng nghỉ tung hoa lên thị phần nữ tính. Hơn một thập kỷ thơm tho kéo dài, những thi vị mùi hương được tóm gọn bằng những cái tên thương hiệu, các bàn thắng thị trường được quyết định bởi thiết kế lọ chai – vốn là những thứ không thể trưng trổ để uy hiếp thị giác. Cùng lúc, thảm họa những dòng hương tội đồ được mệnh danh là “nước hoa Singapore” được hau háu tiêu thụ thật sự báo động cho vai trò của thẩm mỹ khứu giác trong sự thành công của một dòng hương. Người ta từ chối chi trả những số tiền khổng lồ phi lý cho cùng một thứ chai lọ được bán trên các sạp chợ đêm hoặc mạng internet với giá chỉ bằng 1/10.
Không chỉ lằn ranh giới tính và đẳng cấp bị xóa mờ, nhộn nhạo đánh lẫn, mà trào lưu những dòng hương nhẹ thơ lơ cũng đã báo động thoái trào khi mà những số tiền cực xa xỉ được trả cho những làn hương mỏng mảnh đến nỗi người ta phải áp mũi lên da mới cảm nhận được, và được quảng cáo là đỉnh cao của sự tinh tế mùi hương…da thịt vừa được tắm sạch trong bồn jacuzzi thả hoa tươi. Tất cả tan biến chỉ trong vòng 15 phút đầu, với những khứu giác hụt hẫng trước cuộc thăng hoa xí hụt.
Đó là khi người ta nhớ da diết cái thời mà đàn ông và đàn bà tỏa mùi khác nhau, như những cá thể rừng già tỏa hương hormone đặc thù quyến rũ, khi mà đóa huệ duyên dáng của nghệ nhân nhà L’Artisan Parfumeur phải vượt trội về độ cầu kỳ so với note ylang ylang điền dã của những dòng hương giá mềm dân chủ. Những tầng, những lớp hương phức hợp trong một cấu trúc cầu kỳ đã trở thành điển lễ cũ kỹ, đậm đặc và dày vò đủ khiến người ta muốn quay trở lại để thưởng thức từ đầu. Những cú xịt đầu vòi với mỗi hạt bụi dung dịch màu hổ phách là một thiên diễm tình có lớp lang, biến cố được khứu giác kiên trì lần dở từng trang, từng cảnh cho đến khi mùi mẫn ngấm hẳn vào thịt da. Những mẫu vật cũ được săn lùng khắp nơi trên thế giới, các phiên bản trường phái chypre và fourège kinh điển được phục dựng trong những diện mạo và tên gọi mới.
**Những “lỗ mũi” nổi khùng và những dấu chỉ phục hưng**
Khi Le Parfum nhà Elie Saab bất thần thắng lớn tại mọi trung tâm mua sắm Sài Gòn, như một dấu chỉ cho một trào lưu tuy chậm chạp cẩn trọng nhưng hoàn toàn chắc chắn của những gu thưởng thức cầu kỳ nhưng không còn cũ kỹ. Le Parfum bắt đầu khôn khéo với việc dẫn dụ thói quen khứu giác bằng hương trái cây, hoa cam, khá thông dụng và hợp thời. Nhưng ngay lập tức là một cuộc chơi vi diệu của đặc tính đàn bà rõ nét với hương hoa hồng và nhài. Sự có mặt của các note tổng hợp mang tên aldehydes chính là yếu tố nhắc nhớ đến cái duyên phấn sáp quá tay của những dòng hương huyền thoại. Việc Le Parfum được ưu ái mạnh mẽ chính là dấu hiệu đáng ăn mừng cho các tín đồ perfumista phe bảo thủ về một cuộc đại chấn hưng.
L’artisan Parfumeur cũng táo bạo xuất hiện tại các thương xá Sài Gòn với hợp hương khá dị biệt do được tạo ra bởi quái kiệt Duchaufour, người đã tiễu trừ vị kem sữa (creamy) đặc thù của hương huệ và tạo ra một cấu trúc kì cục nhất xưa giờ với lối dẫn dụ đặc tả từ…gốc đến ngọn, như thể người ta chào hỏi một quý bà bắt đầu bằng việc hôn vào chân vậy.
Những cú chấn động liên tiếp của các “lãnh chúa” haute couture trong thế giới thời trang từ 2008 theo chuỗi domino đã tác động bạo liệt lên thị trường nước hoa, mỹ phẩm và phụ trang – những rường cột chống đỡ tài lực cho các thành trì xa xỉ cuối cùng, khiến cả kỹ nghệ bào chế phải đi qua sự thỏa hiệp với mãi lực bằng những cấu trúc mùi hương thân thiện bên trong những lọ chai bắt mắt. Đó chính là thời điểm quật khởi bạo liệt của những “tân minh chủ” bất ngờ và bất trị nhất: những phù thủy ẩn danh phía sau những huyền thoại mùi hương, các nhà bào chế thượng hạng, và những chiếc mũi phù thủy nổi loạn.
Những nhãn hiệu độc lập được ra đời, mang danh tánh cá nhân của các nhà bào chế, báo hiệu một sự chấn hưng rầm rộ của những hợp hương cầu kỳ bất hủ, những cảm hứng dị biệt nhất nằm ngoài mọi khuôn mẫu của nguyên tắc hòa hương. Thị trường đang quay sang tôn sùng những dòng nước hoa thượng thặng thoát khỏi hệ nô dịch thương hiệu, mang những tên tuổi cá nhân xa lạ nghiễm nhiên trị vì ngôi vị đắt đỏ nhất trên thị trường. Bond No.9 bỏ cả Nữu Ước vào lọ, quái kiệt Francis Kurkdjian thao túng tín đồ sành sỏi bằng bộ sưu tập trầm hương hừng hực sâu thẳm như những cơn sốt nhục cảm, đế vương đến tận từng con số trên tag giá. Tất thảy, mùi mồ hôi, đồng thau han rỉ trong ngôi cabin gỗ hoang phế, những drap đệm tình nhân, cả những chiếc váy slip dress bằng tơ chưa giặt, và có lẽ cả Nữu Ước lẫn Sài Gòn đều có thể được thần thánh hóa dưới dạng dung dịch, và đựng đầy vào những cái chai.
Cùng lúc, giới chuộng mùi hương tại Việt Nam, dù chưa phải là một cộng đồng to lớn, một khi thói quen và điều kiện mua sắm tại nước ngoài đã trở lại như thời hoàng kim gần nửa thế kỷ trước, lập tức hình thành nhu cầu tìm đến những mùi hương cá biệt và thoát khỏi ảnh hưởng nô dịch thương hiệu hay sự quyến rũ thị giác của thiết kế vỏ chai. Tính cá nhân lại được tôn thờ mãnh liệt hơn bao giờ hết sau gần hai thập kỷ của những dòng hương chung chạ. Sự xuất hiện dù chỉ mới duy nhất một cửa tiệm có dịch vụ tạo hương bespoke tại Sài Gòn để làm ra những lọ nước hoa độc bản cho thân chủ cũng đủ để người sành hương nhìn nhận dấu chỉ đáng mừng cho một nền văn minh pefumista hậu nô dịch.
Bởi tất cả, trên cả hương thơm, đó là thế giới tuyệt xảo của những bản ngã được tôn thờ, của mùi hormone nhân tạo được thần thánh hóa, những tuyệt phẩm nghệ thuật mong manh nhất, tan biến bằng tốc độ tản hương nhưng có khả năng gây nghiện đến ám ảnh lâu dài, món trang sức lịch duyệt nhất của nếp sống phong lưu, kiêu ngạo vượt xa khỏi mọi trưng trổ ồn ào của tầng thị trường nhãn mác.
*(bài viết đã được sử dụng bởi tạp chí L’Officiel)*

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Server: nginx

Connection: close

Vary: Cookie

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

X-ac: 1.dca _dca


text:
NHƯ BÌNH
1. Khó để khái quát cho đủ, cho trọn, cho đúng một chân dung Nguyễn Trọng Tạo trong chỉ một trang báo. Từ khi có mặt trên đời này, “tiên sinh” kể ra cũng đã kinh qua đủ mọi cung bậc buồn vui của đời sống. Tài hoa thì đã quá rõ, mà ham chơi thì là lẽ đương nhiên rồi. Anh từng chia sẻ “làm báo để sống, làm thơ để chết, làm nhạc, vẽ bìa sách, uống rượu là … để vui!”. Anh viết báo, làm báo cũng sóng gió, viết những bài thơ đủ để thiên hạ nhớ. Những “Vô đề” cho một thời tuổi trẻ nông nổi và khát khao. “Chia” đầy chiêm nghiệm cho những ai đã sống quá nửa đời phiêu dạt. Một “Nỗi nhớ không tên”, “Tản mạn thời tôi sống”, “Đồng dao cho người lớn”…. Nổi tiếng về thơ, nhưng trong âm nhạc, lĩnh vực mà anh tự nhận chỉ ghé chơi thôi anh cũng biệt tài. Nhớ đến “Làng quan họ quê tôi” và “Khúc hát sông quê” là nhớ đến Nguyễn Trọng Tạo. Với một thi sĩ, hay là nhạc sĩ, cả đời viết chỉ cần có một tác phẩm để đời là đủ lưu danh. Nguyễn Trọng Tạo có nhiều hơn thế. Cứ hình dung về độ phổ cập lan tỏa sâu rộng khắp mọi miền quê của tổ quốc về hai ca khúc ấy là rõ anh nổi tiếng tới mức nào.
Cầm, kỳ, thi, họa đủ cả, nhưng nổi trội nhất vẫn là hai lĩnh vực thơ và nhạc. Một lĩnh vực tận hiến mình để “chết”, và một lĩnh vực ghé chân để rong chơi. Chơi hay chết thì cũng ra trò, cũng thăng hoa đến tột đỉnh.
Đôi lúc tôi lại có cảm giác về Nguyễn Trọng Tạo chơi nhiều hơn làm, nhưng mở Wikipedia (Bách khoa toàn thư mở) về anh mới thấy khối lượng tác phẩm và Giải thưởng của anh thật đáng để kính nể…. Thì ra, cái ranh giới giữa rong chơi và lao động ở Nguyễn Trọng Tạo chỉ là một nét mờ nhòe. Và trong mỗi cuộc chơi ra tấm ra món ấy, Nguyễn Trọng Tạo đã để lại cho đời những tác phẩm nghệ thuật giá trị. Tôi không hình dung được Nguyễn Trọng Tạo viết vào lúc nào, lao động trí tuệ vào lúc nào. Vẫn biết hàng trăm bài hát, cả ngàn bài thơ, hơn 20 tác phẩm sách thơ, trường ca, văn xuôi, phê bình văn học, rồi viết báo, cầm cọ, mà gặp anh lúc nào cũng thấy anh đang thong dong bên đời chất ngất với “túi thơ bầu rượu”.
Hình dung về Nguyễn Trọng Tạo là hình dung về một “tiên sinh” khỏe chơi, và chơi hay… Không phải ngẫu nhiên mà bạn bè anh nhận xét “trong con người Nguyễn Trọng Tạo hội đủ chất của kẻ sĩ Bắc Hà, ông đồ xứ Nghệ và anh Hai Sài Gòn”. Nhớ Tết Bính Thân, tôi nhờ anh viết một bài về thú chơi rượu ngày Tết. Đến hẹn tôi nhận được từ anh hơn 5000 chữ, trong đó kể những cuộc rượu với bạn hữu trong những cái Tết xưa in đậm tâm trí không thể nào quên. Đó là những bữa rượu có khi từ sáng đến tối ngày cuối năm với nhạc sĩ Văn Cao, Trịnh Công Sơn, với thi sĩ Trần Dần, Phùng Quán, hay Ngô Minh, Hoàng Phủ Ngọc Tường… Những bữa rượu chủ yếu nói những câu chuyện tâm giao thế sự với nỗi cô đơn muôn thuở của người nghệ sĩ. Và gần hơn nữa là những bữa rượu say với thi sĩ Hoàng Cầm, nhà thơ – nhạc sĩ Nguyễn Thụy Kha, dịch giả Đoàn Tử Huyến… Đọc bài Tết của anh viết tặng cho Văn nghệ Công an năm ấy được sống lại đời sống không khí văn nghệ sĩ xưa một thời thật xúc động và quý giá. Tôi đã lấy một câu thơ của thi sĩ Hoàng Trung Thông “Bạn uống rượu lòng ta không thể chán” để làm tựa đề cho bài viết. Qua đó tôi càng tỏ tường thêm cách chơi, đẳng cấp chơi, văn hóa chơi, và thú uống rượu chơi đầy tinh tế mà có lúc cũng không kém phần bụi phủi của Nguyễn Trọng Tạo. Cái cách anh hết mình với bạn bè, lãng du và hào hoa trong đời sống đã khiến cho giới nghệ sĩ yêu thương anh, trân trọng anh, luôn dành cho anh một chỗ ngồi trong chiếu chơi của các bậc tiên chỉ. Nhưng cũng không phải đã từng chơi với danh sĩ lừng danh trong thiên hạ mà Nguyễn Trọng Tạo trở nên kênh kiệu. Anh có nhiều những bạn bè trẻ tuổi, dành cho họ sự nồng nhiệt yêu thương hiếm có, như cái cách mà các bậc tiền bối dành cho anh… Và trong chiếu chơi của Nguyễn Trọng Tạo, bao giờ cũng có chỗ cho những tài năng vừa chớm nụ. Anh chơi với họ, giúp đỡ họ, động viên họ trên bước đường sác tác văn chương, và luôn sẵn sàng làm bà đỡ mát tay viết giới thiệu tác phẩm mới, lăng-xê họ.
Xả thân và sống thật với chính mình trên nhiều phương diện, để sau mỗi cuộc chơi Nguyễn Trọng Tạo dành dụm chắt chiu thêm một vốn sống đáng trân quý. Nó tựa như lớp phù sa lắng lại để bồi đắp tâm hồn. Để những khi vắng lặng, một mình đối diện với chính mình, Nguyễn Trọng Tạo lại thăng hoa làm kiếp tằm rút ruột nhả tơ…. Không kể thơ và nhạc, có một thứ khác nữa ở anh mà tôi thường thích đọc. Đó là những đoạn cảm nghĩ rất ngắn anh viết trên trang cá nhân. Tôi hình dung đó là lúc Nguyễn Trọng Tạo ngồi im lìm trước bàn viết, khói thuốc phả mù mịt. Xung quanh anh phủ ngập bóng mình. Lẻ loi và cô đơn, đó là lúc Nguyễn Trọng Tạo nhập thế lên đồng để viết trường ca “Biển mặn”, “Đồng dao cho người lớn”. Đó cũng chính là khoảnh khắc con người kẻ sĩ, thi sĩ trong anh hóa thân thành sáng tạo.
- Nguyễn Trọng Tạo có lần kết luận về mình: “Thơ là nghiệp, nhạc là hứng, họa là chơi. Hay nói cách khác, thơ là chánh quán, nhạc là trú quán, họa là trọ quán”. Nhưng tôi lại thấy vẽ chân dung về tiên sinh, nếu thiếu đi lĩnh vực đào hoa thì chưa đủ là Nguyễn Trọng Tạo. “Vẽ tôi con Lợn cầm tinh/ Con Gà cầm tháng con Tình cầm tay”. Cái chữ Tình như con giáp thứ 13 của đời anh. Ai đó đã từng nói anh “nặng nghiệp má đào” có lẽ không sai. Nhắc đến Nguyễn Trọng Tạo e phải kể cho kỳ hết cái duyên nợ ba sinh vấn vít má đào thì mới trọn chân dung “anh hai đa tình”. Cũng vì đa tình mà một đời lận đận phong sương. Cũng vì “nghiệp má đào” mà Nguyễn Trọng Tạo như kẻ lữ hành qua hai bến đò duyên rồi vẫn chưa thôi dậy sóng.
Có nhiều quan niệm về ái tình. Có người thì cho rằng ái tình trọn vẹn và đẹp đẽ nhất, đó là yêu được một người mình mơ, kết duyên trăm năm được với người mình khao khát, và sống kiếp đầu bạc răng long với người trong mộng. Có người lại xem ái tình phải là mất mát, nếu không mất mát không nếm trọn được vị ngọt ngào lẫn cay đắng thì chưa thể sống trọn vẹn với ái tình. Còn với Nguyễn Trọng Tạo thì sao? Có lần hỏi anh, anh cười bảo rằng: “Chuyện tình ái không kể được, nhưng em hãy cứ nhớ anh là một gã khờ”. Nguyễn Trọng Tạo thuộc tuýp người đã yêu là không thể giấu. Anh mà đã yêu ai ngày hôm trước thì ngày hôm sau đã nghĩ đến đám cưới đầy hoa mộng. Cái người này đã yêu thì phải quên hết đường đi lối về…, phải khăng khít bên nhau mọi lúc mọi nơi, yêu đến nỗi người đối diện cảm rõ được ngọn lửa tình đang rừng rực cháy giữa họ mới là Nguyễn Trọng Tạo. Yêu đấy nhưng rồi lại tan đấy. Chuyện tình nào cũng đẹp như tình đầu, thiết tha như tình cuối mới là anh… mới là Nguyễn Trọng Tạo: “Em mười chín tuổi nghìn năm trước/ Sao đến bây giờ mới hai mươi/ Môi mềm ngực nõn vòng tay xiết/ Anh là đá tảng cũng tan thôi/ Cứ ngỡ một lần cho đỡ khát/ Nào ngờ bùa ngãi lú trời xanh/ Nghìn sau gặp lại em hăm mốt/ Môi ngực vòng tay vẫn thiên thần” (Thiên thần – Nguyễn Trọng Tạo). Chia cho em một đời tôi/ một cay đắng/ một niềm vui/ một buồn/ tôi còn cái xác không hồn/ cái chai không rượu tôi còn vỏ chai/ Chia cho em một đời say/ một cây si/với/ một cây bồ đề/ tôi còn đâu nữa đam mê/ trời chang chang nắng tôi về héo khô/ Chia cho em một đời thơ/ một lênh đênh/ một dại khờ/ một tôi/ chỉ còn có mọc bên trời/ một bông hoa nhỏ lặng rơi mưa dầm…” (Chia – Nguyễn Trọng Tạo)
- Tài hoa đấy, sành điệu đấy, yêu đương dậy sóng đấy… nhưng sao tôi vẫn thấy đâu đó phía sau con người anh sừng sững một nỗi cô đơn. Cô đơn là sinh mệnh của người nghệ sĩ. Cô đơn cũng là gia tài của người nghệ sĩ, nhưng với Nguyễn Trọng Tạo thì cô đơn như là tiền kiếp.
Và tôi hiểu lời anh nói, “làm nhạc để vui” chính là để giải nỗi cô đơn tiền kiếp ấy. Đêm nhạc “Khúc hát sông quê”, đêm đầu tiên và cũng là duy nhất ở thì “quá nửa đời phiêu dạt” của anh, có thể để ghi dấu kỷ niệm rong chơi phiêu lãng một thời, cũng có thể là một cuộc hóa giải cô đơn hay danh vọng?… Ai hiểu Nguyễn Trọng Tạo khác, còn tôi lại thấy anh ham chơi nhưng không ham danh vọng, ham sáng tạo nhưng không ham phô trương nổi tiếng. Mặc kệ danh vọng hão huyền, mặc kệ thị phi yêu ghét, Nguyễn Trọng Tạo cứ ung dung tự tại mà sống, mà sáng tạo, mà thong thả rong chơi bên đời nhẹ nhõm, vậy thôi. Xin được kết thúc bài viết về anh bằng bài thơ mới đây nhất của nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo tự họa về mình: “vẽ tôi mực rượu giấy trời/ nửa say nửa tỉnh nửa cười nửa đau/ vẽ tôi thơ viết nửa câu/ nửa câu ma quỷ đêm sâu gọi về/ vẽ tôi thấy đẹp là mê/ thấy ghen là sợ thấy quê là nhà/ vẽ tôi lặng nhớ mưa xa/ tiếu lâm đời thực khóc òa chiêm bao/
vẽ tôi xê dịch ba đào/ bốn mươi chín ký thấp cao chân mình/ vẽ tôi con Lợn cầm tinh/ con Gà cầm tháng con Tình cầm tay/ vẽ tôi mưa nắng béo gầy
thu đông xuân hạ tháng ngày nhớ quên…”.
Hà Nội vào thu 4/9/2017
Bài viết hay, bài thơ tự họa của bác NTT quá đúng, quá hay…

markdown:
**NHƯ BÌNH** **1.** Khó để khái quát cho đủ, cho trọn, cho đúng một chân dung Nguyễn Trọng Tạo trong chỉ một trang báo. Từ khi có mặt trên đời này, “tiên sinh” kể ra cũng đã kinh qua đủ mọi cung bậc buồn vui của đời sống. Tài hoa thì đã quá rõ, mà ham chơi thì là lẽ đương nhiên rồi. Anh từng chia sẻ “làm báo để sống, làm thơ để chết, làm nhạc, vẽ bìa sách, uống rượu là … để vui!”. Anh viết báo, làm báo cũng sóng gió, viết những bài thơ đủ để thiên hạ nhớ. Những “Vô đề” cho một thời tuổi trẻ nông nổi và khát khao. “Chia” đầy chiêm nghiệm cho những ai đã sống quá nửa đời phiêu dạt. Một “Nỗi nhớ không tên”, “Tản mạn thời tôi sống”, “Đồng dao cho người lớn”…. Nổi tiếng về thơ, nhưng trong âm nhạc, lĩnh vực mà anh tự nhận chỉ ghé chơi thôi anh cũng biệt tài. Nhớ đến “Làng quan họ quê tôi” và “Khúc hát sông quê” là nhớ đến Nguyễn Trọng Tạo. Với một thi sĩ, hay là nhạc sĩ, cả đời viết chỉ cần có một tác phẩm để đời là đủ lưu danh. Nguyễn Trọng Tạo có nhiều hơn thế. Cứ hình dung về độ phổ cập lan tỏa sâu rộng khắp mọi miền quê của tổ quốc về hai ca khúc ấy là rõ anh nổi tiếng tới mức nào.
Cầm, kỳ, thi, họa đủ cả, nhưng nổi trội nhất vẫn là hai lĩnh vực thơ và nhạc. Một lĩnh vực tận hiến mình để “chết”, và một lĩnh vực ghé chân để rong chơi. Chơi hay chết thì cũng ra trò, cũng thăng hoa đến tột đỉnh.
Đôi lúc tôi lại có cảm giác về Nguyễn Trọng Tạo chơi nhiều hơn làm, nhưng mở Wikipedia (Bách khoa toàn thư mở) về anh mới thấy khối lượng tác phẩm và Giải thưởng của anh thật đáng để kính nể…. Thì ra, cái ranh giới giữa rong chơi và lao động ở Nguyễn Trọng Tạo chỉ là một nét mờ nhòe. Và trong mỗi cuộc chơi ra tấm ra món ấy, Nguyễn Trọng Tạo đã để lại cho đời những tác phẩm nghệ thuật giá trị. Tôi không hình dung được Nguyễn Trọng Tạo viết vào lúc nào, lao động trí tuệ vào lúc nào. Vẫn biết hàng trăm bài hát, cả ngàn bài thơ, hơn 20 tác phẩm sách thơ, trường ca, văn xuôi, phê bình văn học, rồi viết báo, cầm cọ, mà gặp anh lúc nào cũng thấy anh đang thong dong bên đời chất ngất với “túi thơ bầu rượu”.
Hình dung về Nguyễn Trọng Tạo là hình dung về một “tiên sinh” khỏe chơi, và chơi hay… Không phải ngẫu nhiên mà bạn bè anh nhận xét “trong con người Nguyễn Trọng Tạo hội đủ chất của kẻ sĩ Bắc Hà, ông đồ xứ Nghệ và anh Hai Sài Gòn”. Nhớ Tết Bính Thân, tôi nhờ anh viết một bài về thú chơi rượu ngày Tết. Đến hẹn tôi nhận được từ anh hơn 5000 chữ, trong đó kể những cuộc rượu với bạn hữu trong những cái Tết xưa in đậm tâm trí không thể nào quên. Đó là những bữa rượu có khi từ sáng đến tối ngày cuối năm với nhạc sĩ Văn Cao, Trịnh Công Sơn, với thi sĩ Trần Dần, Phùng Quán, hay Ngô Minh, Hoàng Phủ Ngọc Tường… Những bữa rượu chủ yếu nói những câu chuyện tâm giao thế sự với nỗi cô đơn muôn thuở của người nghệ sĩ. Và gần hơn nữa là những bữa rượu say với thi sĩ Hoàng Cầm, nhà thơ – nhạc sĩ Nguyễn Thụy Kha, dịch giả Đoàn Tử Huyến… Đọc bài Tết của anh viết tặng cho Văn nghệ Công an năm ấy được sống lại đời sống không khí văn nghệ sĩ xưa một thời thật xúc động và quý giá. Tôi đã lấy một câu thơ của thi sĩ Hoàng Trung Thông “Bạn uống rượu lòng ta không thể chán” để làm tựa đề cho bài viết. Qua đó tôi càng tỏ tường thêm cách chơi, đẳng cấp chơi, văn hóa chơi, và thú uống rượu chơi đầy tinh tế mà có lúc cũng không kém phần bụi phủi của Nguyễn Trọng Tạo. Cái cách anh hết mình với bạn bè, lãng du và hào hoa trong đời sống đã khiến cho giới nghệ sĩ yêu thương anh, trân trọng anh, luôn dành cho anh một chỗ ngồi trong chiếu chơi của các bậc tiên chỉ. Nhưng cũng không phải đã từng chơi với danh sĩ lừng danh trong thiên hạ mà Nguyễn Trọng Tạo trở nên kênh kiệu. Anh có nhiều những bạn bè trẻ tuổi, dành cho họ sự nồng nhiệt yêu thương hiếm có, như cái cách mà các bậc tiền bối dành cho anh… Và trong chiếu chơi của Nguyễn Trọng Tạo, bao giờ cũng có chỗ cho những tài năng vừa chớm nụ. Anh chơi với họ, giúp đỡ họ, động viên họ trên bước đường sác tác văn chương, và luôn sẵn sàng làm bà đỡ mát tay viết giới thiệu tác phẩm mới, lăng-xê họ.
Xả thân và sống thật với chính mình trên nhiều phương diện, để sau mỗi cuộc chơi Nguyễn Trọng Tạo dành dụm chắt chiu thêm một vốn sống đáng trân quý. Nó tựa như lớp phù sa lắng lại để bồi đắp tâm hồn. Để những khi vắng lặng, một mình đối diện với chính mình, Nguyễn Trọng Tạo lại thăng hoa làm kiếp tằm rút ruột nhả tơ…. Không kể thơ và nhạc, có một thứ khác nữa ở anh mà tôi thường thích đọc. Đó là những đoạn cảm nghĩ rất ngắn anh viết trên trang cá nhân. Tôi hình dung đó là lúc Nguyễn Trọng Tạo ngồi im lìm trước bàn viết, khói thuốc phả mù mịt. Xung quanh anh phủ ngập bóng mình. Lẻ loi và cô đơn, đó là lúc Nguyễn Trọng Tạo nhập thế lên đồng để viết trường ca “Biển mặn”, “Đồng dao cho người lớn”. Đó cũng chính là khoảnh khắc con người kẻ sĩ, thi sĩ trong anh hóa thân thành sáng tạo.
- Nguyễn Trọng Tạo có lần kết luận về mình: “
*Thơ là nghiệp, nhạc là hứng, h* *ọa là chơi. Hay nói cách khác, thơ là chánh quán, nhạc là trú quán, h* *ọa là trọ quán”.*Nhưng tôi lại thấy vẽ chân dung về tiên sinh, nếu thiếu đi lĩnh vực đào hoa thì chưa đủ là Nguyễn Trọng Tạo. “ *Vẽ tôi con Lợn cầm tinh/ Con Gà cầm tháng con Tình cầm tay*”. Cái chữ Tình như con giáp thứ 13 của đời anh. Ai đó đã từng nói anh “nặng nghiệp má đào” có lẽ không sai. Nhắc đến Nguyễn Trọng Tạo e phải kể cho kỳ hết cái duyên nợ ba sinh vấn vít má đào thì mới trọn chân dung “anh hai đa tình”. Cũng vì đa tình mà một đời lận đận phong sương. Cũng vì “nghiệp má đào” mà Nguyễn Trọng Tạo như kẻ lữ hành qua hai bến đò duyên rồi vẫn chưa thôi dậy sóng.
Có nhiều quan niệm về ái tình. Có người thì cho rằng ái tình trọn vẹn và đẹp đẽ nhất, đó là yêu được một người mình mơ, kết duyên trăm năm được với người mình khao khát, và sống kiếp đầu bạc răng long với người trong mộng. Có người lại xem ái tình phải là mất mát, nếu không mất mát không nếm trọn được vị ngọt ngào lẫn cay đắng thì chưa thể sống trọn vẹn với ái tình. Còn với Nguyễn Trọng Tạo thì sao? Có lần hỏi anh, anh cười bảo rằng: “Chuyện tình ái không kể được, nhưng em hãy cứ nhớ anh là một gã khờ”. Nguyễn Trọng Tạo thuộc tuýp người đã yêu là không thể giấu. Anh mà đã yêu ai ngày hôm trước thì ngày hôm sau đã nghĩ đến đám cưới đầy hoa mộng. Cái người này đã yêu thì phải quên hết đường đi lối về…, phải khăng khít bên nhau mọi lúc mọi nơi, yêu đến nỗi người đối diện cảm rõ được ngọn lửa tình đang rừng rực cháy giữa họ mới là Nguyễn Trọng Tạo. Yêu đấy nhưng rồi lại tan đấy. Chuyện tình nào cũng đẹp như tình đầu, thiết tha như tình cuối mới là anh… mới là Nguyễn Trọng Tạo: “
*Em mười chín tuổi nghìn năm trước/ Sao đến bây giờ mới hai mươi/ Môi mềm ngực nõn vòng tay xiết/ Anh là đá tảng cũng tan thôi/ Cứ ngỡ một lần cho đỡ khát/ Nào ngờ bùa ngãi lú trời xanh/ Nghìn sau gặp lại em hăm mốt/ Môi ngực vòng tay vẫn thiên thần”* (Thiên thần – Nguyễn Trọng Tạo). *Chia cho em một đời tôi/ một cay đắng/ một niềm vui/ một buồn/ tôi còn cái xác không hồn/ cái chai không rượu tôi còn vỏ chai/ * *Chia cho em một đời say/ một cây si/với/ một cây bồ đề/ tôi còn đâu nữa đam mê/ trời chang chang nắng tôi về héo khô/ * *Chia cho em một đời thơ/ một lênh đênh/ một dại khờ/ một tôi/ chỉ còn có mọc bên trời/ một bông hoa nhỏ lặng rơi mưa dầm*…” (Chia – Nguyễn Trọng Tạo)
- Tài hoa đấy, sành điệu đấy, yêu đương dậy sóng đấy… nhưng sao tôi vẫn thấy đâu đó phía sau con người anh sừng sững một nỗi cô đơn. Cô đơn là sinh mệnh của người nghệ sĩ. Cô đơn cũng là gia tài của người nghệ sĩ, nhưng với Nguyễn Trọng Tạo thì cô đơn như là tiền kiếp.
Và tôi hiểu lời anh nói, “làm nhạc để vui” chính là để giải nỗi cô đơn tiền kiếp ấy. Đêm nhạc “Khúc hát sông quê”, đêm đầu tiên và cũng là duy nhất ở thì “quá nửa đời phiêu dạt” của anh, có thể để ghi dấu kỷ niệm rong chơi phiêu lãng một thời, cũng có thể là một cuộc hóa giải cô đơn hay danh vọng?… Ai hiểu Nguyễn Trọng Tạo khác, còn tôi lại thấy anh ham chơi nhưng không ham danh vọng, ham sáng tạo nhưng không ham phô trương nổi tiếng. Mặc kệ danh vọng hão huyền, mặc kệ thị phi yêu ghét, Nguyễn Trọng Tạo cứ ung dung tự tại mà sống, mà sáng tạo, mà thong thả rong chơi bên đời nhẹ nhõm, vậy thôi. Xin được kết thúc bài viết về anh bằng bài thơ mới đây nhất của nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo tự họa về mình: “
*vẽ tôi mực rượu giấy trời/ nửa say nửa tỉnh nửa cười nửa đau/ vẽ tôi thơ viết nửa câu/ nửa câu ma quỷ đêm sâu gọi về/ vẽ tôi thấy đẹp là mê/ thấy ghen là sợ thấy quê là nhà/ vẽ tôi lặng nhớ mưa xa/ tiếu lâm đời thực khóc òa chiêm bao/
vẽ tôi xê dịch ba đào/ bốn mươi chín ký thấp cao chân mình/ vẽ tôi con Lợn cầm tinh/ con Gà cầm tháng con Tình cầm tay/ vẽ tôi mưa nắng béo gầy
thu đông xuân hạ tháng ngày nhớ quên…”. * *Hà Nội vào thu 4/9/2017*
Bài viết hay, bài thơ tự họa của bác NTT quá đúng, quá hay…

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Link: <http://wp.me/p4gRw-KB>; rel=shortlink


text:
Thảm Ankara 5858B
Còn hàng
Liên hệ
Tổng quan
Thông số kỹ thuật: Chất liệu: Sợi tổng hợp Kích thước (cm): 60x100, 140x190, 160x220, 200x290, 240x330, 300x400 Khối lượng sợi: 2950 kg/m2 Mật độ của sợi:
Thông số kỹ thuật:
Chất liệu: Sợi tổng hợp
Kích thước (cm): 60x100, 140x190, 160x220, 200x290, 240x330, 300x400
Khối lượng sợi: 2950 kg/m2
Mật độ của sợi: 730,000 điểm /m2
Chiều cao của sợi: 13 mm
Xuất xứ: Thổ Nhĩ Kỳ
Nhà cung cấp: Công ty cổ phần phát triển Linh Dung
Điện thoại : 02466535206 - Mobile: 0986 900 513

markdown:
# Thảm Ankara 5858B
Còn hàng
Liên hệ
#### Tổng quan
Thông số kỹ thuật: Chất liệu: Sợi tổng hợp Kích thước (cm): 60x100, 140x190, 160x220, 200x290, 240x330, 300x400 Khối lượng sợi: 2950 kg/m2 Mật độ của sợi:
**Thông số kỹ thuật: **
Chất liệu: Sợi tổng hợp
Kích thước (cm): 60x100, 140x190, 160x220, 200x290, 240x330, 300x400
Khối lượng sợi: 2950 kg/m2
Mật độ của sợi: 730,000 điểm /m2
Chiều cao của sợi: 13 mm
Xuất xứ: Thổ Nhĩ Kỳ
**Nhà cung cấp: Công ty cổ phần phát triển Linh Dung
Điện thoại : 02466535206 - Mobile: 0986 900 513**

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Vary: Accept-Encoding

Cache-Control: private

Set-Cookie: _orig_referrer=; expires=Fri, 06-Oct-2017 14:18:44 GMT; path=/; HttpOnly

X-Page: product-detail

X-Cache: miss

P3P: CP="NOI DSP COR NID ADMa OPTa OUR NOR"

X-Content-Type-Options: nosniff

X-XSS-Protection: 1; mode=block