text:
TIN LÃNH THỔ
- Tuổi Trẻ 29-6: Câu trả lời của nhà báo nước ngoài baomoi
- Bản đồ mới Trung Quốc vô giá trị baomoi
- Nhịp cầu âm nhạc tháng 6: Hát về biển baomoi
- Xác lập kỷ lục tấm bản đồ Việt Nam lớn nhất baomoi
- Những người làm chủ biển Đông baomoi
- 9 điểm đến dành cho du khách không thích ồn ào baomoi
- Sức mạnh đoàn kết sẽ giúp dân tộc vượt qua khó khăn baomoi
- Bản đồ mới Trung Quốc: Mưu đồ độc chiếm biển Đông baomoi
- Xây dựng hệ thống chính sách vững mạnh, hỗ trợ hoạt động kinh tế baomoi
- ‘Bản chất ngầm’ của cuộc chiến Hải Dương? baomoi
- Báo TQ quân sư cho Bắc Kinh cách đối phó với tên lửa Việt Nam giaoduc
- TQ thừa nhận đã thiết lập “chế độ tuần tra SSCĐ” ở Biển Đông giaoduc
- Tập trận với Philippines, Mỹ muốn làm cho TQ phải khiếp sợ? giaoduc
- Báo quân đội Trung Quốc dọa nạt khi Nhật-Phi xích lại gần nhau giaoduc
- Cuộc gặp giữa hai lãnh đạo Nhật Bản, Philippines là thông điệp cho TQ giaoduc
- Trung Quốc sửa luật bảo vệ căn cứ quân sự, âm mưu gì ở Trường Sa? giaoduc
- 1 tên lửa DF-41 có thể hủy diệt 3 thành phố Mỹ trong 1 lần tấn công? giaoduc
- Đâu là lý do thực sự khiến TQ ngang ngược, hung hăng ở Biển Đông? giaoduc
- “Nhật Bản đủ sức đối phó với đội quân yếu tinh thần Trung Quốc” giaoduc
- TQ mở rộng căn cứ trái phép Hoàng Sa để triển khai mọi loại máy bay? giaoduc
TIN XÃ HỘI
- Chứng khoán Tuần qua: Khối tự doanh ‘xả’ mạnh cổ phiếu bluechip! vinacorp
- Cuối năm, dòng tiền có ‘chảy’? vinacorp
- Cổ phiếu bất động sản dễ có ‘sóng’ tuần tới vinacorp
- DN nhà nước phải công khai nhiều thông tin ‘nhạy cảm’ vinacorp
- GDP có thể giảm 10% nếu thương mại Việt – Trung ngưng trệ vinacorp
- Góc nhìn chuyên gia tuần tới: quy luật mùa World Cup vinacorp
- Sau một tuần, tỷ giá thực tế chưa hết biên độ 1% vinacorp
- Tháng 6, nhà đầu tư nước ngoài mua ròng gần 90 triệu USD chứng khoán vinacorp
- Từ 1/7/2014: Không hiểu luật Mỹ, ngân hàng Việt có thể mất 30% thu nhập vinacorp
- Vietnam Airlines đem tiền nhà nước biếu không cổ đông? vinacorp
- Phát hiện thi thể người đàn ông đã chết nhiều ngày dantri
- Đưa ngư dân bị nạn trên biển Hoàng Sa vào bờ cấp cứu dantri
- Không chỉ đơn giản là giải thích nld
- Tưng bừng lễ hội Ramưwan nld
- Trung Quốc vi phạm các thỏa thuận song phương và đa phương nld
- Vạn tấm lòng, một niềm tin nld
- Sính bản sao chứng thực: Bảy năm chưa trị dứt bệnh! phapluattp
- Chuyện tình của trái tim con tàu quả cảm tienphong
- Chủ tịch nước: Họp cứ vuốt ve nhau, nguy hiểm lắm tienphong
- Khám phá bí ẩn 4 tỷ năm sự sống tại Hà Nội tienphong
- Người khuyết tật khiêu vũ trên xe lăn tienphong
- Hơn 500 tỉ đồng xây hầm chui nút giao Thanh Xuân phapluattp
- Bắt hai người mang 10 bánh heroin vào Việt Nam phapluattp
- Cá độ World Cup núp bóng quán bida phapluattp
- 113 cây gỗ quý bị chặt hạ tại khu bảo tồn thiên nhiên phapluattp
- Giám sát đặc biệt để bay an toàn nld
- Cao tốc dài nhất Việt Nam thông xe kỹ thuật thêm 25 km phapluattp
- Bắt hai người chở 70 kg thuốc nổ phapluattp
- Cạn kiệt vắc-xin do… người dân! nld
- Xà lan chìm, sáu người Việt Nam và Đài Loan được cứu phapluattp
- Sợ quy hoạch (*): Là dân, tôi cũng bức xúc! nld
- Tàu hỏa tông xe tải lật nghiêng, 2 tài xế bị thương nặng dantri
- James Rodriguez lập cú đúp, Colombia hẹn gặp Brazil ở tứ kết phapluattp
- Tấm bản đồ Việt Nam lớn nhất phapluattp
- Nhà may Thiết Lập: Phù thủy đường cong nld
- Nhặt hoa cưới rơi giữa đường, tài xế bị thương nặng dantri
- Uống thuốc diệt cỏ tự tử vì bị nghi lấy trộm điện thoại nld
- Dân tố cán bộ dùng xe công vào việc riêng nld
- Tình hình Biển Đông ngày 28/6 dantri
- “Hải đảo – đất mẹ thiêng liêng” sưởi ấm ngư dân Lý Sơn dantri
- Tỉnh ủy Nghệ An chỉ đạo xử lý việc “Có một nghĩa trang miền Nam bị lãng quên” dantri
- Phát động Giải chạy Báo Hà nội mới mở rộng 2014 tienphong
- Lào Cai: Ngã xuống sông Nậm Thi trong đêm, một người mất tích dantri
- Chiến đấu cơ Mỹ dùng ghế để hạ cánh tienphong
- Ngang nhiên mang gần 2.500 đĩa phim sex đi bán tienphong
- Bị điện giật chết do gọi điện thoại lúc sạc pin tienphong
- Biểu diễn mô tô đâm thẳng vào hàng rào khán giả tại Hà Nội tienphong
- Bố dùng liềm cắt cổ con gái và con rể vì tự ý kết hôn tienphong
- Cô Đỗ Thị Minh Hạnh trả lời RFA ngay sau khi ra tù rfa
- Hạnh phúc gia đình từ vùng xa xôi dantri
TIN KINH TẾ
- ‘Bom nổ chậm’ ở tín dụng ngoại tệ vinacorp
- Cuối năm, dòng tiền có ‘chảy’? vinacorp
- Giá USD điều chỉnh giảm sau khi được đẩy lên cao vinacorp
- Lãi suất hạ, tiền vẫn chảy vào ngân hàng vinacorp
- Ngân hàng tiếp tục tăng mạnh tỷ giá vinacorp
- Rủi ro từ tín dụng ngoại tệ vinacorp
- Sở hữu chéo chưa phải là bệnh của hệ thống ngân hàng? vinacorp
- Trái phiếu Việt Nam diễn biến tốt nhất châu Á vinacorp
- Tăng thanh khoản cho tài sản thế chấp vinacorp
- USD tăng giá trước dấu hiệu tích cực của bất động sản vinacorp
- Sính bản sao chứng thực: Bảy năm chưa trị dứt bệnh! phapluattp
- Chuyện tình của trái tim con tàu quả cảm tienphong
- Chủ tịch nước: Họp cứ vuốt ve nhau, nguy hiểm lắm tienphong
- Sau 6 tháng, 20.000 ha cao su tại Tây Ninh bị đốn bỏ baomoi
- Bộ trưởng Đinh La Thăng: Hãy làm ngay những gì người dân cần! baomoi
- Khám phá bí ẩn 4 tỷ năm sự sống tại Hà Nội tienphong
- Petrolimex sẽ bán xăng E5 Ron 92 tại Quảng Ngãi từ tháng 9 baomoi
- Người khuyết tật khiêu vũ trên xe lăn tienphong
- Phát triển thương mại miền núi, hải đảo: Xây dựng cơ chế đặc thù baomoi
- Ổn định tỷ giá: Những khuyến nghị của chuyên gia baomoi
- Bức xúc vỉa hè chưa hỏng đã bị đào, làm mới baomoi
- Hơn 500 tỉ đồng xây hầm chui nút giao Thanh Xuân phapluattp
- Bắt hai người mang 10 bánh heroin vào Việt Nam phapluattp
- Cá độ World Cup núp bóng quán bida phapluattp
- Chủ tịch nước: Phải xử lý nhanh vướng mắc của doanh nghiệp baomoi
- 113 cây gỗ quý bị chặt hạ tại khu bảo tồn thiên nhiên phapluattp
- Cao tốc dài nhất Việt Nam thông xe kỹ thuật thêm 25 km phapluattp
- Bắt hai người chở 70 kg thuốc nổ phapluattp
- Gỡ vướng cho doanh nghiệp nld.
- Xà lan chìm, sáu người Việt Nam và Đài Loan được cứu phapluattp
- Chuyển quyền điều hành giá xăng dầu về Bộ Công thương baomoi
- James Rodriguez lập cú đúp, Colombia hẹn gặp Brazil ở tứ kết phapluattp
- Tấm bản đồ Việt Nam lớn nhất phapluattp
- Nợ xấu và số doanh nghiệp đóng cửa tại Hà Nội cùng tăng baomoi
- Những điều kinh ngạc về Brazil – nước chủ nhà World Cup 2014 baomoi
- Phát động Giải chạy Báo Hà nội mới mở rộng 2014 tienphong
- Chiến đấu cơ Mỹ dùng ghế để hạ cánh tienphong
- Ngang nhiên mang gần 2.500 đĩa phim sex đi bán tienphong
- Bị điện giật chết do gọi điện thoại lúc sạc pin tienphong
- Biểu diễn mô tô đâm thẳng vào hàng rào khán giả tại Hà Nội tienphong
- Bố dùng liềm cắt cổ con gái và con rể vì tự ý kết hôn tienphong
- Tìm lối ra cho công nghiệp phụ trợ nld.
- Trái cây ngoại bán chạy nld.
- EVN lãi to nhờ tăng giá điện nld.
- Thận trọng với đề xuất của Formosa nld.
- Cạnh tranh kiểu “dìm hàng” nld.
- Đưa hàng Việt sang châu Phi nld.
- Phát hiện 780 kg vú heo thối nld.
- Ô tô từ ASEAN vào Việt Nam vẫn tăng mạnh nld.
- Đổ xô cho vay bất động sản nld.
TIN GIÁO DỤC
- Đà Nẵng: 1.000 tình nguyện viên ra quân tiếp sức mùa thi 24h
- Thí sinh có thể tự in lại giấy báo dự thi nếu bị mất 24h
- TQ: Bị chửi trước lớp, thầy giáo tát học trò đến chết 24h
- Bí quyết đạt điểm thủ khoa đại học 24h
- Chuyện của người phụ nữ 7 năm đón sĩ tử đến trọ miễn phí giaoduc
- Bài 2: Cho tư nhân viết sách, bây giờ cũng chả mấy người làm! giaoduc
- Đi ôn thi đại học, nam sinh rơi lầu tử vong 24h
- Tọa đàm hướng dẫn triển khai Digital Marketing Manager 2014 24h
- CSGT đưa thí sinh đi thi khi được yêu cầu 24h
- Học ăn học nói, học gói học mở 24h
- Chia sẻ đặc biệt để không mất điểm của thủ khoa khối C giaoduc
- Ngày Hội Gia Đình Sao Nhí – Cơ hội cho trẻ vừa chơi vừa học 24h
- Rộn ràng ngày tuổi trẻ HUTECH ra quân Tiếp sức mùa thi 2014 24h
- Cho tư nhân viết sách giáo khoa giaoduc
- Thủ khoa khối A khuyên gì trước kỳ tuyển sinh đại học? giaoduc
- TP.Hồ Chí Minh thí điểm chương trình tiếng Anh thay thế Cambridge giaoduc
- Thi vào lớp 10 Hà Nội: Nhiều thí sinh “mắc lừa” câu hình học giaoduc
- Muôn cảnh chờ con thi vào lớp 10 ở Hà Nội giaoduc
- Cội nguồn và trách nhiệm cá nhân thử sức thí sinh giaoduc
- Chùm ảnh: “Cuộc đua” của phụ huynh cùng con vào lớp 10 giaoduc
TIN ĐỜI SỐNG
- Pakistan: Cô dâu, chú rể bị gia đình cắt cổ sau đám cưới 24h
- Nữ cảnh sát xinh đẹp và tên sát nhân bí ẩn (Kỳ 2) 24h
- Quân đội Thái Lan tiết lộ thời gian tổ chức bầu cử 24h
- “Vua cổ vật Sài Gòn” hiến tặng gần hết tài sản cho biển đảo 24h
- Khởi tố 2 đối tượng dùng lời “mật ngọt” lừa bán 2 cô gái 24h
- Sính bản sao chứng thực: Bảy năm chưa trị dứt bệnh! phapluattp
- Tin bạn chat mới quen, hai mẹ con mất cả tình lẫn tiền laodong
- Kỳ 10: “Bớt vài tấn đất” ngọn Chomolungma vẫn cao như thế?! baomoi
- Thư của cháu Nguyễn Thị Phương Anh, trường THCS&THPT Nguyễn Tất Thành baomoi
- Cuối tuần, tiết trời dịu mát trên khắp 3 miền của cả nước baomoi
- Hơn 500 tỉ đồng xây hầm chui nút giao Thanh Xuân phapluattp
- Bắt hai người mang 10 bánh heroin vào Việt Nam phapluattp
- Bắt hai người mang 10 bánh heroin vào Việt Nam baomoi
- Mang 10 bánh heroin về VN, 2 người Lào bị tóm gọn 24h
- Cá độ World Cup núp bóng quán bida phapluattp
- Cá độ World Cup núp bóng quán bida baomoi
- Bị vợ đánh gã chồng vũ phu thành kẻ sát nhân baomoi
- 113 cây gỗ quý bị chặt hạ tại khu bảo tồn thiên nhiên phapluattp
- Nghi tán tỉnh vợ, dùng dao xỉa mặt tình địch baomoi
- Cao tốc dài nhất Việt Nam thông xe kỹ thuật thêm 25 km phapluattp
- Bắt tạm giam một chủ hụi baomoi
- Bắt hai người chở 70 kg thuốc nổ phapluattp
- Bắt hai người chở 70 kg thuốc nổ baomoi
- Xà lan chìm, sáu người Việt Nam và Đài Loan được cứu phapluattp
- Vợ chồng Thúy Hạnh loay hoay với “núi” hành lý đồ sộ baomoi
- Tấm bản đồ Việt Nam lớn nhất và được tổ chức lấy nhiều chữ ký nhất baomoi
- James Rodriguez lập cú đúp, Colombia hẹn gặp Brazil ở tứ kết phapluattp
- Thời sự trong ngày: Thông xe cao tốc Hà Nội – Lào Cai thêm 25km baomoi
- Tấm bản đồ Việt Nam lớn nhất phapluattp
- Tấm bản đồ Việt Nam lớn nhất baomoi
- Tai nạn đường sắt, lái tàu cùng tài xế nhập viện baomoi
- Bổ nhiệm chủ tịch hai tập đoàn TKV và Vinatex baomoi
- Quân đội Ukraine nã pháo vào lãnh thổ Nga 24h
- Nam Định có tân Chủ tịch baomoi
- Ngày 28/6: Máy bay TQ lượn nhiều giờ trên tàu VN 24h
- Nóng 24h: Thêm bằng chứng khoa học khẳng định chủ quyền Việt Nam, khởi tố 4 bị can trong vụ nghe lén điện thoại baomoi
- Nỗi uất nghẹn của người vợ bị 5 tên cướp làm nhục 24h
- Xác lập kỷ lục tấm bản đồ Việt Nam lớn nhất baomoi
- “Hành trình Đỏ” vận động hiến máu tình nguyện xuyên Việt baomoi
- Công nhân viên chức lao động TPHCM ủng hộ biển đảo hơn 11,5 tỷ đồng baomoi
- Bộ trưởng Đinh La Thăng nói về sự cố của Vietjet Air (Tổng hợp tin HOT 28/6) 24h
- Nghệ An: “Trưng” 8 xe máy nát bét làm biển cảnh báo TNGT 24h
- Gấp rút hoàn thiện “soái hạm” cho cảnh sát biển 24h
- Bắt xe ô tô chở 23 hộp gỗ quý không rõ nguồn gốc 24h
- Xử lý vi phạm công trình vi phạm luật đê điều tại xã Yên Phong giaoduc
- Báo TQ quân sư cho Bắc Kinh cách đối phó với tên lửa Việt Nam giaoduc
- Bị nhóm người lạ mặt đánh đến chết sau khi đòi biên bản vi phạm giao thông laodong
- Kỳ lạ cặp chị em “giống Tây” ở Cao Bằng 24h
- Học giả Ấn Độ: Biển Đông căng thẳng vì TQ xâm lược Hoàng Sa, Trường Sa giaoduc
- Đề nghị truy tố ông bố đánh gãy chân người yêu con gái 24h
TIN CÔNG NGHỆ
- Máy tính bảng thương hiệu Việt đầu tiên có gì khác biệt? baomoi
- Offline trải nghiệm Samsung Tab S tại TP HCM baomoi
- Top dự đoán phát minh tương lai gây chấn động baomoi
- Điểm mặt các khẩu súng “nhái” huyền thoại AK-47 baomoi
- iPhone 6 5.5 inch có camera OIS, bộ nhớ 128GB baomoi
- Adobe ra mắt Creative Cloud 2014 với loạt công cụ mới baomoi
- HTC Desire 516 ra mắt, giá 4,6 triệu đồng baomoi
- “Bóng ma” Ptracker và vụ án nghe lén điện thoại đầu tiên ở Việt Nam baomoi
- Úc cảnh báo thiết bị sạc USB rẻ tiền baomoi
- Người Ấn chuộng “chợ online” kiểu mới baomoi
TIN VĂN HÓA GIẢI TRÍ
- Ngắm những hình ảnh tuyệt đẹp chụp bầu trời đêm dantri
- Đức Tuấn muốn thay đổi định kiến của khán giả dantri
- Những phút giây sống trong sợ hãi của các CĐV Brazil zing
- Pha bóng làm thót tim người hâm mộ Brazil phút 120 zing
- Thắng nghẹt thở Chile, Brazil giành vé vào tứ kết zing
- Irina Shayk tung ảnh nóng an ủi Ronaldo zing
- Triệu phú gốc Việt mua tháp Eiffel zing
- “Bà xã” Jang Dong Gun tái xuất trẻ đẹp đáng ngưỡng mộ dantri
- Bí kíp lạ của thủ khoa: Tìm nhà vệ sinh trước khi thi ĐH zing
- Những ngôi sao nhí nổi tiếng của showbiz xứ Hàn dantri
- Những dịch vụ biến mất dần ở các sân bay hiện đại zing
- Highlight: Colombia 2-0 Uruguay zing
- Rodriguez lập cú đúp nâng tỷ số lên 2-0 zing
- Cesar đưa Brazil vào tứ kết sau loạt penalty cân não zing
- Đêm nghệ thuật “Đại gia đình các dân tộc Việt Nam xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” dantri
- Phương Vy “ẵm” 400 triệu đồng với giải nhất “Tuyệt đỉnh tranh tài” dantri
- Khi Bùi Giáng ăn cháo lòng bò baomoi
- Đọc sách: Bóng hình của gió baomoi
- Ca sĩ Cường Seven ủng hộ hôn nhân đồng giới baomoi
- Các thành phố triều đại Pyu – Di sản thế giới đầu tiên của Myanmar baomoi
- Khám phá ngôi miếu thiêng lớn nhất Việt Nam baomoi
- Lệ Rơi: Vườn ổi không bị phá, không màng nổi tiếng baomoi
- Project Runway Vietnam 2014 tập 8: Hồi hộp chờ đón top 3 (20h, VTV3) baomoi
- Doremon tóc xù “nổi loạn” trên sân khấu Giọng hát Việt Nhí 2014 baomoi
- Sướng, khổ chuyện đời của 8 huyền thoại Hồng Kông baomoi
- Chợ đặc sản rừng “độc nhất vô nhị” vùng cao baomoi
- Cá mập trắng khổng lồ tấn công thuyền như trong “Hàm cá mập” baomoi
- Cận cảnh “săn” đặc sản đắt như… vàng ròng trên đất đảo baomoi
- Vẻ đẹp “chết người” của 8 nam đại gia Việt baomoi
- Ngôi sao Việt: Các ‘thảm họa’ đua nhau bùng nổ! baomoi
- 15 hồ bơi tuyệt vời nhất hành tinh baomoi
- ‘Chúng ta đang đứng bên rìa dòng chảy văn học thế giới’ baomoi
- Ảnh các cụ bà hồi teen khiến các cháu phát sốt baomoi
- Cậu bé tóc xù gây “náo loạn” ở Giọng hát Việt nhí baomoi
- Cơn sốt vải không nhăn cho nàng công sở baomoi
- 8 điều khách du lịch không nên làm ở New York baomoi
- Lệ Rơi: Chàng nông dân xấu trai và thị hiếu nhảm… dantri
- “Tứ Linh” xinh đẹp trên sân khấu dantri
- Ký tên vào bản đồ Việt Nam và xác lập kỷ lục quốc gia dantri
- Tái hiện “Lễ cúng thần sóng biển của đồng bào dân tộc Chăm” dantri
- “Tôi xinh đẹp không bởi tôi là một người mẫu” dantri
- Sau scandal, Leonardo DiCaprio đi chơi cùng bạn gái siêu mẫu dantri
- Lily Aldridge gợi cảm và cá tính dantri
- Kim Kardashian tức giận khi con gái bị kỳ thị vì màu da dantri
- Ngôi mộ của “cha đẻ” Peter Pan bị phá hoại dantri
- 10 cô nàng sở hữu “đôi mắt cười” đáng yêu nhất Kpop dantri
- Tìm thấy bộ xương khủng long nguyên vẹn niên đại hơn 100 triệu năm dantri
- Nhạc sĩ “Tìm lại người xưa” qua đời vì tai nạn giao thông dantri
- Nghệ sĩ Richard Clayderman sắp đến Việt Nam dantri
- Tác giả của “Cuốn theo chiều gió” cũng bất lực trước số phận nhân vật dantri
TIN THẾ GIỚI
- Chứng khoán Mỹ bất ngờ giảm nhẹ vinacorp
- Chứng khoán Mỹ bất ngờ tăng sau số liệu GDP hiệu chỉnh vinacorp
- Chứng khoán Mỹ giảm trước dự báo về thời điểm tăng lãi suất vinacorp
- Chứng khoán Mỹ tụt dốc bất chấp bất động sản phục hồi vinacorp
- Chứng khoán lìa đỉnh khi tăng trưởng toàn cầu bị World Bank đánh tụt vinacorp
- Chứng khoán, ‘lò nặn’ triệu phú của thế giới vinacorp
- Kinh tế Mỹ suy giảm mạnh nhất trong 5 năm qua vinacorp
- Tâm điểm thị trường tài chính tuần này: Fed và Iraq vinacorp
- Tại sao các công ty Mỹ rút khỏi Trung Quốc? vinacorp
- USD giảm giá do đồn đoán BOE sẽ tăng lãi suất sớm hơn vinacorp
- Chuyện tình của trái tim con tàu quả cảm tienphong
- Chủ tịch nước: Họp cứ vuốt ve nhau, nguy hiểm lắm tienphong
- Khám phá bí ẩn 4 tỷ năm sự sống tại Hà Nội tienphong
- Người khuyết tật khiêu vũ trên xe lăn tienphong
- Bản đồ đường 10 đoạn: chiêu thử lửa của Trung Quốc ở Biển Đông baomoi
- Trưởng đặc khu Hồng Kông cũng “phản ứng mạnh” với Hoàn cầu Thời báo baomoi
- Mỹ-Iran: “Kẻ thù của kẻ thù ta là bạn ta” baomoi
- Trung Quốc đang chơi trò cưỡng ép và răn đe trên Biển Đông baomoi
- Tập Cận Bình: Phô diễn sức mạnh quân sự là thiếu đạo đức và tầm nhìn!? baomoi
- Dân Đài Loan biểu tình phản đối chuyến thăm của quan chức Trung Quốc baomoi
- Phiến quân Ukraine phóng thích các quan sát viên châu Âu voa
- Chuyên gia Nga: Mỹ từng dùng vũ khí thời tiết ở Việt Nam baomoi
- Pakistan bắt giữ 1 thủ lĩnh Taliban baomoi
- Trung Quốc khuấy đục biển Đông nld
- Chuyến đi tính toán nld
- Iraq: Giáo sĩ Shiite đòi thay thủ tướng nld
- Cuộc đấu không khoan nhượng baomoi
- Quân đội Ukraine bắn ba quả đạn pháo vào lãnh thổ Nga nld
- Bản đồ mới Trung Quốc vô giá trị baomoi
- Bosnia kỷ niệm 100 năm ngày nổ ra Thế Chiến thứ Nhất voa
- Phó Tổng thống Argentina bị cáo buộc tham nhũng nld
- Nga cấm nữ cảnh sát mặc váy siêu ngắn nld
- Pakistan: Cô dâu, chú rể bị gia đình cắt cổ sau đám cưới nld
- Nổ bom ở Nigeria giết chết 10 người voa
- Tổng thống Putin hụt hẫng vì tên lửa thế hệ mới hư hỏng liên tục nld
- Nổ bom ở ngoại ô Damascus giết chết 2 người voa
- Bolivia dùng đồng hồ chạy ngược voa
- Quân đội Iraq phát động cuộc phản công ở Tikrit voa
- Hổ nhảy lên thuyền vồ người, kéo xác vào đầm lầy nld
- Nghi can vụ tấn công ở Benghazi không nhận tội tại tòa án Mỹ voa
- Bà Yingluck giàu hơn khi tại nhiệm nld
- Phát động Giải chạy Báo Hà nội mới mở rộng 2014 tienphong
- Chiến đấu cơ Mỹ dùng ghế để hạ cánh tienphong
- Ngang nhiên mang gần 2.500 đĩa phim sex đi bán tienphong
- Bị điện giật chết do gọi điện thoại lúc sạc pin tienphong
- Biểu diễn mô tô đâm thẳng vào hàng rào khán giả tại Hà Nội tienphong
- Bố dùng liềm cắt cổ con gái và con rể vì tự ý kết hôn tienphong
- Nổ bom kép gây chết người ở ngoại ô Cairo voa
- Luật sư Hồng Kông biểu tình chống chính sách tư pháp của Trung Quốc voa
- Ngoại trưởng Kerry thảo luận với lãnh tụ phe đối lập Syria tại Ả rập Xê-út voa
Tinh thần phê phán trong Việt nam quốc sử khảo
Vương trí Nhàn
Qua việc vạch ra thói hư tật xấu của người mình
Phan Bội Châu cho thấy một quan niệm mới về cộng đồng về dân tộcTrong Tự phán ( Phan Bội Châu niên biểu ) có đoạn kể lúc mới đến Nhật (1905), Phan Bội Châu gặp một người phu xe Nhật tốt bụng. Người này thấy Phan là dân ngoại quốc, lần đầu đến xứ ngườI, đang lạ nước lạ cái, thì hết sức giúp đỡ, vui vẻ chở tới nơi đã định, tìm hộ người cần gặp, lại chỉ lấy giá xe đúng mức như mọi đám khác. Nói về người, nhưng Phan không quên nói về mình. Một nét tâm lý của chính Phan có liên quan trong dịp này được ông ghi nhận: Trong lúc chờ người phu xe lo việc, ông rất băn khoăn. Người phu ấy chạy xuôi chạy ngược suốt từ 2 giờ tới 5 giờ. Tốn công quá ! Và ông liên hệ tới cách sống bon chen vô cảm của những người phu xe trong nước. Sau những vụ này tương tự, họ ăn vạ bắt chẹt đủ đường. Ông nghĩ bụng, “ sợ nó cũng một nết như phu xe nước mình thì e cũng khốn nạn với vấn đề đòi tiền “.
Cách xử sự của người phu xe Nhật khiến Phan đi từ ngạc nhiên đến thán phục, ông tự nhủ “ Than ôi ! Trí thức trình độ dân nước ta xem với tên phu xe Nhật bản, chẳng dám chết thẹn lắm hay sao !” (1)
Đọc xong đoạn này, nhiều người hẳn giật mình.
Lâu nay nói tới Phan Bội Châu, ta nghĩ ngay tới một ngọn cờ vẫy gọi lôi cuốn quốc dân hành động chống Pháp. Con người ông là của những sự việc hoành tráng. Nói như Phan Châu Trinh, ông “ thích dùng quyền thuật, dám làm, nói lớn lối “ (2)
Gắn liền với tên tuổi ông là những lời hô hào thuyết phục kêu gọi khích lệ.Theo logic thông thường ta đoán cái chuyện thói hư tật xấu của dân Việt là một khái niệm xa lạ với Phan. Có biết thì ông cũng bỏ qua để khỏi cản trở công việc!
Hóa ra chúng ta nhầm.
Đọc lại tập Cao đẳng quốc dân (1928) tìm thấy trong đó những đoạn hết sức thống thiết Chứng bệnh hay giả dối là chứng bệnh chung của người nước ta mà ở trong lại có một chứng đặc biệt là chứng ái quốc giả …Nào đám truy điệu, nào tiệc hoan nghênh, nào là kỷ niệm anh hùng, nào là sùng bái chí sĩ, chuông dồn trống giục, nam hát bắc hò, xem ở trong một đám lúc nhúc lao nhao, cũng đã có mấy phần người biết quyền nước đã mất thì tính mạng không còn, hồn nước có về thì giang sơn mới sống. Nếu những tấm lòng ái quốc đó mà thật thà chắc chắn thì giống Tiên Rồng chẳng hạnh phúc lắm sao? Nhưng tội tình thay, khốn khổ thay, người ưu thời mẫn thế chẳng bao nhiêu mà người rao danh thì đầy đường đầy ngõ. Giọt nước mắt khóc nước vẫn ngày đêm chan chứa mà xem cho kỹ thì rặt nước mắt gừng; tiếng chuông trống kêu hồn vẫn trong ngoài gióng giả mà nghe cho tới nơi thì rặt là chuông trò trống hội; ngoài miệng thì ái quốc mà trong bụng vẫn là kim khánh mề đay; trước mặt người thì ái quốc mà đến lúc đêm khuya thanh vắng thì tính toán những chuyện chó săn chim mồi. Cha ôi! trời ôi! ái quốc gì? ái quốc thế ư? Đeo mặt nạ ái quốc để phỉnh chúng lừa đời, một mặt thời mua chuốc lấy tiếng chí sĩ chân nhân, một mặt thì ôm chặt lấy lốt ông tham bà đốc.(3)
Lúc này, tác giả đã về Huế an trí nên việc những đoạn trên xuất hiện dưới ngòi bút cuả Phan là dễ hiểu. Ông già bến Ngự thôi không còn là một nhà hoạt động sôi nổi mà trở lại vai trò một người trí thức. Và trong ký ức của chúng ta nó có vẻ là một cái gì lạc điệu, không phải một Phan Bội Châu chúng ta hằng nghĩ.
Tuy nhiên đọc kỹ cả những cuốn như Việt nam quốc sử khảo(1908) thì thấy cách nhìn cách suy nghĩ có tính cách phê phán đã đến với Phan ngay trong lúc hoạt động ở Nhật. Không thấy phương diện này trong tư tưởng Phan Bội Châu tức là làm nghèo ông đi rất nhiều.
Tinh thần chính trực “ nhìn thẳng vào sự thật”
Chương thứ năm trong Việt Nam quốc sử khảo mang tên Sự thịnh suy của dân quyền và dân trí của nước ta. Tiết thứ tư của chương bàn kỹ về dân trí mà Phan khái quát chung bằng một từ “đáng thương “
(…) Vì vậy, giờ đây tôi xin kể những điều tai nghe mắt thấy để quốc dân cùng biết: Hay nghi kỵ lẫn nhau, không làm nên việc gì cả, đó là điều rất ngu thứ nhất. Tôn sùng những điều xa hoa vô ích, bỏ bễ những sự nghiệp đáng làm, đó là điều rất ngu thứ hai. Chỉ biết lợi mình mà không biết hợp quần, đó là điều rất ngu thứ ba. Thương tiếc của riêng, không tưởng đến việc ích chung, đó là điều rất ngu thứ tư. Biết có thân mình nhà mình mà không biết có nước, đó là điều rất ngu thứ năm.
Dân được cường thịnh là nhờ có sự nghiệp công ích. Nay những việc đó, người nước ta đều không thể làm được. Hỏi vì sao không làm được, thì nói là vì không có tiền của. Sở dĩ không có tiền của là vì đã tiêu phí vào những việc vô ích xa hoa rồi. “ (5)
Nhìn chung cả tiết này, có thể thấy thói hư tật xấu mà Phan nêu ra chưa phải toàn diện. Trong phạm vi 15 trang ( Tr 222- 235) của một cuốn sách 140 trang (163- 305), ông chỉ tập trung vào những thói xấu có hại cho công cuộc vận động cách mạng. Đó là cách sống rời rẽ sự nghi kỵ lẫn nhau, người nào cũng chỉ biết lợi riêng, không ai tin ai, không ai đoàn kết ai.
Tuy nhiên, trên đà suy nghĩ tự phán ông đã rộng ra để nói rằng xã hội ta chưa được tổ chức lại một cách hợp lý, cũng như trong sự vụ lợi, ông thấy rõ chúng ta còn dừng lại ở một tầm nhìn tầm nghĩ hạn hẹp, không sử dụng hết năng lực làm người của mình.
Một thói xấu cũng được Phan sớm để ý tới là sự xa hoa. Tại sao ? Để hiểu điều này phải trở lại với hoàn cảnh của Phan lúc đó : Không có thực lực, không có tiền của
. Đọc Tự phán thấy ở Nhật có lúc các ông phải đi ăn mày. Trong khi đó thì trong nước nhiều người không biết dùng của cải vật chất vào việc gì.
Trong môt văn bản được viết chủ yếu để tuyên truyền ông không quên nói cả chuyện hôn nhân, chuyện tang ma. Nhìn vào những đám cưới phiền phức ông thấy ở đó chúng ta bị những lề tục tự phát trói buộc, rồi cứ bày đàn mà theo nhau “ nhà giàu thì hao phí tiền của, nhà nghèo thì phải cầm bán ruộng đất sản nghiệp” “ làm một việc hao tổn vô vị, thật quái gở thay’’. Hoặc nhìn vào những đám tang trong lúc người trong cuộc đau đớn thì chung quanh ăn uống linh đình, ông bảo “ sao mà nhẫn tâm thế, sao mà ngu ngốc thế “.
Đến như cái việc mà cho đến đầu thế kỷ XX này, dân ta vẫn coi là một cái gì thiêng liêng, không ai dám mang ra bàn, Phan Bội Châu cũng đề cập tới theo cách riêng của mình. Đó là câu chuyện thờ cúng tổ tiên. Ông thấy ở cách làm của dân ta một sự phô trương giả tạo. Cái lý của tác giả rất cụ thể
“ Chưa một ai chết rồi mà còn có thể ăn thịt uống rượu được …Bày biện cỗ bàn, giết thịt bò dê gà lợn để mời hàng xóm họ hàng khách khứa đến ăn uống no say mớI thôi, như thế có phải là mượn tiếng người chết để làm sướng mồm người sống hay không ? Thật là nhẫn tâm quá. Huống chi lúc cha mẹ đang sống, một chén cơm một bát canh cũng không cho ăn ; đến khi chết rồi thì lại làm lễ tam sinh tốn kém hàng vạn để báo hiếu ? Sao lại lừa dối người quá đến thế ?(6)
Tấm lòng và tầm vóc suy nghĩ
Cũng như khi hô hào kêu gọi, — khi nhắc lại những thói xấu nói trên, Phan Bội Châu có cái giọng rất thống thiết.Ông dùng đến những chữ rất nặng, những chữ mà người khác nói ra sẽ lập tức bị buộc tội là khinh rẻ dân tộc chẳng hạn như ngu, ngu muội. ( lắp lại tới 7 lần ). Nhiều đoạn sau khi kể thói xấu, lại thường kết bằng một câu hỏi “ Sao mà ngu thế ?” “ thật là ngu quá không thể hiểu được”.
Phan vốn người nói thẳng, nói hết. Ông xa lạ với thói mị dân. Lòng tin ở người và ở mình cho phép ông “ gọi sự vật đúng với tên của nó “.
Nên nhớ những đoạn đang nói ở đây là trích ra từ trong một cuốn sử. Chúng ta biết rằng nền sử học ở ta còn dừng lại ở một trình độ “khiêm tốn”, với nghĩa ít về số lượng mà đơn sơ về quan niệm, do đó chất lượng non yếu kém cỏi, không đáp ứng được nhu cầu tự nhận thức của dân tộc.
Cái chuyện sử ngày xưa toàn chép chuyện vua chúa thì ai cũng biết rồi. Vậy sử của ta hôm nay hoàn toàn sao ? Không hẳn. Chúng ta lại có một cái lệch khác. Chúng ta chưa có những bộ lịch sử của xã hội. Trong các công trình sử thời nay hoạt động của dân tộc trong quá khứ được quy tất cả vào việc chống ngoại xâm.
So với cả trước cả sau, trong cái vẻ còn luộm thuộm vụn vặt, thật ra Việt nam quốc sử khảo đã mở ra một quan niệm mới về cách viết sử.
Phải có cả sử phong tục tập quán. Phải sớm viết sử về tâm lý người dân thường. Phải có cả sử về những quan niệm mà chúng ta tiếp nhận của nước ngoài nhưng biến báo nó đi và làm theo cách của ta. Từ những việc Phan Bội Châu đã làm , người ta có thể rút ra những phương hướng làm sử như vậy.
Về việc sử dụng chuẩn mực khi phê phán, có đến mấy lần khi nêu ra thói hư tật xấu của người mình, Phan Bội Châu dùng đến những chữ như “ quái gở thay “ “ hoặc đặt câu hỏi “đạo làm người có nên như thế không ? “. Tức là khi xét thói hư tật xấu, ông xuất phát từ những nguyên lý nhân bản nói chung. Tiêu chuẩn để ông xem xét rồi từ đó bảo cái này tốt cái kia xấu không phải là những tiêu chuẩn riêng của Việt Nam mà là những chuẩn mực chung của nhân loại.
Với cách suy nghĩ như thế, phải nói Phan Bội Châu đã đạt tới cốt cách của một nhà trí thức theo nghĩa hiện đại.
Trong khi làm cái công việc mà nói theo ngôn ngữ ngày nay là xem xét những đặc tính của một cộng đồng, có một điều tối kỵ là mang so sánh dân xứ này với dân xứ khác. Ấy vậy mà Phan Bội Châu đã làm, dám làm và làm được. Để phê phán nghi lễ cổ hủ của người mình, ông kể khá kỹ ở Nhật người ta tiến hành tang ma hiếu hỷ đơn giản mà chân thành ra sao. Vấn đề không chỉ là Phan Bội Châu có một quan niệm thông thoáng đối với các vấn đề đời sống. Mà dường như ông còn muốn nói người ta không được phép sống theo thói quen, cứ xưa làm sao nay làm vậy rồi bảo rằng như thế mới là tự tôn tự trọng, là có bản sắc riêng. Trong khi không viện dẫn tính độc đáo để biện hộ cho cách sống phiền phức mang nặng hình thức của dân mình, ông giả thiết rằng tất cả các vấn đề của đời sống có thể làm khác như cái cách mà chúng ta vẫn làm. Và trình độ sống của cộng đồng luôn luôn phải được xem xét khảo sát đánh giá lại , có thế mới có cơ thoát khỏi những tình thế bế tắc mà chúng ta thường xuyên phải đối mặt .
V.T.N
—–
(1) Phan Bội Châu Tự phán bản của NXB Văn hóa thông tin Hà Nội, 2000, tr75-76
(2) Nguyễn Văn Dương biên soạn Tuyển tập Phan Châu Trinh, NXB Đà Nẵng 1995, tr 550
(3)Phan Bội Châu. Về một số vấn đề văn hóa xã hội chính trị NXB Thuận Hóa 2000
tr119-120
(4) Những tác phẩm của Phan Bội Châu, tập I Việt nam vong quốc sử. Việt nam quốc sử khảo NXB Khoa học xã hội Hà Nội, 1982
(5) Sách đã dẫn, tr .224
(6)Sách đã dẫn, tr227-228
Lược trích:
Trích:
Phan Bội Châu cho thấy một quan niệm mới về cộng đồng về dân tộcTrong Tự phán ( Phan Bội Châu niên biểu ) có đoạn kể lúc mới đến Nhật (1905), Phan Bội Châu gặp một người phu xe Nhật tốt bụng. Người này thấy Phan là dân ngoại quốc, lần đầu đến xứ ngườI, đang lạ nước lạ cái, thì hết sức giúp đỡ, vui vẻ chở tới nơi đã định, tìm hộ người cần gặp, lại chỉ lấy giá xe đúng mức như mọi đám khác. Nói về người, nhưng Phan không quên nói về mình. Một nét tâm lý của chính Phan có liên quan trong dịp này được ông ghi nhận: Trong lúc chờ người phu xe lo việc, ông rất băn khoăn. Người phu ấy chạy xuôi chạy ngược suốt từ 2 giờ tới 5 giờ. Tốn công quá ! Và ông liên hệ tới cách sống bon chen vô cảm của những người phu xe trong nước. Sau những vụ này tương tự, họ ăn vạ bắt chẹt đủ đường. Ông nghĩ bụng, “ sợ nó cũng một nết như phu xe nước mình thì e cũng khốn nạn với vấn đề đòi tiền “.
Cách xử sự của người phu xe Nhật khiến Phan đi từ ngạc nhiên đến thán phục, ông tự nhủ “ Than ôi ! Trí thức trình độ dân nước ta xem với tên phu xe Nhật bản, chẳng dám chết thẹn lắm hay sao !” (1)
Đọc xong đoạn này, nhiều người hẳn giật mình.
Lâu nay nói tới Phan Bội Châu, ta nghĩ ngay tới một ngọn cờ vẫy gọi lôi cuốn quốc dân hành động chống Pháp. Con người ông là của những sự việc hoành tráng. Nói như Phan Châu Trinh, ông “ thích dùng quyền thuật, dám làm, nói lớn lối “ (2)
Gắn liền với tên tuổi ông là những lời hô hào thuyết phục kêu gọi khích lệ.Theo logic thông thường ta đoán cái chuyện thói hư tật xấu của dân Việt là một khái niệm xa lạ với Phan. Có biết thì ông cũng bỏ qua để khỏi cản trở công việc!
Hóa ra chúng ta nhầm.
Đọc lại tập Cao đẳng quốc dân (1928) tìm thấy trong đó những đoạn hết sức thống thiết Chứng bệnh hay giả dối là chứng bệnh chung của người nước ta mà ở trong lại có một chứng đặc biệt là chứng ái quốc giả …Nào đám truy điệu, nào tiệc hoan nghênh, nào là kỷ niệm anh hùng, nào là sùng bái chí sĩ, chuông dồn trống giục, nam hát bắc hò, xem ở trong một đám lúc nhúc lao nhao, cũng đã có mấy phần người biết quyền nước đã mất thì tính mạng không còn, hồn nước có về thì giang sơn mới sống. Nếu những tấm lòng ái quốc đó mà thật thà chắc chắn thì giống Tiên Rồng chẳng hạnh phúc lắm sao? Nhưng tội tình thay, khốn khổ thay, người ưu thời mẫn thế chẳng bao nhiêu mà người rao danh thì đầy đường đầy ngõ. Giọt nước mắt khóc nước vẫn ngày đêm chan chứa mà xem cho kỹ thì rặt nước mắt gừng; tiếng chuông trống kêu hồn vẫn trong ngoài gióng giả mà nghe cho tới nơi thì rặt là chuông trò trống hội; ngoài miệng thì ái quốc mà trong bụng vẫn là kim khánh mề đay; trước mặt người thì ái quốc mà đến lúc đêm khuya thanh vắng thì tính toán những chuyện chó săn chim mồi. Cha ôi! trời ôi! ái quốc gì? ái quốc thế ư? Đeo mặt nạ ái quốc để phỉnh chúng lừa đời, một mặt thời mua chuốc lấy tiếng chí sĩ chân nhân, một mặt thì ôm chặt lấy lốt ông tham bà đốc.(3)
Lúc này, tác giả đã về Huế an trí nên việc những đoạn trên xuất hiện dưới ngòi bút cuả Phan là dễ hiểu. Ông già bến Ngự thôi không còn là một nhà hoạt động sôi nổi mà trở lại vai trò một người trí thức. Và trong ký ức của chúng ta nó có vẻ là một cái gì lạc điệu, không phải một Phan Bội Châu chúng ta hằng nghĩ.
Tuy nhiên đọc kỹ cả những cuốn như Việt nam quốc sử khảo(1908) thì thấy cách nhìn cách suy nghĩ có tính cách phê phán đã đến với Phan ngay trong lúc hoạt động ở Nhật. Không thấy phương diện này trong tư tưởng Phan Bội Châu tức là làm nghèo ông đi rất nhiều.
Tinh thần chính trực “ nhìn thẳng vào sự thật”
Chương thứ năm trong Việt Nam quốc sử khảo mang tên Sự thịnh suy của dân quyền và dân trí của nước ta. Tiết thứ tư của chương bàn kỹ về dân trí mà Phan khái quát chung bằng một từ “đáng thương “
(…) Vì vậy, giờ đây tôi xin kể những điều tai nghe mắt thấy để quốc dân cùng biết: Hay nghi kỵ lẫn nhau, không làm nên việc gì cả, đó là điều rất ngu thứ nhất. Tôn sùng những điều xa hoa vô ích, bỏ bễ những sự nghiệp đáng làm, đó là điều rất ngu thứ hai. Chỉ biết lợi mình mà không biết hợp quần, đó là điều rất ngu thứ ba. Thương tiếc của riêng, không tưởng đến việc ích chung, đó là điều rất ngu thứ tư. Biết có thân mình nhà mình mà không biết có nước, đó là điều rất ngu thứ năm.
Dân được cường thịnh là nhờ có sự nghiệp công ích. Nay những việc đó, người nước ta đều không thể làm được. Hỏi vì sao không làm được, thì nói là vì không có tiền của. Sở dĩ không có tiền của là vì đã tiêu phí vào những việc vô ích xa hoa rồi. “ (5)
Nhìn chung cả tiết này, có thể thấy thói hư tật xấu mà Phan nêu ra chưa phải toàn diện. Trong phạm vi 15 trang ( Tr 222- 235) của một cuốn sách 140 trang (163- 305), ông chỉ tập trung vào những thói xấu có hại cho công cuộc vận động cách mạng. Đó là cách sống rời rẽ sự nghi kỵ lẫn nhau, người nào cũng chỉ biết lợi riêng, không ai tin ai, không ai đoàn kết ai.
Tuy nhiên, trên đà suy nghĩ tự phán ông đã rộng ra để nói rằng xã hội ta chưa được tổ chức lại một cách hợp lý, cũng như trong sự vụ lợi, ông thấy rõ chúng ta còn dừng lại ở một tầm nhìn tầm nghĩ hạn hẹp, không sử dụng hết năng lực làm người của mình.
Một thói xấu cũng được Phan sớm để ý tới là sự xa hoa. Tại sao ? Để hiểu điều này phải trở lại với hoàn cảnh của Phan lúc đó : Không có thực lực, không có tiền của
. Đọc Tự phán thấy ở Nhật có lúc các ông phải đi ăn mày. Trong khi đó thì trong nước nhiều người không biết dùng của cải vật chất vào việc gì.
Trong môt văn bản được viết chủ yếu để tuyên truyền ông không quên nói cả chuyện hôn nhân, chuyện tang ma. Nhìn vào những đám cưới phiền phức ông thấy ở đó chúng ta bị những lề tục tự phát trói buộc, rồi cứ bày đàn mà theo nhau “ nhà giàu thì hao phí tiền của, nhà nghèo thì phải cầm bán ruộng đất sản nghiệp” “ làm một việc hao tổn vô vị, thật quái gở thay’’. Hoặc nhìn vào những đám tang trong lúc người trong cuộc đau đớn thì chung quanh ăn uống linh đình, ông bảo “ sao mà nhẫn tâm thế, sao mà ngu ngốc thế “.
Đến như cái việc mà cho đến đầu thế kỷ XX này, dân ta vẫn coi là một cái gì thiêng liêng, không ai dám mang ra bàn, Phan Bội Châu cũng đề cập tới theo cách riêng của mình. Đó là câu chuyện thờ cúng tổ tiên. Ông thấy ở cách làm của dân ta một sự phô trương giả tạo. Cái lý của tác giả rất cụ thể
“ Chưa một ai chết rồi mà còn có thể ăn thịt uống rượu được …Bày biện cỗ bàn, giết thịt bò dê gà lợn để mời hàng xóm họ hàng khách khứa đến ăn uống no say mớI thôi, như thế có phải là mượn tiếng người chết để làm sướng mồm người sống hay không ? Thật là nhẫn tâm quá. Huống chi lúc cha mẹ đang sống, một chén cơm một bát canh cũng không cho ăn ; đến khi chết rồi thì lại làm lễ tam sinh tốn kém hàng vạn để báo hiếu ? Sao lại lừa dối người quá đến thế ?(6)
Tấm lòng và tầm vóc suy nghĩ
Cũng như khi hô hào kêu gọi, — khi nhắc lại những thói xấu nói trên, Phan Bội Châu có cái giọng rất thống thiết.Ông dùng đến những chữ rất nặng, những chữ mà người khác nói ra sẽ lập tức bị buộc tội là khinh rẻ dân tộc chẳng hạn như ngu, ngu muội. ( lắp lại tới 7 lần ). Nhiều đoạn sau khi kể thói xấu, lại thường kết bằng một câu hỏi “ Sao mà ngu thế ?” “ thật là ngu quá không thể hiểu được”.
Phan vốn người nói thẳng, nói hết. Ông xa lạ với thói mị dân. Lòng tin ở người và ở mình cho phép ông “ gọi sự vật đúng với tên của nó “.
Nên nhớ những đoạn đang nói ở đây là trích ra từ trong một cuốn sử. Chúng ta biết rằng nền sử học ở ta còn dừng lại ở một trình độ “khiêm tốn”, với nghĩa ít về số lượng mà đơn sơ về quan niệm, do đó chất lượng non yếu kém cỏi, không đáp ứng được nhu cầu tự nhận thức của dân tộc.
Cái chuyện sử ngày xưa toàn chép chuyện vua chúa thì ai cũng biết rồi. Vậy sử của ta hôm nay hoàn toàn sao ? Không hẳn. Chúng ta lại có một cái lệch khác. Chúng ta chưa có những bộ lịch sử của xã hội. Trong các công trình sử thời nay hoạt động của dân tộc trong quá khứ được quy tất cả vào việc chống ngoại xâm.
So với cả trước cả sau, trong cái vẻ còn luộm thuộm vụn vặt, thật ra Việt nam quốc sử khảo đã mở ra một quan niệm mới về cách viết sử.
Phải có cả sử phong tục tập quán. Phải sớm viết sử về tâm lý người dân thường. Phải có cả sử về những quan niệm mà chúng ta tiếp nhận của nước ngoài nhưng biến báo nó đi và làm theo cách của ta. Từ những việc Phan Bội Châu đã làm , người ta có thể rút ra những phương hướng làm sử như vậy.
Về việc sử dụng chuẩn mực khi phê phán, có đến mấy lần khi nêu ra thói hư tật xấu của người mình, Phan Bội Châu dùng đến những chữ như “ quái gở thay “ “ hoặc đặt câu hỏi “đạo làm người có nên như thế không ? “. Tức là khi xét thói hư tật xấu, ông xuất phát từ những nguyên lý nhân bản nói chung. Tiêu chuẩn để ông xem xét rồi từ đó bảo cái này tốt cái kia xấu không phải là những tiêu chuẩn riêng của Việt Nam mà là những chuẩn mực chung của nhân loại.
Với cách suy nghĩ như thế, phải nói Phan Bội Châu đã đạt tới cốt cách của một nhà trí thức theo nghĩa hiện đại.
Trong khi làm cái công việc mà nói theo ngôn ngữ ngày nay là xem xét những đặc tính của một cộng đồng, có một điều tối kỵ là mang so sánh dân xứ này với dân xứ khác. Ấy vậy mà Phan Bội Châu đã làm, dám làm và làm được. Để phê phán nghi lễ cổ hủ của người mình, ông kể khá kỹ ở Nhật người ta tiến hành tang ma hiếu hỷ đơn giản mà chân thành ra sao. Vấn đề không chỉ là Phan Bội Châu có một quan niệm thông thoáng đối với các vấn đề đời sống. Mà dường như ông còn muốn nói người ta không được phép sống theo thói quen, cứ xưa làm sao nay làm vậy rồi bảo rằng như thế mới là tự tôn tự trọng, là có bản sắc riêng. Trong khi không viện dẫn tính độc đáo để biện hộ cho cách sống phiền phức mang nặng hình thức của dân mình, ông giả thiết rằng tất cả các vấn đề của đời sống có thể làm khác như cái cách mà chúng ta vẫn làm. Và trình độ sống của cộng đồng luôn luôn phải được xem xét khảo sát đánh giá lại , có thế mới có cơ thoát khỏi những tình thế bế tắc mà chúng ta thường xuyên phải đối mặt .
V.T.N
—–
(1) Phan Bội Châu Tự phán bản của NXB Văn hóa thông tin Hà Nội, 2000, tr75-76
(2) Nguyễn Văn Dương biên soạn Tuyển tập Phan Châu Trinh, NXB Đà Nẵng 1995, tr 550
(3)Phan Bội Châu. Về một số vấn đề văn hóa xã hội chính trị NXB Thuận Hóa 2000
tr119-120
(4) Những tác phẩm của Phan Bội Châu, tập I Việt nam vong quốc sử. Việt nam quốc sử khảo NXB Khoa học xã hội Hà Nội, 1982
(5) Sách đã dẫn, tr .224
(6)Sách đã dẫn, tr227-228
Việt Nam quốc sử khảo ( 越南國史考 ) -Phan Bội Châu.(1867-1940)
Wikipedia
Chương thứ támChương này có 4 tiết, giới thiệu tiết thứ ba: Những kỷ niệm lớn về đất đai của nước ta đã kinh lý mà bị mất mát.
Lược trích:
- -Hồ Hán Thương cắt 59 thôn ở Cổ Lâu cho nhà Minh.
- -Mạc Đăng Dung cắt hai châu và bốn động (nay là hai châu Thanh và châu Khâm).
- -Lê Cảnh Hưng năm 41, cắt đất sáu châu ở An Tây, Hưng Hóa (Quảng Lăng, Khiêm Châu, Hoàng Nham, Tuy Phủ, Hợp Phì, Lệ Tuyền) nhập vào đất Vân Nam (nhà Thanh).
- -Bản triều Tự Đức năm 15 (1862), sai Phan Thanh Giản phụng sứ tới Sài Gòn cắt sáu tỉnh Nam Kỳ nhượng cho Đại Pháp.
- -Năm Tự Đức 36 (1883), ký hòa ước hòa thân Pháp – Việt (tức Hiệp ước Hácmăng) mất hết Bắc Kỳ, chủ quyền cũng hết.
- -Năm đầu Hàm Nghi, kinh thành Thuận Hóa thất thủ, đai đai và chủ quyền của ta cũng mất hết…
- Nhìn lại trước sau gần một ngàn năm lịch sử, khai thác nên vũ trụ này, một tấc đất, một người dân đều là do tâm huyết tổ tiên ta mà có. Thế mà chưa đầy 50 năm, núi sông gấm vóc đó đã sạch sành sanh không còn một tấc đất…Tục ngữ có câu: “Củi của cha đốn, con không mang gánh được”. Các tổ tiên có ngờ đâu rằng mấy trăm năm sau đã diễn ra cái cảnh thảm thương như thế này!?
Chương thứ chínChương này có 3 tiết.
- Tiết thứ nhất: Sự nhục nhã trong việc thần phục Bắc triều.
- Nói chung cốt là muốn lấy nước ta, nhưng không có cớ gì cho nên nghĩ ra lắm kiểu hạch sách để lập mưu mượn cớ hỏi tội…Tất cả những nỗi nhục nhã như thế, ngoài việc như ba năm nạp cống một lần và chúc mừng vua mới, điếu vua cũ; hằng năm còn phải qua lại cống hiến…mà sử sách không thể chép hết. Đây chỉ tạm chép một vài mẫu để thấy rằng một nước không biết tự cường thì thà chết quách đi còn sướng hơn!
- Tiết thứ hai: Thần phụ Bắc triều bị nhục về lời lẽ giấy tờ.
- Ôi! Làm đế ở nước mình mà vương hiệu còn phải đợi người ngoài đặt cho mới được. Lời lẽ giấy tờ như vậy, không hỏi cũng biết nhục nhã…Nhật Bản chỉ có ba hòn đảo trơ vơ, đất không rộng hơn nước ta, thế mà đối với Tùy, Đường đều xưng là “Thiên tử của xứ mặt trời mọc”. Tử Sản[3] nói “Nước không biết cạnh tranh thì (thế nào) cũng bị lăng nhục”. Nước ta lại không có một ngày nào thoát khỏi ách nô lệ hay sao?. Từ nay về sau, tôi xin người nước ta phải biết tự trọng.
- Tiết thứ ba: Thần phục Bắc triều mà không giúp được gì cho nước.
- Quanh năm châu, có nước nào thần phục người ta mà được người ta yêu thương không? – Không có. Có nước nào thấy nước khác thần phục mình mà rủ lòng thương yêu đến không? – Cũng không có. Hai ý đó lấy chứng cớ ở đâu? Xin lấy chứng cớ ở nước Việt Nam ta.
- Rõ ràng ỷ lại vào người ngoài không bằng tự cường lấy ta. Bởi vì tự cường thì khí thế của mình mạnh, khí thế mạnh thì chuyển yếu thành mạnh…Nếu như nước ta, 50 năm về trước mà bỏ hẳn được cái tư tưởng “thờ nước lớn”, biết bồi dưỡng cho cái cơ sở độc lập, biết phát triển cái căm uất thành sức mạnh, cùng với người khác tranh thắng, thì đâu đến nỗi như ngày hôm nay
Chương thứ mườiChương này có 5 tiết, giới thiệu tiiết thứ năm: Thời kỳ cuối của người Tây đắc chí ở nước ta.
Trích:
- Năm Tự Đức thứ 36, cách một năm sau khi Hà thành thất thủ lần thứ hai, Hoàng Diệu tử tiết, Bắc Kỳ hoàn toàn mất. Quân Pháp lại tiến đánh kinh đô Thuận Hóa, ta lại ký thêm một điều ước hòa thân…Từ đó, chủ quyền ngoại giao, nội chính, đất đai, nhân dân đều do người Pháp nắm hết.
- Nhìn chung lại, nước ta bị diệt vong, do rất nhiều điều tệ, tội nhiều không thể kể hết, nhưng trong đó có bốn cái tội lớn:
- -Một là ngoại giao hẹp hòi.
- -Hai là nội trị hủ bại.
- -Ba là dân trí bế tắc.
- -Bốn là vua tôi trên dưới tự tư tự lợi.
- …(Suy ra) ngoại giao, nội trị, dân trí sở dĩ đồi bại như vậy là do trên dưới tự tư tự lợi mà ra cả. Cuối cùng nước bị mất. Vua bị tù, thần dân đều trở nên giống người mất nước…Cái tự tư tự lợi nguy hại là nhường nào!!…[4]
-
-
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét

markdown:
# TIN LÃNH THỔ
[Tuổi Trẻ 29-6: Câu trả lời của nhà báo nước ngoài](http://www.baomoi.com/Home/SachBaoVanTho/tuoitre.vn/Tuoi-Tre-296-Cau-tra-loi-cua-nha-bao-nuoc-ngoai/14182114.epi)baomoi [Bản đồ mới Trung Quốc vô giá trị](http://www.baomoi.com/Home/TheGioi/plo.vn/Ban-do-moi-Trung-Quoc-vo-gia-tri/14182091.epi)baomoi [Nhịp cầu âm nhạc tháng 6: Hát về biển](http://www.baomoi.com/Home/AmNhac/tuoitre.vn/Nhip-cau-am-nhac-thang-6-Hat-ve-bien/14182089.epi)baomoi [Xác lập kỷ lục tấm bản đồ Việt Nam lớn nhất](http://www.baomoi.com/Home/DoiNoi-DoiNgoai/sggp.org.vn/Xac-lap-ky-luc-tam-ban-do-Viet-Nam-lon-nhat/14182002.epi)baomoi [Những người làm chủ biển Đông](http://www.baomoi.com/Home/DuLich/tuoitre.vn/Nhung-nguoi-lam-chu-bien-Dong/14182015.epi)baomoi [9 điểm đến dành cho du khách không thích ồn ào](http://www.baomoi.com/Home/DuLich/dulich.vnexpress.net/9-diem-den-danh-cho-du-khach-khong-thich-on-ao/14182149.epi)baomoi [Sức mạnh đoàn kết sẽ giúp dân tộc vượt qua khó khăn](http://www.baomoi.com/Home/XaHoi/sggp.org.vn/Suc-manh-doan-ket-se-giup-dan-toc-vuot-qua-kho-khan/14181934.epi)baomoi [Bản đồ mới Trung Quốc: Mưu đồ độc chiếm biển Đông](http://www.baomoi.com/Home/TheGioi/sggp.org.vn/Ban-do-moi-Trung-Quoc-Muu-do-doc-chiem-bien-Dong/14181968.epi)baomoi [Xây dựng hệ thống chính sách vững mạnh, hỗ trợ hoạt động kinh tế](http://www.baomoi.com/Home/KinhTe/cand.com.vn/Xay-dung-he-thong-chinh-sach-vung-manh-ho-tro-hoat-dong-kinh-te/14181858.epi)baomoi [‘Bản chất ngầm’ của cuộc chiến Hải Dương?](http://www.baomoi.com/Home/TheGioi/vietnamnet.vn/Ban-chat-ngam-cua-cuoc-chien-Hai-Duong/14181894.epi)baomoi [Báo TQ quân sư cho Bắc Kinh cách đối phó với tên lửa Việt Nam](http://giaoduc.net.vn/Giao-duc-Quoc-phong/Bao-TQ-quan-su-cho-Bac-Kinh-cach-doi-pho-voi-ten-lua-Viet-Nam-post146548.gd)giaoduc [TQ thừa nhận đã thiết lập “chế độ tuần tra SSCĐ” ở Biển Đông](http://giaoduc.net.vn/Giao-duc-Quoc-phong/TQ-thua-nhan-da-thiet-lap-che-do-tuan-tra-SSCD-o-Bien-Dong-post146654.gd)giaoduc [Tập trận với Philippines, Mỹ muốn làm cho TQ phải khiếp sợ?](http://giaoduc.net.vn/Giao-duc-Quoc-phong/Tap-tran-voi-Philippines-My-muon-lam-cho-TQ-phai-khiep-so-post146648.gd)giaoduc [Báo quân đội Trung Quốc dọa nạt khi Nhật-Phi xích lại gần nhau](http://giaoduc.net.vn/Giao-duc-Quoc-phong/Bao-quan-doi-Trung-Quoc-doa-nat-khi-NhatPhi-xich-lai-gan-nhau-post146650.gd)giaoduc [Cuộc gặp giữa hai lãnh đạo Nhật Bản, Philippines là thông điệp cho TQ](http://giaoduc.net.vn/Giao-duc-Quoc-phong/Cuoc-gap-giua-hai-lanh-dao-Nhat-Ban-Philippines-la-thong-diep-cho-TQ-post146628.gd)giaoduc [Trung Quốc sửa luật bảo vệ căn cứ quân sự, âm mưu gì ở Trường Sa?](http://giaoduc.net.vn/Quoc-te/Trung-Quoc-sua-luat-bao-ve-can-cu-quan-su-am-muu-gi-o-Truong-Sa-post146627.gd)giaoduc [1 tên lửa DF-41 có thể hủy diệt 3 thành phố Mỹ trong 1 lần tấn công?](http://giaoduc.net.vn/Giao-duc-Quoc-phong/1-ten-lua-DF41-co-the-huy-diet-3-thanh-pho-My-trong-1-lan-tan-cong-post146619.gd)giaoduc [Đâu là lý do thực sự khiến TQ ngang ngược, hung hăng ở Biển Đông?](http://giaoduc.net.vn/Giao-duc-Quoc-phong/Dau-la-ly-do-thuc-su-khien-TQ-ngang-nguoc-hung-hang-o-Bien-Dong-post146591.gd)giaoduc [“Nhật Bản đủ sức đối phó với đội quân yếu tinh thần Trung Quốc”](http://giaoduc.net.vn/Giao-duc-Quoc-phong/Nhat-Ban-du-suc-doi-pho-voi-doi-quan-yeu-tinh-than-Trung-Quoc-post146595.gd)giaoduc [TQ mở rộng căn cứ trái phép Hoàng Sa để triển khai mọi loại máy bay?](http://giaoduc.net.vn/Giao-duc-Quoc-phong/TQ-mo-rong-can-cu-trai-phep-Hoang-Sa-de-trien-khai-moi-loai-may-bay-post146596.gd)giaoduc
# TIN XÃ HỘI
[Chứng khoán Tuần qua: Khối tự doanh ‘xả’ mạnh cổ phiếu bluechip!](http://vinacorp.vn/news/chung-khoan-tuan-qua-khoi-tu-doanh-xa-manh-co-phieu-bluechip/ct-563119)vinacorp [Cuối năm, dòng tiền có ‘chảy’?](http://vinacorp.vn/news/cuoi-nam-dong-tien-co-chay/ct-563122)vinacorp [Cổ phiếu bất động sản dễ có ‘sóng’ tuần tới](http://vinacorp.vn/news/co-phieu-bat-dong-san-de-co-song-tuan-toi/ct-563131)vinacorp [DN nhà nước phải công khai nhiều thông tin ‘nhạy cảm’](http://vinacorp.vn/news/dn-nha-nuoc-phai-cong-khai-nhieu-thong-tin-nhay-cam/ct-563052)vinacorp [GDP có thể giảm 10% nếu thương mại Việt – Trung ngưng trệ](http://vinacorp.vn/news/gdp-co-the-giam-10-neu-thuong-mai-viet-trung-ngung-tre/ct-563117)vinacorp [Góc nhìn chuyên gia tuần tới: quy luật mùa World Cup](http://vinacorp.vn/news/goc-nhin-chuyen-gia-tuan-toi-quy-luat-mua-world-cup/ct-563134)vinacorp [Sau một tuần, tỷ giá thực tế chưa hết biên độ 1%](http://vinacorp.vn/news/sau-mot-tuan-ty-gia-thuc-te-chua-het-bien-do-1/ct-563113)vinacorp [Tháng 6, nhà đầu tư nước ngoài mua ròng gần 90 triệu USD chứng khoán](http://vinacorp.vn/news/thang-6-nha-dau-tu-nuoc-ngoai-mua-rong-gan-90-trieu-usd-chung-khoan/ct-563130)vinacorp [Từ 1/7/2014: Không hiểu luật Mỹ, ngân hàng Việt có thể mất 30% thu nhập](http://vinacorp.vn/news/tu-1-7-2014-khong-hieu-luat-my-ngan-hang-viet-co-the-mat-30-thu-nhap/ct-563133)vinacorp [Vietnam Airlines đem tiền nhà nước biếu không cổ đông?](http://vinacorp.vn/news/vietnam-airlines-dem-tien-nha-nuoc-bieu-khong-co-dong/ct-563132)vinacorp [Phát hiện thi thể người đàn ông đã chết nhiều ngày](http://dantri.com.vn/xa-hoi/phat-hien-thi-the-nguoi-dan-ong-da-chet-nhieu-ngay-893768.htm)dantri [Đưa ngư dân bị nạn trên biển Hoàng Sa vào bờ cấp cứu](http://dantri.com.vn/xa-hoi/dua-ngu-dan-bi-nan-tren-bien-hoang-sa-vao-bo-cap-cuu-893762.htm)dantri [Không chỉ đơn giản là giải thích](http://nld.com.vn/thoi-su-trong-nuoc/khong-chi-don-gian-la-giai-thich-20140628231223138.htm)nld [Tưng bừng lễ hội Ramưwan](http://nld.com.vn/thoi-su-trong-nuoc/tung-bung-le-hoi-ramuwan-20140628231000316.htm)nld [Trung Quốc vi phạm các thỏa thuận song phương và đa phương](http://nld.com.vn/thoi-su-trong-nuoc/trung-quoc-vi-pham-cac-thoa-thuan-song-phuong-va-da-phuong-20140628225132448.htm)nld [Vạn tấm lòng, một niềm tin](http://nld.com.vn/thoi-su-trong-nuoc/van-tam-long-mot-niem-tin-20140628224934169.htm)nld [Sính bản sao chứng thực: Bảy năm chưa trị dứt bệnh!](http://plo.vn/phap-luat-chu-nhat/sinh-ban-sao-chung-thuc-bay-nam-chua-tri-dut-benh-478784.html)phapluattp [Chuyện tình của trái tim con tàu quả cảm](http://www.tienphong.vn/xa-hoi/chuyen-tinh-cua-trai-tim-con-tau-qua-cam-725324.tpo)tienphong [Chủ tịch nước: Họp cứ vuốt ve nhau, nguy hiểm lắm](http://www.tienphong.vn/Kinh-Te/chu-tich-nuoc-hop-cu-vuot-ve-nhau-nguy-hiem-lam-725334.tpo)tienphong [Khám phá bí ẩn 4 tỷ năm sự sống tại Hà Nội](http://www.tienphong.vn/cong-nghe/kham-pha-bi-an-4-ty-nam-su-song-tai-ha-noi-725282.tpo)tienphong [Người khuyết tật khiêu vũ trên xe lăn](http://www.tienphong.vn/video-clip/nguoi-khuyet-tat-khieu-vu-tren-xe-lan-725248.tpo)tienphong [Hơn 500 tỉ đồng xây hầm chui nút giao Thanh Xuân](http://plo.vn/do-thi/hon-500-ti-dong-xay-ham-chui-nut-giao-thanh-xuan-478783.html)phapluattp [Bắt hai người mang 10 bánh heroin vào Việt Nam](http://plo.vn/an-ninh-trat-tu/bat-hai-nguoi-mang-10-banh-heroin-vao-viet-nam-478782.html)phapluattp [Cá độ World Cup núp bóng quán bida](http://plo.vn/an-ninh-trat-tu/ca-do-world-cup-nup-bong-quan-bida-478781.html)phapluattp [113 cây gỗ quý bị chặt hạ tại khu bảo tồn thiên nhiên](http://plo.vn/do-thi/113-cay-go-quy-bi-chat-ha-tai-khu-bao-ton-thien-nhien-478780.html)phapluattp [Giám sát đặc biệt để bay an toàn](http://nld.com.vn/thoi-su-trong-nuoc/giam-sat-dac-biet-de-bay-an-toan-2014062822355129.htm)nld [Cao tốc dài nhất Việt Nam thông xe kỹ thuật thêm 25 km](http://plo.vn/do-thi/cao-toc-dai-nhat-viet-nam-thong-xe-ky-thuat-them-25-km-478777.html)phapluattp [Bắt hai người chở 70 kg thuốc nổ](http://plo.vn/an-ninh-trat-tu/bat-hai-nguoi-cho-70-kg-thuoc-no-478776.html)phapluattp [Cạn kiệt vắc-xin do… người dân!](http://nld.com.vn/thoi-su-trong-nuoc/can-kiet-vac-xin-do-nguoi-dan-20140628211842772.htm)nld [Xà lan chìm, sáu người Việt Nam và Đài Loan được cứu](http://plo.vn/thoi-su/xa-lan-chim-sau-nguoi-viet-nam-va-dai-loan-duoc-cuu-478775.html)phapluattp [Sợ quy hoạch (*): Là dân, tôi cũng bức xúc!](http://nld.com.vn/thoi-su-trong-nuoc/so-quy-hoach-la-dan-toi-cung-buc-xuc-20140628212122921.htm)nld [Tàu hỏa tông xe tải lật nghiêng, 2 tài xế bị thương nặng](http://dantri.com.vn/xa-hoi/tau-hoa-tong-xe-tai-lat-nghieng-2-tai-xe-bi-thuong-nang-893748.htm)dantri [James Rodriguez lập cú đúp, Colombia hẹn gặp Brazil ở tứ kết](http://plo.vn/worldcup-2014/james-rodriguez-lap-cu-dup-colombia-hen-gap-brazil-o-tu-ket-478787.html)phapluattp [Tấm bản đồ Việt Nam lớn nhất](http://plo.vn/thoi-su/tam-ban-do-viet-nam-lon-nhat-478774.html)phapluattp [Nhà may Thiết Lập: Phù thủy đường cong](http://nld.com.vn/thoi-su-trong-nuoc/nha-may-thiet-lap-phu-thuy-duong-cong-20140628213526691.htm)nld [Nhặt hoa cưới rơi giữa đường, tài xế bị thương nặng](http://dantri.com.vn/xa-hoi/nhat-hoa-cuoi-roi-giua-duong-tai-xe-bi-thuong-nang-893736.htm)dantri [Uống thuốc diệt cỏ tự tử vì bị nghi lấy trộm điện thoại](http://nld.com.vn/thoi-su-trong-nuoc/uong-thuoc-diet-co-tu-tu-vi-bi-nghi-lay-trom-dien-thoai-20140628204810723.htm)nld [Dân tố cán bộ dùng xe công vào việc riêng](http://nld.com.vn/thoi-su-trong-nuoc/dan-to-can-bo-dung-xe-cong-vao-viec-rieng-20140628201127428.htm)nld [Tình hình Biển Đông ngày 28/6](http://dantri.com.vn/xa-hoi/tinh-hinh-bien-dong-ngay-286-893733.htm)dantri [“Hải đảo – đất mẹ thiêng liêng” sưởi ấm ngư dân Lý Sơn](http://dantri.com.vn/xa-hoi/hai-dao-dat-me-thieng-lieng-suoi-am-ngu-dan-ly-son-893713.htm)dantri [Tỉnh ủy Nghệ An chỉ đạo xử lý việc “Có một nghĩa trang miền Nam bị lãng quên”](http://dantri.com.vn/xa-hoi/tinh-uy-nghe-an-chi-dao-xu-ly-viec-co-mot-nghia-trang-mien-nam-bi-lang-quen-893710.htm)dantri [Phát động Giải chạy Báo Hà nội mới mở rộng 2014](http://www.tienphong.vn/The-Thao/phat-dong-giai-chay-bao-ha-noi-moi-mo-rong-2014-725284.tpo)tienphong [Lào Cai: Ngã xuống sông Nậm Thi trong đêm, một người mất tích](http://dantri.com.vn/xa-hoi/lao-cai-nga-xuong-song-nam-thi-trong-dem-mot-nguoi-mat-tich-893709.htm)dantri [Chiến đấu cơ Mỹ dùng ghế để hạ cánh](http://www.tienphong.vn/the-gioi/chien-dau-co-my-dung-ghe-de-ha-canh-725279.tpo)tienphong [Ngang nhiên mang gần 2.500 đĩa phim sex đi bán](http://www.tienphong.vn/Phap-Luat/ngang-nhien-mang-gan-2500-dia-phim-sex-di-ban-725277.tpo)tienphong [Bị điện giật chết do gọi điện thoại lúc sạc pin](http://www.tienphong.vn/the-gioi/bi-dien-giat-chet-do-goi-dien-thoai-luc-sac-pin-725274.tpo)tienphong [Biểu diễn mô tô đâm thẳng vào hàng rào khán giả tại Hà Nội](http://www.tienphong.vn/xe/bieu-dien-mo-to-dam-thang-vao-hang-rao-khan-gia-tai-ha-noi-725270.tpo)tienphong [Bố dùng liềm cắt cổ con gái và con rể vì tự ý kết hôn](http://www.tienphong.vn/the-gioi/bo-dung-liem-cat-co-con-gai-va-con-re-vi-tu-y-ket-hon-725272.tpo)tienphong [Cô Đỗ Thị Minh Hạnh trả lời RFA ngay sau khi ra tù](http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/young-union-activist-released-ta-06282014113035.html)rfa [Hạnh phúc gia đình từ vùng xa xôi](http://dantri.com.vn/xa-hoi/hanh-phuc-gia-dinh-tu-vung-xa-xoi-893704.htm)dantri
# TIN KINH TẾ
[‘Bom nổ chậm’ ở tín dụng ngoại tệ](http://www.vinacorp.vn/news/bom-no-cham-o-tin-dung-ngoai-te/ct-563077)vinacorp [Cuối năm, dòng tiền có ‘chảy’?](http://www.vinacorp.vn/news/cuoi-nam-dong-tien-co-chay/ct-563122)vinacorp [Giá USD điều chỉnh giảm sau khi được đẩy lên cao](http://www.vinacorp.vn/news/gia-usd-dieu-chinh-giam-sau-khi-duoc-day-len-cao/ct-563007)vinacorp [Lãi suất hạ, tiền vẫn chảy vào ngân hàng](http://www.vinacorp.vn/news/lai-suat-ha-tien-van-chay-vao-ngan-hang/ct-562966)vinacorp [Ngân hàng tiếp tục tăng mạnh tỷ giá](http://www.vinacorp.vn/news/ngan-hang-tiep-tuc-tang-manh-ty-gia/ct-562945)vinacorp [Rủi ro từ tín dụng ngoại tệ](http://www.vinacorp.vn/news/rui-ro-tu-tin-dung-ngoai-te/ct-563089)vinacorp [Sở hữu chéo chưa phải là bệnh của hệ thống ngân hàng?](http://www.vinacorp.vn/news/so-huu-cheo-chua-phai-la-benh-cua-he-thong-ngan-hang/ct-562990)vinacorp [Trái phiếu Việt Nam diễn biến tốt nhất châu Á](http://www.vinacorp.vn/news/trai-phieu-viet-nam-dien-bien-tot-nhat-chau-a/ct-563106)vinacorp [Tăng thanh khoản cho tài sản thế chấp](http://www.vinacorp.vn/news/tang-thanh-khoan-cho-tai-san-the-chap/ct-563082)vinacorp [USD tăng giá trước dấu hiệu tích cực của bất động sản](http://www.vinacorp.vn/news/usd-tang-gia-truoc-dau-hieu-tich-cuc-cua-bat-dong-san/ct-562983)vinacorp [Sính bản sao chứng thực: Bảy năm chưa trị dứt bệnh!](http://plo.vn/phap-luat-chu-nhat/sinh-ban-sao-chung-thuc-bay-nam-chua-tri-dut-benh-478784.html)phapluattp [Chuyện tình của trái tim con tàu quả cảm](http://www.tienphong.vn/xa-hoi/chuyen-tinh-cua-trai-tim-con-tau-qua-cam-725324.tpo)tienphong [Chủ tịch nước: Họp cứ vuốt ve nhau, nguy hiểm lắm](http://www.tienphong.vn/Kinh-Te/chu-tich-nuoc-hop-cu-vuot-ve-nhau-nguy-hiem-lam-725334.tpo)tienphong [Sau 6 tháng, 20.000 ha cao su tại Tây Ninh bị đốn bỏ](http://www.baomoi.com/Home/KinhTe/vtv.vn/Sau-6-thang-20000-ha-cao-su-tai-Tay-Ninh-bi-don-bo/14182258.epi)baomoi [Bộ trưởng Đinh La Thăng: Hãy làm ngay những gì người dân cần!](http://www.baomoi.com/Home/KinhTe/motthegioi.vn/Bo-truong-Dinh-La-Thang-Hay-lam-ngay-nhung-gi-nguoi-dan-can/14182224.epi)baomoi [Khám phá bí ẩn 4 tỷ năm sự sống tại Hà Nội](http://www.tienphong.vn/cong-nghe/kham-pha-bi-an-4-ty-nam-su-song-tai-ha-noi-725282.tpo)tienphong [Petrolimex sẽ bán xăng E5 Ron 92 tại Quảng Ngãi từ tháng 9](http://www.baomoi.com/Home/ThiTruong/vtv.vn/Petrolimex-se-ban-xang-E5-Ron-92-tai-Quang-Ngai-tu-thang-9/14182261.epi)baomoi [Người khuyết tật khiêu vũ trên xe lăn](http://www.tienphong.vn/video-clip/nguoi-khuyet-tat-khieu-vu-tren-xe-lan-725248.tpo)tienphong [Phát triển thương mại miền núi, hải đảo: Xây dựng cơ chế đặc thù](http://www.baomoi.com/Home/KinhTe/baocongthuong.com.vn/Phat-trien-thuong-mai-mien-nui-hai-dao-Xay-dung-co-che-dac-thu/14182230.epi)baomoi [Ổn định tỷ giá: Những khuyến nghị của chuyên gia](http://www.baomoi.com/Home/TaiChinh/baocongthuong.com.vn/On-dinh-ty-gia-Nhung-khuyen-nghi-cua-chuyen-gia/14182239.epi)baomoi [Bức xúc vỉa hè chưa hỏng đã bị đào, làm mới](http://www.baomoi.com/Home/ThiTruong/kienthuc.net.vn/Buc-xuc-via-he-chua-hong-da-bi-dao-lam-moi/14182255.epi)baomoi [Hơn 500 tỉ đồng xây hầm chui nút giao Thanh Xuân](http://plo.vn/do-thi/hon-500-ti-dong-xay-ham-chui-nut-giao-thanh-xuan-478783.html)phapluattp [Bắt hai người mang 10 bánh heroin vào Việt Nam](http://plo.vn/an-ninh-trat-tu/bat-hai-nguoi-mang-10-banh-heroin-vao-viet-nam-478782.html)phapluattp [Cá độ World Cup núp bóng quán bida](http://plo.vn/an-ninh-trat-tu/ca-do-world-cup-nup-bong-quan-bida-478781.html)phapluattp [Chủ tịch nước: Phải xử lý nhanh vướng mắc của doanh nghiệp](http://www.baomoi.com/Home/KinhTe/infonet.vn/Chu-tich-nuoc-Phai-xu-ly-nhanh-vuong-mac-cua-doanh-nghiep/14182231.epi)baomoi [113 cây gỗ quý bị chặt hạ tại khu bảo tồn thiên nhiên](http://plo.vn/do-thi/113-cay-go-quy-bi-chat-ha-tai-khu-bao-ton-thien-nhien-478780.html)phapluattp [Cao tốc dài nhất Việt Nam thông xe kỹ thuật thêm 25 km](http://plo.vn/do-thi/cao-toc-dai-nhat-viet-nam-thong-xe-ky-thuat-them-25-km-478777.html)phapluattp [Bắt hai người chở 70 kg thuốc nổ](http://plo.vn/an-ninh-trat-tu/bat-hai-nguoi-cho-70-kg-thuoc-no-478776.html)phapluattp [Gỡ vướng cho doanh nghiệp](http://nld.com.vn/kinh-te/go-vuong-cho-doanh-nghiep-20140628223429068.htm)nld. [Xà lan chìm, sáu người Việt Nam và Đài Loan được cứu](http://plo.vn/thoi-su/xa-lan-chim-sau-nguoi-viet-nam-va-dai-loan-duoc-cuu-478775.html)phapluattp [Chuyển quyền điều hành giá xăng dầu về Bộ Công thương](http://www.baomoi.com/Home/ThiTruong/infonet.vn/Chuyen-quyen-dieu-hanh-gia-xang-dau-ve-Bo-Cong-thuong/14182143.epi)baomoi [James Rodriguez lập cú đúp, Colombia hẹn gặp Brazil ở tứ kết](http://plo.vn/worldcup-2014/james-rodriguez-lap-cu-dup-colombia-hen-gap-brazil-o-tu-ket-478787.html)phapluattp [Tấm bản đồ Việt Nam lớn nhất](http://plo.vn/thoi-su/tam-ban-do-viet-nam-lon-nhat-478774.html)phapluattp [Nợ xấu và số doanh nghiệp đóng cửa tại Hà Nội cùng tăng](http://www.baomoi.com/Home/KinhTe/doanhnhan.vneconomy.vn/No-xau-va-so-doanh-nghiep-dong-cua-tai-Ha-Noi-cung-tang/14182067.epi)baomoi [Những điều kinh ngạc về Brazil – nước chủ nhà World Cup 2014](http://www.baomoi.com/Home/KinhTe/www.tamguong.vn/Nhung-dieu-kinh-ngac-ve-Brazil--nuoc-chu-nha-World-Cup-2014/14182060.epi)baomoi [Phát động Giải chạy Báo Hà nội mới mở rộng 2014](http://www.tienphong.vn/The-Thao/phat-dong-giai-chay-bao-ha-noi-moi-mo-rong-2014-725284.tpo)tienphong [Chiến đấu cơ Mỹ dùng ghế để hạ cánh](http://www.tienphong.vn/the-gioi/chien-dau-co-my-dung-ghe-de-ha-canh-725279.tpo)tienphong [Ngang nhiên mang gần 2.500 đĩa phim sex đi bán](http://www.tienphong.vn/Phap-Luat/ngang-nhien-mang-gan-2500-dia-phim-sex-di-ban-725277.tpo)tienphong [Bị điện giật chết do gọi điện thoại lúc sạc pin](http://www.tienphong.vn/the-gioi/bi-dien-giat-chet-do-goi-dien-thoai-luc-sac-pin-725274.tpo)tienphong [Biểu diễn mô tô đâm thẳng vào hàng rào khán giả tại Hà Nội](http://www.tienphong.vn/xe/bieu-dien-mo-to-dam-thang-vao-hang-rao-khan-gia-tai-ha-noi-725270.tpo)tienphong [Bố dùng liềm cắt cổ con gái và con rể vì tự ý kết hôn](http://www.tienphong.vn/the-gioi/bo-dung-liem-cat-co-con-gai-va-con-re-vi-tu-y-ket-hon-725272.tpo)tienphong [Tìm lối ra cho công nghiệp phụ trợ](http://nld.com.vn/kinh-te/tim-loi-ra-cho-cong-nghiep-phu-tro-20140627214523505.htm)nld. [Trái cây ngoại bán chạy](http://nld.com.vn/kinh-te/trai-cay-ngoai-ban-chay-20140627220330734.htm)nld. [EVN lãi to nhờ tăng giá điện](http://nld.com.vn/kinh-te/evn-lai-to-nho-tang-gia-dien-20140626221436311.htm)nld. [Thận trọng với đề xuất của Formosa](http://nld.com.vn/thoi-su-trong-nuoc/than-trong-voi-de-xuat-cua-formosa-20140626221112743.htm)nld. [Cạnh tranh kiểu “dìm hàng”](http://nld.com.vn/kinh-te/canh-tranh-kieu-dim-hang-20140626214908494.htm)nld. [Đưa hàng Việt sang châu Phi](http://nld.com.vn/kinh-te/dua-hang-viet-sang-chau-phi-20140626214829828.htm)nld. [Phát hiện 780 kg vú heo thối](http://nld.com.vn/kinh-te/phat-hien-780-kg-vu-heo-thoi-20140626175300697.htm)nld. [Ô tô từ ASEAN vào Việt Nam vẫn tăng mạnh](http://nld.com.vn/kinh-te/o-to-tu-asean-vao-viet-nam-van-tang-manh-20140626164346889.htm)nld. [Đổ xô cho vay bất động sản](http://nld.com.vn/kinh-te/do-xo-cho-vay-bat-dong-san-20140625215528841.htm)nld.
# TIN GIÁO DỤC
[Đà Nẵng: 1.000 tình nguyện viên ra quân tiếp sức mùa thi](http://www.24h.com.vn/giao-duc-du-hoc/da-nang-1000-tinh-nguyen-vien-ra-quan-tiep-suc-mua-thi-c216a639948.html)24h [Thí sinh có thể tự in lại giấy báo dự thi nếu bị mất](http://www.24h.com.vn/giao-duc-du-hoc/thi-sinh-co-the-tu-in-lai-giay-bao-du-thi-neu-bi-mat-c216a639928.html)24h [TQ: Bị chửi trước lớp, thầy giáo tát học trò đến chết](http://www.24h.com.vn/giao-duc-du-hoc/tq-bi-chui-truoc-lop-thay-giao-tat-hoc-tro-den-chet-c216a639748.html)24h [Bí quyết đạt điểm thủ khoa đại học](http://www.24h.com.vn/giao-duc-du-hoc/bi-quyet-dat-diem-thu-khoa-dai-hoc-c216a639665.html)24h [Chuyện của người phụ nữ 7 năm đón sĩ tử đến trọ miễn phí](http://giaoduc.net.vn/Giao-duc-24h/Chuyen-cua-nguoi-phu-nu-7-nam-don-si-tu-den-tro-mien-phi-post146542.gd)giaoduc [Bài 2: Cho tư nhân viết sách, bây giờ cũng chả mấy người làm!](http://giaoduc.net.vn/Giao-duc-24h/Bai-2-Cho-tu-nhan-viet-sach-bay-gio-cung-cha-may-nguoi-lam-post146587.gd)giaoduc [Đi ôn thi đại học, nam sinh rơi lầu tử vong](http://www.24h.com.vn/giao-duc-du-hoc/di-on-thi-dai-hoc-nam-sinh-roi-lau-tu-vong-c216a639440.html)24h [Tọa đàm hướng dẫn triển khai Digital Marketing Manager 2014](http://www.24h.com.vn/giao-duc-du-hoc/toa-dam-huong-dan-trien-khai-digital-marketing-manager-2014-c216a639427.html)24h [CSGT đưa thí sinh đi thi khi được yêu cầu](http://www.24h.com.vn/giao-duc-du-hoc/csgt-dua-thi-sinh-di-thi-khi-duoc-yeu-cau-c216a639432.html)24h [Học ăn học nói, học gói học mở](http://www.24h.com.vn/giao-duc-du-hoc/hoc-an-hoc-noi-hoc-goi-hoc-mo-c216a639266.html)24h [Chia sẻ đặc biệt để không mất điểm của thủ khoa khối C](http://giaoduc.net.vn/Giao-duc-24h/Chia-se-dac-biet-de-khong-mat-diem-cua-thu-khoa-khoi-C-post146524.gd)giaoduc [Ngày Hội Gia Đình Sao Nhí – Cơ hội cho trẻ vừa chơi vừa học](http://www.24h.com.vn/giao-duc-du-hoc/ngay-hoi-gia-dinh-sao-nhi-co-hoi-cho-tre-vua-choi-vua-hoc-c216a639217.html)24h [Rộn ràng ngày tuổi trẻ HUTECH ra quân Tiếp sức mùa thi 2014](http://www.24h.com.vn/giao-duc-du-hoc/ron-rang-ngay-tuoi-tre-hutech-ra-quan-tiep-suc-mua-thi-2014-c216a639299.html)24h [Cho tư nhân viết sách giáo khoa](http://giaoduc.net.vn/Giao-duc-24h/Cho-tu-nhan-viet-sach-giao-khoa-post146485.gd)giaoduc [Thủ khoa khối A khuyên gì trước kỳ tuyển sinh đại học?](http://giaoduc.net.vn/Giao-duc-24h/Thu-khoa-khoi-A-khuyen-gi-truoc-ky-tuyen-sinh-dai-hoc-post146451.gd)giaoduc [TP.Hồ Chí Minh thí điểm chương trình tiếng Anh thay thế Cambridge](http://giaoduc.net.vn/Giao-duc-24h/TPHo-Chi-Minh-thi-diem-chuong-trinh-tieng-Anh-thay-the-Cambridge-post146434.gd)giaoduc [Thi vào lớp 10 Hà Nội: Nhiều thí sinh “mắc lừa” câu hình học](http://giaoduc.net.vn/Giao-duc-24h/Thi-vao-lop-10-Ha-Noi-Nhieu-thi-sinh-mac-lua-cau-hinh-hoc-post146414.gd)giaoduc [Muôn cảnh chờ con thi vào lớp 10 ở Hà Nội](http://giaoduc.net.vn/Giao-duc-24h/Muon-canh-cho-con-thi-vao-lop-10-o-Ha-Noi-post146395.gd)giaoduc [Cội nguồn và trách nhiệm cá nhân thử sức thí sinh](http://giaoduc.net.vn/Giao-duc-24h/Coi-nguon-va-trach-nhiem-ca-nhan-thu-suc-thi-sinh-post146390.gd)giaoduc [Chùm ảnh: “Cuộc đua” của phụ huynh cùng con vào lớp 10](http://giaoduc.net.vn/Giao-duc-24h/Chum-anh-Cuoc-dua-cua-phu-huynh-cung-con-vao-lop-10-post146382.gd)giaoduc
# TIN ĐỜI SỐNG
[Pakistan: Cô dâu, chú rể bị gia đình cắt cổ sau đám cưới](http://www.24h.com.vn/tin-tuc-trong-ngay/pakistan-co-dau-chu-re-bi-gia-dinh-cat-co-sau-dam-cuoi-c46a640071.html)24h [Nữ cảnh sát xinh đẹp và tên sát nhân bí ẩn (Kỳ 2)](http://www.24h.com.vn/an-ninh-hinh-su/nu-canh-sat-xinh-dep-va-ten-sat-nhan-bi-an-ky-2-c51a640075.html)24h [Quân đội Thái Lan tiết lộ thời gian tổ chức bầu cử](http://www.24h.com.vn/tin-tuc-trong-ngay/quan-doi-thai-lan-tiet-lo-thoi-gian-to-chuc-bau-cu-c46a640068.html)24h [“Vua cổ vật Sài Gòn” hiến tặng gần hết tài sản cho biển đảo](http://www.24h.com.vn/tin-tuc-trong-ngay/vua-co-vat-sai-gon-hien-tang-gan-het-tai-san-cho-bien-dao-c46a640067.html)24h [Khởi tố 2 đối tượng dùng lời “mật ngọt” lừa bán 2 cô gái](http://www.24h.com.vn/an-ninh-hinh-su/khoi-to-2-doi-tuong-dung-loi-mat-ngot-lua-ban-2-co-gai-c51a640069.html)24h [Sính bản sao chứng thực: Bảy năm chưa trị dứt bệnh!](http://plo.vn/phap-luat-chu-nhat/sinh-ban-sao-chung-thuc-bay-nam-chua-tri-dut-benh-478784.html)phapluattp [Tin bạn chat mới quen, hai mẹ con mất cả tình lẫn tiền](http://laodong.com.vn/phap-luat/tin-ban-chat-moi-quen-hai-me-con-mat-ca-tinh-lan-tien-219325.bld)laodong [Kỳ 10: “Bớt vài tấn đất” ngọn Chomolungma vẫn cao như thế?!](http://www.baomoi.com/Home/ThoiSu/motthegioi.vn/Ky-10-Bot-vai-tan-dat-ngon-Chomolungma-van-cao-nhu-the/14182227.epi)baomoi [Thư của cháu Nguyễn Thị Phương Anh, trường THCS&THPT Nguyễn Tất Thành](http://www.baomoi.com/Home/DoiNoi-DoiNgoai/www.anninhthudo.vn/Thu-cua-chau-Nguyen-Thi-Phuong-Anh-truong-THCSTHPT-Nguyen-Tat-Thanh/14182188.epi)baomoi [Cuối tuần, tiết trời dịu mát trên khắp 3 miền của cả nước](http://www.baomoi.com/Home/ThoiSu/www.baoxaydung.com.vn/Cuoi-tuan-tiet-troi-diu-mat-tren-khap-3-mien-cua-ca-nuoc/14182184.epi)baomoi [Hơn 500 tỉ đồng xây hầm chui nút giao Thanh Xuân](http://plo.vn/do-thi/hon-500-ti-dong-xay-ham-chui-nut-giao-thanh-xuan-478783.html)phapluattp [Bắt hai người mang 10 bánh heroin vào Việt Nam](http://plo.vn/an-ninh-trat-tu/bat-hai-nguoi-mang-10-banh-heroin-vao-viet-nam-478782.html)phapluattp [Bắt hai người mang 10 bánh heroin vào Việt Nam](http://www.baomoi.com/Home/HinhSu/plo.vn/Bat-hai-nguoi-mang-10-banh-heroin-vao-Viet-Nam/14182241.epi)baomoi [Mang 10 bánh heroin về VN, 2 người Lào bị tóm gọn](http://www.24h.com.vn/an-ninh-hinh-su/mang-10-banh-heroin-ve-vn-2-nguoi-lao-bi-tom-gon-c51a640061.html)24h [Cá độ World Cup núp bóng quán bida](http://plo.vn/an-ninh-trat-tu/ca-do-world-cup-nup-bong-quan-bida-478781.html)phapluattp [Cá độ World Cup núp bóng quán bida](http://www.baomoi.com/Home/HinhSu/plo.vn/Ca-do-World-Cup-nup-bong-quan-bida/14182237.epi)baomoi [Bị vợ đánh gã chồng vũ phu thành kẻ sát nhân](http://www.baomoi.com/Home/HinhSu/baophapluat.vn/Bi-vo-danh-ga-chong-vu-phu-thanh-ke-sat-nhan/14182170.epi)baomoi [113 cây gỗ quý bị chặt hạ tại khu bảo tồn thiên nhiên](http://plo.vn/do-thi/113-cay-go-quy-bi-chat-ha-tai-khu-bao-ton-thien-nhien-478780.html)phapluattp [Nghi tán tỉnh vợ, dùng dao xỉa mặt tình địch](http://www.baomoi.com/Home/HinhSu/infonet.vn/Nghi-tan-tinh-vo-dung-dao-xia-mat-tinh-dich/14182133.epi)baomoi [Cao tốc dài nhất Việt Nam thông xe kỹ thuật thêm 25 km](http://plo.vn/do-thi/cao-toc-dai-nhat-viet-nam-thong-xe-ky-thuat-them-25-km-478777.html)phapluattp [Bắt tạm giam một chủ hụi](http://www.baomoi.com/Home/PhapLuat/www.anninhthudo.vn/Bat-tam-giam-mot-chu-hui/14182151.epi)baomoi [Bắt hai người chở 70 kg thuốc nổ](http://plo.vn/an-ninh-trat-tu/bat-hai-nguoi-cho-70-kg-thuoc-no-478776.html)phapluattp [Bắt hai người chở 70 kg thuốc nổ](http://www.baomoi.com/Home/HinhSu/plo.vn/Bat-hai-nguoi-cho-70-kg-thuoc-no/14182145.epi)baomoi [Xà lan chìm, sáu người Việt Nam và Đài Loan được cứu](http://plo.vn/thoi-su/xa-lan-chim-sau-nguoi-viet-nam-va-dai-loan-duoc-cuu-478775.html)phapluattp [Vợ chồng Thúy Hạnh loay hoay với “núi” hành lý đồ sộ](http://www.baomoi.com/Home/HinhSu/afamily.vn/Vo-chong-Thuy-Hanh-loay-hoay-voi-nui-hanh-ly-do-so/14182102.epi)baomoi [Tấm bản đồ Việt Nam lớn nhất và được tổ chức lấy nhiều chữ ký nhất](http://www.baomoi.com/Home/DoiNoi-DoiNgoai/cand.com.vn/Tam-ban-do-Viet-Nam-lon-nhat-va-duoc-to-chuc-lay-nhieu-chu-ky-nhat/14182129.epi)baomoi [James Rodriguez lập cú đúp, Colombia hẹn gặp Brazil ở tứ kết](http://plo.vn/worldcup-2014/james-rodriguez-lap-cu-dup-colombia-hen-gap-brazil-o-tu-ket-478787.html)phapluattp [Thời sự trong ngày: Thông xe cao tốc Hà Nội – Lào Cai thêm 25km](http://www.baomoi.com/Home/HinhSu/vietnamnet.vn/Thoi-su-trong-ngay-Thong-xe-cao-toc-Ha-Noi--Lao-Cai-them-25km/14182110.epi)baomoi [Tấm bản đồ Việt Nam lớn nhất](http://plo.vn/thoi-su/tam-ban-do-viet-nam-lon-nhat-478774.html)phapluattp [Tấm bản đồ Việt Nam lớn nhất](http://www.baomoi.com/Home/DoiNoi-DoiNgoai/plo.vn/Tam-ban-do-Viet-Nam-lon-nhat/14182094.epi)baomoi [Tai nạn đường sắt, lái tàu cùng tài xế nhập viện](http://www.baomoi.com/Home/AnNinh/plo.vn/Tai-nan-duong-sat-lai-tau-cung-tai-xe-nhap-vien/14182093.epi)baomoi [Bổ nhiệm chủ tịch hai tập đoàn TKV và Vinatex](http://www.baomoi.com/Home/DoiNoi-DoiNgoai/doanhnhan.vneconomy.vn/Bo-nhiem-chu-tich-hai-tap-doan-TKV-va-Vinatex/14182068.epi)baomoi [Quân đội Ukraine nã pháo vào lãnh thổ Nga](http://www.24h.com.vn/tin-tuc-trong-ngay/quan-doi-ukraine-na-phao-vao-lanh-tho-nga-c46a640053.html)24h [Nam Định có tân Chủ tịch](http://www.baomoi.com/Home/XaHoi/vneconomy.vn/Nam-Dinh-co-tan-Chu-tich/14182090.epi)baomoi [Ngày 28/6: Máy bay TQ lượn nhiều giờ trên tàu VN](http://www.24h.com.vn/tin-tuc-trong-ngay/ngay-28-6-may-bay-tq-luon-nhieu-gio-tren-tau-vn-c46a640052.html)24h [Nóng 24h: Thêm bằng chứng khoa học khẳng định chủ quyền Việt Nam, khởi tố 4 bị can trong vụ nghe lén điện thoại](http://www.baomoi.com/Home/PhapLuat/xahoi.com.vn/Nong-24h-Them-bang-chung-khoa-hoc-khang-dinh-chu-quyen-Viet-Nam-khoi-to-4-bi-can-trong-vu-nghe-len-dien-thoai/14182058.epi)baomoi [Nỗi uất nghẹn của người vợ bị 5 tên cướp làm nhục](http://www.24h.com.vn/an-ninh-hinh-su/noi-uat-nghen-cua-nguoi-vo-bi-5-ten-cuop-lam-nhuc-c51a640040.html)24h [Xác lập kỷ lục tấm bản đồ Việt Nam lớn nhất](http://www.baomoi.com/Home/DoiNoi-DoiNgoai/sggp.org.vn/Xac-lap-ky-luc-tam-ban-do-Viet-Nam-lon-nhat/14182002.epi)baomoi [“Hành trình Đỏ” vận động hiến máu tình nguyện xuyên Việt](http://www.baomoi.com/Home/ThoiSu/sggp.org.vn/Hanh-trinh-Do-van-dong-hien-mau-tinh-nguyen-xuyen-Viet/14182012.epi)baomoi [Công nhân viên chức lao động TPHCM ủng hộ biển đảo hơn 11,5 tỷ đồng](http://www.baomoi.com/Home/ThoiSu/sggp.org.vn/Cong-nhan-vien-chuc-lao-dong-TPHCM-ung-ho-bien-dao-hon-115-ty-dong/14182000.epi)baomoi [Bộ trưởng Đinh La Thăng nói về sự cố của Vietjet Air (Tổng hợp tin HOT 28/6)](http://www.24h.com.vn/tin-tuc-trong-ngay/bo-truong-dinh-la-thang-noi-ve-su-co-cua-vietjet-air-tong-hop-tin-hot-28-6-c46a640026.html)24h [Nghệ An: “Trưng” 8 xe máy nát bét làm biển cảnh báo TNGT](http://www.24h.com.vn/tin-tuc-trong-ngay/nghe-an-trung-8-xe-may-nat-bet-lam-bien-canh-bao-tngt-c46a640025.html)24h [Gấp rút hoàn thiện “soái hạm” cho cảnh sát biển](http://www.24h.com.vn/tin-tuc-trong-ngay/gap-rut-hoan-thien-soai-ham-cho-canh-sat-bien-c46a640024.html)24h [Bắt xe ô tô chở 23 hộp gỗ quý không rõ nguồn gốc](http://www.24h.com.vn/tin-tuc-trong-ngay/bat-xe-o-to-cho-23-hop-go-quy-khong-ro-nguon-goc-c46a640020.html)24h [Xử lý vi phạm công trình vi phạm luật đê điều tại xã Yên Phong](http://giaoduc.net.vn/Xa-hoi/Xu-ly-vi-pham-cong-trinh-vi-pham-luat-de-dieu-tai-xa-Yen-Phong-post146655.gd)giaoduc [Báo TQ quân sư cho Bắc Kinh cách đối phó với tên lửa Việt Nam](http://giaoduc.net.vn/Giao-duc-Quoc-phong/Bao-TQ-quan-su-cho-Bac-Kinh-cach-doi-pho-voi-ten-lua-Viet-Nam-post146548.gd)giaoduc [Bị nhóm người lạ mặt đánh đến chết sau khi đòi biên bản vi phạm giao thông](http://laodong.com.vn/phap-luat/bi-nhom-nguoi-la-mat-danh-den-chet-sau-khi-doi-bien-ban-vi-pham-giao-thong-220112.bld)laodong [Kỳ lạ cặp chị em “giống Tây” ở Cao Bằng](http://www.24h.com.vn/tin-tuc-trong-ngay/ky-la-cap-chi-em-giong-tay-o-cao-bang-c46a639021.html)24h [Học giả Ấn Độ: Biển Đông căng thẳng vì TQ xâm lược Hoàng Sa, Trường Sa](http://giaoduc.net.vn/Quoc-te/Hoc-gia-An-Do-Bien-Dong-cang-thang-vi-TQ-xam-luoc-Hoang-Sa-Truong-Sa-post146657.gd)giaoduc [Đề nghị truy tố ông bố đánh gãy chân người yêu con gái](http://www.24h.com.vn/an-ninh-hinh-su/de-nghi-truy-to-ong-bo-danh-gay-chan-nguoi-yeu-con-gai-c51a639977.html)24h
# TIN CÔNG NGHỆ
[Máy tính bảng thương hiệu Việt đầu tiên có gì khác biệt?](http://www.baomoi.com/Home/ThietBi-PhanCung/vtv.vn/May-tinh-bang-thuong-hieu-Viet-dau-tien-co-gi-khac-biet/14182207.epi)baomoi [Offline trải nghiệm Samsung Tab S tại TP HCM](http://www.baomoi.com/Home/ThietBi-PhanCung/sohoa.vnexpress.net/Offline-trai-nghiem-Samsung-Tab-S-tai-TP-HCM/14182221.epi)baomoi [Top dự đoán phát minh tương lai gây chấn động](http://www.baomoi.com/Home/KhoaHoc-TuNhien/kienthuc.net.vn/Top-du-doan-phat-minh-tuong-lai-gay-chan-dong/14182195.epi)baomoi [Điểm mặt các khẩu súng “nhái” huyền thoại AK-47](http://www.baomoi.com/Home/ThietBi-PhanCung/kienthuc.net.vn/Diem-mat-cac-khau-sung-nhai-huyen-thoai-AK47/14182252.epi)baomoi [iPhone 6 5.5 inch có camera OIS, bộ nhớ 128GB](http://www.baomoi.com/Home/ThietBi-PhanCung/khampha.vn/iPhone-6-55-inch-co-camera-OIS-bo-nho-128GB/14182168.epi)baomoi [Adobe ra mắt Creative Cloud 2014 với loạt công cụ mới](http://www.baomoi.com/Home/CNTT/khampha.vn/Adobe-ra-mat-Creative-Cloud-2014-voi-loat-cong-cu-moi/14182162.epi)baomoi [HTC Desire 516 ra mắt, giá 4,6 triệu đồng](http://www.baomoi.com/Home/ThietBi-PhanCung/khampha.vn/HTC-Desire-516-ra-mat-gia-46-trieu-dong/14182165.epi)baomoi [“Bóng ma” Ptracker và vụ án nghe lén điện thoại đầu tiên ở Việt Nam](http://www.baomoi.com/Home/CNTT/baophapluat.vn/Bong-ma-Ptracker-va-vu-an-nghe-len-dien-thoai-dau-tien-o-Viet-Nam/14182225.epi)baomoi [Úc cảnh báo thiết bị sạc USB rẻ tiền](http://www.baomoi.com/Home/ThietBi-PhanCung/nhipsongso.tuoitre.vn/Uc-canh-bao-thiet-bi-sac-USB-re-tien/14182074.epi)baomoi [Người Ấn chuộng “chợ online” kiểu mới](http://www.baomoi.com/Home/CNTT/sggp.org.vn/Nguoi-An-chuong-cho-online-kieu-moi/14181947.epi)baomoi
# TIN VĂN HÓA GIẢI TRÍ
[Ngắm những hình ảnh tuyệt đẹp chụp bầu trời đêm](http://dantri.com.vn/van-hoa/ngam-nhung-hinh-anh-tuyet-dep-chup-bau-troi-dem-893556.htm)dantri [Đức Tuấn muốn thay đổi định kiến của khán giả](http://dantri.com.vn/giai-tri/duc-tuan-muon-thay-doi-dinh-kien-cua-khan-gia-893731.htm)dantri [Những phút giây sống trong sợ hãi của các CĐV Brazil](http://news.zing.vn/Nhung-phut-giay-song-trong-so-hai-cua-cac-CDV-Brazil-post431271.html)zing [Pha bóng làm thót tim người hâm mộ Brazil phút 120](http://news.zing.vn/Pha-bong-lam-thot-tim-nguoi-ham-mo-Brazil-phut-120-post431259.html)zing [Thắng nghẹt thở Chile, Brazil giành vé vào tứ kết](http://news.zing.vn/Thang-nghet-tho-Chile-Brazil-gianh-ve-vao-tu-ket-post431263.html)zing [Irina Shayk tung ảnh nóng an ủi Ronaldo](http://news.zing.vn/Irina-Shayk-tung-anh-nong-an-ui-Ronaldo-post431225.html)zing [Triệu phú gốc Việt mua tháp Eiffel](http://news.zing.vn/Trieu-phu-goc-Viet-mua-thap-Eiffel-post431272.html)zing [“Bà xã” Jang Dong Gun tái xuất trẻ đẹp đáng ngưỡng mộ](http://dantri.com.vn/giai-tri/ba-xa-ang-dong-gun-tai-xuat-tre-dep-dang-nguong-mo-893740.htm)dantri [Bí kíp lạ của thủ khoa: Tìm nhà vệ sinh trước khi thi ĐH](http://news.zing.vn/Bi-kip-la-cua-thu-khoa-Tim-nha-ve-sinh-truoc-khi-thi-DH-post431123.html)zing [Những ngôi sao nhí nổi tiếng của showbiz xứ Hàn](http://dantri.com.vn/giai-tri/nhung-ngoi-sao-nhi-noi-tieng-cua-showbiz-xu-han-893652.htm)dantri [Những dịch vụ biến mất dần ở các sân bay hiện đại](http://news.zing.vn/Nhung-dich-vu-bien-mat-dan-o-cac-san-bay-hien-dai-post430137.html)zing [Highlight: Colombia 2-0 Uruguay](http://news.zing.vn/Highlight-Colombia-20-Uruguay-post431269.html)zing [Rodriguez lập cú đúp nâng tỷ số lên 2-0](http://news.zing.vn/Rodriguez-lap-cu-dup-nang-ty-so-len-20-post431267.html)zing [Cesar đưa Brazil vào tứ kết sau loạt penalty cân não](http://news.zing.vn/Cesar-dua-Brazil-vao-tu-ket-sau-loat-penalty-can-nao-post431266.html)zing [Đêm nghệ thuật “Đại gia đình các dân tộc Việt Nam xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”](http://dantri.com.vn/van-hoa/dem-nghe-thuat-dai-gia-dinh-cac-dan-toc-viet-nam-xay-dung-va-bao-ve-to-quoc-893784.htm)dantri [Phương Vy “ẵm” 400 triệu đồng với giải nhất “Tuyệt đỉnh tranh tài”](http://dantri.com.vn/giai-tri/phuong-vy-am-400-trieu-dong-voi-giai-nhat-tuyet-dinh-tranh-tai-893773.htm)dantri [Khi Bùi Giáng ăn cháo lòng bò](http://www.baomoi.com/Home/SachBaoVanTho/motthegioi.vn/Khi-Bui-Giang-an-chao-long-bo/14182202.epi)baomoi [Đọc sách: Bóng hình của gió](http://www.baomoi.com/Home/SachBaoVanTho/thethaovanhoa.vn/Doc-sach-Bong-hinh-cua-gio/14182249.epi)baomoi [Ca sĩ Cường Seven ủng hộ hôn nhân đồng giới](http://www.baomoi.com/Home/SanKhau/motthegioi.vn/Ca-si-Cuong-Seven-ung-ho-hon-nhan-dong-gioi/14182156.epi)baomoi [Các thành phố triều đại Pyu – Di sản thế giới đầu tiên của Myanmar](http://www.baomoi.com/Home/DuLich/vtv.vn/Cac-thanh-pho-trieu-dai-Pyu--Di-san-the-gioi-dau-tien-cua-Myanmar/14182189.epi)baomoi [Khám phá ngôi miếu thiêng lớn nhất Việt Nam](http://www.baomoi.com/Home/DuLich/kienthuc.net.vn/Kham-pha-ngoi-mieu-thieng-lon-nhat-Viet-Nam/14182166.epi)baomoi [Lệ Rơi: Vườn ổi không bị phá, không màng nổi tiếng](http://www.baomoi.com/Home/AmNhac/motthegioi.vn/Le-Roi-Vuon-oi-khong-bi-pha-khong-mang-noi-tieng/14182205.epi)baomoi [Project Runway Vietnam 2014 tập 8: Hồi hộp chờ đón top 3 (20h, VTV3)](http://www.baomoi.com/Home/ThoiTrang/vtv.vn/Project-Runway-Vietnam-2014-tap-8-Hoi-hop-cho-don-top-3-20h-VTV3/14182254.epi)baomoi [Doremon tóc xù “nổi loạn” trên sân khấu Giọng hát Việt Nhí 2014](http://www.baomoi.com/Home/AmNhac/baophapluat.vn/Doremon-toc-xu-noi-loan-tren-san-khau-Giong-hat-Viet-Nhi-2014/14182191.epi)baomoi [Sướng, khổ chuyện đời của 8 huyền thoại Hồng Kông](http://www.baomoi.com/Home/SanKhau/khampha.vn/Suong-kho-chuyen-doi-cua-8-huyen-thoai-Hong-Kong/14182233.epi)baomoi [Chợ đặc sản rừng “độc nhất vô nhị” vùng cao](http://www.baomoi.com/Home/AmThuc/infonet.vn/Cho-dac-san-rung-doc-nhat-vo-nhi-vung-cao/14182232.epi)baomoi [Cá mập trắng khổng lồ tấn công thuyền như trong “Hàm cá mập”](http://www.baomoi.com/Home/SanKhau/www.vietnamplus.vn/Ca-map-trang-khong-lo-tan-cong-thuyen-nhu-trong-Ham-ca-map/14182199.epi)baomoi [Cận cảnh “săn” đặc sản đắt như… vàng ròng trên đất đảo](http://www.baomoi.com/Home/AmThuc/infonet.vn/Can-canh-san-dac-san-dat-nhu-vang-rong-tren-dat-dao/14182138.epi)baomoi [Vẻ đẹp “chết người” của 8 nam đại gia Việt](http://www.baomoi.com/Home/ThoiTrang/kienthuc.net.vn/Ve-dep-chet-nguoi-cua-8-nam-dai-gia-Viet/14182185.epi)baomoi [Ngôi sao Việt: Các ‘thảm họa’ đua nhau bùng nổ!](http://www.baomoi.com/Home/AmNhac/soha.vn/Ngoi-sao-Viet-Cac-tham-hoa-dua-nhau-bung-no/14182131.epi)baomoi [15 hồ bơi tuyệt vời nhất hành tinh](http://www.baomoi.com/Home/DuLich/xahoi.com.vn/15-ho-boi-tuyet-voi-nhat-hanh-tinh/14182183.epi)baomoi [‘Chúng ta đang đứng bên rìa dòng chảy văn học thế giới’](http://www.baomoi.com/Home/SachBaoVanTho/thethaovanhoa.vn/Chung-ta-dang-dung-ben-ria-dong-chay-van-hoc-the-gioi/14182251.epi)baomoi [Ảnh các cụ bà hồi teen khiến các cháu phát sốt](http://www.baomoi.com/Home/VanHoa/kienthuc.net.vn/Anh-cac-cu-ba-hoi-teen-khien-cac-chau-phat-sot/14182169.epi)baomoi [Cậu bé tóc xù gây “náo loạn” ở Giọng hát Việt nhí](http://www.baomoi.com/Home/AmNhac/vov.vn/Cau-be-toc-xu-gay-nao-loan-o-Giong-hat-Viet-nhi/14182153.epi)baomoi [Cơn sốt vải không nhăn cho nàng công sở](http://www.baomoi.com/Home/ThoiTrang/khampha.vn/Con-sot-vai-khong-nhan-cho-nang-cong-so/14182082.epi)baomoi [8 điều khách du lịch không nên làm ở New York](http://www.baomoi.com/Home/DuLich/dulich.vnexpress.net/8-dieu-khach-du-lich-khong-nen-lam-o-New-York/14182092.epi)baomoi [Lệ Rơi: Chàng nông dân xấu trai và thị hiếu nhảm…](http://dantri.com.vn/van-hoa/le-roi-chang-nong-dan-xau-trai-va-thi-hieu-nham-893719.htm)dantri [“Tứ Linh” xinh đẹp trên sân khấu](http://dantri.com.vn/giai-tri/tu-linh-xinh-dep-tren-san-khau-893530.htm)dantri [Ký tên vào bản đồ Việt Nam và xác lập kỷ lục quốc gia](http://dantri.com.vn/van-hoa/ky-ten-vao-ban-do-viet-nam-va-xac-lap-ky-luc-quoc-gia-893687.htm)dantri [Tái hiện “Lễ cúng thần sóng biển của đồng bào dân tộc Chăm”](http://dantri.com.vn/van-hoa/tai-hien-le-cung-than-song-bien-cua-dong-bao-dan-toc-cham-893681.htm)dantri [“Tôi xinh đẹp không bởi tôi là một người mẫu”](http://dantri.com.vn/giai-tri/toi-xinh-dep-khong-boi-toi-la-mot-nguoi-mau-893609.htm)dantri [Sau scandal, Leonardo DiCaprio đi chơi cùng bạn gái siêu mẫu](http://dantri.com.vn/giai-tri/sau-scandal-leonardo-dicaprio-di-choi-cung-ban-gai-sieu-mau-893407.htm)dantri [Lily Aldridge gợi cảm và cá tính](http://dantri.com.vn/giai-tri/lily-aldridge-goi-cam-va-ca-tinh-893437.htm)dantri [Kim Kardashian tức giận khi con gái bị kỳ thị vì màu da](http://dantri.com.vn/giai-tri/kim-kardashian-tuc-gian-khi-con-gai-bi-ky-thi-vi-mau-da-893599.htm)dantri [Ngôi mộ của “cha đẻ” Peter Pan bị phá hoại](http://dantri.com.vn/van-hoa/ngoi-mo-cua-cha-de-peter-pan-bi-pha-hoai-893552.htm)dantri [10 cô nàng sở hữu “đôi mắt cười” đáng yêu nhất Kpop](http://dantri.com.vn/giai-tri/10-co-nang-so-huu-doi-mat-cuoi-dang-yeu-nhat-kpop-893614.htm)dantri [Tìm thấy bộ xương khủng long nguyên vẹn niên đại hơn 100 triệu năm](http://dantri.com.vn/van-hoa/tim-thay-bo-xuong-khung-long-nguyen-ven-nien-dai-hon-100-trieu-nam-893062.htm)dantri [Nhạc sĩ “Tìm lại người xưa” qua đời vì tai nạn giao thông](http://dantri.com.vn/van-hoa/nhac-si-tim-lai-nguoi-xua-qua-doi-vi-tai-nan-giao-thong-893541.htm)dantri [Nghệ sĩ Richard Clayderman sắp đến Việt Nam](http://dantri.com.vn/van-hoa/nghe-si-richard-clayderman-sap-den-viet-nam-893535.htm)dantri [Tác giả của “Cuốn theo chiều gió” cũng bất lực trước số phận nhân vật](http://dantri.com.vn/van-hoa/tac-gia-cua-cuon-theo-chieu-gio-cung-bat-luc-truoc-so-phan-nhan-vat-893388.htm)dantri
# TIN THẾ GIỚI
[Chứng khoán Mỹ bất ngờ giảm nhẹ](http://www.vinacorp.vn/news/chung-khoan-my-bat-ngo-giam-nhe/ct-562936)vinacorp [Chứng khoán Mỹ bất ngờ tăng sau số liệu GDP hiệu chỉnh](http://www.vinacorp.vn/news/chung-khoan-my-bat-ngo-tang-sau-so-lieu-gdp-hieu-chinh/ct-563031)vinacorp [Chứng khoán Mỹ giảm trước dự báo về thời điểm tăng lãi suất](http://www.vinacorp.vn/news/chung-khoan-my-giam-truoc-du-bao-ve-thoi-diem-tang-lai-suat/ct-563078)vinacorp [Chứng khoán Mỹ tụt dốc bất chấp bất động sản phục hồi](http://www.vinacorp.vn/news/chung-khoan-my-tut-doc-bat-chap-bat-dong-san-phuc-hoi/ct-562982)vinacorp [Chứng khoán lìa đỉnh khi tăng trưởng toàn cầu bị World Bank đánh tụt](http://www.vinacorp.vn/news/chung-khoan-lia-dinh-khi-tang-truong-toan-cau-bi-world-bank-danh-tut/ct-562478)vinacorp [Chứng khoán, ‘lò nặn’ triệu phú của thế giới](http://www.vinacorp.vn/news/chung-khoan-lo-nan-trieu-phu-cua-the-gioi/ct-562402)vinacorp [Kinh tế Mỹ suy giảm mạnh nhất trong 5 năm qua](http://www.vinacorp.vn/news/kinh-te-my-suy-giam-manh-nhat-trong-5-nam-qua/ct-563033)vinacorp [Tâm điểm thị trường tài chính tuần này: Fed và Iraq](http://www.vinacorp.vn/news/tam-diem-thi-truong-tai-chinh-tuan-nay-fed-va-iraq/ct-562606)vinacorp [Tại sao các công ty Mỹ rút khỏi Trung Quốc?](http://www.vinacorp.vn/news/tai-sao-cac-cong-ty-my-rut-khoi-trung-quoc/ct-562300)vinacorp [USD giảm giá do đồn đoán BOE sẽ tăng lãi suất sớm hơn](http://www.vinacorp.vn/news/usd-giam-gia-do-don-doan-boe-se-tang-lai-suat-som-hon/ct-562531)vinacorp [Chuyện tình của trái tim con tàu quả cảm](http://www.tienphong.vn/xa-hoi/chuyen-tinh-cua-trai-tim-con-tau-qua-cam-725324.tpo)tienphong [Chủ tịch nước: Họp cứ vuốt ve nhau, nguy hiểm lắm](http://www.tienphong.vn/Kinh-Te/chu-tich-nuoc-hop-cu-vuot-ve-nhau-nguy-hiem-lam-725334.tpo)tienphong [Khám phá bí ẩn 4 tỷ năm sự sống tại Hà Nội](http://www.tienphong.vn/cong-nghe/kham-pha-bi-an-4-ty-nam-su-song-tai-ha-noi-725282.tpo)tienphong [Người khuyết tật khiêu vũ trên xe lăn](http://www.tienphong.vn/video-clip/nguoi-khuyet-tat-khieu-vu-tren-xe-lan-725248.tpo)tienphong [Bản đồ đường 10 đoạn: chiêu thử lửa của Trung Quốc ở Biển Đông](http://www.baomoi.com/Home/TheGioi/kienthuc.net.vn/Ban-do-duong-10-doan-chieu-thu-lua-cua-Trung-Quoc-o-Bien-Dong/14182250.epi)baomoi [Trưởng đặc khu Hồng Kông cũng “phản ứng mạnh” với Hoàn cầu Thời báo](http://www.baomoi.com/Home/TheGioi/bizlive.vn/Truong-dac-khu-Hong-Kong-cung-phan-ung-manh-voi-Hoan-cau-Thoi-bao/14182204.epi)baomoi [Mỹ-Iran: “Kẻ thù của kẻ thù ta là bạn ta”](http://www.baomoi.com/Home/TheGioi/bizlive.vn/MyIran-Ke-thu-cua-ke-thu-ta-la-ban-ta/14182203.epi)baomoi [Trung Quốc đang chơi trò cưỡng ép và răn đe trên Biển Đông](http://www.baomoi.com/Home/TheGioi/www.anninhthudo.vn/Trung-Quoc-dang-choi-tro-cuong-ep-va-ran-de-tren-Bien-Dong/14182229.epi)baomoi [Tập Cận Bình: Phô diễn sức mạnh quân sự là thiếu đạo đức và tầm nhìn!?](http://www.baomoi.com/Home/TheGioi/giaoduc.net.vn/Tap-Can-Binh-Pho-dien-suc-manh-quan-su-la-thieu-dao-duc-va-tam-nhin/14182190.epi)baomoi [Dân Đài Loan biểu tình phản đối chuyến thăm của quan chức Trung Quốc](http://www.baomoi.com/Home/TheGioi/motthegioi.vn/Dan-Dai-Loan-bieu-tinh-phan-doi-chuyen-tham-cua-quan-chuc-Trung-Quoc/14182201.epi)baomoi [Phiến quân Ukraine phóng thích các quan sát viên châu Âu](http://www.voatiengviet.com/content/phien-quan-ukraine-phong-thich-cho-cac-quan-sat-vien-chau-au/1947094.html)voa [Chuyên gia Nga: Mỹ từng dùng vũ khí thời tiết ở Việt Nam](http://www.baomoi.com/Home/TheGioi/infonet.vn/Chuyen-gia-Nga-My-tung-dung-vu-khi-thoi-tiet-o-Viet-Nam/14182200.epi)baomoi [Pakistan bắt giữ 1 thủ lĩnh Taliban](http://www.baomoi.com/Home/TheGioi/vov.vn/Pakistan-bat-giu-1-thu-linh-Taliban/14182150.epi)baomoi [Trung Quốc khuấy đục biển Đông](http://nld.com.vn/thoi-su-quoc-te/trung-quoc-khuay-duc-bien-dong-20140628221806065.htm)nld [Chuyến đi tính toán](http://nld.com.vn/thoi-su-quoc-te/chuyen-di-tinh-toan-20140628221911805.htm)nld [Iraq: Giáo sĩ Shiite đòi thay thủ tướng](http://nld.com.vn/thoi-su-quoc-te/iraq-giao-si-shiite-doi-thay-thu-tuong-20140628222012686.htm)nld [Cuộc đấu không khoan nhượng](http://www.baomoi.com/Home/TheGioi/qdnd.vn/Cuoc-dau-khong-khoan-nhuong/14182134.epi)baomoi [Quân đội Ukraine bắn ba quả đạn pháo vào lãnh thổ Nga](http://nld.com.vn/thoi-su-quoc-te/quan-doi-ukraine-ban-ba-qua-dan-phao-vao-lanh-tho-nga-20140628210426424.htm)nld [Bản đồ mới Trung Quốc vô giá trị](http://www.baomoi.com/Home/TheGioi/plo.vn/Ban-do-moi-Trung-Quoc-vo-gia-tri/14182091.epi)baomoi [Bosnia kỷ niệm 100 năm ngày nổ ra Thế Chiến thứ Nhất](http://www.voatiengviet.com/content/bosnia-ky-niem-100-nam-ngay-no-ra-the-chien-thu-nhat/1947080.html)voa [Phó Tổng thống Argentina bị cáo buộc tham nhũng](http://nld.com.vn/thoi-su-quoc-te/pho-tong-thong-argentina-bi-cao-buoc-tham-nhung-20140628201929985.htm)nld [Nga cấm nữ cảnh sát mặc váy siêu ngắn](http://nld.com.vn/thoi-su-quoc-te/nga-cam-nu-canh-sat-mac-vay-sieu-ngan-20140628193200218.htm)nld [Pakistan: Cô dâu, chú rể bị gia đình cắt cổ sau đám cưới](http://nld.com.vn/thoi-su-quoc-te/pakistan-co-dau-chu-re-bi-gia-dinh-cat-co-sau-dam-cuoi-2014062818325112.htm)nld [Nổ bom ở Nigeria giết chết 10 người](http://www.voatiengviet.com/content/no-bom-o-nigeria-giet-chet-10-nguoi/1947049.html)voa [Tổng thống Putin hụt hẫng vì tên lửa thế hệ mới hư hỏng liên tục](http://nld.com.vn/thoi-su-quoc-te/tong-thong-putin-hut-hang-vi-ten-lua-the-he-moi-hu-hong-lien-tuc-20140628180506461.htm)nld [Nổ bom ở ngoại ô Damascus giết chết 2 người](http://www.voatiengviet.com/content/no-bom-o-ngoai-o-damascus-giet-chet-2-nguoi/1947048.html)voa [Bolivia dùng đồng hồ chạy ngược](http://www.voatiengviet.com/content/bolivia-dung-dong-ho-chay-nguoc/1947030.html)voa [Quân đội Iraq phát động cuộc phản công ở Tikrit](http://www.voatiengviet.com/content/quan-doi-iraq-phat-dong-phan-cong-o-tikrit/1947014.html)voa [Hổ nhảy lên thuyền vồ người, kéo xác vào đầm lầy](http://nld.com.vn/thoi-su-quoc-te/ho-nhay-len-thuyen-vo-nguoi-keo-xac-vao-dam-lay-20140628163326116.htm)nld [Nghi can vụ tấn công ở Benghazi không nhận tội tại tòa án Mỹ](http://www.voatiengviet.com/content/nghi-can-trong-vu-tan-cong-lanh-su-quan-my-o-benghazi-toi-hoa-ky/1947002.html)voa [Bà Yingluck giàu hơn khi tại nhiệm](http://nld.com.vn/thoi-su-quoc-te/ba-yingluck-giau-hon-khi-tai-nhiem-20140628151814867.htm)nld [Phát động Giải chạy Báo Hà nội mới mở rộng 2014](http://www.tienphong.vn/The-Thao/phat-dong-giai-chay-bao-ha-noi-moi-mo-rong-2014-725284.tpo)tienphong [Chiến đấu cơ Mỹ dùng ghế để hạ cánh](http://www.tienphong.vn/the-gioi/chien-dau-co-my-dung-ghe-de-ha-canh-725279.tpo)tienphong [Ngang nhiên mang gần 2.500 đĩa phim sex đi bán](http://www.tienphong.vn/Phap-Luat/ngang-nhien-mang-gan-2500-dia-phim-sex-di-ban-725277.tpo)tienphong [Bị điện giật chết do gọi điện thoại lúc sạc pin](http://www.tienphong.vn/the-gioi/bi-dien-giat-chet-do-goi-dien-thoai-luc-sac-pin-725274.tpo)tienphong [Biểu diễn mô tô đâm thẳng vào hàng rào khán giả tại Hà Nội](http://www.tienphong.vn/xe/bieu-dien-mo-to-dam-thang-vao-hang-rao-khan-gia-tai-ha-noi-725270.tpo)tienphong [Bố dùng liềm cắt cổ con gái và con rể vì tự ý kết hôn](http://www.tienphong.vn/the-gioi/bo-dung-liem-cat-co-con-gai-va-con-re-vi-tu-y-ket-hon-725272.tpo)tienphong [Nổ bom kép gây chết người ở ngoại ô Cairo](http://www.voatiengviet.com/content/no-bom-kep-gay-chet-nguoi-o-ngoai-o-cairo/1947004.html)voa [Luật sư Hồng Kông biểu tình chống chính sách tư pháp của Trung Quốc](http://www.voatiengviet.com/content/luat-su-hong-kong-bieu-tinh-chong-chinh-sach-tu-phap-trung-quoc/1946947.html)voa [Ngoại trưởng Kerry thảo luận với lãnh tụ phe đối lập Syria tại Ả rập Xê-út](http://www.voatiengviet.com/content/ngoai-truong-my-thao-luan-voi-lanh-tu-doi-lap-syria/1946886.html)voa
## Tinh thần phê phán trong Việt nam quốc sử khảo
## Vương trí Nhàn
Qua việc vạch ra thói hư tật xấu của người mình
Phan Bội Châu cho thấy một quan niệm mới về cộng đồng về dân tộcTrong Tự phán ( Phan Bội Châu niên biểu ) có đoạn kể lúc mới đến Nhật (1905), Phan Bội Châu gặp một người phu xe Nhật tốt bụng. Người này thấy Phan là dân ngoại quốc, lần đầu đến xứ ngườI, đang lạ nước lạ cái, thì hết sức giúp đỡ, vui vẻ chở tới nơi đã định, tìm hộ người cần gặp, lại chỉ lấy giá xe đúng mức như mọi đám khác. Nói về người, nhưng Phan không quên nói về mình. Một nét tâm lý của chính Phan có liên quan trong dịp này được ông ghi nhận: Trong lúc chờ người phu xe lo việc, ông rất băn khoăn. Người phu ấy chạy xuôi chạy ngược suốt từ 2 giờ tới 5 giờ. Tốn công quá ! Và ông liên hệ tới cách sống bon chen vô cảm của những người phu xe trong nước. Sau những vụ này tương tự, họ ăn vạ bắt chẹt đủ đường. Ông nghĩ bụng, “ sợ nó cũng một nết như phu xe nước mình thì e cũng khốn nạn với vấn đề đòi tiền “.
Cách xử sự của người phu xe Nhật khiến Phan đi từ ngạc nhiên đến thán phục, ông tự nhủ “ Than ôi ! Trí thức trình độ dân nước ta xem với tên phu xe Nhật bản, chẳng dám chết thẹn lắm hay sao !” (1)
Đọc xong đoạn này, nhiều người hẳn giật mình.
Lâu nay nói tới Phan Bội Châu, ta nghĩ ngay tới một ngọn cờ vẫy gọi lôi cuốn quốc dân hành động chống Pháp. Con người ông là của những sự việc hoành tráng. Nói như Phan Châu Trinh, ông “ thích dùng quyền thuật, dám làm, nói lớn lối “ (2)
Gắn liền với tên tuổi ông là những lời hô hào thuyết phục kêu gọi khích lệ.Theo logic thông thường ta đoán cái chuyện thói hư tật xấu của dân Việt là một khái niệm xa lạ với Phan. Có biết thì ông cũng bỏ qua để khỏi cản trở công việc!
Hóa ra chúng ta nhầm.
Đọc lại tập Cao đẳng quốc dân (1928) tìm thấy trong đó những đoạn hết sức thống thiết Chứng bệnh hay giả dối là chứng bệnh chung của người nước ta mà ở trong lại có một chứng đặc biệt là chứng ái quốc giả …Nào đám truy điệu, nào tiệc hoan nghênh, nào là kỷ niệm anh hùng, nào là sùng bái chí sĩ, chuông dồn trống giục, nam hát bắc hò, xem ở trong một đám lúc nhúc lao nhao, cũng đã có mấy phần người biết quyền nước đã mất thì tính mạng không còn, hồn nước có về thì giang sơn mới sống. Nếu những tấm lòng ái quốc đó mà thật thà chắc chắn thì giống Tiên Rồng chẳng hạnh phúc lắm sao? Nhưng tội tình thay, khốn khổ thay, người ưu thời mẫn thế chẳng bao nhiêu mà người rao danh thì đầy đường đầy ngõ. Giọt nước mắt khóc nước vẫn ngày đêm chan chứa mà xem cho kỹ thì rặt nước mắt gừng; tiếng chuông trống kêu hồn vẫn trong ngoài gióng giả mà nghe cho tới nơi thì rặt là chuông trò trống hội; ngoài miệng thì ái quốc mà trong bụng vẫn là kim khánh mề đay; trước mặt người thì ái quốc mà đến lúc đêm khuya thanh vắng thì tính toán những chuyện chó săn chim mồi. Cha ôi! trời ôi! ái quốc gì? ái quốc thế ư? Đeo mặt nạ ái quốc để phỉnh chúng lừa đời, một mặt thời mua chuốc lấy tiếng chí sĩ chân nhân, một mặt thì ôm chặt lấy lốt ông tham bà đốc.(3)
Lúc này, tác giả đã về Huế an trí nên việc những đoạn trên xuất hiện dưới ngòi bút cuả Phan là dễ hiểu. Ông già bến Ngự thôi không còn là một nhà hoạt động sôi nổi mà trở lại vai trò một người trí thức. Và trong ký ức của chúng ta nó có vẻ là một cái gì lạc điệu, không phải một Phan Bội Châu chúng ta hằng nghĩ.
Tuy nhiên đọc kỹ cả những cuốn như Việt nam quốc sử khảo(1908) thì thấy cách nhìn cách suy nghĩ có tính cách phê phán đã đến với Phan ngay trong lúc hoạt động ở Nhật. Không thấy phương diện này trong tư tưởng Phan Bội Châu tức là làm nghèo ông đi rất nhiều.
Tinh thần chính trực “ nhìn thẳng vào sự thật”
Chương thứ năm trong Việt Nam quốc sử khảo mang tên Sự thịnh suy của dân quyền và dân trí của nước ta. Tiết thứ tư của chương bàn kỹ về dân trí mà Phan khái quát chung bằng một từ “đáng thương “
(…) Vì vậy, giờ đây tôi xin kể những điều tai nghe mắt thấy để quốc dân cùng biết: Hay nghi kỵ lẫn nhau, không làm nên việc gì cả, đó là điều rất ngu thứ nhất. Tôn sùng những điều xa hoa vô ích, bỏ bễ những sự nghiệp đáng làm, đó là điều rất ngu thứ hai. Chỉ biết lợi mình mà không biết hợp quần, đó là điều rất ngu thứ ba. Thương tiếc của riêng, không tưởng đến việc ích chung, đó là điều rất ngu thứ tư. Biết có thân mình nhà mình mà không biết có nước, đó là điều rất ngu thứ năm.
Dân được cường thịnh là nhờ có sự nghiệp công ích. Nay những việc đó, người nước ta đều không thể làm được. Hỏi vì sao không làm được, thì nói là vì không có tiền của. Sở dĩ không có tiền của là vì đã tiêu phí vào những việc vô ích xa hoa rồi. “ (5)
Nhìn chung cả tiết này, có thể thấy thói hư tật xấu mà Phan nêu ra chưa phải toàn diện. Trong phạm vi 15 trang ( Tr 222- 235) của một cuốn sách 140 trang (163- 305), ông chỉ tập trung vào những thói xấu có hại cho công cuộc vận động cách mạng. Đó là cách sống rời rẽ sự nghi kỵ lẫn nhau, người nào cũng chỉ biết lợi riêng, không ai tin ai, không ai đoàn kết ai.
Tuy nhiên, trên đà suy nghĩ tự phán ông đã rộng ra để nói rằng xã hội ta chưa được tổ chức lại một cách hợp lý, cũng như trong sự vụ lợi, ông thấy rõ chúng ta còn dừng lại ở một tầm nhìn tầm nghĩ hạn hẹp, không sử dụng hết năng lực làm người của mình.
Một thói xấu cũng được Phan sớm để ý tới là sự xa hoa. Tại sao ? Để hiểu điều này phải trở lại với hoàn cảnh của Phan lúc đó : Không có thực lực, không có tiền của
. Đọc Tự phán thấy ở Nhật có lúc các ông phải đi ăn mày. Trong khi đó thì trong nước nhiều người không biết dùng của cải vật chất vào việc gì.
Trong môt văn bản được viết chủ yếu để tuyên truyền ông không quên nói cả chuyện hôn nhân, chuyện tang ma. Nhìn vào những đám cưới phiền phức ông thấy ở đó chúng ta bị những lề tục tự phát trói buộc, rồi cứ bày đàn mà theo nhau “ nhà giàu thì hao phí tiền của, nhà nghèo thì phải cầm bán ruộng đất sản nghiệp” “ làm một việc hao tổn vô vị, thật quái gở thay’’. Hoặc nhìn vào những đám tang trong lúc người trong cuộc đau đớn thì chung quanh ăn uống linh đình, ông bảo “ sao mà nhẫn tâm thế, sao mà ngu ngốc thế “.
Đến như cái việc mà cho đến đầu thế kỷ XX này, dân ta vẫn coi là một cái gì thiêng liêng, không ai dám mang ra bàn, Phan Bội Châu cũng đề cập tới theo cách riêng của mình. Đó là câu chuyện thờ cúng tổ tiên. Ông thấy ở cách làm của dân ta một sự phô trương giả tạo. Cái lý của tác giả rất cụ thể
“ Chưa một ai chết rồi mà còn có thể ăn thịt uống rượu được …Bày biện cỗ bàn, giết thịt bò dê gà lợn để mời hàng xóm họ hàng khách khứa đến ăn uống no say mớI thôi, như thế có phải là mượn tiếng người chết để làm sướng mồm người sống hay không ? Thật là nhẫn tâm quá. Huống chi lúc cha mẹ đang sống, một chén cơm một bát canh cũng không cho ăn ; đến khi chết rồi thì lại làm lễ tam sinh tốn kém hàng vạn để báo hiếu ? Sao lại lừa dối người quá đến thế ?(6)
Tấm lòng và tầm vóc suy nghĩ
Cũng như khi hô hào kêu gọi, — khi nhắc lại những thói xấu nói trên, Phan Bội Châu có cái giọng rất thống thiết.Ông dùng đến những chữ rất nặng, những chữ mà người khác nói ra sẽ lập tức bị buộc tội là khinh rẻ dân tộc chẳng hạn như ngu, ngu muội. ( lắp lại tới 7 lần ). Nhiều đoạn sau khi kể thói xấu, lại thường kết bằng một câu hỏi “ Sao mà ngu thế ?” “ thật là ngu quá không thể hiểu được”.
Phan vốn người nói thẳng, nói hết. Ông xa lạ với thói mị dân. Lòng tin ở người và ở mình cho phép ông “ gọi sự vật đúng với tên của nó “.
Nên nhớ những đoạn đang nói ở đây là trích ra từ trong một cuốn sử. Chúng ta biết rằng nền sử học ở ta còn dừng lại ở một trình độ “khiêm tốn”, với nghĩa ít về số lượng mà đơn sơ về quan niệm, do đó chất lượng non yếu kém cỏi, không đáp ứng được nhu cầu tự nhận thức của dân tộc.
Cái chuyện sử ngày xưa toàn chép chuyện vua chúa thì ai cũng biết rồi. Vậy sử của ta hôm nay hoàn toàn sao ? Không hẳn. Chúng ta lại có một cái lệch khác. Chúng ta chưa có những bộ lịch sử của xã hội. Trong các công trình sử thời nay hoạt động của dân tộc trong quá khứ được quy tất cả vào việc chống ngoại xâm.
So với cả trước cả sau, trong cái vẻ còn luộm thuộm vụn vặt, thật ra Việt nam quốc sử khảo đã mở ra một quan niệm mới về cách viết sử.
Phải có cả sử phong tục tập quán. Phải sớm viết sử về tâm lý người dân thường. Phải có cả sử về những quan niệm mà chúng ta tiếp nhận của nước ngoài nhưng biến báo nó đi và làm theo cách của ta. Từ những việc Phan Bội Châu đã làm , người ta có thể rút ra những phương hướng làm sử như vậy.
Về việc sử dụng chuẩn mực khi phê phán, có đến mấy lần khi nêu ra thói hư tật xấu của người mình, Phan Bội Châu dùng đến những chữ như “ quái gở thay “ “ hoặc đặt câu hỏi “đạo làm người có nên như thế không ? “. Tức là khi xét thói hư tật xấu, ông xuất phát từ những nguyên lý nhân bản nói chung. Tiêu chuẩn để ông xem xét rồi từ đó bảo cái này tốt cái kia xấu không phải là những tiêu chuẩn riêng của Việt Nam mà là những chuẩn mực chung của nhân loại.
Với cách suy nghĩ như thế, phải nói Phan Bội Châu đã đạt tới cốt cách của một nhà trí thức theo nghĩa hiện đại.
Trong khi làm cái công việc mà nói theo ngôn ngữ ngày nay là xem xét những đặc tính của một cộng đồng, có một điều tối kỵ là mang so sánh dân xứ này với dân xứ khác. Ấy vậy mà Phan Bội Châu đã làm, dám làm và làm được. Để phê phán nghi lễ cổ hủ của người mình, ông kể khá kỹ ở Nhật người ta tiến hành tang ma hiếu hỷ đơn giản mà chân thành ra sao. Vấn đề không chỉ là Phan Bội Châu có một quan niệm thông thoáng đối với các vấn đề đời sống. Mà dường như ông còn muốn nói người ta không được phép sống theo thói quen, cứ xưa làm sao nay làm vậy rồi bảo rằng như thế mới là tự tôn tự trọng, là có bản sắc riêng. Trong khi không viện dẫn tính độc đáo để biện hộ cho cách sống phiền phức mang nặng hình thức của dân mình, ông giả thiết rằng tất cả các vấn đề của đời sống có thể làm khác như cái cách mà chúng ta vẫn làm. Và trình độ sống của cộng đồng luôn luôn phải được xem xét khảo sát đánh giá lại , có thế mới có cơ thoát khỏi những tình thế bế tắc mà chúng ta thường xuyên phải đối mặt .
V.T.N
—–
(1) Phan Bội Châu Tự phán bản của NXB Văn hóa thông tin Hà Nội, 2000, tr75-76
(2) Nguyễn Văn Dương biên soạn Tuyển tập Phan Châu Trinh, NXB Đà Nẵng 1995, tr 550
(3)Phan Bội Châu. Về một số vấn đề văn hóa xã hội chính trị NXB Thuận Hóa 2000
tr119-120
(4) Những tác phẩm của Phan Bội Châu, tập I Việt nam vong quốc sử. Việt nam quốc sử khảo NXB Khoa học xã hội Hà Nội, 1982
(5) Sách đã dẫn, tr .224
(6)Sách đã dẫn, tr227-228
##
###
###
Chương này có 4 tiết, giới thiệu tiết thứ ba:
Lược trích:
Trích:
Phan Bội Châu cho thấy một quan niệm mới về cộng đồng về dân tộcTrong Tự phán ( Phan Bội Châu niên biểu ) có đoạn kể lúc mới đến Nhật (1905), Phan Bội Châu gặp một người phu xe Nhật tốt bụng. Người này thấy Phan là dân ngoại quốc, lần đầu đến xứ ngườI, đang lạ nước lạ cái, thì hết sức giúp đỡ, vui vẻ chở tới nơi đã định, tìm hộ người cần gặp, lại chỉ lấy giá xe đúng mức như mọi đám khác. Nói về người, nhưng Phan không quên nói về mình. Một nét tâm lý của chính Phan có liên quan trong dịp này được ông ghi nhận: Trong lúc chờ người phu xe lo việc, ông rất băn khoăn. Người phu ấy chạy xuôi chạy ngược suốt từ 2 giờ tới 5 giờ. Tốn công quá ! Và ông liên hệ tới cách sống bon chen vô cảm của những người phu xe trong nước. Sau những vụ này tương tự, họ ăn vạ bắt chẹt đủ đường. Ông nghĩ bụng, “ sợ nó cũng một nết như phu xe nước mình thì e cũng khốn nạn với vấn đề đòi tiền “.
Cách xử sự của người phu xe Nhật khiến Phan đi từ ngạc nhiên đến thán phục, ông tự nhủ “ Than ôi ! Trí thức trình độ dân nước ta xem với tên phu xe Nhật bản, chẳng dám chết thẹn lắm hay sao !” (1)
Đọc xong đoạn này, nhiều người hẳn giật mình.
Lâu nay nói tới Phan Bội Châu, ta nghĩ ngay tới một ngọn cờ vẫy gọi lôi cuốn quốc dân hành động chống Pháp. Con người ông là của những sự việc hoành tráng. Nói như Phan Châu Trinh, ông “ thích dùng quyền thuật, dám làm, nói lớn lối “ (2)
Gắn liền với tên tuổi ông là những lời hô hào thuyết phục kêu gọi khích lệ.Theo logic thông thường ta đoán cái chuyện thói hư tật xấu của dân Việt là một khái niệm xa lạ với Phan. Có biết thì ông cũng bỏ qua để khỏi cản trở công việc!
Hóa ra chúng ta nhầm.
Đọc lại tập Cao đẳng quốc dân (1928) tìm thấy trong đó những đoạn hết sức thống thiết Chứng bệnh hay giả dối là chứng bệnh chung của người nước ta mà ở trong lại có một chứng đặc biệt là chứng ái quốc giả …Nào đám truy điệu, nào tiệc hoan nghênh, nào là kỷ niệm anh hùng, nào là sùng bái chí sĩ, chuông dồn trống giục, nam hát bắc hò, xem ở trong một đám lúc nhúc lao nhao, cũng đã có mấy phần người biết quyền nước đã mất thì tính mạng không còn, hồn nước có về thì giang sơn mới sống. Nếu những tấm lòng ái quốc đó mà thật thà chắc chắn thì giống Tiên Rồng chẳng hạnh phúc lắm sao? Nhưng tội tình thay, khốn khổ thay, người ưu thời mẫn thế chẳng bao nhiêu mà người rao danh thì đầy đường đầy ngõ. Giọt nước mắt khóc nước vẫn ngày đêm chan chứa mà xem cho kỹ thì rặt nước mắt gừng; tiếng chuông trống kêu hồn vẫn trong ngoài gióng giả mà nghe cho tới nơi thì rặt là chuông trò trống hội; ngoài miệng thì ái quốc mà trong bụng vẫn là kim khánh mề đay; trước mặt người thì ái quốc mà đến lúc đêm khuya thanh vắng thì tính toán những chuyện chó săn chim mồi. Cha ôi! trời ôi! ái quốc gì? ái quốc thế ư? Đeo mặt nạ ái quốc để phỉnh chúng lừa đời, một mặt thời mua chuốc lấy tiếng chí sĩ chân nhân, một mặt thì ôm chặt lấy lốt ông tham bà đốc.(3)
Lúc này, tác giả đã về Huế an trí nên việc những đoạn trên xuất hiện dưới ngòi bút cuả Phan là dễ hiểu. Ông già bến Ngự thôi không còn là một nhà hoạt động sôi nổi mà trở lại vai trò một người trí thức. Và trong ký ức của chúng ta nó có vẻ là một cái gì lạc điệu, không phải một Phan Bội Châu chúng ta hằng nghĩ.
Tuy nhiên đọc kỹ cả những cuốn như Việt nam quốc sử khảo(1908) thì thấy cách nhìn cách suy nghĩ có tính cách phê phán đã đến với Phan ngay trong lúc hoạt động ở Nhật. Không thấy phương diện này trong tư tưởng Phan Bội Châu tức là làm nghèo ông đi rất nhiều.
Tinh thần chính trực “ nhìn thẳng vào sự thật”
Chương thứ năm trong Việt Nam quốc sử khảo mang tên Sự thịnh suy của dân quyền và dân trí của nước ta. Tiết thứ tư của chương bàn kỹ về dân trí mà Phan khái quát chung bằng một từ “đáng thương “
(…) Vì vậy, giờ đây tôi xin kể những điều tai nghe mắt thấy để quốc dân cùng biết: Hay nghi kỵ lẫn nhau, không làm nên việc gì cả, đó là điều rất ngu thứ nhất. Tôn sùng những điều xa hoa vô ích, bỏ bễ những sự nghiệp đáng làm, đó là điều rất ngu thứ hai. Chỉ biết lợi mình mà không biết hợp quần, đó là điều rất ngu thứ ba. Thương tiếc của riêng, không tưởng đến việc ích chung, đó là điều rất ngu thứ tư. Biết có thân mình nhà mình mà không biết có nước, đó là điều rất ngu thứ năm.
Dân được cường thịnh là nhờ có sự nghiệp công ích. Nay những việc đó, người nước ta đều không thể làm được. Hỏi vì sao không làm được, thì nói là vì không có tiền của. Sở dĩ không có tiền của là vì đã tiêu phí vào những việc vô ích xa hoa rồi. “ (5)
Nhìn chung cả tiết này, có thể thấy thói hư tật xấu mà Phan nêu ra chưa phải toàn diện. Trong phạm vi 15 trang ( Tr 222- 235) của một cuốn sách 140 trang (163- 305), ông chỉ tập trung vào những thói xấu có hại cho công cuộc vận động cách mạng. Đó là cách sống rời rẽ sự nghi kỵ lẫn nhau, người nào cũng chỉ biết lợi riêng, không ai tin ai, không ai đoàn kết ai.
Tuy nhiên, trên đà suy nghĩ tự phán ông đã rộng ra để nói rằng xã hội ta chưa được tổ chức lại một cách hợp lý, cũng như trong sự vụ lợi, ông thấy rõ chúng ta còn dừng lại ở một tầm nhìn tầm nghĩ hạn hẹp, không sử dụng hết năng lực làm người của mình.
Một thói xấu cũng được Phan sớm để ý tới là sự xa hoa. Tại sao ? Để hiểu điều này phải trở lại với hoàn cảnh của Phan lúc đó : Không có thực lực, không có tiền của
. Đọc Tự phán thấy ở Nhật có lúc các ông phải đi ăn mày. Trong khi đó thì trong nước nhiều người không biết dùng của cải vật chất vào việc gì.
Trong môt văn bản được viết chủ yếu để tuyên truyền ông không quên nói cả chuyện hôn nhân, chuyện tang ma. Nhìn vào những đám cưới phiền phức ông thấy ở đó chúng ta bị những lề tục tự phát trói buộc, rồi cứ bày đàn mà theo nhau “ nhà giàu thì hao phí tiền của, nhà nghèo thì phải cầm bán ruộng đất sản nghiệp” “ làm một việc hao tổn vô vị, thật quái gở thay’’. Hoặc nhìn vào những đám tang trong lúc người trong cuộc đau đớn thì chung quanh ăn uống linh đình, ông bảo “ sao mà nhẫn tâm thế, sao mà ngu ngốc thế “.
Đến như cái việc mà cho đến đầu thế kỷ XX này, dân ta vẫn coi là một cái gì thiêng liêng, không ai dám mang ra bàn, Phan Bội Châu cũng đề cập tới theo cách riêng của mình. Đó là câu chuyện thờ cúng tổ tiên. Ông thấy ở cách làm của dân ta một sự phô trương giả tạo. Cái lý của tác giả rất cụ thể
“ Chưa một ai chết rồi mà còn có thể ăn thịt uống rượu được …Bày biện cỗ bàn, giết thịt bò dê gà lợn để mời hàng xóm họ hàng khách khứa đến ăn uống no say mớI thôi, như thế có phải là mượn tiếng người chết để làm sướng mồm người sống hay không ? Thật là nhẫn tâm quá. Huống chi lúc cha mẹ đang sống, một chén cơm một bát canh cũng không cho ăn ; đến khi chết rồi thì lại làm lễ tam sinh tốn kém hàng vạn để báo hiếu ? Sao lại lừa dối người quá đến thế ?(6)
Tấm lòng và tầm vóc suy nghĩ
Cũng như khi hô hào kêu gọi, — khi nhắc lại những thói xấu nói trên, Phan Bội Châu có cái giọng rất thống thiết.Ông dùng đến những chữ rất nặng, những chữ mà người khác nói ra sẽ lập tức bị buộc tội là khinh rẻ dân tộc chẳng hạn như ngu, ngu muội. ( lắp lại tới 7 lần ). Nhiều đoạn sau khi kể thói xấu, lại thường kết bằng một câu hỏi “ Sao mà ngu thế ?” “ thật là ngu quá không thể hiểu được”.
Phan vốn người nói thẳng, nói hết. Ông xa lạ với thói mị dân. Lòng tin ở người và ở mình cho phép ông “ gọi sự vật đúng với tên của nó “.
Nên nhớ những đoạn đang nói ở đây là trích ra từ trong một cuốn sử. Chúng ta biết rằng nền sử học ở ta còn dừng lại ở một trình độ “khiêm tốn”, với nghĩa ít về số lượng mà đơn sơ về quan niệm, do đó chất lượng non yếu kém cỏi, không đáp ứng được nhu cầu tự nhận thức của dân tộc.
Cái chuyện sử ngày xưa toàn chép chuyện vua chúa thì ai cũng biết rồi. Vậy sử của ta hôm nay hoàn toàn sao ? Không hẳn. Chúng ta lại có một cái lệch khác. Chúng ta chưa có những bộ lịch sử của xã hội. Trong các công trình sử thời nay hoạt động của dân tộc trong quá khứ được quy tất cả vào việc chống ngoại xâm.
So với cả trước cả sau, trong cái vẻ còn luộm thuộm vụn vặt, thật ra Việt nam quốc sử khảo đã mở ra một quan niệm mới về cách viết sử.
Phải có cả sử phong tục tập quán. Phải sớm viết sử về tâm lý người dân thường. Phải có cả sử về những quan niệm mà chúng ta tiếp nhận của nước ngoài nhưng biến báo nó đi và làm theo cách của ta. Từ những việc Phan Bội Châu đã làm , người ta có thể rút ra những phương hướng làm sử như vậy.
Về việc sử dụng chuẩn mực khi phê phán, có đến mấy lần khi nêu ra thói hư tật xấu của người mình, Phan Bội Châu dùng đến những chữ như “ quái gở thay “ “ hoặc đặt câu hỏi “đạo làm người có nên như thế không ? “. Tức là khi xét thói hư tật xấu, ông xuất phát từ những nguyên lý nhân bản nói chung. Tiêu chuẩn để ông xem xét rồi từ đó bảo cái này tốt cái kia xấu không phải là những tiêu chuẩn riêng của Việt Nam mà là những chuẩn mực chung của nhân loại.
Với cách suy nghĩ như thế, phải nói Phan Bội Châu đã đạt tới cốt cách của một nhà trí thức theo nghĩa hiện đại.
Trong khi làm cái công việc mà nói theo ngôn ngữ ngày nay là xem xét những đặc tính của một cộng đồng, có một điều tối kỵ là mang so sánh dân xứ này với dân xứ khác. Ấy vậy mà Phan Bội Châu đã làm, dám làm và làm được. Để phê phán nghi lễ cổ hủ của người mình, ông kể khá kỹ ở Nhật người ta tiến hành tang ma hiếu hỷ đơn giản mà chân thành ra sao. Vấn đề không chỉ là Phan Bội Châu có một quan niệm thông thoáng đối với các vấn đề đời sống. Mà dường như ông còn muốn nói người ta không được phép sống theo thói quen, cứ xưa làm sao nay làm vậy rồi bảo rằng như thế mới là tự tôn tự trọng, là có bản sắc riêng. Trong khi không viện dẫn tính độc đáo để biện hộ cho cách sống phiền phức mang nặng hình thức của dân mình, ông giả thiết rằng tất cả các vấn đề của đời sống có thể làm khác như cái cách mà chúng ta vẫn làm. Và trình độ sống của cộng đồng luôn luôn phải được xem xét khảo sát đánh giá lại , có thế mới có cơ thoát khỏi những tình thế bế tắc mà chúng ta thường xuyên phải đối mặt .
V.T.N
—–
(1) Phan Bội Châu Tự phán bản của NXB Văn hóa thông tin Hà Nội, 2000, tr75-76
(2) Nguyễn Văn Dương biên soạn Tuyển tập Phan Châu Trinh, NXB Đà Nẵng 1995, tr 550
(3)Phan Bội Châu. Về một số vấn đề văn hóa xã hội chính trị NXB Thuận Hóa 2000
tr119-120
(4) Những tác phẩm của Phan Bội Châu, tập I Việt nam vong quốc sử. Việt nam quốc sử khảo NXB Khoa học xã hội Hà Nội, 1982
(5) Sách đã dẫn, tr .224
(6)Sách đã dẫn, tr227-228
## Việt Nam quốc sử khảo ( 越南國史考 ) -Phan Bội Châu.(1867-1940)
##
[Wikipedia](http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_Qu%E1%BB%91c_S%E1%BB%AD_Kh%E1%BA%A3o)
###
Chương này có 4 tiết, giới thiệu tiết thứ ba:
Chương thứ tám ![ ](https://i0.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1c/PhanBoiChau.jpg)
![ ](https://i0.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1c/PhanBoiChau.jpg)
**Những kỷ niệm lớn về đất đai của nước ta đã kinh lý mà bị mất mát**.
Lược trích:
*-* [Hồ Hán Thương](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%93_H%C3%A1n_Th%C6%B0%C6%A1ng)cắt 59 thôn ở Cổ Lâu cho [nhà Minh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Minh). *-* [Mạc Đăng Dung](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%E1%BA%A1c_%C4%90%C4%83ng_Dung)cắt hai châu và bốn động (nay là hai châu Thanh và châu Khâm). *-* [Lê Cảnh Hưng](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%AA_Hi%E1%BB%83n_T%C3%B4ng)năm 41, cắt đất sáu châu ở An Tây, Hưng Hóa (Quảng Lăng, Khiêm Châu, Hoàng Nham, Tuy Phủ, Hợp Phì, Lệ Tuyền) nhập vào đất [Vân Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%A2n_Nam)( [nhà Thanh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Thanh)). *-Bản triều* [Tự Đức](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%B1_%C4%90%E1%BB%A9c)năm 15 (1862), sai [Phan Thanh Giản](http://vi.wikipedia.org/wiki/Phan_Thanh_Gi%E1%BA%A3n)phụng sứ tới [Sài Gòn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh)cắt sáu tỉnh [Nam Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nam_K%E1%BB%B3)nhượng cho [Đại Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1p). *-Năm Tự Đức 36 (1883), ký hòa ước hòa thân Pháp – Việt (tức Hiệp ước Hácmăng) mất hết* [Bắc Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BA%AFc_K%E1%BB%B3), chủ quyền cũng hết. *-Năm đầu* [Hàm Nghi](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%A0m_Nghi), kinh thành [Thuận Hóa](http://vi.wikipedia.org/wiki/Thu%E1%BA%ADn_H%C3%B3a)thất thủ, đai đai và chủ quyền của ta cũng mất hết… *Nhìn lại trước sau gần một ngàn năm lịch sử, khai thác nên vũ trụ này, một tấc đất, một người dân đều là do tâm huyết tổ tiên ta mà có. Thế mà chưa đầy 50 năm, núi sông gấm vóc đó đã sạch sành sanh không còn một tấc đất…Tục ngữ có câu: “Củi của cha đốn, con không mang gánh được”. Các tổ tiên có ngờ đâu rằng mấy trăm năm sau đã diễn ra cái cảnh thảm thương như thế này!?*
### Chương thứ chínChương này có 3 tiết.
- Tiết thứ nhất:
**Sự nhục nhã trong việc thần phục Bắc triều.** *Nói chung cốt là muốn lấy nước ta, nhưng không có cớ gì cho nên nghĩ ra lắm kiểu hạch sách để lập mưu mượn cớ hỏi tội…Tất cả những nỗi nhục nhã như thế, ngoài việc như ba năm nạp cống một lần và chúc mừng vua mới, điếu vua cũ; hằng năm còn phải qua lại cống hiến…mà sử sách không thể chép hết. Đây chỉ tạm chép một vài mẫu để thấy rằng một nước không biết tự cường thì thà chết quách đi còn sướng hơn!*
- Tiết thứ hai:
**Thần phụ Bắc triều bị nhục về lời lẽ giấy tờ.** *Ôi! Làm đế ở nước mình mà vương hiệu còn phải đợi người ngoài đặt cho mới được. Lời lẽ giấy tờ như vậy, không hỏi cũng biết nhục nhã…Nhật Bản chỉ có ba hòn đảo trơ vơ, đất không rộng hơn nước ta, thế mà đối với* [Tùy](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_T%C3%B9y), [Đường](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng)đều xưng là “Thiên tử của xứ mặt trời mọc”. Tử Sản nói “Nước không biết cạnh tranh thì (thế nào) cũng bị lăng nhục”. Nước ta lại không có một ngày nào thoát khỏi ách nô lệ hay sao?. Từ nay về sau, tôi xin người nước ta phải biết tự trọng. [[3]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_Qu%E1%BB%91c_S%E1%BB%AD_Kh%E1%BA%A3o#cite_note-3)
- Tiết thứ ba:
**Thần phục Bắc triều mà không giúp được gì cho nước**. *Quanh năm châu, có nước nào thần phục người ta mà được người ta yêu thương không? – Không có. Có nước nào thấy nước khác thần phục mình mà rủ lòng thương yêu đến không? – Cũng không có. Hai ý đó lấy chứng cớ ở đâu? Xin lấy chứng cớ ở nước Việt Nam ta.* *Rõ ràng ỷ lại vào người ngoài không bằng tự cường lấy ta. Bởi vì tự cường thì khí thế của mình mạnh, khí thế mạnh thì chuyển yếu thành mạnh…Nếu như nước ta, 50 năm về trước mà bỏ hẳn được cái tư tưởng “thờ nước lớn”, biết bồi dưỡng cho cái cơ sở độc lập, biết phát triển cái căm uất thành sức mạnh, cùng với người khác tranh thắng, thì đâu đến nỗi như ngày hôm nay*
### Chương thứ mườiChương này có 5 tiết, giới thiệu tiiết thứ năm:
**Thời kỳ cuối của người Tây đắc chí ở nước ta.**
Trích:
*Năm Tự Đức thứ 36, cách một năm sau khi Hà thành thất thủ lần thứ hai,* [Hoàng Diệu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ho%C3%A0ng_Di%E1%BB%87u)tử tiết, Bắc Kỳ hoàn toàn mất. Quân Pháp lại tiến đánh kinh đô Thuận Hóa, ta lại ký thêm một điều ước hòa thân…Từ đó, chủ quyền ngoại giao, nội chính, đất đai, nhân dân đều do người Pháp nắm hết. *Nhìn chung lại, nước ta bị diệt vong, do rất nhiều điều tệ, tội nhiều không thể kể hết, nhưng trong đó có bốn cái tội lớn:* *-Một là ngoại giao hẹp hòi.* *-Hai là nội trị hủ bại*. *-Ba là dân trí bế tắc.* *-Bốn là vua tôi trên dưới tự tư tự lợi.*
- …
*(Suy ra) ngoại giao, nội trị, dân trí sở dĩ đồi bại như vậy là do trên dưới tự tư tự lợi mà ra cả. Cuối cùng nước bị mất. Vua bị tù, thần dân đều trở nên giống người mất nước…Cái tự tư tự lợi nguy hại là nhường nào!!…* [[4]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_Qu%E1%BB%91c_S%E1%BB%AD_Kh%E1%BA%A3o#cite_note-4)
## Không có nhận xét nào:
## Đăng nhận xét