markdown:
**. Wikipedia Ngày này năm xưa. Ngày lập quốc tại ** ![ ](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bf/Synthetic_Production_of_Penicillin_TR1468.jpg/240px-Synthetic_Production_of_Penicillin_TR1468.jpg)
**;** [Séc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc) [ngày Nhà giáo](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%A0y_Nh%C3%A0_gi%C3%A1o)tại Đài Loan. Năm [1928](https://vi.wikipedia.org/wiki/1928)– [Alexander Fleming](https://vi.wikipedia.org/wiki/Alexander_Fleming)nhận thấy một loại [mốc](https://vi.wikipedia.org/wiki/M%E1%BB%91c)diệt [vi khuẩn](https://vi.wikipedia.org/wiki/Vi_khu%E1%BA%A9n)phát triển trong phòng thí nghiệm của ông, thứ mà về sau được gọi là [penicillin](https://vi.wikipedia.org/wiki/Penicillin). [Năm 1986](http://vi.wikipedia.org/wiki/1986)– **tuyên bố thành lập tại** [Đảng Dân chủ Tiến bộ Đài Loan](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Ti%E1%BA%BFn_b%E1%BB%99_%28%C4%90%C3%A0i_Loan%29) [Đài Bắc](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C3%A0i_B%E1%BA%AFc), là đảng đối lập đích thực đầu tiên tại Đài Loan. [Năm 2006](http://vi.wikipedia.org/wiki/2006)– **tại tỉnh** [Sân bay quốc tế Suvarnabhumi](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Suvarnabhumi) [Samut Prakan](http://vi.wikipedia.org/wiki/Samut_Prakan_%28t%E1%BB%89nh%29), Thái Lan bắt đầu chính thức hoạt động, thay thế cho [Sân bay quốc tế Don Mueang](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Don_Mueang).
# 28 tháng 9
Ngày
**28 tháng 9** là ngày thứ 271 (272 trong [năm nhuận](https://vi.wikipedia.org/wiki/N%C4%83m_nhu%E1%BA%ADn)) trong [lịch Gregory](https://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BB%8Bch_Gregory). Còn 94 ngày trong năm.
|
|[1](https://vi.wikipedia.org/wiki/1_th%C3%A1ng_9) [2](https://vi.wikipedia.org/wiki/2_th%C3%A1ng_9) [3](https://vi.wikipedia.org/wiki/3_th%C3%A1ng_9) [4](https://vi.wikipedia.org/wiki/4_th%C3%A1ng_9) [5](https://vi.wikipedia.org/wiki/5_th%C3%A1ng_9) [6](https://vi.wikipedia.org/wiki/6_th%C3%A1ng_9) [7](https://vi.wikipedia.org/wiki/7_th%C3%A1ng_9) [8](https://vi.wikipedia.org/wiki/8_th%C3%A1ng_9) [9](https://vi.wikipedia.org/wiki/9_th%C3%A1ng_9) [10](https://vi.wikipedia.org/wiki/10_th%C3%A1ng_9) [11](https://vi.wikipedia.org/wiki/11_th%C3%A1ng_9) [12](https://vi.wikipedia.org/wiki/12_th%C3%A1ng_9) [13](https://vi.wikipedia.org/wiki/13_th%C3%A1ng_9) [14](https://vi.wikipedia.org/wiki/14_th%C3%A1ng_9) [15](https://vi.wikipedia.org/wiki/15_th%C3%A1ng_9) [16](https://vi.wikipedia.org/wiki/16_th%C3%A1ng_9) [17](https://vi.wikipedia.org/wiki/17_th%C3%A1ng_9) [18](https://vi.wikipedia.org/wiki/18_th%C3%A1ng_9) [19](https://vi.wikipedia.org/wiki/19_th%C3%A1ng_9) [20](https://vi.wikipedia.org/wiki/20_th%C3%A1ng_9) [21](https://vi.wikipedia.org/wiki/21_th%C3%A1ng_9) [22](https://vi.wikipedia.org/wiki/22_th%C3%A1ng_9) [23](https://vi.wikipedia.org/wiki/23_th%C3%A1ng_9) [24](https://vi.wikipedia.org/wiki/24_th%C3%A1ng_9) [25](https://vi.wikipedia.org/wiki/25_th%C3%A1ng_9) [26](https://vi.wikipedia.org/wiki/26_th%C3%A1ng_9) [27](https://vi.wikipedia.org/wiki/27_th%C3%A1ng_9) **28** [29](https://vi.wikipedia.org/wiki/29_th%C3%A1ng_9) [30](https://vi.wikipedia.org/wiki/30_th%C3%A1ng_9)
## Mục lục
## Sự kiện
[189](https://vi.wikipedia.org/wiki/189)– [Đổng Trác](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%95ng_Tr%C3%A1c)phế truất hoàng đế [Lưu Biện](https://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%A1n_Thi%E1%BA%BFu_%C4%90%E1%BA%BF), lập em của Lưu Biện là Lưu Hiệp lên ngôi, tức [Hán Hiến Đế](https://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%A1n_Hi%E1%BA%BFn_%C4%90%E1%BA%BF)– hoàng đế cuối cùng của [triều Đông Hán](https://vi.wikipedia.org/wiki/Tri%E1%BB%81u_H%C3%A1n). [1864](https://vi.wikipedia.org/wiki/1864)– Một đại hội quốc tế gồm các đại biểu cấp tiến diễn ra tại [Luân Đôn](https://vi.wikipedia.org/wiki/Lu%C3%A2n_%C4%90%C3%B4n), hình thành nên [Hội liên hiệp công nhân quốc tế](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%87_nh%E1%BA%A5t_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF), tức Quốc tế thứ nhất. [1928](https://vi.wikipedia.org/wiki/1928)– [Alexander Fleming](https://vi.wikipedia.org/wiki/Alexander_Fleming)nhận thấy một loại [mốc](https://vi.wikipedia.org/wiki/M%E1%BB%91c)diệt [vi khuẩn](https://vi.wikipedia.org/wiki/Vi_khu%E1%BA%A9n)phát triển trong phòng thí nghiệm của ông, thứ mà về sau được gọi là [penicillin](https://vi.wikipedia.org/wiki/Penicillin). [1960](https://vi.wikipedia.org/wiki/1960)– Lãnh tụ Fidel Castro thành lập [Ủy ban Bảo vệ Cách mạng](https://vi.wikipedia.org/wiki/%E1%BB%A6y_ban_B%E1%BA%A3o_v%E1%BB%87_C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng)nhằm phát hiện và đập tan mọi âm mưu chống phá cách mạng. [1988](https://vi.wikipedia.org/wiki/1988)– Máy bay tầm xa bốn động cơ thân rộng [Ilyushin Il-96](https://vi.wikipedia.org/wiki/Il-96)tiến hành chuyến bay đầu tiên. [1986](https://vi.wikipedia.org/wiki/1986)– [Đảng Dân chủ Tiến bộ Đài Loan](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Ti%E1%BA%BFn_b%E1%BB%99_%28%C4%90%C3%A0i_Loan%29)tuyên bố thành lập tại [Đài Bắc](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C3%A0i_B%E1%BA%AFc), là đảng đối lập đích thực đầu tiên tại Đài Loan. [2006](https://vi.wikipedia.org/wiki/2006)– [Sân bay quốc tế Suvarnabhumi](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Suvarnabhumi)tại tỉnh [Samut Prakan](https://vi.wikipedia.org/wiki/Samut_Prakan_%28t%E1%BB%89nh%29), Thái Lan bắt đầu chính thức hoạt động, thay thế cho [Sân bay quốc tế Don Mueang](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Don_Mueang).
## Sinh
## Mất
## Những ngày lễ và kỉ niệm
|
|
## Tham khảo
|
|![]()
[28 tháng 9](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:28_September?uselang=vi) [Thể loại](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i):
# Lich Vạn Niên ngày 28 tháng 9 năm 2015
![ ](https://i0.wp.com/vietbao.vn/images/v2014/lichvannien/images/lichvn-bg-3.png)
|
|
|
|
Pravda vítězí
(“Sự thực trên hết”; 1918–1990)
Veritas Vincit
(“Sự thực trên hết”; 1990–1992)
và Ngôn ngữ | – 1918–1935
|| – 1989–1992
|| – 1918–1919
||Karel Kramář
|| – 1992
||Jan Stráský
|Lịch sử | – Độc lập khỏi Áo–Hung
|| –
|| –
|| – Giải tán Tiệp Khắc
|| – 1921
||140.446
|| – 1993
||127.900
|| – 1921 ước tính
||13.607.385
||96,9 /km² (250,9 /
|| – 1993 ước tính
||15.600.000
||122 /km² (315,9 /
||Current
|**Tiệp Khắc** ( [tiếng Séc](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_S%C3%A9c): *Československo*, [tiếng Slovak](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Slovak): *Česko-Slovensko*/trước 1990 *Československo*, [tiếng Đức](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_%C4%90%E1%BB%A9c): *Tschechoslowakei*), còn gọi tắt là **Tiệp** (nhất là trong khẩu ngữ), là một [nhà nước có chủ quyền](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Nh%C3%A0_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_c%C3%B3_ch%E1%BB%A7_quy%E1%BB%81n&action=edit&redlink=1) tại [Trung Âu](https://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_%C3%82u) tồn tại từ tháng 10 năm 1918, khi nó tuyên bố độc lập khỏi [Đế quốc Áo-Hung](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_%C3%81o-Hung), cho tới năm 1992. Từ 1939 tới 1945 quốc gia này *trên thực tế* không tồn tại, vì bị bắt buộc giải tán và sáp nhập một phần vào nước [Đức Phát xít](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c_Qu%E1%BB%91c_X%C3%A3), nhưng [Chính phủ Séc lưu vong](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7_S%C3%A9c_l%C6%B0u_vong&action=edit&redlink=1) quả thực có tồn tại trong giai đoạn này trong khi Slovakia độc lập khỏi Séc. Ngày 1 tháng 1 năm 1993 Tiệp Khắc [phân chia trong hòa bình](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_t%C3%A1n_Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&action=edit&redlink=1) thành ** và Cộng hòa Séc** **. Cộng hòa Séc hiện nay kế thừa Tiệp Khắc về mặt pháp lý.** [Slovakia](https://vi.wikipedia.org/wiki/Slovakia)
## Mục lục
[1 Tên gọi](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&redirect=no#T.C3.AAn_g.E1.BB.8Di) [2 Các tính chất căn bản](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&redirect=no#C.C3.A1c_t.C3.ADnh_ch.E1.BA.A5t_c.C4.83n_b.E1.BA.A3n) [3 Tên chính thức](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&redirect=no#T.C3.AAn_ch.C3.ADnh_th.E1.BB.A9c) [4 Lịch sử](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&redirect=no#L.E1.BB.8Bch_s.E1.BB.AD) [5 Lãnh đạo Nhà nước và Chính phủ](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&redirect=no#L.C3.A3nh_.C4.91.E1.BA.A1o_Nh.C3.A0_n.C6.B0.E1.BB.9Bc_v.C3.A0_Ch.C3.ADnh_ph.E1.BB.A7) [6 Chính sách đối ngoại](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&redirect=no#Ch.C3.ADnh_s.C3.A1ch_.C4.91.E1.BB.91i_ngo.E1.BA.A1i) [7 Phân chia hành chính](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&redirect=no#Ph.C3.A2n_chia_h.C3.A0nh_ch.C3.ADnh) [8 Nhóm dân và sắc tộc](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&redirect=no#Nh.C3.B3m_d.C3.A2n_v.C3.A0_s.E1.BA.AFc_t.E1.BB.99c) [9 Chính trị](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&redirect=no#Ch.C3.ADnh_tr.E1.BB.8B) [10 Phát triển hiến pháp](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&redirect=no#Ph.C3.A1t_tri.E1.BB.83n_hi.E1.BA.BFn_ph.C3.A1p) [11 Kinh tế](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&redirect=no#Kinh_t.E1.BA.BF) [12 Nguồn tài nguyên](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&redirect=no#Ngu.E1.BB.93n_t.C3.A0i_nguy.C3.AAn) [13 Vận tải và Viễn thông](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&redirect=no#V.E1.BA.ADn_t.E1.BA.A3i_v.C3.A0_Vi.E1.BB.85n_th.C3.B4ng) [14 Xã hội và nhóm Xã hội](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&redirect=no#X.C3.A3_h.E1.BB.99i_v.C3.A0_nh.C3.B3m_X.C3.A3_h.E1.BB.99i) [15 Giáo dục](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&redirect=no#Gi.C3.A1o_d.E1.BB.A5c) [16 Tôn giáo](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&redirect=no#T.C3.B4n_gi.C3.A1o) [17 Sức khỏe, an sinh xã hội và nhà ở](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&redirect=no#S.E1.BB.A9c_kh.E1.BB.8Fe.2C_an_sinh_x.C3.A3_h.E1.BB.99i_v.C3.A0_nh.C3.A0_.E1.BB.9F) [18 Truyền thông](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&redirect=no#Truy.E1.BB.81n_th.C3.B4ng) [19 Thể thao](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&redirect=no#Th.E1.BB.83_thao) [20 Văn hoá](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&redirect=no#V.C4.83n_ho.C3.A1) [21 Tem thư](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&redirect=no#Tem_th.C6.B0) [22 Xem thêm](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&redirect=no#Xem_th.C3.AAm) [23 Tham khảo](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&redirect=no#Tham_kh.E1.BA.A3o) [24 Liên kết ngoài](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&redirect=no#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)
## Tên gọi
Danh xưng “Tiệp Khắc” trong tiếng Việt là giản xưng của
**Tiệp Khắc Tư Lạc Phạt Khắc** ( [Trung văn](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n): 捷克斯洛伐克, bính âm: Jiékè Sīluòfákè)), dịch danh Trung văn của quốc hiệu Tiệp Khắc. Trong đó, “Tiệp Khắc” (Jiékè) là chỉ [Séc](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A9c), “Tư Lạc Phạt Khắc” (Sīluòfákè) là chỉ [Slovakia](https://vi.wikipedia.org/wiki/Slovakia). Hiện nay cũng có một số người Việt Nam gọi Séc là “Tiệp Khắc” hoặc “Tiệp”.
## Các tính chất căn bản
**Hình thức nhà nước**:
- 1918–1938: cộng hòa
[dân chủ](https://vi.wikipedia.org/wiki/D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7)
- 1938–1939: sau sự sáp nhập
[Sudetenland](https://vi.wikipedia.org/wiki/Sudetenland)bởi [Đức](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c)năm 1938 dần biến thành một nhà nước với các liên kết lỏng lẻo giữa các phần của Séc, Slovakia, và Ruthenia. Một dải đất lớn phía nam Slovakia và Ruthenia bị [Hungary](https://vi.wikipedia.org/wiki/Hungary)sáp nhập, và vùng [Zaolzie](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Zaolzie&action=edit&redlink=1)bởi [Ba Lan](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ba_Lan).
- 1939–1945: Trên thực tế phân chia thành
[Vùng bảo hộ Bohemia và Moravia](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=V%C3%B9ng_b%E1%BA%A3o_h%E1%BB%99_Bohemia_v%C3%A0_Moravia&action=edit&redlink=1)và [Cộng hòa Slovak](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Slovak_%281939-1945%29&action=edit&redlink=1). *Về pháp lý*Tiệp Khắc tiếp tục tồn tại, một [chính phủ lưu vong](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7_Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc_l%C6%B0u_vong&action=edit&redlink=1)được đồng minh phương Tây ủng hộ tại London; sau khi Đức xâm lược Liên xô cũng được [Liên xô](https://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4)công nhận.
- 1945–1948: một quốc gia được điều hành bởi một chính phủ liên minh với các bộ trưởng Cộng sản (gồm thủ tướng và bộ trưởng nội vụ) đóng vai trò then chốt.
[Carpathian Ruthenia](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Carpathian_Ruthenia&action=edit&redlink=1)nhượng lại cho Liên xô.
- 1948–1989: một quốc gia
[Cộng sản](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_c%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n)với một nền [kinh tế kế hoạch](https://vi.wikipedia.org/wiki/Kinh_t%E1%BA%BF_k%E1%BA%BF_ho%E1%BA%A1ch)tập trung (từ 1960 về sau chính thức là một nhà nước [Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_X%C3%A3_h%E1%BB%99i_ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&action=edit&redlink=1)):
- 1969–1990: một nước cộng hòa
[liên bang](https://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_bang)gồm *và* [Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Séc](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_X%C3%A3_h%E1%BB%99i_ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_S%C3%A9c&action=edit&redlink=1) *;* [Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Slovak](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_X%C3%A3_h%E1%BB%99i_ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_Slovak&action=edit&redlink=1)
- 1969–1990: một nước cộng hòa
- 1990–1992: một nước cộng hòa
[dân chủ](https://vi.wikipedia.org/wiki/D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7) [liên bang](https://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_bang)gồm *Cộng hòa Séc*và *Cộng hòa Slovak* **Nước láng giềng**: [Đức](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) (1945–1990: [Cộng hòa Liên bang Đức](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) và [Cộng hòa Dân chủ Đức](https://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_%C4%90%E1%BB%A9c)), [Ba Lan](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ba_Lan), từ 1945 [Liên bang Xô viết](https://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) (1992: [Ukraina](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ukraina)), [România](https://vi.wikipedia.org/wiki/Rom%C3%A2nia) (cho tới năm 1939), [Hungary](https://vi.wikipedia.org/wiki/Hungary), [Áo](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C3%81o) **Địa hình**: Nói chung bằng phẳng. Vùng phía tây là một phần của dải đất cao bắc trung Âu. Vùng phía đông gồm phần phía bắc của lòng chảo [Núi Carpathian](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=N%C3%BAi_Carpathian&action=edit&redlink=1) và [Sông Danube](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%B4ng_Donau). **Khí hậu**: Chủ yếu lục địa nhưng thay đổi từ nhiệt độ ôn hòa của Trung Âu ở phía tây tới các hệ thống thời tiết khắc nghiệt hơn có ảnh hưởng Đông Âu và vùng phía tây Liên xô tại phía đông.
## Tên chính thức
- 1918–1920:
**(viết tắt RČS)/** [Cộng hòa Tiệp Khắc](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc_%281918%E2%80%931938%29&action=edit&redlink=1) **Czecho-Slovak State**; viết ngắn Tiệp Khắc [[1]](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&redirect=no#cite_note-1)
- 1920–1938:
**(ČSR); viết ngắn Tiệp Khắc** [Cộng hòa Tiệp Khắc](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc_%281918%E2%80%931938%29&action=edit&redlink=1)
- 1938–1939:
**; viết ngắn Tiệp Khắc** [Đệ nhị Cộng hòa Tiệp Khắc](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%87_nh%E1%BB%8B_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&action=edit&redlink=1)
- 1945–1960:
**Cộng hòa Tiệp Khắc**(ČSR); viết ngắn Tiệp Khắc
- 1960–1990:
**(ČSSR); Tiệp Khắc** [Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Tiệp Khắc](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_X%C3%A3_h%E1%BB%99i_ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&action=edit&redlink=1)
- Tháng 4 năm 1990:
[Cộng hòa Liên bang Tiệp Khắc](https://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Li%C3%AAn_bang_Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc)(tiếng Séc) và Cộng hòa Liên bang Czecho-Slovak (tiếng Slovak),
- sau đó:
**(ČSFR, với cách viết ngắn Československo trong tiếng Séc và Česko-Slovensko trong tiếng Slovak)** [Cộng hòa Liên bang Séc và Slovak](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Li%C3%AAn_bang_S%C3%A9c_v%C3%A0_Slovak&action=edit&redlink=1)
## Lịch sử
### Thành lập
Tiệp Khắc được thành lập tháng 10 năm 1918 như một trong những quốc gia kế tục của
[Áo-Hung](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_%C3%81o-Hung) ở cuối [Thế chiến I](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t). Nó gồm các lãnh thổ hiện nay của [Cộng hòa Séc](https://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c), [Slovakia](https://vi.wikipedia.org/wiki/Slovakia) và [Carpathian Ruthenia](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Carpathian_Ruthenia&action=edit&redlink=1). Lãnh thổ của nó gồm một số vùng rất công nghiệp hoá của Áo-Hung cũ. Đây là một quốc gia đa sắc tộc. Thành phần sắc tộc nguyên thủy của nhà nước mới gồm 51% người Séc, 16% người Slovak, 22% người Đức, 5% người Hung và 4% người [Rusyn](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Rusyn&action=edit&redlink=1) hay Ruthenia. Nhiều người Đức, Hungary, Ruthenia và người Ba Lan [2] và một số người Slovak, cảm thấy bất lợi tại Tiệp Khắc, bởi giới lãnh đạo chính trị đất nước đưa ra một nhà nước trung ương tập quyền và đa số thời gian không cho phép tự trị chính trị cho các nhóm sắc tộc. Chính sách này, cộng với sự tuyên truyền Phát xít ngày càng tăng đặc biệt ở vùng công nghiệp hoá nói tiếng Đức Sudetenland, đã dẫn tới tình trạng căng thẳng leo thang trong sắc dân không phải Séc. [[3]](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&redirect=no#cite_note-pp-3)
Tư tưởng chính thống về
[nhà nước](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_n%C6%B0%E1%BB%9Bc) lập hiến của quốc gia mới thời điểm đó là không có người Séc và người Slovak, chỉ một dân tộc: Tiệp Khắc (xem [Chủ nghĩa Tiệp Khắc](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&action=edit&redlink=1)). Nhưng không phải mọi sắc tộc đều đồng ý với tư tưởng này (đặc biệt là người Slovak) và một khi một nhà nước Tiệp Khắc thống nhất được tái lập sau Thế chiến II (sau sự giải tán của quốc gia trong Thế chiến II) ý tưởng này bị bỏ lại và Tiệp Khắc là một đất nước hai dân tộc – người Séc và người Slovak.
|
|
|Tổng dân số||13,607.385|
|Tiệp Khắc||8,759.701||64.37%|
|
|[Người Hungary](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Hungary) [Người Ruthenia](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ruthenia&action=edit&redlink=1) [Do Thái](https://vi.wikipedia.org/wiki/Do_Th%C3%A1i) [Ba Lan](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ba_Lan)
### Thế chiến II
Theo
[Thoả thuận Munich](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Tho%E1%BA%A3_thu%E1%BA%ADn_Munich&action=edit&redlink=1) năm 1938, [Anh Quốc](https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland) và [Pháp](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1p) buộc Tiệp Khắc nhượng các vùng biên giới nói tiếng Đức cho [Phát xít Đức](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c_Qu%E1%BB%91c_X%C3%A3) dù đã tồn tại những hiệp ước, trong cái thường được gọi là một phần của [Sự phản bội phương Tây](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ph%E1%BA%A3n_b%E1%BB%99i_ph%C6%B0%C6%A1ng_T%C3%A2y&action=edit&redlink=1). Năm 1939 phần còn lại (“rump”) của Tiệp Khắc bị Phát xít Đức xâm lược và phân chia thành vùng [Bảo hộ Bohemia và Moravia](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%E1%BA%A3o_h%E1%BB%99_Bohemia_v%C3%A0_Moravia&action=edit&redlink=1) và [Nhà nước Slovak](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Nh%C3%A0_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_Slovak&action=edit&redlink=1) con rối. Đa phần Slovakia và toàn bộ [Subcarpathian Ruthenia](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Subcarpathian_Ruthenia&action=edit&redlink=1) bị Hungary sáp nhập.
### Tiệp Khắc Cộng sản
Sau Thế chiến II, nước Tiệp Khắc trước chiến tranh được tái lập, ngoại trừ Subcarpathian Ruthenia, bị
[Liên xô](https://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) sáp nhập và đưa vào [Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Ukraine](https://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_X%C3%A3_h%E1%BB%99i_ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_X%C3%B4_vi%E1%BA%BFt_Ukraina). [Nghị định Beneš](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ngh%E1%BB%8B_%C4%91%E1%BB%8Bnh_Bene%C5%A1&action=edit&redlink=1) được công bố liên quan tới sắc tộc Đức (xem [Thoả thuận Potsdam](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Tho%E1%BA%A3_thu%E1%BA%ADn_Potsdam&action=edit&redlink=1)) và sắc tộc Hungary. Theo các nghị định này, [quyền công dân](https://vi.wikipedia.org/wiki/Quy%E1%BB%81n_c%C3%B4ng_d%C3%A2n) bị bãi bỏ với người có nguồn gốc sắc tộc Đức và Hungary, những người từng nhận quyền công dân Đức hoặc Hungary trong thời chiếm đóng. (Năm 1948 điều khoản này bị xoá bỏ cho người Hungary, nhưng chỉ một phần cho người Đức). Sau đó thường tịch thu tài sản của họ và [trục xuất khoảng 90% dân số sắc tộc Đức](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Tr%E1%BB%A5c_xu%E1%BA%A5t_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%90%E1%BB%A9c_sau_Th%E1%BA%BF_chi%E1%BA%BFn_II&action=edit&redlink=1) tại Tiệp Khắc, hơn 2 triệu người. Những người còn lại bị [buộc tội chung](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%99i_l%E1%BB%97i#T.E1.BB.99i_t.E1.BA.ADp_th.E1.BB.83) là đã ủng hộ Phát xít (sau [Thoả thuận Munich](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Tho%E1%BA%A3_thu%E1%BA%ADn_Munich&action=edit&redlink=1), và 97.32% người Đức Sudeten thành niên bỏ phiếu cho [NSDAP](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%C3%B4ng_nh%C3%A2n_%C4%90%E1%BB%A9c_Qu%E1%BB%91c_gia_X%C3%A3_h%E1%BB%99i_ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a) trong cuộc bầu cử tháng 12 năm 1938). Hầu như mọi nghị định đều nói dứt khoát rằng sự trừng phạt không áp dụng cho những người chống phát xít, dù thuật ngữ *chống phát xít* không được định nghĩa rõ ràng. Khoảng 250,000 người Đức, nhiều người lấy người Séc, một số người chống phát xít, và cả những người yêu cầu tái lập đất nước thời hậu chiến, vẫn ở lại Tiệp Khắc. Nghị định Beneš vẫn gây ra tranh cãi lớn giữa các nhóm [quốc gia](https://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) tại Cộng hòa Séc, Đức, Áo và Hungary. [[5]](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&redirect=no#cite_note-5) [Carpathian Ruthenia](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Carpathian_Ruthenia&action=edit&redlink=1) bị chiếm đóng bởi (và vào tháng 6 năm 1945 chính thức nhượng lại) [Liên Xô](https://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4). Năm 1946 trong cuộc bầu cử nghị viện [Đảng Cộng sản Tiệp Khắc](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc) chiến thắng tại vùng đất Séc ( [Đảng dân chủ](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3ng_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_%28Slovakia%29&action=edit&redlink=1) chiến thắng tại Slovakia). Tháng 2 năm 1948 những người Cộng sản lên nắm quyền lực. Dù họ tiếp tục duy trì sự đa nguyên chính trị bịa đặt với sự tồn tại của [Mặt trận Quốc gia](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_qu%E1%BB%91c_gia_%28Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc%29&action=edit&redlink=1), ngoại trừ một thời gian ngắn cuối thập niên 1960 ( [Mùa xuân Prague](https://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%B9a_xu%C3%A2n_Praha)) đất nước này có đặc trưng ở sự thiếu vắng [dân chủ tự do](https://vi.wikipedia.org/wiki/D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_t%E1%BB%B1_do). Tuy nền kinh tế của nó vẫn tiên tiến hơn nền kinh tế các nước láng giềng ở Đông Âu, Tiệp Khắc dần trở nên yếu ớt về kinh tế so với Tây Âu.
Năm 1968, sau một giai đoạn tự do hoá ngắn, năm nước Khối Đông Âu
[xâm lược Tiệp Khắc](https://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%B9a_xu%C3%A2n_Praha). Liên Xô cho xe tăng tiến vào Prague ngày 21 tháng 8 năm 1968. Người đứng đầu chính phủ Xô viết Leonid Brezhnev coi sự can thiệp này là tối cần thiết cho sự tồn tại của Xô viết, hệ thống xã hội chủ nghĩa và cam kết tiến hành can thiệp vào bất kỳ nước nào tìm cách thay thế chủ nghĩa xã hội bằng chủ nghĩa tư bản. [6] Năm 1969, Tiệp Khắc chuyển thành một [[7]](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&redirect=no#cite_note-7) [liên bang](https://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_bang)gồm [Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Séc](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_X%C3%A3_h%E1%BB%99i_ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_S%C3%A9c&action=edit&redlink=1)và [Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Slovak](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_X%C3%A3_h%E1%BB%99i_ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_Slovak&action=edit&redlink=1). Theo hình thức liên bang, những sự không công bằng giữa Séc và Slovak gây ảnh hưởng tới nhà nước bị hạn chế. Một số bộ, như bộ giáo dục, chính thức được chuyển cho hai nước cộng hòa. Tuy nhiên, sự quản lý chính trị tập trung bởi Đảng Cộng sản hạn chế khá nhiều hiệu quả của sự liên bang hoá.
Thập niên 1970 chứng kiến sự trỗi dậy của phong trào
[phản đối](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A3n_%C4%91%E1%BB%91i&action=edit&redlink=1) tại Tiệp Khắc, đại diện bởi (trong số những người khác) [Václav Havel](https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%A1clav_Havel). Phong trào tìm cách tham gia mạnh hơn vào chính trị và thể hiện dưới hình thức phản đối chính thức, diễn ra trong những giới hạn của các hoạt động công việc (đi xa tới mức một lệnh cấm nghiệp đoàn chuyên nghiệp và từ chối giáo dục cao cho con em những người bất đồng được ban ra), cảnh sát đe doạ và thậm chí là cả nhà tù.
### Sau 1989
Năm 1989 đất nước này lại quay trở lại dân chủ sau
[Cách mạng Nhung](https://vi.wikipedia.org/wiki/C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_Nhung). Điều này xảy ra cùng khoảng thời gian với sự sụp đổ của chủ nghĩa cộng sản tại [România](https://vi.wikipedia.org/wiki/Rom%C3%A2nia), [Bulgaria](https://vi.wikipedia.org/wiki/Bulgaria), [Hungary](https://vi.wikipedia.org/wiki/Hungary) và [Ba Lan](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ba_Lan). Trong vòng ba năm những người cộng sản đã bị gạt bỏ khỏi [Châu Âu](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u).
Không giống
[Nam Tư](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nam_T%C6%B0) và [Liên bang Xô viết](https://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4), sự chấm dứt của Chủ nghĩa cộng sản ở nước này không tự động có nghĩa sự chấm dứt của cái tên “cộng sản”: từ “xã hội chủ nghĩa” bị bỏ đi ngày 29 tháng 3 năm 1990, và được thay bằng “liên bang”.
Năm 1992, vì những căng thẳng leo thang của chủ nghĩa quốc gia, Tiệp Khắc
[giải tán trong hòa bình](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_t%C3%A1n_Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&action=edit&redlink=1) theo các quá trình trong nghị viện. Lãnh thổ của nó trở thành [Cộng hòa Séc](https://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c) và [Slovakia](https://vi.wikipedia.org/wiki/Slovakia), được chính thức lập ra ngày 1 tháng 1 năm 1993.
## Lãnh đạo Nhà nước và Chính phủ
[Dạnh sách Chủ tịch nước Tiệp Khắc](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=D%E1%BA%A1nh_s%C3%A1ch_Ch%E1%BB%A7_t%E1%BB%8Bch_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&action=edit&redlink=1) [Danh sách Thủ tướng Tiệp Khắc](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_Th%E1%BB%A7_t%C6%B0%E1%BB%9Bng_Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&action=edit&redlink=1)
- xem thêm
[lãnh đạo Đảng Cộng sản Tiệp Khắc](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc#L.C3.A3nh_.C4.91.E1.BA.A1o)
## Chính sách đối ngoại
### Thoả thuận và thành viên tổ chức quốc tế
Sau Thế chiến II, thành viên tích cực trong Hội đồng Tương trợ Kinh tế (
[Comecon](https://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%93ng_T%C6%B0%C6%A1ng_tr%E1%BB%A3_Kinh_t%E1%BA%BF)), [Khối hiệp ước Warszawa](https://vi.wikipedia.org/wiki/Kh%E1%BB%91i_Warszawa), [Liên hiệp quốc](https://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c) và các cơ quan khác của tổ chức này, tham gia ký kết [Hội nghị An ninh và Hợp tác Châu Âu](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_ngh%E1%BB%8B_An_ninh_v%C3%A0_H%E1%BB%A3p_t%C3%A1c_Ch%C3%A2u_%C3%82u&action=edit&redlink=1)
## Phân chia hành chính
- 1918–1923: các hệ thống khác nhau trong lãnh thổ Áo cũ (
[Bohemia](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%8Cechy), [Moravia](https://vi.wikipedia.org/wiki/Morava), một phần nhỏ của [Silesia](https://vi.wikipedia.org/wiki/Silesia)) so với lãnh thổ cũ của Hungary ( [Slovakia](https://vi.wikipedia.org/wiki/Slovakia)và [Ruthenia](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ruthenia&action=edit&redlink=1)): ba vùng đất ( *země*) (cũng được gọi là các đơn vị quận ( *obvody*)): Bohemia, Moravia, Silesia, cộng thêm 21 hạt ( *župy*) tại Slovakia ngày nay và hai(?) hạt tại Ruthenia hiện nay; cả vùng đất và hạt đều được chia thành các quận ( *).* [okresy](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Okres&action=edit&redlink=1)
- 1923–1927: như trên, ngoại trừ các hạt của Slovakia và Ruthenia bị thay thế bởi sáu (grand) hạt (
*(veľ)župy*) tại Slovakia và một (grand) hạt tại Ruthenia, và các con số và các biên giới của *okresy*bị thay đổi trong hai lãnh thổ đó.
- 1928–1938: bốn vùng đất (Séc:
*země*, Slovak: *krajiny*): Bohemia, Moravia-Silesia, Slovakia và Subcarpathian Ruthenia, được chia thành các quận ( *okresy*).
- Late 1938–tháng 3 năm 1939: như trên, nhưng Slovakia và Ruthenia giành được quy chế “vùng đất tự trị”.
- 1945–1948: như năm 1928–1938, trừ Ruthenia trở thành một phần của Liên bang Xô viết.
- 1949–1960: 19 vùng (
*kraje*) được chia thành 270 *okresy*.
- 1960–1992: 10
*kraje*, [Praha](https://vi.wikipedia.org/wiki/Praha), và (từ 1970) [Bratislava](https://vi.wikipedia.org/wiki/Bratislava)(thủ đô Slovakia); chúng được chia thành 109–114 okresy; kraje bị xoá bỏ thạm thời ở Slovakia năm 1969–1970 và cho nhiều mục đích từ năm 1991 tại Tiệp Khắc; ngoài ra, Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Séc và Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Slovak được thành lập năm 1969 (không có từ *Xã hội chủ nghĩa*từ 1990).
## Nhóm dân và sắc tộc
Tại thời điểm trước khi phân chia, năm 1991, Tiệp Khắc có 15,6 triệu dân, trong đó
[người Séc](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_S%C3%A9c) chiếm 62,8%, [người Slovakia](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Slovakia) chiếm 31%, [người gốc Hungary](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Hungary) chiếm 3,8%, [người gốc Romania](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Romania&action=edit&redlink=1) 0,7%, [người gốc Silesi](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Silesi&action=edit&redlink=1) 0,3%. Ngoài ra, tại Tiệp Khắc còn một số ít [người gốc Ruthe](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ruthe&action=edit&redlink=1), [Ukraina](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ukraina), [Đức](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%90%E1%BB%A9c), [Ba Lan](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ba_Lan) và [Do Thái](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Do_Th%C3%A1i). Người Séc, Slovakia, Silesi và Ba Lan cùng là [các dân tộc Tây Slav](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=C%C3%A1c_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_T%C3%A2y_Slav&action=edit&redlink=1). Người Ruthe và Ukraina cùng là [các dân tộc Đông Slav](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=C%C3%A1c_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_%C4%90%C3%B4ng_Slav&action=edit&redlink=1).
## Chính trị
Sau Thế chiến II, một sự độc quyền chính trị do
[Đảng Cộng sản Tiệp Khắc](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc) (KSC) nắm giữ xuất hiện. [Gustáv Husák](https://vi.wikipedia.org/wiki/Gust%C3%A1v_Hus%C3%A1k) được bầu làm thư ký thứ nhất của KSC năm 1969 (chuyển thành tổng thư ký năm 1971) và chủ tịch Tiệp Khắc năm 1975. Các đảng và tổ chức khác có tồn tại nhưng chỉ đóng vai trò phụ thuộc cho KSC. Tất cả các đảng chính trị cũng như nhiều tổ chức quần chúng bị gộp lại dưới bóng của [Mặt trận Quốc gia](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_Qu%E1%BB%91c_gia_%28Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc%29&action=edit&redlink=1). Những nhà hoạt động về quyền con người và tôn giáo bị đàn áp mạnh mẽ.
## Phát triển hiến pháp
Tiệp Khắc có các
[hiến pháp](https://vi.wikipedia.org/wiki/Hi%E1%BA%BFn_ph%C3%A1p) sau trong lịch sử của mình (1918–1992):
- Hiến pháp Lâm thời ngày 14 tháng 11 năm 1918 (dân chủ): xem
[Lịch sử Tiệp Khắc (1918–1938)](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc_%281918%E2%80%931938%29&action=edit&redlink=1) [Hiến pháp năm 1920](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Hi%E1%BA%BFn_ph%C3%A1p_Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc_n%C4%83m_1920&action=edit&redlink=1)(Tài liệu Lập hiến của Cộng hoà Tiệp Khắc), dân chủ, có hiệu lực tới năm 1948, nhiều lần sửa đổi
- Cộng sản 1948
[Hiến pháp mùng 9 tháng 5](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Hi%E1%BA%BFn_ph%C3%A1p_m%C3%B9ng_9_th%C3%A1ng_5&action=edit&redlink=1)
- Cộng sản
[Hiến pháp Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Tiệp Khắc năm 1960](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Hi%E1%BA%BFn_ph%C3%A1p_Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc_n%C4%83m_1960&action=edit&redlink=1)với các sửa đổi lớn năm 1968 ( [Luật Lập hiến Liên bang](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Lu%E1%BA%ADt_L%E1%BA%ADp_hi%E1%BA%BFn_Li%C3%AAn_bang&action=edit&redlink=1)), 1971, 1975, 1978, và 1989 (ở thời điểm này vai trò lãnh đạo của [Đảng Cộng sản Tiệp Khắc](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc)bị bãi bỏ). Nó được sửa đổi nhiều lần trong thời gian 1990–1992 (ví dụ 1990, tên đổi thành Séc-Slovakia, 1991 tích hợp các hiến chương nhân quyền)
## Kinh tế
Sau Thế chiến II, kinh tế là tập trung kế hoạch hoá, với các liên kết chỉ huy từ đảng cộng sản, tương tự như
[Liên bang Xô viết](https://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4). Ngành công nghiệp luyện kim lớn phụ thuộc vào nhập khẩu quặng sắt và phi sắt.
- Công nghiệp: Công nghiệp khai khoáng và chế tạo chiếm chủ yếu. Các ngành chính gồm chế tạo máy, hoá chất, chế biến thực phẩm, luyện kim và dệt may. Công nghiệp lãng phí năng lượng, vật tư và nhân công, kỹ thuật chậm cải tiến, nhưng nước này là nguồn cung cấp máy móc chất lượng cao, máy bay, động cơ hàng không và công cụ, đồ điện tử và vũ khí chính cho các quốc gia cộng sản khác.
- Nông nghiệp: Lĩnh vực nhỏ nhưng cung cấp phần chủ yếu nhu cầu thực phẩm quốc gia, vì các nông trang đã được tập thể hoá với diện tích lớn và có cách thức hoạt động khá hiệu quả. Phụ thuộc vào nhập khẩu ngũ cốc (chủ yếu làm thức ăn gia súc) trong những năm thời tiết không thuận lợi. Sản xuất thịt bị ảnh hưởng bởi thiếu thức ăn, nhưng lượng thịt tiêu thụ trên đầu người cao.
- Thương mại nước ngoài: Xuất khẩu ước tính US$17.8 tỷ năm 1985, trong số đó 55% máy móc, 14% nhiên liệu và vật liệu, 16% hàng hoá chế tạo. Nhập khẩu ước tính US$17.9 tỷ năm 1985, trong sóo đó 41% nhiên liệu và vật liệu, 33% máy móc, 12% sản phẩm nông nghiệp và lâm nghiệp. Năm 1986, khoảng 80% thương mại nước ngoài là với các quốc gia cộng sản.
- Tỷ giá hối đoái: Chính thức, hay thương mại, tỷ giá Crowns (Kcs) 5.4 trên US$1 năm 1987; du lịch, hay phi thương mại, tỷ giá Kcs 10.5 trên US$1. Không tỷ giá nào phản ánh đúng sức mua. Tỷ giá trên
[chợ đen](https://vi.wikipedia.org/wiki/Kinh_t%E1%BA%BF_ng%E1%BA%A7m)khoảng Kcs 30 trên US$1, và tỷ giá này trở thành chính thức khi đồng tiền trở thành chuyển đổi được đầu thập niên 1990.
- Năm tài chính: Năm dương lịch.
- Chính sách thuế: Nhà nước sở hữu hầu như toàn bộ phương tiện sản xuất. Nguồn thu từ các doanh nghiệp nhà nước là nguồn thu chủ yếu tiếp theo là
[thuế doanh thu](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thu%E1%BA%BF_doanh_thu&action=edit&redlink=1). Các khoản chi ngân sách lớn cho các chương trình xã hội, trợ cấp, và đầu tư. Ngân sách thường cân bằng hay hơi thặng dư.
## Nguồn tài nguyên
Sau Thế chiến II, nước này thiếu năng lượng, phụ thuộc vào nhập khẩu dầu thô và khí tự nhiên từ Liên xô, than xám trong nước, và năng lượng hạt nhân hay thuỷ điện. Năng lượng là một vấn đề lớn trong thập niên 1980.
## Vận tải và Viễn thông
## Xã hội và nhóm Xã hội
## Giáo dục
Giáo dục là miễn phí ở mọi cấp độ và phổ cập từ tuổi lên sáu tới mười lăm. Đại đa số người dân biết chữ. Hệ thống dạy nghề phát triển cao và các trường nghề hỗ trợ các trường trung học và các viện giáo dục cao học.
## Tôn giáo
Năm 1991:
[Cơ đốc giáo La Mã](https://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_C%C3%B4ng_gi%C3%A1o_R%C3%B4ma) 46.4%, [Phúc âm Lutheran](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Lutheranism&action=edit&redlink=1) 5.3%, [Vô thần](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_v%C3%B4_th%E1%BA%A7n) 29.5%, không rõ 16.7%, nhưng có những sự khác biệt lớn giữa hai nước cộng hoà lập hiến – xem [Cộng hoà Séc](https://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c) và [Slovakia](https://vi.wikipedia.org/wiki/Slovakia)
## Sức khỏe, an sinh xã hội và nhà ở
Sau Thế chiến II,
[chăm sóc sức khoẻ miễn phí](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ch%C4%83m_s%C3%B3c_s%E1%BB%A9c_kho%E1%BA%BB_ph%E1%BB%95_c%E1%BA%ADp&action=edit&redlink=1) được áp dụng cho mọi công dân. Kế hoạch chăm sóc sức khoẻ quốc gia nhấn mạnh tới phòng ngừa; các trung tâm y tế tại các nhà máy và các địa phương hỗ trợ cho các bệnh viện và các cơ sở y tế. Đã có những cải thiện lớn trong [chăm sóc sức khoẻ](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ch%C4%83m_s%C3%B3c_s%E1%BB%A9c_kho%E1%BA%BB&action=edit&redlink=1) tại [nông thôn](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_qu%C3%AA) trong thập niên 1960 và 1970.
## Truyền thông
Truyền thông tại Tiệp Khắc bị kiểm soát bởi
[Đảng Cộng sản Tiệp Khắc](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc) (KSČ). Việc sở hữu cá nhân với mọi cơ quan xuất bản hay truyền thông bị cấm, dù các nhà thờ và các tổ chức khác có xuất bản các tạp chí định kỳ và các tờ báo. Thậm chí với sự độc quyền báo chí trong tay các tổ chức dưới sự kiểm soát của KSČ, mọi sách báo xuất bản đều bị *Văn phòng Báo chí và Thông tin* của chính phủ [kiểm duyệt](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ki%E1%BB%83m_duy%E1%BB%87t).
## Thể thao
[Đội bóng đá quốc gia Tiệp Khắc](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99i_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_qu%E1%BB%91c_gia_Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&action=edit&redlink=1) khá nổi tiếng trên thế giới, với 8 lần góp mặt tại [các vòng chung kết FIFA World Cup](https://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_v%C3%B4_%C4%91%E1%BB%8Bch_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi), đứng hạng 2 tại [World Cup năm 1934](https://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_v%C3%B4_%C4%91%E1%BB%8Bch_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_1934) và [1962](https://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_v%C3%B4_%C4%91%E1%BB%8Bch_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_1962). Đội bóng cũng giành chức [Vô địch Châu Âu](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=V%C3%B4_%C4%91%E1%BB%8Bch_B%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_Ch%C3%A2u_%C3%82u&action=edit&redlink=1) năm [1976](https://vi.wikipedia.org/wiki/UEFA_Euro_1976) và đứng hạng 3 năm [1980](https://vi.wikipedia.org/wiki/UEFA_Euro_1980). [Đội tuyển hockey trên băng Tiệp Khắc](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99i_tuy%E1%BB%83n_hockey_tr%C3%AAn_b%C4%83ng_Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&action=edit&redlink=1) đã giành nhiều huy chương tại các giải đấu thế giới và Olympics. [Emil Zátopek](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Emil_Z%C3%A1topek&action=edit&redlink=1), người giành bốn huy chương vàng [điền kinh](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90i%E1%BB%81n_kinh) [Olympic](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Olympic_Games&action=edit&redlink=1) được coi là một trong những vận động viên điền kinh hàng đầu trong lịch sử.
Vera Časlavska là vận động viên thể dục đoạt nhiều huy chương, với tám huy chương vàng và bốn huy chương bạc, và đã đại diện cho Tiệp Khắc ở ba kỳ Olympics liên tiếp.
Các tay vợt
[tennis](https://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%E1%BA%A7n_v%E1%BB%A3t) nổi tiếng [Ivan Lendl](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ivan_Lendl), [Miloslav Mečíř](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Miloslav_Me%C4%8D%C3%AD%C5%99&action=edit&redlink=1), [Daniela Hantuchová](https://vi.wikipedia.org/wiki/Daniela_Hantuchov%C3%A1) và [Martina Navrátilová](https://vi.wikipedia.org/wiki/Martina_Navratilova) đều sinh ở Tiệp Khắc.
## Văn hoá
[Cộng hoà Séc](https://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c), [Slovakia](https://vi.wikipedia.org/wiki/Slovakia) [Danh sách người Séc](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_S%C3%A9c&action=edit&redlink=1), [Danh sách người Slovak](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Slovak&action=edit&redlink=1) [MDŽ](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ng%C3%A0y_Ph%E1%BB%A5_n%E1%BB%AF_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF&action=edit&redlink=1) [Nhạc Jazz bất đồng tại Tiệp Khắc](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_Jazz_b%E1%BA%A5t_%C4%91%E1%BB%93ng_t%E1%BA%A1i_Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&action=edit&redlink=1)
## Tem thư
## Xem thêm
[Cựu quốc gia Châu Âu sau năm 1815](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=C%E1%BB%B1u_qu%E1%BB%91c_gia_Ch%C3%A2u_%C3%82u_sau_n%C4%83m_1815&action=edit&redlink=1) [Những hậu quả môi trường Tiệp Khắc từ ảnh hưởng của Liên xô trong Chiến tranh Lạnh](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Nh%E1%BB%AFng_h%E1%BA%ADu_qu%E1%BA%A3_m%C3%B4i_tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc_t%E1%BB%AB_%E1%BA%A3nh_h%C6%B0%E1%BB%9Fng_c%E1%BB%A7a_Li%C3%AAn_x%C3%B4_trong_Chi%E1%BA%BFn_tranh_L%E1%BA%A1nh&action=edit&redlink=1) [Tuần hành Quảng trường Đỏ năm 1968](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Tu%E1%BA%A7n_h%C3%A0nh_Qu%E1%BA%A3ng_tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%90%E1%BB%8F_n%C4%83m_1968&action=edit&redlink=1)
## Tham khảo
### Nguồn
### Ghi chú
**Votruba, Martin.** [^](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&redirect=no#cite_ref-1) [“Czecho-Slovakia or Czechoslovakia”](http://www.pitt.edu/%7Evotruba/qsonhist/spellczechoslovakia.html). *Slovak Studies Program*. University of Pittsburgh. Truy cập ngày 29 tháng 3 năm 2009. **“The War of the World”, Niall Ferguson Allen Lane 2006.** [^](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&redirect=no#cite_ref-2) [^](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&redirect=no#cite_ref-pp_3-0) [Playing the blame game](http://www.praguepost.com/articles/2005/07/06/playing-the-blame-game.php), *, July 6th, 2005* [Prague Post](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Prague_Post&action=edit&redlink=1) **Škorpila F. B.; Zeměpisný atlas pro měšťanské školy; Státní Nakladatelství; second edition; 1930; Czechoslovakia** [^](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&redirect=no#cite_ref-4) [^](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&redirect=no#cite_ref-5) [East European Constitutional Review](http://www.law.nyu.edu/eecr/vol11num1_2/special/rupnik.html) [^](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&redirect=no#cite_ref-6) [“N. Korea Seize U.S. Ship”](http://www.upi.com/Audio/Year_in_Review/Events-of-1968/N.-Korea-Seize-U.S.-Ship/12303153093431-9/#title). UPI. Truy cập 10 tháng 2 năm 2015. **John Lewis Gaddis, The Cold War: A New History (New York: The Penguin Press),150.** [^](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc&redirect=no#cite_ref-7)
## Liên kết ngoài
|
|![]()
[Tiệp Khắc](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Czechoslovakia?uselang=vi) [Orders and Medals of Czechoslovakia including Order of the White Lion](http://www.vyznamenani.net/main.htm)( *in English and Czech*) [Czechoslovakia](http://www.czech.cz/en/czech-republic/history/all-about-czech-history/the-first-czechoslovak-republic/)-The First Czechoslovak Republic [Andropov](https://vi.wikipedia.org/wiki/Yuri_Vladimirovich_Andropov)to the Central Committee, about the Demonstration in Red Square Against the Warsaw Pact Invasion of Czechoslovakia, ngày 20 tháng 9 năm 1968. [Andrei Sakharov](https://vi.wikipedia.org/wiki/Andrei_Dmitrievich_Sakharov) [KGB](https://vi.wikipedia.org/wiki/KGB)file, Archieve posted at the [Yale University](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Yale), [http://www.yale.edu/annals/sakharov/documents_frames/Sakharov_008.htm](http://www.yale.edu/annals/sakharov/documents_frames/Sakharov_008.htm) [Hungarian Language Map](http://terkepek.adatbank.transindex.ro/kepek/netre/163.gif), border changes after the creation of Czechoslovakia [Map](http://terkepek.adatbank.transindex.ro/kepek/netre/166.gif) [Map](http://terkepek.adatbank.transindex.ro/kepek/netre/200.gif) [Thể loại](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i): [Cựu quốc gia châu Âu](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:C%E1%BB%B1u_qu%E1%BB%91c_gia_ch%C3%A2u_%C3%82u) [Khởi đầu năm 1918](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Kh%E1%BB%9Fi_%C4%91%E1%BA%A7u_n%C4%83m_1918) [Chấm dứt năm 1992](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%E1%BA%A5m_d%E1%BB%A9t_n%C4%83m_1992) [Tiệp Khắc](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc) [Cựu quốc gia Châu Âu](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:C%E1%BB%B1u_qu%E1%BB%91c_gia_Ch%C3%A2u_%C3%82u&action=edit&redlink=1) [Cựu quốc gia Slavic](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:C%E1%BB%B1u_qu%E1%BB%91c_gia_Slavic&action=edit&redlink=1) [Quốc gia cộng sản](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Qu%E1%BB%91c_gia_c%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n) [Cựu cộng hòa](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:C%E1%BB%B1u_c%E1%BB%99ng_h%C3%B2a)
# Alexander Fleming
|
|Sir Alexander Fleming
|
|![]()
[06 tháng 8](https://vi.wikipedia.org/wiki/06_th%C3%A1ng_8), [1881](https://vi.wikipedia.org/wiki/1881) [Lochfield](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Lochfield&action=edit&redlink=1), [Ayrshire](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ayrshire&action=edit&redlink=1), Scotland
London, Anh
[Vi khuẩn học](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Vi_khu%E1%BA%A9n_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1), [Miễn dịch học](https://vi.wikipedia.org/wiki/Mi%E1%BB%85n_d%E1%BB%8Bch_h%E1%BB%8Dc) [Alma mater](https://vi.wikipedia.org/wiki/Alma_mater) [Royal Polytechnic Institution](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=University_of_Westminster&action=edit&redlink=1) [St Mary’s Hospital Medical School](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=St_Mary%27s_Hospital_Medical_School&action=edit&redlink=1) [Imperial College London](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Imperial_College_London&action=edit&redlink=1) [Khám phá ra penicilin](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Kh%C3%A1m_ph%C3%A1_ra_penicilin&action=edit&redlink=1) [FRS](https://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%99i_Ho%C3%A0ng_gia_Lu%C3%A2n_%C4%90%C3%B4n)(1943) [[1]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Alexander_Fleming#cite_note-frs-1) [Knight Bachelor](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Knight_Bachelor&action=edit&redlink=1)(1944) [Giải Nobel](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_Nobel_Sinh_l%C3%BD_v%C3%A0_Y_khoa&action=edit&redlink=1)(1945) **Chữ ký** ![ ](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/Alexander_Fleming_signature.svg/128px-Alexander_Fleming_signature.svg.png)
![ ](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/Alexander_Fleming_signature.svg/128px-Alexander_Fleming_signature.svg.png)
**Alexander Fleming** ( [6 tháng 8](https://vi.wikipedia.org/wiki/6_th%C3%A1ng_8) năm [1881](https://vi.wikipedia.org/wiki/1881) – [11 tháng 3](https://vi.wikipedia.org/wiki/11_th%C3%A1ng_3) năm [1955](https://vi.wikipedia.org/wiki/1955)) là một [bác sĩ](https://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1c_s%C4%A9), [nhà sinh học](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Nh%C3%A0_sinh_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) và đồng thời là một [nhà dược lý học](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Nh%C3%A0_d%C6%B0%E1%BB%A3c_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) [người Scotland](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Scotland). Ông được coi là người mở ra kỉ nguyên sử dụng [kháng sinh](https://vi.wikipedia.org/wiki/Kh%C3%A1ng_sinh) trong [y học](https://vi.wikipedia.org/wiki/Y_h%E1%BB%8Dc). Ông đã được trao [Giải thưởng Nobel về y học](https://vi.wikipedia.org/wiki/Danh_s%C3%A1ch_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%91o%E1%BA%A1t_gi%E1%BA%A3i_Nobel_Sinh_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc_v%C3%A0_Y_khoa) năm [1945](https://vi.wikipedia.org/wiki/1945) cùng với [Ernst Boris Chain](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ernst_Boris_Chain) và [Howard Walter Florey](https://vi.wikipedia.org/wiki/Howard_Walter_Florey) về việc tìm ra và phân tách được [penicilin](https://vi.wikipedia.org/wiki/Penicillin) – được coi là loại kháng sinh đầu tiên trong việc điều trị những [bệnh nhiễm trùng](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%E1%BB%87nh_nhi%E1%BB%85m_tr%C3%B9ng&action=edit&redlink=1).
## Mục lục
## Thời niên thiếu
Alexander Fleming sinh năm
[1881](https://vi.wikipedia.org/wiki/1881) ở [Lochfield](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Lochfield&action=edit&redlink=1), xứ [Scotland](https://vi.wikipedia.org/wiki/Scotland), phía Bắc nước [Anh](https://vi.wikipedia.org/wiki/Anh). Đây là một vùng công nghiệp phát triển nhưng vì sự kiểm soát không tốt, kèm theo khí hậu ẩm ướt nên môi trường bị [ô nhiễm](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C3%94_nhi%E1%BB%85m_m%C3%B4i_tr%C6%B0%E1%BB%9Dng) nặng nề. Trong điều kiện như thế, nhiều loại bệnh đã xảy ra ở đây, đặc biệt là các [bệnh nhiễm trùng](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%E1%BB%87nh_nhi%E1%BB%85m_tr%C3%B9ng&action=edit&redlink=1) như viêm phổi, [bạch hầu](https://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BA%A1ch_h%E1%BA%A7u), [viêm màng não mủ](https://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%C3%AAm_m%C3%A0ng_n%C3%A3o_m%E1%BB%A7), [nhiễm trùng huyết](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nhi%E1%BB%85m_tr%C3%B9ng_huy%E1%BA%BFt)… Từ nhỏ, Fleming đã chứng kiến một số người thân của mình bị những căn bệnh ấy cướp đi mạng sống. Cũng chính vì thế, từ khi còn bé Fleming đã quyết tâm sẽ trở thành một [bác sĩ](https://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1c_s%C4%A9) để cứu giúp những người bệnh.
Từ những năm học trung học, Fleming đã có xu hướng học lệch về các môn sinh vật, hóa học. Khi nộp hồ sơ vào đại học, ông đã ghi danh vào khoa Y, Học viện Y học Saint Mary ở
[Luân Đôn](https://vi.wikipedia.org/wiki/Lu%C3%A2n_%C4%90%C3%B4n).
## Những thành công ban đầu
Fleming đã thi đậu vào nơi ông muốn học. Ông luôn dẫn đầu lớp trong các môn học, nhất là các môn về
[miễn dịch học](https://vi.wikipedia.org/wiki/Mi%E1%BB%85n_d%E1%BB%8Bch_h%E1%BB%8Dc). Khi vừa tốt nghiệp năm [1906](https://vi.wikipedia.org/wiki/1906), ông được nhận làm phụ tá cho [Almroth Wright](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Almroth_Wright&action=edit&redlink=1), một người đi tiên phong trong lãnh vực [vắc-xin](https://vi.wikipedia.org/wiki/V%E1%BA%AFc-xin).
Năm
[1914](https://vi.wikipedia.org/wiki/1914), [chiến tranh thế giới lần thứ nhất](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t) bùng nổ. Alexander Fleming buộc phải dừng công việc nghiên cứu, bị gọi nhập ngũ và phục vụ ở quân y viện ngoài chiến trường.
Trong vòng 4 năm phục vụ trong quân đội, Fleming đã chứng kiến nhiều binh sĩ không chết trên chiến trường mà lại chết trên giường điều trị của quân y viện, mà phần lớn những cái chết ấy là do vết thương bị nhiễm trùng. Điều ấy khiến ông rất buồn, và nhận ra cần phải tìm ra một chất kháng khuẩn đủ hiệu lực, để khống chế sự nhiễm trùng của các vết thương.
Sau khi chiến tranh kết thúc, Fleming được giải ngũ, ông trở lại phòng thí nghiệm ngày xưa ở Học viện Saint Mary và tiếp tục công việc nghiên cứu bỏ dở của mình.
Năm
[1922](https://vi.wikipedia.org/wiki/1922), sau nhiều năm nghiên cứu không thu được kết quả đáng kể nào, thì một lần tình cờ Fleming phát hiện một đĩa petri nuôi cấy [vi khuẩn](https://vi.wikipedia.org/wiki/Vi_khu%E1%BA%A9n) mà ông vô tình hắt hơi vào, sau 3 ngày được ủ trong tủ ấm, ở đĩa cấy đó khuẩn lạc không mọc được ở chỗ có dịch từ mũi ông rơi vào. Cho rằng trong các dịch của cơ thể người tiết ra có một chất có khả năng ức chế sự sinh trưởng của [vi khuẩn](https://vi.wikipedia.org/wiki/Vi_khu%E1%BA%A9n), Fleming cùng người trợ lý của mình đã lấy mẫu tiến hành thí nghiệm với nước mắt, nước mũi, nước bọt, [dịch vị](https://vi.wikipedia.org/wiki/D%E1%BB%8Bch_v%E1%BB%8B)… của người. Kết quả đều giống nhau, chúng đều có tác dụng ức chế tương tự nhau.
Và sau đó không lâu, Alexander Fleming đã cho công bố về việc phát hiện ra một chất mà ông gọi là
[lysozyme](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Lysozyme&action=edit&redlink=1), một chất do chính cơ thể con người tạo ra, có thể tiêu diệt một số vi khuẩn, nhưng theo ông thì nó không thể diệt một số vi khuẩn có hại đặc biệt với loài người.
Lysozyme là phát hiện độc đáo, nhưng vai trò kháng khuẩn không rộng, không có tác dụng trên nhiều loại vi khuẩn gây hại. Nhưng cũng nhờ phát minh này, Fleming trở nên nổi tiếng, được giới y học Anh biết đến.
## Tìm ra penicilin
Mặc dù được tạo điều kiện làm việc tốt ở
[Đại học Luân Đôn](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Lu%C3%A2n_%C4%90%C3%B4n&action=edit&redlink=1), nhưng Fleming và trợ lý của mình vẫn thực hiện những nghiên cứu của mình tại phòng thí nghiệm cũ của Học viện Saint Mary. Trong một thời gian dài, ông đã thực hiện các thí nghiệm nuôi cấy [liên cầu khuẩn](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Li%C3%AAn_c%E1%BA%A7u_khu%E1%BA%A9n&action=edit&redlink=1). Nhưng vì điều kiện dụng cụ, thiết bị lúc đó còn thô sơ nên việc tránh sự tạp nhiễm của các loại vi khuẩn, [nấm mốc](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=N%E1%BA%A5m_m%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1) khác vào các hộp petri nuôi cấy là rất khó khăn.
Vào ngày 28 tháng 9 năm
[1928](https://vi.wikipedia.org/wiki/1928), khi người phụ tá của Fleming mở một đĩa petri đã cấy vi khuẩn để lấy vi khuẩn đi nghiên cứu thì anh phát hiện thấy trong đĩa petri ấy xuất hiện một loại nấm màu xanh nhạt. Báo cáo với Fleming về điều này, sau đó anh đem đổ đĩa petri ấy vào một cái đĩa khác, lúc ấy trên đĩa petri cũ còn lưu lại những đường vân xanh của loại nấm màu xanh lam ấy. Fleming thấy vậy, ông nghĩ rằng đó là dấu vết lưu lại của những vi khuẩn đã chết, ông bèn lấy một giọt dịch của đĩa petri bỏ đi ấy đem quan sát dưới [kính hiển vi](https://vi.wikipedia.org/wiki/K%C3%ADnh_hi%E1%BB%83n_vi), thật ngạc nhiên khi ông phát hiện rằng không hề có dấu vết của [liên cầu khuẩn](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Li%C3%AAn_c%E1%BA%A7u_khu%E1%BA%A9n&action=edit&redlink=1) trong đó.
Điều này đã khiến Fleming cho rằng loại
[nấm](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Vi_n%E1%BA%A5m&action=edit&redlink=1) xanh đó đã tiết ra một chất có khả năng ức chế sự sinh trưởng của [vi khuẩn](https://vi.wikipedia.org/wiki/Vi_khu%E1%BA%A9n), vì thế ông đã chuyển sang nuôi cấy loại nấm đó. Sau đó ông cho sợi nấm vào các dung dịch chứa vi khuẩn [thương hàn](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C6%B0%C6%A1ng_h%C3%A0n), vi khuẩn [lị](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%E1%BB%8B_tr%E1%BB%B1c_tr%C3%B9ng&action=edit&redlink=1), [phế cầu khuẩn](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%E1%BA%BF_c%E1%BA%A7u_khu%E1%BA%A9n), [não mô cầu](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nhi%E1%BB%85m_n%C3%A3o_m%C3%B4_c%E1%BA%A7u)… Kết quả cho thấy các loại vi khuẩn [thương hàn](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C6%B0%C6%A1ng_h%C3%A0n), [lị](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%E1%BB%8B_tr%E1%BB%B1c_tr%C3%B9ng&action=edit&redlink=1)… vẫn phát triển mạnh bình thường, còn các loại cầu khuẩn kia lại chết hết toàn bộ. Lúc này, Alexander Fleming tin rằng phán đoán của mình là chính xác.
Giáo sư Fleming đã đem phát hiện của mình ra công bố vào năm
[1929](https://vi.wikipedia.org/wiki/1929), đồng thời ông cũng nói rằng vào lúc đó ông chưa thể chiết tách được [penicilin](https://vi.wikipedia.org/wiki/Penicillin) từ nấm Penicilin. Trong 10 năm sau đó, ông âm thầm làm các công việc khác trong khi vẫn tìm cách chiết tách penicilin, còn báo cáo của ông về penicilin dần rơi vào quên lãng khi giới y học lúc đó cho rằng nấm chỉ đem lại bệnh tật, chứ không thể chữa bệnh được.
## Penicilin thuần khiết ra đời
Năm
[1938](https://vi.wikipedia.org/wiki/1938), Fleming nhận được thư của hai nhà khoa học từ trường [Đại học Oxford](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Oxford) là [Ernst Boris Chain](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ernst_Boris_Chain) và [Howard Walter Florey](https://vi.wikipedia.org/wiki/Howard_Walter_Florey), với lời đề nghị được hợp tác với ông để tiếp tục thực hiện công trình nghiên cứu về penicilin. Và sự hợp tác đã mang lại thành công, tháng 8 năm [1940](https://vi.wikipedia.org/wiki/1940), báo cáo kết quả nghiên cứu đã được công bố trên tập san khoa học *. Lancet*
Năm
[1941](https://vi.wikipedia.org/wiki/1941), nhóm đã chọn được loại nấm penicilin ưu việt nhất là chủng Penicilin Chrysogenium, chế ra loại penicilin có hoạt tính cao hơn cả triệu lần penicilin do Fleming tìm thấy lần đầu năm [1928](https://vi.wikipedia.org/wiki/1928).
## Vinh quang
Trong
[Thế chiến thứ hai](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai), thương binh cần nhiều kháng sinh, lúc này penicilin trở nên cần thiết, và từ năm [1943](https://vi.wikipedia.org/wiki/1943) [Anh](https://vi.wikipedia.org/wiki/Anh) và [Mỹ](https://vi.wikipedia.org/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) đã sản xuất penicilin với quy mô công nghiệp, để chữa trị các [bệnh nhiễm trùng](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%E1%BB%87nh_nhi%E1%BB%85m_tr%C3%B9ng&action=edit&redlink=1) trên phạm vi rộng.
Lúc này, phát minh của Fleming đã được cả thế giới công nhận. Vì vậy, năm
[1945](https://vi.wikipedia.org/wiki/1945), giáo sư Alexander Fleming được tặng giải thưởng Nobel về y học, cùng với [Ernst Boris Chain](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ernst_Boris_Chain) và [Howard Walter Florey](https://vi.wikipedia.org/wiki/Howard_Walter_Florey).
Alexander Fleming còn là hội viên Hội Khoa học Hoàng gia Luân Đôn, là viện sĩ Viện Hàn lâm Hhoa học Paris (
[Pháp](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1p)), và từng làm Chủ tịch Hội Vi sinh vật Anh, làm hiệu trưởng trường [Đại học Edinburgh](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Edinburgh&action=edit&redlink=1) từ năm [1951](https://vi.wikipedia.org/wiki/1951) đến năm [1954](https://vi.wikipedia.org/wiki/1954), là viện sĩ danh dự của nhiều viện hàn lâm khoa học trên thế giới, và ông được Hoàng gia Anh phong tước [hiệp sĩ](https://vi.wikipedia.org/wiki/Hi%E1%BB%87p_s%C4%A9) năm [1944](https://vi.wikipedia.org/wiki/1944).
Alexander Fleming qua đời năm
[1955](https://vi.wikipedia.org/wiki/1955), khi ông 74 tuổi. Một lễ tang đơn giản đã được tiến hành tại nghĩa trang của nhà thờ Thánh Paul, Luân Đôn.
## Tham khảo
[^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Alexander_Fleming#cite_ref-frs_1-0) [Colebrook, L.](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Leonard_Colebrook&action=edit&redlink=1)(1956). “Alexander Fleming 1881-1955”. [Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Biographical_Memoirs_of_Fellows_of_the_Royal_Society&action=edit&redlink=1) **2**: 117–126. [doi](https://vi.wikipedia.org/wiki/DOI): [10.1098/rsbm.1956.0008](https://dx.doi.org/10.1098%2Frsbm.1956.0008). [JSTOR](https://vi.wikipedia.org/wiki/JSTOR) [769479](https://www.jstor.org/stable/769479).
- Danh nhân Khoa học Kỹ thuật Thế giới – Vũ Bội Tuyền chủ biên – NXB Thanh Niên 1999
[Tiểu sử Alexander Fleming tại website của giải thưởng Nobel](http://nobelprize.org/medicine/laureates/1945/fleming-bio.html)
|
|
|
|![]()
[Alexander Fleming](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Alexander_Fleming?uselang=vi)
Cảnh báo: Từ khóa xếp mặc định “Flemig, Alexader” ghi đè từ khóa trước, “Fleming, Alexander”.
[Thể loại](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i): [Sinh 1881](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1881) [Mất 1955](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1955) [Người đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%91o%E1%BA%A1t_gi%E1%BA%A3i_Nobel_Sinh_l%C3%BD_v%C3%A0_Y_khoa) [Người Scotland đoạt giải Nobel](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Scotland_%C4%91o%E1%BA%A1t_gi%E1%BA%A3i_Nobel&action=edit&redlink=1) [Thầy thuốc Scotland](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Th%E1%BA%A7y_thu%E1%BB%91c_Scotland) [Dược sĩ Scotland](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:D%C6%B0%E1%BB%A3c_s%C4%A9_Scotland&action=edit&redlink=1) [Nhà sinh học Scotland](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A0_sinh_h%E1%BB%8Dc_Scotland&action=edit&redlink=1) [Hội viên Hội Hoàng gia](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:H%E1%BB%99i_vi%C3%AAn_H%E1%BB%99i_Ho%C3%A0ng_gia) [Nhà phát minh Scotland](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A0_ph%C3%A1t_minh_Scotland)
# Penicillin
|
|![]()
|
|không bảo đảm tính pháp lý cho các thông tin có liên quan đến y học và sức khỏe.
Đề nghị liên hệ và nhận tư vấn từ các bác sĩ hay các chuyên gia.
**Penicillin** là một trong một nhóm [kháng sinh](https://vi.wikipedia.org/wiki/Kh%C3%A1ng_sinh) thu được từ nấm [Penicillium](https://vi.wikipedia.org/wiki/Penicillium) hay được điều chế. [Alexander Fleming](https://vi.wikipedia.org/wiki/Alexander_Fleming) đã tình cờ phát hiện ra penicillin vào năm 1928 nhưng phải 10 năm sau thì penicillin mới được nhà hoá sinh người Anh gốc Đức [Ernest Chain](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ernest_Chain&action=edit&redlink=1) và nhà nghiên cứu bệnh học Úc [Howard Florey](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Howard_Florey&action=edit&redlink=1) và một số nhà khoa học khác nghiên cứu kỹ. Penicillin sát trùng bằng cách giết [vi khuẩn](https://vi.wikipedia.org/wiki/Vi_khu%E1%BA%A9n) và hạn chế sự sinh trưởng của chúng.
## Mục lục
## Dùng trong y học
“Penicillin” thường được dùng để chỉ
[benzylpenicillin](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Benzylpenicillin&action=edit&redlink=1) (penicillin G), [procaine benzylpenicillin](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Procaine_benzylpenicillin&action=edit&redlink=1) (procaine penicillin), [benzathine benzylpenicillin](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Benzathine_benzylpenicillin&action=edit&redlink=1) (benzathine penicillin), và [phenoxymethylpenicillin](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Phenoxymethylpenicillin&action=edit&redlink=1) (penicillin V).
Procaine penicillin và benzathine penicillin có cùng đặc tính kháng khuẩn như benzylpenicillin nhưng nó có tác dụng trong thời gian dài hơn. Phenoxymethylpenicillin thì có ít tác dụng chống vi khuẩn gam âm hơn so với benzylpenicillin.
[[1]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Penicillin#cite_note-1) Benzylpenicillin, procaine penicillin và benzathine penicillin dùng theo cách tiêm, còn phenoxymethylpenicillin theo đường uống. [2]
## Cấu trúc
[thiazolidine](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thiazolidine&action=edit&redlink=1)lần lượt có màu vàng và xanh. Hình thể hiện vòng thiazolidine và kết hợp với *β*-lactam có 4 nhóm không cùng mặt phẳng.
Thuật ngữ “
[penam](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Penam&action=edit&redlink=1)” được dùng để miêu tả khung chính thông thường của một loại penicillin. Lõi này có công thức phân tử R-C 9H 11N 2O 4S, với R là một chuỗi có sự khác biệt giữa các penicillin. Lõi penam có khối lượng phân tử 243 g/mol, với các penicillin lớn hơn thì khối lượng phân tử gần 450 như [cloxacillin](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Cloxacillin&action=edit&redlink=1) có khối lượng phân tử 436 g/mol. Đặc điểm cấu trúc chính của các penicillin là vòng *β*-lactam có 4 nhóm; cấu trúc moiety này cần thiết cho tính kháng khuẩn của penicillin. Vòng *β*-lactam tự gắn kết với vòng [thiazolidine](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thiazolidine&action=edit&redlink=1) có 5 nhóm khác. Sự kết hợp của 2 vòng này làm cho vòng *β*-lactam hoạt động hơn so với từng vòng *β*-lactam riêng biệt vì các vòng được kết hợp bóp méo liên kết amide củ a *β*-lactam và do đó loại bỏ sự bền vững cộng hưởng của liên kết hóa học thường được tìm thấy trong các liên kết này. [[3]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Penicillin#cite_note-3)
## Sinh tổng hợp
Nhìn cung, có 3 bước chính và quan trọng trong việc sinh tổng hợp ra
[penicillin G](https://vi.wikipedia.org/wiki/Penicillin_G) (benzylpenicillin).
- Bức thứ nhất là trùng ngưng 3 amino axit—L-α-aminoadipic axit, L-cysteine, L-valine thành
[tripeptit](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Tripeptit&action=edit&redlink=1). [[4]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Penicillin#cite_note-Regulation-4) [[5]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Penicillin#cite_note-Molecular-5) Trước khi trùng ngưng thành tripeptit, amino axit L-valine phải trải qua epimer (đồng phân không gian) hóa để tạo thành D-valine. [[6]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Penicillin#cite_note-6) [[7]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Penicillin#cite_note-Fern-7) tripeptit được trùng ngưng được đặt tên là δ-(L-α-aminoadipyl)-L-cysteine-D-valine (ACV). Phản ứng trùng ngưng và epimer hóa được xúc tác bởi enzym δ-(L-α-aminoadipyl)-L-cysteine-D-valine synthetase (ACVS). [[8]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Penicillin#cite_note-8)
- Bước thứ 2 trong sinh tổng hợp penicillin G là chuyển đổi ôxy hóa ACV mạch thẳng thành isopenicillin N trung gian có 2 vòng bởi enzym
[isopenicillin N synthase](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Isopenicillin_N_synthase&action=edit&redlink=1)(IPNS), được mã hóa bởi gen *pcbC*. [[4]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Penicillin#cite_note-Regulation-4) Isopenicillin N là một chất trung gian rất yếu, do nó không thể hiện hoạt động kháng khuẩn mạnh. [[5]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Penicillin#cite_note-Molecular-5) [[7]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Penicillin#cite_note-Fern-7)
- Bước cuối cùng là sự chuyển hóa amin bởi enzym
[isopenicillin N N-acyltransferase](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Isopenicillin_N_N-acyltransferase&action=edit&redlink=1), trong đó gốc α-aminoadipyl bênh cạnh chuỗi của isopenicillin N bị loại bỏ và thay cho chuỗi [phenylacetyl](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Axit_phenylacetic&action=edit&redlink=1). Phản ứng này được điều khiển bởi gen *penDE*, là duy nhất trong quá trình tạo penicillin. [[4]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Penicillin#cite_note-Regulation-4)
## Quá trình ngẫu nhiên tìm ra penicillin
Nhà sinh học người
[Scotland](https://vi.wikipedia.org/wiki/Scotland), [Alexander Fleming](https://vi.wikipedia.org/wiki/Alexander_Fleming) là một [nhà khoa học](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_khoa_h%E1%BB%8Dc) đam mê nghiên cứu và kỹ lưỡng trong việc xem xét lại các phần [thí nghiệm](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%AD_nghi%E1%BB%87m) của mình. Ông thường rất do dự khi ném đi những mẻ cấy [vi khuẩn](https://vi.wikipedia.org/wiki/Vi_khu%E1%BA%A9n) cũ cho đến khi hoàn toàn chắc rằng không nghiên cứu được gì hơn từ chúng.
Trước khi chuẩn bị
[nghỉ hè](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ngh%E1%BB%89_h%C3%A8&action=edit&redlink=1) (1928), thông thường phòng thí nghiệm sẽ được vệ sinh thật sạch vì kỳ nghỉ thường kéo dài từ 1 đến 3 tháng, nhưng [Alexander Fleming](https://vi.wikipedia.org/wiki/Alexander_Fleming) đã quên không dọn dẹp. Trở về sau kỳ nghỉ, ông thấy một vài đĩa dùng để nuôi cấy [vi khuẩn](https://vi.wikipedia.org/wiki/Vi_khu%E1%BA%A9n) đã [mốc](https://vi.wikipedia.org/wiki/M%E1%BB%91c). Trước khi vứt bỏ chúng, ông phát hiện thấy mốc ở trên một chiếc đĩa đã tiêu diệt mẻ vi khuẩn mà ông nuôi cấy tại đó. Mốc đó là một loại [nấm](https://vi.wikipedia.org/wiki/N%E1%BA%A5m), Penicillium, phát triển trên bánh mì. Fleming viết báo cáo khoa học về phát hiện của ông, nhưng chưa thực sự bám sát vào tính thực tiễn của nó. Tuy Alexander Fleming là người đầu tiên tìm ra tính năng của penicillin nhưng việc ứng dụng mới được các nhà khoa học Anh, Úc… trong [9] [Chiến tranh thế giới II](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai)nghiên cứu kỹ hơn và cho sản xuất hàng loạt. Fleming đã được đồng nhận [giải Nobel](https://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Nobel)vì phát hiện tình cờ này, ông thản nhiên bình luận rằng: “Đôi khi người ta lại tìm ra những thứ mà mình đang không tìm kiếm”. [[10]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Penicillin#cite_note-10)
## Đưa penicillin ra thực tiễn và sản xuất hàng loạt
Trong
[Chiến tranh thế giới II](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai), một nhóm các nhà khoa học tìm kiếm cách chữa trị cho những vết thương bị [nhiễm trùng](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Nhi%E1%BB%85m_tr%C3%B9ng&action=edit&redlink=1), tình cờ phát hiện ra khám phá của Fleming và thử nghiệm với một dạng của nấm mốc đó. Chúng như có sức mạnh thần kỳ. Ngay sau đó, nó được sản xuất với số lượng không thể tin nổi và được đưa ra mặt trận. [[11]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Penicillin#cite_note-11)
Hơn 50 năm sau, penicillin vẫn là chất
[kháng sinh](https://vi.wikipedia.org/wiki/Kh%C3%A1ng_sinh) được sử dụng nhiều nhất thế giới. Đó là nhờ vào khoa học không thích dọn dẹp. Hơn 21 công ty hoá chất tham gia vào chương trình sản xuất cấp tốc penicillin trong suốt Chiến tranh thế giới II. Cho đến khi kết thúc cuộc chiến họ đã sản xuất 650 tỉ đơn vị mỗi tháng. [[9]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Penicillin#cite_note-ReferenceA-9)
## Tính năng của penicillin
Penicillin sát trùng bằng cách giết vi khuẩn và hạn chế sự sinh trưởng của chúng. Chất này không giết các phần tử trong trạng thái nghỉ mà chỉ tiêu diệt các phần tử đang sinh trưởng và sinh sản. Penicillin tiêu diệt nhiều loài vi khuẩn gây bệnh khác nhau như
[pneumococci](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Pneumococci&action=edit&redlink=1), [streptococci](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Streptococci&action=edit&redlink=1), [gonococci](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Gonococci&action=edit&redlink=1), [meningococci](https://vi.wikipedia.org/wiki/Meningococcus), [clostridium](https://vi.wikipedia.org/wiki/Clostridium) và [syphilis spirochete](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Syphilis_spirochete&action=edit&redlink=1). Penicillin được sử dụng làm [dược phẩm](https://vi.wikipedia.org/wiki/D%C6%B0%E1%BB%A3c_ph%E1%BA%A9m) trị các căn bệnh chết người như [viêm nội tâm mạc](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Vi%C3%AAm_n%E1%BB%99i_t%C3%A2m_m%E1%BA%A1c&action=edit&redlink=1), [nhiễm trùng máu](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nhi%E1%BB%85m_tr%C3%B9ng_huy%E1%BA%BFt), [gas gangrene](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Gas_gangrene&action=edit&redlink=1), mủ lậu, và [sốt vàng da](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%E1%BB%91t_v%C3%A0ng), [giang mai](https://vi.wikipedia.org/wiki/Giang_mai), [viêm loét lưỡi cấp](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Vi%C3%AAm_lo%C3%A9t_l%C6%B0%E1%BB%A1i_c%E1%BA%A5p&action=edit&redlink=1)…
## Tác dụng phụ
Penicillin có thể làm dị ứng như:
[phát ban](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ph%C3%A1t_ban&action=edit&redlink=1), [tiêu chảy](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%C3%AAu_ch%E1%BA%A3y). Một người đã [dị ứng](https://vi.wikipedia.org/wiki/D%E1%BB%8B_%E1%BB%A9ng) với một loại Penicillin thường sẽ không được dùng bất cứ loại Penicillin nào. Lượng penicillin làm thay đổi hàm lượng histamine trong cơ thể, gây ra chứng Aquagenic Urticaria(dị ứng với nước). [[12]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Penicillin#cite_note-AMH2006-12)
## Chú thích
**Garrod, L. P. (1960). “Relative Antibacterial Activity of Three Penicillins”.** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Penicillin#cite_ref-1) *British Medical Journal* **1**(5172): 527–29. [doi](https://vi.wikipedia.org/wiki/DOI): [10.1136/bmj.1.5172.527](https://dx.doi.org/10.1136%2Fbmj.1.5172.527). **Garrod, L. P. (1960).** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Penicillin#cite_ref-2) [“The Relative Antibacterial Activity of Four Penicillins”](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2098302). *British Medical Journal* **2**(5214): 1695–6. [doi](https://vi.wikipedia.org/wiki/DOI): [10.1136/bmj.2.5214.1695](https://dx.doi.org/10.1136%2Fbmj.2.5214.1695). [PMC](https://vi.wikipedia.org/wiki/PubMed_Central) [2098302](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2098302). [PMID](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [13703756](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/13703756). **Nicolaou (1996), pg. 43.** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Penicillin#cite_ref-3)
- ^
**a** **ă** [Al-Abdallah, Q., Brakhage, A. A., Gehrke, A., Plattner, H., Sprote, P., Tuncher, A. (2004). “Regulation of Penicillin Biosynthesis in Filamentous Fungi”. Trong Brakhage AA.](https://vi.wikipedia.org/wiki/Penicillin#cite_ref-Regulation_4-2) **â** *Molecular Biotechnolgy of Fungal beta-Lactam Antibiotics and Related Peptide Synthetases*(88). tr. 45–90. [doi](https://vi.wikipedia.org/wiki/DOI): [10.1007/b99257](https://dx.doi.org/10.1007%2Fb99257). [ISBN](https://vi.wikipedia.org/wiki/ISBN) [3-540-22032-1](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/3-540-22032-1).
- ^
**a** [Brakhage, A. A. (1998).](https://vi.wikipedia.org/wiki/Penicillin#cite_ref-Molecular_5-1) **ă** [“Molecular Regulation of β-Lactam Biosynthesis in Filamentous Fungi”](http://mmbr.asm.org/cgi/content/short/62/3/547). *Microbiol Mol Biol Rev.* **62**(3): 547–85. [PMC](https://vi.wikipedia.org/wiki/PubMed_Central) [98925](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC98925). [PMID](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [9729600](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9729600). **Baldwin, J. E., Byford, M. F., Clifton, I., Hajdu, J., Hensgens, C., Roach, P, Schofield, C. J. (1997). “Proteins of the Penicillin Biosynthesis Pathway”.** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Penicillin#cite_ref-6) *Current Opinion in Structural Biology*(7): 857–64.
- ^
**a** [Fernandez, F. J., Fierro, F., Gutierrez, S, Kosalkova, K. Marcos, A. T., Martin, J. F., Velasco, J. (tháng 9 năm 1994). “Expression of Genes and Processing of Enzymes for the Biosynthesis of Penicillins and Cephalosporms”.](https://vi.wikipedia.org/wiki/Penicillin#cite_ref-Fern_7-1) **ă** *Anton Van Lee* **65**(3): 227–43. [doi](https://vi.wikipedia.org/wiki/DOI): [10.1007/BF00871951](https://dx.doi.org/10.1007%2FBF00871951). [PMID](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [7847890](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/7847890). **Baker, W. L., Lonergan, G. T. “Chemistry of Some Fluorescamine-Amine Derivatives with Relevance to the Biosynthesis of Benzylpenicillin by Fermentation”. J Chem Technol Biot. 2002, 77, pp1283-1288.** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Penicillin#cite_ref-8)
- ^
**a** [In search of penicillin – David Wilson](https://vi.wikipedia.org/wiki/Penicillin#cite_ref-ReferenceA_9-1) **ă** **Alexander Fleming, the Man and Myth – Gwyn MacFarlane** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Penicillin#cite_ref-10) **The greatest stories never told – Rick Beyer** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Penicillin#cite_ref-11) **Rossi S, editor biên tập (2006).** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Penicillin#cite_ref-AMH2006_12-0) *. Adelaide: Australian Medicines Handbook.* [Australian Medicines Handbook](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Australian_Medicines_Handbook&action=edit&redlink=1) [ISBN](https://vi.wikipedia.org/wiki/ISBN) [0-9757919-2-3](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-9757919-2-3).
## Tài liệu
[Nicolaou, K.C.](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=K._C._Nicolaou&action=edit&redlink=1); Sorensen, E.J.; with a foreword by [E.J. Corey](https://vi.wikipedia.org/wiki/Elias_James_Corey)(1996). *Classics in Total Synthesis: Targets, Strategies, Methods*. Weinheim: VCH. [ISBN](https://vi.wikipedia.org/wiki/ISBN) [3-527-29284-5](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/3-527-29284-5).
- Dürckheimer, Walter; Blumbach, Jürgen; Lattrell, Rudolf; Scheunemann, Karl Heinz (ngày 1 tháng 3 năm 1985). “Recent Developments in the Field of β-Lactam Antibiotics”.
*Angewandte Chemie International Edition in English* **24**(3): 180–202. [doi](https://vi.wikipedia.org/wiki/DOI): [10.1002/anie.198501801](https://dx.doi.org/10.1002%2Fanie.198501801).
- Hamed, Refaat B.; Gomez-Castellanos, J. Ruben; Henry, Luc; Ducho, Christian; McDonough, Michael A.; Schofield, Christopher J. (ngày 1 tháng 1 năm 2013). “The enzymes of β-lactam biosynthesis”.
*Natural Product Reports* **30**(1): 21–107. [doi](https://vi.wikipedia.org/wiki/DOI): [10.1039/c2np20065a](https://dx.doi.org/10.1039%2Fc2np20065a). [PMID](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [23135477](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23135477).
## Liên kết ngoài
|
|![]()
[Penicillin](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Penicillin_antibiotics?uselang=vi) [Model of Structure of Penicillin, by Dorothy Hodgkin et al., Museum of the History of Science, Oxford](http://users.ox.ac.uk/%7Ejesu1458/) [The Discovery of Penicillin, A government produced film about the discovery of Penicillin by Sir Alexander Fleming, and the continuing development of its use as an antibiotic by Howard Florey and Ernst Boris Chain.](http://www.youtube.com/watch?v=7qeZLLhx5kU) [Penicillin](http://www.periodicvideos.com/videos/mv_penicillin.htm)at *(University of Nottingham)* [The Periodic Table of Videos](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=The_Periodic_Table_of_Videos&action=edit&redlink=1) [Penicillin Released to Civilians Will Cost $35 Per Patient](http://books.google.com/books?id=PN8DAAAAMBAJ&pg=PA47&dq=popular+science+antitank+1941&hl=en&ei=ZIiZTObfGcufnAe9kdWsDw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CEAQ6AEwBjgK#v=onepage&q&f=true) *Popular Science*, August 1944, article at bottom of page [Thể loại](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i):
# Đảng Dân chủ Tiến bộ (Đài Loan)
[Đảng Dân chủ Tiến bộ](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Ti%E1%BA%BFn_b%E1%BB%99).
|
|Dân Chủ Tiến Bộ Đảng
民主進步黨
|
|![]()
Cờ Đảng
**Chủ tịch** [Thái Anh Văn](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A1i_Anh_V%C4%83n) **Thành lập** [28 tháng 9](https://vi.wikipedia.org/wiki/28_th%C3%A1ng_9), [1986](https://vi.wikipedia.org/wiki/1986) **Trụ sở** [Đài Bắc](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C3%A0i_B%E1%BA%AFc), [Đài Loan](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan) **Hệ tư tưởng/**
vị thế chính trị
vị thế chính trị
[Chủ nghĩa tự do](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_t%E1%BB%B1_do)
Phi Trung Quốc hóa
Vận động bản địa hóa Đài Loan
Đài Loan độc lập
[Chống cộng](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%E1%BB%91ng_c%E1%BB%99ng)
Dân chủ hóa Trung Quốc
**Thuộc quốc gia** [Trung Hoa Dân Quốc](https://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_Hoa_D%C3%A2n_Qu%E1%BB%91c) **Trang web** [dpp.org.tw](http://www.dpp.org.tw/)
|Dân Chủ Tiến Bộ Đảng|
|
|[民](https://vi.wiktionary.org/wiki/%E6%B0%91) [主](https://vi.wiktionary.org/wiki/%E4%B8%BB) [進](https://vi.wiktionary.org/wiki/%E9%80%B2) [步](https://vi.wiktionary.org/wiki/%E6%AD%A5) [黨](https://vi.wiktionary.org/wiki/%E9%BB%A8) [Giản thể](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_gi%E1%BA%A3n_th%E1%BB%83) [民](https://vi.wiktionary.org/wiki/%E6%B0%91) [主](https://vi.wiktionary.org/wiki/%E4%B8%BB) [进](https://vi.wiktionary.org/wiki/%E8%BF%9B) [步](https://vi.wiktionary.org/wiki/%E6%AD%A5) [党](https://vi.wiktionary.org/wiki/%E5%85%9A)
|[
|[Phồn thể](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_ph%E1%BB%93n_th%E1%BB%83) [Giản thể](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_gi%E1%BA%A3n_th%E1%BB%83)
|[
|**Dân Chủ Tiến Bộ Đảng** ( [Trung văn giản thể](https://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_v%C4%83n_gi%E1%BA%A3n_th%E1%BB%83): 民主进步党; [Trung văn phồn thể](https://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_v%C4%83n_ph%E1%BB%93n_th%E1%BB%83): 民主進步黨, [tiếng Anh](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): Democratic Progressive Party) thường được gọi tắt là **Dân Tiến Đảng** (DPP; 民進黨) là một [chính đảng](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%ADnh_%C4%91%E1%BA%A3ng) tại [Đài Loan](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan), và là đảng chiếm ưu thế trong [Phiếm Lục](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Phi%E1%BA%BFm_L%E1%BB%A5c&action=edit&redlink=1). Đảng được thành lập vào năm 1986, và là đảng đối lập theo đúng nghĩa đầu tiên tại Đài Loan. Đảng có truyền thống tích cực hỗ trợ cho nhân quyền và tính bản địa của Đài Loan, bao gồm cả việc vận động [Đài Loan độc lập](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan_%C4%91%E1%BB%99c_l%E1%BA%ADp). Chủ tịch hiện nay của đảng là bà [Thái Anh Văn](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A1i_Anh_V%C4%83n). Dân Tiến Đảng là thành viên của [Quốc tế Tự do](https://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_T%E1%BB%B1_do) và là một thành viên đồng sáng lập [Hội đồng vì Tự do và Dân chủ Châu Á](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%93ng_v%C3%AC_T%E1%BB%B1_do_v%C3%A0_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Ch%C3%A2u_%C3%81&action=edit&redlink=1). Đảng cũng là đại diện của Đài Loan trong Tổ chức các Quốc gia và Dân tộc không có đại diện (UNPO), một tổ chức phi chính phủ. Dân Tiến Đảng DPP và các đảng liên minh được nhìn nhận một cách rộng rãi là “tự do” bởi quan điểm nhấn mạnh nhân quyền và một hệ thống chính trị đa nguyên trong khi Quốc Dân đảng trong quá khứ có quan điểm bảo thủ về các vấn đề này. Tuy nhiên việc nhìn nhận này không hẳn tiêu biểu trong mọi trường hợp và các thảo luận về cánh tả hay cánh hữu ít khi xuất hiện tại Đài Loan.
## Mục lục
## Lịch sử
Dân Tiến Đảng có nguồn gốc hình thành từ những người đối lập với hệ thống quyền lực độc đảng của Quốc Dân đảng. Tổ chức này ban đầu có tên là phong trào “đảng ngoại”. Phong trào này lên đến đỉnh với sự hình thành của Dân Tiến Đảng vào ngày 28 tháng 9 năm 1986. Đảng mới này sau đó đã tham gia cuộc bầu cử năm 1986 mặc dù vào lúc đó điều này là trái phép. Các thành viên đầu tiên của đảng đã thu hút được sự ủng hộ của gia khuyến và luật sự biện hộ cho các tù nhân chính trị cũng như các thành phần tri thức và nghệ sĩ đã từng có dịp tiếp xúc với bên ngoài. Các đảng viên cam kết một cách mạnh mẽ về việc thay đổi chính trị sẽ bảo đảm sự hỗ trợ về pháp lý để Đài Loan tiến tới tự do ngôn luận, tự do báo chí, tự do hội họp và lập hội. Đảng này ban đầu không tiến hành hỗ trợ cho Đài Loan độc lập vì điều này có thể sẽ tạo điều kiện cho Quốc Dân đảng đàn áp. Cương lĩnh của đảng lúc đó là ủng hộ môi trường và ủng hộ dân chủ. Các đòi hỏi của đảng tăng lên trong suốt thập kỷ 1990 với các cuộc bầu cử trực tiếp Tổng thống và các Dân biểu cho
[Hành chính viện](https://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_vi%E1%BB%87n), đảng cũng mở đầu các cuộc tranh luận về các vụ đàn áp tại Đài Loan trong quá khứ và biểu tượng cho việc này là Vụ việc 228 và một thời gian dài áp dụng thiết quân luật gây ra hậu quả vô cùng lớn và kêu gọi xây dựng một không khí chính trị cởi mở. Các đảng viên bắt đầu tiến hành việc xúc tiến một đặc tính quốc gia-dân tộc Đài Loan riêng biệt với Trung Quốc. Dân Tiến Đảng ủng hộ việc cải cách Hiến pháp theo hướng chính thức công nhận rằng chính phủ Đài Loan chỉ đại diện cho người dân Đài Loan và chấm dứt việc tuyên bố chủ quyền với [Trung Quốc đại lục](https://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c_%C4%91%E1%BA%A1i_l%E1%BB%A5c) và [Ngoại Mông](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ngo%E1%BA%A1i_M%C3%B4ng) (tức nước [Mông Cổ](https://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%B4ng_C%E1%BB%95) ngày nay).
Dân Tiến Đảng dự định khi có dân biểu trong
[Hành chính viện](https://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_vi%E1%BB%87n), đảng sẽ sử dụng nơi này như một diễn đàn để thách thức chính quyền. Tuy nhiên, điều này đã không xảy cho đến năm 1991, khi các thành viên cao tuổi của Hành chính viện được bầu từ các tỉnh ở đại lục vào năm 1948 về hưu. Sự khiếp sợ về việc Dân Tiến Đảng nắm quyền kiểm soát viện này đã khiến Tổng thống sau này là [Lý Đăng Huy](https://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%BD_%C4%90%C4%83ng_Huy) thúc đẩy một loạt các sửa đổi để củng cố quyền lực của Tổng thống như tước bỏ quyền bổ nhiệm Thủ tướng của Hành chính viện.
### 2000-2008
Dân Tiến Đảng đã thắng cử trong cuộc bầu cử Tổng thống với chiến thắng của
[Trần Thủy Biển](https://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Th%E1%BB%A7y_Bi%E1%BB%83n) vào tháng 3 năm 2000, chấm dứt hơn một nửa thế kỷ nắm quyền của Quốc Dân đảng tại Đài Loan. Trần Thủy Biển đã làm dịu lập trường của đảng trong các vấn đề độc lập để thu hút các cử tri ôn hòa, vận động Hoa Kỳ và xoa dịu Trung Quốc. Ông cũng hứa sẽ không thay đổi các biểu tượng quốc gia và chính thức độc lập trừ khi Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa tấn công Đài Loan.
Dân Tiến Đảng đã trở thành chính đảng lớn nhất trong
[Hành chính viện](https://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_vi%E1%BB%87n) lần đầu tiên vào năm 2002 sau cuộc bầu cử vào năm trước. Tuy nhiên, một liên minh đa số giữa Quốc Dân đảng, Thân Dân đảng và [Tân Đảng](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%A2n_%C4%90%E1%BA%A3ng) (được gọi là [Phiếm Lam](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Phi%E1%BA%BFm_Lam&action=edit&redlink=1)) đã ngăn cản được Dân Tiến Đảng kiểm soát viện.
Năm 2004, Tổng thống Trần Thủy Biển đã tái cử thành công với một đa số nhỏ sau một vụ ám sát hụt nhắm vào ông và phó Tổng thống
[Lã Tú Liên](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%C3%A3_T%C3%BA_Li%C3%AAn&action=edit&redlink=1) chỉ vài giờ trước cuộc bầu cử. Ông đã giành thắng lợi sít sao trước [Liên Chiến](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Li%C3%AAn_Chi%E1%BA%BFn&action=edit&redlink=1). Liên Chiến sau đó đã yêu cầu kiểm phiếu lại và kết quả là Trần Thủy Biển vẫn được tuyên bố thẳng cử nhưng với số dư ít hơn (25.563 thay vì 29.518 so với trước đó).
Dân Tiến Đảng đã thất bại trong cuộc bầu cử cấp địa phương vào tháng 12 năm 2005. Phiếm Lục đã giành chiến thắng tại 16 trong tổng số 23 huyện thị trong đó có chức vụ quan trọng là
[Thị trưởng Đài Bắc](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C4%90%C3%A0i_B%E1%BA%AFc&action=edit&redlink=1).
Kết quả này đã tác động tới chủ tịch Dân Tiến Đảng là
[Tô Trinh Xương](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%B4_Trinh_X%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1). Ông đã phải trao lại chức vụ chủ tịch đảng sau khi kết quả bầu cử được công bố. Trước đó ông từng cam kết sẽ từ chức nếu Dân Tiến Đảng thất bại tại [huyện Đài Bắc](https://vi.wikipedia.org/wiki/Huy%E1%BB%87n_%C4%90%C3%A0i_B%E1%BA%AFc) hay không giành được tối thiểu 10 trong số 23 thị trưởng/huyện trưởng. Phó Tổng thống [Lã Tú Liên](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%C3%A3_T%C3%BA_Li%C3%AAn&action=edit&redlink=1) được bổ nhiệm làm quyền chủ tịch Đảng. Tổng thư ký văn phòng Tổng thống [Du Tích Khôn](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Du_T%C3%ADch_Kh%C3%B4n&action=edit&redlink=1) trong cuộc bầu chủ tịch đảng vào năm 2006 với 54,4% tổng số phiếu.
Thủ tướng
[Tạ Trường Đình](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%E1%BA%A1_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%90%C3%ACnh&action=edit&redlink=1), người tổ chức cuộc bỏ phiếu và là nguyên thị trưởng [Cao Hùng](https://vi.wikipedia.org/wiki/Cao_H%C3%B9ng) đã hai lần đệ trình đơn từ chức bằng miệng ngay sau cuộc bầu cử, nhưng đơn của ông đã không được Tổng thống chấp thuận cho đến ngày 17 tháng 1, 2006 sau khi cuộc bỏ phiếu chủ tịch đảng kết thúc. Cựu chủ tịch Dân Tiến Đảng Tô Trinh Xương đã thay thế Tạ Trường Đình giức chức vụ Thủ tướng. Thủ tướng Tạ và nội các đã từ chức vào ngày 24 tháng 1 để mở đường cho Tô Trinh Xương và nội các mới của ông. Tổng thống Trần Thủy Biển đã đề nghị cựu thủ tướng ở lại chính quyền, nhưng ông đã từ chối và rời nhiệm sở và phê phán Trần Thủy Biển về quan hệ xấu đi với Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.
### Bản địa hóa
Vào ngày 30 tháng 9 năm 2007, Dân Tiến Đảng phê chuẩn một nghị quyết tách biệt khỏi đặc tính Trung Quốc và kêu gọi ban hành một Hiến pháp mới của “một quốc gia bình thường”. Điều này có nghĩa là sẽ chỉ sử dụng tên hiệu “
*Đài Loan*” là tên đất nước và từ bỏ tên hiệu [Trung Hoa Dân Quốc](https://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_Hoa_D%C3%A2n_Qu%E1%BB%91c). [[1]](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Ti%E1%BA%BFn_b%E1%BB%99_%28%C4%90%C3%A0i_Loan%29#cite_note-1)
### 2008-nay
Trong cuộc bầu cử toàn quốc vào những tháng đầu của năm 2008, Dân Tiến Đảng chỉ giành được 38,2% số phiếu và chỉ đạt được dưới 25% số ghế của
[Hành chính viện](https://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_vi%E1%BB%87n) khóa mới trong khi tại cuộc bầu cử tổng thống, cựu [thị trưởng Cao Hùng](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Cao_H%C3%B9ng&action=edit&redlink=1) là [Tạ Trường Đình](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%E1%BA%A1_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%90%C3%ACnh&action=edit&redlink=1) đã thất cử trước ứng cử viên tổng thống của [Quốc Dân đảng](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Qu%E1%BB%91c_D%C3%A2n_%C4%91%E1%BA%A3ng&action=edit&redlink=1) là Mã Anh Cửu với chênh lệch phiếu lớn (41,55% và 58,45%).
Những tháng đầu tiên sau cuộc bầu cử, các phương tiện truyền thông tràn ngập tin về tham nhũng của tổng thống Trần Thủy Biển và phu nhân. Vào ngày 15 tháng 8, 2008 Trần Thủy Biển từ chức cương vị tại đảng và rút khỏi đảng với lời xin lỗi tới toàn thể đảng viên và người ủng hộ. Chủ tịch Dân Tiến Đảng là bà
[Thái Anh Văn](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A1i_Anh_V%C4%83n) đã tôn trọng và chấp thuận việc này.” [[2]](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Ti%E1%BA%BFn_b%E1%BB%99_%28%C4%90%C3%A0i_Loan%29#cite_note-2)
Trước những e ngại của công chúng về đảng. Nữ chủ tịch Thái Anh Văn đã tuyên bố rằng Dân Tiến Đảng cần phải ghi nhớ bài học lịch sử này, bảo vệ chủ quyền của Đài Loan và an ninh quốc gia, và giữ vững niềm tin.
[[3]](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Ti%E1%BA%BFn_b%E1%BB%99_%28%C4%90%C3%A0i_Loan%29#cite_note-3) [[4]](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Ti%E1%BA%BFn_b%E1%BB%99_%28%C4%90%C3%A0i_Loan%29#cite_note-4)
Đảng tiếp tục nổi lên trên chính trường Đài Loan sau khi Tổng thống Mã Anh Cửu kết thúc năm đầu tiên của nhiệm kỳ. Dân Tiến Đảng tổ chức kỷ niệm rầm rộ tại Đài Bắc và Cao Hùng. Bà chủ tịch đảng nói trước đám đông tại Đài Bắc vào hôm 17 tháng 5 rằng sẽ bảo vệ Đài Loan và nền dân chủ.
## Xem thêm
## Tham khảo
## Liên kết ngoài
[Thể loại](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i):
# Sân bay quốc tế Suvarnabhumi
|Sân bay Suvarnabhumi|
|ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ
|
(Sanskrit:
Suvarṇa – Vàng, Bhūmi – Đất)
|
|![]()
|
|BKK [Mã ICAO](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_H%C3%A0ng_kh%C3%B4ng_D%C3%A2n_d%E1%BB%A5ng_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF) **VTBS** [Bangkok](https://vi.wikipedia.org/wiki/Bangkok) [m](https://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%A9t)(5 [ft](https://vi.wikipedia.org/wiki/Foot)) [13°40′52″B 100°44′50″Đ](https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Suvarnabhumi¶ms=13_40_52_N_100_44_50_E_type:airport_region:TH-11) [Tọa độ](https://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [13°40′52″B 100°44′50″Đ](https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Suvarnabhumi¶ms=13_40_52_N_100_44_50_E_type:airport_region:TH-11) [Airports of Thailand](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Airports_of_Thailand&action=edit&redlink=1) [Bangkok Airways](https://vi.wikipedia.org/wiki/Bangkok_Airways) [Orient Thai Airlines](https://vi.wikipedia.org/wiki/Orient_Thai_Airlines) [Thai AirAsia](https://vi.wikipedia.org/wiki/Thai_AirAsia) [Thai Airways International](https://vi.wikipedia.org/wiki/Thai_Airways_International) [SuvarnabhumiAirport.com](http://www.suvarnabhumiairport.com/) [DAFIF](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=DAFIF&action=edit&redlink=1) [[1]](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Suvarnabhumi#cite_note-WAD-1) [[2]](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Suvarnabhumi#cite_note-GCM-2) **Sân bay Quốc tế Suvarnabhumi** ( [tiếng Thái](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Th%C3%A1i): ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ, phát âm như *Xu-oa-na-pum* trong [tiếng Việt](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Vi%E1%BB%87t)), với tên gọi khác là **Sân bay Quốc tế Bangkok Mới** vừa được đưa vào sử dụng thay thế cho [Sân bay quốc tế Bangkok](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Don_Mueang) ở [Bangkok](https://vi.wikipedia.org/wiki/Bangkok), [Thái Lan](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A1i_Lan). Sân bay này nằm ở [Racha Thewa](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Racha_Thewa&action=edit&redlink=1) trong [huyện Bang Phli](https://vi.wikipedia.org/wiki/Bang_Phli_%28huy%E1%BB%87n%29), tỉnh [Samut Prakan](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Samut_Prakan&action=edit&redlink=1), 25 km về phía đông trung tâm thủ đô [Bangkok](https://vi.wikipedia.org/wiki/Bangkok). Đây là sân bay xếp thứ 18 trong danh sách những sân bay bận rộn nhất trên [thế giới](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi). Diện tích là 32,8 km² (khoảng 8.000 acre) và phục vụ khoảng hơn 45 triệu khách/năm, có khả năng nâng cấp lên thành 150 triệu khách trong một năm. Sau rất nhiều lần buộc phải trì hoãn lại các nhà ga, sân bay này được bay thử chuyến bay đầu tiên vào ngày [15 tháng 9](https://vi.wikipedia.org/wiki/15_th%C3%A1ng_9)– [2006](https://vi.wikipedia.org/wiki/2006) và hoạt động chính thức vào ngày [28 tháng 9](https://vi.wikipedia.org/wiki/28_th%C3%A1ng_9)– [2006](https://vi.wikipedia.org/wiki/2006). Sân bay Suvarnabhumi là sân bay có nhà ga nhỏ hơn nhà ga [sân bay quốc tế Hồng Kông](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_H%E1%BB%93ng_K%C3%B4ng) một chút, lớn hơn [Sân bay quốc tế Incheon](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Incheon) ở Seoul, [Hàn Quốc](https://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c). Sân bay đã phục vụ 53.0 triệu lượt khách đến và đi năm 2012.
## Mục lục
## Chức năng
Công suất hiện tại của sân bay này là 45 triệu khách/năm và có thể nâng cấp lên đến 150 triệu khách năm, diện tích 32,8
[km²](https://vi.wikipedia.org/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng). Tên gọi tắt là **LILI Airport**, hoặc **(New) LILI International Airport**. Sau nhiều lần trì hoãn, sân bay đã được bay thử ngày 15/9/2006 và mở cửa chính thức ngày 28/9/2006. Sân bay tọa lạc tại [Racha Thewa](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Racha_Thewa&action=edit&redlink=1) ở quận [Bang Phli](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Amphoe_Bang_Phli&action=edit&redlink=1), [tỉnh Samut Prakan](https://vi.wikipedia.org/wiki/Samut_Prakan_%28t%E1%BB%89nh%29), khoảng 25 km đông Bangkok. Tên *LILI* được [Vua Thái Lan](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Vua_Th%C3%A1i_Lan&action=edit&redlink=1) [Bhumibol Adulyadej](https://vi.wikipedia.org/wiki/Bhumibol_Adulyadej) đặt có nghĩa là *đất vàng* – dùng để chỉ đích danh [Đông Dương](https://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng). Sân bay do Murphy/Jahn thiết kế, sân bay có Đài không lưu cao nhất thế giới (132,2 m), và nhà ga đơn rộng nhất thế giới (rộng 563.000 m²), chỉ nhỏ hơn một chút so với nhà ga của [Sân bay Quốc tế Hồng Kông](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_H%E1%BB%93ng_K%C3%B4ng) (570.000 m²) nhưng lớn hơn [Sân bay Quốc tế Incheon](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Incheon), tọa lạc tại [Seoul](https://vi.wikipedia.org/wiki/Seoul), [Hàn Quốc](https://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c) (496.000m²). Năm 2007, sân bay này phục vụ 41.210.081 khách, xếp thứ 18 trong các sân bay bận rộn nhất thế giới.
## Lịch sử
Vùng đất được xây sân bay đã được mua năm 1973 có diện tích 324 km² nhưng do sinh viên nổi dậy ngày 14/10/1973 và sự lật đổ chế độ quân sự cầm quyền
[Thanom Kittikachorn](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thanom_Kittikachorn&action=edit&redlink=1) đã trì hoãn dự án. Sau một thời gian thăng trầm, công ty Sân bay QT mới BK được thành lập năm 1996, do khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997 và các năm tiếp theo, năm 2002 mới bắt đầu triển khai dự án. Sân bay tọa lạc tại vùng đất đầm lầy, trước đây được gọi là *Nong Ngu Hao* ( *Đầm lầy Hổ mang*), phải mất 5 năm (1997-2001) để san lấp và giải tỏa mặt bằng. Năm 2005, việc quản lý và giám sát được chuyển cho Airports of Thailand PLC, công ty SBQTBK bị giải thể. Sân bay được dự tính mở cửa năm 2005 nhưng do một số khó khăn về ngân sách, các thiếu sót về xây dựng, [Vụ tham nhũng xây dựng sân bay Suvarnabhumi Bangkok](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=V%E1%BB%A5_tham_nh%C5%A9ng_x%C3%A2y_d%E1%BB%B1ng_s%C3%A2n_bay_Suvarnabhumi_Bangkok&action=edit&redlink=1) nên công trình này bị chậm trễ.
Cựu Thủ tường Thái Lan
[Thaksin Shinawatra](https://vi.wikipedia.org/wiki/Thaksin_Shinawatra) đã thông báo khánh thành sân bay này vào tháng 9/2006. Ngày 29/9/2005, các chuyến bay thử nghiệm đã được tổ chức. Việc thử nghiệm đầy đủ các chức năng được tiến hành vào ngày 3/6 và 29/7/2006. 6 hãng hàng không – [Thai Airways International](https://vi.wikipedia.org/wiki/Thai_Airways_International), [Nok Air](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nok_Air), [Thai Air Asia](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thai_Air_Asia&action=edit&redlink=1), [Bangkok Airways](https://vi.wikipedia.org/wiki/Bangkok_Airways), [PBAir](https://vi.wikipedia.org/wiki/PBAir) and [One-Two-GO](https://vi.wikipedia.org/wiki/One-Two-GO) – đã sử dụng sân bay này cho 20 tuyến nội địa. [[3]](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Suvarnabhumi#cite_note-3) Tuyến bay quốc tế thử nghiệm đầu tiên được tiến hành ngày 1/9/2006. 2 máy bay của Thai Airways B747-400 and A300-600, đã đồng thời xuất phát đi lúc 9h19 sáng để đến Singapore và Hồng Kông. Lúc 3h50 chiều cùng ngày, 2 chuyến bay này đã quay lại. Ngày [4] [15 tháng 9](https://vi.wikipedia.org/wiki/15_th%C3%A1ng_9)– [2006](https://vi.wikipedia.org/wiki/2006), sân bay đã cho phép một số máy bay hoạt động có giới hạn, đó là: [Jetstar Asia Airways](https://vi.wikipedia.org/wiki/Jetstar_Asia_Airways)có 3 chuyến/ngày đi [Singapore](https://vi.wikipedia.org/wiki/Singapore)và [Thai Airways International](https://vi.wikipedia.org/wiki/Thai_Airways_International)có một số chueyesn bay đi [Phitsanulok](https://vi.wikipedia.org/wiki/Phitsanulok_%28t%E1%BB%89nh%29), [Chiang Mai](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_Chiang_Mai)và [Ubon Ratchathani](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ubon_Ratchathani&action=edit&redlink=1). Sau đó là [Bangkok Airways](https://vi.wikipedia.org/wiki/Bangkok_Airways)hoạt động ngày [21 tháng 9](https://vi.wikipedia.org/wiki/21_th%C3%A1ng_9), [AirAsia](https://vi.wikipedia.org/wiki/AirAsia), [Thai AirAsia](https://vi.wikipedia.org/wiki/Thai_AirAsia)ngày [25 tháng 9](https://vi.wikipedia.org/wiki/25_th%C3%A1ng_9)và [Nok Air](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nok_Air)cũng đến hoạt động tại Suvarnabhumi.
## Thông tin
Là sân bay mới, nên hành khách đều phải nộp lệ phí sân bay là 500
[Bath](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Bath&action=edit&redlink=1) mỗi lần. Từ sân bay có các phương tiện công cộng để đi tới trung tâm Bangkok, như meter taxi (mất khoảng 270 bath), express bus (150 bath), limousine taxi (2000 bath), v.v… Đây là sân bay thay thế cho [sân bay quốc tế Don Mueang](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Don_Mueang). Đây là sân bay quan trọng của [Bangkok](https://vi.wikipedia.org/wiki/Bangkok) và của cả miền nam [Thái Lan](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A1i_Lan).
## Sự cố
Ngày 27/1/2007, do phải sửa chữa các vết nứt và lún sụt trên đường băng, các chuyến bay đã được chuyển hướng đến
[Sân bay quốc tế Utapao](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Utapao&action=edit&redlink=1) để đổ xăng. Hiện nay, các chuyến bay đến sân bay này đã được chuyển hướng qua [sân bay quốc tế Bangkok](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Don_Mueang) để sân bay này sửa chữa các hư hỏng đường băng.
## Các hãng hàng không và các điểm đến
### Hành khách
### Hàng hóa
### Các tuyến bay quốc tế bận rộn nhất
|Hạng||Sân bay||Số lượt khách năm 2013|| % thay đổi
|
2012/13
|Số lượt khách năm 2012|
|1||
|![ tăng](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/11px-Increase2.svg.png)
[Singapore](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_Singapore_Changi) ![ giảm](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/Decrease2.svg/11px-Decrease2.svg.png)
[Seoul-Incheon](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Incheon) ![ tăng](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/11px-Increase2.svg.png)
[Tokyo-Narita](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Narita) ![ tăng](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/11px-Increase2.svg.png)
[Đài Bắc-Đào Viên](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_%C4%90%C3%A0o_Vi%C3%AAn_%C4%90%C3%A0i_Loan) ![ tăng](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/11px-Increase2.svg.png)
[Thượng Hải](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Ph%E1%BB%91_%C4%90%C3%B4ng_Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_H%E1%BA%A3i) ![ tăng](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/11px-Increase2.svg.png)
[Dubai-International](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Dubai) ![ tăng](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/11px-Increase2.svg.png)
[Kuala Lumpur](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Kuala_Lumpur) ![ giảm](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/Decrease2.svg/11px-Decrease2.svg.png)
[Quảng Châu](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_B%E1%BA%A1ch_V%C3%A2n_Qu%E1%BA%A3ng_Ch%C3%A2u) ![ giảm](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/Decrease2.svg/11px-Decrease2.svg.png)
[New Delhi](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Indira_Gandhi) ![ tăng](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/11px-Increase2.svg.png)
[Tp Hồ Chí Minh](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_T%C3%A2n_S%C6%A1n_Nh%E1%BA%A5t) ![ giảm](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/Decrease2.svg/11px-Decrease2.svg.png)
[Bắc Kinh-Thủ đô](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Th%E1%BB%A7_%C4%91%C3%B4_B%E1%BA%AFc_Kinh) ![ tăng](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/11px-Increase2.svg.png)
[Abu Dhabi](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Abu_Dhabi) ![ tăng](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/11px-Increase2.svg.png)
[Yangon](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Yangon) ![ giảm](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/Decrease2.svg/11px-Decrease2.svg.png)
[London-Heathrow](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_London_Heathrow) ![ tăng](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/11px-Increase2.svg.png)
[Manila](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Ninoy_Aquino) ![ tăng](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/11px-Increase2.svg.png)
[Doha](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Hamad) ![ tăng](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/11px-Increase2.svg.png)
[Hà Nội](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_N%E1%BB%99i_B%C3%A0i) ![ tăng](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/11px-Increase2.svg.png)
[Osaka-Kansai](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Kansai) ![ tăng](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/11px-Increase2.svg.png)
[Sydney](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_Sydney) ![ tăng](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/11px-Increase2.svg.png)
[Mumbai](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Chhatrapati_Shivaji) ![ giảm](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/Decrease2.svg/11px-Decrease2.svg.png)
[Frankfurt](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_Frankfurt) ![ tăng](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/11px-Increase2.svg.png)
[Jakarta-Soekarno-Hatta](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Soekarno-Hatta) ![ tăng](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/11px-Increase2.svg.png)
[Tokyo-Haneda](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_Haneda) ![ tăng](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/11px-Increase2.svg.png)
[Amsterdam](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_Amsterdam_Schiphol) ![ tăng](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/11px-Increase2.svg.png)
[Paris-Charles de Gaulle](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_Charles_de_Gaulle) ![ tăng](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/11px-Increase2.svg.png)
[Calcutta](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Netaji_Subhas_Chandra_Bose&action=edit&redlink=1) ![ tăng](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/11px-Increase2.svg.png)
[Phnom Penh](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Phn%C3%B4m_P%C3%AAnh) ![ giảm](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/Decrease2.svg/11px-Decrease2.svg.png)
[Melbourne](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_Melbourne) ![ giảm](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/Decrease2.svg/11px-Decrease2.svg.png)
[Busan](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Gimhae) ![ tăng](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/11px-Increase2.svg.png)
[Colombo](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Bandaranaike) ![ giảm](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/Decrease2.svg/11px-Decrease2.svg.png)
[Macau](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Macau) ![ giảm](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/Decrease2.svg/11px-Decrease2.svg.png)
[Nagoya-Centrair](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Chubu) ![ tăng](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/11px-Increase2.svg.png)
[Viêng Chăn](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Wattay) ![ tăng](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/11px-Increase2.svg.png)
[Moscow-Domodedovo](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Domodedovo) ![ giảm](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/Decrease2.svg/11px-Decrease2.svg.png)
[Zürich](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_Zurich) ![ giảm](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/Decrease2.svg/11px-Decrease2.svg.png)
[Copenhagen](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_Copenhagen) ![ giảm](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/Decrease2.svg/11px-Decrease2.svg.png)
[Muscat](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Muscat) ![ giảm](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/Decrease2.svg/11px-Decrease2.svg.png)
[Istanbul-Atatürk](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_Istanbul_Ataturk) ![ tăng](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/11px-Increase2.svg.png)
[Moscow-Sheremetyevo](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Sheremetyevo) ![ tăng](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/11px-Increase2.svg.png)
[Helsinki](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_Helsinki-Vantaa) ![ tăng](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/11px-Increase2.svg.png)
[Siem Reap](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Siem_Reap) ![ tăng](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/11px-Increase2.svg.png)
[Stockholm-Arlanda](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_Stockholm-Arlanda) ![ tăng](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/11px-Increase2.svg.png)
[Côn Minh](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Th%E1%BB%A7y_C%C3%B4n_Minh) ![ tăng](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/11px-Increase2.svg.png)
[Vienna](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Vi%C3%AAn) ![ tăng](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/11px-Increase2.svg.png)
[Novosibirsk](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_Tolmachevo) ![ tăng](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/11px-Increase2.svg.png)
[Dhaka](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Shahjalal) ![ giảm](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/Decrease2.svg/11px-Decrease2.svg.png)
[Oslo-Gardermoen](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_Oslo,_Gardermoen) ![ tăng](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/11px-Increase2.svg.png)
[Tel Aviv](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Ben_Gurion) ![ tăng](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/11px-Increase2.svg.png)
[Munich](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_Munich) ![ giảm](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/Decrease2.svg/11px-Decrease2.svg.png)
## Thư viện hình ảnh
## Tham khảo
**Dữ liệu hàng không thế giới** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Suvarnabhumi#cite_ref-WAD_1-0) [thông tin về sân bay cho VTBS](http://worldaerodata.com/wad.cgi?airport=VTBS) [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Suvarnabhumi#cite_ref-GCM_2-0) [Thông tin về BKK](http://gc.kls2.com/airport/BKK)ở Great Circle Mapper. Dữ liệu được cập nhật lần cuối vào tháng 10 năm 2006.. Nguồn: [DAFIF](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=DAFIF&action=edit&redlink=1). [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Suvarnabhumi#cite_ref-3) *,* [ThaiDay](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=ThaiDay&action=edit&redlink=1) [“THAI discounts tickets for historic test flights”](http://www.manager.co.th/IHT/ViewNews.aspx?NewsID=9490000084922), ngày 1/7/2006. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Suvarnabhumi#cite_ref-4) [“PM Thaksin says Suvarnabhumi Airport ready in two months”](http://etna.mcot.net/query.php?nid=23694), [MCOT](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=MCOT&action=edit&redlink=1), ngày 29 tháng 7 năm 2006.
- ^
**a** **ă** [Bangkok Airways to become the first foreign carrier in Nay Pyi Taw Providing non-stop service from Bangkok – Bangkok Airways](https://www.bangkokair.com/eng/press_release/view/38). Bangkokair.com (21 tháng 8 năm 2013). Truy cập ngày 25 Tháng 8 năm 2013. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Suvarnabhumi#cite_ref-6) [“Thailand-based Business Air to Fly Yangon-Bangkok route thrice a week from 31st August | Myanmar Visa Latest News”](http://myanmarvisa.com/latestnews/2013/09/26/thailand-based-business-air-to-fly-yangon%C2%AC-bangkok-route-thrice-a-week-from-31st-august/). Myanmarvisa.com. 26 Tháng 9 năm 2013. Truy cập 31 Tháng 3 năm 2014. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Suvarnabhumi#cite_ref-7) [“China Eastern to Start Scheduled Chengdu – Bangkok Service from late-October 2013”](http://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/220864/china-eastern-to-start-scheduled-chengdu-a-bangkok-service-from-late-october-2013/). Routesonline. Truy cập 31 Tháng 3 năm 2014. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Suvarnabhumi#cite_ref-8) [“国内部分城市直飞曼谷、普吉往返航线”](http://easternmiles.ceair.com/about/ggcx/t20141120_18886.html). China Eastern Airlines. Truy cập 21 Tháng 11 năm 2014. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Suvarnabhumi#cite_ref-9) [“China Eastern Airlines launches Yinchuan-Bangkok Service”](http://www.menafn.com/1094079306/China-Eastern-Airlines-launches-Yinchuan-Bangkok-service?src=RSS). MENAFN. Ngày 19 tháng 1 năm 2015. Truy cập ngày 27 tháng 1 năm 2015. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Suvarnabhumi#cite_ref-10) [“China Southern bổ sung tuyến bay Shenzhen – Bangkok from cuối tháng 3 năm 2015”](http://airlineroute.net/2015/03/04/cz-szxbkk-mar15/). Airline Route. 4 Tháng 3 năm 2015. Truy cập 4 Tháng 3 năm 2015. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Suvarnabhumi#cite_ref-11) [“Flight schedule”](http://dniproavia.com/en/schedule.html#BKK). “Dniproavia” airlines. Truy cập 28 Tháng 3 năm 2014. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Suvarnabhumi#cite_ref-12) [“JAL W14 International Changes: Osaka – Los Angeles tiếp tục lại từ cuối tháng 3 năm 2015”](http://airlineroute.net/2014/09/05/jl-w14/). Airline Route. 5 Tháng 9 năm 2014. Truy cập 5 Tháng 9 năm 2014. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Suvarnabhumi#cite_ref-13) [“JetAsia Airways Launches Scheduled Bangkok – Tokyo Narita Service from late”](http://airlineroute.net/2014/10/01/jf-bkknrt-sep14/). Truy cập 26 tháng 3 năm 2015. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Suvarnabhumi#cite_ref-14) [“Jetstar launches low fares services between Singapore and Fukuoka”](http://www.jetstar.com/mediacentre/latest-announcements/detail?Id=ee0874b2-4f3b-40d0-8967-5a998b974130&language=en)(Thông cáo báo chí). [Jetstar Asia Airways](https://vi.wikipedia.org/wiki/Jetstar_Asia_Airways). 18 Tháng 2 năm 2014. Truy cập 18 Tháng 2 năm 2014. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Suvarnabhumi#cite_ref-15) [Nordwind Airlines route map](http://www.nordwindairlines.ru/?page=routemap&lang_id=1) [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Suvarnabhumi#cite_ref-16) [“Новое направление – из Архангельска в Бангкок”](http://arhaero.ru/pax/about/news/767-300er). ОАО “Аэропорт “Архангельск”. Truy cập 17 Tháng 9 năm 2013. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Suvarnabhumi#cite_ref-17) [“BFS News”](https://www.bangkokflightservices.com/fullnews_index.php?id=557). Truy cập 26 tháng 3 năm 2015. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Suvarnabhumi#cite_ref-18) [S7759 schedule. (S7 Airlines flight: Irkutsk -> Bangkok)](http://info.flightmapper.net/flight/S7_Airlines_S7_759). Info.flightmapper.net. Truy cập ngày 25 Tháng 8 năm 2013. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Suvarnabhumi#cite_ref-19) [S7757 schedule. (S7 Airlines flight: Krasnoyarsk -> Bangkok)](http://info.flightmapper.net/flight/S7_Airlines_S7_757). Info.flightmapper.net. Truy cập ngày 25 Tháng 8 năm 2013. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Suvarnabhumi#cite_ref-20) [S7860 schedule. (S7 Airlines flight: Bangkok -> Novosibirsk)](http://info.flightmapper.net/flight/S7_Airlines_S7_860). Info.flightmapper.net. Truy cập ngày 25 Tháng 8 năm 2013. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Suvarnabhumi#cite_ref-21) [“春秋航空首開杭州-曼谷直飛航線 – 中時電子報”](http://www.chinatimes.com/realtimenews/20140902005255-260409). 中時電子報. 2 tháng 9 năm 2014. Truy cập 26 tháng 3 năm 2015. **JL (17 Tháng 8 năm 2013).** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Suvarnabhumi#cite_ref-22) [“Bhutan Airways to Start Kolkata / Bangkok Service from October 2013; Airline Route – Worldwide Airline Route Updates”](http://airlineroute.net/2013/08/17/b3-ccubkk-oct13/). Airlineroute.net. Truy cập ngày 5 tháng 10 năm 2013. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Suvarnabhumi#cite_ref-23) [“THAI ngưng Madrid từ ngày từ tháng 9 năm 2015”](http://airlineroute.net/2015/02/02/tg-mad-sep15/). Airline Route. 2 Tháng 2 năm 2015. Truy cập 2 Tháng 2 năm 2015. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Suvarnabhumi#cite_ref-24) [“THAI S15 Operation Changes as of 30JAN15”](http://airlineroute.net/2015/01/30/tg-s15update3/). Truy cập 26 tháng 3 năm 2015. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Suvarnabhumi#cite_ref-UNSCHE_25-0) [“Schedule”](http://transaero.ru/en/info-and-services/where-we-fly/timetables). *City pairs Schedule*. JSC “TRANSAERO” Airlines. Truy cập 28 Tháng 9 năm 2012. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Suvarnabhumi#cite_ref-26) [“Ukraine International launches long-haul flights”](http://atwonline.com/airports-amp-routes/ukraine-international-airlines-launches-long-haul-flights). Air Transport World. 26 tháng 11 năm 2013. Truy cập 27 tháng 11 năm 2013. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Suvarnabhumi#cite_ref-AeroLogic_route_map_27-0) [“2013 summer schedule”](http://www.aerologic.aero/network). Aero Logic. Truy cập 13 Tháng 8 năm 2013. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Suvarnabhumi#cite_ref-28) [EVA Air Cargo Schedule](http://mcms.evaair.com/NR/rdonlyres/CEF13C01-D0EF-4E10-8DF7-D3DF7C6F3229/0/call_en.pdf) [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Suvarnabhumi#cite_ref-29) [MP Cargo winter 2012 timetable](http://www.martinaircargo.com/Files/Schedules/MP_Cargo_Sched_MFE_28OCT12-30MAR13.pdf) [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Suvarnabhumi#cite_ref-30) [Turkish Airlines Cargo Winter Schedule](http://wwwdownload.thy.com/kargo/pdf/winter2012_2013.pdf) [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Suvarnabhumi#cite_ref-stats_31-0) [[1]](http://www.airportthai.com/uploads/profiles/0000000002/filemanager/files/about%20aot/Air%20Transport%20Statistic/2013%20%28Statistic%20Report%202013%29.pdf#13)
## Liên kết ngoài
|
|![]()
[Sân bay quốc tế Suvarnabhumi](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Suvarnabhumi_International_Airport?uselang=vi) [Thông tin sân bay Suvarnabhumi](http://bidding.airportthai.co.th/airportnew/bidding/nbia/en/index.htm) [Hướng dẫn sân bay Suvarnabhumi](http://www.bangkokairportonline.com/) **(tiếng Anh)** [Airports of Thailand Public Company Limited](http://www.airportthai.co.th/) **(tiếng Thái Lan)** [Thông tin dự án từ Airport Technology](http://www.airport-technology.com/projects/bangkok/) **(tiếng Anh)** [Thể loại](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i): **Bài viết mới trên TÌNH YÊU CUỘC SỐNG** [Danh ngôn Albert Einstein](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/27/danh-ngon-albert-einstein/) [Bàn cờ thế sự](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/27/ban-co-the-su-4/) [Chào ngày mới 27 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/27/chao-ngay-moi-27-thang-9-2/) [Cây Lương thực 9.2015](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/26/cay-luong-thuc-9-2015/) [Chào ngày mới 26 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/25/chao-ngay-moi-26-thang-9/) [Chỉ còn anh và em cùng tình yêu ở lại](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/25/chi-con-anh-va-em-cung-tinh-yeu-o-lai/) [Chào ngày mới 25 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/24/chao-ngay-moi-25-thang-9/) [Chào ngày mới 24 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/24/chao-ngay-moi-24-thang-9/) [Bàn cờ thế sự](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/23/ban-co-the-su-3/) [Chào ngày mới 23 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/22/chao-ngay-moi-23-thang-9/) [Chào ngày mới 22 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/21/chao-ngay-moi-22-thang-9/) [Bàn cờ thế sự](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/21/ban-co-the-su-2/) [Di sản Walter Scott](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/21/di-san-walter-scott/) [Chào ngày mới 21 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/20/chao-ngay-moi-21-thang-9/) [Chào ngày mới 20 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/20/chao-ngay-moi-20-thang-9/) [Tâm sáng Ức Trai trong tựa ngọc](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/19/tam-sang-uc-trai-trong-tua-ngoc/) [Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/18/binh-ngo-dai-cao-cua-nguyen-trai/) [Chào ngày mới 19 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/18/chao-ngay-moi-19-thang-9/) [Đọc “nỗi ám ảnh của quá khứ”](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/18/noi-am-anh-cua-qua-khu-tran-quoc-vuong/) [Chào ngày mới 18 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/17/chao-ngay-moi-18-thang-9/) [Chào ngày mới 17 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/17/chao-ngay-moi-17-thang-9/) [Nguyễn Du 250 năm nhìn lại](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/16/nguyen-du-250-nhin-lai/) [Chào ngày mới 16 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/16/chao-ngay-moi-16-thang-9/) [Chào ngày mới 15 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/15/chao-ngay-moi-15-thang-9/) [Bàn cờ thế sự](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/14/ban-co-the-su/) [Chào ngày mới 14 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/13/chao-ngay-moi-14-thang-9/) [Chào ngày mới 13 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/12/chao-ngay-moi-13-thang-9/) [Cây Lương thực 9.2015](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/12/cay-luong-thuc-9-2015/) [Chào ngày mới 12 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/12/chao-ngay-moi-12-thang-9/) [Tháp Tự Do giấc mơ Mỹ](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/11/thap-tu-do-giac-mo-my/) [Chào ngày mới 11 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/10/chao-ngay-moi-11-thang-9/) [Lương tri tỉnh thức](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/10/luong-tri-tinh-thuc/) [Chào ngày mới 10 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/09/chao-ngay-moi-10-thang-9/) [Chiến tranh và hòa bình](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/09/chien-tranh-va-hoa-binh/) [Chào ngày mới 9 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/08/chao-ngay-moi-9-thang-9/) [Những người Việt lỗi lạc ở FAO](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/08/nhung-nguoi-viet-loi-lac-o-fao/) [Chuyện vỉa hè](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/07/chuyen-via-he-2/) [Chào ngày mới 8 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/07/chao-ngay-moi-8-thang-9/) [Chuyện vỉa hè](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/07/chuyen-via-he/) [Chào ngày mới 7 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/06/chao-ngay-moi-7-thang-9/) [Đến Neva nhớ Pie Đại Đế](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/06/neva-sankt-peterburg-pie-dai-de/) [Chào ngày mới 6 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/06/chao-ngay-moi-6-thang-9/) [Sấm ký đồng dao huyền thoại](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/05/sam-ky-dong-dao-huyen-thoai/) [Chào ngày mới 5 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/04/chao-ngay-moi-5-thang-9/) [Cây Lương thực 8.2015](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/04/cay-luong-thuc-8-2015/) [Khoang trời thung dung](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/04/khoang-troi-thung-dung/) [Văn pháp Truyện Kiều](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/04/van-phap-truyen-kieu/) [Chào ngày mới 4 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/04/chao-ngay-moi-4-thang-9/) [Chào ngày mới 3 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/02/chao-ngay-moi-3-thang-9/comment-page-1/#comment-584) [Việt Nam Hồ Chí Minh](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/02/viet-nam-ho-chi-minh/) [Chào ngày mới 2 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/09/01/chao-ngay-moi-2-thang-9/) [Chào ngày mới 1 tháng 9](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/31/chao-ngay-moi-1-thang-9/) [Tá](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/31/tam-nguoi-thuc-su-co-sieu-nang-luc/) [m người thực sự có siêu năng lực](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/31/tam-nguoi-thuc-su-co-sieu-nang-luc/) [Chào ngày mới 31 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/30/chao-ngay-moi-31-thang-8-2/) [Ta về hát Bắc Kim Thang](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/30/ta-ve-hat-bac-kim-thang/) [Chào ngày mới 30 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/30/chao-ngay-moi-30-thang-8/) [Sông Thương](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/29/song-thuong/) [Chào ngày mới 29 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/28/chao-ngay-moi-29-thang-8/) [Anh cùng em đến bên tượng Goethe](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/28/anh-cung-em-den-ben-tuong-goethe/) [Trí tuệ bậc Thầy](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/28/tri-tue-bac-thay/) [Tôi có một giấc mơ](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/27/toi-co-mot-giac-mo-hanh-phuc/) [Chào ngày mới 28 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/27/chao-ngay-moi-28-thang-8/) [Thơ Hoa Mai của Thiệu Ung](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/27/mai-hoa-thi-thieu-ung/) [Chào ngày mới 27 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/26/chao-ngay-moi-27-thang-8/) [Chào ngày mới 26 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/26/chao-ngay-moi-26-thang-8/) [Chào ngày mới 25 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/26/chao-ngay-moi-25-thang-8/) [Chào ngày mới 24 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/category/chao-ngay-moi-24-thang-8/) [Chào ngày mới 23 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/25/chao-ngay-moi-23-thang-8/) [Chào ngày mới 22 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/24/chao-ngay-moi-22-thang-8/) [Chào ngày mới 21 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/20/chao-ngay-moi/) [Bài thơ không thể nào quên](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/20/bai-tho-khong-the-nao-quen/) [Tháng bảy mưa Ngâu](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/20/thang-bay-mua-ngau/) [Chào ngày mới 20 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/20/chao-ngay-moi-20-thang-8/) [Chào ngày mới 19 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/18/chao-ngay-moi-19-thang-8/) [Chào ngày mới 18 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/17/chao-ngay-moi-18-thang-8/) [Suối nguồn hạnh phúc](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/17/suoi-nguon-hanh-phuc/) [Chào ngày mới 17 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/16/chao-ngay-moi-17-thang-8/) [Thơ tình Hồ Núi Cốc](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/16/tho-tinh-ho-nui-coc/) [Chào ngày mới 16 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/16/chao-ngay-moi-16-thang-8/) [Quản lý sắn bền vững ở châu Á](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/16/quan-ly-san-ben-vung-o-chau-a/) [Học để làm ở Ấn Độ](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/15/hoc-de-lam-o-an-do/) [Chào ngày mới 15 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/15/chao-ngay-moi-15-thang-8/) [Hoa xương rồng](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/14/hoa-xuong-rong/) [Đi khắp quê người để hiểu đất quê hương](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/14/di-khap-que-nguoi-de-hieu-dat-que-huong/) [Chào ngày mới 13 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/12/chao-ngay-moi-13-thang-8/) [Những kiệt tác thơ văn Nguyễn Trãi](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/12/nhung-kiet-tac-tho-van-nguyen-trai/) [Chào ngày mới 12 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/11/chao-ngay-moi-12-thang-8/) [Từ Mao Trạch Đông đến Tập Cận Bình](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/11/tu-mao-trach-dong-den-tap-can-binh/) [Thơ hay về biển](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/10/tho-hay-ve-bien/) [Chào ngày mới 11 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/10/chao-ngay-moi-11-thang-8/) [Chào ngày mới 10 tháng 8](https://cnm365.wordpress.com/2015/08/09/chao-ngay-moi-10-thang-8/) [Chào ngày mới 9 tháng 8](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/08/08/chao-ngay-moi-9-thang-8-2/) [Đến với những bài thơ hay](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/08/08/den-voi-nhung-bai-tho-hay/) [Ta về trời đất Hồng Lam](https://khatkhaoxanh.wordpress.com/2015/08/08/ta-ve-troi-dat-hong-lam/) [Ong và Hoa](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/08/07/ong-va-hoa/) [Chào ngày mới 8 tháng 8](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/08/07/chao-ngay-moi-8-thang-8-2/) [Bài ca thời gian](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/08/07/bai-ca-thoi-gian/) [Chào ngày mới 7 tháng 8](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/08/06/chao-ngay-moi-7-thang-8-2/) [Chào ngày mới 6 tháng 8](https://hoangkimlong.wordpress.com/2015/08/06/chao-ngay-moi-6-thang-8-2/) **Video yêu thích
** [KimYouTube](http://www.youtube.com/user/hoangkimvietnam) **Trở về trang chính **
[Hoàng Kim](https://hoangkimlong.wordpress.com) [Ngọc Phương Nam](http://thochocon.wordpress.com) [Thung dung](https://hoangkimvn.wordpress.com) [Dạy và học](http://dayvahoc.blogtiengviet.net) [CNM365](https://cnm365.wordpress.com) [Tình yêu cuộc sống](https://cnm365.wordpress.com) [Cây Lương thực](http://foodcrops.vn) [Dạy và Học](http://fa.hcmuaf.edu.vn/hoangkim) [Kim on LinkedIn](https://www.linkedin.com/in/foodcrops) [KimYouTube](http://www.youtube.com/user/hoangkimvietnam) [Kim on Facebook](https://www.facebook.com/daihocnonglam)

Vary: Cookie

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

X-ac: 1.dca _dca