markdown:
# Giáo dục đại học
![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d4/Nassau_Hall%2C_Princeton.jpg/250px-Nassau_Hall%2C_Princeton.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d4/Nassau_Hall%2C_Princeton.jpg/250px-Nassau_Hall%2C_Princeton.jpg)
[Viện Đại học Princeton](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Princeton)ở tiểu bang [New Jersey](/wiki/New_Jersey), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3), một trong những cơ sở giáo dục đại học danh tiếng thế giới. [Đại học (định hướng)](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)); [Các cơ sở học tập bậc cao thời cổ đại](/wiki/C%C3%A1c_c%C6%A1_s%E1%BB%9F_h%E1%BB%8Dc_t%E1%BA%ADp_b%E1%BA%ADc_cao_th%E1%BB%9Di_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i); [Giáo dục tuổi ấu thơ](/wiki/Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_tu%E1%BB%95i_%E1%BA%A5u_th%C6%A1); [Giáo dục tiểu học](/wiki/Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_ti%E1%BB%83u_h%E1%BB%8Dc); [Giáo dục trung học](/wiki/Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_trung_h%E1%BB%8Dc) **Giáo dục đại học** hay **giáo dục bậc cao** ( [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *higher education*) là giai đoạn giáo dục thường diễn ra ở các [1] [trường đại học](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc), [viện đại học](/wiki/Vi%E1%BB%87n_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc), [đại học](/wiki/Vi%E1%BB%87n_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc), [trường cao đẳng](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_cao_%C4%91%E1%BA%B3ng), [học viện](/wiki/H%E1%BB%8Dc_vi%E1%BB%87n), và [viện công nghệ](/wiki/Vi%E1%BB%87n_c%C3%B4ng_ngh%E1%BB%87). Giáo dục đại học nói chung bao gồm các bậc sau trung học như cao đẳng, đại học, và sau đại học, và gồm cả một số cơ sở giáo dục bậc đại học hay cao đẳng như các trường huấn nghệ và trường kinh doanh có trao văn bằng học thuật hay cấp chứng chỉ chuyên nghiệp. [[2]](#cite_note-2)
Quyền tiếp cận giáo dục đại học được nói đến trong một số
[văn kiện nhân quyền quốc tế](/wiki/C%C3%A1c_v%C4%83n_ki%E1%BB%87n_nh%C3%A2n_quy%E1%BB%81n_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF). Điều 13 của [Công ước Quốc tế về các Quyền Kinh tế, Xã hội và Văn hóa](/wiki/C%C3%B4ng_%C6%B0%E1%BB%9Bc_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_v%E1%BB%81_c%C3%A1c_Quy%E1%BB%81n_Kinh_t%E1%BA%BF,_X%C3%A3_h%E1%BB%99i_v%C3%A0_V%C4%83n_h%C3%B3a) (1966) của [Liên Hiệp Quốc](/wiki/Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c) cho rằng "giáo dục đại học phải được phổ cập bình đẳng cho mọi người bằng những phương cách thích hợp, tùy thuộc vào khả năng, và đặc biệt phải tiến dần đến miễn phí." Điều 2 của [Công ước châu Âu về Nhân quyền](/wiki/C%C3%B4ng_%C6%B0%E1%BB%9Bc_ch%C3%A2u_%C3%82u_v%E1%BB%81_Nh%C3%A2n_quy%E1%BB%81n) (1950) quy định các nước ký tên phải bảo đảm quyền giáo dục.
Bài này chưa nói đến hoạt động nghiên cứu và học tập bậc cao trong các
[tôn giáo](/wiki/T%C3%B4n_gi%C3%A1o) và trong các cơ sở do tôn giáo điều hành như [tu viện](/wiki/Tu_vi%E1%BB%87n), thiền viện, [chủng viện](/wiki/Ch%E1%BB%A7ng_vi%E1%BB%87n), và trường Phật học. Bài viết cũng không đề cập đến những hoạt động giáo dục sau trung học không thuộc phạm vi giáo dục đại học mô tả ở trên. Về những hoạt động học tập bậc cao thời cổ đại, xem bài *. Các cơ sở học tập bậc cao thời cổ đại*
## Mục lục
[1 Tổng quan](#T.E1.BB.95ng_quan) [2 Giáo dục đại học tại Việt Nam](#Gi.C3.A1o_d.E1.BB.A5c_.C4.91.E1.BA.A1i_h.E1.BB.8Dc_t.E1.BA.A1i_Vi.E1.BB.87t_Nam) [3 Mô hình các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam](#M.C3.B4_h.C3.ACnh_c.C3.A1c_c.C6.A1_s.E1.BB.9F_gi.C3.A1o_d.E1.BB.A5c_.C4.91.E1.BA.A1i_h.E1.BB.8Dc_Vi.E1.BB.87t_Nam) [4 Giáo dục đại học ở một số quốc gia](#Gi.C3.A1o_d.E1.BB.A5c_.C4.91.E1.BA.A1i_h.E1.BB.8Dc_.E1.BB.9F_m.E1.BB.99t_s.E1.BB.91_qu.E1.BB.91c_gia) [5 Chú thích](#Ch.C3.BA_th.C3.ADch) [6 Đọc thêm](#.C4.90.E1.BB.8Dc_th.C3.AAm) [7 Liên kết ngoài](#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)
## Tổng quan[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc&action=edit§ion=1)]
Giáo dục đại học bao gồm các hình thức giáo dục diễn ra ở các cơ sở học tập bậc sau trung học, cuối khóa học thường được trao văn bằng học thuật hoặc cấp chứng chỉ. Các cơ sở giáo dục đại học không chỉ bao gồm các
[trường đại học](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc) và [viện đại học](/wiki/Vi%E1%BB%87n_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc) mà còn các trường chuyên nghiệp, trường sư phạm, trường cao đẳng, trường đại học công lập và tư thục hệ hai năm, và viện kỹ thuật. Điều kiện nhập học căn bản đối với hầu hết các cơ sở giáo dục đại học là phải hoàn thành [giáo dục trung học](/wiki/Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_trung_h%E1%BB%8Dc), và tuổi nhập học thông thường là khoảng 18 tuổi. [[3]](#cite_note-EB-3)
Giáo dục đại học bao gồm các hoạt động giảng dạy, nghiên cứu, thực tập (như trong các trường
[y khoa](/wiki/Y_khoa) và [nha khoa](/wiki/Nha_khoa)), và phụng sự xã hội của các cơ sở giáo dục đại học. Các hình thức giáo dục đại học bao gồm: giáo dục tổng quát (general education), thường bao gồm đáng kể những yếu tố lý thuyết và trừu tượng cùng với những khía cạnh ứng dụng; giáo dục chú trọng đến các ngành [khai phóng](/wiki/Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_c%C3%A1c_m%C3%B4n_khai_ph%C3%B3ng) (liberal arts education), bao gồm các ngành [nhân văn](/wiki/Nh%C3%A2n_v%C4%83n), [khoa học](/wiki/Khoa_h%E1%BB%8Dc), [nghệ thuật](/wiki/Ngh%E1%BB%87_thu%E1%BA%ADt); giáo dục mang tính huấn nghệ (vocational education), kết hợp cả việc giảng dạy lý thuyết lẫn những kỹ năng thực hành; giáo dục chuyên nghiệp (professional education), như trong các ngành [kiến trúc](/wiki/Ki%E1%BA%BFn_tr%C3%BAc), [kinh doanh](/wiki/Kinh_doanh), [luật](/wiki/Lu%E1%BA%ADt), y khoa, v.v...
Ở nhiều quốc gia phát triển, có tới 50 phần trăm dân số theo học trong các cơ sở giáo dục đại học. Giáo dục đại học do đó rất quan trọng đối với kinh tế quốc gia, với tư cách là một ngành kinh tế và là nơi giáo dục và đào tạo nhân lực cho phần còn lại của nền kinh tế. Những người theo học đại học thường kiếm được mức lương cao hơn và ít có khả năng bị thất nghiệp hơn so với những người có học vấn thấp hơn.
[[4]](#cite_note-Simkovic-4) [[5]](#cite_note-OECD-5)
## Giáo dục đại học tại Việt Nam[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc&action=edit§ion=2)]
Các chính thể độc lập ở Việt Nam từ thế kỷ 20 nói chung đều nhấn mạnh đến công tác giáo dục và quyền được giáo dục của người dân, mặc dù triết lý giáo dục, mục tiêu giáo dục, và cách tổ chức thực hiện có khác nhau. Điều này thể hiện trong các tuyên bố của chính phủ
[Trần Trọng Kim](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Tr%E1%BB%8Dng_Kim) thời [Đế quốc Việt Nam](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Vi%E1%BB%87t_Nam), và trong các bản hiến pháp của [6] [Việt Nam Dân chủ Cộng hòa](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a)(1946 và 1959), [Việt Nam Cộng hòa](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a)(1956 và 1967), và [Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_X%C3%A3_h%E1%BB%99i_Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_Vi%E1%BB%87t_Nam)(1980 và 1992). Riêng [Hiến pháp](/wiki/Hi%E1%BA%BFn_ph%C3%A1p_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_1967)Việt Nam Cộng hòa còn nói rõ "nền giáo dục đại học được tự trị." [[7]](#cite_note-hienphap1967-7)
Năm
[1975](/wiki/1975), sau [chiến tranh](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Vi%E1%BB%87t_Nam), tất cả các cơ sở giáo dục đại học tư thục từng hoạt động ở miền Nam dưới chính thể Việt Nam Cộng hòa bị giải thể, các cơ sở giáo dục đại học công lập bị giải thể hoặc bị chia ra hay sắp xếp lại theo mô hình phân tán ngành học của [Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4); quyền tự trị đại học bị bãi bỏ. Giáo dục Việt Nam dưới các chính thể Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, gồm cả giáo dục đại học, bị chính trị hóa, [8] [[9]](#cite_note-BTC-9) và hoàn toàn nằm dưới sự quản lý của nhà nước và [[10]](#cite_note-10) [Đảng Cộng sản Việt Nam](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Vi%E1%BB%87t_Nam). Điều 36 [Hiến pháp](/wiki/Hi%E1%BA%BFn_ph%C3%A1p_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_X%C3%A3_h%E1%BB%99i_ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_Vi%E1%BB%87t_Nam)Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (1992) quy định "nhà nước thống nhất quản lý hệ thống giáo dục quốc dân về mục tiêu, chương trình, nội dung, kế hoạch giáo dục, tiêu chuẩn giáo viên, quy chế thi cử và hệ thống văn bằng." [[11]](#cite_note-11)
Giáo dục đại học Việt Nam ở
[miền Bắc](/wiki/Mi%E1%BB%81n_B%E1%BA%AFc_(Vi%E1%BB%87t_Nam)) trước 1975 và ở cả nước sau 1975 tuân theo mô hình [bao cấp](/wiki/Bao_c%E1%BA%A5p) giống như ở các nước [xã hội chủ nghĩa](/wiki/X%C3%A3_h%E1%BB%99i_ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a) khác. Hàng năm nhà nước phân bổ chỉ tiêu tuyển sinh cho các cơ sở giáo dục đại học, căn cứ vào tính toán nhu cầu của các cơ quan và các địa phương. Căn cứ vào chỉ tiêu đó, ngân sách được phân bổ cho các bộ chủ quản, rồi các bộ rót tiền xuống cho các cơ sở giáo dục do mình quản lý. Sinh viên ra trường được nhà nước phân công công việc. Tình hình thay đổi kể từ năm [1987](/wiki/1987), khi những lĩnh vực trước đây thuộc khu vực công bắt đầu do "các thành phần kinh tế" khác đảm trách; [biên chế](/w/index.php?title=Bi%C3%AAn_ch%E1%BA%BF&action=edit&redlink=1) không còn nhu cầu và sinh viên ra trường không có việc làm vì không còn được phân công về các cơ quan nhà nước. Điều này đã dẫn đến việc các cơ sở giáo dục đại học có nguy cơ tan rã, do "sinh viên không muốn học, thầy cô không muốn dạy". [[9]](#cite_note-BTC-9)
Mùa hè năm 1987, Bộ Đại học và Trung học Chuyên nghiệp triệu tập cáchiệu trưởng và bí thư Đảng ủy các trường đại học về dự một hội nghị ở
[Nha Trang](/wiki/Nha_Trang). Hội nghị đã thảo luận kế hoạch cải cách bao gồm bốn tiền đề đào tạo: Đào tạo không chỉ cho các cơ quan nhà nước mà còn cho cả các thành phần kinh tế; đào tạo theo dự báo về yêu cầu nhân lực trong tương lai; đào tạo phục vụ nhu cầu học tập của người dân, không kèm trách nhiệm phân công, sinh viên tự tìm việc làm; đào tạo đa dạng, có cả những loại hình đào tạo phi chính quy, không chỉ bằng ngân sách nhà nước mà còn thu học phí. Cũng trong thời kỳ này, chính quyền Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam bắt đầu sửa đổi [chính sách phân loại](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_l%C3%BD_l%E1%BB%8Bch_%E1%BB%9F_Vi%E1%BB%87t_Nam) "13 hạng thanh niên" trong tuyển sinh. [[9]](#cite_note-BTC-9)
Giáo dục đại học Việt Nam trải qua chuyển biến lớn vào đầu thập niên
[1990](/wiki/1990) với sự ra đời của loại hình cơ sở giáo dục đại học được gọi là "đại học", gấn giống mô hình [12] [viện đại học](/wiki/Vi%E1%BB%87n_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc)hay *university*; mỗi "đại học" được thành lập trên cơ sở sáp nhập một số [trường đại học](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc)đơn ngành đơn lĩnh vực. Ngày 18 tháng 6 năm [2012](/wiki/2012), Quốc hội lần đầu tiên thông qua Luật Giáo dục Đại học, đưa ra "quy định về tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ sở giáo dục đại học, hoạt động đào tạo, hoạt động khoa học và công nghệ, hoạt động hợp tác quốc tế, bảo đảm chất lượng và kiểm định chất lượng giáo dục đại học, giảng viên, người học, tài chính, tài sản của cơ sở giáo dục đại học và quản lý nhà nước về giáo dục đại học." [[13]](#cite_note-LGDDH-13)
### Tình trạng giáo dục hiện thời[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc&action=edit§ion=3)]
Theo TS Phạm Thị Ly (ĐH Quốc gia TP.HCM), mặc dù tỉ lệ sinh viên vào ĐH còn thấp, đậu cử nhân ra trường vẫn thất nghiệp. Tuy nhiên, mặc dù nhiều cử nhân thất nghiệp, các doanh nghiệp vẫn thiếu người. Điều này cho thấy đang có một khoảng cách khá xa giữa những gì các trường đang dạy và những gì xã hội thật sự cần. Cử nhân thất nghiệp do nhiều nguyên nhân, trong đó phải kể đến chất lượng đào tạo có vấn đề, và do một nguyên nhân sâu xa hơn: chính sách sử dụng người tài. Việc số người vào đại học tuy ít (so với các nước khu vực, Số liệu thống kê tại VN cho thấy chỉ có khoảng 24% thanh niên từ 18 - 24 tuổi được tiếp cận giáo dục ĐH, trong khi con số này ở những nước như Thái Lan, Malaysia là 50 - 60%.) mà lại còn giảm là do việc có những người học hành không ra gì vẫn có cương vị cao trong xã hội đã phá hủy hết động lực học tập của người trẻ. Ngoài ra, học hộ, thi thuê, bằng giả, cũng là những thứ đã phá tan giá trị của tấm bằng đại học.
[[14]](#cite_note-14)
## Mô hình các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc&action=edit§ion=4)]
Các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam có các tên gọi:
[trường đại học](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc), trường đại học bách khoa, trường đại học tổng hợp, [trường đại học cộng đồng](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_c%E1%BB%99ng_%C4%91%E1%BB%93ng), [viện đại học](/wiki/Vi%E1%BB%87n_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc), viện đại học bách khoa, [đại học](/wiki/Vi%E1%BB%87n_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc), đại học quốc gia, [học viện](/wiki/H%E1%BB%8Dc_vi%E1%BB%87n), [nhạc viện](/wiki/Nh%E1%BA%A1c_vi%E1%BB%87n), [trường cao đẳng](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_cao_%C4%91%E1%BA%B3ng), [trường cao đẳng cộng đồng](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_cao_%C4%91%E1%BA%B3ng_c%E1%BB%99ng_%C4%91%E1%BB%93ng), v.v... Trong ngôn ngữ hàng ngày, "trường đại học" và "viện đại học" thường được gọi ngắn gọn hay thân mật là "đại học", mặc dù "đại học" là một loại hình cơ sở riêng biệt; về những nghĩa khác của "đại học", xem *. Đại học (định hướng)*
### Trường đại học[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc&action=edit§ion=5)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/thumb/e/e9/HCMvaVudinhhoe.jpg/250px-HCMvaVudinhhoe.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/thumb/e/e9/HCMvaVudinhhoe.jpg/250px-HCMvaVudinhhoe.jpg)
[1945](/wiki/1945), ở Trường Đại học Quốc gia Việt Nam, cơ sở giáo dục đại học đầu tiên của [Việt Nam Dân chủ Cộng hòa](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) [Trường đại học](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc) (từ tương tự trong [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *college*; có khi còn được dịch ra tiếng Anh là *university*) là một loại hình cơ sở giáo dục đại học của Việt Nam. Hầu hết các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam dưới các chính thể Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam có tên là trường đại học và theo mô hình phân mảnh ngành học và phân mảnh cơ sở giáo dục của [Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4), tức là mỗi trường đại học tập trung vào một chuyên ngành hay một nhóm chuyên ngành riêng; ví dụ: [Trường Đại học Kinh tế Quốc dân](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Kinh_t%E1%BA%BF_Qu%E1%BB%91c_d%C3%A2n), [Trường Đại học Xây dựng](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_X%C3%A2y_d%E1%BB%B1ng), [Trường Đại học Thủy lợi](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Th%E1%BB%A7y_l%E1%BB%A3i)... Trong trường đại học thường có các *khoa*; trong *khoa* có các *bộ môn*.
Trường đại học có khi là một đơn vị thành viên trong một
[viện đại học](/wiki/Vi%E1%BB%87n_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc), ví dụ Trường Đại học Văn khoa thuộc [Viện Đại học Sài Gòn](/wiki/Vi%E1%BB%87n_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_S%C3%A0i_G%C3%B2n), hay trong một [đại học](/wiki/Vi%E1%BB%87n_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc), ví dụ Trường Đại học Kinh tế thuộc [Đại học Đà Nẵng](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_%C4%90%C3%A0_N%E1%BA%B5ng).
Trường đại học tổng hợp (từ tương tự trong tiếng Anh:
*college* hoặc *university*) là loại hình cơ sở giáo dục đại học của Việt Nam dưới hai chính thể Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam. Các trường loại này gồm có Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội (nay thuộc [Đại học Quốc gia Hà Nội](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Qu%E1%BB%91c_gia_H%C3%A0_N%E1%BB%99i)), Trường Đại học Tổng hợp Huế (nay thuộc [Đại học Huế](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Hu%E1%BA%BF)), và Trường Đại học Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh (nay thuộc [Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Qu%E1%BB%91c_gia_Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh)). Các trường đại học tổng hợp này chỉ tập trung vào các ngành [nhân văn](/wiki/Nh%C3%A2n_v%C4%83n) và [khoa học](/wiki/Khoa_h%E1%BB%8Dc) cơ bản.
Trường đại học bách khoa (từ tương tự trong tiếng Anh:
*polytechnic*), có khi còn gọi là trường đại học kỹ thuật, là loại hình cơ sở giáo dục đại học của Việt Nam dưới hai chính thể Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam. Các trường loại này gồm có [Trường Đại học Bách khoa Hà Nội](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_B%C3%A1ch_khoa_H%C3%A0_N%E1%BB%99i), Trường Đại học Bách khoa Đà Nẵng (nay thuộc [Đại học Đà Nẵng](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_%C4%90%C3%A0_N%E1%BA%B5ng)), và Trường Đại học Bách khoa Thành phố Hồ Chí Minh (nay thuộc [Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Qu%E1%BB%91c_gia_Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh)). Các trường đại học bách khoa này chỉ tập trung vào các ngành [kỹ thuật](/wiki/K%E1%BB%B9_thu%E1%BA%ADt) và [công nghệ](/wiki/C%C3%B4ng_ngh%E1%BB%87). [Trường đại học cộng đồng](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_c%E1%BB%99ng_%C4%91%E1%BB%93ng) (từ tương tự trong tiếng Anh: *community college*) là cơ sở giáo dục đại học sơ cấp và đa ngành được thành lập ở Việt Nam dưới chính thể [Việt Nam Cộng hòa](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a). Sinh viên học ở đây để chuyển tiếp lên học ở các viện đại học, hoặc mở mang kiến thức, hoặc học nghề để ra làm việc. Các trường đại học cộng đồng được thành lập với sự tham gia đóng góp, xây dựng, và quản trị của địa phương nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển ở địa phương trong các mặt văn hóa, xã hội, và kinh tế. Khởi điểm của mô hình trường đại học cộng đồng ở Việt Nam là một nghiên cứu của ông Đỗ Bá Khê tiến hành vào năm [8] [1969](/wiki/1969)mà các kết quả sau đó được đưa vào luận án tiến sĩ trình ở [Viện Đại học Nam California](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Nam_California)năm [1970](/wiki/1970). Cơ sở đầu tiên được hình thành là Trường Đại học Cộng đồng Tiền Giang, thành lập năm [[15]](#cite_note-15) [1971](/wiki/1971)ở [Định Tường](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_T%C6%B0%E1%BB%9Dng), sau khi mô hình giáo dục mới này được mang đi trình bày sâu rộng trong dân chúng. [[8]](#cite_note-NTL-8) [[16]](#cite_note-16)
### Viện đại học[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc&action=edit§ion=6)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/72/Saigon_University.JPG/250px-Saigon_University.JPG)
[Viện Đại học Sài Gòn](/wiki/Vi%E1%BB%87n_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_S%C3%A0i_G%C3%B2n), cơ sở giáo dục đại học lớn nhất [miền Nam Việt Nam](/wiki/Mi%E1%BB%81n_Nam_Vi%E1%BB%87t_Nam)thời [Việt Nam Cộng hòa](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a). [Viện đại học](/wiki/Vi%E1%BB%87n_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc) (từ tương tự trong tiếng Anh: *university*) là một loại hình cơ sở giáo dục đại học của Việt Nam. Hầu hết các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam dưới chính thể Việt Nam Cộng hòa có tên là viện đại học theo mô hình *university* của [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) và [Tây Âu](/wiki/T%C3%A2y_%C3%82u), cùng với nó là [hệ thống đào tạo theo tín chỉ](/wiki/Ph%C6%B0%C6%A1ng_ph%C3%A1p_%C4%91%C3%A0o_t%E1%BA%A1o_theo_h%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_t%C3%ADn_ch%E1%BB%89); ví dụ: [Viện Đại học Huế](/wiki/Vi%E1%BB%87n_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Hu%E1%BA%BF), [Viện Đại học Đà Lạt](/wiki/Vi%E1%BB%87n_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_%C4%90%C3%A0_L%E1%BA%A1t), [Viện Đại học Vạn Hạnh](/wiki/Vi%E1%BB%87n_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_V%E1%BA%A1n_H%E1%BA%A1nh). Mỗi viện đại học bao gồm nhiều * (tiếng Anh: phân khoa đại học* *faculty*; thường gọi tắt là *phân khoa*) hoặc *trường*hay *(* [trường đại học](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc) *school*hay *college*). Trong mỗi phân khoa hay trường có các *ngành*; mỗi ngành tương ứng với một *ban*(tương đương với đơn vị *khoa*hiện nay). Giáo dục Việt Nam thời [[8]](#cite_note-NTL-8) [Liên bang Đông Dương](/wiki/Li%C3%AAn_bang_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng)có một cơ sở giáo dục theo mô hình viện đại học là [Viện Đại học Đông Dương](/wiki/Vi%E1%BB%87n_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng)(Université Indochinoise); sau [[17]](#cite_note-LQT-17) [1945](/wiki/1945)đổi tên thành [Viện Đại học Hà Nội](/wiki/Vi%E1%BB%87n_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_H%C3%A0_N%E1%BB%99i)(Université de Hà Nội). Ở Việt Nam hiện có một cơ sở giáo dục có tên bắt đầu bằng cụm từ viện đại học là [Viện Đại học Mở Hà Nội](/wiki/Vi%E1%BB%87n_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_M%E1%BB%9F_H%C3%A0_N%E1%BB%99i). Mô hình viện đại học không giống như mô hình trường đại học tổng hợp vì các trường đại học tổng hợp chỉ tập trung vào các ngành nhân văn và khoa học cơ bản.
Viện đại học bách khoa (từ tương tự trong tiếng Anh:
*polytechnic university*) là một cơ sở giáo dục đại học đa ngành và đa lĩnh vực tương tự như mô hình viện đại học, nhưng chú trọng đến các ngành thực tiễn. Vào năm [1973](/wiki/1973), [Viện Đại học Bách khoa Thủ Đức](/wiki/Vi%E1%BB%87n_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_B%C3%A1ch_khoa_Th%E1%BB%A7_%C4%90%E1%BB%A9c) được thành lập dưới chính thể Việt Nam Cộng hòa, dựa theo mô hình *polytechnic university* ở [California](/wiki/California), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Đây là viện đại học bách khoa duy nhất từng tồn tại ở Việt Nam. Trong thời gian đầu, [8] [Viện Đại học Bách khoa Thủ Đức](/wiki/Vi%E1%BB%87n_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_B%C3%A1ch_khoa_Th%E1%BB%A7_%C4%90%E1%BB%A9c)có các trường đại học chuyên về nông nghiệp, kỹ thuật, giáo dục kỹ thuật, khoa học tự nhiên và nhân văn, kinh tế và quản trị, và thiết kế đô thị; ngoài ra còn có [trường sau đại học](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_sau_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc). Các cơ sở giáo dục đều gom chung lại trong một khuôn viên rộng lớn, tạo một môi trường gợi hứng cho tri thức suy luận, với một cảnh trí được thiết kế nhằm nâng cao óc sáng tạo; quản lý hành chính tập trung để tăng hiệu năng và giảm chi phí. Mô hình viện đại học bách khoa không giống như mô hình trường đại học bách khoa vì các trường đại học bách khoa chỉ tập trung vào các ngành kỹ thuật và công nghệ. [[8]](#cite_note-NTL-8)
### Đại học[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc&action=edit§ion=7)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3e/Nh%C3%A0_%C4%91i%E1%BB%81u_h%C3%A0nh_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Qu%E1%BB%91c_Gia_TPHCM.jpg/250px-Nh%C3%A0_%C4%91i%E1%BB%81u_h%C3%A0nh_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Qu%E1%BB%91c_Gia_TPHCM.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3e/Nh%C3%A0_%C4%91i%E1%BB%81u_h%C3%A0nh_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Qu%E1%BB%91c_Gia_TPHCM.jpg/250px-Nh%C3%A0_%C4%91i%E1%BB%81u_h%C3%A0nh_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Qu%E1%BB%91c_Gia_TPHCM.jpg)
[Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Qu%E1%BB%91c_gia_Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh), ở [Thủ Đức](/wiki/Th%E1%BB%A7_%C4%90%E1%BB%A9c), thành phố Hồ Chí Minh, một trong hai đại học quốc gia của Việt Nam hiện nay. [Đại học](/wiki/Vi%E1%BB%87n_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc) (từ tương tự trong tiếng Anh: *university*) chính thức có nghĩa là một cơ sở hay cơ cấu giáo dục đại học vào đầu thập niên [1990](/wiki/1990), khi chính phủ Việt Nam thành lập các đại học quốc gia và đại học cấp vùng bằng cách gộp một số [trường đại học](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc) lại với nhau. Hiện Việt Nam có hai đại học quốc gia ( [Đại học Quốc gia Hà Nội](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Qu%E1%BB%91c_gia_H%C3%A0_N%E1%BB%99i) và [Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Qu%E1%BB%91c_gia_Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh)) và ba đại học cấp vùng ( [Đại học Huế](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Hu%E1%BA%BF), [Đại học Đà Nẵng](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_%C4%90%C3%A0_N%E1%BA%B5ng), và [Đại học Thái Nguyên](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Th%C3%A1i_Nguy%C3%AAn)). Các "đại học" này có mô hình gần giống với "viện đại học"; mỗi đại học có vài [17] [trường đại học](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc)thành viên, và thường áp dụng một phần hay toàn bộ hệ thống học theo tín chỉ. [[18]](#cite_note-18) Tuy vậy, các trường đại học thành viên này gần như biệt lập với nhau; sinh viên từ một trường thành viên này thường không học để lấy tín chỉ từ một trường thành viên khác. Có thể nói là mô hình "đại học" là một sự kết hợp giữa mô hình phân mảnh ngành học và phân mảnh cơ sở giáo dục của [[19]](#cite_note-19) [Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4)và mô hình viện đại học, và vẫn mang nặng đặc điểm của mô hình phân mảnh của Liên Xô. Vào tháng 10 năm 2009, một số đại biểu của Quốc hội [Việt Nam](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_X%C3%A3_h%E1%BB%99i_Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_Vi%E1%BB%87t_Nam)đưa ra đề nghị gọi tên các đại học cấp quốc gia và cấp vùng là viện đại học. [[20]](#cite_note-20)
### Học viện, Nhạc viện[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc&action=edit§ion=8)]
Thời
[Việt Nam Cộng hòa](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a), học viện thường là cơ sở giáo dục đại học có tính chất như là trường chuyên nghiệp (professional school), ví dụ: [Học viện Quốc gia Hành chánh](/wiki/H%E1%BB%8Dc_vi%E1%BB%87n_Qu%E1%BB%91c_gia_H%C3%A0nh_ch%C3%A1nh) (nơi đào tạo nhân viên hành chánh cao cấp cho chính phủ Việt Nam Cộng hòa, bậc đại học và sau đại học), [Học viện Quốc gia Nông nghiệp](/wiki/H%E1%BB%8Dc_vi%E1%BB%87n_Qu%E1%BB%91c_gia_N%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p) (năm 1974 trở thành một trường thành viên của [Viện Đại học Bách khoa Thủ Đức](/wiki/Vi%E1%BB%87n_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_B%C3%A1ch_khoa_Th%E1%BB%A7_%C4%90%E1%BB%A9c)), v.v...
Ở Việt Nam hiện nay, học viện vừa đào tạo đại học, sau đại học vừa nghiên cứu chuyên sâu trong một lĩnh vực, một ngành trọng điểm quốc gia, như:
[Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh](/wiki/H%E1%BB%8Dc_vi%E1%BB%87n_Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B_Qu%E1%BB%91c_gia_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh), [Học viện Quốc phòng](/wiki/H%E1%BB%8Dc_vi%E1%BB%87n_Qu%E1%BB%91c_ph%C3%B2ng), [Học viện Hải quân](/wiki/H%E1%BB%8Dc_vi%E1%BB%87n_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_(Vi%E1%BB%87t_Nam)), [Học viện Kỹ thuật Quân sự](/wiki/H%E1%BB%8Dc_vi%E1%BB%87n_K%E1%BB%B9_thu%E1%BA%ADt_Qu%C3%A2n_s%E1%BB%B1), [Học viện Tài chính](/wiki/H%E1%BB%8Dc_vi%E1%BB%87n_T%C3%A0i_ch%C3%ADnh), [Học viện Ngân hàng](/wiki/H%E1%BB%8Dc_vi%E1%BB%87n_Ng%C3%A2n_h%C3%A0ng_(Vi%E1%BB%87t_Nam)), [Học viện Ngoại giao](/wiki/H%E1%BB%8Dc_vi%E1%BB%87n_Ngo%E1%BA%A1i_giao_(Vi%E1%BB%87t_Nam)), [Học viện Cảnh sát Nhân dân](/wiki/H%E1%BB%8Dc_vi%E1%BB%87n_C%E1%BA%A3nh_s%C3%A1t_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n), [Học viện Nông nghiệp Việt Nam](/wiki/H%E1%BB%8Dc_vi%E1%BB%87n_N%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p_Vi%E1%BB%87t_Nam) v.v...
Trong khi đó,
[nhạc viện](/wiki/Nh%E1%BA%A1c_vi%E1%BB%87n) (từ tương tự trong tiếng Anh: *conservatory*) hay [học viện âm nhạc](/wiki/H%E1%BB%8Dc_vi%E1%BB%87n_%C3%A2m_nh%E1%BA%A1c) ( *music academy*) là cơ sở đào tạo và nghiên cứu âm nhạc từ trình độ dưới đại học, đại học, và [sau đại học](/wiki/%C4%90%C3%A0o_t%E1%BA%A1o_sau_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc); ví dụ: [Nhạc viện Thành phố Hồ Chí Minh](/wiki/Nh%E1%BA%A1c_vi%E1%BB%87n_Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh), [Học viện Âm nhạc Huế](/wiki/H%E1%BB%8Dc_vi%E1%BB%87n_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_Hu%E1%BA%BF).
### Trường cao đẳng[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc&action=edit§ion=9)]
Các
*école* ( [tiếng Pháp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ph%C3%A1p), có nghĩa là *trường*) của *Université Indochinoise* ( [Viện Đại học Đông Dương](/wiki/Vi%E1%BB%87n_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng)) thường được gọi là "trường cao đẳng"; ví dụ: *École des Beaux-Arts de l'Indochine* là Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, có khi là Trường Mỹ thuật Đông Dương. Một số trường thành viên của [Trung tâm Quốc gia Kỹ thuật Phú Thọ](/wiki/Trung_t%C3%A2m_Qu%E1%BB%91c_gia_K%E1%BB%B9_thu%E1%BA%ADt_Ph%C3%BA_Th%E1%BB%8D) thời Việt Nam Cộng hòa cũng được gọi là trường cao đẳng; ví dụ: Trường Cao đẳng Công chánh, Trường Cao đẳng Điện học, v.v... [[21]](#cite_note-21) [[22]](#cite_note-22)
Ở Việt Nam hiện nay,
[trường cao đẳng](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_cao_%C4%91%E1%BA%B3ng) là một loại hình cơ sở giáo dục đại học đào tạo trình độ sau trung học nhưng thấp hơn bậc đại học, gọi là bậc cao đẳng. Các trường cao đẳng tuyển những người có bằng trung học phổ thông học tương đương, và có chương trình đào tạo dài khoảng ba năm. Sinh viên học xong cao đẳng có thể tham gia thi tuyển để được chọn vào học "liên thông" lên bậc đại học ở một số [23] [trường đại học](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc). [[24]](#cite_note-24)
## Giáo dục đại học ở một số quốc gia[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc&action=edit§ion=10)]
### Giáo dục đại học ở Pháp và Đức[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc&action=edit§ion=11)]
Hệ thống giáo dục đại học ở cả
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) và [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) nói chung đều nằm dưới sự quản lý của các cơ quan nhà nước. Điều kiện nhập học của sinh viên ở hai nước này tương tự nhau. Ở Pháp có kỳ thi [tú tài](/wiki/T%C3%BA_t%C3%A0i_Ph%C3%A1p) ( [tiếng Pháp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ph%C3%A1p): *baccalauréat*) ở cuối bậc trung học. Giáo dục đại học ở Pháp miễn phí và dành cho tất cả các sinh viên đậu kỳ thi này. Sau khi đậu tú tài, sinh viên được nhận vào học năm thứ nhất dự bị ở một viện đại học, đến cuối năm thì trải qua một kỳ thi khác khó hơn. Nếu vượt qua kỳ thi này sinh viên sẽ được phép học trong các viện đại học thêm ba hay bốn năm cho đến khi nhận được bằng đại học đầu tiên, ở Pháp gọi là *license*. [[3]](#cite_note-EB-3)
Tuy nhiên có những khác biệt căn bản trong hệ thống giáo dục giữa hai nước này. Các
*académie* (học khu) của Pháp, nằm dưới sự quản lý của một giám đốc do chính quyền bổ nhiệm và cũng là người giám sát các cơ sở giáo dục đại học trong học khu. Chương trình học đồng nhất trên khắp cả nước khiến các viện đại học khó làm mình khác đi. Vì thế mà nhiều sinh viên chọn đến [25] [Paris](/wiki/Paris), nơi có chỗ ăn ở tốt hơn và có cơ hội tiếp xúc với nhiều hoạt động văn hóa. Một khác biệt nữa là Pháp có các cơ sở giáo dục đại học gọi là *grand école*, nơi có chương trình giáo dục kỹ thuật và chuyên nghiệp bậc cao. Hầu hết các trường này không thuộc các viện đại học, mặc dù họ cũng tổ chức các kỳ thi khắt khe để tuyển những ứng viên đã có bằng tú tài. Các *grand école*có các chương trình đào tạo trong tất cả các ngành khoa học ứng dụng và công nghệ, và bằng cấp mà các cơ sở này trao được đánh giá cao hơn các *license*thông thường. [[3]](#cite_note-EB-3)
Ở Đức, quốc gia hình thành từ các tiểu quốc hùng mạnh một thời, các viện đại học cấp vùng có quyền tự trị trong việc quyết định chương trình học của mình dưới sự chỉ đạo của các viện trưởng hay hiệu trưởng bầu chọn từ bên trong viện đại học. Sinh viên ở Đức thay đổi nơi học tùy theo sở thích và thế mạnh của từng cơ sở giáo dục. Thực sự sinh viên thường theo học hai, ba, hay thậm chí là bốn viện đại học khác nhau trong suốt khóa học bậc đại học của mình, và phần đông các giáo sư ở một viện đại học giảng dạy ở bốn hay năm cơ sở khác nữa. Mức độ lưu chuyển cao này khiến cho hệ thống giáo dục đại học Đức khác với hệ thống ở Pháp, nơi thiếu sự tự do và tính cá thể.
[[3]](#cite_note-EB-3)
Cả hai nước đều có ảnh hưởng đến giáo dục đại học ở các nước khác. Thông qua ảnh hưởng lên các nước thuộc địa hay thông qua công tác truyền giáo, người Pháp đã đưa nhiều khía cạnh của hệ thống giáo dục của họ vào Bắc và Tây Phi, vùng Caribe, và vùng Viễn Đông. Trong thập niên 1870, hệ thống các viện đại học của
[Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) được phát triển dựa theo mô hình của Pháp. Đặc biệt các *grand école* của Pháp được lấy làm hình mẫu cho các trường kỹ thuật. Giáo dục Đức thì tạo ảnh hưởng thông qua những khái niệm triết học liên quan đến vai trò của các viện đại học. Người Đức đi tiên phong trong việc nhấn mạnh tầm quan trọng của các viện đại học với vai trò là những cơ sở nghiên cứu, và họ cũng tạo ra cảm nhận về các viện đại học như là biểu tượng của tri thức quốc gia. [[3]](#cite_note-EB-3)
### Giáo dục đại học ở Anh[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc&action=edit§ion=12)]
Các cơ sở giáo dục đại học ở
[Anh Quốc](/wiki/Anh_Qu%E1%BB%91c) có một mức độ tự trị cao. Các viện đại học ở Anh gần như hoàn toàn tự trị đối với chính quyền quốc gia và địa phương trong việc điều hành cũng như trong việc quyết định chương trình học, dù cho các cơ sở này nhận tài trợ gần như hoàn toàn từ nhà nước. Điều kiện tuyển sinh ở các viện đại học Anh khá phức tạp. Sinh viên phải lấy được Chứng chỉ Giáo dục Phổ thông (tương tự như bằng tú tài ở Pháp) bằng cách thi đậu các kỳ thi trong nhiều môn học khác nhau. Sinh viên thi đậu các kỳ thi này với thứ hạng càng cao thì càng có cơ hội được vào học ở một viện đại học do mình chọn. Quá trình tuyển sinh khắt khe này, cùng với việc hướng dẫn sinh viên chặt chẽ thông qua hệ thống phụ đạo, khiến hầu hết sinh viện bậc đại học ở Anh có thể hoàn thành chương trình trong ba năm, thay vì thông thường là bốn năm. Các chương trình đào tạo ở Anh có mức độ chuyên môn hóa cao hơn so với chương trình ở các nước [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u) lục địa. Ảnh hưởng của mô hình giáo dục đại học Anh có thể tìm thấy ở [Canada](/wiki/Canada), [Úc](/wiki/%C3%9Ac), [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99), [Nam Phi](/wiki/Nam_Phi), [New Zealand](/wiki/New_Zealand), và các cựu thuộc địa khác của Anh ở [châu Phi](/wiki/Ch%C3%A2u_Phi), [Đông Nam Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81), và [Thái Bình Dương](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng). [[3]](#cite_note-EB-3)
### Giáo dục đại học ở Hoa Kỳ[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc&action=edit§ion=13)]
Giáo dục đại học
[Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) khác với [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u) ở một số khía cạnh. Ở Hoa Kỳ, người ta có cảm nhận chung rằng sinh viên hoàn thành [giáo dục trung học](/wiki/Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_trung_h%E1%BB%8Dc) nên học ít nhất hai năm ở đại học. Do đó mà rất nhiều các trường đại học tư thục hệ hai năm và trường đại học cộng đồng đã được mở ra để cung cấp hai năm giáo dục bậc đại học, không giống như các trường đại học và viện đại học truyền thống, nơi đa số sinh viên hoàn thành bốn năm học để lấy bằng và nơi có nhiều sinh viên tiếp tục học thêm chương trình [sau đại học](/wiki/%C4%90%C3%A0o_t%E1%BA%A1o_sau_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc) từ một đến ba năm ở các [trường sau đại học](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_sau_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc). Các viện đại học cung cấp các khóa học bốn năm là các cơ sở tư thục hoặc công lập phụ thuộc vào sự hỗ trợ tài chính của chính phủ. Các trường và viện đại học tư thục dựa nhiều vào số tiền học phí thu được từ sinh viên. Các chính quyền tiểu bang tài trợ cho cho các hệ thống viện đại học công lập quy mô lớn, theo đó bảo đảm cơ hội giáo dục đại học cho phần lớn dân chúng sẵn lòng và hội đủ điều kiện về mặt học thuật để theo học. Trong số những người Mỹ từ 25 tuổi trở lên, 52.6% có đi học đại học, 27.2% có bằng đại học, và 9.6% có bằng sau đại học. [3] [[26]](#cite_note-26)
Ở Hoa Kỳ, bằng cử nhân hệ bốn năm thường có được không phải bằng cách thi đậu các kỳ thi mà bằng cách tích lũy các tín chỉ khóa học hay số giờ tham dự lớp học. Chất lượng học tập trong các khóa học này được đánh giá thông qua bảng điểm. Hoàn thành một số các khóa học khác nhau và đạt điểm đậu thì sẽ được trao bằng đại học. Trong hai năm đầu tiên, sinh viên thường theo học các khóa học theo quy định trong một loạt các lĩnh vực khác nhau, cùng với một số khóa học do sinh viên tự chọn. Trong năm thứ ba và thứ tư, sinh viên tập trung vào một hoặc hai lĩnh vực chuyên môn. Sinh viên sau đại học có thể học cao hơn hay làm nghiên cứu ở một trong số nhiều trường sau đại học, thường là những cơ sở có sự chuyên môn hóa cao. Ở những
[trường sau đại học](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_sau_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc) này, sinh viên học để lấy bằng thạc sĩ (gồm một đến hai năm học sau đại học) hoặc bằng tiến sĩ (gồm hai đến bốn năm học cùng những yêu cầu khác nữa). [[3]](#cite_note-EB-3)
Hoa Kỳ có nhiều cơ sở giáo dục đại học công lập và tư thục danh tiếng. Theo các bảng xếp hạng uy tín, khoảng 13 đến 15 trường đại học và viện đại học Hoa Kỳ nằm trong nhóm 20 cơ sở giáo dục đại học đứng đầu thế giới.
[[27]](#cite_note-27) Giáo dục Hoa Kỳ có một đặc điểm đáng chú ý bắt nguồn từ mô hình của [28] [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c)là việc coi nhẹ các bài giảng và các kỳ thi. Ở cả hai quốc gia này, sinh viên được đánh giá thông qua thành tích học tập của họ trong các khóa học riêng lẻ, nơi mà việc viết các bài luận và tham gia thảo luận được xem trọng. Mô hình giáo dục đại học Hoa Kỳ được áp dụng triệt để ở [Philippines](/wiki/Philippines)và đã ảnh hưởng đến hệ thống giáo dục [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)và [Đài Loan](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan)sau [Chiến tranh Thế giới thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai). [[3]](#cite_note-EB-3)
### Giáo dục đại học ở Nga[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc&action=edit§ion=14)]
Giáo dục đại học ở
[Nga](/wiki/Nga) đặc trưng bởi sự quản lý trực tiếp của nhà nước và cho đến năm 1990-1991 nằm dưới sự kiểm soát của [Đảng Cộng sản Liên Xô](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Li%C3%AAn_X%C3%B4). Các cơ sở giáo dục đại học được chia thành các trường đại học tổng hợp, nơi giảng dạy các ngành nhân văn và khoa học cơ bản; các viện, nơi dạy từng ngành riêng lẻ (ví dụ: luật, y khoa, và nông nghiệp); và các viện bách khoa, nơi có các ngành tương tự như trong các viện nhưng được dạy với một nền tàng khoa học rộng hơn. Một điểm khác biệt khác của hệ thống giáo dục đại học Nga là việc mở rộng đáng kể mạng lưới giáo dục thông qua những khóa học hàm thụ (từ xa) được thiết kế cẩn thận. Những khóa học này được hỗ trợ bởi thêm các chương trình phát trên đài phát thanh và đài truyền hình và được tăng cường thông qua các trung tâm học tập cấp vùng. Nhiều sinh viên do đó có thể học bán thời gian trong khi làm việc toàn thời gian hay bán thời gian. Sinh viên được tuyển vào các cơ sở giáo dục đại học dựa trên cơ sở kết quả các kỳ thi. Thời gian học để lấy bằng cấp đầu tiên mất chừng bốn đến sáu năm, trong đó trung bình là năm năm. Chương trình học bao gồm các môn bắt buộc, thay thế, và tự chọn. Các sinh viên học lấy bằng phải thi hai hay ba môn cơ bản liên quan đến chuyên ngành mà mình chọn. Ở cuối khóa học bậc đại học, các sinh viên đều được nhận bằng như nhau, nhưng sinh viên có thành tích xuất sắc nhất thì được bằng ưu. Hầu hết các cơ sở giáo dục đại học có các khóa học [sau đại học](/wiki/%C4%90%C3%A0o_t%E1%BA%A1o_sau_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc) cho sinh viên theo học. Các khóa học này thường kết thúc bằng một loạt các kỳ thi. [[3]](#cite_note-EB-3)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc&action=edit§ion=15)] **Về cách dịch cụm từ** [^](#cite_ref-1) *higher education*, xem, chẳng hạn: Frank H. T. Rhodes, *Tạo dựng tương lai: Vai trò của các viện đại học Hoa Kỳ*, Hoàng Kháng, Tô Diệu Lan, và Lê Lưu Diệu Đức dịch, Nhà xuất bản. Văn hóa Sài Gòn, TP. Hồ Chí Minh, 2009, tr. 18. [^](#cite_ref-2) [“Đại học”](http://bachkhoatoanthu.vass.gov.vn/noidung/tudien/Lists/GiaiNghia/View_Detail.aspx?TuKhoa=%C4%91%E1%BA%A1i%20h%E1%BB%8Dc&ChuyenNganh=0&DiaLy=0&ItemID=35320). Từ điển Bách khoa Toàn thư Việt Nam. Truy cập ngày 19 tháng 11 năm 2013.
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **d** **đ** **e** **ê** **g** [“Higher education”](http://www.britannica.com/EBchecked/topic/265464/higher-education). Encyclopedia Britannica. Truy cập ngày 19 tháng 11 năm 2013. **Michael Simkovic,** [^](#cite_ref-Simkovic_4-0) [Risk-Based Student Loans](http://ssrn.com/abstract=1941070)(2013) **OECD, Education at a Glance (2011)** [^](#cite_ref-OECD_5-0) [^](#cite_ref-ttkim45_6-0) [“Lịch sử độc lập và nội các đầu tiên Việt Nam”](http://namkyluctinh.org/a-tailieuvnch/noicac-ttkim45.pdf)(PDF). Việt Đông xuất bản cục. 1945. Truy cập ngày 20 tháng 11 năm 2013. [^](#cite_ref-hienphap1967_7-0) [“Hiến pháp Việt Nam Cộng hòa 1967”](http://vi.wikisource.org/wiki/Hiến_pháp_Việt_Nam_Cộng_hòa_1967). Wikisource.
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** [Nguyễn Thanh Liêm,](#cite_ref-NTL_8-5) **d** *Giáo dục ở miền Nam tự do trước 1975 (Education in South Vietnam before 1975)*, Lê Văn Duyệt Foundation, California, 2006.
- ^
**a** **ă** [Huy Đức,](#cite_ref-BTC_9-2) **â** *Cuốn II. Quyền bính (OsinBook, 2012), tr.47-56.* [Bên thắng cuộc](/wiki/B%C3%AAn_th%E1%BA%AFng_cu%E1%BB%99c). **Bức điện Ban Giáo dục Chuyên nghiệp tỉnh** [^](#cite_ref-10) [Nghĩa Bình](/wiki/Ngh%C4%A9a_B%C3%ACnh)gởi báo [Thanh Niên](/wiki/Thanh_Ni%C3%AAn)vào mùa hè năm 1987, nhân vụ ông Nguyễn Mạnh Huy thi đậu đại học nhưng không được học vì "cha chết trận", có đoạn: "Về việc tuyền sinh vào các trường đại học, trong tổng kết năm 1986, Giáo sư, Thứ trưởng Bộ Đại học và Trung học Chuyên nghiệp Mai Hữu Khuê đã nói: Công tác tuyển sinh khẳng định là phải mang tính chất giai cấp. Ở bất cứ chế độ xã hội nào đào tạo đội ngũ cán bộ khoa học kỹ thuật, công nhân kỹ thuật, đội ngũ đó phải trung thành với chế độ và phục vụ một cách có hiệu quả cho chế độ đó." Theo Huy Đức, sách đã dẫn, tr. 48-49. **Điều 41, Hiến pháp Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam 1980 cũng quy định: "Sự nghiệp giáo dục do Nhà nước thống nhất quản lý. Nhà nước chăm lo phát triển cân đối hệ thống giáo dục: giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục chuyên nghiệp, giáo dục đại học; phát triển các trường dạy nghề, trường vừa học vừa làm, hệ thống học tại chức; hoàn thành thanh toán nạn mù chữ, tăng cường công tác bổ túc văn hoá, không ngừng nâng cao trình độ văn hoá và nghề nghiệp của toàn dân.** [^](#cite_ref-11) [Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh](/wiki/%C4%90o%C3%A0n_Thanh_ni%C3%AAn_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh), gia đình và xã hội cùng với nhà trường có trách nhiệm giáo dục thanh niên, thiếu niên và nhi đồng." **Lâm Quang Thiệp.** [^](#cite_ref-12) [“Hệ thống giáo dục sau trung học Việt Nam và vấn đề phân tầng”](http://chrd.edu.vn/site/vn/?p=5013). Trung tâm Đào tạo và Phát triển Nguồn Nhân lực, [Đại học Quốc gia Tp. Hồ Chí Minh](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Qu%E1%BB%91c_gia_Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh). Truy cập ngày 27 tháng 12 năm 2013.
Loại hình
*university*(viện đại học – đại học): Để khắc phục thiếu sót của hệ thống giáo dục đại học trong thời kỳ kinh tế kế hoạch hóa tập trung, vào năm 1993 một loạt trường đại học đa lĩnh vực (thường được gọi là *university*ở Mỹ và nhiều nước) đã được thành lập trên cơ sở sáp nhập một số [trường đại học](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc)đơn ngành đơn lĩnh vực. Đây là một loại hình trường đại học mới, chưa có ở nước ta trong thời kỳ kinh tế kế hoạch hóa tập trung, tuy rằng đã tồn tại ở nước ta dưới [thời Pháp thuộc](/wiki/Th%E1%BB%9Di_Ph%C3%A1p_thu%E1%BB%99c)vào thập niên 1940, cũng như ở [Miền Nam](/wiki/Mi%E1%BB%81n_Nam_Vi%E1%BB%87t_Nam)trước năm 1975, và đã được gọi là viện đại học ( [Viện Đại học Đông Dương](/wiki/Vi%E1%BB%87n_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng), [Viện Đại học Sài Gòn](/wiki/Vi%E1%BB%87n_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_S%C3%A0i_G%C3%B2n), v.v...). Để đặt tên cho loại hình trường đại học mới, các văn bản nhà nước lúc đó không sử dụng thuật ngữ viện đại học đã có trong lịch sử mà đưa vào một thuật ngữ mới là "đại học". [^](#cite_ref-LGDDH_13-0) [“Luật Giáo dục Đại học”](http://www.chinhphu.vn/portal/page/portal/chinhphu/hethongvanban?class_id=1&mode=detail&document_id=163054). Chính phủ Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam. [^](#cite_ref-14) [Đại học cần được cấu trúc lại](http://tuoitre.vn/tin/giao-duc/20150922/can-duoc-cau-truc-lai/973128.html), tuoitre, 22/09/2015 **Do, Khe Ba (1970).** [^](#cite_ref-15) *The Community Junior College Concept: A Study of Its Relevance to Postwar Reconstruction in Vietnam*. Los Angeles, California: University of Southern California.. [^](#cite_ref-16) [“Mission of the University”](http://khiemdo.net/dobakhe/daihoc). khiemdo.net. Truy cập ngày 22 tháng 11 năm 2013.
- ^
**a** [Lâm Quang Thiệp (2004),](#cite_ref-LQT_17-1) **ă** *Về xu hướng hội nhập giáo dục đại học trên thế giới và những đổi mới của giáo dục đại học Việt Nam*. Trích từ Kỷ yếu Hội thảo "Đổi mới giáo dục đại học Việt Nam, Hội nhập và Thách thức", Bộ Giáo dục và Đào tạo, Hà Nội, 3/2004. [^](#cite_ref-18) [“Cơ cấu tổ chức của Đại học Quốc gia Hà Nội”](http://www.vnu.edu.vn/dhqg/contents/index.php?ID=612). Đại học Quốc gia Hà Nội. Truy cập ngày 22 tháng 11 năm 2013. [^](#cite_ref-19) [“Cơ cấu tổ chức của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh”](http://www.vnuhcm.edu.vn/tongquan/index.htm). Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. Truy cập ngày 22 tháng 11 năm 2013. [^](#cite_ref-20) [“Báo cáo tổng hợp ý kiến thảo luận ở tổ của đại biểu quốc hội về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục ngày 28 tháng 10 năm 2009 (mục 8)”](http://www.gdtd.vn/upload/others/200910/1861_baocaotonghopykienDBQH.doc). Báo Giáo dục Thời đại. Truy cập ngày 22 tháng 11 năm 2013. [^](#cite_ref-21) [“Trường Cao đẳng Công chánh”](http://www.congchanhkhoa8.4t.com). Truy cập ngày 22 tháng 1 năm 2010. [^](#cite_ref-22) [“Trường Cao đẳng Điện học”](http://www.caodangdienhoc.org/TCDDH.htm). Truy cập ngày 22 tháng 1 năm 2010. [^](#cite_ref-23) [“Cao đẳng”](http://bachkhoatoanthu.vass.gov.vn/noidung/tudien/Lists/GiaiNghia/View_Detail.aspx?TuKhoa=cao%20%C4%91%E1%BA%B3ng&ChuyenNganh=0&DiaLy=0&ItemID=30342). Từ điển Bách khoa Toàn thư Việt Nam. Truy cập ngày 20 tháng 11 năm 2013. [^](#cite_ref-24) [“Liên thông”](http://thongtintuyensinh.vn/Lien-thong_C117.htm). thongtintuyensinh.vn. Truy cập ngày 20 tháng 11 năm 2013. [^](#cite_ref-25) *Académie*(học khu) là một đơn vị quản lý hành chánh của Bộ Quốc gia Giáo dục và Bộ Giáo dục Đại học và Nghiên cứu. [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p)hiện có 26 học khu. Đứng đầu mỗi học khu là một *recteur d'académie*(giám đốc học khu) được bầu ra trong số các giáo sư đại học và được [tổng thống](/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Ph%C3%A1p)bổ nhiệm. [^](#cite_ref-26) [“Educational Attainment in the United States: 2003”](http://www.census.gov/prod/2004pubs/p20-550.pdf)(PDF). U.S. Census Bureau. Truy cập ngày 1 tháng 8 năm 2006. [^](#cite_ref-27) [“QS World University Rankings”](http://www.topuniversities.com/university-rankings/world-university-rankings/2010). Topuniversities. Truy cập ngày 10 tháng 7 năm 2011. [^](#cite_ref-28) [“Top 200 – The Times Higher Education World University Rankings 2010–2011”](http://www.timeshighereducation.co.uk/world-university-rankings/2010-2011/top-200.html). Timeshighereducation.co.uk. Truy cập ngày 10 tháng 7 năm 2011.
## Đọc thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc&action=edit§ion=16)]
- Rhodes, Frank H. T. (2009).
*. Hoàng Kháng, Tô Diệu Lan, và Lê Lưu Diệu Đức dịch. TP. Hồ Chí Minh: Nhà xuất bản. Văn hóa Sài Gòn. Nguyên tác: Rhodes, Frank H. T. (2001).* [Tạo dựng tương lai: Vai trò của các viện đại học Hoa Kỳ](http://thuvien.hoasen.edu.vn/sach-moi/tao-dung-tuong-lai.html) *The Creation of the Future: The Role of the American University*. Ithaca: Cornell University Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-8014-3937-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-8014-3937-X).
- Ngô Bảo Châu, Piere Dariulat, Cao Huy Thuần, Hoàng Tụy, Nguyễn Xuân Xanh, và Phạm Xuân Yêm chủ biên (2011).
*. Hà Nội: Nhà xuất bản. Tri Thức.* [Kỷ yếu Đại học Humboldt 200 năm (1810-2010): Kinh nghiệm thế giới & Việt Nam](http://www.thuvienphatgiao.com/buddhistbook/detail/book-559/-Ky-yeu-Dai-Hoc-Humboldt-kinh-nghiem-the-gioi-Viet-Nam.html)
- Kennedy, Donald (2012).
*. Hoàng Kháng, Tô Diệu Lan, và Cao Lê Thanh Hải dịch. Hà Nội: Nhà xuất bản. Tri Thức. Nguyên tác: Kennedy, Donald (1997).* [Nghĩa vụ học thuật](http://bantin.lrc-hueuni.edu.vn/newsletter/index.php/component/k2/item/63-nghi%CC%83a-vu%CC%A3-ho%CC%A3c-thu%C3%A2%CC%A3t-academic-duty.html) *Academic Duty*. Cambridge: Harvard University Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-674-00222-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-674-00222-9).
- Do, Khe Ba (1995).
[“The Difficult Path Toward an Integrated University and Community College System in Vietnam”](http://khiemdo.net/dobakhe/daihoc/199312-higher-educ.pdf)(PDF). khiemdo.net. In trong: Yee, Albert H. (ed.), *(Oxford: Pergamon, 1995), tr. 135-154.* [East Asia Higher Education: Traditions and Transformations](http://books.google.com/books?id=WSKIQgAACAAJ&dq=East+Asia+Higher+Education:+Traditions+and+Transformations&hl=en)
- Do, Khe Ba (1970).
*. Los Angeles, California: University of Southern California. Luận án Tiến sĩ.* [The Community Junior College Concept: A Study of Its Relevance to Postwar Reconstruction in Vietnam](http://books.google.com/books/about/The_Community_Junior_College_Concept.html?id=4PWpnQEACAAJ)
- Douglass, John A. and Todd Greenspan, eds.
[“The History of the California Master Plan for Higher Education”](http://sunsite.berkeley.edu/uchistory/archives_exhibits/masterplan/). University of California, Berkeley.
- Green, Madeleine, F., ed. 1988.
*. New York: Macmillan.* [Leaders for a New Era: Strategies for Higher Education](http://books.google.com/books?id=wxidAAAAMAAJ&q=Leaders+for+a+New+Era:+Strategies+for+Higher+Education)
- Hồ Tú Bảo và các cộng sự (2006).
[“Sử dụng trí thức Việt kiều để xây dựng giáo dục đại học chất lượng cao tại Việt Nam: Một đề án”](http://www.tapchithoidai.org/ThoiDai9/200609_DeAnDaiHoc.htm). *Thời đại mới*, số 9, tháng 11/2006.
- Nguyễn Thiện Tống (2013).
[“Việt Nam cần hướng đến mô hình viện đại học đa lĩnh vực”](http://giaoduc.net.vn/Giao-duc-24h/Viet-Nam-can-huong-den-mo-hinh-Vien-dai-hoc-da-linh-vuc-post127751.gd). *Giáo dục Việt Nam*, ngày 14/09/2013.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc&veaction=edit&vesection=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc&action=edit§ion=17)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
|
|![]()
|Tra
| trong từ điển mở tiếng Việt [The Origin of Universities](http://www.cwrl.utexas.edu/~bump/OriginUniversities.html)(Nguồn gốc các viện đại học). Bản liệt kê của GS. Jerome Bump ở [Viện Đại học Texas-Austin](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Texas_t%E1%BA%A1i_Austin). [Giáo dục đại học](http://www.moet.gov.vn/?page=1.19). Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam. [Giáo dục các nước](http://www.ired.edu.vn/vn/GiaoDucCacNuoc). Viện Nghiên cứu Phát triển Giáo dục. Có một số chương sách rút từ cuốn *Kỷ yếu Đại học Humboldt 200 năm*. [Ethical Principles in University Teaching](http://www.stlhe.ca/awards/3m-national-teaching-fellowships/initiatives/ethical-principles-in-university-teaching/). Society for Teaching and Learning in Higher Education, Canada. Bản dịch tiếng Việt: [Những nguyên tắc đạo đức trong giảng dạy đại học](http://tiasang.com.vn/Default.aspx?tabid=113&News=2602&CategoryID=6), báo Tia Sáng. [Tertiary Education](http://www.worldbank.org/education/tertiary/)(Giáo dục sau trung học). Ngân hàng Thế giới. [League of European Research Universities](http://www.leru.org/index.php/public/extra/position-papers/)(Liên đoàn các Viện Đại học Nghiên cứu châu Âu): Các bài viết về giáo dục đại học, chẳng hạn ["What are Universities for?"](http://www.leru.org/files/general/%E2%80%A2What%20are%20universities%20for%20(September%202008).pdf)(Mục đích của các viện đại học là gì?).
- Thông tin giáo dục
[Pháp](http://www.ambafrance-vn.org/Du-hoc-Phap,3084), [Vương quốc Anh](http://www.britishcouncil.vn/giao-duc-vuong-quoc-anh), [Đức](http://www.hanoi.diplo.de/Vertretung/hanoi/vi/09-kultur_20presse_20wissenschaft/09-03_20studieren-in-deutschland/03-studieren_20in_20deutschland.html), và [Hoa Kỳ](http://vietnamese.hochiminh.usconsulate.gov/education-culture.html)trên [trang mạng](/wiki/Trang_m%E1%BA%A1ng)của cơ quan ngoại giao và văn hóa các nước này tại Việt Nam.
|
|

X-Cache: cp1066 hit/2, cp1055 miss


markdown:
# Lugo
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Lugo** có thể đề cập đến:
[Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha)[ [sửa](/w/index.php?title=Lugo&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lugo&action=edit§ion=1)] [Lugo, Tây Ban Nha](/wiki/Lugo,_T%C3%A2y_Ban_Nha), một đô thị và thành phố thuộc tỉnh Lugo trong vùng Galicia, phía bắc Tây Ban Nha. [Lugo (tỉnh)](/wiki/Lugo_(t%E1%BB%89nh)), một tỉnh tây bắc Tây Ban Nha, phía đông bắc của cộng đồng tự trị Galicia. [Lugo (quận)](/w/index.php?title=Lugo_(qu%E1%BA%ADn)&action=edit&redlink=1)
![ Flag of Italy.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/03/Flag_of_Italy.svg/22px-Flag_of_Italy.svg.png)
[Ý](/wiki/%C3%9D)[ [sửa](/w/index.php?title=Lugo&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lugo&action=edit§ion=2)] ![ Flag of Italy.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/03/Flag_of_Italy.svg/22px-Flag_of_Italy.svg.png)
[Lugo, Emilia-Romagna](/wiki/Lugo,_Emilia-Romagna), một thành phố tại tỉnh Ravenna, Emilia-Romagna, Ý. [Lugo di Vicenza](/wiki/Lugo_di_Vicenza), một đô thị tại tỉnh Vicenza ở vùng Veneto, Ý.
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p)[ [sửa](/w/index.php?title=Lugo&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lugo&action=edit§ion=3)] [Lugo-di-Nazza](/wiki/Lugo-di-Nazza), một xã ở tỉnh Haute-Corse trên đảo Corse, Pháp.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.02:-77.54:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1055 hit/1, cp1055 miss

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Accept-Ranges: bytes


markdown:
# Millettia micans
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Millettia micans
|
|[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Eudicots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_hai_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m_th%E1%BA%ADt_s%E1%BB%B1) [Rosids](/wiki/Nh%C3%A1nh_hoa_H%E1%BB%93ng) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Fabales](/wiki/B%E1%BB%99_%C4%90%E1%BA%ADu) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Fabaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_%C4%90%E1%BA%ADu) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Millettia](/wiki/Millettia) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **M. micans** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Millettia micans* [Taub.](/w/index.php?title=Paul_Hermann_Wilhelm_Taubert&action=edit&redlink=1) * là một loài Millettia micans* [rau đậu](/wiki/H%E1%BB%8D_%C4%90%E1%BA%ADu)thuộc họ [Fabaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_%C4%90%E1%BA%ADu). Loài này chỉ có ở [Tanzania](/wiki/Tanzania).
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Millettia_micans&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Millettia_micans&action=edit§ion=1)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Millettia_micans&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Millettia_micans&action=edit§ion=2)]
- Lovett, J. & Clarke, G.P. 1998.
[Millettia micans](http://www.iucnredlist.org/search/details.php/32269/all). [2006 IUCN Red List of Threatened Species.](http://www.iucnredlist.org)Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

X-Cache: cp1065 miss, cp1055 miss


markdown:
# Millonfosse
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [50°26′10″B 3°23′28″Đ / 50,436°B 3,391°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Millonfosse¶ms=50.436_N_3.391_E_region:FR_type:city(607))
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Nord-Pas-de-Calais](/wiki/Nord-Pas-de-Calais) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Nord](/wiki/Nord) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Valenciennes](/wiki/Valenciennes_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Liên xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p#Li.C3.AAn_x.C3.A3) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)
(2001-2008)
[Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99)
(bình quân 17 m/56 ft)
1 2(1,34 sq mi) [Nhân khẩu](/wiki/Nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u_Ph%C3%A1p) 1 [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(450 /sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [59403](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=59403-COM)/ [59178](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p) 2 *Dân số không tính hai lần*: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần. **Millonfosse** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) ở trong [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Nord](/wiki/Nord) ở miền bắc nước [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p). Xã này có [diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) 3,48 [kilômét vuông](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng), [dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) năm [1999](/wiki/1999) là 607 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 17 [mét](/wiki/M%C3%A9t) trên [mực nước biển](/wiki/M%E1%BB%B1c_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_bi%E1%BB%83n).
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Millonfosse&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Millonfosse&action=edit§ion=1)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Millonfosse&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Millonfosse&action=edit§ion=2)] *Bạn có thể tham khảo nội dung bài này trong Wikipedia tiếng Pháp để có thêm thông tin mở rộng cho bài này. Nếu bạn không biết tiếng Pháp, có thể dùng công cụ dịch, như Google Dịch.*

X-Cache: cp1053 miss, cp1055 miss


markdown:
# Chính sách kinh tế mới (Hoa Kỳ)
[New Deal](/w/index.php?title=New_Deal&redirect=no))
|Bài viết này
|không được . **Chính sách kinh tế mới** (tiếng Anh là New Deal) là tên gọi của một tổ hợp các đạo luật, chính sách, giải pháp nhằm đưa [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) thoát ra khỏi cuộc [đại suy thoái kinh tế 1929-1933](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_kh%E1%BB%A7ng_ho%E1%BA%A3ng). *Chính sách kinh tế mới* gắn liền với tên tuổi của vị tổng thống thứ 32 của [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3), [Franklin Delano Roosevelt](/wiki/Franklin_D._Roosevelt) (gọi tắt là FDR)
## Mục lục
## Chính sách kinh tế mới lần thứ nhất[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_s%C3%A1ch_kinh_t%E1%BA%BF_m%E1%BB%9Bi_(Hoa_K%E1%BB%B3)&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_s%C3%A1ch_kinh_t%E1%BA%BF_m%E1%BB%9Bi_(Hoa_K%E1%BB%B3)&action=edit§ion=1)]
## Ngân hàng và Tài chính[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_s%C3%A1ch_kinh_t%E1%BA%BF_m%E1%BB%9Bi_(Hoa_K%E1%BB%B3)&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_s%C3%A1ch_kinh_t%E1%BA%BF_m%E1%BB%9Bi_(Hoa_K%E1%BB%B3)&action=edit§ion=2)]
Khi F.D. Roosevelt tuyên thệ nhậm chức
[tổng thống](/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng), hệ thống ngân hàng và tài chính của [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) đang trong tình trạng tê liệt. Đầu tiên, các ngân hàng quốc gia nhanh chóng bị đóng cửa, và sau đó, chỉ được hoạt động trở lại khi chúng có khả năng chi trả. Chính quyền đã thực thi chính sách [lạm phát](/wiki/L%E1%BA%A1m_ph%C3%A1t) [tiền tệ](/wiki/Ti%E1%BB%81n_t%E1%BB%87) vừa phải để tăng giá cả của hàng hóa và giúp cho các gánh nặng nợ nần nhẹ nhõm phần nào. Các cơ quan mới của chính phủ đã cấp những khoản [tín dụng](/wiki/T%C3%ADn_d%E1%BB%A5ng) hào phóng cho [nông nghiệp](/wiki/N%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p) và [công nghiệp](/wiki/C%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p). Công ty Bảo hiểm Tiền gửi Liên bang (FDIC) đã bảo hiểm tới 5000 USD cho các khoản tiền tiết kiệm gửi ngân hàng. Các điều luật Liên bang cũng được áp dụng cho hoạt động bán chứng khoán trên [sở giao dịch chứng khoán](/wiki/S%C3%A0n_giao_d%E1%BB%8Bch_ch%E1%BB%A9ng_kho%C3%A1n).
## Thất nghiệp[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_s%C3%A1ch_kinh_t%E1%BA%BF_m%E1%BB%9Bi_(Hoa_K%E1%BB%B3)&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_s%C3%A1ch_kinh_t%E1%BA%BF_m%E1%BB%9Bi_(Hoa_K%E1%BB%B3)&action=edit§ion=3)]
Tổng thống
[Franklin D. Roosevelt](/wiki/Franklin_D._Roosevelt) đã phải đối mặt với một tỉ lệ thất nghiệp cao chưa từng có trong lịch sử. Vào thời điểm ông nhậm chức, có khoảng 13 triệu người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) - chiếm một phần tư lực lượng lao động - không có việc làm. Những hàng người chờ đợi được phân phát bánh mỳ là cảnh tượng thường thấy tại hầu hết các thành phố. Hàng trăm nghìn người lang thang khắp đất nước để tìm kiếm thức ăn, việc làm và nơi trú ngụ.
Bước đi đầu tiên nhằm giải quyết nạn thất nghiệp là hình thành
*Đội Bảo tồn Dân sự* (CCC), một chương trình trợ giúp thanh niên từ 18 đến 25 tuổi. CCC tập hợp thanh niên không có việc làm thành những trại lao động do quân đội quản lý. Trong thập niên đó, đã có khoảng hai triệu thanh niên đã tham gia chương trình này. Họ hoạt động trong nhiều dự án bảo tồn: trồng cây chống xói mòn, bảo vệ các khu rừng quốc gia, loại bỏ ô nhiễm các dòng suối, xây dựng các khu bảo tồn cá, thú săn và chim, bảo vệ các vỉa than, mỏ dầu, đá phiến dẹt, mỏ khí đốt, mỏ muối [natri](/wiki/Natri) và mỏ [khí heli](/w/index.php?title=Kh%C3%AD_heli&action=edit&redlink=1). *Cơ quan Quản lý các công trình công cộng* (PWA) cung cấp việc làm cho những công nhân có tay nghề cao trong ngành xây dựng, chủ yếu làm việc trong các dự án lớn hoặc các dự án có quy mô vừa. Các công trình nổi tiếng trong giai đoạn này là [đập nước Bonneville](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%ADp_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_Bonneville&action=edit&redlink=1), đập Lớn Coulee tại miền Đông Bắc [Thái Bình Dương](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng), hệ thống cống ở [Chicago](/wiki/Chicago), [cầu Triborough](/w/index.php?title=C%E1%BA%A7u_Triborough&action=edit&redlink=1) ở [thành phố New York](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_New_York), và hai [tàu sân bay](/wiki/T%C3%A0u_s%C3%A2n_bay) ( [Yorktown](/w/index.php?title=Yorktown&action=edit&redlink=1) và [Enterprise](/w/index.php?title=Enterprise&action=edit&redlink=1)) cho [Hải quân Mỹ](/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3). *Cơ quan Tennessee Valley* (TVA), vừa là một chương trình tạo công ăn việc làm, vừa là một dự án quy hoạch các công trình công cộng, đã phát triển vùng thung lũng nghèo của [sông Tennessee](/wiki/S%C3%B4ng_Tennessee) bằng cách xây dựng một loạt các đập nước nhằm kiểm soát lũ lụt và làm thủy điện. Bằng việc cung cấp điện với giá rẻ cho toàn bộ vùng [Tennessee](/wiki/Tennessee), cơ quan này đã thúc đẩy sự tăng trưởng nhất định về kinh tế, nhưng lại khiến các công ty điện lực tư nhân ghen ghét và thù địch. Các nhà kinh tế xã hội mới ca ngợi rằng đây là một ví dụ tiêu biểu về dân chủ cơ sở.
Trong suốt hơn 2 năm hoạt động từ
[1933](/wiki/1933) đến [1935](/wiki/1935), *Cơ quan Cứu trợ Khẩn cấp Liên bang* (FERA) đã trực tiếp phân phát cứu trợ, chủ yếu dưới hình thức trả tiền trực tiếp cho hàng trăm nghìn người. Đôi khi, tổ chức này còn trợ cấp lương cho các giáo viên và nhân viên trong các cơ quan hành chính ở địa phương. Tổ chức này cũng đã triển khai nhiều dự án công cộng quy mô nhỏ cung cấp việc làm, cũng giống như *Cơ quan Lao động Dân sự* (CWA) từ cuối năm [1933](/wiki/1933) đến [mùa xuân](/wiki/M%C3%B9a_xu%C3%A2n) năm [1934](/wiki/1934). Đây bị chỉ trích là những việc làm giá trị, những công việc này có đủ loại, từ việc đào hào tới sửa chữa đường cao tốc và dạy học. Roosevelt và các quan chức nòng cốt của ông trong chính phủ đã lo lắng về các khoản chi phí dành cho những dự án cung cấp việc làm này, nhưng ông vẫn tiếp tục ủng hộ các chương trình chống nạn thất nghiệp, dựa trên nguyên tắc tạo ra công ăn việc làm chứ không phải là trợ cấp phúc lợi xã hội.
## Nông nghiệp[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_s%C3%A1ch_kinh_t%E1%BA%BF_m%E1%BB%9Bi_(Hoa_K%E1%BB%B3)&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_s%C3%A1ch_kinh_t%E1%BA%BF_m%E1%BB%9Bi_(Hoa_K%E1%BB%B3)&action=edit§ion=4)]
Vào
[mùa xuân](/wiki/M%C3%B9a_xu%C3%A2n) năm [1933](/wiki/1933), khu vực kinh tế nông nghiệp đang trong tình trạng suy sụp. Điều đó khiến những người khởi xướng *Chính sách kinh tế mới* có cơ sở để thử nghiệm niềm tin của họ rằng việc điều tiết nhiều hơn sẽ giải quyết được nhiều vấn đề của đất nước. Năm 1933, Quốc hội đã thông qua *Luật Điều chỉnh Nông nghiệp* (AAA) nhằm trợ giúp kinh tế cho nông dân. AAA đề xuất tăng giá nông sản bằng cách trả cho nông dân một khoản trợ cấp đền bù cho phần sản lượng tự nguyện cắt giảm. Nguồn tiền cho những khoản trợ cấp này có được do số thu từ thuế đánh vào những ngành công nghiệp chế biến nông sản. Tuy nhiên, cho đến khi điều luật này chính thức trở thành luật, thì vụ gieo trồng đã diễn ra rồi, và AAA buộc phải trả cho nông dân một khoản tiền trợ cấp để họ phá bỏ các mảnh đất đã được gieo trồng. Việc cắt giảm sản lượng và [trợ cấp nông nghiệp](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%A3_c%E1%BA%A5p_n%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p&action=edit&redlink=1) thông qua *Công ty Tín dụng Nông sản* - là công ty thu mua nông sản để cất trữ - khiến cho sản lượng trên thị trường giảm xuống và giá nông sản tăng lên.
Từ năm
[1932](/wiki/1932) đến năm [1935](/wiki/1935), thu nhập của nông dân tăng hơn 50% nhưng chỉ phần nào là nhờ vào các chương trình liên bang mà thôi. Trong những năm đó, khi chủ đất được khuyến khích không dùng đất vào [trồng trọt](/wiki/Tr%E1%BB%93ng_tr%E1%BB%8Dt), thải hồi những người làm thuê và những người lĩnh canh, thì một trận hạn hán khắc nghiệt đã ập xuống các bang vùng Plains. Gió mạnh và những cơn bão cát đã tàn phá khắp vùng khiến miền này nổi danh là xứ bụi trong suốt những năm [1930](/wiki/1930). Mùa màng bị tàn phá và các nông trại bị phá hủy.
Cho đến năm
[1940](/wiki/1940), khoảng 2,5 triệu người đã rời khỏi các bang vùng Plains, tạo thành dòng người di cư lớn nhất trong lịch sử nước [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Trong số đó, khoảng 200.000 người đã đến [California](/wiki/California). Những người di cư không chỉ gồm có nông dân mà còn bao gồm cả lao động chuyên môn, người bán lẻ và nhiều lớp người khác mà sinh kế của họ gắn với sự thăng trầm của các cộng đồng nông nghiệp. Nhiều người trong số họ cuối cùng đã phải tranh nhau tìm kiếm những công việc mang tính thời vụ như thu hái nông sản với đồng lương cực kỳ rẻ mạt.
Chính phủ đã ra tay cứu trợ bằng cách thành lập
*Cơ quan Bảo toàn Đất đai* năm [1935](/wiki/1935). Những tập quán canh tác làm tàn phá đất đai đã làm cho ảnh hưởng của hạn hán càng trầm trọng thêm. Cơ quan này đã hướng dẫn nông dân các biện pháp làm hạn chế xói mòn. Ngoài ra, gần 30.000 km cây trồng đã được trồng lên để làm giảm sức mạnh của gió.
Tuy AAA phần nhiều là thành công, nhưng nó vẫn bị bãi bỏ vào năm
[1936](/wiki/1936), khi các khoản thuế đánh vào các công ty chế biến thực phẩm bị [Tòa án Tối cao](/w/index.php?title=T%C3%B2a_%C3%A1n_T%E1%BB%91i_cao&action=edit&redlink=1) cho là không hợp hiến. [Quốc hội](/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i) đã nhanh chóng thông qua một điều luật hỗ trợ nông dân, cho phép chính phủ trợ cấp cho những nông dân chấp nhận bỏ đất không gieo trồng nhằm mục đích bảo toàn đất đai. Năm [1938](/wiki/1938), với đa số thành viên ủng hộ *Chính sách kinh tế mới* tại [Tòa án Tối cao](/w/index.php?title=T%C3%B2a_%C3%A1n_T%E1%BB%91i_cao&action=edit&redlink=1), [Quốc hội](/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i) đã phục hồi điều luật AAA.
Cho tới năm
[1940](/wiki/1940), gần sáu triệu nông dân đã nhận được trợ cấp liên bang. Các chương trình *Chính sách kinh tế mới* đã cấp các khoản vay cho những vụ gieo trồng tăng thêm, cung cấp bảo hiểm [lúa mì](/wiki/L%C3%BAa_m%C3%AC) và hệ thống cất trữ theo kế hoạch, nhằm đảm bảo nguồn cung cấp lương thực ổn định. Cuối cùng, chính sách ổn định kinh tế cho nông dân cũng đã được hoàn tất, mặc dù chính phủ đã phải giám sát vô cùng chặt chẽ và bỏ ra những khoản chi phí khổng lồ.
## Công nghiệp và lao động[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_s%C3%A1ch_kinh_t%E1%BA%BF_m%E1%BB%9Bi_(Hoa_K%E1%BB%B3)&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_s%C3%A1ch_kinh_t%E1%BA%BF_m%E1%BB%9Bi_(Hoa_K%E1%BB%B3)&action=edit§ion=5)] *Cơ quan Phục hồi Quốc gia* (NRA) được thành lập năm [1933](/wiki/1933) cùng với *Đạo luật Phục hồi Công nghiệp Quốc gia* (NIRA) đã chấm dứt cạnh tranh gay gắt bằng việc đưa ra các bộ luật về cạnh tranh công bằng nhằm tạo nhiều việc làm hơn và do đó sẽ làm tăng sức mua. Tuy lúc đầu, NRA rất được hoan nghênh, nhưng nó đã sớm bị phàn nàn vì đã điều tiết quá mức và khiến cho việc phục hồi công nghiệp không được hoàn thành. Cơ quan này đã bị tuyên bố là không hợp hiến vào năm [1935](/wiki/1935).
NIRA đã đảm bảo cho lao động quyền được thương lượng tập thể thông qua các tổ chức công đoàn đại diện cho tầng lớp công nhân. Tuy nhiên, NRA đã không vượt qua được sự phản đối mạnh mẽ của giới doanh nghiệp đối với chủ nghĩa nghiệp đoàn độc lập. Sau khi cơ quan này giải thể vào năm
[1935](/wiki/1935), Quốc hội đã thông qua *Luật Quan hệ Lao động Quốc gia*. Luật này đã khẳng định lại sự bảo đảm đó và cấm giới chủ lao động can thiệp vào hoạt động của [Công đoàn](/wiki/C%C3%B4ng_%C4%91o%C3%A0n). Quốc hội cũng lập ra Ban Quan hệ Lao động Quốc gia (NLRB) để giám sát các cuộc thương lượng tập thể, điều hành các cuộc bầu cử và bảo đảm cho công nhân quyền lựa chọn tổ chức đại diện cho họ trong việc thương lượng với giới chủ.
Sự tiến bộ lớn lao đạt được trong tổ chức lao động đã mang lại cho người lao động ý thức ngày càng tăng về những quyền lợi chung, và sức mạnh của các tầng lớp lao động đã tăng lên không chỉ trong
[công nghiệp](/wiki/C%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p), mà cả về mặt [chính trị](/wiki/Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B). [Đảng Dân chủ](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3ng_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7&action=edit&redlink=1) của Franklin D.Roosevelt đã được lợi rất nhiều từ những tiến bộ này.
## Chính sách kinh tế mới lần thứ hai[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_s%C3%A1ch_kinh_t%E1%BA%BF_m%E1%BB%9Bi_(Hoa_K%E1%BB%B3)&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_s%C3%A1ch_kinh_t%E1%BA%BF_m%E1%BB%9Bi_(Hoa_K%E1%BB%B3)&action=edit§ion=6)]
Trong những năm đầu thực thi, mặc dù
*Chính sách kinh tế mới* đã thực hiện hàng loạt các sáng kiến lập pháp và đã làm sản lượng và giá cả tăng lên đáng kể, song nó vẫn không chấm dứt được thời kỳ suy thoái kinh tế. Khi nỗi lo sợ về cuộc khủng hoảng đã dịu đi, thì những nhu cầu mới lại xuất hiện. Các doanh nhân tiếc nuối vì chính sách không can thiệp không còn tồn tại nữa và bất bình trước những quy định của NIRA. Những cuộc khẩu chiến ầm ĩ cũng xuất hiện từ phía các phe phái chính trị cánh tả và cánh hữu, do những kẻ mơ mộng, những kẻ âm mưu và các chính trị gia mới nổi mang theo những phương thuốc phục hồi kinh tế thu hút sự chú ý của đông đảo dân chúng. Tiến sỹ Francis E. Townsend đề xuất các khoản lương hưu hậu hĩnh cho người già. Cha Coughlin, một vị linh mục từng phát biểu trên đài phát thanh, kêu gọi các chính sách chống lạm phát và chỉ trích các chủ nhà băng quốc tế trong những bài diễn văn được tung ra tới tấp của ông, mang tư tưởng bài xích Do Thái và ả Rập. ấn tượng nhất là Huey P. Long, Thượng nghị sỹ bang Lousiana, một diễn giả nổi tiếng về tài hùng biện và sự thẳng thắn luôn ủng hộ cho những người bị thiệt thòi yếu thế, đã vận động cho chính sách tái phân phối thu nhập (Nếu không bị ám sát vào [tháng 9/1936](/w/index.php?title=Th%C3%A1ng_9/1936&action=edit&redlink=1) thì Huey P. Long rất có thể đã là một thách thức đối với chiếc ghế tổng thống của [Franklin D. Roosevelt](/wiki/Franklin_D._Roosevelt) vào cuộc bầu cử năm [1936](/wiki/1936)).
Trước những áp lực này,
[Tổng thống](/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng) [Franklin D. Roosevelt](/wiki/Franklin_D._Roosevelt) đã đưa ra một loạt những biện pháp mới về kinh tế và xã hội. Nổi bật nhất trong số đó là những biện pháp đấu tranh chống đói nghèo, mang lại việc làm cho những lao động đang thất nghiệp và xây dựng một mạng lưới [an sinh xã hội](/wiki/An_sinh_x%C3%A3_h%E1%BB%99i). *Cơ quan Xúc tiến Việc làm* (WPA), một cơ quan hỗ trợ trọng yếu của *Chính sách kinh tế mới* lần thứ hai, là tổ chức cung cấp việc làm lớn nhất thời kỳ đó. Cơ quan này đã triển khai các dự án quy mô nhỏ trên khắp đất nước, xây dựng nhà cửa, đường sá, sân bay và trường học. Các diễn viên, họa sỹ, nhạc sỹ và nhà văn được làm việc cho các *Dự án Nhà hát Liên bang*, *Dự án Nghệ thuật Liên bang* và *Dự án Nhà văn Liên bang*. Ngoài ra, *Cơ quan Thanh niên Quốc gia* cũng đã cung cấp việc làm bán thời gian cho sinh viên, thiết kế các chương trình đào tạo và trợ cấp cho những thanh niên chưa có việc làm. WPA tính toán được khoảng ba triệu người thất nghiệp trong thời điểm đó; và cho đến khi bị bãi bỏ năm [1943](/wiki/1943) thì cơ quan này đã giúp đỡ được tổng cộng chín triệu người.
Theo
[Tổng thống](/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng) [Franklin D. Roosevelt](/wiki/Franklin_D._Roosevelt) thì nền tảng của *Chính sách kinh tế mới* là *Đạo luật Bảo hiểm Xã hội* năm [1935](/wiki/1935). [Bảo hiểm Xã hội](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3o_hi%E1%BB%83m_X%C3%A3_h%E1%BB%99i&action=edit&redlink=1) đã tạo ra một hệ thống phúc lợi do nhà nước quản lý, nhằm trợ cấp cho người tàn tật, người nghèo và người thất nghiệp dựa trên các khoản đóng góp của tiểu bang và liên bang. Nó cũng tạo ra một hệ thống bảo hiểm hưu trí quốc gia, rút tiền từ một quỹ tín thác do chủ lao động và người lao động tham gia đóng góp. Nhiều quốc gia công nghiệp khác cũng đã từng ban hành những chương trình như vậy, nhưng những lời kêu gọi cho sáng kiến này ở [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) trước đó bị bỏ qua. Ngày nay, hệ thống bảo hiểm xã hội là chương trình quốc nội lớn nhất do Chính phủ Mỹ quản lý.
Thêm vào đó, Franklin D. Roosevelt đã cho ra đời thêm các điều luật khác là
*Đạo luật Quan hệ Lao động Quốc gia*; *Đạo luật Thuế thu nhập* - nhằm tăng thuế thu nhập của người giàu; *Đạo luật về các Công ty công ích* - nhằm thống nhất các công ty điện lực thành các tập đoàn lớn; *Đạo luật Ngân hàng* - mở rộng quyền lực của [Cục Dự trữ Liên bang](/wiki/C%E1%BB%A5c_D%E1%BB%B1_tr%E1%BB%AF_Li%C3%AAn_bang_(Hoa_K%E1%BB%B3)) đối với các ngân hàng tư nhân. Một động thái quan trọng khác là việc thành lập Cơ quan Điện khí hóa Nông thôn cung cấp điện cho các trang trại trên khắp đất nước.
## Đánh giá[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_s%C3%A1ch_kinh_t%E1%BA%BF_m%E1%BB%9Bi_(Hoa_K%E1%BB%B3)&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_s%C3%A1ch_kinh_t%E1%BA%BF_m%E1%BB%9Bi_(Hoa_K%E1%BB%B3)&action=edit§ion=7)]
Xét trên khía cạnh nào đó thì
*Chính sách kinh tế mới* chỉ đơn thuần đưa ra những cải cách xã hội và kinh tế vốn đã rất quen thuộc đối với người châu Âu từ hơn một thế hệ nay. Hơn nữa, *Chính sách kinh tế mới* là cao trào của một xu hướng dài hạn nhằm tiến tới bãi bỏ chủ nghĩa tư bản không can thiệp, trở lại việc kiểm soát đường sắt vào những năm [1880](/wiki/1880), và đưa ra hàng loạt cải cách luật pháp bang và liên bang đã được khởi xướng trong kỷ nguyên tiến bộ thời các [Tổng thống](/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng) [Theodore Roosevelt](/wiki/Theodore_Roosevelt) và [Woodrow Wilson](/wiki/Woodrow_Wilson). Tuy nhiên, điều thực sự mới mẻ trong Chính sách kinh tế mới là nó đã nhanh chóng đạt được những thành tựu mà trước đó phải mất nhiều thế hệ mới có được.
Tuy vậy, rất nhiều chương trình cải cách trong số này đã được khởi thảo một cách vội vã và được quản lý lỏng lẻo; một số khác thì lại mâu thuẫn với những mô hình cải cách còn lại. Hơn nữa, chính sách này chưa bao giờ thành công trong việc đem lại sự thịnh vượng. Tuy vậy, những hành động trong
*Chính sách kinh tế mới* đã giúp đỡ hàng triệu người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3), xây dựng nền tảng cho một liên minh chính trị hùng mạnh, và khiến mỗi công dân Mỹ lại thực sự quan tâm đến chính phủ.
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|


markdown:
# Noron-la-Poterie
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [49°13′38″B 0°46′25″T / 49,2272222222°B 0,773611111111°T](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Noron-la-Poterie¶ms=49.2272222222_N_-0.773611111111_E_region:FR_type:city)
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Lower Normandy](/wiki/Lower_Normandy) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Calvados](/wiki/Calvados) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Bayeux](/wiki/Bayeux_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Balleroy](/w/index.php?title=Balleroy_(t%E1%BB%95ng)&action=edit&redlink=1) [Liên xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p#Li.C3.AAn_x.C3.A3) [Communauté de communes Intercom Balleroy Le Molay-Littry](/w/index.php?title=Communaut%C3%A9_de_communes_Intercom_Balleroy_Le_Molay-Littry&action=edit&redlink=1) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)
(
[2008](/wiki/2008)- [2014](/wiki/2014)) [Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99)
(bình quân 55 m/180 ft)
1 2(1,16 sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [14468](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=14468-COM)/ [14490](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p) **Noron-la-Poterie** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_t%E1%BB%89nh_Calvados) ở [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Calvados](/wiki/Calvados), thuộc vùng [Basse-Normandie](/wiki/Basse-Normandie) ở tây bắc nước [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p).
## Dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Noron-la-Poterie&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Noron-la-Poterie&action=edit§ion=1)]
|
|[1968](/wiki/1968) [1975](/wiki/1975) [1982](/wiki/1982) [1990](/wiki/1990) [1999](/wiki/1999)

X-Cache: cp1066 miss, cp1055 miss


markdown:
# Robella
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|
Thị trưởng Độ cao |428 m
|Diện tích |12,2 km²
|Dân số | - Tổng số (Tháng 12 năm 2004)
||545
|| - Mật độ
||45/km²
|Múi giờ Tọa độ |robellesi
||0141
|Mã bưu điện |14020
||Cortiglione
|**Robella** là một đô thị ở [tỉnh Asti](/wiki/Asti_(t%E1%BB%89nh)) vùng [Piedmont](/wiki/Piemonte) thuộc [Ý](/wiki/%C3%9D), nằm ở vị trí cách khoảng 30 km về phía đông của [Torino](/wiki/Torino) và khoảng 25 km về phía tây bắc của [Asti](/wiki/Asti). Tại thời điểm ngày [31 tháng 12](/wiki/31_th%C3%A1ng_12) năm [2004](/wiki/2004), đô thị này có dân số 545 người và diện tích là 12,2 km². [[1]](#cite_note-.3Bistat-1)
Đô thị Robella có các
* (đơn vị trực thuộc) Cortiglione. frazione*
Robella giáp các đô thị:
[Brozolo](/wiki/Brozolo), [Cocconato](/wiki/Cocconato), [Montiglio Monferrato](/wiki/Montiglio_Monferrato), [Murisengo](/wiki/Murisengo), [Odalengo Grande](/wiki/Odalengo_Grande) và [Verrua Savoia](/wiki/Verrua_Savoia).
## Quá trình biến động dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Robella&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Robella&action=edit§ion=1)] ![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/timeline/0d074a51637d503ffe57833707d4687e.png)

X-Cache: cp1053 hit/1, cp1055 miss


markdown:
# Thể loại:Bộ Thông
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
*Bài chính thể loại:* [Bộ Thông](/wiki/B%E1%BB%99_Th%C3%B4ng)
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
|
|![]()
|
| có thông tin sinh học về
Danh sách dưới đây được xếp theo tên khoa học của chúng.
|
|
Mục lục
## Thể loại con
Thể loại này gồm 9 thể loại con sau, trên tổng số 9 thể loại con.
### A
- ►
[Họ Bách tán](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:H%E1%BB%8D_B%C3%A1ch_t%C3%A1n) (5 t.l., 3 tr.)
### C
- ►
[Họ Đỉnh tùng](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:H%E1%BB%8D_%C4%90%E1%BB%89nh_t%C3%B9ng) (1 t.l., 1 tr.)
- ►
[Họ Hoàng đàn](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:H%E1%BB%8D_Ho%C3%A0ng_%C4%91%C3%A0n) (33 t.l., 17 tr.)
### P
- ►
[Họ Thông](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:H%E1%BB%8D_Th%C3%B4ng) (14 t.l., 8 tr.)
- ►
[Họ Thông tre](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:H%E1%BB%8D_Th%C3%B4ng_tre) (22 t.l., 56 tr.)
### S
- ►
[Họ Thông dù](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:H%E1%BB%8D_Th%C3%B4ng_d%C3%B9) (1 t.l., 1 tr.)
### T
- ►
[Họ Bụt mọc](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:H%E1%BB%8D_B%E1%BB%A5t_m%E1%BB%8Dc) (6 t.l.)
- ►
[Họ Thanh tùng](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:H%E1%BB%8D_Thanh_t%C3%B9ng) (6 t.l., 1 tr.)
## Các trang trong thể loại “Bộ Thông”
3 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 3 trang.


markdown:
# Thể loại:Thế Eocen
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|*Bài chính thể loại:* [Thế Eocen](/wiki/Th%E1%BA%BF_Eocen)
## Thể loại con
Thể loại này gồm thể loại con sau.
### T
- ►
[Tuyệt chủng thế Eocen](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tuy%E1%BB%87t_ch%E1%BB%A7ng_th%E1%BA%BF_Eocen) (20 tr.)
## Các trang trong thể loại “Thế Eocen”
10 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 10 trang.


markdown:
# Than chì
[Than (định hướng)](/wiki/Than_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)).
|Than chì|
|
|![]()
[Khoáng vật](/wiki/Kho%C3%A1ng_v%E1%BA%ADt)tự sinh [Công thức hóa học](/wiki/C%C3%B4ng_th%E1%BB%A9c_h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc) [C](/wiki/Cacbon) [Dạng thường tinh thể](/wiki/D%E1%BA%A1ng_th%C6%B0%E1%BB%9Dng_tinh_th%E1%BB%83) [Hệ tinh thể](/wiki/H%E1%BB%87_tinh_th%E1%BB%83) [Sáu phươngl](/wiki/H%E1%BB%87_tinh_th%E1%BB%83_l%E1%BB%A5c_ph%C6%B0%C6%A1ng)(6/m 2/m 2/m) [Cát khai](/wiki/C%C3%A1t_khai) [Vết vỡ](/wiki/V%E1%BA%BFt_v%E1%BB%A1) [Độ cứng Mohs](/wiki/Thang_%C4%91%E1%BB%99_c%E1%BB%A9ng_Mohs) [Ánh](/wiki/%C3%81nh) [Màu vết vạch](/wiki/M%C3%A0u_v%E1%BA%BFt_v%E1%BA%A1ch) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99) [Chiết suất](/wiki/Chi%E1%BA%BFt_su%E1%BA%A5t) [Đa sắc](/wiki/%C4%90a_s%E1%BA%AFc) [Độ hòa tan](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_h%C3%B2a_tan) [Ni](/wiki/Niken)nóng chảy
**Than chì** hay **graphit** (được đặt tên bởi [Abraham Gottlob Werner](/w/index.php?title=Abraham_Gottlob_Werner&action=edit&redlink=1) năm [1789](/wiki/1789), từ tiếng Hy Lạp *γραφειν*: "để vẽ/viết", vì các sử dụng của nó trong các loại [bút chì](/wiki/B%C3%BAt_ch%C3%AC)) là một dạng thù hình của [cacbon](/wiki/Cacbon). (Xem thêm [Thù hình cacbon](/w/index.php?title=Th%C3%B9_h%C3%ACnh_cacbon&action=edit&redlink=1)). Không giống như [kim cương](/wiki/Kim_c%C6%B0%C6%A1ng), graphit là một chất dẫn điện và có thể sử dụng, ví dụ như là vật liệu để làm các [điện cực](/wiki/%C4%90i%E1%BB%87n_c%E1%BB%B1c) của [đèn hồ quang](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A8n_h%E1%BB%93_quang&action=edit&redlink=1).
Trong cấu trúc tinh thể của graphit, mỗi nguyên tử cacbon chiếm hữu một obitan sp
2 lai. Các điện tử pi obitan phân bố ngang qua cấu trúc lục giác của nguyên tử cacbon góp phần vào tính dẫn điện của graphit. Trong một tấm graphit định hướng, [suất dẫn điện](/w/index.php?title=Su%E1%BA%A5t_d%E1%BA%ABn_%C4%91i%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1) theo hướng song song với các tấm này lớn hơn so với suất dẫn điện theo hướng vuông góc với chúng.
Các thuộc tính âm học và nhiệt học của graphit là không
[đẳng hướng](/wiki/%C4%90%E1%BA%B3ng_h%C6%B0%E1%BB%9Bng), vì các [phonon](/wiki/Phonon) lan truyền rất nhanh dọc theo các mặt phẳng liên kết chặt chẽ, nhưng lại chậm hơn khi lan truyền từ một mặt phẳng sang mặt phẳng khác.
Sự liên kết lỏng lẻo giũa các tấm trong graphit đóng góp vào một thuộc tính quan trọng trong công nghiệp khác - bột graphit được sử dụng như chất bôi trơn dạng khô. Các nghiên cứu gần đây cho rằng hiệu ứng gọi là
[siêu nhớt](/w/index.php?title=Si%C3%AAu_nh%E1%BB%9Bt&action=edit&redlink=1) có thể cũng được tính cho hiệu ứng này.
Nó thông thường không được sử dụng trong dạng nguyên chất như là vật liệu có cấu trúc (ngoại trừ
[RCC](/w/index.php?title=RCC&action=edit&redlink=1)) vì tính dễ vỡ của nó, nhưng các thuộc tính cơ học của các [composit sợi cacbon](/w/index.php?title=Composit_s%E1%BB%A3i_cacbon&action=edit&redlink=1) và [gang đúc](/w/index.php?title=Gang_%C4%91%C3%BAc&action=edit&redlink=1) xám chịu ảnh hưởng rất mạnh của graphit trong chúng.
Graphit cũng được sử dụng như là vỏ bọc (khuôn) và phần điều tiết trong các
[lò phản ứng nguyên tử](/w/index.php?title=L%C3%B2_ph%E1%BA%A3n_%E1%BB%A9ng_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1). Thuộc tính cho [nơtron](/wiki/Neutron) đi qua rất ít theo mặt cắt ngang làm cho nó cũng được sử dụng trong các [lò phản ứng hạt nhân](/wiki/L%C3%B2_ph%E1%BA%A3n_%E1%BB%A9ng_h%E1%BA%A1t_nh%C3%A2n).
## Thuộc tính[
[sửa](/w/index.php?title=Than_ch%C3%AC&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Than_ch%C3%AC&action=edit§ion=1)]
Các khoáng chất tự nhiên chứa graphit bao gồm:
[thạch anh](/wiki/Th%E1%BA%A1ch_anh), [calcit](/w/index.php?title=Calcit&action=edit&redlink=1), [mica](/wiki/Mica), [thiên thạch](/wiki/Thi%C3%AAn_th%E1%BA%A1ch) chứa sắt và [tuamalin](/w/index.php?title=Tuamalin&action=edit&redlink=1).
Các đặc trưng khác: các lớp mỏng graphit là dẻo nhưng không đàn hồi, khoáng chất này có thể để lại dấu vết màu đen trên tay và giấy, dẫn điện và có độ nhớt cao.
Xem thêm
[thù hình cacbon](/w/index.php?title=Th%C3%B9_h%C3%ACnh_cacbon&action=edit&redlink=1) để so sánh với kim cương.
Các kích thước của một
[đơn vị tinh thể](/w/index.php?title=%C4%90%C6%A1n_v%E1%BB%8B_tinh_th%E1%BB%83&action=edit&redlink=1) là a = b = 245,6 picômét, c = 669,4 pm. Độ dài liên kết cacbon-cacbon là 141,8 pm, và khoảng cách giữa các lớp là c/2 = 334,7 pm.
## Phân bố[
[sửa](/w/index.php?title=Than_ch%C3%AC&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Than_ch%C3%AC&action=edit§ion=2)]
Các khoáng vật thường đi kèm với than chì như
[thạch anh](/wiki/Th%E1%BA%A1ch_anh), [canxit](/wiki/Canxit), [mica](/wiki/Mica), [sắt](/wiki/S%E1%BA%AFt), [meteorit](/w/index.php?title=Meteorit&action=edit&redlink=1), và [tourmalin](/wiki/Tourmalin). Trung Quốc là một trong những nước sản xuất than chì lớn trên thế giới, đứng sau là Ấn Độ và Brazil.
Graphit có phổ biến ở
[New York](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_New_York) và [Texas](/wiki/Texas) ( [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)); [Nga](/wiki/Nga); [Mêxicô](/wiki/M%C3%A9xico); [Greenland](/wiki/Greenland).
Theo
[USGS](/wiki/C%E1%BB%A5c_Kh%E1%BA%A3o_s%C3%A1t_%C4%90%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Hoa_K%E1%BB%B3), lượng than chì tự nhiên sản xuất trên thế giới năm 2006 đạt khoảng 1.03 tỷ tấn và trong năm 2005 là 1.04 tỷ tấn chủ yếu từ các nước như: Trung Quốc 720,000 tấn trong cả 2 năm (2005 và 2006), Brazil 75,600 tấn trong năm 2006 và 75,515 trong năm 2005, Canada 28,000 tấn trong cả 2 năm, và Mexico (dạng vô định hình) 12,500 tấn trong năm 2006 và 12,357 tấn năm 2005. Ngoài ra, còn có các nước khác như: Sri Lanka 3,200 tấn năm 2006 và 3,000 tấn năm 2005 dạng mạch, và Madagascar là 15,000 trong cả 2 năm.
Cũng theo
[USGS](/wiki/C%E1%BB%A5c_Kh%E1%BA%A3o_s%C3%A1t_%C4%90%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Hoa_K%E1%BB%B3), sản lượng điện cực than chì tại Mỹ trong năm 2006 đạt 132,000 tấn trị giá 495 triệu USD và 146,000 tấn trong năm 2005 trị giá 391 triệu USD, và sản lượng [sợi cacbon](/w/index.php?title=S%E1%BB%A3i_cacbon&action=edit&redlink=1) năm 2006 là 8,160 tấn trị giá 172 triệu USD và trong năm 2005 là 7,020 tấn trị giá 134 triệu USD.
## Hình động[
[sửa](/w/index.php?title=Than_ch%C3%AC&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Than_ch%C3%AC&action=edit§ion=3)]
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Than_ch%C3%AC&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Than_ch%C3%AC&action=edit§ion=4)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Than_ch%C3%AC&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Than_ch%C3%AC&action=edit§ion=5)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Than_ch%C3%AC&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Than_ch%C3%AC&action=edit§ion=6)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|


markdown:
# absently
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Anh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-eng-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Phó từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-adv-&action=edit§ion=T-1)] **absently** [/ˈæb.sənt.li/](/wiki/Wiktionary:IPA) [Lơ](/wiki/l%C6%A1)đãng.
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP)) **absently** [/ˈæb.sənt.li/](/wiki/Wiktionary:IPA)

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.02:-77.54:v4; Path=/; secure; Domain=.wiktionary.org

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wiktionary.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache: cp1067 miss, cp1065 miss


markdown:
-
Chào bạn,
Hãy đăng nhập hoặc click vào nút "Đăng ký" để tạo tài khoản và tham gia giao lưu với các thành viên diễn đàn LÀM CHA MẸ.
Hoặc tham khảo
[Hướng dẫn dành cho người mới](https://www.lamchame.com/forum/threads/chao-mung-ban-den-voi-dien-dan-lam-cha-me-xin-danh-vai-phut-de-tim-hieu-quy-dinh.17378/), [Hướng dẫn tìm kiếm thông tin](https://www.lamchame.com/forum/threads/huong-dan-ban-lam-the-nao-de-tim-nhanh-tren-dien-dan-lam-cha-me.17902/), [Quy định chung](https://www.lamchame.com/forum/threads/cac-quy-dinh-va-huong-dan-su-dung-dien-dan.1/). [Dismiss Notice](account/dismiss-notice?notice_id=2)
-
Mời các bạn follow
[Lamchame.com trên twitter](https://twitter.com/lamchame)và [Lamchame.com trên Facebook](https://www.facebook.com/lamchamecom)hoặc tham gia [nhóm chính thức trên Facebook](https://www.facebook.com/groups/lamchame.org). [Dismiss Notice](account/dismiss-notice?notice_id=12)
# Toàn quốc: Mua quần áo việt Nam xuất khẩu ở đâu????
Thảo luận trong '
[THỜI TRANG, GIẦY DÉP, MỸ PHẨM](forums/thoi-trang-giay-dep-my-pham.155/)' bởi [tht...](members/tht.68335/), [12/1/2012](threads/mua-quan-ao-viet-nam-xuat-khau-o-dau.478507/).
- Trạng thái đề tài:
- Không mở để có thể tiếp tục trả lời.
### Chia sẻ trang này
### Chia sẻ trang này
- Trạng thái đề tài:
- Không mở để có thể tiếp tục trả lời.

Cache-control: private, max-age=0

Set-Cookie: xf_session=ef720f43494de07301d4b22d15aeaaa6; path=/; secure; HttpOnly

Server: nginx

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Vary: Accept-Encoding


markdown:
Chưa có tài khoản vui lòng ĐĂNG
KÝ
Giỏ hàng rỗng
Giá bán
Vui lòng nhập các chữ số ở hình bên cạnh.
Vinabook
CÔNG TY CỔ PHẦN THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ MÊ KÔNG COM Địa chỉ: 292A Hòa Bình, Phường Hiệp Tân, Quận Tân Phú, Tp. Hồ Chí Minh
MST: 0303615027 do Sở Kế Hoạch Và Đầu Tư Tp.HCM cấp ngày 10/03/2011
Tel: 08.73008182 - Fax: 08.39733234 - Email: hotro@vinabook.com
★ ★ ★ ★ ★
Hãy Đăng ký

WARC-Truncated: length

Content-Type: text/html; charset=utf-8

X-Frame-Options: sameorigin

Set-Cookie: debugger=deleted; expires=Thu, 01-Jan-1970 00:00:01 GMT; path=/

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache