markdown:
# Giám mục
**Giám mục** là chức sắc được tấn phong trong một số giáo hội thuộc cộng đồng [Kitô giáo](/wiki/Kit%C3%B4_gi%C3%A1o), nắm giữ các vị trí quyền lực trong giáo hội Trong [1] [Giáo hội Công giáo Rôma](/wiki/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_C%C3%B4ng_gi%C3%A1o_R%C3%B4ma), Giám mục là một trong ba [chức thánh](/wiki/Ch%E1%BB%A9c_th%C3%A1nh)cơ bản về phẩm trật: Giám mục, [linh mục](/wiki/Linh_m%E1%BB%A5c)và [phó tế](/wiki/Ph%C3%B3_t%E1%BA%BF). Theo đó, chức Giám mục là cao nhất và tượng trưng cho các [tông đồ](/wiki/M%C6%B0%E1%BB%9Di_hai_s%E1%BB%A9_%C4%91%E1%BB%93), trong đó [giáo hoàng](/wiki/Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng)là tông đồ trưởng, tượng trưng cho [Thánh Phêrô](/wiki/Th%C3%A1nh_Ph%C3%AAr%C3%B4). Giám mục do Giáo hoàng chọn và chỉ định qua sự tư vấn của Thánh bộ Giám mục hoặc Thánh bộ Truyền giáo. Giám mục được các quyền: tấn phong chức Giám mục theo sự bổ nhiệm của Giáo hoàng, truyền chức [linh mục](/wiki/Linh_m%E1%BB%A5c)và [phó tế](/wiki/Ph%C3%B3_t%E1%BA%BF), chấp nhận lời khấn dòng của các [tu sĩ](/wiki/Tu_s%C4%A9), đồng thời có quyền ban tất cả [bí tích](/wiki/B%C3%AD_t%C3%ADch)cho [giáo dân](/wiki/Gi%C3%A1o_d%C3%A2n). Các Giám mục cũng là những người trực tiếp cùng với Giáo hoàng chia sẻ quyền lực của [giáo hội](/wiki/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i)trên toàn cầu để quản trị Giáo hội Công giáo Rôma.
## Mục lục
[1 Từ nguyên](#T.E1.BB.AB_nguy.C3.AAn) [2 Giám mục trong Tân Ước](#Gi.C3.A1m_m.E1.BB.A5c_trong_T.C3.A2n_.C6.AF.E1.BB.9Bc) [3 Các Giáo phụ](#C.C3.A1c_Gi.C3.A1o_ph.E1.BB.A5) [4 Giám mục và Nhà nước](#Gi.C3.A1m_m.E1.BB.A5c_v.C3.A0_Nh.C3.A0_n.C6.B0.E1.BB.9Bc) [5 Công giáo, Chính thống giáo và Anh giáo](#C.C3.B4ng_gi.C3.A1o.2C_Ch.C3.ADnh_th.E1.BB.91ng_gi.C3.A1o_v.C3.A0_Anh_gi.C3.A1o) [6 Các giáo hội khác](#C.C3.A1c_gi.C3.A1o_h.E1.BB.99i_kh.C3.A1c) [7 Chú thích](#Ch.C3.BA_th.C3.ADch) [8 Xem thêm](#Xem_th.C3.AAm) [9 Tham khảo](#Tham_kh.E1.BA.A3o)
## Từ nguyên[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&action=edit§ion=1)]
Tương đương của từ "Giám mục" trong các ngôn ngữ Tây phương có nguồn gốc từ
*episkopos* (επισκοπος) của [tiếng Hy Lạp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Hy_L%E1%BA%A1p), có nghĩa là người cai quản, người chăm sóc, người canh giữ hoặc quản đốc. Trong [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh), những từ *episcopacy*, *episcopate* và *episcopal* đều bắt nguồn từ *episkopos*. Trong [tiếng Việt](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Vi%E1%BB%87t), từ *Giám mục* cũng có nghĩa tương tự: "giám" nghĩa là trông chừng, "mục" nghĩa là chăn dắt.
## Giám mục trong Tân Ước[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&action=edit§ion=2)]
Từ
*episkopos* xuất hiện trong [Tân Ước](/wiki/T%C3%A2n_%C6%AF%E1%BB%9Bc) năm lần: [Công vụ các Sứ đồ](/wiki/S%C3%A1ch_C%C3%B4ng_v%E1%BB%A5_T%C3%B4ng_%C4%91%E1%BB%93)20. 28 [[2]](#cite_note-2)
- Thư gởi tín hữu ở Philippi 1.1
[[3]](#cite_note-3)
- Thư thứ nhất gởi Timothy 3. 2
[[4]](#cite_note-4)
- Thư gởi Titus 1.7-9
[[5]](#cite_note-5)
- Thư thứ nhất của Peter (
*hoặc* [Phêrô](/wiki/Th%C3%A1nh_Ph%C3%AAr%C3%B4) *Phi-e-rơ*) 2. 25 [[6]](#cite_note-6)
Không thể tìm thấy trong ký thuật của các sách phúc âm sự uỷ nhiệm của
[Chúa Giê-xu](/wiki/Gi%C3%AA-su) cho các Giám mục (vì thời đó giáo hội còn quá nhỏ, chưa cần thiết lập ra chức vụ này), nhưng chức vụ này được hình thành do nhu cầu của hội thánh đang tăng trưởng mạnh suốt trong thế kỷ thứ nhất và thế kỷ thứ hai. Những phần khác nhau của Tân Ước đề cập đến chức vụ Giám mục ( *episkopoi*) như là sự miêu tả những chuẩn mực dành cho một chức vụ đã có sẵn, có thể thấy những chuẩn mực này (đặc biệt trong Thư của Titus) tương đồng với các tiêu chí dành cho chức vụ trưởng lão ( *πρεσβυτερος*; [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *presbyter*), hoặc linh mục ( *priest*). Thư gởi Timothy có nhắc đến chức vụ chấp sự ( *διακονοι*; tiếng Anh: *deacon*) theo gợi ý đó là chức vụ khác với Giám mục và ở vị trí thấp hơn, nhưng cũng phải đáp ứng những chuẩn mực tương tự.
Trong sách Công vụ các Sứ đồ, Giám mục được nhắc đến như là người chăn bầy, hình ảnh này vẫn được sử dụng phổ biến cho đến ngày nay. Những phần khác trong Tân Ước miêu tả Giám mục là người chăm sóc, lãnh đạo hoặc quản trị, và dạy dỗ.
*1Timothy* đòi hỏi Giám mục phải là "chồng của một vợ", vẫn chưa có sự đồng thuận liệu giáo huấn này cấm chế độ đa thê hay yêu cầu Giám mục phải lập gia đình theo chế độ một chồng một vợ. Tuy nhiên, rõ ràng là Tân Ước không cấm đoán Giám mục kết hôn và có con cái. Hình mẫu nổi tiếng nhất cho trường hợp này là [Sứ đồ](/wiki/M%C6%B0%E1%BB%9Di_hai_s%E1%BB%A9_%C4%91%E1%BB%93) [Peter](/wiki/Peter), ông lập gia đình; cũng không tìm thấy trong Tân Ước tập quán sống độc thân dành cho Giám mục.
Điều đáng lưu ý là Peter (Phêrô) miêu tả Chúa Giê-xu là "Đấng Chăn chiên và mục tử của linh hồn" (τον ποιμενα και επισκοπον των ψυχων υμων).
Mặc dù Giám mục là nhà lãnh đạo tinh thần trong hội thánh, nhưng theo lời dạy của
[Chúa Giê-xu](/wiki/Gi%C3%AA-su), người đảm nhiệm chức vụ lãnh đạo cũng được xem là người [phục vụ những người khác](/wiki/C%C3%B4ng_b%E1%BB%99c_c%E1%BB%A7a_d%C3%A2n): "Kẻ nào muốn làm đầu, thì sẽ làm tôi mọi các ngươi", [Phúc âm Matthew](/wiki/Ph%C3%BAc_%C3%82m_Matthew) 20.27, và "còn ai trong các ngươi muốn làm đầu, thì sẽ làm [đày tớ mọi người](/wiki/C%C3%B4ng_b%E1%BB%99c_c%E1%BB%A7a_d%C3%A2n)." [Phúc âm Mark](/wiki/Ph%C3%BAc_%C3%82m_Mark) 10.44.
## Các Giáo phụ[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&action=edit§ion=3)]
Vào đầu thế kỷ thứ nhất, hội thánh khởi sự kiện toàn hệ thống tổ chức. Theo các tác phẩm của các
[Giáo phụ](/wiki/Gi%C3%A1o_ph%E1%BB%A5), đặc biệt là [Ignatius](/w/index.php?title=Ignatius&action=edit&redlink=1) thành Antioch, vai trò của Giám mục ngày càng trở nên quan trọng.
- "Vì vậy chúng ta phải xem các Giám mục như chính Chúa vậy" – Thư Ignatius gởi tín hữu ở Ephesus 6.1
- "Do đó, như Chúa đã không làm được gì mà không có Cha Ngài, (vì Ngài với Cha Ngài là một), bởi chính Ngài hoặc bởi các Sứ đồ, chúng ta cũng không làm được gì mà không có Giám mục và các trưởng lão" – Thư Ignatius gởi Magnesians 7.1
- "Hãy vâng phục Giám mục và vâng phục lẫn nhau, như Chúa Giê-xu Cơ Đốc vâng phục Cha [theo phần xác], như các Sứ đồ vâng phục Chúa Cơ Đốc và
[Chúa Cha](/wiki/Ch%C3%BAa_Cha), để chúng ta có thể hiệp nhất cả phần xác và tâm linh." Thư Ignatius gởi Magnesians 13.2
Trong giai đoạn này, tại mỗi trung tâm truyền giáo của hội thánh có một Giám mục lãnh đạo với sự hỗ trợ của một hội đồng trưởng lão (nay đã được xác định ở vị trí thấp hơn) và nhiều chấp sự. Khi hội thánh phát triển càng hơn, những nhà thờ mới tại các thành phố quan trọng bắt đầu có Giám mục cho riêng mình, trong khi những nhà thờ ở vùng phụ cận chỉ có các
[trưởng lão](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_l%C3%A3o&action=edit&redlink=1) và các chấp sự được gởi đến từ nhà thờ của Giám mục. Như vậy, dần dà theo thời gian, chức vụ Giám mục thay đổi từ vai trò lãnh đạo một nhà thờ trở nên người lãnh đạo nhiều nhà thờ trong một khu vực địa lý.
Đến cuối thế kỷ thứ 2 và đầu thế kỷ thứ 3, Hippolytus thành La Mã miêu tả những đặc điểm khác của chức Giám mục, đó là
*"Spiritum primatus sacerdotii habere potestatem dimittere peccata"*: là chức sắc cao cấp với chức năng hiến tế và quyền tha tội.
## Giám mục và Nhà nước[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&action=edit§ion=4)]
Cơ cấu tổ chức hiệu quả của
[Đế quốc La Mã](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_La_M%C3%A3) là hình mẫu cho giáo hội trong thế kỷ thứ 4, nhất là sau khi ban hành [Chiếu chỉ Milano](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFu_ch%E1%BB%89_Milano&action=edit&redlink=1) (năm [313](/wiki/313), chấm dứt bách hại hội thánh). Khi giáo hội ra khỏi bóng tối và trở nên một thực thể được công nhận thì cần có những tài sản như đất đai và hệ thống chức sắc. Năm [391](/wiki/391), [Theodius I](/w/index.php?title=Theodius_I&action=edit&redlink=1) ra lệnh hoàn trả tất cả đất đai của giáo hội đã bị tịch biên trước đó.
Thẩm quyền và mục vụ Giám mục thường được hành xử trong phạm vi một giáo phận, theo mô hình của Đế quốc La Mã thời trị vì của
[Diocletian](/wiki/Diocletianus). Khi chính quyền La Mã mất quyền lực ở phần phía Tây của đế quốc, giáo hội nắm bắt cơ hội và bắt đầu hành xử thẩm quyền trong các vấn đề hành chính. Điều này có thể nhận thấy rõ ràng trong thời trị vì của hai [Giáo hoàng](/wiki/Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng): Giáo hoàng [Leo I](/w/index.php?title=Leo_I&action=edit&redlink=1) trong thế kỷ thứ 5, và Giáo hoàng [Gregory I](/w/index.php?title=Gregory_I&action=edit&redlink=1) trong thế kỷ thứ 6. Cả hai vị này đều hành xử như những [chính khách](/wiki/Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B_gia) và nhà lãnh đạo công quyền song hành với các mục vụ Cơ Đốc như mục tử, giảng dạy và cai quản hội thánh. Ở phương Đông, chính quyền không bị sụp đổ như ở phương Tây, vì vậy các Giám mục không có nhiều cơ may để thu đoạt quyền lực thế tục như xảy ra ở phương Tây. Dù vậy, vai trò của các Giám mục phương Tây nắm giữ thẩm quyền dân sự, thường được gọi là Giám mục vương quyền ( *prince bishop*), tiếp tục kéo dài suốt thời kỳ [Trung Cổ](/wiki/Trung_C%E1%BB%95).
### Giám mục Vương quyền[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&action=edit§ion=5)]
Quan trọng hơn hết trong số các Giám mục vương quyền là Giáo hoàng, trị vì vương triều của
[Nhà nước Giáo hoàng](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng&action=edit&redlink=1) ( *Papal States*) trong cương vị Giám mục thành Rôma. Quyền cai trị lãnh địa này dựa trên sự ban tặng của [Constantine](/wiki/Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng_Constantin%C3%B4) ( [Donation of Constantine](http://en.wikipedia.org/wiki/Donation_of_Constantine)). Vẫn chưa có sự đồng thuận về tính xác thực của văn kiện này, vì văn kiện bị cho là giả mạo, được làm ra trong quãng thời gian [750](/wiki/750)– [850](/wiki/850). Trong thực tế, thẩm quyền này phát triển dần theo thời gian sau sự sụp đổ của chính quyền La Mã và chính quyền [Byzantine](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_%C4%90%C3%B4ng_La_M%C3%A3). Nhà nước Giáo hoàng bị huỷ bỏ khi vua [Victor Emmanuel II của Ý](/wiki/Vittorio_Emanuele_II_c%E1%BB%A7a_%C3%9D) chiếm thành [La Mã](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_La_M%C3%A3) năm [1870](/wiki/1870) và hoàn tất công cuộc thống nhất nước [Ý](/wiki/%C3%9D). Động thái này trở nên nguyên nhân gây ra tình trạng căng thẳng thường xuyên giữa các Giáo hoàng và chính quyền nước Ý. Năm [1929](/wiki/1929), Giáo hoàng [Pius XI](/wiki/Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng_Pi%C3%B4_XI) đạt được một thoả thuận với chính quyền [Phát-xít](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_ph%C3%A1t_x%C3%ADt) của [Benito Mussolini](/wiki/Benito_Mussolini) để có được lãnh thổ [Vatican](/wiki/Vatican) độc lập, sau khi chấp nhận từ bỏ các lãnh thổ khác của Nhà nước Giáo hoàng. [Hoà ước Lateran](/w/index.php?title=Ho%C3%A0_%C6%B0%E1%BB%9Bc_Lateran&action=edit&redlink=1) (năm [1929](/wiki/1929)) công nhận vương quyền độc lập của Giáo hoàng, và thẩm quyền ấy được duy trì cho đến ngày nay.
Có ba Giám mục cao cấp phục vụ trong cương vị
[Tuyển hầu tước](/wiki/Tuy%E1%BB%83n_h%E1%BA%A7u_t%C6%B0%E1%BB%9Bc) ( *Elector*) trong [Thánh chế La Mã](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_La_M%C3%A3_Th%E1%BA%A7n_th%C3%A1nh). Theo chiếu chỉ của Hoàng đế [Karl IV của đế quốc La Mã Thần thánh](/wiki/Karl_IV_c%E1%BB%A7a_%C4%91%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_La_M%C3%A3_Th%E1%BA%A7n_th%C3%A1nh) ( *Golden Bull* năm [1356](/wiki/1356)), các tổng Giám mục [Mainz](/wiki/Mainz), [Trier](/wiki/Trier) và [Köln](/wiki/K%C3%B6ln) đương nhiên là các tuyển hầu tước thường trực, có quyền tuyển cử hoàng đế của Thánh chế La Mã.
Trong thời kỳ Trung Cổ, các Giám mục thường phục vụ các vua chúa Âu châu trong cương vị
[tể tướng](/wiki/T%E1%BB%83_t%C6%B0%E1%BB%9Bng), người đứng đầu ngành tư pháp, và tuyên uý trưởng. Hầu như tất cả quan chưởng ấn ( *Lord Chancellor*) của [triều đình Anh](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%81u_%C4%91%C3%ACnh_Anh&action=edit&redlink=1) đều do các Giám mục đảm nhiệm cho đến khi [Hồng y](/wiki/H%E1%BB%93ng_y) [Thomas Wolsey](/w/index.php?title=Thomas_Wolsey&action=edit&redlink=1) bị bãi chức bởi vua [Henry VIII của Anh](/wiki/Henry_VIII_c%E1%BB%A7a_Anh). Tương tự, chức vụ *Kanclerz* (đồng nghĩa với *Chancellor* trong tiếng Anh) ở [Ba Lan](/wiki/Ba_Lan) luôn luôn được nắm giữ bởi các Giám mục cho đến [thế kỷ 16](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_16).
Tại
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p), trước cuộc [Cách mạng Pháp](/wiki/C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_Ph%C3%A1p), đại diện của giới tăng lữ - trong thực tế là các Giám mục và viện trưởng các tu viện lớn – là một thành phần trong Thượng viện ( *First Estate*) của [Quốc hội Pháp](/wiki/H%E1%BA%A1_vi%E1%BB%87n_Ph%C3%A1p) ( *Estates-General*) trong chế độ [quân chủ chuyên chế](/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_chuy%C3%AAn_ch%E1%BA%BF), cho đến khi thể chế này bị huỷ bỏ khi bùng nổ cuộc Cách mạng Pháp.
Trong khi đó, các Giám mục lãnh đạo vẫn tiếp tục duy trì vị trí của mình trong Viện Quý tộc của
[Quốc hội Anh](/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_Anh), đại diện cho giáo hội quốc giáo ( *established church*). Trong quá khứ, Giám mục giáo phận [Durham](/wiki/Durham), cũng là một Giám mục vương quyền ( *prince bishop*), hành xử thẩm quyền dân sự ở phía bắc của giáo phận - quyền đúc tiền, thu thuế và thành lập quân đội chống lại người [Scotland](/wiki/Scotland). Các Giám mục, cũng như giới tăng lữ thuộc [Giáo hội Chính thống giáo Đông phương](/wiki/Ch%C3%ADnh_th%E1%BB%91ng_gi%C3%A1o_%C4%90%C3%B4ng_ph%C6%B0%C6%A1ng), không được phép nắm giữ các chức vụ công quyền, với một vài ngoại lệ khi xảy ra tình trạng hỗn loạn trong chính trường. Một thí dụ được tìm thấy gần đây là trường hợp Tổng Giám mục Makarios III của [Síp](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%ADp) đã làm Tổng thống Cộng hoà Síp từ năm [1960](/wiki/1960) đến [1977](/wiki/1977).
### Giám mục trong Nội chiến Anh[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&action=edit§ion=6)]
Trong giai đoạn nội chiến, vai trò của các Giám mục - tham gia tích cực vào các vấn đề chính trị và bảo vệ quốc giáo - trở nên một vấn đề gây tranh cãi gay gắt.
[John Calvin](/wiki/John_Calvin) xây dựng học thuyết Trưởng Lão ( *Presbyterianism*), cho rằng trong [Tân Ước](/wiki/T%C3%A2n_%C6%AF%E1%BB%9Bc) chức vụ trưởng lão ( *presbyter*) và Giám mục ( *episkopos*) là một; ông cũng bác bỏ quyền [kế thừa tông đồ](/w/index.php?title=K%E1%BA%BF_th%E1%BB%ABa_t%C3%B4ng_%C4%91%E1%BB%93&action=edit&redlink=1) ( *apostolic succession*). [John Knox](/wiki/John_Knox), một môn đồ của Calvin, truyền bá học thuyết Trưởng Lão đến Scotland khi [Giáo hội Scotland](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_Scotland&action=edit&redlink=1) được thành lập năm [1560](/wiki/1560). Học thuyết này dành cho tín hữu, thông qua các uỷ ban trưởng lão, tiếng nói quyết định trong việc điều hành giáo hội, trái với việc tín hữu bị cai trị bởi hệ thống tăng lữ.
Học thuyết
[Trưởng Lão](/wiki/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_Tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Nhi%E1%BB%87m) giới thiệu một nền dân chủ sơ khai vào thể chế của giáo hội cùng lúc với cuộc tranh chấp quyền lực giữa Quốc hội và Vương quyền Anh. Một thành phần trong [Giáo hội Anh giáo](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_Anh_gi%C3%A1o&action=edit&redlink=1) tìm cách huỷ bỏ thể chế Giám mục và tái cấu trúc giáo hội theo thể chế trưởng lão. Luận văn Martin Marprelate, đả kích các chức sắc cao cấp, bác bỏ và chế giễu chức Giám mục đã khiến Nữ hoàng [Elizabeth I của Anh](/wiki/Elizabeth_I_c%E1%BB%A7a_Anh) và [Tổng Giám mục thành Canterbury](/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c_th%C3%A0nh_Canterbury&action=edit&redlink=1) [John Whitgift](/w/index.php?title=John_Whitgift&action=edit&redlink=1) tức giận.
Vua
[James I của Anh](/wiki/James_I_c%E1%BB%A7a_Anh) phản ứng lại sự lăng mạ của các thần dân Scotland theo Trưởng Lão bằng cách chấp nhận khẩu hiệu "Không có Giám mục, không có Vua"; nhà vua đồng nhất thẩm quyền Giám mục với vương quyền, và xem mọi sự phản bác quyền Giám mục là tấn công vào vương triều. Sự xung đột lên đến đỉnh điểm khi vua [Charles I của Anh](/wiki/Charles_I_c%E1%BB%A7a_Anh) bổ nhiệm [William Laud](/w/index.php?title=William_Laud&action=edit&redlink=1) làm Tổng Giám mục Canterbury; Laud tấn công phong trào Trưởng Lão và tìm cách áp đặt nghi thức [Anh giáo](/wiki/Anh_gi%C3%A1o) trên tất cả giáo hội. Cuối cùng Laud bị luận tội vì cáo buộc phản quốc và bị xử tử. Charles I cũng cố áp đặt thể chế Giám mục trên xứ Scotland nhưng gặp phải sự chống đối của dân bản xứ, dẫn đến cuộc Chiến tranh Giám mục từ năm [1639](/wiki/1639) đến năm [1640](/wiki/1640).
Đỉnh cao quyền lực của phong trào
[Thanh giáo](/wiki/Thanh_gi%C3%A1o) thể hiện trong thời kỳ Cộng hoà ( *the Commonwealth*) dưới sự lãnh đạo của [Oliver Cromwell](/wiki/Oliver_Cromwell), thể chế Giám mục bị huỷ bỏ trong Giáo hội Anh năm [1649](/wiki/1649), cho đến khi vương quyền được phục hồi năm [7] [1660](/wiki/1660)khi [Charles II của Anh](/wiki/Charles_II_c%E1%BB%A7a_Anh)lên ngôi. [[8]](#cite_note-8)
## Công giáo, Chính thống giáo và Anh giáo[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&action=edit§ion=7)]
Trong khi nhiều giáo hội thuộc cộng đồng
[Kháng Cách](/wiki/Tin_L%C3%A0nh) bác bỏ vị trí của Giám mục trong cấu trúc lãnh đạo giáo hội, một số giáo hội bắt rễ sâu trong truyền thống vẫn duy trì việc tấn phong Giám mục để lãnh đạo giáo hội. Giám mục thủ giữ vai trò lãnh đạo trong các giáo hội [Công giáo Rôma](/wiki/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_C%C3%B4ng_gi%C3%A1o_R%C3%B4ma), [Chính thống giáo Đông phương](/wiki/Ch%C3%ADnh_th%E1%BB%91ng_gi%C3%A1o_%C4%90%C3%B4ng_ph%C6%B0%C6%A1ng), [Chính thống giáo Cựu Đông phương](/wiki/Ch%C3%ADnh_th%E1%BB%91ng_gi%C3%A1o_C%E1%BB%B1u_%C4%90%C3%B4ng_ph%C6%B0%C6%A1ng), [Cảnh giáo](/wiki/C%E1%BA%A3nh_gi%C3%A1o), Cộng đồng [Anh giáo](/wiki/Anh_gi%C3%A1o) và các Giáo hội Công giáo Độc lập (trong đó có [Công giáo Cổ](/wiki/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_C%C3%B4ng_gi%C3%A1o_C%E1%BB%95)).
Vai trò truyền thống của Giám mục là người chăn dắt hay mục tử (
*pastor*) cho một giáo phận. Các giáo phận khác nhau đáng kể về diện tích và dân số. Một số giáo phận lâu đời quanh [Địa Trung Hải](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_Trung_H%E1%BA%A3i) tương đối nhỏ hẹp, trong khi các giáo phận mới phát triển như khu vực [Hạ Sahara](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1_Sahara&action=edit&redlink=1) ở [Phi châu](/wiki/Ch%C3%A2u_Phi), [Nam Mỹ](/wiki/Nam_M%E1%BB%B9) và vùng [Viễn Đông](/wiki/Vi%E1%BB%85n_%C4%90%C3%B4ng), rộng lớn và đông giáo dân hơn [. [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)]
#### Thượng phụ[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&action=edit§ion=8)] [Thượng phụ](/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_ph%E1%BB%A5) ( *Patriarch*) là người đứng đầu một giáo hội độc lập nhất định nào đó, có thể bao gồm nhiều giáo tỉnh hợp lại. Trong một thời gian dài ban đầu chỉ có 5 Tòa Thượng phụ cổ là: [Roma](/wiki/Roma), [Constantinopolis](/wiki/Constantinopolis), [Alexandria](/wiki/Alexandria), [Antiochia](/wiki/Antiochia) và [Jerusalem](/wiki/Jerusalem). Một số vị Thượng phụ (đặc biệt là trong truyền thống Armenia và Lưỡng Hà - Ba Tư) cũng được gọi là * (số nhiều: Catholicos* *Catholicoi*). Thượng phụ [Chính thống giáo Copt](/wiki/Ch%C3%ADnh_th%E1%BB%91ng_gi%C3%A1o_Copt)thành Alexandria, [Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp)cũng mang tước vị là *Papa*(nghĩa gốc là "cha").
#### Giáo trưởng[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&action=edit§ion=9)]
Giáo trưởng (
*Primate*) thường là Giám mục của giáo phận lâu đời nhất tại một quốc gia. Đôi khi, chức danh này có quyền hạn cao hơn Giám mục đô thành, nhưng thường chỉ là một chức vụ danh dự. Danh hiệu Giám mục chủ tịch ( *Presiding bishop*) dành cho người đứng đầu giáo hội Anh giáo tại một quốc gia nhưng không luôn luôn ràng buộc với một [Tòa Giám mục](/wiki/T%C3%B2a_Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c) nhất định nào đó như tước vị Giáo trưởng.
#### Đô thành trưởng[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&action=edit§ion=10)]
Đô thành trưởng (
*Metropolitan*) hay (Tổng) Giám mục đô thành là Giám mục của một Đô thành ( *Metropolis*) - là thành phố có ý nghĩa quan trọng trong Giáo tỉnh ( *ecclesiastical province* là khu vực bao gồm (tổng) giáo phận đô thành đó và các giáo phận lân cận). Trong Giáo hội Công giáo Rôma, đô thành trưởng luôn là Tổng Giám mục và có một số thẩm quyền nhất định trong việc cai quản giáo tỉnh.
#### Tổng Giám mục[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&action=edit§ion=11)]
Tổng Giám mục (
*Archbishop*) là vị Giám mục của một [Tổng giáo phận](/wiki/Gi%C3%A1o_ph%E1%BA%ADn), đây thường là giáo phận có vị trí quan trọng trong lịch sử giáo hội tại địa phương. Tổng Giám mục có thể là chính tòa hoặc hiệu tòa. Trong Giáo hội Công giáo Rôma, cho dù hầu hết các Tổng Giám mục là đô thành trưởng nhưng bản thân chức danh Tổng Giám mục thì thuần túy chỉ có tính danh dự và không mang thêm thẩm quyền hành xử nào khác. Ngược lại, trong Cộng đồng Anh giáo, Tổng Giám mục là một chức vụ có thẩm quyền đặc biệt.
#### Giám mục Chính tòa[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&action=edit§ion=12)]
Giám mục Chính tòa (
*Diocesan bishop*) đảm nhận trách nhiệm chính coi sóc một *Giáo hội riêng biệt địa phương*, hay [Giáo phận](/wiki/Gi%C3%A1o_ph%E1%BA%ADn).
#### Giám mục Hiệu toà[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&action=edit§ion=13)]
Giám mục Hiệu toà (
*Titular bishop*) là Giám mục không có giáo phận. Chính xác hơn, vị Giám mục này đứng đầu một giáo phận chỉ có trên danh nghĩa ( *titular see*), thường là một thành phố cổ đã từng có tòa Giám mục, vì lý do nào đó nay không còn. Giám mục hiệu toà thường thực hiện nhiệm vụ là một Giám mục phụ tá. Trong Công giáo Rôma, Giám mục hiệu tòa nếu không là Giám mục phụ tá thì thường là sứ thần Tòa thánh hoặc người đứng đầu một cơ quan trong Giáo triều. Trong Giáo hội Chính thống Đông phương thuộc quyền Thượng phụ Đại kết Constantinopolis, Giám mục của một giáo phận mới thiết lập thường mang thêm tước vị hiệu tòa bên cạnh tước vị chính của tòa mới đó (ví dụ Tổng Giám mục Thyateira và Anh quốc, trong đó Thyateira là tên tòa thời cổ còn Anh quốc mới là phạm vi thực của giáo phận).
#### Giám mục Phó[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&action=edit§ion=14)]
Giám mục Phó (
*Coadjutor bishop*) có quyền kế vị Giám mục chính tòa đương nhiệm nếu vị này mãn nhiệm (về hưu, thuyên chuyển nhiệm vụ hoặc qua đời). Việc bổ nhiệm chức danh này nhằm mục đích bảo đảm sự liên tục trong cơ cấu lãnh đạo giáo hội.
#### Giám mục Phụ tá[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&action=edit§ion=15)]
Giám mục Phụ tá (
*Auxiliary bishop*) là người phụ tá cho Giám mục chính tòa của giáo phận, không nhất thiết là sẽ kế vị chức Giám mục chính tòa. Tất cả Giám mục phụ tá đều là Giám mục hiệu toà, thường được bổ nhiệm làm tổng quản nhiệm ( *vicar general*) giáo phận.
#### Giám mục Phụ cận[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&action=edit§ion=16)]
Giám mục Phụ cận (
*Suffragan bishop*) trong Giáo hội Công giáo Rôma là Giám mục dưới quyền Tổng Giám mục đô thành trong một vài vấn đề nhất định, chức danh này dành cho tất cả các Giám mục chính tòa, phó và phụ tá trong giáo tỉnh của vị đô thành trưởng đó. Cộng đồng Anh giáo lại có cách sử dụng khác: chức danh này được áp dụng cho những người trợ tá Giám mục chính tòa, ví dụ Giám mục [Fulham](/wiki/Fulham), Giám mục [Edmonton](/wiki/Edmonton,_Lu%C3%A2n_%C4%90%C3%B4n) và 3 vị trí Giám mục khác là các Giám mục phụ cận đối với Giám mục (chính tòa) [London](/wiki/Lu%C3%A2n_%C4%90%C3%B4n), thuộc cùng giáo phận London. Giám mục phụ cận của Anh giáo thường được giao nhiệm vụ cai quản một khu vực nào đó trong giáo phận (ví dụ trường hợp Giám mục Edmonton và 3 Giám mục khác đã nhắc tới ở trên) hoặc đóng vai trò trợ tá cho Giám mục chính tòa trên phạm vi toàn địa phận (trường hợp Giám mục Fulham) - trường hợp sau tương tự như chức Giám mục phụ tá trong Công giáo và Chính thống giáo.
#### Hồng y[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&veaction=edit&vesection=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&action=edit§ion=17)] [Hồng y](/wiki/H%E1%BB%93ng_y) ( *Cardinal*), thường nhưng không nhất thiết phải là Giám mục (ví dụ như hai nhà thần học - linh mục [Dòng Tên](/wiki/D%C3%B2ng_T%C3%AAn) [Henri de Lubac](/w/index.php?title=Henri_de_Lubac&action=edit&redlink=1) và [Avery Dulles](/w/index.php?title=Avery_Dulles&action=edit&redlink=1)), là thành viên của [Hồng y đoàn](/wiki/H%E1%BB%93ng_y_%C4%90o%C3%A0n), trong đó những vị dưới 80 tuổi có quyền bầu Giáo hoàng trong [Mật nghị Hồng y](/wiki/M%E1%BA%ADt_ngh%E1%BB%8B_H%E1%BB%93ng_y) của Giáo hội Công giáo.
Theo thể chế Giám mục, chỉ có Giám mục mới có quyền tấn phong Giám mục, linh mục hoặc
[chấp sự](/wiki/Ph%C3%B3_t%E1%BA%BF) ( *deacon*).
Giám mục được tấn phong bởi các Giám mục khác, tuỳ theo mỗi giáo hội, có thể cần có hai hoặc ba Giám mục tham gia lễ tấn phong. Theo giáo lý Công giáo Rôma, mỗi Giám mục đều có quyền tấn phong Giám mục cho
[linh mục](/wiki/Linh_m%E1%BB%A5c) khi được Giáo hoàng cho phép, ngoài ra, bất cứ sự tấn phong Giám mục nào không được Giáo hoàng phê chuần thì cả người được tấn phong và vị Giám mục chủ phong đều bị vạ tuyệt thông tiền kết.
Có những cách khác nhau trong các giáo hội để chọn ứng viên cho chức Giám mục. Trong Giáo hội Công giáo Rôma ngày nay, Bộ Giám mục (
*Congregation for Bishops*) xem xét việc tuyển chọn tân Giám mục để Giáo hoàng phê chuẩn. Trong hầu hết các giáo hội Chính Thống, tín hữu và linh mục được phép có tiếng nói, theo các mức độ khác nhau, về tiến trình tuyển chọn Giám mục.
Giáo hoàng, ngoài chức danh Giám mục Rôma và là lãnh tụ Giáo hội Công giáo Rôma, còn là Thượng phụ Giáo hội Latin. Các Giám mục Giáo hội Latin chỉ chịu trách nhiệm trước Giáo hoàng, không phải với các Giám mục khác ngoại trừ Tổng Giám mục đô thành là cấp trên trực tiếp của họ.
Giám mục Công giáo, Anh giáo và Chính thống giáo tuyên xưng họ là một phần trong chuỗi liên tục các Giám mục được tấn phong kể từ thời kỳ các tông đồ, đó là quyền kế thừa tông đồ (
*apostolic succession*). Chiếu theo chỉ dụ *Apostolicae Curae* năm [1896](/wiki/1896) của Giáo hoàng [Leo XIII](/wiki/Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng_L%C3%AA%C3%B4_XIII), Giáo hội Công giáo Rôma cho rằng hệ thống chức sắc Anh giáo là không xứng hiệp vì giáo hội này đã thay đổi nghi lễ tấn phong.
Trong những thập niên gần đây, một số giáo phận thuộc Cộng đồng Anh giáo khởi sự tấn phong nữ Giám mục. Nữ Giám mục Anh giáo đầu tiên là
[Barbara Clementine Harris](/w/index.php?title=Barbara_Clementine_Harris&action=edit&redlink=1), được tấn phong năm [1989](/wiki/1989).
## Các giáo hội khác[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&veaction=edit&vesection=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&action=edit§ion=18)]
Một số giáo hội như
[Lutheran](/wiki/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_Luther), [Giám Lý](/wiki/Phong_tr%C3%A0o_Gi%C3%A1m_L%C3%BD) và [Mormon](/wiki/M%E1%BA%B7c_M%C3%B4n) cũng có Giám mục, nhưng vai trò và chức năng của Giám mục trong các giáo hội này khác biệt đáng kể với Công giáo, Chính thống giáo và Anh giáo. Trong một số cộng đồng [Kháng Cách](/wiki/Tin_L%C3%A0nh), chức vụ tương đương với Giám mục được gọi là **. mục sư**
### Giáo hội Luther Tin Lành Mỹ[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&veaction=edit&vesection=19) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&action=edit§ion=19)]
Trong
[Giáo hội Luther Tin Lành Mỹ](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_Luther_Tin_L%C3%A0nh_M%E1%BB%B9&action=edit&redlink=1) ( *the Evangelical Lutheran Church in America*), giáo phái Luther lớn nhất [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3), có nguồn gốc từ các giáo hội quốc giáo ở [Bắc Âu](/wiki/B%E1%BA%AFc_%C3%82u) (tương tự Giáo hội Anh), Giám mục được tuyển chọn bởi hội đồng giáo hạt (cấu thành bởi đại biểu của tín hữu và mục sư), có nhiệm kỳ 6 năm, có thể được tái bổ nhiệm. Các Giám mục chịu trách nhiệm phong chức [mục sư](/wiki/M%E1%BB%A5c_s%C6%B0), bổ chức các chức viên chấp sự, phê chuẩn việc chuyển đổi mục sư giữa các giáo đoàn, duy trì việc giảng dạy giáo huấn của [Martin Luther](/wiki/Martin_Luther) và Hiến chương của giáo hội. Giám mục trưởng của giáo hội được tuyển chọn cho nhiệm kỳ duy nhất kéo dài 6 năm, đảm trách việc tấn phong Giám mục, chủ toạ đại hội đồng giáo hội triệu tập mỗi hai năm. Một cấu trúc tương tự cũng được áp dụng cho [Giáo hội Luther Tin Lành Canada](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_Luther_Tin_L%C3%A0nh_Canada&action=edit&redlink=1).
### Giáo hội Giám Lý[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&veaction=edit&vesection=20) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&action=edit§ion=20)]
Trong
[Giáo hội Giám Lý Hiệp nhất](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_Gi%C3%A1m_L%C3%BD_Hi%E1%BB%87p_nh%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1) ( *United Methodist Church*), các Giám mục phục vụ như là những viên chức giáo hội để thi hành mục vụ và cai quản hội thánh. Giám mục được tuyển chọn trong số các mục sư, được bầu phiếu bởi đại biểu hội nghị giáo hạt, được tấn phong bởi các Giám mục theo nghi thức đặt tay. Trong Giáo hội Giám Lý Hiệp nhất, chỉ có Giám mục được trao quyền tấn phong Giám mục và mục sư. Trong số các chức năng của Giám mục có tấn phong và cử mục sư đến quản nhiệm tại các nhà thờ địa phương, chủ toạ các buổi họp của các hội đồng thường niên, hội đồng tư pháp và đại hội đồng, cung ứng tiện nghi mục vụ cho các mục sư thuộc quyền cùng bảo vệ giáo lý và kỷ cương của giáo hội. Nhiệm kỳ của Giám mục tại các giáo hạt thuộc Giáo hội Giám Lý Hiệp nhất là bốn năm, có thể kéo dài ba nhiệm kỳ trước khi nghỉ hưu hoặc được bổ nhiệm sang giáo hạt khác. Phụ nữ có thể đảm nhiệm chức vụ này, Mục sư [Marjorie Matthews](/w/index.php?title=Marjorie_Matthews&action=edit&redlink=1) là phụ nữ đầu tiên được tấn phong Giám mục năm [1980](/wiki/1980). [John Wesley](/wiki/John_Wesley) đã bổ nhiệm [Thomas Coke](/w/index.php?title=Thomas_Coke&action=edit&redlink=1) làm "Tổng Quản nhiệm" và hướng dẫn rằng [Francis Asbury](/wiki/Francis_Asbury) nên được bổ nhiệm vào một chức vụ tương tự tại Hoa Kỳ trong năm [1784](/wiki/1784) sau khi Giáo hội Giám Lý ( *Methodist Episcopal Church*) trở nên giáo phái độc lập với Giáo hội Anh. Sau đó, Coke trở về [Anh Quốc](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland), trong khi Asbury trở nên trụ cột cho giáo hội tân lập trên vùng đất mới. Lúc đầu, chính Asbury cũng không muốn nhận mình là Giám mục, nhưng dần dà ông chấp nhận danh hiệu được giáo hội thiết lập.
Trong số những Giám mục được biết đến nhiều nhất trong Giáo hội Giám Lý Hiệp nhất có
[Thomas Coke](/w/index.php?title=Thomas_Coke&action=edit&redlink=1), [Francis Asbury](/wiki/Francis_Asbury), [Richard Whatcoat](/w/index.php?title=Richard_Whatcoat&action=edit&redlink=1), [Philip William Otterbein](/w/index.php?title=Philip_William_Otterbein&action=edit&redlink=1), [Martin Boehm](/w/index.php?title=Martin_Boehm&action=edit&redlink=1), [Jacob Albright](/w/index.php?title=Jacob_Albright&action=edit&redlink=1), [John Seybert](/w/index.php?title=John_Seybert&action=edit&redlink=1), [Matthew Simpson](/w/index.php?title=Matthew_Simpson&action=edit&redlink=1), [John Stamm](/w/index.php?title=John_Stamm&action=edit&redlink=1), [William Ragsdale Cannon](/w/index.php?title=William_Ragsdale_Cannon&action=edit&redlink=1), [Marjorie Matthews](/w/index.php?title=Marjorie_Matthews&action=edit&redlink=1), [Leontine T. Kelly](/w/index.php?title=Leontine_T._Kelly&action=edit&redlink=1), [William B. Oden](/w/index.php?title=William_B._Oden&action=edit&redlink=1), [Ntambo Nkulu Ntanda](/w/index.php?title=Ntambo_Nkulu_Ntanda&action=edit&redlink=1), [William Willimon](/w/index.php?title=William_Willimon&action=edit&redlink=1) và [Thomas Bickerton](/w/index.php?title=Thomas_Bickerton&action=edit&redlink=1).
Mặc dù đã thiết lập chức Giám mục ngay từ đầu
[thế kỷ 19](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_19), khi [Phong trào Giám Lý](/wiki/Phong_tr%C3%A0o_Gi%C3%A1m_L%C3%BD) chính thức tách khỏi Giáo hội Anh, chức vụ này nay không còn tồn tại trong cộng đồng Giám Lý tại Anh.
### Giáo hội Giám Lý Cơ Đốc[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&veaction=edit&vesection=21) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&action=edit§ion=21)]
Trong
[Giáo hội Giám Lý Cơ Đốc](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_Gi%C3%A1m_L%C3%BD_C%C6%A1_%C4%90%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1) ( *Christian Methodist Episcopal Church*), Giám mục đảm nhiệm công việc cai quản giáo hội, được bầu chọn bởi các đại biểu và được thi hành chức vụ cho đến khi về hưu ở tuổi 74. Giám mục chịu trách nhiệm bổ nhiệm mục sư đến phục vụ tại các giáo đoàn trong cương vị quản nhiệm, cử hành lễ phong chức và bảo vệ giáo lý và kỷ cương của hội thánh. Đại Hội đồng, được triệu tập bốn năm một lần, cấu thành bởi con số ngang bằng nhau của đại biểu của giới chức sắc và tín hữu. Nhiệm kỳ của Giám mục kéo dài bốn năm. Phụ nữ có thể được bầu chọn vào chức vụ này.
Trong một vài giáo phái
[Ngũ Tuần](/wiki/Phong_tr%C3%A0o_Ng%C5%A9_Tu%E1%BA%A7n) cũng như trong một số giáo đoàn độc lập, thuật ngữ này áp dụng cho chức danh quản nhiệm (người lãnh đạo các giáo đoàn địa phương, không phân biệt nam nữ). Cách sử dụng này khá phổ biến trong các giáo phái của [người Mỹ gốc Phi](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_M%E1%BB%B9_g%E1%BB%91c_Phi) ở [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Trong [Giáo hội Scotland](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_Scotland&action=edit&redlink=1), theo thể chế [Trưởng Lão](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_L%C3%A3o), từ "Giám mục" dùng để chỉ [mục sư](/wiki/M%E1%BB%A5c_s%C6%B0), thường là quản nhiệm giáo sở, coi sóc những người đang được đào tạo cho chức vụ mục sư.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&veaction=edit&vesection=22) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&action=edit§ion=22)] **Cf. S. PIUS X, Motu proprio Tampridem, 19 mart. 1914: AAS 6 (1914). pp. 174 ss. – PIUS XII, const. apost. Exsul Familia, 1 aug. 1952: AAS 44 (1952), pp. 652 ss.; Leges Operis Apostolatus Maris, auctoritate Pii XII conditae. 21 nov. 1957: AAS 50 (1958), pp. 375 ss.** [^](#cite_ref-1) **"Anh em hãy giữ lấy mình, và luôn cả bầy mà** [^](#cite_ref-2) [Chúa Thánh Linh](/wiki/Ch%C3%BAa_Th%C3%A1nh_Linh)đã lập anh em làm người coi sóc (Giám mục), để chăn giữ hội thánh của [Thiên Chúa](/wiki/Thi%C3%AAn_Ch%C3%BAa)mà Ngài đã mua bằng chính huyết mình". Công vụ 20. 28 **"** [^](#cite_ref-3) [Phao-lô](/wiki/S%E1%BB%A9_%C4%91%E1%BB%93_Phaol%C3%B4)và [Timothy](/w/index.php?title=Timothy&action=edit&redlink=1), tôi tớ của Chúa Giê-xu Cơ Đốc, gởi cho hết thảy các thánh đồ trong Chúa Giê-xu Cơ Đốc, ở thành Phi-líp, cùng cho các Giám mục và các chấp sự." Philippians 1.1 **"Vậy, Giám mục cần phải không chỗ trách được, là chồng chỉ một vợ mà thôi, có tiết độ, có tài trí, xứng đáng, hay tiếp khách và khéo dạy dỗ." 1Timothy 3.2** [^](#cite_ref-4) **"Vì Giám mục là người quản lý nhà Thiên Chúa thì phải không chỗ trách được. Chẳng nên kiêu ngạo, giận dữ, ghiền rượu, hung tàn, tham lợi; nhưng phải hay tiếp đãi khách, bạn với người hiền, khôn ngoan, công bình, thánh sạch, tiết độ, hằng giữ đạo thật y như đã nghe dạy, hầu cho có thể theo đạo lành mà khuyên dỗ người khác và bác lại kẻ chống trả.** [^](#cite_ref-5) *" Titus 1.7-9* **"Vì anh em vốn giống như chiên đi lạc, mà bây giờ trở về cùng Đấng chăn chiên và Giám mục của linh hồn mình.** [^](#cite_ref-6) *" 1Peter 2. 25* **“The Episcopate during the Civil Wars, 1642-1649”.** [^](#cite_ref-7) *(Oxford University Press)* [The English Historical Review](/w/index.php?title=The_English_Historical_Review&action=edit&redlink=1) **83**(328): pp. 523–537. Tháng 7 năm 1968. [JSTOR](/wiki/JSTOR) [564164](//www.jstor.org/stable/564164). [^](#cite_ref-8) [Episcopy](http://www.british-civil-wars.co.uk/glossary/episcopacy.htm). *British Civil Wars, Commonwealth and Protectorate 1638–60*. Truy cập ngày 12 tháng 8 năm 2011.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&veaction=edit&vesection=23) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&action=edit§ion=23)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&veaction=edit&vesection=24) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&action=edit§ion=24)]
### Ấn phẩm[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&veaction=edit&vesection=25) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&action=edit§ion=25)] [Ignatius of Antioch](/w/index.php?title=Ignatius_of_Antioch&action=edit&redlink=1), *Epistles of to the Ephesians, Magnesians, Trallesians, and Smyrnans*, Lightfoot, trans., Harmer, ed. (Kessinger, 1891/2003). [ISBN 0-7661-6498-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0766164985)
- Mathews, James,
*Set Apart To Serve: The Role of the Episcopacy in the Wesleyan Tradition*(Nashville: Abingdon, 1985).
- Moede, Gerald,
*The Office of Bishop in Methodism: Its History and Development*(Nashville: Abingdon, 1965).
### Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&veaction=edit&vesection=26) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c&action=edit§ion=26)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|[1 Timothy 3:1-7](http://biblestudytools.net/OnlineStudyBible/bible.cgi?word=1+Timothy+3%3A1-7§ion=0&version=nrs&new=1&oq=&NavBook=1ti&NavGo=3&NavCurrentChapter=3)( *)* [NRSV](/w/index.php?title=NRSV&action=edit&redlink=1) [Titus 1:7-9](http://biblestudytools.net/OnlineStudyBible/bible.cgi?word=Titus+1%3A7-9§ion=0&version=nrs&new=1&oq=&NavBook=tit&NavGo=1&NavCurrentChapter=1)( *)* [NRSV](/w/index.php?title=NRSV&action=edit&redlink=1) [Methodist/Anglican Thoughts On Apostolic Succession](http://www.revneal.org/Writings/apostoli.htm)by Gregory Neal [Methodist Episcopacy: In Search of Holy Orders](http://www.revneal.org/Writings/methepisc.htm)by Gregory Neal [What a bishop wears](http://www.hbgdiocese.org/bishop/downloadables/What%20a%20Bishop%20Wears.pdf)(Office of Worship of the Diocese of Harrisburg)

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

X-Cache: cp1055 hit (2), cp1065 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate


markdown:
# Mạc Kính Chỉ
|Mạc Hùng Lễ Công|
|
|[nhà Mạc](/wiki/Nh%C3%A0_M%E1%BA%A1c)thời hậu kì [1592](/wiki/1592)– [1593](/wiki/1593) [Mạc Thuần Phúc Đế](/wiki/M%E1%BA%A1c_M%E1%BA%ADu_H%E1%BB%A3p) [Mạc Vũ An Đế](/wiki/M%E1%BA%A1c_To%C3%A0n) [Mạc Kính Cung](/wiki/M%E1%BA%A1c_K%C3%ADnh_Cung)
|Niên hiệu|
|Bảo Định (1592 – 1593)
|
Khang Hựu (1593 – 1593)
[Nhà Mạc](/wiki/Nh%C3%A0_M%E1%BA%A1c) [Mạc Kính Điển](/wiki/M%E1%BA%A1c_K%C3%ADnh_%C4%90i%E1%BB%83n) [1593](/wiki/1593) **Mạc Kính Chỉ** ( [chữ Hán](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n):莫敬止, ?-1593) là vua nhà Mạc thời hậu kỳ, khi Bắc triều chấm dứt với cái chết của cha con [Mạc Mậu Hợp](/wiki/M%E1%BA%A1c_M%E1%BA%ADu_H%E1%BB%A3p) và [Mạc Toàn](/wiki/M%E1%BA%A1c_To%C3%A0n). Nguyên quán Mạc Kính Chỉ là người xã Cao Đôi, huyện Bình Hà (nay là thôn Long Động, xã Nam Tân, huyện [Nam Sách](/wiki/Nam_S%C3%A1ch), tỉnh [Hải Dương](/wiki/H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng), [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam))
## Mục lục
## Thân thế[
[sửa](/w/index.php?title=M%E1%BA%A1c_K%C3%ADnh_Ch%E1%BB%89&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%E1%BA%A1c_K%C3%ADnh_Ch%E1%BB%89&action=edit§ion=1)]
Mạc Kính Chỉ là con cả của Khiêm vương
[Mạc Kính Điển](/wiki/M%E1%BA%A1c_K%C3%ADnh_%C4%90i%E1%BB%83n), quan phụ chính trụ cột của [nhà Mạc](/wiki/Nh%C3%A0_M%E1%BA%A1c) trong hơn 30 năm. Trước đó, Mạc Kính Chỉ được phong tước là **Đoan Hùng Vương**, sau có tội bị giáng làm thứ dân. Đến khi triều đình [nhà Mạc](/wiki/Nh%C3%A0_M%E1%BA%A1c) suy yếu thì Mạc Kính Chỉ lại được ban tước **Hùng Lễ Công** nhưng không có thực quyền.
## Vua Bảo Định[
[sửa](/w/index.php?title=M%E1%BA%A1c_K%C3%ADnh_Ch%E1%BB%89&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%E1%BA%A1c_K%C3%ADnh_Ch%E1%BB%89&action=edit§ion=2)]
Năm 1592 khi
[Mạc Mậu Hợp](/wiki/M%E1%BA%A1c_M%E1%BA%ADu_H%E1%BB%A3p) thất thế, ông thu thập tàn quân chiếm cứ vùng Thanh Lâm và xưng vua ở Nam Giản thuộc [Chí Linh](/wiki/Ch%C3%AD_Linh), [Hải Dương](/wiki/H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng), lấy niên hiệu Bảo Định thứ nhất (1592).
Mạc Kính Chỉ xưng vua được tôn thất
[nhà Mạc](/wiki/Nh%C3%A0_M%E1%BA%A1c) hưởng ứng, lập bản doanh triệu tập quần tụ được các đại thần văn võ còn xu hướng với nhà Mạc tôn phú, quân binh lên tới hàng vạn. Mạc Kính Chỉ sắp đặt các đại thần theo một triều đình có đầy đủ văn võ, cắt đặt các quan chức trong ngoài.
## Khôi phục miền đông[
[sửa](/w/index.php?title=M%E1%BA%A1c_K%C3%ADnh_Ch%E1%BB%89&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%E1%BA%A1c_K%C3%ADnh_Ch%E1%BB%89&action=edit§ion=3)]
Thấy nhà Mạc chưa hết người đứng lên khôi phục cơ nghiệp và còn được các văn thần, võ tướng vùng Bắc Hà tôn phù, phụ chính Nam triều là
[Trịnh Tùng](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_T%C3%B9ng) lập tức tiến binh đánh Mạc Kính Chỉ. Tháng chạp năm 1592, Tùng sai các Thái Quận công: Nguyễn Thất Lý, Bùi Văn Khuê, Trần Bách Niên, Nguyễn Nga dùng thủy binh tiến đánh.
Nhưng quân của Trịnh Tùng vừa tới nơi đã bị Kính Chỉ phục binh đánh cho quan quân Lê – Trịnh trở tay không kịp. Nguyễn Thất Lý bị chém chết tại trận, Nguyễn Nga trúng thương may mà ngã trên thuyền nên được cứu thoát, quân của Bùi Văn Khuê, Trần Bách Niên bị đánh tan tác. Kính Chỉ thu nhiều thuyền bè, khí giới và binh lương. Ngay trận đầu thắng lớn Kính Chỉ sai Đông các học sỹ Đỗ Trực làm tờ hịch bố cáo toàn bộ trấn Kinh Bắc, Hải Dương theo về với Kính Chỉ
. [1]
## Thất bại[
[sửa](/w/index.php?title=M%E1%BA%A1c_K%C3%ADnh_Ch%E1%BB%89&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%E1%BA%A1c_K%C3%ADnh_Ch%E1%BB%89&action=edit§ion=4)]
Ngày 17 tháng 12 năm 1592, Trịnh Tùng lại sai Thái úy
[Hoàng Đình Ái](/wiki/Ho%C3%A0ng_%C4%90%C3%ACnh_%C3%81i), Thái bảo Trịnh Đô đốc binh và voi, ngựa tới đánh Kính Chỉ. Đình Ái cho lập đồn binh dọc tuyến sông. Trịnh Tùng lại sai Thái Úy [Nguyễn Hữu Liêu](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_H%E1%BB%AFu_Li%C3%AAu) đưa thủy binh lên hỗ trợ Đình Ái. Kính Chỉ cũng dàn quân dọc tuyên sông cự địch. Một dải trường giang chia ra nam – bắc, quân nối quân liên tiếp chiến đấu kéo dài hàng tháng trời không phân thắng thua.
Ngày 9 tháng giêng năm Quý mùi (1593), Trịnh Tùng đích thân đốc đại quân vượt
[sông Nhị Hà](/wiki/S%C3%B4ng_H%E1%BB%93ng), ngày 12 tiến đến Cẩm Giang, hội với các tướng xong. [Trịnh Tùng](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_T%C3%B9ng) lại đích thân làm tướng trung quân, sai Đình Ái lẻn đánh úp sau lưng Kính Chỉ. Trịnh Tùng dùng thủy quân chặn vùng thượng lưu tạo thế bao vây tứ phía.
Trước sức địch mạnh, ông phải chiến đấu quyết liệt và lui lên núi Chí Linh. Trịnh Tùng tiếp tục truy kích, cuối cùng tới ngày 14 tháng giêng thì bắt được Kính Chỉ ở thôn Tân Manh, huyện Hoành Bồ (Quảng Ninh) và nhiều tôn thất nhà Mạc. Ngày 27 tháng giêng, Mạc Kính Chỉ bị Trịnh Tùng mang chém ở bến Thảo Tân.
Mạc Kính Chỉ chỉ xưng vua được 3 tháng.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=M%E1%BA%A1c_K%C3%ADnh_Ch%E1%BB%89&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%E1%BA%A1c_K%C3%ADnh_Ch%E1%BB%89&action=edit§ion=5)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=M%E1%BA%A1c_K%C3%ADnh_Ch%E1%BB%89&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%E1%BA%A1c_K%C3%ADnh_Ch%E1%BB%89&action=edit§ion=6)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=M%E1%BA%A1c_K%C3%ADnh_Ch%E1%BB%89&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%E1%BA%A1c_K%C3%ADnh_Ch%E1%BB%89&action=edit§ion=7)]
|
|

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

Content-Encoding: gzip

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1065 frontend miss (0)


markdown:
# Sukhoi Su-27
|
|![]()
|
|Thông tin trong bài này hoặc đoạn này không
Xin bạn hãy
|Su-27|
|
|![]()
[Những Hiệp sĩ Nga](/w/index.php?title=Nh%E1%BB%AFng_Hi%E1%BB%87p_s%C4%A9_Nga&action=edit&redlink=1) [Hãng sản xuất](/wiki/H%C3%A3ng_ch%E1%BA%BF_t%E1%BA%A1o_h%C3%A0ng_kh%C3%B4ng_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5) [Phòng thiết kế Sukhoi](/wiki/Sukhoi) [20 tháng 5](/wiki/20_th%C3%A1ng_5)- [1977](/wiki/H%C3%A0ng_kh%C3%B4ng_n%C4%83m_1977) [Tháng 12](/wiki/Th%C3%A1ng_m%C6%B0%E1%BB%9Di_hai)- [1984](/wiki/1984) ![ Flag of Russia.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Flag_of_Russia.svg/22px-Flag_of_Russia.svg.png)
![ Flag of Russia.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Flag_of_Russia.svg/22px-Flag_of_Russia.svg.png)
[Không quân Nga](/wiki/Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_Nga) ![ Flag of Vietnam.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Flag_of_Vietnam.svg/22px-Flag_of_Vietnam.svg.png)
![ Flag of Vietnam.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Flag_of_Vietnam.svg/22px-Flag_of_Vietnam.svg.png)
[Không quân Nhân dân Việt Nam](/wiki/Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) ![ Flag of the People's Republic of China.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg/22px-Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg.png)
![ Flag of the People's Republic of China.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg/22px-Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg.png)
[Không quân Trung Hoa](/wiki/Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_Qu%C3%A2n_Gi%E1%BA%A3i_ph%C3%B3ng_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Qu%E1%BB%91c) ![ Flag of India.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/41/Flag_of_India.svg/22px-Flag_of_India.svg.png)
![ Flag of India.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/41/Flag_of_India.svg/22px-Flag_of_India.svg.png)
[Không quân Ấn Độ](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99&action=edit&redlink=1) ![ Flag of Ukraine.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/49/Flag_of_Ukraine.svg/22px-Flag_of_Ukraine.svg.png)
![ Flag of Ukraine.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/49/Flag_of_Ukraine.svg/22px-Flag_of_Ukraine.svg.png)
[Không quân Ukraina](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_Ukraina&action=edit&redlink=1)
~300 (do Trung Quốc sản xuất với tên gọi
[Shenyang J-11](/wiki/Shenyang_J-11))
Chi phí vận hành: ~7.000 USD/1 giờ bay
** ( Sukhoi Su-27** **Су-27**trong bảng chữ cái Cyrillic) ( [tên ký hiệu của NATO](/wiki/T%C3%AAn_k%C3%BD_hi%E1%BB%87u_c%E1%BB%A7a_NATO)' **Flanker'**- kẻ tấn công sườn) là một [máy bay tiêm kích](/wiki/M%C3%A1y_bay_ti%C3%AAm_k%C3%ADch)phản lực [Xô Viết](/wiki/X%C3%B4_vi%E1%BA%BFt)độc đáo được thiết kế bởi [Phòng thiết kế Sukhoi](/wiki/Sukhoi)(SDB) và được sản xuất năm 1977. Nó là đối thủ trực tiếp của những loại máy bay chiến đấu thế hệ mới của [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)( [F-14 Tomcat](/wiki/Grumman_F-14_Tomcat)sản xuất năm 1970, [F-15 Eagle](/wiki/McDonnell_Douglas_F-15_Eagle)sản xuất năm 1972, [F-16 Fighting Falcon](/wiki/General_Dynamics_F-16_Fighting_Falcon)và [F/A-18 Hornet](/wiki/McDonnell_Douglas_F/A-18_Hornet)), với tầm hoạt động lớn, trang bị vũ khí hạng nặng, và cực kỳ cơ động nhanh nhẹn linh hoạt. Su-27 thường xuyên thực hiện các chuyến bay trong các nhiệm vụ chiếm ưu thế trên không, nhưng nó có thể thực hiện gần như mọi nhiệm vụ chiến đấu.
Từ thiết kế cơ bản của Su-27, vài mẫu phát triển khác đã được thực hiện.
[Su-33 'Flanker-D'](/wiki/Sukhoi_Su-33) là một mẫu máy bay tiêm kích đánh chặn phòng thủ hạm đội được phát triển từ thiết kế của Su-27 và được trang bị trên các [tàu sân bay](/wiki/T%C3%A0u_s%C3%A2n_bay). Sự khác nhau chính bao gồm móc hãm ở đuôi và [cánh mũi](/wiki/C%C3%A1nh_m%C5%A9i). [Su-30](/wiki/Sukhoi_Su-30) là một mẫu máy bay tiêm kích đa nhiệm, hai chỗ bay trong mọi thời tiết, chuyên thực hiện các nhiệm vụ không chiến và đánh chặn từ xa. Những phiên bản phát triển xa hơn bao gồm phiên bản tiêm kích-bom [Su-34 'Fullback'](/wiki/Sukhoi_Su-34) và phiên bản tiêm kích phòng thủ trên không cải tiến [Su-35 'Flanker-E'](/wiki/Sukhoi_Su-35) có những tính năng vượt trội trong mọi mặt.
## Mục lục
[1 Phát triển](#Ph.C3.A1t_tri.E1.BB.83n) [2 Thiết kế](#Thi.E1.BA.BFt_k.E1.BA.BF) [3 Lịch sử hoạt động](#L.E1.BB.8Bch_s.E1.BB.AD_ho.E1.BA.A1t_.C4.91.E1.BB.99ng) [4 Các phiên bản](#C.C3.A1c_phi.C3.AAn_b.E1.BA.A3n) [5 Các quốc gia sử dụng](#C.C3.A1c_qu.E1.BB.91c_gia_s.E1.BB.AD_d.E1.BB.A5ng) [6 Thông số kỹ thuật (Sukhoi Su-27)](#Th.C3.B4ng_s.E1.BB.91_k.E1.BB.B9_thu.E1.BA.ADt_.28Sukhoi_Su-27.29) [7 Các sự kiện và tai nạn](#C.C3.A1c_s.E1.BB.B1_ki.E1.BB.87n_v.C3.A0_tai_n.E1.BA.A1n) [8 Trò chơi máy tính và Phim](#Tr.C3.B2_ch.C6.A1i_m.C3.A1y_t.C3.ADnh_v.C3.A0_Phim) [9 Tham khảo](#Tham_kh.E1.BA.A3o) [10 Liên kết ngoài](#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i) [11 Chủ đề liên quan](#Ch.E1.BB.A7_.C4.91.E1.BB.81_li.C3.AAn_quan)
## Phát triển[
[sửa](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&action=edit§ion=1)]
### Bối cảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&action=edit§ion=2)]
Năm
[1969](/wiki/1969), [Liên bang Xô viết](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) biết rằng [Không quân Hoa Kỳ](/wiki/Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3) đã lựa chọn [McDonnell Douglas](/wiki/McDonnell_Douglas) để sản xuất loại **Máy bay Chiến đấu Thí nghiệm** (sẽ trở thành loại [F-15 Eagle](/wiki/McDonnell_Douglas_F-15_Eagle) sau này). Để đáp trả mối đe dọa tương lai đó, người Xô viết đã lập ra chương trình **PFI** ( *perspektivnyi frontovoy istrebitel*, "Máy bay tiêm kích chiến thuật tiên tiến"), để chế tạo một loại máy bay có thể đương đầu với loại máy bay tiêm kích mới của Hoa Kỳ. [ [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)]
Tuy nhiên, vào năm
[1971](/wiki/1971) người Xô Viết nhận thấy loại máy bay PFI có giá thành quá đắt mà họ lại rất cần một số lượng lớn, và chương trình máy bay PFI đã bị chia thành **TPFI** (Tyazholyi Perspektivnyi Frontovoi Istrebitel, có nghĩa là "Máy bay tiêm kích chiến thuật tiên tiến hạng nặng") và **LPFI** (Legkiy Perspektivnyi Frontovoi Istrebitel, có nghĩa là "Máy bay tiêm kích chiến thuật hạng nhẹ"). Chương trình TPFI tương tự như [Chương trình F-X](/wiki/McDonnell_Douglas_F-15_Eagle) của Mỹ, và F-15 là kết quả của chương trình này. Trong khi chương trình LPFI lại tương tự như [Chương trình LWF](/w/index.php?title=M%C3%A1y_bay_ti%C3%AAm_k%C3%ADch_h%E1%BA%A1ng_nh%E1%BA%B9&action=edit&redlink=1), mà kết quả của LWF là [F-16 Fighting Falcon](/wiki/General_Dynamics_F-16_Fighting_Falcon) và [Northrop YF-17](/wiki/Northrop_YF-17), từ YF-17 đã dẫn đến loại [F/A-18 Hornet](/wiki/McDonnell_Douglas_F/A-18_Hornet). Sukhoi OKB nhận được chương trình TPFI, và [Mikoyan-Gurevich](/wiki/Mikoyan) đảm nhận phát triển LPFI. [ [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)]
Vì cùng được xuất phát từ một chương trình đã nghiên cứu trước đó nên Su-27 và
[MiG-29](/wiki/Mikoyan_MiG-29) có hình dạng bên ngoài khá giống nhau. Su-27 được thiết kế như một máy bay chiến đấu và đánh chặn tầm xa, còn MiG-29 được thiết kế trong vai trò máy bay hỗ trợ chiến thuật tầm ngắn.
### Giai đoạn thiết kế[
[sửa](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&action=edit§ion=3)]
Thiết kế của Sukhoi, dần được thay đổi để phản ánh tham vọng
[Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) về một loại máy bay vượt xa F-15, và mẫu đầu tiên có tên gọi là **T-10** (thiết kế máy bay [cánh tam giác](/w/index.php?title=C%C3%A1nh_tam_gi%C3%A1c&action=edit&redlink=1) thứ 10 của Sukhoi), cất cánh lần đầu ngày [20 tháng 5](/wiki/20_th%C3%A1ng_5) năm [1977](/wiki/1977). Chiếc máy bay này có cánh tam giác lớn, rút ngắn, với hai động cơ tách rời và một [cánh đuôi kép](/w/index.php?title=C%C3%A1nh_%C4%91u%C3%B4i_k%C3%A9p&action=edit&redlink=1). Khoảng 'rỗng' giữa hai động cơ, tương tự loại [F-14 Tomcat](/wiki/Grumman_F-14_Tomcat), vừa có tác dụng như một bề mặt tạo lực nâng phụ vừa có tác dụng che chắn vũ khí khỏi sự phát hiện của [radar](/wiki/Ra_%C4%91a). Khi đang được phát triển, mẫu thiết kế của Sukhoi đã bị [vệ tinh gián điệp](/w/index.php?title=V%E1%BB%87_tinh_gi%C3%A1n_%C4%91i%E1%BB%87p&action=edit&redlink=1) phát hiện khi thực hiện chuyến bay thử tại Trung tâm thử nghiệm bay Zhukovsky gần thị trấn [Ramenskoe](/wiki/Ramenskoe), dẫn tới việc nó bị tạm đặt mật danh **Ram-K**. Phương Tây tin rằng Ram-K đã được phát triển thành hai phiên bản: một máy bay chiến đấu [cánh cụp cánh xoè](/w/index.php?title=C%C3%A1nh_c%E1%BB%A5p_c%C3%A1nh_xo%C3%A8&action=edit&redlink=1) với chức năng tương tự [Grumman](/wiki/Grumman_Aircraft_Engineering_Corporation) [F-14](/wiki/Grumman_F-14_Tomcat) và một phiên bản [máy bay tiêm kích đánh chặn](/wiki/M%C3%A1y_bay_ti%C3%AAm_k%C3%ADch_%C4%91%C3%A1nh_ch%E1%BA%B7n) cánh cứng 2 chỗ, trên thực tế trở thành loại [Mikoyan MiG-31](/wiki/Mikoyan_MiG-31) không hề liên quan.
T-10 đã bị các nhà quan sát phương Tây phát hiện và đặt
[tên ký hiệu](/wiki/T%C3%AAn_k%C3%BD_hi%E1%BB%87u_c%E1%BB%A7a_NATO) ' **Flanker-A'**). Sự phát triển T-10 được đánh dấu bởi nhiều vấn đề nghiêm trọng, ví dụ như tai nạn rơi máy bay ngày [7 tháng 5](/wiki/7_th%C3%A1ng_5) năm [1978](/wiki/1978). Những thiết kế khác được đưa ra thay thế, và một phiên bản đã được sửa đổi rất nhiều có tên gọi là **T-10S**, cất cánh lần đầu ngày [20 tháng 4](/wiki/20_th%C3%A1ng_4) năm [1981](/wiki/1981). Cả phiên bản này cũng gặp phải nhiều vấn đề kỹ thuật dẫn tới một vụ tai nạn khác ngày [23 tháng 12](/wiki/23_th%C3%A1ng_12) năm [1981](/wiki/1981).
Việc chế tạo
**Su-27** (thỉnh thoảng gọi là **Su-27S**, [tên ký hiệu của NATO](/wiki/T%C3%AAn_k%C3%BD_hi%E1%BB%87u_c%E1%BB%A7a_NATO) ' **Flanker-B'**) và bắt đầu hoạt động trong [VVS](/wiki/Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_X%C3%B4_vi%E1%BA%BFt) diễn ra khoảng năm [1984](/wiki/1984), dù những khó khăn trong chế tạo khiến nó không thể xuất hiện cho tới tận năm [1986](/wiki/1986). Su-27 đã hoạt động trong cả [Quân chủng Phòng không Xô Viết](/wiki/L%E1%BB%B1c_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_Ph%C3%B2ng_kh%C3%B4ng_X%C3%B4_vi%E1%BA%BFt) (PVO) và [Hàng không Tiền tuyến](/wiki/Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_X%C3%B4_vi%E1%BA%BFt). Khi hoạt động trong Lực lượng phòng không Xô viết (V-PVO), vai trò chủ yếu của nó là đánh chặn thay thế các loại máy bay cũ như [Sukhoi Su-15](/wiki/Sukhoi_Su-15) và [Tupolev Tu-28](/wiki/Tupolev_Tu-28).
Dù 'Flanker' có khả năng mang các loại vũ khí không đối đất, khi hoạt động trong Hàng không Tiền tuyến, vai trò chủ yếu của nó không phải là hỗ trợ trên không cũng không phải là chiếm ưu thế trên không ở chiến trường mà là ngăn chặn trên không, với nhiệm vụ vượt qua đường giới tuyến quân địch (có thể là
[NATO](/wiki/NATO)) để tấn công [máy bay tiếp dầu](/w/index.php?title=M%C3%A1y_bay_ti%E1%BA%BFp_d%E1%BA%A7u&action=edit&redlink=1) và máy bay [AWACS](/w/index.php?title=AWACS&action=edit&redlink=1). Những nhà hoạch định kế hoạch Xô viết biết rằng các lực lượng NATO sở hữu nhiều kỹ thuật ưu thế trong các lĩnh vực đó, và tin rằng việc tấn công trực tiếp vào đó sẽ hạn chế khả năng duy trì và mở rộng các chiến dịch không quân của NATO. Su-27 vẫn giữ vai trò đó khi hoạt động tại [Cộng đồng Quốc gia Độc lập](/wiki/C%E1%BB%99ng_%C4%91%E1%BB%93ng_c%C3%A1c_Qu%E1%BB%91c_gia_%C4%90%E1%BB%99c_l%E1%BA%ADp), và những phiên bản sau này được sửa đổi để mang tên lửa chống AWACS tầm xa mới [Novator KS-172 AAM-L](/w/index.php?title=Novator_KS-172_AAM-L&action=edit&redlink=1). [ [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)]
Từ năm
[1986](/wiki/1986), một chiếc Su-27 đặc biệt được gọi tên **P-42**, chế tạo lại từ nguyên mẫu **T-10S-3** và giảm trọng lượng tối đa, đã lập kỷ lục đầu tiên trong một loạt các kỷ lục khác được thiết lập về tính năng hoạt động, vận tốc lên cao và độ cao, chiếc máy bay này đã lập ra 27 kỷ lục mới trong khoảng thời gian từ [1986](/wiki/1986) tới [1988](/wiki/1988).
## Thiết kế[
[sửa](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&action=edit§ion=4)]
Thiết kế căn bản của Su-27 về mặt khí động học tương tự
[MiG-29](/wiki/Mikoyan_MiG-29), nhưng lớn hơn. Đây là một loại máy bay rất lớn, và để giảm trọng lượng cấu trúc đến mức tối thiểu, nó sử dụng nhiều [titanium](/wiki/Titan) (khoảng 30%, nhiều hơn bất kỳ một loại máy bay cùng thời). Vật liệu composite không được sử dụng. Cánh xuôi sau đi vào thân tại những diềm cánh trước và về cơ bản là kiểu [cánh tam giác](/w/index.php?title=C%C3%A1nh_tam_gi%C3%A1c&action=edit&redlink=1), dù các đầu cánh được đặt các giá treo tên lửa hay các thiết bị đối phó điện tử ( [ECM](/w/index.php?title=ECM&action=edit&redlink=1)). Tuy nhiên Su-27 không hoàn toàn là kiểu máy bay cánh tam giác vì nó vẫn giữ các cánh đuôi ngang truyền thống, với hai cánh đuôi đứng phía trên động cơ, kết hợp với những cánh thăng bằng ở bụng để tăng khả năng ổn định mỗi bên của máy bay.
Động cơ phản lực của Su-27 là loại
[Lyulka AL-31F](/wiki/Saturn_AL-31), khoảng cách giữa 2 động cơ khá lớn, vừa để an toàn vừa để đảm bảo không gián đoạn luồng khí xuyên qua những khe lấy không khí [. Khoảng không giữa 2 động cơ cũng cung cấp thêm lực nâng, giảm bớt trọng tải cho cánh. Cánh của cánh quạt động cơ có thể di chuyển trong các khe hút không khí cho phép máy bay đạt tốc độ [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)] [Mach](/wiki/S%E1%BB%91_Mach)2+, và giúp duy trì luồng khí vào động cơ luôn ổn định khi máy bay đang ở [góc tấn](/w/index.php?title=G%C3%B3c_t%E1%BA%A5n&action=edit&redlink=1)lớn. Một màn chắn ở mỗi đầu vào khe hút khí ngăn không cho các vật thể lạ bị hút vào động cơ trong khi máy bay cất cánh.
Su-27 là máy bay đầu tiên của
[Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) có hệ thống điều khiển [fly-by-wire](/wiki/C%C3%A1c_h%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_ki%E1%BB%83m_so%C3%A1t_bay), được phát triển dựa vào kinh nghiệm thiết kế của [Sukhoi T-4](/wiki/Sukhoi_T-4) - một dự án [máy bay ném bom](/wiki/M%C3%A1y_bay_n%C3%A9m_bom) [. Kết hợp với lực ép lên cánh tương đối thấp và hệ thống điều khiển bay cơ bản mạnh, nó làm cho máy bay nhanh nhẹn một cách khác thường, máy bay vẫn có thể kiểm soát ở tốc độ rất thấp và góc đụng lớn, hoặc tắt động cơ đột ngột khi bổ nhào và thực hiện các kỹ thuật bay nhào lộn. Trong một triển lãm hàng không, Su-27 đã trình diễn một động tác bay có tên gọi [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)] **Cobra**- rắn hổ mang ( [Rắn hổ mang Pugachev](/w/index.php?title=R%E1%BA%AFn_h%E1%BB%95_mang_Pugachev&action=edit&redlink=1)) hay bay với vận tốc thấp - nói tóm tắt là máy bay bay duy trì với vận tốc thấp ở góc 120°. Lực đẩy có hướng cũng được kiểm soát (và được hoàn thiện trên Su-30MKI và [Su-37](/wiki/Sukhoi_Su-37)), cho phép máy bay tiêm kích thực hiện những động tác quay khó liên tục gần như không theo một bán kính cố định nào, kết hợp với những động tác nhào lộn thẳng đứng trong khi máy bay đang chuyển động.
Phiên bản hải quân của 'Flanker' là
**Su-27K** (hay còn gọi là [Su-33](/wiki/Sukhoi_Su-33)), được gắn thêm [cánh mũi](/wiki/C%C3%A1nh_m%C5%A9i) để tăng lực nâng, giảm quãng đường cất cánh (rất quan trọng vì Su-33 được trang bị trên [tàu sân bay](/wiki/T%C3%A0u_s%C3%A2n_bay) *, mà tàu sân bay này lại không được trang bị máy phóng máy bay). Những cánh mũi này cũng được lắp trên một số phiên bản Admiral Kuznetsov* [Su-30](/wiki/Sukhoi_Su-30), [Su-35](/wiki/Sukhoi_Su-35)và [Su-37](/wiki/Sukhoi_Su-37).
Ngoài những cải tiến thêm vào để tăng tính nhanh nhẹn, Su-27 sử dụng thể tích lớn bên trong để chứa nhiên liệu, nó có sức chứa nhiên liệu rất lớn. Trong mức mang nhiên liệu cực đạt cho phép, nó có thể mang 9.400 kg (20.700 lb) nhiên liệu, trong khi bình thường nó có thể mang 5.270 kg (11.620 lb) nhiên liệu.
Su-27 được trang bị vũ khí với một pháo đơn 30 mm
[Gryazev-Shipunov GSh-30-1](/w/index.php?title=Gryazev-Shipunov_GSh-30-1&action=edit&redlink=1) trong mạn phải thân máy bay, và có tới 10 điểm treo tên lửa và các vũ khí khác. Tên lửa trang bị tiêu chuẩn của Su-27 cho không chiến là [Vympel R-73](/wiki/Vympel_R-73) (AA-11 Archer), [Vympel R-27](/wiki/Vympel_R-27) (AA-10 'Alamo'), sau này là các kiểu tên lửa được mở rộng tầm bay và hệ thống dẫn đường bằng tia hồng ngoại. Những phiên bản Flanker hiện đại (như [Su-30](/wiki/Sukhoi_Su-30), [Su-35](/wiki/Sukhoi_Su-35), [Su-37](/wiki/Sukhoi_Su-37)) có thể mang tên lửa [Vympel R-77](/wiki/Vympel_R-77) (AA-12 Adder).
Su-27 có hệ thống hiển thị trước buồng lái (
[HUD](/w/index.php?title=HUD&action=edit&redlink=1)) và hệ thống hiển thị ngắm bắn trên mũ của phi công kết nối với nhau, và chúng tương thích với tên lửa [R-73](/wiki/Vympel_R-73), sự nhanh nhẹn cùng các yếu tố khác đã làm Su-27 trở thành một trong số máy bay không chiến tầm gần tốt nhất thế giới. [Radar](/wiki/Ra_%C4%91a) ban đầu được trang bị là Phazotron N-001 ( [NATO](/wiki/NATO) 'Slot Back'), là một radar xung doppler khả năng theo dõi trong khi đang quét, nhưng bộ xử lý của nó tương đối cổ, làm cho nó trở nên dễ dàng bị tổn thương với những báo động sai và mù mục tiêu. [Su-30](/wiki/Sukhoi_Su-30) và [Su-35](/wiki/Sukhoi_Su-35) có radar cao cấp có tầm quét lớn hơn là Phazotron 'Bars' N-011M, với một hệ thống điện tử quét mạng bị động rất nhạy, cải thiện tầm quét, có thể theo dõi nhiều mục tiêu cùng lúc. [Radar](/wiki/Ra_%C4%91a) là một vấn đề phát triển chính cho Su-27. Nhu cầu ban đầu của Liên Xô rất tham vọng, họ yêu cầu một radar có khả năng giao chiến được với nhiều mục tiêu, có thể phát hiện và theo dõi mục tiêu là những [máy bay ném bom](/wiki/M%C3%A1y_bay_n%C3%A9m_bom) từ khoảng cách 200 km (những mục tiêu có diện tích phản xạ sóng radar RCS là 16 m², đó là những máy bay ném bom đối thủ của [Tu-16](/wiki/Tupolev_Tu-16)). Những điều này vượt xa so với tầm tìm kiếm của radar APG-63 trang bị cho [F-15](/wiki/McDonnell_Douglas_F-15_Eagle) (khoảng 180 km đối với những mục tiêu có RCS là 100 m²) và nói chung có thể so sánh được với radar mảng pha Zaslon nặng 1 tấn sử dụng trên [MiG-31](/wiki/Mikoyan_MiG-31).
Để đạt được điều này với một trọng lượng hợp lý, đội thiết kế đã tính toán radar sử dụng kỹ thuật quét điện tử cho độ cao và quét bằng cơ khí cho góc phương vị. Không may, thiết kế này đòi hỏi quá nhiều các thiết bị tinh vi hiện đại mà công nghiệp vi điện tử của
[Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) trong thập niên 1970 chưa đạt được, do đó vào năm [1982](/wiki/1982), chương trình Myesch gốc phải hủy bỏ và một mảng ăng-ten thay thế ít năng lực hơn đã được lựa chọn. Để bù đắp cho thời gian đã lãng phí, nhiều công nghệ hoàn thiện từ radar N019 Topaz bao gồm một phiên bản mở rộng của mảng ăngten gương kép (cassegraine) quay trên [MiG-29](/wiki/Mikoyan_MiG-29) đã được sử dụng, và do đó sản phẩm radar N001 chia sẻ bộ xử lý tín hiệu số TS100 cũng được sử dụng trên radar N019 Topaz, trong khi N001V, mẫu kế thừa của N001 dùng chung bộ xử lý tín hiệu số với N019M, mẫu kế thừa của N019. Radar chỉ đạt được tầm dò tìm là 140 km với những mục tiêu có kích thước như Tu-16, và chỉ có khả năng phát hiện và theo dõi trên một mục tiêu. Dù vậy, radar vào lúc đầu vẫn được chấp nhận về độ tin cậy và điều này đã giúp N001 được trang bị cho máy bay tiêm kích, nửa thập niên sau khi chiếc Su-27 đầu tiên đi vào hoạt động năm [1986](/wiki/1986).
Seri radar N001 đầu tiên,
[Tikhomirov (NIIR)](/w/index.php?title=Tikhomirov_(NIIR)&action=edit&redlink=1) N001 (NATO 'Slot Back'), là một thiết bị xung Doppler với khả năng theo dõi trong khi quét, nhưng bộ xử lý của nó tương đối cũ, khiến nó dễ tạo báo động nhầm và điểm mù lớn, cũng như khó sử dụng. Trong những năm sau đó, dưới sự phát triển của tổng công trình sư thiết kế [radar](/wiki/Ra_%C4%91a) N001 là Giáo sư Viktor Konstantinovitch Grishin, radar N001 đã được nâng cấp nhiều lần, với các phiên bản N001V, N001VE, N001VEP, tất cả những phiên bản này đều đã được trang bị cho các máy bay, bao gồm cả phiên bản xuất khẩu của Su-27. Giáo sư V.K. Grishin là tổng công trình sư của radar mảng pha bị động Zalson S-800 trên [MiG-31](/wiki/Mikoyan_MiG-31), và những kinh nghiệm này sau đó đã góp phần vào việc thiết kế các radar mảng pha thay thế cho seri N001.
Hiển nhiên rằng không có nhiều lý do cho bất kỳ cải tiến quan trọng nào cho seri radar N001 nữa, vì máy bay
[Su-30](/wiki/Sukhoi_Su-30) và [Su-35](/wiki/Sukhoi_Su-35)/ [37](/wiki/Sukhoi_Su-37) đã được trang bị radar [Tikhomirov (NIIR)](/w/index.php?title=Tikhomirov_(NIIR)&action=edit&redlink=1) 'Bars' (Panther) N011M cao cấp với quét mảng pha điện tử bị động, tăng tầm hoạt động, phát hiện và theo dõi nhiều mục tiêu, và rất nhạy. Radar Bars (Panther) được lên kế hoạch sẽ bị thay thế bởi một mẫu còn hiện đại và cao cấp hơn, đó là radar mảng pha Irbis (Snow leopard)-E trong tương lai gần. Radar Irbis-E có khả năng rất mạnh, có thể theo dõi mục tiêu có RCS 3 m² (cỡ máy bay [F-16](/wiki/F-16)) ở tầm 400 km và mục tiêu có RCS 0.01 m² (cỡ [máy bay tàng hình](/wiki/M%C3%A1y_bay_t%C3%A0ng_h%C3%ACnh)) ở tầm 90 km. Đối thủ của [Tikhomirov (NIIR)](/w/index.php?title=Tikhomirov_(NIIR)&action=edit&redlink=1) là [Phazotron](/w/index.php?title=Phazotron&action=edit&redlink=1) (NIIP) cũng đã giới thiệu mẫu radar tương tự với quét mảng điện tử bị động.
Su-27 có 1 hệ thống
[tìm kiếm và theo dõi bằng tia hồng ngoại](/wiki/T%C3%ACm_ki%E1%BA%BFm_v%C3%A0_theo_d%C3%B5i_b%E1%BA%B1ng_tia_h%E1%BB%93ng_ngo%E1%BA%A1i) ( [IRST](/wiki/T%C3%ACm_ki%E1%BA%BFm_v%C3%A0_theo_d%C3%B5i_b%E1%BA%B1ng_tia_h%E1%BB%93ng_ngo%E1%BA%A1i)) ở phía trước buồng lái hay còn được gọi là "con ngươi", nó cũng được kết nối với hệ thống [kính trắc viễn laser](/w/index.php?title=K%C3%ADnh_tr%E1%BA%AFc_vi%E1%BB%85n_laser&action=edit&redlink=1). Hệ thống này có thể được nối với [radar](/wiki/Ra_%C4%91a), hay sử dụng độc lập cho hoạt động tấn công "lén lút" với tên lửa hồng ngoại (như [R-73](/wiki/Vympel_R-73) và [R-27T/ET)](/wiki/R-27). Nó cũng điều khiển pháo, cung cấp sự chính xác tốt hơn so với một radar ngắm bắn. Thậm chí, hệ thống này cho phép Su-27 có khả năng phát hiện và giao chiến với các loại [máy bay tàng hình](/wiki/M%C3%A1y_bay_t%C3%A0ng_h%C3%ACnh) như [F-22](/wiki/F-22), [F-35](/wiki/F-35) từ cự ly tới vài chục km (máy bay tàng hình được thiết kế để có mức độ bộc lộ trước radar rất thấp, nhưng chúng vẫn phát ra tia hồng ngoại như máy bay thường do đều phải sử dụng động cơ phản lực tỏa ra nhiều nhiệt). Tiêu biểu là các hệ thống [OLS-30](/w/index.php?title=OLS-30&action=edit&redlink=1) (trang bị trên [Su-30MKK](/wiki/Su-30MKK)), [OLS-35](/w/index.php?title=OLS-35&action=edit&redlink=1) (trang bị trên [Su-35](/wiki/Su-35)) đã đạt tầm phát hiện máy bay địch tới 90 km, trong khi hệ thống mới hơn ( [OLS-50](/w/index.php?title=OLS-50&action=edit&redlink=1)M) được phát triển từ năm 2010 có cự ly phát hiện còn cao hơn nữa, có thể tới 150 km. Với tín hiệu hồng ngoại thu được cùng tên lửa "bắn và quên" (như [R-73](/wiki/Vympel_R-73)), Su-27 có thể nhắm bắn máy bay tàng hình từ cự ly khá xa, bất kể việc máy bay địch có bị phát hiện trên radar hay không.
## Lịch sử hoạt động[
[sửa](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&action=edit§ion=5)]
Su-27, dù có khả năng không chiến tốt, nó chỉ được trông thấy trong những hoạt động nhỏ từ khi nó được đưa vào hoạt động. Ngoại lệ đáng chú ý duy nhất là trong thời gian
[Chiến tranh Eritrea-Ethiopia](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_Eritrea-Ethiopia&action=edit&redlink=1) ( [1998](/wiki/1998)- [2000](/wiki/2000)), khi đó một số chiếc Su-27A đã được sử dụng triệt để bởi Ethiopia trong nhiệm vụ CAP (Combat Air Patrol - Tuần tra chiến đấu trên không) và hộ tống cho [MiG-21](/wiki/Mikoyan-Gurevich_MiG-21) và [máy bay ném bom](/wiki/M%C3%A1y_bay_n%C3%A9m_bom) [MiG-23](/wiki/Mikoyan-Gurevich_MiG-23). Trong quá trình phục vụ, Su-27 Ethiopia đã bắn hạ 2 chiếc [MiG-29](/wiki/Mikoyan_MiG-29) của Eritrea; một số chiếc Flanker được điều khiển bởi phi công Nga và phi công Ukrainia, người ta cho rằng những phi công đến từ Nga và Ukraina đã điều khiển những chiếc Su-27 và MiG-29 đó (một số bị buộc tội làm lính đánh thuê).
Một phi công của Ethiopia tên là
[Aster Tolossa](/w/index.php?title=Aster_Tolossa&action=edit&redlink=1) đã trở thành người phụ nữ đầu tiên của [Châu Phi](/wiki/Ch%C3%A2u_Phi) giành chiến thắng trong không chiến.
Máy bay chiến đấu Su-27 được tạp chí hàng không hàng đầu trên thế giới Flight International đánh giá là máy bay chiến đấu tốt nhất thế kỷ 20
. [1]
## Các phiên bản[
[sửa](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&action=edit§ion=6)]
### Thời kỳ Xô Viết[
[sửa](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&action=edit§ion=7)] **T10 ("Flanker-A")**: Mẫu đầu tiên. **T10S**: Nguyên mẫu cải tiến, có nhiều điểm giống với mẫu sản xuất. **P-42**: Phiên bản đặc biệt chế tạo để phá các kỷ lục tốc độ leo lên. Vũ khí, radar và lớp sơn ngụy trang bị loại bỏ, giảm trọng lượng xuống còn 14.100 kg. Nó còn có động cơ cải tiến. **Su-27**: Seri tiền sản xuất chế tạo với số lượng nhỏ, trang bị động cơ AL-31. **Su-27S (Su-27 / "Flanker-B")**: Phiên bản sản xuất 1 chỗ đầu tiên với động cơ cải tiến AL-31F. Tên gọi "T10P" đôi khi được sử dụng cho Su-27S một chỗ loại bỏ khả năng tấn công thứ yếu. **Su-27UB ("Flanker-C")**: Phiên bản sản xuất 2 chỗ đầu tiên, được chuyển đổi cho hoạt động huấn luyện. **Su-27SK**: Su-27 một chỗ xuất khẩu. **Su-27UBK**: Su-27UB hai chỗ xuất khẩu. **Su-27K (Su-33 / "Flanker-D")**: Phiên bản 1 chỗ trang bị cho [tàu sân bay](/wiki/T%C3%A0u_s%C3%A2n_bay), với cánh gấp, móc hãm, thiết bị giúp tăng tốc khi cất cánh, chế tạo với số lượng nhỏ. Nó theo sau mẫu máy bay biểu diễn thí nghiệm "T10K".
### Thời kỳ hậu Xô Viết[
[sửa](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&action=edit§ion=8)] **Su-27PD**: Phiên bản thao diễn 1 chỗ với những cải tiến như cần tiếp nhiên liệu trên không. **Su-27PU (**: Phiên bản 2 chỗ sản xuất hạn chế với các cải tiến như cần tiếp nhiên liệu trên không, hệ thống điện tử điều khiển chiến đấu, hệ thống điều khiển bay mới và các cải tiến khác. [Su-30](/wiki/Sukhoi_Su-30)) **: Phiên bản 2 chỗ đa chức năng thế hệ tiếp theo. Vài chiếc Su-30M đã được chế tạo cho** [Su-30M](/wiki/Sukhoi_Su-30)/ Su-30MK [Không quân Nga](/wiki/Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_Nga)đánh giá vào giữa thập niên 1990, dù chẳng có gì trở thành kết quả. Phiên bản xuất khẩu là Su-30MK. **Su-30MKA**: Phiên bản xuất khẩu cho [Algérie](/wiki/Alg%C3%A9rie). **: Về thực chất là Su-30MK cải tiến cho** [Su-30MKI](/wiki/Sukhoi_Su-30MKI)(Flanker-H) [Không quân Ấn Độ](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99&action=edit&redlink=1), với [cánh mũi](/wiki/C%C3%A1nh_m%C5%A9i), động cơ đẩy vec-tơ, hệ thống điện tử mới, và khả năng đa nhiệm. **: Su-30MK cho không quân Trung Quốc, với hệ thống điện tử nâng cấp của Nga và khả năng đa nhiệm, không có cánh mũi hay động cơ đẩy vec-tơ. Hải quân Trung Quốc cũng mua "Su-30MK2" nâng cao khả năng tấn công tàu chiến.** [Su-30MKK](/wiki/Sukhoi_Su-30MKK)(Flanker-G) **Su-30MKM**: Mẫu sao chép của Su-30MKI với hình dạng đặc riêng biệt cho [Malaysia](/wiki/Malaysia). **Su-30KN (Flanker-B Mod. 2)**: Phiên bản 1 chỗ cải tiến với hệ thống điện tử nổi bật cho phép Su-30KN thực hiện những chức năng mới, hầu hết liên quan đến dẫn đường. **Su-30KI (Flanker-B Mod. 2)**: Phiên bản 1 chỗ cải tiến với những đặc tính của Su-30MK cho [Indonesia](/wiki/Indonesia), tiếp sau những bước đi của một chiếc máy bay đánh giá "Su-27SMK" bay vào giữa thập niên 1990. **Su-27M (**: Seri những mẫu thao diễn cải tiến bắt nguồn từ Su-27S một chỗ đa vai trò. Seri này cũng bao gồm mẫu thao diễn "Su-35UB" hai chỗ. [Su-35](/wiki/Sukhoi_Su-35)/ [37](/wiki/Sukhoi_Su-37), Flanker-E/F) **Su-27SM (Flanker-B Mod. 1)**: Su-27S nâng cấp cho Nga, được trang bị với các công nghệ mới áp dụng trên các mẫu Su-27M ( [Su-35](/wiki/Su-35)). **Su-27SM2**: Su-27SM trang bị động cơ Salyut AL-31F-M1.
-
**Su-27SKM**: Máy bay tiêm kích đa vai trò 1 chỗ cho xuất khẩu. Nó bắt nguồn từ Su-27SK nhưng bao gồm những nâng cấp về buồng lái, hệ thống phòng vệ tác chiến điện tử tinh vi và hệ thống tiếp nhiên liệu trên không. [[2]](#cite_note-2) **Su-27UBM**: Phiên bản Su-27UB nâng cấp. **Su-32 (Su-27IB)**: Phiên bản tấn công tầm xa 2 chỗ song song trong buồng lái mũi có hình dạng thú mỏ vịt. Nguyên mẫu của Su-32FN và [Su-34](/wiki/Sukhoi_Su-34) **Fullback** **Su-27KUB**: Về cơ bản là Su-27K một chỗ trang bị trên tàu sân bay với buồng lái song song, sử dụng để huấn luyện trên tàu sân bay hay như một máy bay đa vai trò. **Su-27BM (Su-35)**: Còn được gọi là "The Last Flanker", đây là phát triển mới nhất của dòng Sukhoi Flanker. Nó nổi bật với hệ thống điện tử và radar mới. Radar PESA Irbis-E rất mạnh với khả năng theo dõi mục tiêu có RCS 3 m² ở tầm 400 km và mục tiêu RCS 0.01 m² ở tầm 90 km.
## Các quốc gia sử dụng[
[sửa](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&action=edit§ion=9)]
Khoảng 680 chiếc Su-27 đã được chế tạo tại
[Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) và [Nga](/wiki/Nga). Con số này chỉ bao gồm Su-27 mà không bao gồm những mẫu phát triển sau này. Ngoài ra, khoảng 300 chiếc [Shenyang J-11](/wiki/Shenyang_J-11) (phiên bản của Su-27) đã được chế tạo bởi Trung Quốc (tính tới 2015) sao chép bất hợp pháp.
### Các quốc gia đang sử dụng[
[sửa](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&action=edit§ion=10)] [Angola](/wiki/Angola)
- Khoảng 8 chiếc Su-27 và 27UB.
[Belarus](/wiki/Belarus)
- Có thể có 25 chiếc đang hoạt động.
[Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c)đã mua 76 chiếc tiêm kích Su-27 từ Nga trước khi ký một thỏa thuận vào năm [1998](/wiki/1998)để chế tạo SU-27 tạo Trung Quốc với tên gọi Shenyang [J-11](/wiki/Shenyang_J-11)(khoảng 276 chiếc đã được chế tạo tính đến năm 2014). Năm 2006, Trung Quốc cũng đã mua 100 chiếc Sukhoi **Su-30MKK/MK2**( **M**odernizirovannyi **K**ommercheskiy **K**itaiskiy - phiên bản nâng cấp thương mại cho Trung Quốc) cho [Không quân Quân giải phóng Nhân dân](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_Qu%C3%A2n_gi%E1%BA%A3i_ph%C3%B3ng_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n&action=edit&redlink=1). Trung Quốc cũng dự tính mua 48 chiếc Sukhoi **Su-33**cho Hải quân để trang bị trên tàu sân bay mới của Trung Quốc, tuy nhiên hợp đồng mua Su-33 đã không được tiếp tục do Trung Quốc đã tập trung vào nghiên cứu phiên bản Su-33 nội địa với tên gọi [Shenyang J-15](/wiki/Shenyang_J-15). [Eritrea](/wiki/Eritrea)
- Khoảng 8 chiếc Su-27SK/27UB đã tới
[Eritrea](/wiki/Eritrea)năm 2003. [Ethiopia](/wiki/Ethiopia)
- 15 chiếc
[Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99)
- Sau nhiều năm thương lượng,
[Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99)cuối cùng đã đặt mua 40 chiếc [Su-30MKI](/wiki/Sukhoi_Su-30)với động cơ AL-31FP mạnh hơn, hệ thống điện tử cao cấp, cánh mũi và động cơ đẩy vec-tơ. [Hindustan Aeronautics](/w/index.php?title=Hindustan_Aeronautics&action=edit&redlink=1)cũng có một giấy phép để sản xuất 140 chiếc đến năm 2020. [Indonesia](/wiki/Indonesia) [Indonesia](/wiki/L%E1%BB%B1c_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_v%C5%A9_trang_Indonesia)có 2 Su-27SK và 2 **Su-30MK**để thay thế **A-4**. Trong giai đoạn 2007-2009, *Skyhawk* [Không quân Indonesia](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_Indonesia&action=edit&redlink=1)sẽ có 3 **Su-27SKM**và 3 **Su-30MK2**để tăng số lượng Su-27 sử dụng trong biên chế. [Kazakhstan](/wiki/Kazakhstan)
- sử dụng khoảng 30 chiếc
[Malaysia](/wiki/Malaysia) [Không quân Hoàng gia Malaysia](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_Ho%C3%A0ng_gia_Malaysia&action=edit&redlink=1)đặt mua 18 chiếc Su-30MKM năm 2003 có giá trị là 900 triệu USD, đã được giao hàng. Su-30MKM trang bị các loại tên lửa hiện đại đời mới như AA-10, AA-12 và AA-11, ngoài ra còn có vũ khí không đối đất bao gồm tên lửa không điều khiển và bom. Su-30MKM của Malaysia còn có cánh mũi và động cơ đẩy vec-tơ để tăng độ cơ động nhanh nhẹn. [Nga](/wiki/Nga)
- 449 đang hoạt động trong
[Không quân Nga](/wiki/Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_Nga). Nga đang nâng cấp lên tiêu chuẩn Su-27SM, bao gồm buồng lái kính và hệ thống lái fly-by-wire số. Radar nâng cấp với một mảng pha (giống như [[3]](#cite_note-3) *Pero*) cho phép tăng tầm hoạt động. Hệ thống bảo vệ và dẫn đường cũng được nâng cấp, cũng như hệ thống tấn công. Ngoài Su-27, Nga còn có 19 Su-30, 28 Su-33, 30 Su-34 và 11 Su-35. [Ukraina](/wiki/Ukraina)
- 80
. [[4]](#cite_note-awst_20070115-4) [Uzbekistan](/wiki/Uzbekistan)
- có 25 chiếc đang hoạt động.
[Venezuela](/wiki/Venezuela) [Không quân Venezuela](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_Venezuela&action=edit&redlink=1)có 24 chiếc Su-30MK2 trong một hợp đồng trị giá 1.5 tỉ USD. [[5]](#cite_note-5) [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) [Không quân Nhân dân Việt Nam](/wiki/Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam)có 7 chiếc Su-27 SK, 3 chiếc Su-27 UBK, 2 chiếc Su-27 PU, tổng cộng là 12 chiếc Su-27 (1 chiếc UBK bị rơi tại [Cam Ranh](/wiki/Cam_Ranh)năm 2007). Có 2 chiếc PU là do ngày 16/2/1997, trên đường vận chuyển thì hai chiếc Su-27 UBK mang số hiệu 8524 và 8525 bị hư hại nặng phía bên trái. [Nga](/wiki/Nga)phải đền bù cho phía Việt Nam 2 chiếc Su-27PU. Không quân Nhân dân Việt Nam cũng sở hữu 36 chiếc Su-30MK2V (là phiên bản nâng cấp của Su-27). [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)
- 2 chiếc Su-27 đã được chuyển đến Mỹ năm 1995, được dùng để huấn luyện.
[[6]](#cite_note-6)
### Quốc gia sử dụng trước đây[
[sửa](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&action=edit§ion=11)]
## Thông số kỹ thuật (Sukhoi Su-27)[
[sửa](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&action=edit§ion=12)]
### Đặc điểm riêng[
[sửa](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&action=edit§ion=13)] **Phi hành đoàn**:1 **Chiều dài**: 21.9 m (72 ft) **: 14.7 m (48 ft 3 in)** [Sải cánh](/wiki/S%E1%BA%A3i_c%C3%A1nh) **Chiều cao**: 5.93 m (19 ft 6 in) **Diện tích cánh**: 62 m² (667 ft²) **Trọng lượng rỗng**: 16.380 kg (36.100 lb) **Trọng lượng cất cánh**: 23.000 kg (50.690 lb) **: 33.000 kg (62.400 lb)** [Trọng lượng cất cánh tối đa](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Dng_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_c%E1%BA%A5t_c%C3%A1nh_t%E1%BB%91i_%C4%91a&action=edit&redlink=1) **Động cơ**: 2× [Saturn/Lyulka AL-31F](/wiki/Saturn_AL-31), 122.8 kN (27.600 lbf) mỗi chiếc
### Hiệu suất bay[
[sửa](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&action=edit§ion=14)] **: Mach 2.35 (2.500 km/h, 1.550 mph)** [Vận tốc cực đại](/w/index.php?title=V%E1%BA%ADn_t%E1%BB%91c_V&action=edit&redlink=1) **:** [Tầm bay](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7m_bay&action=edit&redlink=1)chiến đấu **Trên biển**: 1.340 km **Trên đất liền**: 3.530 km
-
**: 18.500 m (60.700 ft)** [Trần bay](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_bay&action=edit&redlink=1) **: 325 m/s (64.000 ft/min)** [Vận tốc bay lên](/w/index.php?title=V%E1%BA%ADn_t%E1%BB%91c_bay_l%C3%AAn&action=edit&redlink=1) **: 371 kg/m² (76 lb/ft²')** [Áp lực lên cánh](/w/index.php?title=%C3%81p_l%E1%BB%B1c_l%C3%AAn_c%C3%A1nh&action=edit&redlink=1) **: 1.07** [Lực đẩy/trọng lượng](/w/index.php?title=T%E1%BB%B7_l%E1%BB%87_l%E1%BB%B1c_%C4%91%E1%BA%A9y-tr%E1%BB%8Dng_l%C6%B0%E1%BB%A3ng&action=edit&redlink=1)
### Vũ khí[
[sửa](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&action=edit§ion=15)]
- 1x pháo 30 mm
[GSh-30-1](/wiki/GSh-30-1)với 150 viên đạn
- 8.000 kg (17.600 lb) vũ khí trên 10 giá treo ngoài
- Mang được 6 tên lửa không đối không tầm trung
[R-27](/wiki/R-27), 4 tên lửa không đối không tầm nhiệt tầm gần [R-73](/wiki/Vympel_R-73)
- Su-27SM nâng cấp có thể mang được
[R-77](/wiki/Vympel_R-77)thay cho R-27
- Su-27SM nâng cấp có thể mang được
- Su-27IB có thể sử dụng để phóng tên lửa chống bức xạ Kh-31, tên lửa không đối đất Kh-29L/T (điều khiển bằng laser/TV, có thể chiếu lên mũ), bom KAB-150 và UAB-500 điều khiển bằng laser, TV hay IR
- Mang được 6 tên lửa không đối không tầm trung
## Các sự kiện và tai nạn[
[sửa](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&action=edit§ion=16)] [9 tháng 9](/wiki/9_th%C3%A1ng_9), [1990](/wiki/1990): Tại triển lãm hàng không [Salgareda](/wiki/Salgareda), [Italy](/wiki/%C3%9D), 2 người bị thiệt mạng (phi công Rimantas Stankevičius + 1 khán giả). [12 tháng 12](/wiki/12_th%C3%A1ng_12), [1995](/wiki/1995), đội bay biểu diễn có tên Russkie Vityazi (hiệp sĩ Nga) của [Nga](/wiki/Nga)đang trên đường trở về nước sau khi tham dự biểu diễn hàng không tại [Malaysia](/wiki/Malaysia)thì gặp tai nạn khi ghé qua căn cứ [Cam Ranh](/wiki/Cam_Ranh)để tiếp nhiên liệu. Chiếc IL-76 đột ngột trở hướng trong điều kiện mây mù làm ba chiếc Su-27 bay kèm theo đâm vào núi gần Cam Ranh làm bốn phi công Nga thiệt mạng. [[1]](http://aeroweb.lucia.it/rap/News/RusskieVityazi.html) [[2]](http://www.aviapedia.com/aerobatic-teams/russian-knights/russian-knights-video-smotr). [27 tháng 7](/wiki/27_th%C3%A1ng_7), [2002](/wiki/2002): [Thảm họa triển lãm hàng không Sknyliv](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A3m_h%E1%BB%8Da_tri%E1%BB%83n_l%C3%A3m_h%C3%A0ng_kh%C3%B4ng_Sknyliv&action=edit&redlink=1)tại [Lviv](/wiki/Lviv), [Ukraina](/wiki/Ukraina)- 78 người xem bị thiệt mạng ( [[7]](#cite_note-7) [Video](http://www.metacafe.com/watch/46389/sukhoi_su_27_plane_crash/)) [16 tháng 8](/wiki/16_th%C3%A1ng_8), [2009](/wiki/2009): hai chiếc máy bay chiến đấu Su-27 bay tập chuẩn bị cho [Triển lãm hàng không](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%83n_l%C3%A3m_h%C3%A0ng_kh%C3%B4ng&action=edit&redlink=1) [MAKS-2009](/w/index.php?title=MAKS-2009&action=edit&redlink=1)của [Không quân Nga](/wiki/Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_Nga)đã rơi do đâm vào nhau, làm một phi công thiệt mạng là Ðại tá Igor Tkachenko tại phía đông nam thủ đô [Moskva](/wiki/Moskva). Hai máy bay bị nạn rớt xuống làng [Belozerikha](/w/index.php?title=Belozerikha&action=edit&redlink=1) làm cháy 3 ngôi nhà và 5 người bị thương vì trúng những mảnh vụn trong đó một phụ nữ bị phỏng nặng. [[8]](#cite_note-8) Đội bay biểu diễn Hiệp sĩ Nga, đã không tham dự Ðại hội Hàng không Moskva 2009 sau tai nạn đó. [[9]](#cite_note-deadonground-9) [[10]](#cite_note-10)
- 1 tháng 7 năm 2007, 1 chiếc Sukhoi Su-27SK của
[Không quân Nhân dân Việt Nam](/wiki/Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam)bị rơi xuống biển trong một cuộc huấn luyện tại [Cam Ranh](/wiki/Cam_Ranh).
- Năm 2011, một chiếc Su-27 SM đã bị rơi tại
[Vladivostok](/wiki/Vladivostok)khi đang chuẩn bị hạ cánh. Nguyên nhân là do một hệ thống điều khiển bị hỏng.
- 28 tháng 6 năm 2012, một chiếc chiến đấu cơ phản lực Su-27UB của Không quân Nga đã gặp tai nạn ở khu vực
[Petrozavodsk](/wiki/Petrozavodsk), phía Đông Bắc nước [Cộng hòa Karelia](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Kareliya)thuộc Nga, may mắn, hai phi công nhảy thoát an toàn. Đại diện Không quân Nga, Đại tá Vladimir Drik cho biết, tất cả các chuyến bay của Su-27 đều bị tạm hoãn sau khi chiếc Su-27UB gặp tai nạn
- 15 tháng 6 năm 2012, Trung đoàn không quân tiêm kích 940 thuộc
[Không quân Nhân dân Việt Nam](/wiki/Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam)đưa máy bay Su-27 ra [quần đảo Trường Sa](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Sa)làm nhiệm vụ tuần tra, lần đầu tiên Trung đoàn không quân tiêm kích 940 đưa tiêm kích Su-27 từ căn cứ ở miền Trung ra tuần tiễu. Khu vực [Quần đảo Trường Sa](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Sa)là khu vực đang có tranh chấp nên ngay sau đó [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c)phản đối [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam)đưa máy bay tuần tiễu Trường Sa. [[11]](#cite_note-11)
## Trò chơi máy tính và Phim[
[sửa](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&veaction=edit&vesection=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&action=edit§ion=17)]
- Su-27 giữ vai chính trong game mô phỏng bay
[Su-27 Flanker](/w/index.php?title=Su-27_Flanker_(game)&action=edit&redlink=1)và [Flanker 2.0](/w/index.php?title=Flanker_2.0&action=edit&redlink=1)
- Su-27 đã xuất hiện trong phim
[Stealth](/w/index.php?title=Stealth_(phim)&action=edit&redlink=1).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&veaction=edit&vesection=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&action=edit§ion=18)] [^](#cite_ref-1) [http://baodatviet.vn/hinh-anh/chien-dau-co-tot-nhat-the-ky-20-2211308/](http://baodatviet.vn/hinh-anh/chien-dau-co-tot-nhat-the-ky-20-2211308/) [^](#cite_ref-2) [http://www.knaapo.ru/eng/products/military/su27SKM.wbp](http://www.knaapo.ru/eng/products/military/su27SKM.wbp) [^](#cite_ref-3) [SU-27 Flanker air superiority fighter](http://www.warfare.ru/?lang=&catid=255&linkid=1604), warfare.ru **"World Military Aircraft Inventory", Aerospace Source Book 2007,** [^](#cite_ref-awst_20070115_4-0) *,* [Aviation Week & Space Technology](/w/index.php?title=Aviation_Week_%26_Space_Technology&action=edit&redlink=1) [January 15](/w/index.php?title=January_15&action=edit&redlink=1) [2007](/wiki/2007). [^](#cite_ref-5) [“Ministro Maniglia dijo que los Sukhoi son aviones para la defensa”](http://globovision.com/news.php?nid=32827). Ngày 13 tháng 7 năm 2006. **Gordon, Yefim & Davidson, Peter. 2006. "Sukhoi Su-27 Flanker", p. 101. Warbird Tech Series, vol. 42.** [^](#cite_ref-6) [ISBN 978-1-58007-091-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9781580070911). [^](#cite_ref-7) [“Ukraine jet crashes at air show”](http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/2155479.stm). [BBC News](/wiki/BBC). Ngày 28 tháng 7 năm 2002. [^](#cite_ref-8) [Phi công chết vì vụ va chạm máy bay tại Nga](http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8204072.stm). 16 tháng 8, 2009. [^](#cite_ref-deadonground_9-0) [Пострадавшая при падении Су-27 в Жуковском скончалась в больнице](http://lenta.ru/news/2009/08/21/dead/)(tiếng Nga). Truy cập 2009-08-21. [Archived](http://www.webcitation.org/5jcZqlXE1)2009-09-07. [^](#cite_ref-10) [phi công thiệt mạng vì hai máy bay chiến đấu loại Su-27 đụng nhau tại nam Moskva](http://en.rian.ru/russia/20090816/155824125.html). 16 tháng 8, 2009. [^](#cite_ref-11) [http://quocphong.baodatviet.vn/Home/QPCN/Tiem-kich-Su27-bay-bao-ve-Truong-Sa/20126/217335.datviet](http://quocphong.baodatviet.vn/Home/QPCN/Tiem-kich-Su27-bay-bao-ve-Truong-Sa/20126/217335.datviet) *Modern Combat Aircraft: Reference guide*pp. 50–51 Minsk, "Elida", 1997, [ISBN 985-6163-10-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9856163102). **(tiếng Nga)** [Comprehensive Russian Military Analysis](http://www.warfare.ru), warfare.ru.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&veaction=edit&vesection=19) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&action=edit§ion=19)] [http://www.knaapo.ru/eng/](http://www.knaapo.ru/eng/) [http://www.irkut.com/en/](http://www.irkut.com/en/) [Russkiye Vityazi (Russian Knights) Acrobatic Team](http://www.knights.ru/knights-e.shtml) [GlobalSecurity.org](http://www.globalsecurity.org/military/world/russia/su-27.htm) [Sukhoi Su-27 page by the Federation of American Scientists](http://www.fas.org/nuke/guide/russia/airdef/su-27.htm) [Sukhoi Flankers - The Shifting Balance of Regional Air Power](http://www.ausairpower.net/APA-Flanker.html) [The Su-27SKM](http://www.zacharz.com/lebourget/su27/photos.htm) [Su-27SК Sukhoi](http://www.sukhoi.org/eng/planes/military/su27sk/) [Su-27SК Russia Military Analysis](http://www.warfare.ru/?catid=255&linkid=1604) [Asia's Advanced Flankers](http://www.ausairpower.net/TE-Flankers-Aug03.pdf) [Su-27 free walkaround (37 shots)](http://scalemodels.ru/modules/photo/viewcat_cid_2.html) [Máy bay chiến đấu dòng Su của Nga](http://vitinfo.com.vn/Muctin/Quansu/TBQD/LA55427/default.htm) [Mỹ công nhận máy bay Nga dòng Su vượt trội hơn F-16 và F-15](http://vitinfo.com.vn/Muctin/Quansu/TBQD/LA55409/default.htm) [https://books.google.com.vn/books?id=qU4uE-A1pUAC&pg=PA78&lpg=PA78](https://books.google.com.vn/books?id=qU4uE-A1pUAC&pg=PA78&lpg=PA78) [Giới thiệu sơ Su-27 1](http://www.youtube.com/watch?v=GXl29DWaqe8) [Giới thiệu sơ Su-27 2](http://www.youtube.com/watch?v=eJAoliMNIgM) [Giới thiệu sơ Su-27 3](http://www.youtube.com/watch?v=E7iLP0W6KMI) [Giới thiệu sơ Su-27 4](http://www.youtube.com/watch?v=SbcOIf1WBPQ)
## Chủ đề liên quan[
[sửa](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&veaction=edit&vesection=20) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&action=edit§ion=20)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
### Máy bay có cùng sự phát triển[
[sửa](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&veaction=edit&vesection=21) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&action=edit§ion=21)] [Sukhoi Su-30](/wiki/Sukhoi_Su-30) [Sukhoi Su-30MKI](/wiki/Sukhoi_Su-30MKI) [Sukhoi Su-30MKK](/wiki/Sukhoi_Su-30MKK) [Sukhoi Su-32](/wiki/Sukhoi_Su-34) [Sukhoi Su-33](/wiki/Sukhoi_Su-33) [Sukhoi Su-34](/wiki/Sukhoi_Su-34) [Sukhoi Su-35](/wiki/Sukhoi_Su-35) [Sukhoi Su-37](/wiki/Sukhoi_Su-37) [Sukhoi Su-47](/wiki/Sukhoi_Su-47) [Shenyang J-11](/wiki/Shenyang_J-11)
### Máy bay có tính năng tương đương[
[sửa](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&veaction=edit&vesection=22) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sukhoi_Su-27&action=edit§ion=22)]
|
|
|
|
[Thể loại](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i): [Hoàn toàn không có nguồn tham khảo](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ho%C3%A0n_to%C3%A0n_kh%C3%B4ng_c%C3%B3_ngu%E1%BB%93n_tham_kh%E1%BA%A3o) [Máy bay Sukhoi](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%C3%A1y_bay_Sukhoi&action=edit&redlink=1) [Máy bay tiêm kích Liên Xô 1970–1979](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%C3%A1y_bay_ti%C3%AAm_k%C3%ADch_Li%C3%AAn_X%C3%B4_1970%E2%80%931979&action=edit&redlink=1) [Máy bay cường kích Liên Xô 1970–1979](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%C3%A1y_bay_c%C6%B0%E1%BB%9Dng_k%C3%ADch_Li%C3%AAn_X%C3%B4_1970%E2%80%931979&action=edit&redlink=1) [Máy bay huấn luyện quân sự Liên Xô 1970–1979](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%C3%A1y_bay_hu%E1%BA%A5n_luy%E1%BB%87n_qu%C3%A2n_s%E1%BB%B1_Li%C3%AAn_X%C3%B4_1970%E2%80%931979&action=edit&redlink=1) [Máy bay chiến đấu](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%C3%A1y_bay_chi%E1%BA%BFn_%C4%91%E1%BA%A5u) [Máy bay quân sự](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%C3%A1y_bay_qu%C3%A2n_s%E1%BB%B1) [Máy bay tiêm kích](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%C3%A1y_bay_ti%C3%AAm_k%C3%ADch) [Máy bay tiêm kích đánh chặn](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%C3%A1y_bay_ti%C3%AAm_k%C3%ADch_%C4%91%C3%A1nh_ch%E1%BA%B7n&action=edit&redlink=1) [Máy bay cường kích](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%C3%A1y_bay_c%C6%B0%E1%BB%9Dng_k%C3%ADch) [Máy bay huấn luyện](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%C3%A1y_bay_hu%E1%BA%A5n_luy%E1%BB%87n) [Máy bay hai động cơ phản lực](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%C3%A1y_bay_hai_%C4%91%E1%BB%99ng_c%C6%A1_ph%E1%BA%A3n_l%E1%BB%B1c) [Máy bay cánh trên](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%C3%A1y_bay_c%C3%A1nh_tr%C3%AAn) [Máy bay chiến đấu thời kỳ chiến tranh lạnh](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%C3%A1y_bay_chi%E1%BA%BFn_%C4%91%E1%BA%A5u_th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_chi%E1%BA%BFn_tranh_l%E1%BA%A1nh) [Máy bay chiến đấu Liên Xô và Nga](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%C3%A1y_bay_chi%E1%BA%BFn_%C4%91%E1%BA%A5u_Li%C3%AAn_X%C3%B4_v%C3%A0_Nga)

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1065 frontend miss (0)