markdown:
*Dành tặng các nhà báo… làm phê bình văn học* **Hồng Quảng**
Bài viết này lấy ý tưởng từ những diễn ngôn phổ biến trên các phương tiện truyền thông về sự
*nghiệp dư hóa phê bình* hiện nay, mục đích chính là chỉ ra sự ngụy tạo, các quan hệ quyền lực trong việc phân chia phê bình văn học thành hai loại, được quen gọi là: *phê bình chuyên nghiệp *và * phê bình nghiệp dư*. Cần phải chống lại quan niệm này, bởi vì, đó là một sự ngụy tạo nguy hiểm, không phù hợp với khung tri thức hiện thời. Đằng sau diễn ngôn “nghiệp dư hóa phê bình văn học” – “phê bình văn học đang nghiệp dư hóa” là câu chuyện về các đại tự sự, các tham vọng độc tôn, sự loại trừ các diễn ngôn phê bình văn học nào đó, sự tranh giành ảnh hưởng, thẩm quyền định giá văn học, quá trình hợp thức hóa và củng cố uy tín cho một loại phê bình… được che giấu một cách rất tinh vi, và đầy màu sắc huyền thoại.
Lâu nay, nhiều người vẫn nhầm tưởng, việc phân chia trên đây, là một quan niệm đúng đắn, khách quan, có thể chấp nhận, vận dụng, duy trì được trong thực tiễn, chúng ta vẫn mặc nhiên thừa nhận, công nhận tính hợp thức của nó mà không cần bàn cãi, không cần đặt ra những nghi vấn nào về cái vạch ngăn cách sâu sắc này.
Phê bình nghiệp dư, đương nhiên, được hiểu là phê bình của những người không chuyên nghiệp. Phê bình, đối với những người viết này, chưa phải là nghề nghiệp chính thức, chưa mang tính chuyên sâu, chuyên môn cao; chưa có tính học thuật nghiêm túc và đáng tin cậy. Nó là thứ phê bình thứ cấp, ít giá trị, một thứ phê bình kiêm nhiệm, tay ngang, không đáng tin lắm. Một thứ phê bình, mà ta thấy rằng, hoàn toàn được hiểu là, không có thẩm quyền đích thực trước bất kỳ một
[hiện tượng văn học](http://phebinhvanhoc.com.vn/hien-tuong-van-hoc/) nào. Chúng ta, cứ diễn giải, phê bình nghiệp dư giống như một người nói ghé vào văn đàn, một kẻ hóng hớt, ăn theo nói leo trong phê bình định giá các hiện tượng. Phê bình nghiệp dư là thứ phê bình ở bên lề, bị đẩy ra bên lề, mua vui, phụ họa, nó bị đồng nhất với phê bình cảm tính, có tính bản năng, thậm chí nó còn bị quy về tình trạng đáng chê trách, đáng báo động, cần loại bỏ, thay đổi, điều chỉnh nhất hiện nay – chính tình trạng này, “căn bệnh” này, làm suy giảm chất lượng phê bình, làm cho phê bình văn học xuống cấp. Ngoài nghịch lý đó thì điều đáng nói nữa còn ở chỗ, phê bình nghiệp dư, bị diễn giải, đích thực là thứ phê bình không hoàn thành nhiệm vụ, thứ phê bình có quan niệm lệch lạc, không làm đúng chức năng định hướng tư tưởng chính trị, định hướng thẩm mỹ cho công chúng và tác giả, thứ phê bình không có chuẩn nào. Phân chia phê bình thành *phê bình nghiệp dư* và phê bình chuyên nghiệp, tức là đồng thời xác định số phận, vị trí, diện mạo của phê bình nghiệp dư trên sân chơi văn học, văn hóa, truyền thông và trong khung khổ của chính trị – học thuật đương thời; phân chia như thế là đồng thời tước đoạt thẩm quyền đọc – phê bình, đánh giá, định giá, cảm thụ của cái gọi là phê bình nghiệp dư. *Phê bình nghiệp dư* đang bị diễn giải, xuyên tạc thành nguồn gốc của mọi tội lỗi, nơi chứa đựng mọi hạn chế, thậm chí là thói xấu trong phê bình văn học ở ta. Bàn về đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả của phê bình văn học, mặc nhiên, không ai nghĩ đến một bàn thảo về đổi mới, nâng cao chất lượng của loại phê bình nghiệp dư – phê bình báo chí, phê bình truyền thông… ngược lại, còn chính là bàn về cách chống lại phê bình nghiệp dư, như một trong những kẻ thù (cái Khác) chủ yếu của nền phê bình đích thực, học thuật nghiêm túc, phê bình chuyên nghiệp.
Bất ngờ thay, chủ thể của việc phân loại trên không phải là những nhà phê bình nghiệp dư mà chính là những nhà phê bình được coi/tự coi là chuyên nghiệp, những nhà phê bình kiêm nhiệm làm quản lý văn hóa văn nghệ. Tức là ở đây, việc phân loại, không nhằm mục đích làm sáng tỏ bức tranh phê bình, mà phần lớn để loại trừ thứ phê bình khác, được gán cho tên gọi là nghiệp dư. Đối với các nhà phê bình chuyên nghiệp, phê bình của họ mới đích thị là học thuật, khoa học, trí tuệ; còn phê bình nghiệp dư là thứ phê bình thiếu cơ sở lý thuyết, thiếu nền tảng tri thức về văn học và phê bình văn học, thiếu một phương pháp làm việc khoa học tiến bộ. Phê bình nghiệp dư, như thế, là một cách nói, một
*diễn ngôn trấn áp* của các nhà phê bình chuyên nghiệp đối với nhóm các tác giả phê bình nghiệp dư – những kẻ được coi là *không có phương pháp* (phê bình một cách tự phát, bản năng, cảm tính), *không có tri thức* (mỹ học, lý luận văn nghệ hiện đại), và *không có văn hóa* (phê bình; không có bề sâu kiến thức lịch sử văn học). Độc giả có vẻ sẽ tin nhà phê bình chuyên nghiệp hơn anh phê bình nghiệp dư, độc giả trông cậy, chào đón, tôn vinh, ủng hộ anh phê bình chuyên nghiệp, các nhà khoa học, các nhà học thuật chứ không chào đón anh nghiệp dư. Các tác giả phê bình nghiệp dư được các nhà phê bình chuyên nghiệp nhìn đầy vẻ cảm thông, xoa đầu, chia sẻ, và luôn kèm sự dè dặt. Nhà phê bình khoa học, nhà học thuật là những người nghiên cứu, những nhà chuyên môn, còn kẻ làm phê bình nghiệp dư được coi như chưa trưởng thành về phương diện này. Ai là những nhà phê bình nghiệp dư, phê bình nào là phê bình nghiệp dư? Đó trước hết là phê bình của báo chí; phê bình của các nhà văn, nhà thơ, của các độc giả quần chúng đại trà, của các nhà giáo phổ thông, các sinh viên, học viên, nghiên cứu sinh viết phê bình, những người trẻ tuổi làm phê bình, là phê bình của các độc giả thuộc các lĩnh vực khác, và nói chung – là phê bình của những độc giả không coi phê bình như một nghề, sống chết với nó, thường viết một cách tùy hứng, tùy tiện, nông cạn, hời hợt, cảm tính… Trong số các tác giả hoạt động phê bình văn học, các tác giả quản lý văn hóa văn nghệ ít khi nào bị công khai gọi là các nhà phê bình nghiệp dư mặc dù họ không chuyên làm khoa học. Nói về phê bình nghiệp dư, gần như là đặc quyền của các nhà khoa học – “có chuyên môn” – chuyên nghiệp và của các nhà quản lý văn hóa văn nghệ. Đối với các tác giả thứ hai này, thuộc loại các tác giả nghiệp dư còn là những người viết không hoàn thành chức năng nhiệm vụ chính trị hiện hành, có quan niệm không đúng về chức năng, bản chất của phê bình văn học. Các tác giả phê bình nghiệp dư, do đó và thực tế không được nhà nước trả lương cho hoạt động phê bình của họ, không được hưởng các quyền lợi, các chế độ như các anh làm phê bình trong một tổ chức cơ quan chuyên nghiệp, chuyên môn. Đó là điều hiển nhiên.
Sống (như là tư duy) trong một hệ hình tri thức mới, nhiều người cảm thấy mất niềm tin vào các đại tự sự, khoa học, lý trí, chân lý phổ quát, tính khách quan… Nhưng phê bình chuyên nghiệp, phê bình học thuật, khoa học lại vẫn cố gắng giương cao thanh thế, sức mạnh, quyền lực của mình, thường xuyên làm các phép tu từ gạt ra ngoại vi loại phê bình thiếu tính chuyên nghiệp, tức thứ phê bình nghiệp dư. Người ta thấy rằng, giờ đây việc sản xuất ra tri thức không phải là đặc quyền của nhà khoa học, “khoa học và nghiên cứu không còn có tiếng nói chung cuộc hoặc không còn có quyền lực tối hậu nữa (bất chấp những công trình nghiên cứu dài hạn tới đâu hoặc uy lực của chúng được người ta công nhận tới đâu”, khoa học không còn tính chất độc lập, hẹp hòi, tự tham chiếu nữa, mà nó đang thu nạp tính chất bình dân, đa nguyên và cởi mở hơn (Helga Nowotny, Peter Scott, MiChael Gibbons); sáng tạo ra tri thức không còn bó bẹp vào môt số chuyên gia, các trường đại học, các phòng nghiên cứu khoa học… mà sẽ được mở rộng ngày càng nhiều cho “công chúng”, việc sản xuất ra tri thức được công chúng hóa dần, và đi kèm với điều đó là một sự phân phối mới, rộng khắp hơn các “năng lực chuyên môn” trong xã hội” (Phan Đình Diệu). Vậy mà, chưa bao giờ diễn ngôn về tình trạng nghiệp dư hóa lại, ở ta, được thường xuyên nhắc đến như hiện nay, ở đâu người ta cũng phàn nàn, lo ngại về xu hướng/tình trạng nghiệp dư hóa, đến mức, người ta có cảm tưởng, chỉ có phê bình chuyên nghiệp – khoa học – học thuật mới là phê bình đích thực, mới có giá trị, có sức thuyết phục và chỉ điều đó mới chứng tỏ nền phê bình văn học phát triển lành mạnh, có thành tựu đáng quý mà thôi; gần như là người ta đang cổ vũ cho sự chuyên nghiệp hóa phê bình văn học, rằng muốn làm phê bình văn học tử tế thì anh phải là nhà phê bình khoa học chuyên nghiệp, nghĩa là anh ta phải coi phê bình như một nghề nghiệp chuyên môn của mình, phải đứng trong một tổ chức hội đoàn cơ quan nào đó, phải có những hiểu biết đúng đắn về phê bình, sáng tác, và phải sâu sắc trong đánh giá, nhận định, cảm thụ văn học.
Ở một phía khác, chính cái gọi là phê bình nghiệp dư, của cánh báo chí chẳng hạn (nghiệp dư = báo chí…), họ lại nhìn nhận sự việc khác đi rất nhiều. Chính họ thường xuyên phàn nàn và từ chối đăng tải các văn bản nặng về chuyên môn, hàn lâm, khoa học; đối với họ chính loại phê bình chuyên nghiệp đặc sệt này là thứ phê bình ít có giá trị, ít độc giả, ảnh hưởng và kém hấp dẫn. Phê bình chuyên nghiệp trong con mắt của phê bình nghiệp dư (báo chí) cũng gần như cách nhìn, cách đối xử của các nhà hàn lâm, khoa học đối với khu vực phê bình truyền thông, nghiệp dư. Vậy, phải chăng đằng sau điều này là chuyện quy luật kinh tế thị trường, thị hiếu, độc giả? Không, đấy không phải là vấn đề chính quyết định sự xuất hiện của văn bản phê bình trên các phương tiện truyền thông; vấn đề là không thể áp đặt sự chuyên nghiệp của phê bình này lên sự chuyên nghiệp của phê bình khác. Phê bình nghiệp dư không có chỗ đứng như mong đợi trong ngôi đền thiêng của phê bình chuyên nghiệp, học thuật, hàn lâm. Phê bình chuyên nghiệp cũng có thể bị ghẻ lạnh, bị từ chối, không được chào đón trong môi trường “phi chuyên nghiệp” (kiểu hàn lâm) của báo chí. Các chủ thể phê bình nghiệp dư, chuyên nghiệp luôn luôn không bằng lòng về nhau, nhưng lại cần đến nhau, hỗ trợ nhau và thường xuyên kiến tạo ra các hình ảnh của nhau. Phê bình nghiệp dư có ý nghĩa, giá trị xã hội, khuôn mẫu diễn đạt nhất định cũng như chính sự chuyên nghiệp, giới hạn, ý nghĩa, giá trị, kiểu văn phong riêng của phê bình học thuật vậy. Chúng bình đẳng với nhau. Phê bình văn học hiện nay không phải đang bị nghiệp dư hóa, mà đang được mở rộng tới nhiều chủ thể, có nhiều cơ chế phê bình, kiểu phê bình văn học tồn tại bên cạnh nhau.
Câu chuyện nghiệp dư – chuyên nghiệp, thực chất, là câu chuyện ngoại vi/trung tâm, câu chuyện của các thẩm quyền, các kiến tạo xã hội – văn hóa, các quan hệ quyền lực trong bối cảnh văn hóa xã hội, chính trị, truyền thông cụ thể nào đó.
Trở lên, chúng tôi đã giải kiến tạo một quan niệm phổ biến về phê bình văn học. Điều mà chúng tôi đề cập trong bài viết chính là điều mà nhà phê bình Phong Lê từng nêu, nhưng không có câu trả lời thỏa đáng, không chỉ rõ được sự kiến tạo chuyên nghiệp/nghiệp dư thực chất là một biểu hiện của quan hệ quyền lực trong phê bình. Trong bản tham luận cho Hội thảo
*Nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động phê bình văn học *do Hội đồng lý luận phê bình văn học nghệ thuật Trung ương phối hợp với Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức tại Hà Nội, ngày 10/4/2012, Phong Lê cho biết:
“Dẫu chuyên hoặc không chuyên, việc thông tin về hoạt động văn học – nghệ thuật cũng là một nhu cầu chung, phổ biến của xã hội; và do vậy cũng là đối tượng cho các loại báo chí quan tâm. Điều đó khiến cho các ông chủ báo, các nhà báo, và các biên tập viên báo chí trở thành các vai diễn quan trọng trong đời sống phê bình. Phải qua họ, hoặc nhờ vào họ mà một tác giả, hoặc một tác phẩm nào đó mới đến được với quần chúng, qua kênh truyền thông, trước khi có sự bàn bạc, thẩm định của các giới chuyên môn, nếu như đó là một sự kiện, hoặc một hiện tượng có vấn đề…
Là báo chí nên bài vở thường phải ngắn, và nội dung được đề cập chủ yếu là những vấn đề thích hợp với đời sống chính trị, xã hội, hoặc một câu chuyện giật gân nào đó nhều hơn là đời sống văn chương, là câu chuyện thuần túy văn chương. Việc bàn thảo chung quanh một tác phẩm hay, có chuyện để bàn, cần cho sinh hoạt học thuật do vậy bỗng trở nên hiếm, kể cả trên các báo của Hội nghề nghiệp hoặc các viện nghiên cứu. Và đó, chính là nguyên cớ cho sự im lặng, tẻ nhạt của đời sống phê bình.
Như vậy có thể nghĩ: đây là thời phê bình báo chí làm nên gương mặt chủ đạo, có tác dụng thay thế hoặc lấn án phê bình chuyên nghiệp. Đó là tình hình hoàn toàn khác so với trước đây, kể từ 1945 cho đến 1990, khi Đất nước đang đổi mới, chuẩn bị bước vào hội nhập. Nhưng phê bình chuyên nghiệp là ai, ở thời điểm hôm nay, thì cũng rất khó tìm. Có thể nghĩ đến
* một lực lượng viết, gồm nhiều thế hệ, công tác ở các viện nghiên cứu và các khoa văn hóa, văn học, khoa học xã hội và nhân văn ở Đại học? Nhưng xem ra họ chỉ làm bằng tay trái*; và hiệu quả nếu có cũng không thể rộng rãi, mà chỉ giới hạn trong đời sống học đường. Ngoài hai loại đó, cùng với lực lượng làm báo, viết báo như đã kể trên, **” không biết cái gọi là phê bình chuyên nghiệp nằm ở đâu, có dạng hình thế nào? Và nếu không tìm thấy thì đó là chuyện tự nhiên hoặc có gì là bất thường?**
*
Cho đến nay, ở ta, vẫn tồn tại một quan niệm chật hẹp, cũ kĩ, đó là cho rằng phê bình văn học chỉ thao tác trên những tác phẩm mới công bố (in sách hoặc in trên báo), những hiện tượng văn học đương đại. Điều đó đúng, nhưng phiến diện và cần được nhận thức lại, thay đổi và tăng cường nhiều hơn nữa các quan điểm đối thoại, các tiếng nói giá trị nhằm thúc đẩy sự phát triển của nền văn học nói chung.
Đối tượng đích thực của nhà phê bình còn là những hiện tượng (tác giả, tác phẩm, trào lưu…) của quá khứ, tức là toàn bộ những gì đã từng xuất hiện trong các thời kỳ lịch sử, toàn bộ những gì do lịch sử văn học để lại.
Tôi cũng đã nói, trong cấu trúc đời sống phê bình văn học hiện thời có sự hiện diện của nhiều kiểu tác giả phê bình, nhiều kiểu phê bình, cơ chế phê bình, và đối với mỗi kiểu tác giả, cơ chế hay kiểu phê bình ấy đều có đối tượng quan tâm riêng của họ, có phương pháp tiếp cận và quan điểm giá trị riêng của họ, mục đích làm riêng của họ. Điều này cần thiết để tạo ra sự đa dạng, nhiều tiếng nói cho phê bình, thể hiện sự dân chủ, tự do phê bình thẩm định. Cần tôn trọng, ghi nhận sự tất yếu, sự bình đẳng, sự đóng góp của mỗi kiểu phê bình, cơ chế phê bình hiện thời. Không nên cho rằng phê bình truyền thông (không gọi là phê bình báo chí) thiếu tính chuyên nghiệp. Phê bình truyền thông, phê bình học thuật, phê bình chính trị… phê
*bình nào cũng chuyên nghiệp*, nó chuyên nghiệp theo yêu cầu, mục đích, chức năng, đặc thù riêng của nó, không thể yêu cầu phê bình truyền thông chuyên nghiệp theo kiểu phê bình hàn lâm, và ngược lại cũng không thể đòi hỏi phê bình hàn lâm phải làm như phê bình truyền thông, chạy theo các đề tài của báo chí (chẳng hạn gần đây, báo chí đặt lại vấn đề kết thúc truyện cổ tích *Tấm Cám* cứ như thể chưa được phân tích, lý giải từ nhiều phía, thực ra vấn đề này đã được giải quyết từ lâu, nếu cứ chạy theo những đề tài ‘mồi’, “giả” như vậy thì phê bình hàn lâm nguy quá). Trên đây chúng tôi có nhắc đến một cái nhìn của bộ môn xã hội học về khoa học, rằng trong kỉ nguyên mới, việc sản xuất ra tri thức không phải là độc quyền của các nhà khoa học, các nghiên cứu viên của các viện, các giảng viên của trường đại học… mà nó được mở rộng cho mọi chủ thể, mọi khu vực; tức là đối với câu chuyện mà chúng ta đang kể thì phê bình truyền thông có những vai trò, đóng góp quan trọng, có cách tạo ra thông tin, hình ảnh và tri thức mà kiểu phê bình khác không thay thế được. Phê bình hiện thời cần có một văn hóa ứng xử với cái khác, lời của kẻ khác.
## 4 Binh luan - trao doi:
vũ đức tân
14/06/2013 - 02:31
Về cơ bản tôi thấy bài viết này có lý.Việc chia thành phê bình chuyên nghiệp và phê bình nghiệp dư chỉ là một cách tạo ngôi vị không cần thiết, dễ làm cho bạn đọc tưởng nhầm về sự quan trọng của tác giả viết.Thực sự phê bình vẫn là phê bình, dù là ai viết cũng vậy. Phê bình là một sự đáp ứng tức thời với một vấn đề, một hiên tượng cụ thể, thời sự.Báo chí làm công việc này thuận lợi, nhưng hiện nay thường vẫn nặng về giới thiệu, đánh giá một chiều, vì ít có tác giả hiểu sâu, hiểu đúng giá trị của văn học.Những người nghên cứu văn học thường viết phê bình có sức nặng hơn, vì họ có hiểu biết sâu, nhưng điều đó không phải có nghĩa là lúc nào họ cũng đúng. Điều cần là tạo ra mọt môi trường thuận lợi cho phê bình văn học nói chung với sự tham gia của nhiều cây bút mới có thể xuất hiện những tác phẩm phê bình hay được.
Trọng Quang
02/07/2013 - 08:40
Ơ hay nhỉ? Làm phê bình mà không gắn bó sống chết với nghề, thích lúc nào làm lúc ấy, làm “tay ngang”… thì người ta gọi là làm phê bình nghiệp dư. Đúng quá! Sao lại giãy nảy lên nhỉ? Phân chia phê bình chuyên nghiệp với phê bình nghiệp dư, chỉ là nói cái ý gắn bó, chuyên sâu ấy thôi, chứ ai chả biết có những lúc “nghiệp dư” còn lóe sáng hơn cả “chuyên nghiệp”? Ông Hồng Quảng cứ cố tình tạo ra “hiện trường” giả, cho là phân chia như thế là có ý coi thường những người nghiệp dư? Ai coi thường, ai dè bỉu, ở đâu?… ông phải chỉ rõ ra chứ?
Nhiều, rất nhiều, các ngành nghề trên đời này, đều có thể phân chia thành chuyên nghiệp và nghiệp dư. Thể thao, văn nghệ, báo chí… đều có những “đội quân” nghiệp dư hay chuyên nghiệp. Không phủ nhận trường hợp một cầu thủ đá cho đội “Công ty bốc mả” cũng có khi hay hơn một tuyển thủ quốc gia. Nhưng khốn nỗi, nhìn chung thì cái gì chuyên nghiệp cũng thường đáng đồng tiền bát gạo hơn. Còn nghiệp dư, quần chúng chỉ để cho… vui là chính! Văn chương (trong đó có phê bình văn học) mà cứ nghiệp dư mãi, “công nông binh” mãi, thì vĩnh viễn nằm đó mà mơ Nobel!
Trần Nguyễn Anh từ Facebook
04/07/2013 - 10:41
Nghiệp dư hay chuyên nghiệptrong nghệ thuật nói chung và phê bình nói riêng có lẽ là cách phân chia về mặt xã hội đối với con người làm lĩnh vực ấy, thậm chí có thể cấp thẻ hành nghề phê bình như với lĩnh vực biểu diễn. Nhưng ngay cả trong giới mà người ta thường gọi là chuyên nghiệp ấy, không ít người không ít bài viết được đánh giá là rất nghiệp dư. Nhưng vậy còn một cách phân chia nữa về mặt chất lượng, nội dung, quan điểm trong tác phẩm. Xét từ góc độ thưởng thức , thì chỉ có: phê bình hay, phê bình dở, phê bình làng nhàng.
Nguyễn Hiền
06/07/2013 - 04:27
Vấn đề chính là nên thừa nhận có nhiều kiểu loại phê bình văn học cùng tồn tại, với những đặc thù, chức năng, vai trò riêng của chúng, không thể coi “tôi chuyên nghiệp” (hàn lâm, đại học) còn “anh nghiệp dư” (báo chí…), hoặc đổ lỗi cho “anh nghiệp dư” (báo chí) làm cho phê bình hiện nay yếu kém. Phê bình nào cũng cần chuyên nghiệp cả. Đặt vấn đề “thế nào là phê bình nghiệp dư” “thế nào là phê bình chuyên nghiệp” để nhận thức lại và đúng hơn về thực trạng PB là rất cần thiết.


markdown:
Thể loại
Quốc gia
Phim.org Xem phim nhanh nhất - Nguồn phim được cập nhật tự động từ các website chia sẽ video miễn phí như: Youtube.com, Clip.vn, Dailymotion.com, Zing.vn... Nếu muốn tranh chấp bản quyền video vui lòng Liên hệ BQT website, chúng tôi sẽ xem xét gỡ bỏ trong thời gian sớm nhất.
Từ khóa:

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Server: Apache/2.2.15 (CentOS)

Set-Cookie: ___utmvbaFuLSMV=cZI   XwFOFalE: btV; path=/; Max-Age=900

Cache-Control: max-age=0, no-cache, no-store, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Vary: Accept-Encoding

Content-Encoding: gzip

Connection: close

Content-Type: text/html; charset=utf-8

X-CDN: Incapsula


markdown:
|
|
## Search the Help Pages
## Contact Us
If you want to reach someone in Marketing, Public Relations, Business Development or other Corporate Business
|
|
## Top Questions
|
|
## Search the Help Pages
## Contact Us
If you want to reach someone in Marketing, Public Relations, Business Development or other Corporate Business
|
|
## Top Questions

Server: Apache

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

P3P: CP="DSP LAW"

Connection: Keep-Alive


markdown:
Vietnam >
Products & Services >
Occupational Health & Environmental Safety >
Sản phẩm
Sử dụng với phin lọc 3M Series 2000, 7093, series 6000 hoặc hệ thống 3M™ Dual Airline chống lại hơi hữu cơ, gas, bụi. Đạt tiêu chuẩn NIOSH
The 3M(TM) Half Facepiece Reusable Respirator 6000 Series helps provide protection against particulates and a wide variety of gases and vapors when used with approved cartridges and filters. When properly fitted and used with approved 3M(TM) cartridges and filters, this respirator helps provide protection at concentrations up to 10 times the Permissible Exposure Limit (PEL). The swept back design of the cartridges helps improve balance and visibility. Remarkably comfortable, soft, lightweight facepiece has easy-to-adjust head straps allow for a customized fit to the user. Replaceable cartridges help reduce waste and costs over time. NIOSH, a Federal government regulatory agency, has tested and approved the 6000 Series Half Facepiece with 3M cartridges, filters or supplied air systems. The 6000 Series is NIOSH approved for negative-pressure air purifying and positive-pressure dual airline applications. This half facepiece respirator may be used with 3M(TM) Cartridge 6000 Series; 3M(TM) Filters 2000, 2200, 7000 or 5000 Series; or 3M(TM) Dual Airline Systems against a variety of gases, vapors, and particulate hazards according to NIOSH approvals.Breathing hazardous particles, gases and vapors can be harmful to your health. The 3M(TM) Half Facepiece Reusable Respirator 6000 Series helps reduce exposure to many contaminants.
3M ID: 70-0703-1553-9
GTIN(UPC/EAN): 5 00 51131 07024 5
Name
Value
3M(TM) Half Facepiece Reusable Respirator 6100
Product/Single Image
JPEG
5.79 MB
6.79 MB
3M™ Respirator Selection Guide
Brochure
PDF
416 KB
6000 Series Half Facepiece Family - 6100, 6200, 6300
Product/Group Image
4.27 MB
6000 Series Half Facepiece User
Instruction Sheet
1.04 MB
6000 Series, 7000 Series and FF-400 Series Respirator Matrix
Technical Information
976 KB
Filter Adapter 603, Data Sheet
121 KB
Half and Full Facepiece Respirators 6000 Series Reusable
Fax on Demand
320 KB
Half Facepiece 6100, 6200, 6300
Illustration/Line Art
240 KB
Half Facepiece 6100, jpg file
Exploded View
239 KB
Half Facepiece Fitting Poster, English
Poster
380 KB
Half Facepiece Fitting Poster, Spanish
398 KB
Half Facepiece Respirator 6000 Series, Reusable
951 KB
Half Facepiece Respirators, Fitting Instructions-English
336 KB
Half Facepiece Respirators, Fitting Instructions-Spanish
Inspection, Cleaning and Storage Procedures for 3M Reusable Resp
10 KB
Online Medical Evaluations for Respiratory Products Brochure
145 KB
Resp Cartridge and Filter Selection Poster, English
3.33 MB
Reusable Respirator Full Line Catalog
1.32 MB
Solutions for Worker Safety 70-0710-4248-8
991 KB
Warning - 5000, 6000, 7000 Series Respirators
19 KB
© 3M 2015. All Rights Reserved.

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Content-Language: vi-VN

Cache-Control: max-age=0, no-cache, no-store

Vary: User-agent


markdown:
# Quan trắc và Phân tích môi trường
Chia sẻ: Tran Thi Phuong | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:40
lượt xem 1.108
download
![](http://image.tailieu.vn/document/thumbnail/2009/20091023/01222942015/80x100/85798_247.jpg)
##
Quan trắc và Phân tích môi trường
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](images/down16x21.png)
Hướng dẫn Quan trắc và Phân tích môi trường gồm 2 chương trình bày nội dung về những vấn đề chung, bao gồm các khái niệm cơ bản về quan trắc môi trường và hoạt động đảm bảo và kiểm soát chất lượng trong quan trắc môi trường. Chương 2 hướng dẫn cụ thể về đảm bảo và kiểm soát chất lượng trong quan trắc môi trường lục địa.
![](images/graphics/blank.gif)
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Quan trắc và Phân tích môi trường
- Lời giới thiêu ̣ Quan trăc và phân tich môi trương (QT&PTMT) là môt hoat đông quan trong cua ́ ́ ̣ ̣ ̣ ̣ ̉ công tac quan lý nhà nươc về bao vệ môi trương. Tai cac Điêu 37 và 38 cua Luât Bao vệ ́ ̉ ̉ ̣́ ̀ ̉ ̣ ̉ môi trương đã quy đinh răng, Bộ Khoa hoc, Công nghệ và Môi trương (nay là Bộ Tai ̣ ̀ ̣ ̀ nguyên Môi trương) chiu trach nhiêm trươc Chinh phủ về hoat đông quan lý nhà nươc ̣ ́ ̣ ́ ̣ ̣ ̉ về bao vệ môi trương và môt trong nhưng nôi dung cơ ban cua công tac nay la: "Tổ ̉ ̣ ̣ ̉ ̉ ́ ̀ ̀ chưc, xây dưng, quan lý hệ thông quan trăc, đinh kỳ đanh giá hiên trang môi trương, dư ̉ ́ ́ ̣ ́ ̣ ̣ bao diên biên môi trương." ́ ̃ ́ Để thưc hiên cac quy đinh trên cua Luât Bao vệ môi trương, tư năm 1994, Bộ ̣ ́ ̣ ̉ ̣ ̉ KHCN&MT ( nay là Bộ Tai nguyên & Môi trương) đã tưng bươc xây dưng Mang lươi ̀ ̣ cac tram QT&PTMT quôc gia. Mang lươi nay đươc xây dưng trên cơ sơ phôi hơp liên ́ ̣ ́ ̣ ̀ ́ bộ nhăm tân dung đươc cac năng lưc săn có về QT&PTMT tai môt số bô, nganh, đia ̀ ̣ ̣ ́ ̃ ̣ ̣ ̣ ̀ ̣ phương và nhanh chong đưa đươc Mang lươi vao hoat đông phuc vụ kip thơi cac yêu ́ ̣ ̀ ̣ ̣ ̣ ̣ ́ câu câp bach về quan lý môi trương. Ngoai Mang lươi QT&PTMT quôc gia thì vai năm ̀ ́ ́ ̉ ̀ ̣ ́ ̀ trơ lai đây, hang chuc đia phương trong nươc cung băt đâu xây dưng và bươc đâu đưa ̣ ̀ ̣ ̣ ̃ ́ ̀ ̀ vao hoat đông cac tram QT&PTMT đia phương. Cung vơi sư phat triên cua hoat đông ̀ ̣ ̣ ́ ̣ ̣ ̀ ́ ̉ ̉ ̣ ̣ QT&PTMT thì nhu câu về bộ tai liêu phap quy hương dân viêc bao đam và kiêm soat ̀ ̀ ̣ ́ ̃ ̣ ̉ ̉ ̉ ́ chât lương cua hoat đông nay ngay cang trơ nên bưc xuc. ́ ̉ ̣ ̣ ̀ ̀ ̀ ́ Ban hương dân nay đươc soan thao như là môt trong cac nỗ lưc cua Cuc Bao vệ ̉ ̃ ̀ ̣ ̉ ̣ ́ ̉ ̣ ̉ môi trương, Bộ TN&MT, trong viêc đam bao và kiêm soat chât lương cua hoat đông ̣ ̉ ̉ ̉ ́ ́ ̉ ̣ ̣ QT&PTMT nhăm đưa ra đươc cac số liêu quan trăc có độ tin cây và chinh xac cao. ̀ ́ ̣ ́ ̣ ́ ́ Ban hương dân đây đủ sẽ bao gôm nhiêu thanh phân môi trương khac nhau, ban ̉ ̃ ̀ ̀ ̀ ̀ ̀ ́ ̉ hương dân đâu tiên nay soan thao cho quan trăc môi trương nươc luc đia bao gôm 2 ̃ ̀ ̀ ̣ ̉ ́ ̣ ̣ ̀ chương : Chương 1 - Nhưng vân đề chung, bao gôm cac khai niêm cơ ban về quan trăc môi ́ ̀ ́ ́ ̣ ̉ ́ trương và hoat đông đam bao và kiêm soat chât lương trong quan trăc môi trương ̣ ̣ ̉ ̉ ̉ ́ ́ ́ Chương 2 - Hương dân cụ thể về đam bao và kiêm soat chât lương trong quan ̃ ̉ ̉ ̉ ́ ́ trăc môi trương nươc luc đia. ́ ̣̣ Đôi tương ap dung Ban hương dân nay là tât cả hoat đông QT&PTMT đươc tiên ́ ́ ̣ ̉ ̃ ̀ ́ ̣ ̣ ́ hanh trong Mang lươi quôc gia và cac tram QT&PTMT đia phương. Ban hương dân ̀ ̣ ́ ́ ̣ ̣ ̉ ̃ cung có thể đươc sư dung như tai liêu tham khao cho hoat đông QT&PTMT cua cac Bô/ ̃ ̣ ̀ ̣ ̉ ̣ ̣ ̉ ́ ̣ ̀ ́ nganh khac. Tai liêu nay do Cuc Bao vệ môi trương chủ trì biên soan vơi sư tham gia cua cac ̀ ̣ ̀ ̣ ̉ ̣ ̉ ́ chuyên gia về quan trăc và phân tich môi trương thuôc cac đơn vị sau: ́ ́ ̣ ́ 1. Trung tâm kỹ thuât môi trương Đô thị và Khu công nghiêp, Đai hoc Xây dưng ̣ ̣ ̣ ̣ Hà Nôi ̣ 2. Tông cuc Tiêu chuân - Đo lương - Chât lương, Bộ KHCN ̉ ̣ ̉ ́ 3. Viên Khoa hoc và Công nghệ môi trương, Đai hoc Bach khoa Hà Nôi; ̣ ̣ ̣̣ ́ ̣
- Ban hương dân nay đươc coi như cố găng ban đâu nhưng rât cân thiêt nhăm nâng ̉ ̃ ̀ ́ ̀ ́̀ ́ ̀ cao chât lương và đưa dân vao nề nêp hoat đông QT&PTMT tai Viêt Nam. Bộ tai liêu ́ ̀ ̀ ́ ̣ ̣ ̣ ̣ ̀ ̣ hương dân về QT&PTMT sẽ con đươc tiêp tuc hoan thiên và bổ theo yêu câu cua thưc ̃ ̀ ́ ̣ ̀ ̣ ̀ ̉ ́ tê. Do thơi gian gâp gap công tac đam bao và kiêm soat chât lương trong quan trăc ́ ́ ́ ̉ ̉ ̉ ́ ́ ́ môi trương tai Viêt Nam con rât mơi mẻ nên Ban hương dân chăc chăn con nhiêu thiêu ̣ ̣ ̀ ́ ̉ ̃ ́ ́ ̀ ̀ ́ sot. Cuc Bao vệ Môi trương mong nhân đươc nhiêu ý kiên đong gop cua cac chuyên gia, ́ ̣ ̉ ̣ ̀ ́ ́ ́ ̉ ́ cac nhà khoa hoc trong linh vưc QT&PTMT cung như cac linh vưc liên quan để tiêp tuc ́ ̣ ̃ ̃ ́̃ ́ ̣ triên khai và hoan thiên bộ tai liêu quan trong nay. ̉ ̀ ̣ ̣̀ ̣ ̀
- Chương 1 Những vấn đề chung về bảo đảm và kiểm soát chất lượng trong quan trắc và phân tích môi trường I.1. Môt số khai niêm: ̣ ́ ̣ 1. Quan trăc môi trường (QTMT) là môt quá trinh đo đac thương xuyên môt hoăc nhiêu ́ ̣ ̀ ̣ ̣ ̣ ̀ chỉ tiêu về tinh chât vât ly, hoá hoc và sinh hoc cua cac thanh phân môi trương, theo môt ́ ̣́́ ̣ ̣ ̉ ́ ̀ ̀ ̣ kế hoach lâp săn về thơi gian, không gian, phương phap và quy trinh đo lương, để cung ̣ ̣ ̃ ́ ̀ câp cac thông tin cơ ban có độ tin cây, độ chinh xac cao và có thể đanh giá đươc diên ́ ́ ̉ ̣ ́ ́ ́ ̃ biên chât lương môi trương ́ ́ 2. Bao đam chât lượng (QA: Quality Assurance) trong quan trăc môi trường là môt hệ ̉ ̉ ́ ́ ̣ thông tich hơp cac hoat đông quan lý và kỹ thuât trong môt tổ chưc nhăm bao đam cho ́ ́ ́ ̣ ̣ ̉ ̣ ̣ ̀ ̉ ̉ hoat đông quan trăc môi trương đat đươc cac tiêu chuân chât lương đã quy đinh. ̣ ̣ ́ ̣ ́ ̉ ́ ̣ 3. Kiêm soat chât lượng (QC: Quality Control) trong quan trăc môi trường là viêc ̉ ́ ́ ́ ̣ thưc hiên cac biên phap để đanh gia, theo doi và kip thơi điêu chinh để đat đươc độ chinh ̣ ́ ̣ ́ ́ ́ ̃ ̣ ̀ ̉ ̣ ́ xac và độ tâp trung cua cac phep đo theo yêu câu cua cac tiêu chuân chât lương nhăm bao ́ ̣ ̉ ́ ́ ̀ ̉ ́ ̉ ́ ̀ ̉ đam cho hoat đông quan trăc môi trương đat cac tiêu chuân chât lương nay. ̉ ̣ ̣ ́ ̣́ ̉ ́ ̀ 4. Kế hoach quan trăc môi trường là môt chương trinh quan trăc đươc lâp ra nhăm đap ̣ ́ ̣ ̀ ́ ̣ ̀ ́ ưng môt số muc tiêu nhât đinh, trong đó bao gôm nhưng yêu câu về thông tin, cac thông ̣ ̣ ̣́ ̀ ̀ ́ sô, cac đia điêm, tân suât và thơi gian quan trăc, cac yêu câu về trang thiêt bi, phương ́́ ̣ ̉ ̀ ́ ́ ́ ̀ ̣́ phap phân tich, đo, thư; yêu câu về nhân lưc và kinh phí thưc hiên. ́ ́ ̀ ̣ Cac hoat đông QA/QC găn bó vơi nhau, bổ sung cho nhau và môt số nôi dung ́ ̣ ̣ ́ ̣ ̣ giông nhau, cung diên ra trong khuôn khổ hệ thông quan lý chât lương cua tổ chưc, vơi ́ ̀ ̃ ́ ̉ ́ ̉ đinh nghia hệ thông quan lý chât lương là cơ câu tổ chưc, trach nhiêm, cac thủ tuc, quá ̣ ̃ ́ ̉ ́ ́ ́ ̣ ́ ̣ trinh và nguôn lưc cân thiêt để thưc hiên quan lý chât lương. ̀ ̀ ̀ ́ ̣ ̉ ́ II.2. Đam bao chât lượng và kiêm soat chât lượng trong quan trăc và phân tich ̉ ̉ ́ ̉ ́ ́ ́ ́ môi trường ̣́ ̀ 1.2.1. QA/QC trong xac đinh nhu câu thông tin Đam bao chât lương chỉ có thể thưc hiên tôt khi cac yêu câu về san phâm đươc xac ̉ ̉ ́ ̣ ́ ́ ̀ ̉ ̉ ́ đinh rõ rang, cụ thê. Cac yêu câu về quan trăc và đanh giá là nhu câu có tinh chât thông ̣ ̀ ̉ ́ ̀ ́ ́ ̀ ́ ́ tin (nhu câu thông tin). Nhu câu thông tin là điêm khơi đâu trong chu trinh quan trăc và ̀ ̀ ̉ ̀ ̀ ́ phân tich môi trương. ́ Nhu câu thông tin chung chung là không có ý nghia. Nhưng có nhưng yêu tố lam ̀ ̃ ́ ̀ phưc tap viêc xac đinh cac nhu câu thông tin, đăc biêt là trong hơp tac quôc tế về quan ̣ ̣ ́ ̣ ́ ̀ ̣ ̣ ́ ́ trăc và đanh giá môi trương. Ví du: thiêu cac thuât ngư, đinh nghia cân thiêt; sư gò bó do ́ ́ ̣ ́ ́ ̣ ̣ ̃ ̀ ́ chuyên nganh cua cac chuyên gia; nhưng thoả thuân phai đat đươc... ̀ ̉ ́ ̣ ̣̉ Nhu câu thông tin phai phan anh chinh sach hiên hanh về quan lý môi trương và ̀ ̉ ̉́ ́ ́ ̣ ̀ ̉ phai bao ham đươc nhưng cân nhăc, xem xet có tinh chât lâu dai. Cơ sơ đâu tiên để xac ̉ ̀ ́ ́ ́ ́ ̀ ̀ ́ đinh nhu câu thông tin là cac luât và cac văn ban thoả thuân ơ tâm quôc gia và quôc tê. ̣ ̀ ́ ̣ ́ ̉ ̣ ̀ ́ ́́ Ngoai ra, nhưng yêu câu phuc vụ viêc soat xet cac quy đinh, viêc xây dưng môt chinh ̀ ̀ ̣ ̣ ́ ́́ ̣ ̣ ̣ ́
- sach mơi, quan điêm cua cac nhà quan lý hiên hanh, cung là nhưng cơ sơ để xac đinh nhu ́ ̉ ̉ ́ ̉ ̣ ̀ ̃ ̣́ ̀ câu thông tin. Hinh 1. Cac bước chủ yêu trong quan trăc và phân tich môi trường ̀ ́ ́ ́ ́ Quan lý môi trường ̉ ̀ Sử dung thông tin ̣ Nhu câu thông tin ́ ́ Bao cao Chương trinh quan trăc ̀ ́ Thiêt kế mang lưới ́ ̣ Phân tich số liêu ́ ̣ Lây mâu và quan trăc tai ́ ̃ ̣́ Xử lý số liêu ̣ hiên trường ̣ ́ Phân tich trong PTN 1.2.2. QA/QC trong xac đinh chương trinh quan trăc ̣́ ̀ ́ Tư nhu câu thông tin, phai xac đinh muc tiêu và nhu câu quan trăc cụ thê, tưc là ̀ ̉ ́ ̣ ̣ ̀ ́ ̉ phai xac đinh môt chiên lươc cho viêc quan trăc. ̣̉́ ̣ ́ ̣ ́ Chiên lươc quan trăc phai quyêt đinh rõ loai quan trăc cân thiêt: vât ly, sinh hoc, ́ ́ ̉ ̣́ ̣ ́ ̀ ́ ̣́ ̣ hoá hoc, thuỷ văn, chât thai hoăc canh bao sơm ... Phai qui đinh cac thông số cân quan ̣ ́ ̉ ̣ ̉ ́ ̉ ̣ ́ ̀ trăc, độ chinh xac và tin cây cân thiêt v.v... Con viêc thiêt kế mang lươi sẽ xac đinh nó ́ ́ ́ ̣ ̀ ́ ̀ ̣ ́ ̣ ́ ̣ phai đươc quan trăc như thế nao. Chiên lươc quan trăc cung phai bao gôm cả viêc phân ̉ ́ ̀ ́ ́ ̃ ̉ ̀ ̣ tich số liêu và bao cao, vì nhưng công viêc nay có thể có anh hương tơi cac yêu câu cua ́ ̣ ́ ́ ̣ ̀ ̉ ́ ̀ ̉ viêc thiêt kế mang lươi quan trăc. Chiên lươc quan trăc phai đươc lam thanh tai liêu và ̣ ́ ̣ ́ ́ ́ ̉ ̀ ̀ ̀ ̣ cân đươc nhưng ngươi hay cơ quan có thâm quyên ra quyêt đinh phê duyêt ̀ ̉ ̀ ̣́ ̣ Cac thanh phân cua môt bao cao chiên lươc quan trăc la: ́ ̀ ̀ ̉ ̣́ ́ ́ ́̀ 1. Cac nhu câu thông tin bao gôm trong chiên lươc quan trăc và phân nhu câu ́ ̀ ̀ ́ ́ ̀ ̀ thông tin sẽ không bao gôm trong chiên lươc quan trăc. ̀ ́ ́ 2. Khai niêm về hệ thông quan trăc và đôi tương quan trăc (vât ly, hoá hoc, sinh ́ ̣ ́ ́ ́ ́ ̣́ ̣ hoc, thuỷ văn, chât thai...), cac thông số cân quan trăc và cac điêu kiên ban đâu để lưa ̣ ́ ̉ ́ ̀ ́ ́ ̀ ̣ ̀
- chon đia điêm và tân suât lây mâu đôi vơi tưng biên số (như khoang cach lơn nhât/ bé ̣ ̣ ̉ ̀ ́́ ̃ ́ ́ ̉ ́ ́ nhât tinh tư đương biên; độ tin cây...). ́́ ̣ 3. Khai niêm về hệ thông đanh gia, ví dụ như cac phương phap tinh toan đươc sư ́ ̣ ́ ́ ́ ́ ́́ ́ dung (để tinh toan mưc độ đe doạ hoăc khuynh hương); cac tiêu chuân quôc tế phù hơp ̣ ́ ́ ̣ ́ ̉ ́ nhât; viêc sư dung đồ thi, công cụ thông kê và cac công cụ khac để trinh bay số liêu. ́ ̣ ̣ ̣ ́ ́ ́ ̀ ̀ ̣ 4. Cac khia canh về măt tổ chưc: tổ chưc nao sẽ chiu trach nhiêm về măt nao cua ́ ́ ̣ ̣ ̀ ̣ ́ ̣ ̣̀ ̉ hệ thông quan trăc; nhưng thay đôi cân thiêt trong tổ chưc, nhưng khó khăn cho viêc thưc ́ ́ ̉̀ ́ ̣ hiên hệ thông quan trăc v.v... sư hơp tac giưa cac bộ phân, cơ quan thưc hiên. ̣ ́ ́ ́ ́ ̣ ̣ 5. Kế hoach để thiêt kế và thưc hiên mang lươi quan trăc; nhưng điêu kiên ban ̣ ́ ̣ ̣ ́ ̀ ̣ đâu là gi, kế hoach cua nhưng bươc tiêp theo và kế hoach tai chinh. ̀ ̀ ̣ ̉ ́ ̣ ̀ ́ 6. Sư phân tich về cac rui ro; nhưng vân đề có thể dân tơi cac thât bai cua hệ thông ́ ́ ̉ ́ ̃ ́ ̣́̉ ́ quan trăc và nêu lên biên phap khăc phuc. ́ ̣ ́ ́ ̣ 1.2.3. QA/QC trong thiêt kế mang lươi ́ ̣ Thiêt kế mang lươi phai đươc môt nhom chuyên gia có kiên thưc đa nganh thưc ́ ̣ ̉ ̣ ́ ́ ̀ hiên. Thiêt kế mang lươi cân xac đinh thông số nao phai quan trăc, quan trăc ơ đia điêm ̣ ́ ̣ ̀ ̣́ ̀ ̉ ́ ́ ̣ ̉ nao và vơi tân suât bao nhiêu. Trong thiêt kế mang lươi cung cân đề câp tơi viêc sư dung ̀ ̀ ́ ́ ̣ ̃ ̀ ̣ ̣ ̣ cac phương phap lây mâu, cac phương phap phân tich trong phong thí nghiêm và cac ́ ́ ́ ̃ ́ ́ ́ ̀ ̣ ́ phương phap xư lý số liêu. ́ ̣ Cân đăc biêt quan tâm đên viêc ưng dung thông kê trong thiêt kế mang lươi. Viêc ̀ ̣ ̣ ́ ̣ ̣ ́ ́ ̣ ̣ sư dung thông kê hoc có thể lam giam đên mưc tôi thiêu cac đia điêm thông qua môi ̣ ́ ̣ ̀ ̉ ́ ́ ̉ ́ ̣ ̉ ́ tương quan giưa cac tram. Thông kê hoc cung là cơ sơ để chon lưa giưa hai phương an: ́ ̣ ́ ̣ ̃ ̣ ́ nhiêu đia điêm vơi tân suât thâp hoăc it đia điêm vơi tân suât cao. ̀ ̣ ̉ ̀ ́ ́ ̣́ ̣ ̉ ̀ ́ Môt vân đề quan trong trong thiêt kế mang lươi là xac đinh tinh hiêu quả cua ̣ ́ ̣ ́ ̣ ́ ̣ ́ ̣ ̉ thông tin nhân đươc tư mang lươi. Cân có sư hiêu biêt chi tiêt về chi phí và hiêu quả cua ̣ ̣ ̀ ̉ ́ ́ ̣ ̉ mang lươi đã thiêt kê. ̣ ́́ Thiêt kế mang lươi phai đươc tai liêu hoá băng môt văn ban. Văn ban nay phai ́ ̣ ̉ ̀ ̣ ̀ ̣ ̉ ̉ ̀ ̉ chuyên tơi nhưng ngươi phụ trach và quan lý chiên lươc quan trăc quôc gia. Tư văn ban ̉ ́ ̉ ́ ́ ́ ̉ nay họ sẽ rut ra kêt luân là mang lươi quan trăc có năm trong chiên lươc và muc tiêu ̀ ́ ́ ̣ ̣ ́ ̀ ́ ̣ ́ quan trăc chung hay không. Bao cao thiêt kế mang lươi gôm cac phân sau: ́ ́ ́ ̣ ̀ ́ ̀ 1. Giai thich phân chiên lươc quan trăc đươc đề câp đên trong thiêt kế mang lươi ̉ ́ ̀ ́ ́ ̣ ́ ́ ̣ và phân cua thiêt kế mang lươi không có trong chiên lươc quan trăc. ̀ ̉ ́ ̣ ́ ́ 2. Mô tả mang lươi quan trăc: cac biên số cân đo; cac đia điêm lây mâu và tân ̣ ́ ́ ́ ̀ ́ ̣ ̉ ́ ̃ ̀ suât; viêc sư dung cac tiêu chuân, ví dụ TCVN; ISO... ́ ̣ ̣ ́ ̉ 3. Cach thưc trinh bay và thể hiên cac kêt qua. ́ ̀ ̀ ̣ ́ ́ ̉ 4. Cac khia canh về măt tổ chưc. Ví dụ như nhiêm vụ cua cac tổ chưc tham gia đôi ́ ́ ̣ ̣ ̣ ̉ ́ ́ vơi tưng bươc khac nhau trong chương trinh quan trăc: thu thâp, xư lý và vân chuyên ́ ̀ ́ ̣ ̣ ̉ mâu, phân tich trong phong thí nghiêm; xư lý số liêu; phân tich số liêu; bao cao... ̃ ́ ̀ ̣ ̣ ́ ̣ ́ ́ 5. Kế hoach thưc hiên cua mang lươi quan trăc. ̣ ̣ ̉ ̣ ́ 6. Cac kêt quả phân tich chi phi- hiêu qua; mô tả cac tranh luân để ra quyêt đinh. ́ ́ ́ ́ ̣ ̉ ́ ̣ ̣́
- 7. Phân tich cac rui ro. Cai gì sẽ xây ra nêu có sai sot và cac biên phap nao có thể ́ ́ ̉ ́ ̉ ́ ́ ́ ̣ ́ ̀ thưc hiên để tranh hoăc giam thiêu cac thiêt hai. ̣ ́ ̣ ̉ ̉ ́ ̣̣ 1.2.4. QA/QC trong hoat đông tai hiên trương ̣ ̣ ̣ ̣ Hoat đông tai hiên trương bao gôm lây mâu và quan trăc hiên trương. Tuỳ thuôc ̣ ̣ ̣ ̣ ̀ ́ ̃ ́ ̣ ̣ vao thanh phân môi trương mà có cac phương phap tiên hanh khac nhau. ̀ ̀ ̀ ́ ́ ́ ̀ ́ 1.2.5. QA/QC trong hoat đông ơ phong thí nghiêm ̣ ̣ ̀ ̣ QA/QC phong thí nghiêm chinh là viêc xây dưng và ap dung hệ thông quan lý chât ̀ ̣ ́ ̣ ́ ̣ ́ ̉ ́ lương trong đó có sư đan xen, kêt hơp cac hoat đông QC, theo yêu câu cua ISO/IEC ́ ́ ̣ ̣ ̀ ̉ Guide 25 – TCVN 5958: 1995, Yêu câu chung về năng lưc cua phong thư nghiêm/hiêu ̀ ̉ ̀ ̣ ̣ chuân hiên nay đã đươc chuyên thanh môt tiêu chuân quôc tế mang tên ISO/IEC 17025: ̉ ̣ ̉ ̀ ̣ ̉ ́ 1999, tương ưng vơi TCVN ISO/IEC 17025: 2001. 1.2.6. QA/QC trong xư lý số liêu ̣ Trong môt chương trinh quan trăc, số liêu thu đươc để sư dung thương là rât lơn. ̣ ̀ ́ ̣ ̣ ́ Để thuân lơi cho sư dung, hâu hêt cac số liêu ngay nay đêu đươc lưu giư trong cac file ̣ ̣ ̀ ́́ ̣ ̀ ̀ ́ số liêu cua may tinh. Có hai loai số liêu đươc lưu giư. Môt loai đã đươc lưu giư săn ̣ ̉ ́́ ̣ ̣ ̣ ̣ ̃ trong may tinh và môt loai là nhưng số liêu đo đươc cua chương trinh quan trăc hiên ́́ ̣ ̣ ̣ ̉ ̀ ́ ̣ hanh. Phai đam bao cho cac loai số liêu nay đươc phân biêt rõ rang, không nhâm lân vơi ̀ ̉̉ ̉ ́ ̣ ̣ ̀ ̣ ̀ ̀ ̃ nhau và an toan. ̀ Khi sư dung phân mêm cua may tinh, cân phai đăc biêt quan tâm đên viêc kiêm ̣ ̀ ̀ ̉ ́́ ̀ ̉ ̣ ̣ ́ ̣ ̉ tra, phat triên và duy trì hệ thông may tinh. Phân mêm cua may tinh cung có thể thưc hiên ́ ̉ ́ ́́ ̀ ̀ ̉ ́́ ̃ ̣ cac chưc năng kiêm soat khac nhau, như cac phep phân tich tương quan và viêc sư dung ́ ̉ ́ ́ ́ ́ ́ ̣ ̣ cac căp giơi han. ́ ̣ ̣ 1.2.7. QA/QC trong phân tich số liêu ́ ̣ Phân tich số liêu là giai đoan chuyên số liêu thô thanh thông tin sư dung đươc. Để ́ ̣ ̣ ̉ ̣ ̀ ̣ nhưng thông tin nhân đươc tư số liêu thô có thể so sanh và truy nguyên nguôn gôc, phai ̣ ̣ ́ ̀ ́ ̉ triên khai cac biên ban phân tich số liêu. ̉ ́ ̉ ́ ̣ Phai có phương phap tư liêu hoá chuân mưc nhăm biên cac số liêu đã có thanh cơ ̉ ́ ̣ ̉ ̀ ́ ́ ̣ ̀ sơ dư liêu đễ truy câp và xư dung khi cân thiêt. ̣ ̣ ̣ ̀ ́ ̣ ́ ́ 1.2.8. QA/QC trong lâp bao cao Muc tiêu cuôi cung cua môt chương trinh quan trăc là chuyên thông tin đã thu thâp ̣ ́̀ ̉ ̣ ̀ ́ ̉ ̣ đươc tơi ngươi sư dung thông tin. Có thể thưc hiên công viêc nay băng nhiêu cach khac ̣ ̣ ̣ ̀ ̀ ̀ ́ ́ nhau: truyên toan bộ cac phep phân tich số liêu hoăc chỉ là nhưng kêt luân ngăn gon băng ̀ ̀ ́ ́ ́ ̣ ̣ ́ ̣ ́ ̣ ̀ văn ban, lơi noi hoăc bang sô... Môt số kỹ thuât trinh bay số liêu đươc sư dung rông rai ̉ ́ ̣ ̉ ́ ̣ ̣̀ ̀ ̣ ̣ ̣ ̃ ̀ la: 1/ Cac bang số liêu đo ́ ̉ ̣ Cach liêt kê số liêu đo vao trong cac bang tao điêu kiên để không lam mât số liêu. ́ ̣ ̣ ̀ ́ ̉ ̣ ̀ ̣ ̀ ́ ̣ Tuy nhiên, tư cac số liêu trong bang, ngươi đoc số liêu phai tư tao thanh cac thông tin ́ ̣ ̉ ̣ ̣ ̉ ̣ ̀ ́ ̀ ́ ̀ cân thiêt cho minh. 2/ Số liêu đo được xử lý thông kê ̣ ́
- Xư lý thông kê sẽ chuyên đôi số liêu rơi rac thanh cac giá trị hệ thông thay đôi ́ ̉ ̉ ̣ ̣ ̀ ́ ́ ̉ theo thơi gian và không gian. Chung tao ra thông tin có thể sư dung ngay cho ngươi đoc. ́ ̣ ̣ ̣ 3/ Đồ thị Đồ thị giup cho ngươi đoc nhanh chong rut ra đươc nhưng nhân đinh tông quat. ́ ̣ ́ ́ ̣ ̣ ̉ ́ Băng viêc nêu ra cac tiêu chuân hoăc cac tai liêu tham khao trên đồ thi, tinh hinh môi ̀ ̣ ́ ̉ ̣ ́ ̀ ̣ ̉ ̣̀ ̀ trương đươc phan anh đung thưc trang cua no. Cac đồ thị có thể là dang đương, dang côt ̉́ ́ ̣ ̉ ́ ́ ̣ ̣ ̣ hoăc biêu đồ phân trăm (% )... ̣ ̉ ̀ 4/ Thông tin được trinh bay có tinh chât đia lý ̀ ̀ ́ ̣́ Cach trinh bay nay giup hiêu biêt tôt hơn tinh hinh chât lương cua môi trương qua ́ ̀ ̀ ̀ ́ ̉ ́́ ̀ ̀ ́ ̉ phân bố không gian cua cac thông số liên quan. ̉ ́ 5/ Thông tin tông hợp ̉ Viêc tông hơp lai cac số liêu là rât cân thiêt để xư lý nhanh môt lương lơn số liêu. ̣̉ ̣́ ̣ ́̀ ́ ̣ ̣ Sư dung cac phụ luc là phương phap hay đươc dung để đap ưng yêu câu nay. ̣ ́ ̣ ́ ̀ ́ ̀ ̀ Chương 2
- Hướng dân đam bao chât lượng/kiêm soat chât lượng ̃ ̉ ̉ ́ ̉ ́ ́ (QA/QC) trong quan trăc và phân tich môi trường ́ ́ nước luc đia ̣ ̣ II.1. Tông quan về bao đam và kiêm soat chât lượng trong quan trăc nước luc ̉ ̉ ̉ ̉ ́ ́ ́ ̣ ̣ đia ̣ II.1.1. Muc tiêu Cac hoat đông quan trăc và phân tich môi trương nươc diên ra ngoai hiên trương ́ ̣ ̣ ́ ́ ̃ ̀ ̣ (lây mâu, bao quan mâu, đo đac môt số thông số không bên) và phân tich trong phong thí ́ ̃ ̉ ̉ ̃ ̣ ̣ ̀ ́ ̀ nghiêm. Để thu thâp đươc thông tin cân phai tiên hanh môt loat hoat đông bao gôm tư ̣ ̣ ̀ ̉ ́ ̀ ̣ ̣ ̣ ̣ ̀ khâu lâp kế hoach, thiêt kế chương trinh, thiêt kế mang lươi, lây mâu, phân tich trong ̣ ̣ ́ ̀ ́ ̣ ́ ̃ ́ phong thí nghiêm và xư lý số liêu. ̀ ̣ ̣ Muc tiêu cua chương trinh đam bao chât lương/kiêm soat chât lương (QA/QC) trong ̣ ̉ ̀ ̉ ̉ ́ ̉ ́ ́ hoat đông quan trăc và phân tich môi trương nươc (bao gôm nươc luc đia và nươc biên) ̣ ̣ ́ ́ ̀ ̣̣ ̉ là cung câp nhưng số liêu tin cây và đã đươc kiêm soat về hiên trang môi trương nươc ́ ̣ ̣ ̉ ́ ̣ ̣ bao gôm cac thông số chủ yêu như: nhiệt độ, pH, DO, kim loai năng, căn lơ lưng, độ ̀ ́ ́ ̣ ̣ ̣ đuc, COD, BOD5/TOC (vơi nươc biên), clorua, amoni, tông P, tông N, tông coliform, ̣ ̉ ̉ ̉ ̉ trâm tich, phù du, vi sinh vât... thoả man yêu câu thông tin cân thu thâp, theo muc tiêu ̀ ́ ̣ ̃ ̀ ̀ ̣ ̣ chât lương đăt ra, đê: ́ ̣ ̉ • Đanh giá hiên trang chât lương nươc khu vưc/đia phương; ́ ̣ ̣ ́ ̣ • Đanh giá diên biên chât lương môi trương nươc theo thơi gian; ́ ̃ ́ ́ • Canh bao sơm cac hiên tương ô nhiêm nguôn nươc; ̉ ́ ́ ̣ ̃ ̀ • Theo cac yêu câu khac cua công tac quan lý môi trương và phat triên kinh tê. ́ ̀ ́ ̉ ́ ̉ ́ ̉ ́ II.1.2. QA/QC trong lâp kế hoach/thiêt kế chương trinh ̣ ̣ ́ ̀ Khi lâp kế hoach quan trăc phai bao ham cac nôi dung chinh như sau: ̣ ̣ ́ ̉ ̀ ́ ̣ ́ • Xac đinh nôi dung nhiêm vụ đơt quan trăc: đia điêm/tram vi, cac thông số cân đo ̣́ ̣ ̣ ́ ̣ ̉ ̣ ̣́ ̀ đac, cac loai mâu cân lây, thơi gian thưc hiên. ̣ ́ ̣ ̃ ̀́ ̣ • Xac đinh yêu câu về nhân lưc tham gia (số lương, linh vưc chuyên môn). ̣́ ̀ ̃ • Yêu câu về trang thiêt bi. ̀ ̣́ • Lâp kế hoach lây mâu. ̣ ̣ ́ ̃ • Phương phap lây mâu và phân tich. ́́ ̃ ́ • Kinh phí cho chương trinh quan trăc và QA/QC ̀ ́ • Cac vân đề đam bao an toan con ngươi, thiêt bị cho cac hoat đông quan trăc nhât ́ ́ ̉ ̉ ̀ ́ ́ ̣ ̣ ́ ́ là quan trăc trên sông, bao gôm: ́ ̀ - Cac biên phap, phương tiên bao đam an toan (ngươi và thiêt bi); ́ ̣ ́ ̣ ̉ ̉ ̀ ̣́ - Phương an cưu hô; ́ ̣
- - Liêt kê nhưng vung nươc xoay, bai cat ngâm trong vung quan trăc để tau thuyên né ̣ ̀ ́ ̃́ ̀ ̀ ́ ̀ ̀ ́ tranh; - Nhưng yêu tố thơi tiêt bât thương có thể xây ra trong thơi gian quan trăc. ́ ́́ ̉ ́ II.1.3. QA/QC trong thiêt kế mang lươi ́ ̣ Thiêt kế mang lươi là sư lưa chon đia điêm lây mâu, lưa chon tân suât lây mâu, thơi ́ ̣ ̣ ̣ ̉ ̃ ̃ ̣̀ ́́ ̃ gian lây mâu và loai mâu cân phai lây. Đam bao chât lương/kiêm soat chât lương trong ́ ̃ ̣ ̃ ̀ ̉́ ̉ ̉ ́ ̉ ́ ́ thiêt kế mang lươi là lâp kế hoach lây mâu đap ưng đươc yêu câu muc tiêu cua chương ́ ̣ ̣ ̣ ́ ̃ ́ ̀ ̣ ̉ trinh quan trăc và phân tich môi trương. ̀ ́ ́ - Bố trí can bộ theo kế hoach; ́ ̣ ̣́ ̃ ̣ ̉ ́ ̃ - Diên lây mâu, đia điêm lây mâu; - Tân suât và thơi gian; ̀ ́ - Cac dang lây mâu; mâu đo tai hiên trương, mâu mang về PTN. ́ ̣ ́ ̃ ̃ ̣ ̣ ̃ - Đam bao tinh khả thi và an toan; ̉ ̉́ ̀ Lưa chon vung/điêm lây mâu, lưa chon tân suât,thơi gian lây mâu và dang lây mâu ̣ ̀ ̉ ́ ̃ ̣ ̀ ́ ́ ̃ ̣ ́ ̃ cho tưng loai nươc đã đươc trinh bay chi tiêt trong cac tiêu chuân TCVN 5994-1995 ̣ ̀ ̀ ́ ́ ̉ (Hương dân lây nươc hồ ao nhân tao), TCVN 5996-1995 (Hương dân lây mâu nươc ̃ ́ ̣ ̃ ́ ̃ sông và suôi), TCVN 5998-1995 (Hương dân lây mâu nươc thai), TCVN 6000-1995 ́ ̃ ́ ̃ ̉ (Hương dân lây mâu nươc ngâm), ISO 5667-13:1993 (Hương dân lây mâu nươc, nươc ̃́ ̃ ̀ ̃́ ̃ thai và bun) cac tram quan trăc nên nghiên cưu trươc khi lâp kế hoach để thiêt kế mang ̉ ̀ ́ ̣ ́ ̣ ̣ ́ ̣ lươi bao đam tinh khoa hoc, phan anh đươc muc tiêu chât lương, đap ưng nhu câu thông ̉ ̉ ́ ̣ ̉́ ̣ ́ ́ ̀ tin trong công tac quan lý môi trương. ́ ̉ II.2. Đam bao chât lượng và kiêm soat chât lượng tai hiên trường ̉ ̉ ́ ̉ ́ ́ ̣ ̣ ̣ ̣ ́ ̃ II.2.1. QA/QC trong hoat đông lây mâu II.2.1.1. Muc tiêu cua chương trinh kiêm soat chât lương lây mâu ̣ ̉ ̀ ̉ ́ ́ ́ ̃ Muc tiêu chương trinh kiêm soat chât lương lây mâu la: ̣ ̀ ̉ ́ ́ ́ ̃̀ • Cung câp đươc nhưng phương phap giam sat và phat hiên cac sai sot do lây mâu ́ ́ ́ ́ ́ ̣ ́ ́ ́ ̃ và do đó có cac biên phap loai trư cac dư liêu không hơp lệ hoăc sai lac. ́ ̣ ́ ̣ ́ ̣ ̣ ̣ • Chưng minh đươc răng cac sai số lây mâu đã đươc kiêm soat môt cach thich hơp. ̀ ́ ́ ̃ ̉ ́ ̣́ ́ • Chỉ ra đươc cac thay đôi cua viêc lây mâu và tư đó truy nguyên cac nguôn gôc gây ́ ̉̉ ̣́ ̃ ́ ̀ ́ ́ sai sô. Muc tiêu cua viêc lây mâu là lây đươc môt thể tich mâu đủ để vân chuyên và xư lý ̣ ̉ ̣́ ̃ ́ ̣ ́ ̃ ̣ ̉ trong phong thí nghiêm nhăm phân tich chinh xac cac thông số cân thiêt tai vị trí lây mâu. ̀ ̣ ̀ ́ ́ ́ ́ ̀ ̣́ ́ ̃ Tuỳ thuôc vao muc đich lây mâu là để phân tich cac chỉ tiêu (thông sô) lý hoc, hoá hoc ̣ ̀ ̣́ ́ ̃ ́ ́ ́ ̣ ̣ hay vi sinh mà lưa chon phương phap lây mâu thich hơp. ̣ ́́ ̃ ́ Mâu đươc lây phai đai diên cho khu vưc quan trăc về không gian và thơi gian và đap ̃ ́ ̣̉ ̣ ́ ́ ưng đươc cac yêu câu cua chương trinh quan trăc và phân tich môi trương. ́ ̀ ̉ ̀ ́ ́ II.2.1.2. Đam bao chât lương lây mâu ̉ ̉ ́ ́ ̃
- Môt kế hoach đam bao chât lương lây mâu cân phai đươc thiêt lâp, bao gôm: ̣ ̣ ̉ ̉ ́ ́ ̃ ̀ ̉ ̣́ ̀ • Cac nhân viên lây mâu đêu đã đươc đao tao và tâp huân. ́ ́ ̃ ̀ ̣̀ ̣ ́ • Chuân bị công tac thưc đia chu đao: dung cu, thiêt bi, hoá chât thuôc thư bao quan ̉ ́ ̣ ́ ̣ ̣ ̣́ ́ ́ ̉ ̉ mâu phai đây đủ và phù hơp. ̃ ̉̀ • Đam bao răng cac phương phap lây mâu đêu đươc phổ biên tơi tât cả cac nhân ̉ ̉ ̀ ́ ́ ́ ̃ ̀ ́ ́ ́ viên ơ trong nhom quan trăc. ́ ́ • Đam bao răng môi môt bươc lây mâu hiên nay và quá trinh lây mâu trươc đây đêu ̉ ̉ ̀ ̃ ̣ ́ ̃ ̣ ̀ ́ ̃ ̀ ̣ ̉ tuân theo môt văn ban. • Đam bao răng dung cụ lây mâu và may moc đo đac hiên trương phai đươc bao trì ̉ ̉ ̀ ̣ ́ ̃ ́ ́ ̣ ̣ ̉ ̉ và hiêu chuân đinh ky, sổ sach bao trì cân phai đươc lưu giư. ̣ ̉ ̣ ̀ ́ ̉ ̀ ̉ • Quy đinh thông nhât về nhân dang mâu đươc lây bao gôm dan nhan lên tât cả cac ̣ ́ ́ ̣ ̣ ̃ ́ ̀ ́ ̃ ́ ́ mâu đươc lây, trên đó ghi chep chinh xac ngay thang, đia điêm, thơi gian lây mâu và tên ̃ ́ ́ ́ ́ ̀ ́ ̣ ̉ ́ ̃ ngươi lây mâu, số mã hiêu cua mâu băng mưc không thâm nươc. ́ ̃ ̣ ̉ ̃ ̀ ́ • Quy đinh về ghi chep lai tât cả cac chi tiêt có liên quan đên viêc lây mâu vao biên ̣ ̣́́ ́ ́ ́ ̣́ ̃ ̀ ban/nhât ký lây mâu, nhưng điêu kiên và cac biên đông bât thương tư kỹ thuât lây mâu ̉ ̣ ́ ̃ ̀ ̣ ́ ́ ̣ ́ ̣́ ̃ thông thương đên nhưng yêu câu đăc biêt. ́ ̀ ̣ ̣ • Quy đinh về điêu kiên, ̣ ̀ ̣ nơi để cac dung cụ tranh lam nhiêm bân mâu, lam sach dung cụ lây mâu, kiêm tra độ sach ́ ̣ ́ ̀ ̃ ̉ ̃ ̀ ̣ ̣ ́ ̃ ̉ ̣ và hiêu quả cua dung cụ (băng cach phân tich mâu trăng và mâu so sanh thich hơp). ̣ ̉ ̣ ̀ ́ ́ ̃ ́ ̃ ́ ́ • Quy đinh về tiên hanh bao quan mâu cho tưng thông số chât lương nươc, trâm ̣ ́ ̀ ̉ ̉ ̃ ́ ̀ tich, phù du, vi sinh vât ... theo cac chỉ dân trong cac tiêu chuân tương ưng. ́ ̣ ́ ̃ ́ ̉ • Bao đam độ chinh xac cua cac phep đo, phân tich ngoai hiên ̉ ̉ ́ ́ ̉ ́ ́ ́ ̀ ̣ trương khi cac điêu kiên môi trương không đươc đam bao. Cac thông số hiên trương ́ ̀ ̣ ̉ ̉ ́ ̣ (nhiêt đô, độ âm, ap suât...) cân phai ghi chep khi lây mâu để chuyên đôi cac giá trị đo ̣ ̣ ̉ ́ ́ ̀ ̉ ́ ́ ̃ ̉ ̉́ đươc về điêu kiên tiêu chuân khi lâp bao cao, thí du: số liêu pH phai chuyên về điêu kiên ̀ ̣ ̉ ̣ ́ ́ ̣ ̣ ̉ ̉ ̀ ̣ 250C. Cân phai mô tả chi tiêt: ̀ ̉ ́ • Quá trinh trao đôi chi tiêt để cho nhưng ngươi chưa có nhiêu kinh nghiêm vân có ̀ ̉ ́ ̀ ̣ ̃ đủ khả năng để hoan thanh viêc lây và xư lý mâu; ̀ ̀ ̣́ ̃ • Quá trinh chuân bị thuôc thư và bao quan; ̀ ̉ ́ ̉ ̉ • Hương dân sư dung dung cụ lây mâu, may đo hiên trương ... bổ xung cho cac tai ̃ ̣ ̣ ́ ̃ ́ ̣ ́̀ liêu vân hanh cua nhà san xuât; ̣ ̣ ̀ ̉ ̉ ́ • Phương phap chuân bị mâu QC; ́ ̉ ̃ • Tiêu chí kiêm soat chât lương ( nghia là giơi han châp nhân); ̉ ́ ́ ̃ ̣ ́ ̣ Phương phap lây mâu và cac tai liêu cân phai xem xet thương xuyên và không đươc ́ ́ ̃ ́̀ ̣ ̀ ̉ ́ quá 1 năm/môt lân. Phương phap cân phai đươc phê duyêt lai theo đinh kỳ đăc biêt có sư ̣̀ ́ ̀ ̉ ̣̣ ̣ ̣ ̣ thay đôi về thiêt bị hoăc con ngươi. ̉ ́ ̣ Khi tai liêu đươc lưu giư trong cac file may tinh, nhưng thay đôi về phương phap lây ̀ ̣ ́ ́́ ̉ ́́ mâu cân phai đươc phan anh băng cach thay đôi cac mã số may tinh có liên quan. ̃ ̀ ̉ ̉́ ̀ ́ ̉́ ́́
- Nguyên nhân gây ra sai số do lây mâu: ́ ̃ Nhưng nguyên nhân gây ra sai số do lây mâu có thể la: ́ ̃ ̀ • Nhiêm bân: ̃ ̉ Nhiêm bân do cac thiêt bị lây và chưa mâu gây ra; do dung cụ chưa mâu bân; do sư ̃ ̉ ́ ́ ́ ̃ ̣ ̃ ̉ lây nhiêm giưa cac mâu; do cach bao quan, lưu kho và bố trí vân chuyên mâu không thich ̃ ́ ̃ ́ ̉ ̉ ̣ ̉ ̃ ́ hơp. • Tinh không ôn đinh cua mâu: ́ ̉ ̣ ̉ ̃ ̉ ́̉ ̃ - Ban chât cua mâu - Tương tac cua mâu vơi dung cụ khac ́ ̉ ̃ ̣ ́ - anh hương cua nhiêt đô, anh sang ̉ ̉ ̣ ̣́ ́ • Lây mâu không chinh xac: ́ ̃ ́ ́ - Quy trinh lây mâu không phù hơp, ̀ ́ ̃ - Không tuân thủ đung quy trinh lây mâu. ́ ̀ ́ ̃ • Vân chuyên mâu: ̣ ̉ ̃ - Do thơi gian vân chuyên mâu quá giơi han cho phep, ̣ ̉ ̃ ̣ ́ Do điêu kiên vân chuyên không phù hơp. ̀ ̣ ̣ ̉ - II.2.2. Kiêm soat chât lượng hiên trường ̉ ́ ́ ̣ Kiêm soat chât lương hiên trương yêu câu phai tiên hanh lây cac loai mâu trăng, ̉ ́ ́ ̣ ̀ ̉ ́ ̀ ́ ́ ̣ ̃ ́ mâu đup nhăm kiêm tra mưc độ tinh khiêt cua hoá chât dung lam chât bao quan, kiêm tra ̃ ́ ̀ ̉ ́̉ ́ ̀ ̀ ́̉ ̉ ̉ mưc độ nhiêm bân cua dung cụ lây, chưa mâu, giây loc hay cac thiêt bị khac có liên quan ̃ ̉ ̉ ̣ ́ ̃ ́ ̣ ́ ́ ́ đên công viêc thu, bao quan và vân chuyên mâu. Mâu lăp cung đươc thu nhăm kiêm tra ́ ̣ ̉ ̉ ̣ ̉ ̃ ̃ ̣ ̃ ̀ ̉ mưc độ tai lăp cua viêc lây mâu. Thơi gian và tân xuât lây mâu trăng, mâu đup và mâu ̣́ ̉ ̣́ ̃ ̀ ́́ ̃ ́ ̃ ́ ̃ lăp đươc xac đinh khi thiêt kế chương trinh. Noi chung khoang 10 lân thu mâu, tiên hanh ̣ ̣́ ́ ̀ ́ ̉ ̀ ̃ ́ ̀ thu 1 lân cac loai mâu trăng, mâu đup, mâu lăp. Cach thưc và ý nghia thu cac loai mâu ̀ ́ ̣ ̃ ́ ̃ ́ ̃ ̣ ́ ̃ ́ ̣ ̃ như sau: a, Mâu trăng dung cụ chưa mâu ̃ ́ ̣ ̃ Lây môt dung cụ chưa mâu môt cach ngâu nhiên, sau đó nap dung cụ băng nươc cât ́ ̣ ̣ ̃ ̣́ ̃ ̣ ̣ ̀ ́ mang ra hiên trương. Mâu nay đươc bao quan, vân chuyên và phân tich cac thông số ̣ ̃ ̀ ̉ ̉ ̣ ̉ ́ ́ trong phong thí nghiêm tương tư như cac mâu thông thương. Mâu trăng loai nay nhăm ̀ ̣ ́ ̃ ̃ ́ ̣ ̀ ̀ kiêm soat sư nhiêm bân do quá trinh rưa, bao quan dung cu. ̉ ́ ̃ ̉ ̀ ̉ ̉ ̣ ̣ b, Mâu trăng dung cụ lây mâu ̃ ́ ̣ ́ ̃ Dung nươc cât trang hoăc đổ vao dung cụ lây mâu. Sau đó nap vao chai chưa mâu. ̀ ́ ́ ̣ ̀ ̣ ́ ̃ ̣ ̀ ̃ Mâu đươc bao quan, vân chuyên và phân tich cac thông số tương tư như mâu cân lây. ̃ ̉ ̉ ̣ ̉ ́ ́ ̃ ̀ ́ Mâu loai nay nhăm kiêm soat mưc độ ô nhiêm trong quá trinh bao quan, sư dung dung cụ ̃ ̣̀ ̀ ̉ ́ ̃ ̀ ̉ ̉ ̣ ̣ ́ ̃ lây mâu. c, Mâu trăng thiêt bị loc mâu ̃ ́ ́ ̣ ̃
- Nêu mâu nươc cân loc ơ ngoai hiên trương để xac đinh cac hơp phân hoà tan thì cac ́ ̃ ̀ ̣ ̀ ̣ ̣́ ́ ̀ ́ bộ loc mâu sẽ đươc rưa, bao quan và vân chuyên ngoai hiên trương. Tiên hanh lây mâu ̣ ̃ ̉ ̉ ̣ ̉ ̀ ̣ ́ ̀ ́ ̃ trăng dung cụ loc mâu băng cach: cho nươc cât hai lân loc qua dung cụ loc mâu. Phân loc ́ ̣ ̣ ̃ ̀ ́ ́ ̀ ̣ ̣ ̣ ̃ ̀ ̣ đươc nap vao dung cụ chưa mâu và đươc bao quan vân chuyên về phong thí nghiêm ̣ ̀ ̣ ̃ ̉ ̉ ̣ ̉ ̀ ̣ tương tư như cac mâu đã lây để phân tich cac thông số môi trương. ́ ̃ ́ ́ ́ d) Mâu trăng vân chuyên và mâu trăng hiên trương ̃ ́ ̣ ̉ ̃ ́ ̣ • Mâu trăng vân chuyên: cho vao dung cụ chưa mâu môt lương nươc cât tinh khiêt ̃ ́ ̣ ̉ ̀ ̣ ̃ ̣ ́ ́ hoăc nươc đã khư ion, đây kin năp, chuyên tư phong thí nghiêm ra ngoai hiên trương và ̣ ̣ ́ ́ ̉ ̀ ̣ ̀ ̣ đươc vân chuyên cung vơi mâu thât. Mâu trăng vân chuyên dung để xac đinh sư nhiêm ̣ ̉ ̀ ̃ ̣ ̃ ́ ̣ ̉ ̀ ́ ̣ ̃ bân có thể xây ra khi xư ly, vân chuyên và bao quan mâu. ̉ ̉ ̣́ ̉ ̉ ̉ ̃ • Mâu trăng hiên trương: cho vao dung cụ chưa mâu môt lương nươc cât tinh khiêt/ ̃ ́ ̣ ̀ ̣ ̃ ̣ ́ ́ nươc khư ion và chuyên tư phong thí nghiêm ra ngoai hiên trương. Tai hiên trương năp ̉ ̀ ̣ ̀ ̣ ̣ ̣ ́ dung cụ chưa mâu đươc mơ ra và xư lý giông như cac mâu thât. Mâu trăng hiên trương ̣ ̃ ́ ́ ̃ ̣ ̃ ́ ̣ dung để xac đinh sư nhiêm bân gây ra tư cac dung cụ lây mâu, dung cụ xư lý mâu (cac ̀ ́ ̣ ̃ ̉ ́ ̣ ́ ̃ ̣ ̃ ́ loai mang loc) hoăc do cac điêu kiên khac cua môi trương trong quá trinh lây mâu (do bui ̣ ̀ ̣ ̣ ́ ̀ ̣ ́ ̉ ̀ ́ ̃ ̣ ́ ̉ ̣ bôc lên chăng han). Có thể mô tả cach thưc chuân bị mâu trăng theo sơ đồ như sau: ́ ̉ ̃ ́ Nước cât tinh khiêt ́ ́ Phân A(Giữ lai trong phong TN) ̀ ̣ ̀ ̀ ̀ ̀ Phân B (Chia lam hai phân) Mâu trăng hiên trường ̃ ́ ̣ ̃ ́ ̣ ̉ Mâu trăng vân chuyên (Xử lý như mâu thât) ̃ ̣ (Không xử ly) ́ Cac thông tin về mâu trăng hiên trương, mâu trăng vân chuyên cân phai đươc thể ́ ̃ ́ ̣ ̃ ́ ̣ ̉ ̀ ̉ hiên trong bao cao cung vơi mâu thât. Khi cac chât gây nhiêu đã đươc nhân biêt cân phai ̣ ́ ́ ̀ ̃ ̣ ́ ́ ̃ ̣ ́̀ ̉ điêu tra tưng nguyên nhân và kip thơi khăc phuc. ̀ ̣ ́ ̣ ̃ ́ ̃ e) Mâu đup (mâu chia đôi) Mâu đup đươc thu băng cach chia môt mâu thanh 2 hay nhiêu mâu giông nhau. Mâu ̃ ́ ̀ ́ ̣ ̃ ̀ ̀ ̃ ́ ̃ nay sư dung để đanh giá cac sai số ngâu nhiên và hệ thông do có sư thay đôi trong thơi ̀ ̣ ́ ́ ̃ ́ ̉ gian lây và vân chuyên mâu về phong thí nghiêm. ́ ̣ ̉ ̃ ̀ ̣ f) Mâu lăp theo thơi gian ̃ ̣ Lây hai hoăc nhiêu mâu tai môt đia điêm. Mâu loai nay để đanh giá sư biên đông ́ ̣ ̀ ̃ ̣ ̣̣ ̉ ̃ ̣ ̀ ́ ́ ̣ theo thơi gian cua cac thông số môi trương trong khu vưc. ̉ ́ ̃ ̣ g) Mâu lăp theo không gian
- Lây hai hoăc nhiêu mâu cung môt luc trên môt lat căt ngang đã đươc xac đinh trươc ́ ̣ ̀ ̃ ̀ ̣́ ̣́́ ̣́ trong thuỷ vưc. Mâu loai nay dung để đanh giá sư biên đông theo không gian cua cac ̃ ̣ ̀ ̀ ́ ́ ̣ ̉ ́ thông số môi trương. h) Mâu chuân đôi chưng hiên trương: ̃ ̉ ́ ̣ • Mâu chuân đôi chứng vân chuyên là môt lương nươc tinh khiêt có chưa chât phân ̃ ̉ ́ ̣ ̉ ̣ ́ ́ tich (chât chuân) biêt trươc nông độ đươc chuyên tư phong thí nghiêm ra hiên trương ́ ́ ̉ ́ ̀ ̉ ̀ ̣ ̣ sau đó quay trơ về cung vơi mâu thât. Tai hiên trương không mơ năp đây mâu. Mâu ̀ ̃ ̣ ̣ ̣ ́ ̣ ̃ ̃ chuân đôi chưng vân chuyên dung để xac đinh cả sư nhiêm bân và sư mât mat chât phân ̉ ́ ̣ ̉ ̀ ̣́ ̃ ̉ ́ ́ ́ tich có thể xay ra khi xư lý mâu, vân chuyên và bao quan mâu đông thơi cung để xac đinh ́ ̉ ̃ ̣ ̉ ̉ ̉ ̃ ̀ ̃ ̣́ sai số phân tich. ́ • Mâu chuân đôi chứng hiên trường là lương nươc tinh khiêt có chưa chât phân ̃ ̉ ́ ̣ ́ ́ tich (chât chuân) biêt trươc nông độ đươc mang tư phong thí nghiêm ra ngoai hiên ́ ́ ̉ ́ ̀ ̀ ̣ ̀ ̣ trương. Tai hiên trương, năp đây đươc mơ ra và tiên hanh xư lý như mâu thât. Muc đich ̣ ̣ ́ ̣ ́ ̀ ̃ ̣ ̣́ cua viêc tao mâu chuân đôi chưng hiên trương là xac đinh sư nhiêm bân hoăc sư mât mat ̉ ̣̣ ̃ ̉ ́ ̣ ̣́ ̃ ̉ ̣ ́ ́ chât phân tich xay ra do dung cụ lây mâu, dung cụ xư lý mâu và anh hương cua điêu kiên ́ ́ ̉ ̣ ́ ̃ ̣ ̃ ̉ ̉ ̀ ̣ môi trương trong suôt quá trinh lây mâu cho về đên phong thí nghiêm. ́ ̀ ́ ̃ ́ ̀ ̣ Cac kêt quả phân tich mâu chuân đôi chưng hiên trương cân phai đươc đưa vao bao ́ ́ ́ ̃ ̉ ́ ̣ ̀ ̉ ̀ ́ cao cung vơi mâu thât. Khi xây ra sư sai lêch vơi giá trị thưc không đươc chinh sưa số ́ ̀ ̃ ̣ ̉ ̣ ̉ liêu mà cân phai tiên hanh điêu tra và khăc phuc kip thơi. ̣ ̀ ̉́ ̀ ̀ ́ ̣̣ i) Mâu lăp hiên trương ̃ ̣ ̣ Là hai (hoăc nhiêu hơn) mâu đươc lây tai cung môt vị tri, sư dung cung môt thiêt bị lây ̣ ̀ ̃ ̣́̀ ̣ ́ ̣ ̀ ̣ ́ ́ mâu và đươc cung môt can bộ tiên hanh, đươc xư ly, bao quan, vân chuyên và phân tich ̃ ̀ ̣́ ́ ̀ ́̉ ̉ ̣ ̉ ́ cac thông số trong phong thí nghiêm tương tư như mâu thât. Mâu QC loai nay đươc sư ́ ̀ ̣ ̃ ̣ ̃ ̣̀ dung để kiêm soat độ chum cua viêc lây mâu ngoai hiên trương. ̣ ̉ ́ ̣ ̉ ̣́ ̃ ̀ ̣ ̃ k) Mâu thêm Viêc thêm chât phân tich (chât chuân) đã biêt trươc nông độ vao nươc cât hay nươc ̣ ́ ́ ́ ̉ ́ ̀ ̀ ́ khư ion cung thơi điêm lây mâu ngay tai hiên trương để xem xet sư phân huỷ cac thông ̀ ̉ ́ ̃ ̣ ̣ ́ ́ số kể tư khi lây mâu. ́ ̃ Mâu thêm đươc sư dung khi băt đâu môt kỹ thuât mơi hoăc thiêt bị mơi để bao đam ̃ ̣ ́ ̀ ̣ ̣ ̣ ́ ̉ ̉ răng phương phap hoăc thiêt bị là thich hơp cho cac mâu đang đươc lây có tinh phưc tap ̀ ́ ̣ ́ ́ ́ ̃ ́ ́ ̣ như vây. Viêc thêm chât chuân vao mâu phai do nhưng can bộ phân tich có kinh nghiêm ̣ ̣ ́ ̉ ̀ ̃ ̉ ́ ́ ̣ thưc hiên.̣ ̣ ̉ ̃ II.2.3. QA/QC trong vân chuyên mâu II.2.3.1. Đam bao chât lương ̉ ̉ ́ • Vân chuyên mâu: cân phai có quy trinh vân chuyên mâu phù hơp nhăm bao toan mâu ̣ ̉ ̃ ̀ ̉ ̀ ̣ ̉ ̃ ̀ ̉ ̀ ̃ về măt số lương và chât lương. Trong quy trinh cân nêu rõ môt số điêm chinh như ̣ ́ ̀ ̀ ̣ ̉ ́ sau: Mâu khi vân chuyên phai có nhan (ký hiêu) để tranh nhâm lân. ̃ ̣ ̉ ̉ ̃ ̣ ́ ̀ ̃ - Thủ tuc săp xêp mâu nhăm tranh đổ vơ. ̣ ́ ́ ̃ ̀ ́ -
- Yêu câu trong quá trinh vân chuyên: thơi gian vân chuyên và nhiêt độ cua mâu, yêu ̀ ̀ ̣ ̉ ̣ ̉ ̣ ̉ ̃ - câu nay dưa theo tiêu chuân (TCVN, ISO) đôi vơi tưng thông số quan trăc và cach ̀ ̀ ̉ ́ ́ ́ ̉ ̉ ̃ ̉ bao quan mâu (bang 2.1). ̉ ̀ ̣ ̉ ̃ Bang 2.1. Yêu câu khi vân chuyên mâu ̃ ́ ̀ ̣ Ghi chú TT Tên mâu Cac yêu câu khi vân ̉ chuyên Phương tiên vân chuyên: đươc xac đinh trên cơ sơ yêu câu cua thông số quan trăc ̣ ̣ ̉ ́ ̣ ̀ ̉ ́ - ̉ (Bang 2.2). Bang 2.2. Phương tiên vân chuyên và người chiu trach nhiêm ̉ ̣ ̣ ̉ ̣ ́ ̣ ̃ Phương tiên Ngươi chiu ̣ ̣ Thơi gian Ghi chú TT Tên mâu ̣ ̉ ́ ̣ ̣ ̉ vân chuyên trach nhiêm vân chuyên • Giao và nhân mâu: có thể đươc tiên hanh ơ hiên trương (nhom hiên trương ban giao ̣ ̃ ́ ̀ ̣ ́ ̣ ̀ cho ngươi vân chuyên, và ơ phong thí nghiêm (nhom hiên trương hay ngươi vân ̣ ̉ ̀ ̣ ́ ̣ ̣ chuyên ban giao cho phong thí nghiêm)) theo quy trinh vơi nôi dung đươc thể hiên ̉ ̀ ̀ ̣ ̀ ̣ ̣ ̉ ̀ trong biên ban ban giao: - Họ và tên ngươi ban giao: ̀ - Họ và tên ngươi nhân: ̣ - Thơi gian ban giao: ̀ - Số lương mâu: ̃ ̀ ̣ ̃ ̀ - Tinh trang mâu khi ban giao: - Ghi chú (nhưng điêm bât thương cân quan tâm): ̉ ́ ̀ Kiêm tra và loai bỏ cac mâu không đat yêu câu như đổ vơ, bât nut,... và tiên hanh ̉ ̣ ́ ̃ ̣ ̀ ̣ ́ ́ ̀ khôi phuc lai cac mâu bị sai sot nêu có thê. ̣̣́ ̃ ́́ ̉ Khi tiêp nhân mâu, phai ban giao đây đủ về số lương, bao đam chât lương, ghi chep ́ ̣ ̃ ̉̀ ̀ ̉ ̉ ́ ́ rõ rang về tinh trang mâu, nhưng sai hong trong quá trinh vân chuyên ̀ ̀ ̣ ̃ ̉ ̀ ̣ ̉ II.2.3.2. Kiêm soat chât lương ̉ ́ ́ Để kiêm soat chât lương trong quá trinh vân chuyên mâu, mâu kiêm soat chât lương ̉ ́ ́ ̀ ̣ ̉ ̃ ̃ ̉ ́ ́ thương đươc sư dung: ̣ Mâu trăng vân chuyên: môt mâu nhỏ vât liêu sach cua đôi tương nghiên cưu đươc ̃ ́ ̣ ̉ ̣ ̃ ̣ ̣ ̣ ̉ ́ vân chuyên cung vơi mâu thât trong cung môt môi trương, đươc bao quan, phân tich cac ̣ ̉ ̀ ̃ ̣ ̀ ̣ ̉ ̉ ́ ́ thông số trong phong thí nghiêm như mâu thât. Mâu QC loai nay đươc sư dung để kiêm ̀ ̣ ̃ ̣ ̃ ̣̀ ̣ ̉ soat sư nhiêm bân trong quá trinh vân chuyên mâu. ́ ̃ ̉ ̀ ̣ ̉ ̃
- II.2.4. QA/QC trong đo, phân tich tai hiên trường ́ ̣ ̣ Môt số thông số không bên như nhiêt đô, pH, DO, chât răn lơ lưng, độ đuc cân đươc ̣ ̀ ̣ ̣ ́́ ̣ ̀ xac đinh tai chỗ hoăc ngay sau khi lây mâu cang sơm cang tôt. ̣́ ̣ ̣ ́ ̃ ̀ ̀ ́ Khi đo, phân tich tai chỗ cac thông số không bên, cân phai chú y: ́ ̣ ́ ̀ ̀ ̉ ́ • Lưa chon phương phap phân tich phù hơp để không hoăc it bị anh hương cua điêu ̣ ́ ́ ̣́ ̉ ̉ ̀ kiên bên ngoai hoăc tao cac điêu kiên môi trương thich hơp (như phong thí nghiêm di ̣ ̀ ̣̣ ́ ̀ ̣ ́ ̀ ̣ đông, bố trí buông lam viêc trên tau ...) để bao đam kêt quả phân tich. ̣ ̀ ̀ ̣ ̀ ̉ ̉ ́ ́ • Nhưng thay đôi bât thương khi lây mâu ̉́ ́ ̃ • Tinh trang hoat đông cua thiêt bị ̀ ̣ ̣ ̣ ̉ ́ • Ngăn ngưa nhiêm bân mâu: ̃ ̉ ̃ - Đo đac hiên trương: Khi đo đac cac thông số băng may moc ngoai hiên trương (ví ̣ ̣ ̣ ́ ̀ ́ ́ ̀ ̣ dụ pH, t , độ mặn,...) không đươc nhung trưc tiêp cac thiêt bị đo vao may lây nươc mà ́ ́ ́ ́ ̀ ́́ o phai lây cac mâu phụ để đo, sau khi đo, mâu đó phai đổ đi. ̉́ ́ ̃ ̃ ̉ - Chai lọ chưa mâu phai đươc rưa sach theo đung yêu câu đôi vơi tưng thông sô. ̃ ̉ ̣ ́ ̀ ́ ́ Không đươc tân dung cac loai chai lọ đã dung chưa hoá chât trong phong thí nghiêm để ̣ ̣ ́ ̣ ̀ ́ ̀ ̣ sư dung cho viêc chưa mâu. ̣ ̣ ̃ - Dung cụ chưa mâu phai đươc bao quan trong môi trương sach se, tranh bui, khoi và ̣ ̃ ̉ ̉ ̉ ̣ ̃ ́ ̣ ́ ́ ̀ ̃ ́ cac nguôn gây ô nhiêm khac. - Cac loai giây loc, bộ dung cụ loc phai đươc đong goi cân thân, boc băng cac chât ́ ̣ ́ ̣ ̣ ̣ ̉ ́ ́̉ ̣ ̣ ̀ ́ ́ liêu thich hơp. ̣ ́ Để đam bao cac thiêt bị hoat đông quan trăc ngoai hiên trương lam viêc chinh xac ôn ̉ ̉ ́ ́ ̣ ̣ ́ ̀ ̣ ̀ ̣ ́ ́̉ đinh, cân phai đinh kỳ hiêu chuân cac thiêt bị nay theo cac quy đinh cua nhà san xuât. Tât ̣ ̀ ̣̉ ̣ ̉ ́ ́ ̀ ́ ̣ ̉ ̉ ́ ́ cả hồ sơ hiêu chuân phai đươc lưu giư. ̣ ̉ ̉ Trong trương hơp không có điêu kiên hiêu chuân thì phai có cac biên phap để nhân ̀ ̣ ̣ ̉ ̉ ́ ̣ ́ ̣ biêt tinh trang lam viêc cua thiêt bị đo. Thí du: so sanh thương xuyên giưa cac thiêt bị ́̀ ̣ ̀ ̣ ̉ ́ ́ ̣ ́ ́ ́ giông nhau hoăc cung loai vơi nhau theo môt chỉ tiêu phù hơp. ́ ̣ ̀ ̣ ̣ Trươc môi đơt quan trăc cân phai kiêm tra tinh trang hoat đông cua thiêt bi. ̃ ́ ̀ ̉ ̉ ̀ ̣ ̣ ̣ ̉ ̣́ Đôi vơi nhưng mâu đươc phân tich tai hiên trương (chât răn lơ lưng, độ đuc ...) cung ́ ̃ ́ ̣ ̣ ́́ ̣ ̃ phai tiên hanh phân tich mâu QC để kiêm soat đươc chât lương số liêu. ̉́ ̀ ́ ̃ ̉ ́ ́ ̣ II.2.5. Thuôc thư hoá chât bao quan mâu ́ ́ ̉ ̉ ̃ Toan bộ thuôc thư và hoá chât bao quan mâu phai đat độ tinh khiêt theo yêu câu cua ̀ ́ ́ ̉ ̉ ̃ ̉ ̣ ́ ̀ ̉ mưc độ phân tich và có nhan dan rõ rang ́ ̃ ́ ̀ Hoá chât và thuôc thư bao quan có thể đươc đong đo trươc và cho vao cac lọ nhỏ hoăc ́ ́ ̉ ̉ ̀ ́ ̣ ampul và han kin để tranh phai pha chế ngoai hiên trương. ̀ ́ ́ ̉ ̀ ̣ II.2.6. Nươc cât ́ Nươc cât sư dung ngoai hiên trương cân phai chú y: ́ ̣ ̀ ̣ ̀ ̉ ́
- • Phù hơp vơi tiêu chuân, ̉ • Không sư dung nươc cât chưa biêt nguôn gôc, ̣ ́ ́ ̀ ́ • Không dung nươc cât đã để quá han. ̀ ́ ̣ II.2.7. Dung cụ chưa mâu ̣ ̃ • Dung cụ chưa mâu phai đươc phong phân tich lam sach trươc và đây năp. Nêu có ̣ ̃ ̉ ̀ ́ ̀ ̣ ̣ ́ ́ điêu kiên phai boc giây trang paraphin mong để chông bui. ̀ ̣ ̉ ̣ ́ ́ ̉ ́ ̣ • Dung cụ chưa mâu phai đươc kiêm tra đinh kỳ để phat hiên nhiêm bân băng cach ̣ ̃ ̉ ̉ ̣ ́ ̣ ̃ ̉ ̀ ́ lây mâu trăng hoăc thêm chât chuân ơ nông độ thâp. ́ ̃ ́ ̣ ́ ̉ ̀ ́ • Không đươc đưng mâu trong dung cụ chưa mâu không có năp đây. ̃ ̣ ̃ ́ ̣ • Trong nhưng trương hơp khi phân tich ơ độ nhay cao phai sư dung dung cụ chưa ́ ̣ ̉ ̣ ̣ mâu hoan toan mơi. ̃ ̀ ̀ II.2.8. Kiêm soat chât lượng và khăc phuc sai sot ̉ ́ ́ ́ ̣ ́ • Cac kỹ thuât kiêm soat chât lương phai đươc ap dung cho tưng mâu đươc lây, cho ́ ̣ ̉ ́ ́ ̉ ́ ̣ ̃ ́ môt loat mâu và cac đo đac đươc thưc hiên tai hiên trương. ̣ ̣ ̃ ́ ̣ ̣̣ ̣ • Cân có sư trao đôi thông tin giưa ngươi lây mâu và ngươi phân tich để giai thich ̀ ̉ ́ ̃ ́ ̉ ́ số liêu và có biên phap khăc phuc sai sot. ̣ ̣ ́ ́ ̣ ́ • Số liêu và kêt quả QC phai đươc tâp hơp lai thanh bao cao. ̣ ́ ̉ ̣ ̣ ̀ ́ ́ • Lâp biêu đồ kiêm soat lăp để kiêm soat chât lương số liêu (ISO 5667-14). Nêu kêt ̣ ̉ ̉ ̣́ ̉ ́ ́ ̣ ́ ́ quả phân tich mâu QC vươt ra ngoai giơi han cho phep cân tiên hanh cac biên phap khăc ́ ̃ ̀ ̣ ́ ̀ ́ ̀ ́ ̣ ́ ́ ̣ phuc. II.3. Đam bao chât lượng và kiêm soat chât lượng trong phong thí nghiêm ̉ ̉ ́ ̉ ́ ́ ̀ ̣ II.3.1. Cac yêu câu chung về năng lưc phong thí nghiêm phân tich môi trường ́ ̀ ̀ ̣ ́ Để có thể cung câp đươc nhưng số liêu tin cây, duy trì cac hoat đông kiêm soat chât ́ ̣ ̣ ́ ̣ ̣ ̉ ́ ́ lương thương xuyên, môt phong thí nghiêm phân tich môi trương (cố đinh hoăc di đông) ̣ ̀ ̣ ́ ̣ ̣ ̣ phai đap ưng đươc cac yêu câu về năng lưc quan lý và kỹ thuât theo chuân mưc cua ISO/ ̉́ ́ ̀ ̉ ̣ ̉ ̉ IEC 17 025: 2002. Cac yêu tố quyêt đinh mưc độ chinh xac và độ tin cây cua phep thư do phong thí ́ ́ ̣́ ́ ́ ̣ ̉ ́ ̀ nghiêm thưc hiên, bao gôm: ̣ ̣ ̀ • Cơ câu tổ chưc phù hơp (ngươi quan lý và ngươi thưc hiên). ́ ̉ ̣ • Yêu tố con ngươi lam phân tich (công tac tâp huân, kiêm tra tay nghê), ́ ̀ ́ ̣́ ́ ̉ ̀ • Trang thiêt bi; quan ly, bao dương, kiêm chuân và hiêu chuân thiêt bi, ̣́ ̉́̉ ̉ ̉ ̣ ̉ ̣́ • Điêu kiên, vât chât, tiên nghi và môi trương, ̀ ̣ ̣ ́ ̣ • Quan lý mâu thư, ̉ ̃ • Phương phap phân tich và hiêu lưc cua phương phap, ́ ́ ̣ ̉ ́ • Chât chuân, mâu chuân, ́ ̉ ̃ ̉ Lưá chon phương phap ̣̉ ́ Phat triên
- Như vây ngoai yêu tố quan ly, con ngươi, phong thí nghiêm phai có đủ cơ sơ vât chât ̣ ̀́ ̉ ́ ̀ ̣ ̉ ̣ ́ để tiên hanh cac phep thư có chât lương, thoả man muc tiêu chât lương số liêu. ́ ̀ ́ ́ ́ ̃ ̣ ́ ̣ Phong thí nghiêm phai tiên hanh cac thủ tuc kiêm soat chât lương, bao gôm: ̀ ̣ ̉ ́ ̀ ́ ̣ ̉ ́ ́ ̀ • Thương xuyên sư dung chât chuân đươc chưng nhân trong cac phep thư, ̣ ́ ̉ ̣ ́ ́ • Tham gia cac chương trinh so sanh liên phong hoăc thư nghiêm thanh thao, ́ ̀ ́ ̀ ̣ ̣ ̀ ̣ • Tổ chưc phân tich mâu QC theo kế hoach và duy trì thương xuyên . ́ ̃ ̣ II.3.2. Quan lý mâu ̉ ̃ Phong thí nghiêm phai tổ chưc vân chuyên, tiêp nhân, bao quan, lưu giư hoăc thanh lý ̀ ̣ ̉ ̣ ̉ ́ ̣ ̉ ̉ ̣ mâu theo cac quy đinh cân thiêt và thông nhât nhăm bao đam tinh tron ven cua mâu trươc ̃ ́ ̣ ̀ ́ ́ ́ ̀ ̉ ̉ ́ ̣ ̣ ̉ ̃ và sau khi phân tich theo: ́ • Bao quan mâu nươc trong thơi gian ngăn: ơ 40C ̉ ̉ ̃ ́ • Bao quan mâu nươc trong thơi gian dai: -200C ̉ ̉ ̃ ̀ • Vơi cac mâu sinh vât, tissue: -200C ́ ̃ ̣ • Vơi mâu trâm tich: Tuỳ vao đôi tương phân tich mà sư dung mâu ươt hay khô. ̃ ̀ ́ ̀ ́ ́ ̣ ̃ Nêu sư dung mâu khô phai lam khô mâu trong không khi, nhiêt độ phong. ́ ̣ ̃ ̉̀ ̃ ́ ̣ ̀ • Có thể bao quan mâu băng cach thêm hoá chât vơi nhưng lương thich hơp. Nhưng ̉ ̉ ̃ ̀ ́ ́ ́ hoá chât đươc chon phai không anh hương đên viêc kiêm tra tiêp theo hoăc anh hương ́ ̣ ̉ ̉ ́ ̣ ̉ ́ ̣̉ ́ ́ ̉ đên kêt qua. • Ghi chep lai tât cả cac bươc bao quan trong bao cao kêt qua. ̣́́ ́ ̉ ̉ ́ ́ ́ ̉ II.3.3. Lưa chon và công nhân phương phap phân tich ̣ ̣ ́ ́ Phong thí nghiêm phai sư dung nhưng tiêu chuân/phương phap phù hơp vơi thiêt bị ̀ ̣ ̉ ̣ ̉ ́ ́ săn có nhưng phai đap ưng cac muc tiêu chât lương và theo cac vân đề sau: ̃ ̉́ ́ ̣ ́ ́ ́ • Thông số phân tich, ́ • Yêu câu giơi han phat hiên, ̀ ̣ ́ ̣ • Độ chinh xac cua phương phap (độ chinh xac, độ chuân xac), ́ ́ ̉ ́ ́ ́ ̉ ́ • Yêu câu về khả năng so sanh số liêu, ̀ ́ ̣ • Sụ phù hơp cua phương phap vơi cac điêu kiên phong thí nghiêm. ̉ ́ ́ ̀ ̣ ̀ ̣ Phong thí nghiêm phai tiên hanh cac thủ tuc châp nhân/phê duyêt phương phap ̀ ̣ ̉ ́ ̀ ́ ̣ ́ ̣ ̣ ́ II.3.4. Kiêm soat chât lượng ̉ ́ ́ Kiêm soat chât lương băng mâu QC ̉ ́ ́ ̀ ̃ Mâu QC phong thí nghiêm dung để đanh giá hiêu quả cua phương phap trong phong ̃ ̀ ̣ ̀ ́ ̣ ̉ ́ ̀ thí nghiêm và mâu QC hiên trương để đanh giá chât lương tông hơp cua quá trinh thu ̣ ̃ ̣ ́ ́ ̉ ̉ ̀ mâu ngoai hiên trương và phương phap trong phong thí nghiêm. ̃ ̀ ̣ ́ ̀ ̣ • Cac kêt quả mâu trăng hiên trương đươc so sanh vơi cac kêt quả mâu trăng phong ́ ́ ̃ ́ ̣ ́ ́ ́ ̃ ́ ̀ thí nghiêm để phân biêt sư nhiêm bân ngoai hiên trương và sư nhiêm bân trong phong thí ̣ ̣ ̃ ̉ ̀ ̣ ̃ ̉ ̀ ̣ nghiêm.
- • Mâu thêm hiên trương đươc so sanh vơi mâu thêm phong thí nghiêm để phân biêt ̃ ̣ ́ ̃ ̀ ̣ ̣ cac vân đề bao quan và vân chuyên mâu ngoai hiên trương và cac vân đề bao quan mâu ́ ́ ̉ ̉ ̣ ̉ ̃ ̀ ̣ ́ ́ ̉ ̉ ̃ trong phong thí nghiêm. ̀ ̣ • Mâu lăp ngoai hiên trương đươc so sanh vơi mâu lăp trong phong thí nghiêm để ̃ ̣ ̀ ̣ ́ ̃ ̣ ̀ ̣ phân biêt độ chuân xac cua viêc thu mâu ngoai hiên trương vơi độ chuân xac cua phân ̣ ̉ ́ ̉ ̣ ̃ ̀ ̣ ̉ ́ ̉ tich trong phong thí nghiêm. ́ ̀ ̣ Để kiêm soat chât lương số liêu, phong thí nghiêm phai duy trì phân tich mâu QC, bao ̉ ́ ́ ̣ ̀ ̣ ̉ ́ ̃ ̀ gôm: • Mâu trăng thiêt bị (Blanks): sư dung nươc cât để lam mâu trăng nhăm đanh giá độ ̃ ́ ́ ̣ ́ ̀ ̃ ́ ̀ ́ nhiêu cua thiêt bị và xac đinh giơi han phat hiên cua thiêt bi. Giơi han phat hiên cua thiêt ̃ ̉ ́ ̣́ ̣ ́ ̣ ̉ ̣́ ̣ ́ ̣ ̉ ́ bị theo quy đinh băng 3 lân nhiêu đương nên. ̣ ̀ ̀ ̃ ̀ • Mâu trăng phương phap (Method Blanks): sư dung nươc cât + cac chât chuân bị ̃ ́ ́ ̣ ́ ́ ́ ̉ mâu (hoá chât tao môi trương, hoá chât che, thuôc thư hiên mau ...) nhưng không có chât ̃ ̣́ ́ ́ ̣ ̀ ́ đinh phân tich. Mâu trăng phương phap đanh giá gơi han phat hiên cua phương phap, ̣ ́ ̃ ́ ́ ́ ̣ ́ ̣ ̉ ́ đanh giá mưc độ tinh khiêt cua hoá chât sư dung. ́ ́̉ ́ ̣ • Mâu lăp (Replcates/Duplicates): Do tinh phưc tap cua cac phương phap phân tich ̃ ̣ ́ ̣ ̉ ́ ́ ́ mâu nươc nên ta không thể lam đươc tât cả mâu lăp để đanh giá độ lêch chuân cung như ̃ ̀ ́ ̣̃ ́ ̣ ̉ ̃ độ không đam bao cua phep đo. Nên như đã đề câp ơ trên chung ta chỉ lam môt số mâu ̉ ̉ ̉ ́ ̣ ́ ̀ ̣ ̃ lăp/mâu đup cho môt nhom mâu (15U20 mâu) để đanh giá độ tâp trung cua phep thư. ̣ ̃ ́ ̣ ́ ̃ ́ ̃ ́ ̣ ̉ ́ • Chuân thâm tra (Control Standards) ̉ ̉ • Chuân so sanh (Refrence Standards) ̉ ́ • Mâu chuân đôi chưng (CRMs): Vơi môi trương nươc, mâu chuân đôi chưng thông ̃ ̉ ́ ̃ ̉ ́ thương là cac mâu lây tai hiên trương hoăc cac mâu tư tao có thanh phân phưc tap như ́ ̣̃́ ̣ ̣ ́ ̃ ̣ ̀ ̀ ̣ ngoai môi trương, đươc đưa đên nhiêu phong thí nghiêm có uy tin để xac đinh giá trị ̀ ́ ̀ ̀ ̣ ́ ́ ̣ trung binh và khoang tin cây. Mâu chuân đôi chưng đươc lam song song vơi mâu thưc. ̀ ̉ ̣ ̃ ̉ ́ ̀ ̃ Căn cư vao khoang tin cây đó cho phep ta đanh giá kêt quả phân tich mâu thưc. Số liêu ̀ ̉ ̣ ́ ́ ́ ́ ̃ ̣ phân tich mâu chuân đôi chưng cân phai lưu trong hồ sơ dươi dang biêu đồ kiêm tra để ́ ̃ ̉ ́ ̀ ̉ ̣ ̉ ̉ đanh giá hiêu quả cung như sai số hệ thông cua phương phap. ́ ̣ ̃ ́ ̉ ́ • Mâu đông hanh (Surrogate Compounds): mâu đông hanh là cac mâu có đăc điêm ̃ ̀ ̀ ̃ ̀ ̀ ́ ̃ ̣ ̉ như mâu thât, cac chât phân tich trong đó cung có tinh chât vât lý hoá hoc tương tư vơi ̃ ̣ ́ ́ ́ ̃ ́ ̣́ ̣ cac chât trong mâu thât nhưng lai không có trong tư nhiên, hoăc sư dung cac chât đông vị ́ ́ ̃ ̣ ̣ ̣ ̣ ́ ́ ̀ phong xạ trong thanh phân nguyên tố cua cac chât phân tich ( C, Cl...). Mâu đông hanh ́ ̀ ̀ ̉ ́ ́ ́ ̃ ̀ ̀ 14 37 thương sư dung khi phân tich cac hơp chât hưu cơ như PAHs, thuôc trư sâu. ̣ ́ ́ ́ ́ Kêt quả thưc hiên phân tich mâu QC đươc đi kem vơi số liêu chương trinh quan trăc ́ ̣ ́ ̃ ̀ ̣ ̀ ́ và phân tich môi trương và trinh bay như bang sau: ́ ̀ ̀ ̉ ̃ Kêt quả ́ Mâu ̃ ́ ̣́ Mâu trăng thiêt bi: Mâu trăng phương phap: ̃ ́ ́ ̉ ̉ Chuân thâm tra: ̃ Mâu No.1: ̃ Mâu No.2: ............
- ̃ Mâu No.n : ̣̃ Mâu lăp No.2: Mâu lăp No.m (m ⊂ n) ̣̃ Mâu trăng phương phap: ̃ ́ ́ ̃ ̀ ̀ CRM/Mâu đông hanh: ̉ ́ Chuân so sanh: II.4. QA/QC trong tinh toan kêt qua, ghi chep số liêu phân tich ́ ́ ́ ̉ ́ ̣ ́ Cac kêt quả phân tich trươc khi ghi chep vao sổ phai đươc kiêm tra đôi chiêu vơi cac sổ ́ ́ ́ ́ ̀ ̉ ̉ ́ ́ ́ sach gôc như: nhât ký thưc đia, sổ ghi kêt quả phân tich. Viêc kiêm tra đươc thưc hiên ́ ́ ̣ ̣ ́ ́ ̣ ̉ ̣ bơi it nhât 1 ngươi có trach nhiêm trong phong thí nghiêm. Kêt quả phân tich đươc ghi ́ ́ ́ ̣ ̀ ̣ ́ ́ vao biêu kêt quả phai chưa đưng đươc môt số thông tin quan trong dươi đây: ̀ ̉ ́ ̉ ̣ ̣ • Ngay thang phân tich, phương phap phân tich. ̀ ́ ́ ́ ́ • Ký hiêu mâu phân tich. ̣ ̃ ́ • Ký hiêu và kêt quả phân tich cua mâu kiêm tra. ̣ ́ ́ ̉ ̃ ̉ • Cac giơi han kiêm tra và canh bao. ́ ̣ ̉ ̉ ́ • Cac săc đô, đồ thị (nêu co). ́ ́ ̀ ́ ́ • Họ tên ngươi phân tich, ngươi tinh toan và ngươi kiêm tra. ́ ́ ́ ̉ Sau khi số liêu đươc đôi chiêu, kiêm tra, luc đó mơi có giá trị và đươc sư dung vao cac ̣ ́ ́ ̉ ́ ̣ ̀ ́ ̣́ ́ muc đich khac nhau. II.5. QA/QC trong bao cao kêt quả ́ ́ ́ Ban bao cao kêt quả phân tich đam bao chât lương phai bao gôm cac thông tin sau: ̉ ́ ́ ́ ́ ̉ ̉ ́ ̉ ̀ ́ - Tiêu đề - Tên, đia chỉ phong thí nghiêm tiên hanh phân tich ̣ ̀ ̣ ́ ̀ ́ - Tên, đia chỉ khach hang ̣ ́ ̀ ̀ ́ ́ ̃ - Ngay, thang lây mâu - Ngay, giơ phân tich ̀ ́ - Ký hiêu mâu. ̣ ̃ - Tinh trang mâu khi đưa vao phân tich ̀ ̣ ̃ ̀ ́ - Phương phap phân tich đã sư dung ́ ́ ̣ - Sai số cho phep ́ - Kêt quả phân tich mâu trăng thiêt bi, mâu trăng phong thí nghiêm, mâu đup và mâu ́ ́ ̃ ́ ̣́ ̃ ́ ̀ ̣ ̃ ́ ̃ ̣ lăp - Kêt quả phân tich mâu ́ ́ ̃
- ̀ ̣ ̉ Tai liêu tham khao 1. APHA, Standard Methods for the Examination of Water and Wastewater, 19th Edition, 1995 1. Britsh Columbia Field Sampling Manual, 1996 Edition 2. Canadian Executive Agency, CPMS-II, Pollution Monitoring and Baseline Studies- Environmental Monitoring Workbook 1997. 3. EPA Standard Methods, CD-ROM, Revision 1, July 1992 2. ISO 5667-14:1998, Water Quality- Sampling, Part 14: Guidance on Quality Assurance of Enviromental Water Sampling and Handling 3. IUPAC, ISO, AOAC, Harmonised Guidlines for Internal Quality Control in Analitycal Chemistry Laboratory, 1994 4. Jame P.Dux,Quality Assurance for the Anlytical Chemistry Laboratory, 2d Edition, Van Nostrand Reihold, 1991 5. Lawrence H.K. et all, Principles of Environmental Analysis, Ana.Chem, 1983, 55, 2210-2218 6. TCVN 5993-1995, Chât lương nươc-Hương dân bao quan và xư lý mâu ́ ̃ ̉ ̉ ̃ 7. TCVN 5994-1995, Chât lương nươc-Hương dân lây mâu ơ hồ ao tư nhiên nhân ́ ̃ ́ ̃ ̣ tao 8. TCVN 5996-1995, Chât lương nươc-Hương dân lây mâu nươc sông và suôi ́ ̃́ ̃ ́ 9. TCVN 5998-1995, Chât lương nươc-Hương dân lây mâu nươc thai ́ ̃́ ̃ ̉ 4. UN/ECE Task Force on Monitoring & Assessment, Guidelines on Water-Quality monitoring and Assessment of Tranboudary Rivers, May 1996 5. UN/ECE Task Force on Monitoring & Assessment, Volumn 4: Quality Assurance, Jaunuary 1996 6. Villars M.T. Monitoring water quality in the future, Executive summary, Deft, the netherlands, May 1995.
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
GIÁO TRÌNH VỀ PHÂN TÍCH MÔI TRƯỜNG - PHẦN 2 - CHƯƠNG 1
6 p |
452 |
175
-
Giáo trình Phân tích môi trường - TS. Nguyễn Tuấn Anh (chủ biên)
210 p |
273 |
161
-
PHÂN TÍCH MÔI TRƯỜNG ĐỀ TÀI - XÁC ĐỊNH ĐỘ ĐỤC
24 p |
253 |
107
-
Giáo trình về phân tích môi trường - Phần 1 - CHƯƠNG 3
8 p |
295 |
103
-
Quan trăc và phân tich môi trường
40 p |
186 |
88
-
Giáo trình về phân tích môi trường - Phần 1 - CHƯƠNG 2
20 p |
214 |
87
-
Giáo trình về phân tích môi trường - Phần 1 - CHƯƠNG 4
30 p |
195 |
75
-
Giáo trình về phân tích môi trường - Phần 1 - CHƯƠNG 7
10 p |
122 |
49
-
Giáo trình về phân tích môi trường - Phần 1 - CHƯƠNG 5
18 p |
135 |
48
-
Giáo trình về phân tích môi trường - Phần 1 - CHƯƠNG 6
9 p |
137 |
47
-
Bài giảng Phân tích môi trường: Chương 1 - TS. Nguyen Ngoc Vinh
137 p |
71 |
47
-
Bài giảng Phân tích môi trường: Chương 3 & 4 - TS. Nguyen Ngoc Vinh
94 p |
36 |
27
-
Bài giảng Quản lý môi trường: Chương 5
67 p |
37 |
19
-
Bài giảng Phân tích môi trường - Hoàng Văn Hưng
102 p |
28 |
16
-
Bài giảng Quan trắc và phân tích môi trường - Phạm Đình Tuấn
40 p |
40 |
13
-
Bài giảng Phân tích môi trường - Đại Học Nông Nghiệp HN
102 p |
0 |
0
-
Bài giảng Tổng quan hệ thống quan trắc và phân tích môi trường
28 p |
0 |
0

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0


markdown:
# Sáng kiến kinh nghiệm môn Tiếng Việt lớp 2 - Viết chữ cái hoa
Chia sẻ: Nguuyen Nhi | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:11
lượt xem 331
download
![](http://image1.tailieu.vn/document/thumbnail/2011/20110920/skkntieuhoc/80x100/skkn_lop_2_99__9449.jpg)
##
Sáng kiến kinh nghiệm môn Tiếng Việt lớp 2 - Viết chữ cái hoa
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](images/down16x21.png)
Tham khảo tài liệu 'sáng kiến kinh nghiệm môn tiếng việt lớp 2 - viết chữ cái hoa', tài liệu phổ thông, mầm non - mẫu giáo phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả
![](images/graphics/blank.gif)
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Sáng kiến kinh nghiệm môn Tiếng Việt lớp 2 - Viết chữ cái hoa
- Sáng kiến kinh nghiệm môn tiếng việt lớp 2 – viết chữ cái hoa PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUẬN ĐỐNG ĐA TRƯỜNG TIỂU HỌC VĂN CHƯƠNG —–***—– Sáng kiến kinh nghiệm COI TRỌNG TÍNH CHẤT THỰC HÀNH TRONG GIỜ TẬP VIẾT KHI DẠY HỌC SINH LỚP 2 VIẾT CHỮ CÁI HOA Người thực hiện: Hoàng Thị Kim Liên Giáo viên chủ nhiệm lớp 2B Năm học 2003-2004 A. PHẦN MỞ ĐẦU I. Lý do chọn đề tài: Tập viết là một trong những phân môn có tầm quan trọng đặc biệt ở tiểu học, nhất là đối với các lớp đầu cấp. Phân môn tập viết trang bị cho học sinh bộ chữ La Tinh và những yêu cầu về kỹ thuật để sử dụng bộ chữ cái này trong học tập và giao tiếp. Với ý nghĩa này, tập viết không những có quan hệ mật thiết tới chất lượng học tập của các môn học khác mà còn góp phần rèn luyện một trong những kỹ năng hàng đaàu của việc học Tiếng Việt trong nhà trường – kỹ năng chữ viết. Nếu viết đúng, viết đẹp, tốc độ nhanh thì học sinh có điều kiện ghi chép bài học tốt, nhờ vậy kết
- quả học tập sẽ cao hơn. Viết xấu, chậm sẽ ảnh hưởng không nhỏ tới chất lượng học tập. Mặt khác tập viết là phân môn có tính chất thực hành. Tính chất thực hành có mục đích của việc dạy học tập viết cũng góp phần khẳng định vị trí quan trọ ng của phân môn này ở trường tiểu học. Ngoài ra tập viết còn góp phần quan trọng vào việc rèn luyện cho học sinh những phẩm chất đạo đức tốt như tính cẩn thận, tính kỷ luật và khiếu thẩm mỹ. Cố vấn Phạm Văn Đồng nói: “Chữ viết cũng l à một biểu hiện của nết người. dạy cho học sinh viết đúng, viết cẩn thận, viết đẹp là góp phần rèn luyện cho các em tính cẩn thận, lòng tự trọng đối với mình cũng như đối với thầy và bài vở của mình”. Đặc biệt theo chương trình sách giáo khoa mới ở tiểu học và theo quyết định số 31/2002/QĐ-BGD&ĐT của Bộ trưởng bộ giáo dục và đào tạo về mẫu chữ viết trong trường tiểu học thì tính chất thực hành của phân môn tập viết càng thể hiện rõ. Trong phạm vi bản sáng kiến này, tôi chỉ đề cập đến mẫu chữ cái viết hoa. Chữ hoa theo mẫu hiện hành là chữ hoa đẹp nhưng lại rất khó viết, đặc biệt là đối với các em học sinh lớp đầu cấp; các nét cong, nét lượn mềm mại và thay đổi liên tục trong một con chữ. Để tạo dáng thẩm mỹ, các nét cơ bản ở chữ cái viết hoa thường có biến điệu, không “thuần tuý” như ở chữ cái viết thường. Qua việc thực hành của học sinh, người giáo viên lại một lần nữa rèn cho học sinh tính cẩn thận và khiếu thẩm mỹ của các em. II. phạm vi nghiên cứu: Học sinh lớp 2B trường tiểu học Văn Chương. B. NỘI DUNG SÁNG KIẾN Chương I: Cơ sở lý luận của kinh nghiệm Năm học 2003-2004 là năm học đầu tiên chính thức thực hiện dạy viết chữ hoa cho học sinh lớp 2 theo mẫu chữ hiện hành.
- Số bài và thời lượng học: mỗi tuần có một bài tập viết, học trong một tiết. Trong cả năm học, học sinh được học 31 tiết tập viết. Về nội dung: ở lớp 2 học sinh học viết các chữ cái viết hoa, tiếp tục luyện cách viết các chữ viết thường và tập nối nét chữ từ chữ hoa sang chữ thường. Về hình thức rèn luyện: trong mỗi tiết tập viết, học sinh được hướng dẫn và tập viết từng chữ cái viết hoa, sau đó tập viết cụm từ hoặc câu ứng dụng (có nội dung phù hợp với chủ điểm và tương đối dễ hiểu) có chữ hoa ấy. Số lượng, nội dung và hình thức như vậy là phù hợp với học sinh lớp 2. Tuy nhiên, thực tế giảng dạy cho thấy học sinh lớp 2 học môn tập viết để viết đẹp là rất khó. ở lớp 1 các em mới làm quen với chữ hoa qua hình thức tập tô trong giai đoạn luyện tập tổng hợp ở học kỳ 2. Chính vì vậy khi viết chính tả, chữ hoa của các em mới dừng ở mức độ gần giống với hình dáng theo mẫu chữ qui định, một ssó em còn thao tác ngược hoàn toàn với qui trình viết ( ) hoặc nhấc bút tuỳ tiện ( ), không biết đau là điểm nhấn của con chữ để tạo độ mềm mại, đẹp. Còn một lý do nữa rất bức xúc là trong giờ dạy tập viết, còn nhiều giáo viên chưa chú ý và coi trọng tính luyện tập, thực hành của học sinh, mà đi sâu quá vào việc giải thích qui trình viết chữ, nên học sinh không được luyện viết nhiều và luyện viết còn mang tính hình thức. Vì vậy để học sinh lớp 2 viết đúng, tiến tới viết đẹp chữ hoa hiện h ành, từ đó trình bày đẹp một đoạn văn, đoạn thơ là mối quan tâm và trăn trở rất lớn của tôi cũng như các đồng nghiệp. Chương II: Hệ thống giải pháp I. Phương pháp thực hiện: Phương pháp luyện tập (một trong 3 phương pháp: trực quan, đàm thoại gợi mở, luyện tập) là phương pháp có vai trò quan trọng trong hoạt động dạy học phân môn tập viết ở lớp 2, vì chữ viết của học sinh là sản phẩm của quá trình vận động có sự phối hợp đồng bộ của nhiều bộ phận cơ thể (mắt nhìn, óc nghĩ và điều khiển cơ quan vận động, cơ và xương bàn tay hoạt động, đồng thời có sự “lan toả” ảnh
- hưởng tới một số cơ quan khác đối với cơ thể học sinh ở lứa tuổi tiểu học). Vậy để việc luyện tập thực hành của học sinh có hiệu quả, sản phẩm là chữ viết của các em đúng và đẹp, theo tôi người giáo viên cần tiến hành như sau: 1. Giáo viên cần chú ý đến các giai đoạn cuẩ quá trình tập viết chữ. Việc hưuớng dẫn học sinh luyện tập thực hành phải tiến hành từ thấp đến cao, từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp để học sinh dễ tiếp thu. Lúc đầu là việc viết đúng hình dáng, cấu tạo, kích thước các cỡ chữ, sau đó là viết đúng dòng và đúng tốc độ qui định. Việc rèn luyện kỹ năng viết chữ phải được tiến hành đồng bộ ở lớp cũng như ở nhà, ở phân môn tập viết cũng như ở các phân môn của bộ môn Tiếng Việt và ở các môn học kháng. 2. Khi học sinh luyện tập viết chữ, giáo viên cần luôn luôn chú ý uốn nắn để các em cầm bút và ngồi viết đúng tư thế. Bài viết đẹp phải đi kèm voí tư thế đúng, rèn cho trẻ viết đẹp mà quên mất việc uốn nắn cách ngồi viết là một thiếu sót lớn của giáo viên. Trong quá trình luyện tập của học sinh, tôi thường lưu ý các hình thức luyện tập cơ bản sau: Hình thức thứ nhất: Luyện các thao tác chuẩn bị viết chữ Học sinh dùng que chỉ “đồ” trên mẫu ở phần hướng dẫn qui trình viết; viết bằng ngón tay vào khoảng không trước mặt, nếu cần có thể tập viết nét khó, nét đặc biệt chú ý để chữ viết hoa được đúng và đẹp. Hình thức thứ hai: Luyện viết chữ hoa trên bảng lớp Hình thức tập viết chữ trên bảng lớp có tác dụng kiểm tra sự tiếp thu cách viết chữ hoa và bước đầu đánh giá kỹ năng viết chữ hoa của học sinh. Hình thức này thường dùng trong một quá trình viết từ và cụm từ ứng dụng. Qua đó giáo viên phát hiện chỗ sai của học sinh (về hình dáng, cách viết, thứ tự các nét…) để uốn nắn chung cho cả lớp hoặc đánh giá, cho điểm. Ví dụ: Khi dạy bài: Chữ hoa Học sinh được luyện tập viết trên bảng lớp khi kiểm tra bài cũ (giáo viên yêu cầu 2,3 học sinh lên bảng viết chữ “ “ Sau khi giáo viên viết mẫu chữ , học sinh lên bảng lớp viết chữ hoa giáo viên quan
- sát xem học sinh đã viết theo đúng qui trình chưa (nét móc ngược trái, nét thẳng đứng, thẳng xiên và nét móc ngược phải), học sinh đã chú ý vào điểm nhấn của chữ để con chữ này mềm mại và đẹp chưa (nét thẳng đứng hơi lượn sang trái ở phần cuối của nét 2). Sau khi giáo viên hướng dẫn viết chữ hoa cỡ nhỏ và từ cũng như cụm từ ứng dụng, giáo viên gợi ý học sinh lên bảng viết. Giáo viên quan sát học sinh đã biết từ chữ hoa cỡ nhỡ chuyển sang chữ hoa cỡ nhỏ đã đúng chưa (đây là chữ mà các em sử dụng thường xuyên khi viết), hay học sinh đã biết nối giữa nét móc của chữ với nét hất của chữ chưa. Hình thức thứ ba: Luyện viết chữ hoa trên bảng con của học sinh Học sinh luyện tập viết chữ hoa bằng phấn trên bảng con trước khi học sinh tập viết vào vở. Học sinh có thể tập viết chữ cái hoa, tập viết chữ ghi tiếng ứng dụng (có chữ cái hoa). Luyện nối chữ ở trường hợp khó nếu cần. Khi sử dụng bảng con, giáo viên cần hướng dẫn các em cách lau bảng từ trên xuống dưới, cách sử dụng và bảo quản phấn (phấn phải để vào hộp riêng cho khô), cách lau tay sau khi viết để giữ vệ sinh (phải có giẻ ẩm để lau bảng, một giẻ khác chỉ dùng để lau tay). Viết vào bảng xong, học sinh cần giơ lên để giáo viên kiểm tra, nhận xét, sửa lỗi vào ngay bảng của học sinh nếu có. Hình thức thứ tư: Luyện tập viết trong vở tập viết 2 Học sinh phải viết cái chữ hoa, chữ ghi tiếng ứng dụng theo cỡ vừa và cỡ nhỏ, viết cụm từ ứng dụng theo cỡ nhỏ. Muốn cho học sinh sử dụng vở tập viết có hiệu quả, giáo viên cần hướng dẫn tỉ mỉ nội dung và yêu cầu kỹ năng của từng bài. Quá trình hướng dẫn học sinh luyện tập viết chữ, giáo viên cần hết sức lưu ý rèn các thói quen cho học sinh: ngồi viết đúng tư thế, để vở đúng qui cách và biết xê dịch vở khi viết, cầm bút (viết) đúng qui định. Ví dụ: Khi học sinh luyện viết vở bài: Chữ hoa Ở dòng đầu tiên viết chữ hoa cỡ nhỡ, giáo viên yêu cầu học sinh quan sát kỹ chữ viết mẫu trong vở để xác định điểm đặt bút, độ lượn của phần đầu và độ uốn của
- phần lưng chữ . Sau đó giáo viên yêu cầu học sinh viết từng chữ một, chữ sau rút kinh nghiệm của chữ trước để viết đẹp hơn. Cũng hướng dẫn tương tự với dòng chữ cỡ nhỏ (học sinh viết từng dòng một. Trước khi học sinh luyện viết chữ ghi từ ứng dụng “ “, giáo viên yêu cầu học sinh quan sát kỹ cách nối từ chữ sang chữ , học sinh cũng viết từng chữ một để khắc sâu trí nhớ và rút kinh nghiệm cho chữ sau. Ở dòng đầu của chữ ghi cụm từ ứng dụng “ ” giáo viên cần cho học sinh nhắc lại khoảng cách giữa các chữ trước khi luyện viết. Việc đảm bảo tốt các công việc trtên sẽ giúp các em viết tốt hơn ở những dòng sau. Hình thức thứ năm: Luyện tập viết chữ hoa khi học các môn học khác Ngoài các giờ tập viết, giáo viên còn phải luôn nhắc nhở học sinh tập viết các chữ hoa ở các môn (phân môn) khác. Có như thế việc luyện tập viết chữ mới được củng cố đồng bộ thường xuyên, nhằm nâng cao chất lượng chữ viết và hình thành ở học sinh những phẩm chất tốt như tính kiên trì, cẩn thận, khiếu thẩm mỹ. Việc làm này đòi hỏi ở giáo viên ngoài những hiểu biết về chuyên môn còn cần sự kiên trì, tính cẩn thận và lòng yêu nghề mến trẻ. II. Tổ chức thực nghiệm (giáo án): Bài 14: Chữ hoa I. Mục đích, yêu cầu: Rèn kỹ năng viết chữ: - Biết viết chữ theo cỡ vừa và cỡ nhỏ. - Viết cụm từ ứng dụng “ ” cỡ nhỏ; chữ viết đúng mẫu, đầu nét và nối chữ đúng qui định. II. Đồ dùng dạy học: - Mẫu chữ đặt trong khung chữ - Bảng lớp (góc bên phải) viết sẵn mẫu chữ cỡ nhỡ và nhỏ trên dòng kẻ ly như vở tập viết.
- III. Các hoạt động dạy học A. Kiểm tra bài cũ: - Giáo viên nhận xét bài tập viết ở nhà của học sinh. - Học sinh cả lớp luyện chữ và chữ ghi từ ứng dụng: (Hai học sinh luyện viết bảng lớp, cả lớp luyện viết bảng con) – (tính thực hành). B. Dạy bài mới: 1. Giới thiệu bài, giáo viên nêu mục đích, yêu cầu của tiết học. 2. Hướng dẫn viết chữ hoa: 2.1 Hướng dẫn học sinh quan sát và nhận xét chữ - Cao 5 li, gồm 4 nét: móc ngược trái, thẳng đứng, thẳng xiên và móc ngược phải. - Cách viết: + Nét 1: Đặt bút trên đường kẻ 2, viết nét móc từ dưới lên, lượn sang phải, dừng bút ở đường kẻ 6. + Nét 2: Từ điểm dừng bút của nét 1, đổi chiều bút, viết một nét thẳng đứng xuống đường kẻ 1 (nhưng để con chữ được đẹp và mềm mại ở phần cuối ta hơi lượn sang trái một chút) + Nét 3: Từ điểm dừng bút của nét 2, đổi chiều bút, viết một nét thẳng xi ên hơi lượn ở hai đầu lên đường kẻ 6. + Nét 4: Từ điểm dừng bút của nét 3, đổi chiều, viết nét móc ngược phải, dừng bút trên đường kẻ 2. - Giáo viên gọi 1, 2 học sinh lên dùng que chỉ để nhắc lại qui trình viết chữ (tính thực hành) - Giáo viên viết chữ lần 1 (vừa viết, vừa nhắc lại cách viết) vào bảng đã kẻ sẵn khung như chữ mẫu. - Giáo viên viết chữ lần 2 (không nói lại cách viết) vào phần bảng bên phải kẻ ôli. - Giáo viên cho học sinh dùng ngón tay trỏ viết vào không gian theo thứ tự cách viết chữ (tính thực hành). 2.2 Hướng dẫn học sinh viết trên bảng con và bảng lớp (tính thực hành) - Hai học sinh viết chữ cỡ nhỡ trên bảng lớp.
- - Cả lớp viết vào bảng con một chữ. - Cả lớp giở bảng, giáo viên nhận xét, uốn nắn sửa ngay vào bảng con nếu có học sinh viết sai. - Giáo viên nhận xét học sinh viết trên bảng lớp (đã theo đúng trình tự cách viết chưa, đã đúng, đã đẹp chưa). - Học sinh luyện viết lần 2 chữ vào bảng con (học sinh có thể viết 1, 2 hoặc 3 chữ nếu có thể). - Hai học sinh khác viết chữ - Giáo viên nhận xét tương tự lần 1, đưa ra một số lỗi sai mà học sinh thường mắc khi viết chữ để học sinh lưu ý tránh mắc phaỉ các lỗi đó (viết vào phần bảng sư phạm). - Hướng dẫn học sinh viết chữ cỡ nhỏ bằng một nửa chữ cỡ nhỡ (cao 2,5 li) + Hai học sinh viết bảng lớp + Cả lớp viết bảng con (có thể viết nhiều chữ ) + Nhận xét 3. Hướng dẫn viết từ và cụm từ ứng dụng (tính thực hành) - Giới thiệu từ ứng dụng: + Một học sinh đọc. + Hướng dẫn học sinh cách nối nét giữa chữ và chữ , nét móc của chữ với nét hất của chữ , giáo viên viết mẫu một lần. + Hai học sinh viết trên bảng lớp. + Cả lớp viết bảng con + Nhận xét - Giới thiệu cụm từ ứng dụng: + Một học sinh đọc + Nêu ý nghĩa của cụm từ: nói đi đôi với làm. + Hỏi độ cao chữ cái là bao nhiêu. + Khoảng cách giữa các chữ là bao nhiêu. + Học sinh luyện viết chữ khó trong cụm từ: (vào bảng con, bảng lớp).
- + Nhận xét 4. Hướng dẫn học sinh viết vào vở tập viết (tính thực hành) - Viết một dòng chữ cỡ nhỡ (vừa) – viết từng chữ một. - Viết hai dòng chữ cỡ nhỏ – viết từng dòng một. - Viết một dòng chữ cỡ nhỡ (vừa) – viết từng chữ một. - Viết một dòng chữ cỡ nhỏ – viết cả dòng. - Viết 3 dòng cụm từ ứng dụng cỡ nhỏ – viết từng dòng. 5. Chấm, chữa bài: 5 bài (hoặc một tổ) 6. Củng cố, dặn dò: Giáo viên nhận xét tiết học. Nhắc học sinh hoàn thành nốt bài tập viết. III. Kết quả bước đầu thu được: 1. Kết quả về chất lượng: Thời gian thực nghiệm sáng kiến này chưa đầy một năm học, nhưng kết quả đạt được của học sinh lớp tôi về môn tập viết (chữ cái hoa) là đáng khả quan. Từ chỗ nhiều học sinh viết chữ hoa xấu, sai qui trình nư hồi đầu năm mới nhận thì đến nay không còn học sinh viết sai qui trình nữa, chữ hoa của các em đã rất cứng cáp và đẹp (kể cả các chữ hoa viết khó như chữ ). Điểm tập viết đồng đều của các em là 8, 9 2. Kết quả về tình cảm với bộ môn: - Các em rất thích học môn học này, đến tiết tập viết là các em reo lên vui sướng. 3. Kết quả về năng lực học tập của học sinh: - Nhiều học sinh viết chữ hoa đẹp như các em: Thanh Tú, Việt Cường, Hồng ánh, Khánh Linh…. - Đặc biệt có hai em: Thanh Tú đoạt giải nhì và Việt Cường đoạt giải khuyến khích trong kỳ thi viết chữ đẹp tổ chức tại trường. Chương III: Kết luận chung I. Bài học rút ra qua thực nghiệm sáng kiến:
- Nói tóm lại trong quá trình dạy tập viết chữ hoa cho học sinh lớp hai, giáo viên cần hết sức coi trọng tính thực hành của học sinh. Muốn làm được điều đó giáo viên cần thực hiện: - Nắm vững chương trình. - Nắm vững đặc trưng phương pháp bộ môn - Học sinh được luyện tập dưới nhiều hình thức trong suốt quá trình học tập viết cũng như ở các môn (phân môn) khác. Có như vậy thì chữ viết của học sinh mới đúng, mới đẹp và chất lượng chữ viết của học sinh mới đạt hiệu quả cao. II. Một vài đề xuất: - Cần duy trì các cuộc thi viết chữ đẹp hàng năm cho học sinh. - Trung tâm thiết bị dạy học cần nghiên cứu để có thể bán tới tay học sinh những loại bảng có chất lượng cao (kiểu như bảng chống loá của giáo viên), vì hiện nay bảng con mà học sinh đang sử dụng viết rất trơn, không ăn phấn, dòng kẻ mờ hoặc không thống nhất về dòng kẻ. - Trên đây là một vài kinh nghiệm mà tôi đúc kết trong một năm dạy môn tập viết ở lớp 2. Vì thời gian thực nghiệm chưa nhiều nên kết quả đạt được chỉ là bước đầu. Rất mong được sự đóng góp ý kiến của các ban ngành và các đồng nghiệp để sao cho chất lượng chữ viết của học sinh ngày càng nâng cao, đáp ứng được yêu cầu của ngành và chất lượng đào tạo trong nhà trường tiểu học. Hà Nội, ngày tháng năm 2004 Người viết sáng kiến Hoàng Thị Kim Liên C. PHỤ LỤC Tài liệu tham khảo
- 1. Giáo trình phương pháp dạy học Tiếng Việt 1. (Đại học Quốc gia Hà Nội – Trường đại học sư phạm) 2. Tiếng Việt 2 tập một, tập hai. (Bộ giáo dục và đào tạo) 3. Tập viết 2 tập một, tập hai. (Nhà xuất bản giáo dục) 4. Chuyên đề giáo dục tiểu học tập 6, tập 7. (Thạc sỹ Trần Mạnh Hưởng)
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Sáng kiến kinh nghiệm môn toán THCS
21 p |
5292 |
851
-
Sáng kiến kinh nghiệm: Sử dụng đồ dùng trực quan trong giảng dạy Tiếng Anh Lớp 3 nhằm phát huy tính tích cực học tập của học sinh
7 p |
477 |
304
-
Sáng kiến kinh nghiệm môn Toán - Đề tài "Kĩ năng giải toán đạt hiệu quả cao cho học sinh lớp 3" - Hà Thị Hồng Thái
16 p |
465 |
254
-
Sáng kiến kinh nghiệm môn Tiếng Việt lớp 1 – Nâng cao hiệu quả hoạt động luyện nói trong tiết tiếng việt cho học sinh lớp 1
12 p |
868 |
246
-
Sáng kiến kinh nghiệm môn tự nhiên và xã hội lớp 1 – vận dung phương pháp quan sát trong dạy học
36 p |
751 |
196
-
Sáng kiến kinh nghiệm: Xây dựng trò chơi học vần cho học sinh lớp 1
36 p |
362 |
189
-
Sáng kiến kinh nghiệm môn toán lớp 1 – đề thi tuyển chọn đội tuyển toán tuổi thơ lớp 1
2 p |
810 |
189
-
Sáng kiến kinh nghiệm: Rèn viết đúng chính tả cho học sinh lớp 5
26 p |
312 |
148
-
Sáng kiến kinh nghiệm: Rèn kỹ năng đọc, viết số có bốn chữ số cho học sinh lớp 3
11 p |
197 |
113
-
Sáng kiến kinh nghiệm môn Toán - Đề tài: Ứng dụng các phép biến hình vào giải Toán hình học
28 p |
189 |
95
-
Sáng kiến kinh nghiệm: Giúp học sinh lớp 2 sửa sai khi giải dạng toán tìm thành phần chưa biết
7 p |
158 |
84
-
Sáng kiến kinh nghiệm môn Toán 12
18 p |
199 |
79
-
Sáng kiến kinh nghiệm: Rèn đọc diễn cảm cho học sinh lớp 5 trường Tiểu học Hồng Thái - GV Hồ Thị Quế
23 p |
136 |
72
-
Sáng kiến kinh nghiệm: Một số biện pháp giúp học sinh lớp 5 đọc đúng, đọc diễn cảm
24 p |
105 |
47
-
Sáng kiến kinh nghiệm môn Toán: Biện pháp nâng cao chất lượng bộ môn Toán - Trường THCS Nghĩa Lâm
18 p |
66 |
38
-
Sáng kiến kinh nghiệm: Môn Âm nhạc mầm non cho trẻ 5 đến 6 tuổi
11 p |
17 |
8
-
Sáng kiến kinh nghiệm: Giúp học sinh lớp 5 xác định đúng từ loại tiếng Việt
18 p |
9 |
2


markdown:
Trang chủ
Quay Lén
Tự Sướng
Video Shock - Hot
Tin Shock
Chat Sex
Buôn Chuyện
Girl Xinh
Giới Tính
Truyện
Clip18+
Bản Tin Vip
Ảnh Vip
Clip: Học sinh thác loạn tại hành lang trường học
Clip: Thăm bạn gái đang ốm được quả chăm sóc hồi sức đặc biệt
Clip: Ghẹ dâm BJ rất nhiệt tình, em chưa tắm táp đã phục vụ rồi
Clip: Quay lén em gái văn phòng và 1 em váy hồng đi hóng gió
Clip: Móc lốp em váy xanh lốp căng khi đi tàu
Clip: Quay lén Học Sinh trốn học chịch xã giao gây shock
Clip: Qua phòng bạn gái xin chịch nhưng em chưa cho =))
Clip: Quay lén em ở trọ vú to tắm truồng
Clip: Thiên thần áo trắng chatsex, nhìn cũng biết là ngon rồi!!!
Clip: Vợ dâm nứng lồn, thủ dâm trong ôn hòa cùng sextoy
Clip: Tiếp viên hàng không phê thuốc không mặc quần nhảy múa như điên
Quá tin tưởng vào bạn chat trên Zalo, Nữ sinh lớp 9 lộ ảnh sex
Thế giới ngầm tại bar, beer club: Bộc bạch của nữ phục vụ giới “bay” đêm
Bia ôm thác loạn: Có tiền… chiều tới bến
Ngọc Milk: Muốn đi tù là quá đơn giản, nhà em bán lịch mà =))
Truyện Sex: Vợ Dâm Bạn Đểu
Gái nứng khoe hàng, phang em đi =))
Clip: Gái xinh, mặt dâm. Nứng siêu cấp!!! Xoa bím nhẹ nhẹ =))
Clip: Em khoe hàng chuẩn, muốn nổi tiếng đây mà
Clip: Quay lén Chị gái nhiều lông =))
Clip: Quay lén Chị gái hàng xóm rửa bím rất kỹ
Clip: Tức cảnh sinh tình, bạn gái bú liếm ngay trong lúc đi phượt
Shock Clip: Em gái 2002 vú lép show vú thích được nổi tiếng
Clip: Làm tình cùng đối tác trong quán ăn
Clip: Gái xinh tự sướng trong phòng tắm, vếu vung tung khắp sàn
Clip: Quay lén chị gái hàng xôi thịt tắm truồng trong WC quán Bar
Clip: Quay lén chị gái đi chợ rất lơ đãng lộ toàn diện luôn!!!
Clip: Em đi đái khóc như mưa
Nữ sinh THPT vào nhà nghỉ nhổ lông nách cho bạn trai bị chụp lén
Những điều phái đẹp không thích khi quan hệ tình dục
Nửa đêm tỉnh giấc, tôi chết lặng khi thấy chồng cởi trần nằm hì hục dưới gầm giường...
Vân Juliet Chân dài, eo thon nói chung là NGON!!!
Truyện Sex: Bóp vú dì Minh ( Mẹ Kế P2)
Clip: Cận cảnh quay lén gái xinh đi tè, hình ảnh âm thanh sắc nét =))
Clip: Quay lén 3 hotgirl chân dài đi đái ở góc quay cũ
«
1
2
3
4
5
6
7
8
...
35
36
»
<!-end container -->
Liên Hệ:
[email protected]
© Copyright 2013 TuoiTi.Com, All rights reserved

WARC-Truncated: length

Cache-Control: private

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Pragma: private

Server: cloudflare-nginx