markdown:
Gian hàng bán
Rao vặt
Hỏi đáp
Thêm
Danh sách gian hàng
Tin tức từ Vatgia.com
Để kinh doanh Online thành công
Đánh giá sản phẩm
BaoKim.vn
MyTour.vn
Nhanh.vn
WebBNC.net
Ứng dụng
Thông báo
Hỗ trợ
Đăng ký
Đăng ký thành viên
Đăng ký gian hàng
Đăng nhập
Hoặc đăng nhập bằng
Nhớ mật khẩu
Quên mật khẩu?
Hỏi đáp
Sản phẩm
Rao vặt
Hỏi đáp
Cửa hàng
Tìm trong danh mục
Dịch vụ sửa chữa xe máy
Tư vấn mua xe
Xe bus
Xe hơi
Xe máy
Xe tải
Xe đạp
Chia sẻ kinh nghiệm
Mũ bảo hiểm
Trang trí, modding xe
Đồ chơi xe hơi
Đồ chơi xe máy
Phụ tùng xe máy
Phụ tùng xe ôtô
Ôtô, xe máy - Khác
Trang chủ
>
Ôtô, xe máy, xe đạp
>
Ôtô, xe máy, xe đạp
>
Xe máy
3 thành viên trả lời
Trả lời cuối cùng: 10/02/2009
Chủ đề liên quan
Đồ chơi xe hơi
Xe hơi
Xe máy
Xe tải
Xe bus
Trang trí, modding xe
Chia sẻ câu hỏi
Hot
Giảm giá
Mới
Honda SH 125i 2010 Màu Trắng (Hai phanh đĩa)
191.000.000đ
1 gian hàng bán.
Honda Lead 125cc Fi 2013 ( Xanh vàng )
39.500.000đ
8 gian hàng bán.
Honda Lead 125cc Fi 2013 ( Màu Kem)
39.500.000đ
6 gian hàng bán.
Honda Lead 125cc Fi 2013 ( Màu trắng)
37.000.000đ
7 gian hàng bán.
Yamaha Sirius RC Fi 2013 ( Vàng đen )
22.700.000đ
2 gian hàng bán.
Yamaha Sirius RC Fi 2013 ( Đỏ đen )
21.700.000đ
2 gian hàng bán.
Giá của chiếc CPI GTR 150 là bao nhiêu?
muonmuahangre
10/02/2009 - 01:21
Bình luận bằng Facebook (3)
|
Bình luận bằng ID Vatgia (3)
Chia sẻ:
Vui lòng
đăng nhập ID VATGIA
để gửi trả lời của bạn
Trả lời có ích
Cũ nhất
Mới nhất
boydizai
10/02/2009 - 10:54
Theo mình được biết thì con này vào khoảng 39.000$
Bạn có quan tâm xe này không mình tìm thử nơi nào bán nhé, không biết với giá này thì nó có đắt không bạn nhỉ?
Trả lời
0
Báo vi phạm
Cập nhật
manmont
10/02/2009 - 10:55
Giá khoảng 3.900$ - 4.000$
Trả lời
0
Báo vi phạm
Cập nhật
hoangtube
10/02/2009 - 10:57
Bạn tham khảo bài viết này nhé! Cpi Gtr 150
Sở hữu kiểu dáng thể thao, hiện đại cùng mức giá 3.900USD, lần đầu tiên một hãng xe gắn máy Đài Loan “tấn công” vào phân khúc xe hạng trung cao cấp vốn đang khá ảm đạm tại Việt Nam.
Cảm nhận được sự mong chờ của khách hàng về những mẫu xe có kiểu dáng mới mẻ, thời trang và hiện đại, CPI GTR 150 xứng đáng là mẫu xe được khám phá trong mùa thu này.
Thiết kế:
Thoạt nhìn qua, thật khó có thể nhận biết đây là một mẫu xe tay ga, CPI GTR mang đậm phong cách của mẫu xe thể thao.
Ở tại vị trí phía trước đầu xe, CPI GTR 150 tạo ấn tượng bởi cụm đèn pha đôi khá đặc biệt. Nếu nhìn lướt qua, cụm yếm trước của CPI GTR 150 làm người ta nhớ lại mẫu xe Yamaha Maxter ấn tượng đã từng có trên thị trường Việt Nam. Tuy nhiên cụm yếm trước của CPI GTR 150 lại có vẻ khoẻ khoắn và thanh thoát hơn nhiều.
Lướt lên phía trên, cụm tay lái CPI GTR 150 gọn gàng với cụm đồng hồ hiển thị trung tâm nổi bật với màn LCD kích thước lớn. Với hệ thống này, CPI GTR 150 cho phép hiển thị các thông số khá hiện đại như: tự kiểm tra sự cố của xe, tình trạng ắc quy, hệ thống làm mát, dầu máy, tốc độ của xe. Đặc biệt nó có thể hiển thị ngày giờ, tính vận tốc và số km trên quãng đường. Những thông số này sẽ được hiển thị thông qua một nút bấm phía bên tay phải cụm tay lái.
Phần thân xe với những cách bố trí mới mẻ đã kết hợp hài hoà giữa phong cách thiết kế và tính năng tiện dụng hơn. Két làm mát nằm tại gầm trước xe, CPI GTR 150 tạo dáng cho mình bởi hai khe thoát nhiệt cho két nước nằm tại hai bên yếm. Nằm phía trên và được bao bọc bởi hệ khung xe dạng ống chạy theo đường “zích-zắc” cùng bình xăng sức chứa trên 8 lít.
Giải phóng được cần số cũng như cần phanh sau (được chuyển lên tay lái như những xe ga thông thường), giá để chân của CPI GTR 150 tỏ ra rất đơn giản và đặc biệt nó có thể tăng giảm được ở một khoảng cách nhất định. Đối với người ngồi sau, chiếc yên kiểu thể thao có thể gây đôi chút khó khăn khi sử dụng, chính vì thế CPI GTR 150 đã trang bị thêm một dây đai nắm ở phía dưới yên để có thể giúp người ngồi sau bám chắc hơn khi di chuyển.
Tổng thể cụm đuôi xe của CPI GTR 150 tạo cho người xem sự liên tưởng tới mẫu xe MV Agustar F4 danh tiếng bởi dáng vẻ cong vuốt mềm mại, đầy đặn. Cụm đèn hậu của CPI GTR 150 khá ấn tượng với kiểu dáng 5 chùm bóng đèn LED trải ngang có độ cảnh báo an toàn cao.
Đảm bảo cho chiếc xe có được sự vận hành ổn định, an toàn cũng như tạo sự thoải mái khi điều khiển. CPI GTR 150 được trang bị cụm vành đúc 5 nan hình ngôi sao chắc khoẻ. Hệ thống phanh đĩa trước - sau làm tăng độ an toàn hơn cho xe khi phải giảm tốc đột ngột.
Động cơ:
CPI GTR 150 được trang bị động cơ 4 kỳ, xy-lanh đơn, 150 phân khối đạt tiêu chuẩn Euro 2. Hệ truyền động sử dụng trên CPI GTR 150 sử dụng dây đai biến thiên vô cấp. Theo thông số nhà phân phối cung cấp thì CPI GTR 150 có công suất cực đại đạt 7kW tại tốc độ động cơ 7.000 vòng/ phút.
Hệ thống truyền động đai
Vận hành:
Cảm nhận đầu tiên khi được vận hành một mẫu xe đầy ấn tượng này đó chính là sự nhẹ nhàng cũng như sự thân thiện của CPI GTR 150. Với trọng lượng khoảng 125kg, CPI GTR 150 tỏ ra rất nhẹ khi dắt cũng như khi phải xoay sở trong phạm vi hẹp.
Bật chìa khoá điện, IC khởi động mất khoảng 10 giây để hoàn tất việc test hệ thống hiển thị trung tâm. Tuy nhiên do CPI GTR 150 không trang bị bơm xăng điện tử nên bạn có thể bấm nút khởi động ngay mà không cần phải chờ quá trình test tiến hành xong.
Hệ thống đang kiểm tra IC
Tiếng động cơ sau khi được khởi động mang lại cảm giác khá quen thuộc, tiếng nổ rời và trầm từ cụm ống xả có kích thước lớn. Ở chế độ nổ chờ (garanti), động cơ hoạt động rất êm và hầu như chỉ có thể nghe thấy tiếng ống xả. Thốc mạnh tay ga tiến hành thử sự tăng tốc của xe, chiếc xe tăng tốc ở mức độ khá. Sự tăng tốc ấn tượng rất khó để thể hiện khi động cơ còn mới và với một mẫu xe đạt tiêu chuẩn Euro 2( tiêu chuẩn này luôn tỉ lệ nghịch với sức mạnh của động cơ). Tuy nhiên những gì có thể cảm nhận rõ nhất đó chính là sự êm ái của động cơ khi vận hành.
Điểm đặc biệt thú vị và ấn tượng của CPI GTR 150 do nhà sản xuất mang lại cho người vận hành đó chính là tiếng cổ hút gió mỗi khi thốc ga. Tiếng nổ riêng biệt, nó giống như tiếng ống xả của một chiếc xe thể thao đang gầm rú. Vị trí ngồi phía trước khi vận hành khá thoải mái tuy nhiên điều này lại không có được cho người ngồi sau. Chỗ để chân cho người ngồi sau cao, khiến cho chân không được để một cách thoải mái.
Tiến hành giảm tốc đột ngột, khi đạt vận tốc trên 60km/h và tiến hành phanh đột ngột. Xe giảm tốc khá nhanh, hệ thống phanh đĩa trước- sau hoạt động tốt. Người ngồi trước không bị trôi ra phía trước. Mặc dù vậy người ngồi sau lại có hiện tượng này.
Tiến hành thử nghiệm trên bề mặt đường xấu, hệ thống giảm xóc của CPI GTR 150 giúp cho chiếc xe có cảm giác khá chắc chắn. Tuy nhiên hành trình giảm xóc của CPI GTR 150 ngắn và sẽ khiến cho chiếc xe phải giảm tốc nhiều khi đi vào đường xấu.
Là một mẫu xe khá mới lạ về kiểu dáng cũng như phong cách, CPI GTR 150 thật sự đã mang thêm một “âm hưởng mới” cho phân khúc thị trường xe tay ga Việt Nam. Với mức giá ở khoảng 3.900USD cho mẫu CPI GTR 150, hãng CPI đã khá khéo léo khi đặt nó vào cùng phân khúc xe ga cao cấp. Kết quả cũng như sự thành bại của mẫu xe này sẽ được thời gian trả lời. Tuy nhiên với khách hàng thì nay đã có thêm một sự lựa chọn mới, nhất là đối với các khách hàng là thanh niên ưa thích sự vận động, khoẻ khoắn, thể thao và thời trang.
Trả lời
0
Báo vi phạm
Cập nhật
Câu hỏi liên quan
Giá của chiếc điện thoại này là bao nhiêu?
Cho mình hỏi giá hiện tại của chiếc máy ảnh này là bao nhiêu ??
Giá của chiếc CPI GTR 150 là bao nhiêu?
Tôi muốn biết giá của chiếc mũ scarlet này là bao nhiêu
Cho hỏi giá của chiếc Vespa Lx504T này là bao nhiêu?
Xem thêm
Sản phẩm liên quan
114.000.031₫
CPI GTR 150
Liên hệ
Kymco Straight 150 2011
44.000.000₫
Yamaha Exciter 150 GP 2015
44.000.000₫
Yamaha Exciter 150 RC 2015 (Đỏ Đen)
44.000.000₫
Yamaha Exciter 150 RC 2015 (Trắng Đen)
44.000.000₫
Yamaha Exciter 150 RC 2015 (Vàng Đen)
Xem thêm tại mục
Xe máy
Câu hỏi mới nhất
mua xe máy ở phúc yên có rẻ hơn các đại lý ko
Phước bình dầu xe jupitẻr fi
Nữ nên chọn Attila Elizabeth EFI hay Yamaha Acruzo?
30 triệu nên mua Honda Vision hay Yamaha Acruzo?
Mua Suzuki Axelo 125 hay Honda Future 125?
Xem thêm
Câu hỏi được quan tâm
Bí quyết để có 1 làn da trắng hồng, khỏe mạnh, 1 trí óc minh mẫn...
Xperia Z5 xách tay giá hơn 15 triệu có nên mua không?
Có nên mua máy tính All in one Acer Aspire Z3-700 để làm việc?
TV LCD 40 - 42 inch loại nào tốt, nên mua hãng nào? Mua Tivi to...
Cách phân biệt điện thoại di động chính hãng , xách tay , điện...
Xem thêm
Hỗ trợ vận chuyển
Hỗ trợ thanh toán online
Chấp nhận thanh toán
Kết nối với chúng tôi
Điện thoại, viễn thông
Phụ kiện,thiết bị sửa chữa,...
Mobile
Thiết bị viễn thông
Dịch vụ viễn thông
Máy tính, linh kiện
Máy vi tính
Thiết bị cho máy tính
Máy văn phòng
Linh kiện, phụ kiện Laptop
Điện tử, điện máy
Thiết bị an ninh
Âm thanh
Đồ dùng trong bếp
Hình ảnh
Máy ảnh, máy quay
Thiết bị liên quan
Máy ảnh, máy quay
Dịch vụ chụp, rửa ảnh
Dịch vụ cho thuê máy ảnh, máy...
Ô tô, xe máy, xe đạp
Ô tô (Xe hơi)
Xe máy, phụ tùng xe máy
Phụ tùng ô tô
Đồ chơi ô tô
Công nghiệp, Xây dựng
Thiết bị điện, nước
Xây dựng
Vật tư, thiết bị công nghiệp
Cơ khí chế tạo
Thời trang, phụ kiện
Thời trang nữ
Đồng hồ đeo tay
Thời trang nam
Đồ trang sức
Mẹ & Bé
Đồ dùng cho trẻ
Đồ cho mẹ
Tắm gội, vệ sinh an toàn
Đồ cho bé khi ra ngoài
Sức khỏe, sắc đẹp
Y tế, sức khỏe
Nước hoa - Mỹ phẩm khác
Chăm sóc da mặt
Đồ trang điểm
Đồ dùng sinh hoạt
Đồ dùng nhà bếp, phòng ăn
Các loại đồ khác
Đồ dùng cá nhân
Đồ điện gia dụng
Nội thất, ngoại thất
Nội thất không gian, tổng hợp
Nội thất phòng ngủ
Nội thất văn phòng
Đèn trang trí, chiếu sáng
Sách, văn phòng, quà tặng
Hoa, quà tặng, đồ chơi
Sách
Thiết bị văn phòng
Thiết bị giáo dục
Thể thao
Golf (gôn)
Bóng đá
Tennis
Câu cá
Dịch vụ, giải trí, du lịch
Du lịch
Game, đồ chơi
In ấn
Dịch vụ vận tải, vận chuyển
Thực phẩm, đồ uống
Đồ uống
Bánh kẹo, mứt
Thực phẩm tươi sống
Thực phẩm chín, qua chế biến
Vatgia.com - Sàn giao dịch thương mại điện tử hàng đầu Việt Nam
Mua hàng trực tuyến mang lại sự tiện lợi, chủ động, lựa chọn đa dạng, với các dịch vụ hỗ trợ mua hàng, bán hàng, thanh toán an toàn, giao hàng chuyên nghiệp.
Với phương châm “Luôn đặt mình vào địa vị khách hàng và đối xử trên mong đợi của họ”, Vatgia.com không ngừng nỗ lực, cải tiến đáp ứng nhu cầu mua sắm cho người tiêu dùng.
Vatgia đảm bảo cung cấp đúng thông tin cho đúng người, đúng lúc, đảm bảo thanh toán trực tuyến bảo mật an toàn, áp dụng hình thức vận chuyển nhanh phù hợp.
Rao vặt
|
Hỏi đáp
|
Review - Đánh giá
|
Lưu trữ rao vặt
|
Quà tết
|
Việc làm
|
Dien thoai
|
Laptop
|
Mua ban oto
|
Xe may
|
iPhone 5
|
iPhone 5s
|
iPhone 6
|
iPhone 6 plus
|
iPhone 6s
|
iPhone 6s plus
|
iPhone 4
|
iPhone 4s
|
Điện thoại iphone
|
Galaxy s5
|
Galaxy s6
|
Áo khoác đẹp
|
Áo khoác da
|
Áo khoác nam
|
Giày nam
|
Vest nam
|
Đầm công sở
|
Áo khoác nữ
|
Giày cao gót
|
Bất động sản
|
Cho thue nha
|
Tìm việc
|
Máy lọc nước
|
Cách làm trắng da
|
Sim số đẹp
|
Đèn tranh
|
Quạt điện công nghiệp
|
Ba lô leo núi, du lịch
|
Máy đánh bóng sản phẩm
|
Tất phun
|
Bugi xe máy
|
Túi, hộp mỹ phẩm
|
Lót đầu gối, lót tay
|
Nguyên liệu, phụ kiện khác
|
Các loại kem phấn
|
Máy sấy rung tầng sôi
Giới thiệu
|
Hướng dẫn
|
Quy chế hoạt động
|
Chính sách bảo mật thông tin
Công ty Cổ phần Vật Giá Việt Nam. Số GCNDT: 011032001615, cấp ngày 21/06/2012, nơi cấp: UBND thành phố Hà Nội
Trụ sở chính: Lê Đại Hành, Hai Bà Trưng, Hà Nội - Chi nhánh Hồ Chí Minh: Đường Lữ Gia, Phường 15, Quận 11, Hồ Chí Minh
Tài khoản
Giỏ hàng
Đã xem
Ứng dụng
muonmuahangre10/02/2009 - 01:21

Set-Cookie: u_nologin_id=2312132819; expires=Fri, 04-Mar-2016 22:57:45 GMT; path=/; httponly


markdown:
Portable IObit Driver Booster Pro 1.4.0.61 Final
Nhanh chóng quét hệ thống để tìm ra những driver lỗi thời bằng
IObit Driver Booster. Nếu bạn bị mất đĩa cài đặt hoặc driver phần cứng và không muốn bỏ ra hàng giờ để tìm kiếm trên internet hay thậm chí là trả tiền mua đĩa driver mới thì IObit Driver Booster chính là giải pháp miễn phí tuyệt vời trong trường hợp này.
IObit Driver Booster vượt trội nhờ giao diện rất dễ sử dụng. Không có bất cứ điều gì làm khó người dùng, nghĩa là bất kỳ ai đều có thể sử dụng phần mềm ngay lập tức mà không gặp khó khăn nào cả. IObit Driver Booster sẽ tự động nhận diện phần cứng và sau đó tìm kiếm để đảm bảo rằng từng bộ phận nhỏ của phần cứng cũng được cập nhật driver mới nhất. Bất kỳ vấn đề nào liên quan tới driver sẽ sớm được xử lý nhanh chóng chỉ bằng một vài cú kích chuột.
IObit Driver Booster làm gì?
Những driver lỗi thời có thể gây ảnh hưởng xấu tới khả năng hoạt động của máy tính, dẫn tới việc hệ thống luôn gặp lỗi. Phần mềm này sẽ tự động quét và nhận diện những driver lỗi thời, download rồi cài đặt ngay bản cập nhật chỉ với một lần kích, giúp người dùng tiết kiệm thời gian. Thêm vào đó, phần mềm này còn được thiết kế đặc biệt để điều chỉnh driver để có được trải nghiệm chơi game tốt nhất. Đây là công cụ tuyệt vời để bảo vệ máy tính khỏi việc lỗi phần cứng, xung đột và lỗi hệ thống.
Các tính năng chính:
• Tự động phát hiện Driver đã lỗi thời
• Tự động tải về các Driver mới nhất trong một cú Click chuột
• Giao diện đơn giản và dễ dàng
• Tinh chỉnh tối ưu hiệu suất khi chơi game
• Hỗ trợ Windows 8.1 và các phiên bản cũ hơn.
Hỗ trợ hệ điều hành:Windows XP, Vista, Windows 7, Windows 8 (32-bit & 64-bit), Windows 8.1 (32-bit & 64-bit).
What's New IObit Driver Booster 1.4:
+ Expanded the Database to Support More Devices
+ Brand New Database with Driver Installation Size Reduced
+ Support Windows XP Permanently with Latest Drivers Installed to Minimize Security Risks
+ Optimized Driver Installation Engine to Fix the Package Extrication Failure Problem
+ Enhanced the Success Rate of Driver Installation
+ Added the Automatically Detect Proxy Feature
+ Minor GUI Improvements
+ Fixed Minor Bugs
+ Added Language for Slovak

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

Server: nginx

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Connection: close

Vary: Accept-Encoding

Set-Cookie: vbseo_loggedin=deleted; expires=Thu, 01-Jan-1970 00:00:01 GMT; path=/

Cache-Control: private

Pragma: private


markdown:
- 08:23 PM 28/07/2013
[#1]
Các mẹ ơi, em đang có bầu ở tuần 35. Lúc đi khám thai ở tuần 32 thì thai được 2.2kg. Bác sỹ bảo thai phát triển bình thường, không dị tật. Nhưng em đang lo lắng là độ nửa tháng trở lại đây em đi vệ sinh thì thấy có mùi nồng hơn mọi khi, mỗi lần đi xong em có dùng khăn giấy để thấm và vứt vào sọt rác bên cạnh. Mấy hôm trước thấy có kiến bò xung quanh hộp rác đựng giấy vệ sinh (mỗi ngày em dọn hộp rác một lần). Em cũng không để ý lắm, nhưng đến sáng nay giặt quần áo lại thấy có gần chục con kiến nhỏ li ti màu đen bu ở đáy quần lót. Em choáng quá kể với anh xã thì anh bảo có khi bị tiểu đường rồi! em lo lắng quá, sợ em bé có vấn đề gì. em thấy bảo tiểu đường dể bị thai lưu hoặc dị tật
. Mẹ nào có kinh nghiệm thì chia sẻ với em nhé. Còn có cách nào tự kiểm chứng tiểu đường tại nhà các mẹ cũng mách em với nha. Mà gần em còn bị ra rất nhiều dịch trắng và hơi xanh( hơi hơi thôi). Nhiều lắm, ngày mấy lấn.Em vô cùng lo lắng, chưa biết nên làm gì.
Cảm ơn các mẹ lắm!
-
## CHỦ ĐỀ NỔI BẬT TRÊN WEBTRETHO
-
-
- 09:21 PM 28/07/2013
[#2]
- 09:19 AM 29/07/2013
[#3]
Đi khám ngay em nhé. Đề nghị với bs cho thử nước tiểu. Đồng thời cũng nên cân đối lại việc ăn uống nhé, bớt đường bớt ngọt đi vì đường chỉ làm béo mẹ, chả làm con lên cân dc đâu
- 12:09 PM 29/07/2013
[#4]
Có lần mình cũng thấy kiến bu vào cái giấy lau, nhưng mỗi lần khám thai đều thử nước tiểu mà ko bị đường hay viêm gì cả. Còn bạn bị khí hư có màu thì nên đi kiểm tra cẩn thận hơn. Nhỡ bị viêm nhiễm hay tiểu đường thai kỳ còn kịp thời điều trị.
- 12:36 PM 29/07/2013
[#5]
Bị tiểu đường khi đi tiểu tiện, kiến bu vào nước tiểu mới đang lo là bị tiểu đường. Còn bạn thì chắc là dịch âm đạo ra nhiểu nên kiến bu vào thôi, lúc trước mình cũng bị vậy. Nếu dịch hơi xanh như vậy bạn đi khám thai rồi hỏi bs, bs cho viên canesten đặt vào sẽ hết ngay à. Mình cũng đặt như vây khi thai 7,8 tháng.
- 03:20 PM 20/08/2013
[#6]
Mình đang dc 26 tuần và cũng thấy có hiện tượng kiến bu vào giấy vệ sinh. Mình cũng nghĩ là do có khí hư nên thế. Nhưng cứ phải đi thử nước tiểu xem thế nào. Không đoán mò dc.
- 04:25 PM 22/08/2013
[#7]
!! Kiến thường hay bu vào những chỗ mát, ở nhà mình hay phơi quần lót trong phòng tắm, mùa nóng kiến cũng bu vào đó, do vay chưa thể kết luận là bị tiểu đường đâu. Mẹ đi làm xét nghiệm gluco di, neu chi so ma trong khoang tu 4.0-6.1 la binh thuong, ko sao. Chuc me va be khoe manh nhe!!
## Những bình luận nổi bật
![](http://imgstaging.webtretho.vn/forum/images/wtt_v2/loading.gif)

Server: PEN

Cache-Control: WTT cached

Content-Encoding: gzip


markdown:
# Mục được đánh dấu của các từ khóa "Linh kiện":
Không có dữ liệu được tìm thấy
TẤT CẢ DANH MỤC
Không có dữ liệu được tìm thấy
**DANH MỤC KINH DOANH** **GIỚI THIỆU ZSHOP.VN** **LIÊN HỆ TRỰC TIẾP** **Chi nhánh HCM:** 122 Cao Thắng, P4, Q3, Tp.HCM. ĐT: (08) 22 605 605 - (08) 22 603 603. Fax: (08) 383 27973 **Chi nhánh Cần Thơ:** 85A Lý Tự Trọng, P.An Phú, Q.Ninh Kiều, Tp.Cần Thơ. ĐT: (0710) 3734 547 - 0945 567 039 **Chi nhánh Đà Nẵng:** 41 Nguyễn Văn Linh, P. Nam Dương, Q. Hải Châu, Tp.Đà Nẵng. ĐT: (0511) 263 4444 - 0979 717 515
Copyrights
** © **2009 **zShop.vn **All Rights Reserved

Server: Apache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Vary: Accept-Encoding,User-Agent


markdown:
# [U18GT - U30GT Android 4.1][AP] Root- UP ROm Cho Máy Tính Bảng CUBE
Thảo luận trong '
[[Android] Nâng cấp Firmware](forums/android-nang-cap-firmware.280/)' bắt đầu bởi [applesmile](members/applesmile.357341/), [9/8/12](threads/u18gt-u30gt-android-4-1-ap-root-up-rom-cho-may-tinh-bang-cube.1436349/).
Trả lời: 781, Xem: 54870.
Trang 1 / 40
Trang 1 / 40
Thảo luận trong '
[[Android] Nâng cấp Firmware](forums/android-nang-cap-firmware.280/)' bắt đầu bởi [applesmile](members/applesmile.357341/), [9/8/12](threads/u18gt-u30gt-android-4-1-ap-root-up-rom-cho-may-tinh-bang-cube.1436349/).
Trả lời: 781, Xem: 54870.

Vary: User-Agent

Server: LiteSpeed

Cache-control: private, max-age=0

Set-Cookie: tt_session=f07bca14ceb1fc32551b378849567188; path=/; domain=.tinhte.vn; secure; httponly

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
https://vi.scribd.com/doc/122592432/Tim-hi%E1%BB%83u-cach-noi-ph%E1%BB%A7-%C4%91%E1%BB%8Bnh-trong-Qu%E1%BB%91c-Am-Thi-T%E1%BA%ADp-c%E1%BB%A7a-nguy%E1%BB%85n-Trai
11/24/2013
text
original
Đoàn Xuân Kiên
Abstract: Quốc Âm Thi Tập (Colledted Poems written in national language) is now considered the oldest literary text written in demotic scripts by a Vietnamese writer that survives the time. Although edited and published late in the XIXth century, the text still reflects some of the features of the Vietnamese language in the XV th century when Nguyen Trai lived and wrote his poems. Grammatically the Vietnamese still express the negation the same ways as in five centuries ago albeit the changes of negative words. By examining the ways of expressions of negation in Quốc Âm Thi Tập, we have found various means of expressions that undoubtedly indicates the literary capabilities of our language in early days. This research examines in detail how the Vietnamese in Nguyen Trai’s era expressed the negation. The result of our observations is that the category of negation in Quốc Âm Thi Tập can be found in two different forms of negative expressions, according to the semantic features annotated within each utterance: the first category of negative predicatives is genuinely grammatical, which used the negative words chăng/chẳng, mựa chớ, khôn, chửa/chưa; and the other is considered as a stylistic negation, which involved the negative words such as nào, kẻo, khỏi, chi/gì, ai, đâu, mấy, há lọ, nỡ, sá. It is also noticeable that the negative words could be manipulated for the purpose of confirming a negation or an affirmation.
1 Trong tình trạng thư tịch cũ hiện nay, Quốc Âm Thi Tập (QÂTT) là một tác phẩm lớn viết bằng quốc văn của văn học thành văn những thời kì đầu mà ta còn may mắn giữ được. Lai lịch tác phẩm khá phức tạp. Văn bản hiện hành chỉ là những bài tập hợp lại non ba mươi năm sau khi Nguyễn Trãi bị án tru di. Bản khắc in lần đầu tiên là do Trần Khắc Kiệm thu thập từ năm 1467 đến năm 1480. Về sau, loạn lạc mấy trăm năm liền, bộ sách Ức Trai Di Tập (trong đó quyển 7 là Quốc Âm Thi Tập) bị thất truyền. Mãi đến đời vua Minh Mạng, Tự Đức đời nhà Nguyễn, các nhà nho Nguyễn Năng Tĩnh, Dương Bá Cung, Ngô Thế Vinh cùng chung sức sưu tập lại và đem khắc in năm 1868. Thời điểm hai lần
sưu tập và khắc in cách nhau 400 năm hẳn là có ý nghĩa về mặt văn bản học. Thật vậy, ngoài 20 bài trùng hợp với Bạch Vân Quốc Ngữ Thi của Nguyễn Bỉnh Khiêm, người nghiên cứu dễ dàng nhận ra một số bài có cách hành văn, cách dùng từ, cả đến cách cấu tứ nữa, có vẻ mới, chứng tỏ rằng nếu không vì nhầm lẫn của người sưu tập thì có thể là có tình trạng: ý thơ là của Nguyễn Trãi nhưng lời văn thì đã bị người đời sau sửa đổi đi 1 . Tuy vậy, ở một chừng mực nào đó, QÂTT là một dấu mốc quan trọng trong lịch sử tiếng Việt, vì qua nó ta có thể nhận dạng ít nhiều tình trạng tiếng Việt - ít nữa cũng là tiếng Việt văn học- ở thế kỉ XV. Về mặt ngôn ngữ, có thể ghi nhận điều này: cấu trúc ngữ pháp tiếng Việt văn học trong QÂTT không xa với tiếng Việt văn học những thời kì sau này, nhất là về mặt cú pháp ( trật tự các thành phần câu, cấu trúc cụm từ). Ngày nay chúng ta vẫn có thể hiểu được lời thơ trong QÂTT chứ không phải qua một lần phiên chuyển trung gian. Nói thế không phải là khẳng định trong tập thơ không có những câu nói “lạ tai”, chẳng hạn: 1 2 Chăng đã khôn ngay khéo đầy Đường thế nào nơi chẳng thấp cao (bài 25) (b. 47)
Tuy thế, xét về cú pháp, câu 1 là câu khuyến lệnh với một thành phần vị ngữ; câu 2 là câu tường thuật có đủ hai thành phần chủ ngữ (nào nơi) và vị ngữ (chẳng thấp cao), ở đầu câu có thành phần khởi ngữ (đường thế). Hai câu này đều có cấu trúc quen thuộc của tiếng Việt. Những câu thơ gọi là khó hiểu như trên chẳng phải do cấu trúc xa lạ mà phần lớn là ở lối dùng từ cổ của thời Nguyễn Trãi; thảng hoặc mới có trường hợp đảo vị trí các từ trong câu (như tiếng nào trong câu 2, đáng lẽ ở vị trí sau từ nơi ). Có nhiều cách nói quen thuộc ở thời Nguyễn Trãi nhưng trở nên không phổ biến ở thời đại chúng ta nữa; có những từ dùng thông thường thời trung cổ nhưng đến bây giờ thì hoặc đã rơi mất nghĩa cũ, hoặc đã thay đổi cách tổ hợp ( âu, nghèo, lệ, miều nay chỉ còn dùng làm thành tố của từ ghép), thậm chí có khi không còn dùng nữa (mựa, tua, cóc...). Trong bài này, chúng tôi bàn về một phong cách riêng của tiếng Việt văn học ở thế kỉ XV: tìm hiểu cách nói phủ định trong tập thơ QÂTT.
2 Để diễn đạt ý phủ định, QÂTT dùng nhiều cách nói khác nhau, tùy theo tính cách phủ định, tùy theo sắc thái tình cảm người nói trong mỗi ngữ cảnh khác nhau. Phủ định ngữ pháp được thể hiện qua lối dùng các phó từ phủ định chăng/chẳng, mựa, chớ, khôn, chưa/chửa. Bên cạnh đó cũng có lối phủ định tu từ, được thể hiện qua lối dùng các phó từ nào, kẻo, khỏi, chi, đâu, ai, mấy, há, nỡ, lọ, sá. PHỦ ĐỊNH NGỮ PHÁP Lối nói phủ định trong tiếng Việt được thể hiện qua phương tiện từ vựng. Các phó từ phủ định là những công cụ ngữ pháp chính. Khi phát biểu những câu nói phủ định, người nói hoàn toàn phủ nhận một sự kiện, một hành vi thái độ nào đó. QÂTT dùng khá nhiều phó từ phủ định: trong trường hợp bình thường, không thể hiện sắc thái tình cảm nào đặc biệt,
QÂTT thường dùng từ phủ định chăng/chẳng; khi nói phủ định kèm theo ý khuyến lệnh thì dùng từ phủ định mựa, chớ; phủ định một khả năng nào đó thì dùng từ khôn, chửa, chưa. Ngoài ra còn một vài phó từ phủ định khác như nào, kẻo, khỏi cũng được dùng phổ biến trong tiếng Việt thời Nguyễn Trãi rồi. Chăng - chẳng Phổ biến nhất là lối nói phủ định với Chăng/Chẳng. Theo bản phiên âm Đào Duy Anh thì trong QÂTT lối nói này xuất hiện 178 lần, gồm có 74 từ chăng 庄 , 104 từ chẳng 拯. Tuy vậy, trong số các tiếng viết với 拯 có 13 tiếng đọc hẳn là chẳng; ngược lại có thể nhận ra 14 tiếng viết bằng 拯 nhưng có thể đọc là chăng. Ngoài ra còn có thể nhặt ra 28 trường hợp hai tiếng chăng/chẳng có thể đổi lẫn nhau, tùy theo âm luật cho phép, ta đọc theo giọng bằng hay giọng trắc. Chẳng hạn: Triều quan chăng/chẳng phải, ẩn chăng/chẳng phải (b. 1) Thuyền mọn còn chèo, chẳng/chăng khứng đỗ (b. 14) Trần thế chẳng/chăng cho bén mới hào (b. 52) Chăng/Chẳng thường đứng trước động từ và tính từ. Chỉ có một số ít trường hợp đứng trước danh từ. Nhưng dù trong trường hợp nào đi nữa, ý nghĩa của chăng/chẳng đều có nghĩa là “không”, mang tính phủ định dứt khoát. Về ý nghĩa và vị trí, hai từ này tương đương với phó từ không trong tiếng Việt hiện đại. 1 2 3 Nào đâu là chẳng đất nhà quan (b. 17) Trì tham nguyệt hiện chăng buông cá (b. 28) Lời chăng phải vuỗn khôn nghe (b. 44)
Trong cả ba câu, danh từ, động từ và tính từ đi sau chăng/chẳng chỉ những sự vật, hành động, trạng thái bị phủ định: “không phải đất nhà quan”, “không thả cá”, “không đúng”. Từ chăng/chẳng trong QÂTT chỉ là hai biến thể của một từ phủ định mà thôi. Nhưng chỉ hai trăm năm sau đã có sự phân biệt ranh giới giữa hai từ này: chăng dùng để hỏi trong câu nghi vấn; chẳng dùng để diễn ý “không có gì hết” “chả” trong câu phủ định2. Bức thư của Bento Thiện viết năm 1659 có 36 từ chẳng với nghĩa phủ định, và 4 từ chăng dùng để diễn ý hoài nghi trong câu hỏi 3 : 4 5 6 7 Song le chẳng biết là có ai gưởi cho đến thầy hay chăng. Chẳng biết là tôi có được gặp Thầy nữa chăng. ...tôi gưởi hai thư cho, chẳng biết là có đến cùng chăng. Chẳng biết có ai đến đấy chăng mà gưởi.
Cả bốn từ chăng trong bức thư trên đều là tiếng cuối câu hỏi tự vấn, nhưng câu hỏi dưới đây rút ra từ một tài liệu in năm 1631 rõ ràng là một câu hỏi đối thoại 4 : 8 Con gno muan bau tlom laom Hoalaom chiam ? (Con nhỏ muốn vào trong lòng Hoà Lan chăng ?)
Sự phân biệt chăng (phó từ nghi vấn) và chẳng (phó từ phủ định) như thế đã xảy ra sau thời Nguyễn Trãi, và chậm lắm là đến thế kỉ XVII thì ổn định cho đến nay. Về ý nghĩa, mức độ dứt khoát của từ chẳng trong QÂTT và trong bức thư của Bento Thiện đều như nhau, và tương đương với không của tiếng Việt hiện đại. Nhưng chẳng trong tiếng Việt hiện đại có ý nghĩa dứt khoát triệt để hơn cả các phó từ phủ định khác. Trong QÂTT còn một hiện tượng đặc biệt là chăng/chẳng kết hợp với đã và thà thành một cụm từ cố định: chẳng đã (xuất hiện 5 lần) có nghĩa là “không ngoài”, và chăng thà (xuất hiện 1 lần) nghĩa là“không thèm”: 9 10 Chăng đã khôn ngay khéo đầy (b. 25) Áo người vô nghĩa mặc chăng thà (b. 39)
Câu 9 được hiểu là “[Cái gì cũng] không ngoài chuyện khôn ngoan thật thà và sự khéo léo một cách phúc hậu”. Câu 10: “Không thèm mặc áo của người bất nghĩa”. Ngày nay, hai cụm từ trên không còn ý nghĩa và cách dùng như trong QÂTT nữa: “chăng đã” nay kết hợp trong cụm từ cực chẳng đã nghĩa là “không thể đừng”, còn “chăng thà” đã chuyển thành thà/chẳng thà cũng với ý nghĩa nhấn mạnh vào một hành vi chọn lựa biểu thị ở nhóm từ đứng sau nó: 11 Chẳng thà chịu vất vả còn hơn ăn bám người khác
Phó từ phủ định không trong tiếng Việt hiện đại đã thay thế vai trò của các phó từ phủ định chăng/chẳng. Trong tình hình văn liệu lưu trữ tại thư viện Ban Ngôn Ngữ VKHXH thành phố HCM đầu những năm 1980 thì có thể là phó từ không xuất hiện lần đầu tiên trong một văn bản do giáo sĩ Majorica chủ biên, hoàn tất vào năm 1680, nhan đề là Các thánh truyện. Câu ấy như sau: Ai nghe truyện này, chưa xem sự trước, không phải xem sự sau với. Như vậy có thể là phó từ phủ định không xuất hiện trong tiếng Việt muộn lắm là từ thế kỉ XVII 5. Bảng 1 dưới đây dùng dữ kiện ngôn ngữ trong các tác phẩm văn học cổ từ thế kỉ XV (Quốc Âm Thi Tập [QÂTT] của Nguyễn Trãi và Hồng Đức Quốc Âm Thi Tập [HĐQÂTT] đời Lê Thánh tông), thế kỉ XVI (Bạch Vân Quốc Ngữ Thi [BVQNT] của Nguyễn Bỉnh Khiêm), thế kỉ XVII ( Chỉ nam ngọc âm giải nghĩa [CNNÂGN]của Hương Chân Pháp Tính, 17 văn bản các sách truyện viết bằng chữ quốc ngữ và chữ nôm cuả Bento Thiện, Văn Tín, và Majorica [Majorica] 6, bản dịch nôm Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh [PMÂTK] 7), thế kỉ XVIII (Inê tử đạo vãn [ITĐV], Truyện Ỷ Lan [YL]) , Truyện Song Tinh 8 của Nguyễn Hữu Hào [ST], Cung Oán Ngâm Khúc của Nguyễn Gia Thiều [CONK], đến thế kỉ XIX (Đoạn Trường Tân Thanh [ĐTTT] của Nguyễn Du), cho thấy xu hướng giảm tần số sử dụng của chăng/chẳng song songvới sự gia tăng tần số sử dụng của phó từ không trong các tác phẩm văn học qua các thời kì từ thế kỉ XV đến thế kỉ XIX:
Bảng 1 Chăng/Chẳng 178 154 11 51 121 6297 33 94 56 13 107 Không 0 0 0 0 0 1 2 18 (?) 1 3 23
QÂTT (th.k.XV): HĐQÂTT (th.k. XV): BVQNT (th.k.XVI): CNNÂGN (th.k. XVII) PMÂTK (th.k. XVII) Majorica (th.k. XVII ) YL (th.k. XVIII) ST (th.k. XVIII) ITĐV (th. k. XVIII): CONK (th. k. XVIII): ĐTTT (th. k. XIX):
Mựa - Chớ Để diễn tả ý phủ định trong câu khuyến lệnh, ngoài cụm từ chăng thà nói ở trên, QÂTT thường dùng phó từ mựa (33 lần) và chớ (34 lần). Sắc thái ngữ nghĩa của hai từ này đều giống nhau, cùng có tính cách dứt khoát mạnh và nhất là có tính cách khuyên bảo và ra lệnh: 1 Mựa cậy sang, mựa cậy tài (b. 91) 2 Bất nghĩa lòng nào mựa nỡ toan (b. 144) 3 Thấy có ai han chớ đãi đằng (b. 23) 4 Chớ người trọc trọc, chớ ta thanh (b. 156) Cả bốn câu trên đều có ý khuyên bảo nên tránh những hành vi, những thái độ xấu. Câu 1 nghĩa là “đừng cậy mình giàu, đừng ỷ mình có tài”, có ý khuyên rằng hãy cư xử khiêm tốn; câu 2 khuyên đừng toan tính làm điều bất nghĩa; câu 3 khuyên không nên hớn hở xuôi lòng khi được hỏi han đến; câu 4 khuyên không nên hợm mình. Ý khuyên răn hiện rõ qua cách nói phủ định với phó từ mựa và chớ. Mựa và chớ là hai từ phủ định phổ thông trong tiếng Việt thời trung cổ. Trong bài phú Cư trần lạc đạo (khoảng thế kỉ XIII - XVI), Chỉ nam ngọc âm giải nghĩa (trong khoảng thế kỉ XV-XVII), và Bạch Vân quốc ngữ thi (thế kỉ XVI) đều dùng phó từ mựa: 5 6 7 Chìn tính sáng, mựa lạc tà đạo Mựa cười rằng mất nết thì quê Mựa chê người vắn, cậy ta dài (CTLĐ) (CNNÂGN) (BVQNT)
Đến thế kỉ XVIII thì lối dùng mưạ đã giảm nhiều. Truyện Ỷ Lan chỉ ghi được 1 trường hợp dùng phó từ phủ định này: 8 Tam tòng tứ đức tóc tơ mưạ lầm (YL)
Từ điển A.de Rhodes (th. k. XVII), J.M. Génibrel, Huình Tịnh Của (th.k. XIX), Khai Trí Tiến Đức, G. Hué (th.k. XX) đều có ghi từ mựa. Nhưng đến các từ điển tiếng Việt ra đời giữa thế kỉ XX từ này đã thành một từ cổ. Trừ một số những địa phương thuộc Bình-Trị-
Thiên, ngày nay ta không còn nói mựa nữa mà chỉ còn dùng chớ với nghĩa phủ định khuyến lệnh như trong QÂTT. Về sau này, tiếng Việt có xu hướng dùng đừng làm phó từ phủ định khuyến lệnh. Bảng kê dưới đây cho thấy tần số sử dụng các từ phủ định Mựa Chớ -Đừng trong các tác phẩm văn học cổ như ở bảng 1 trên đây: Bảng 2 Mựa 33 6 2 11 1 1 0 Chớ 27 13 2 0 25 0 5 Đừng 1 (?) 3 (?) 0 0 0 0 5
QÂTT: HĐQÂTT: BVQNT: CNNÂGN ITĐV: YL: ĐTTT:
Xu hướng chung là phó từ Mựa vắng bóng dần ở những thời kì sau. Tiếng đừng thì chỉ thấy trong văn Nguyễn Du (th. k. XIX) mà không thấy ở các thế kỉ trước; do vậy, sự xuất hiện đừng trong văn Nguyễn Trãi và đời Hồng Đức là chuyện khả nghi về mặt văn bản học 9 . Khôn - Chửa/Chưa Cuối cùng, nhóm phó từ phủ định Khôn - Chửa/Chưa cũng có tính dứt khoát. Nhóm này có những nét nghĩa khác các nhóm trên ở chỗ là chúng diễn đạt ý phủ nhận một khả năng nào đó. QÂTT dùng khôn (20 lần) với ý nghĩa là “không thể”, hoặc “khó có thể”: 1 2 3 Ao bởi hẹp hòi khôn thả cá (b. 1) Lưng khôn uốn lộc nên từ (b. 36) Lòng xuân nhẫn động ắt khôn gìn (b. 201)
Trong hai câu đầu, khôn phải hiểu là “không thể”; khôn trong câu 3 hiểu là “khó có thể”. Ý phủ định trong cả ba câu đều dứt khoát, rõ ràng. Từ phủ định khôn khá phổ biến trong tiếng Việt suốt từ thời trung cổ đến thời cận đại. các tác phẩm nôm từ thế kỉ XVI ( Bach Vân Quốc Ngữ Thi) sang thế kỉ XVII (như là Chỉ nam ngọc âm giải nghĩa) đến thế kỉ XIX ( chẳng hạn Đoạn Trường Tân Thanh của Nguyễn Du, Chinh phụ ngâm diễn âm tân khúc [CPNDÂTK] của Phan Huy Ích) đều có từ này với ý nghĩa là “không dễ”, “không thể”: 4 5 6 7 Cây cao ngần ngật thế khôn rung (BVQNT) Người thiểu học khôn biết, khôn xem (CNNÂGN) Giọt châu lã chã khôn cầm (ĐTTT) Bộ khôn bằng ngựa, thủy khôn bằng thuyền (CPNDÂTK)
Ngày nay, khôn không còn dùng trong câu nói phủ định nữa.
Chưa/Chửa (xuất hiện 27 lần) chỉ khái niệm phủ định dứt khoát, nhưng khác với chăng/chẳng, nó muốn nhấn mạnh đến một khả năng nào đó không có thực trong lúc nói nhưng có thể sẽ xảy ra về sau; nghĩa này của chưa/chửa diễn đạt khái niệm ngược với của phó từ đã: 1 Nợ quân thân chưa báo được (b. 12) 2 Tơ hào chưa báo hẵng còn âu (b. 30) 3 Hầu đi lại chửa biết đường (b. 100) Ở thời điểm người nói phát biểu ba câu trên, ba sự kiện đi sau phó từ chưa/chửa (báo đáp nợ quân thân, báo ơn quân thân, biết đường đi) đều không xảy ra . Ý nghĩa phủ định của câu nói rõ ràng là dứt khoát. Cần phân biệt là trong Quốc Âm Thi Tập có nhóm từ chưa dễ (xuất hiện 3 lần) mang ý nghĩa là “không chắc”, “không hẳn”, tức là một khái niệm hoài nghi, không chắc chắn: 4 5 6 Chưa dễ bằng ai đắn mấy đo (b.20) Xuân xanh chưa dễ hai phen lại (b. 201) Chưa dễ ai đà ba bảy mươi (b. 203)
Một chi tiết đáng chú ý nữa là trong QÂTT không có chưa/chửa dùng làm phó từ nghi vấn 10 . PHỦ ĐỊNH TU TỪ Ngoài các nhóm phó từ phủ định trên đây, QÂTT còn một số những phó từ phủ định khác dùng trong những tình huống không dứt khoát, khi một phát biểu còn chen lẫn ý hoài nghi, phân vân. Những câu phủ định không triệt để này thường thể hiện dưới dạng một câu hỏi, hay một câu tán thán. Những câu hỏi loại này thường không phải là những câu hỏi đối thoại mà chỉ là những câu hỏi tự vấn, hoặc câu hỏi tu từ 11 . QÂTT sử dụng khá nhiều cách nói phủ định này bằng các phó từ nào, kẻo, khỏi, chi, đâu, ai, mấy, há, lọ, nỡ, sá. Dựa trên sắc thái ngữ nghĩa của các từ này, chúng ta có thể tạm xếp các từ phủ định trên vào hai nhóm: nhóm các từ nào, kẻo, khỏi, chi, đâu, ai, mấy, và nhóm các từ há, lọ, nỡ, sá. Một điều khá dễ thấy là: các phó từ dùng để diễn ý phủ định trong trường hợp này đều không hoàn toàn là những phó từ phủ định thuần túy. Chúng được dùng trong những ngữ cảnh nhất định, và sắc thái phủ định không phải là dứt khoát hay đơn thuần. Với tính cách những công cụ ngữ pháp, những phó từ này thường có hơn một vai trò. Phó từ ai chẳng hạn là đại từ phiếm chỉ, nhưng cũng đóng vai trò phó từ phủ định trong những ngữ cảnh nhất định. Trong bài này, chúng ta chỉ tìm hiểu vai trò phó từ phủ định của các từ nói trên. Lẽ tất nhiên là chúng tôi chỉ giới hạn việc phân tích ở trong phạm vi ngữ nghĩa và tu từ là chính. Nào
QÂTT còn dùng nào (45 lần) để diễn ý phủ định. Có 5 lần nào đứng phía sau bộ phận cần phủ định: 1 Đòi thì vậy, dễ hơn nào (b. 89) 2 Bất nghĩa lòng nào mựa nỡ toan (b. 144) Còn lại là 40 lần phó từ phủ định nào đặt trước danh từ hay động từ chỉ sự vật hay sự việc cần phủ định: 3 Bằng tôi nào thuở ích chưng dân (b. 37) 4 Quan cao nào đến dáng người ngây (b. 137) Nhưng dù đứng trước hay sau, nào vẫn có thể hiểu là “không”. Mức độ ý nghĩa dứt khoát của nào cũng tương đương như chăng, nhưng nó còn thêm một sắc thái ngữ nghĩa khác: khi diễn ý phủ định với phó từ nào, người nói không tỏ ra là kẻ phán quyết mà chỉ khiêm tốn phát biểu ý kiến như để phân trần, thuyết phục mà thôi; dù vậy vẫn không thiếu tính xác quyết. Như vậy, câu 3 hiểu là “như tôi đây không có ích gì cho dân cả”, và câu 4: “không có kẻ ngây dại nào mà làm quan to được cả”. Về sau, chậm lắm là đến thế kỉ XVII, nào có khuynh hướng phát triển thành một phó từ nghi vấn cùng tồn tại song song với phó từ phủ định. Nhưng nào phủ định sau này không có ý nghĩa dứt khoát như trong QÂTT, mà thường chen lẫn ý nghi vấn, nên có nhà nghiên cứu xem đây là một phó từ thêm ý chủ quan 12 : 5 Nào thày ? (A. de Rhodes) 6 Nào ai có biết nỗi này chăng ? (Lâm Tuyền Kỳ Ngộ) 7 Nào người phượng chạ loan chung ? (Kiều) 8 Đứa nào vu oan cho mày, hử ? (Học Phi) 9 Việc quan nào phải việc trẻ con ? (Nguyễn Công Hoan) 10 Nào ai đã hỏi vào lúc nào được ? (Ngô Tất Tố) Trong sáu câu trên, nào đều có ý hoài nghi, và các câu nói có nào là các câu hỏi. Ở hai câu 9 và 10, nào còn có nét nghĩa phủ định như đã từng có trong QÂTT, nhưng ý thiếu dứt khoát mà xen lẫn ý hoài nghi ít nhiều nên ý phủ định được che đậy dưới hình thức câu nghi vấn-phủ định. Câu 10 chứng thực rằng nào trong tiếng Việt hiện đại cùng tồn tại song song hai cách dùng: vừa để hỏi (nào thứ hai), vừa dùng để diễn ý hoài nghi-phủ định (nào thứ nhất). Kẻo - Khỏi Trong QÂTT còn có hai từ mang nét nghĩa phủ định, là kẻo và khỏi. Trước hết, kẻo xuất hiện 7 lần, biểu thị khái niệm về sự chấm dứt một tình trạng bị động, và như vậy nó có nghĩa là “thoát khỏi”, “không (bị)”: 1 Dưỡng người cho kẻo nhọc chân tay (b. 146) 2 Hay đỗ hay đừng mới kẻo âu (b. 153) 3 Khỏi quyền đã kẻo lụy chưng danh (b. 156) Mô hình ngữ nghĩa của cả ba câu trên là: “ hành động a --- kẻo (không bị) --- hành động b”. Câu 1 có nghĩa là “người ta được giáo hoá giỏi thì không phải nhọc nhằn tấm thân”.
Câu 2: “Biết lúc nào nên đứng lại thì không phải lo âu”. Câu 3: “ Ra khỏi chỗ quan quyền thì không bị lụy vì cái danh”. Khỏi (3 lần) chỉ khái niệm phủ định về một điều kiện, và có nghĩa là “không” “hết”: 1 2 3 Nếu khỏi tiểu nhân, quân tử nhọc Chúa ràn nẻo khỏi tan con nghé Khỏi quyền đã kẻo lụy chưng dân (b. 133) 13 (b. 150) (b. 156)
Câu 1 có nghĩa là: “Nếu không có người thấp kém thì kẻ cao sang sẽ phải mệt”. Câu 2: “Người chăn dắt biết rào dậu thì nghé không phải xa đàn”. Câu 3: “Hết ở chỗ quyền thế thì không bị lụy vì danh”. Cách dùng phó từ khỏi trong QÂTT không khác mấy với tiếng Việt hiện đại. So sánh câu dưới đây: 4 Thư gửi về toà soạn khỏi dán tem. Chi/Gì - Đâu - Ai - Mấy Chi/Gì được dùng 40 lần với ý nghĩa là “không”, và thường đi sau động từ: 1 2 Áo mặc nài chi gấm là ! (b. 4) Bền tiết ngọc kể chi sương ! (b. 217)
Ngữ điệu của hai câu trên có thể phát triển theo hướng câu hỏi hay câu tán thán, nhưng về mặt ngữ nghĩa thì chi/gì ở cả hai câu hỏi đều hiểu là “không + (động từ) + chi/gì”. Như thế, câu 1 hiểu là: “Áo mặc không đòi hỏi chi gấm vóc lụa là”. Câu 2: “Giữ chắc danh tiết của mình, không kể chi sương tuyết”. Điều đáng chú ý là ở đây, ý phủ định không trực tiếp như khi nói chăng hay khôn, bởi vì khi nói câu phủ định với chi, người nói không hề có ý xác quyết lập trường, hoặc là lưỡng lự, phân vân, hoặc nữa cũng là làm ra vẻ khiêm cung, làm cho nhẹ lời phủ quyết. Chính ở khía cạnh này mà các câu phủ định có phó từ chi có thể xem là những câu hỏi: 3 4 Ẩn cả lọ chi thành thị nữa Ở thế tin gì miệng đãi bôi (b. 17) (b. 106)
Ý nghĩa cả hai câu là muốn tỏ thái độ phủ nhận cả hai sự kiện (không kể gì thành thị, không tin tưởng gì nơi miệng lưỡi đãi bôi), nhưng lối diễn đạt lại không dõng dạc đanh thép mà chỉ nhẹ nhàng như không có ý muốn thuyết phục người nghe. QÂTT dùng 12 lần phó từ đâu với ý nghĩa phủ định lồng trong câu hỏi tu từ 14: 1 2 3 4 5 Nào đâu là chẳng đất Đường Nghiêu ? Lồng lộng trời tư chút đâu ? Qua ngày tháng lấy đâu nhiều ? Nghiệp Lưu Quí thịnh đâu truyền báu? Ngày khác hay đâu còn việc khác ? (b.24) (b.40) (b. 67) (b. 130) (b. 189)
Trong cả năm câu đâu đều có nghĩa là “không có...đâu”. Câu 1 chẳng hạn có nghĩa là: “Không có nơi nào không là đất Đường Nghiêu”. Câu 4: “ Cơ đồ của Lưu Quí không có truyền lại ngôi cho con cháu”. Vị trí của đâu có khi là ở trước động từ (câu 4), nhưng thường khi đặt sau các tiếng muốn phủ định. Ai Trong QÂTT có hai từ ai: một là từ phiếm chỉ, một là từ phủ định. Từ ai thứ nhất (16 lần) có nghĩa là “người nào đó”, “mọi người”. 1 Tay ai thì lại làm nuôi miệng (b. 149)
Từ ai thứ nhì là một từ phủ định (18 lần), có nghĩa là “không có ai”. 2 3 4 5 Giữ khăng khăng ai nỡ phụ ? Phong nguyệt dầu ta ai kẻ đoán ! Bằng rồng nọ ai phen kịp ! Quân tử ai chẳng mắng danh ? (b. 87) (b. 114) (b. 180) (b.221)
Câu 2 hiểu là: “[Nếu] bền lòng gìn giữ thì không ai nỡ phụ”. Câu 3: “Ta hưởng thú gió trăng thỏa chí, không ai biết được”. Câu 4: “Nuôi chí lớn như rồng thì không ai theo kịp”. Câu 5: “Không ai là không biết tiếng người quân tử”. Từ mấy trong QÂTT có khi là lượng từ (7 lần), có khi là giới từ (4 lần). Để diễn ý phủ định, QÂTT cũng dùng lối nói với từ mấy ( 3 lần). 1 2 3 Mấy kẻ công danh nhàn lẵng đẵng Thức xuân kể được mấy phen tươi Đống lương tài có mấy bằng mày (b. 121) (b. 203) (b. 219)
Trong cả bốn câu, mấy có nghĩa là “không bao nhiêu”. Câu 1 nghĩa là: “Không có bao nhiêu kẻ đeo đuổi công danh mà được nhàn nhã”. Câu 2: “Kể về vẻ Xuân tươi đẹp thì không có mấy”. Câu 3: “Không mấy người có tài cán như mày”. Há QÂTT còn dùng các từ há, lọ, nỡ, sá để diễn ý phủ định tu từ. Há xuất hiện 16 lần, đều có nét nghĩa là “không” nhưng được che giấu dưới hình thức một câu hỏi. 1 2 3 4 Bụt ấy là lòng bụt há cầu ! Nguyệt xuyên há dễ thấu lòng trúc! Há chẳng biến dời cùng thế thái! Khí dương hoà há có tư ai ! (b. 30) (b. 49) (b. 96) (b. 230)
Các từ điển đều không xem há là phó từ phủ định, nhưng đều phải dùng khái niệm phủ định để giải nghĩa từ ghép với Há. J.M. Génibrel giải nghĩa là “À Dieu ne plaise que.
Comment ?”. Từ điển Huình Tịnh Của giải nghĩa Há là “lẽ đâu”, “có lẽ nào”. Nhưng khi giải nghĩa các từ ghép với Há, ông phải dùng đến khái niệm phủ định: “Há dễ: đâu dễ Há dám: đâu dám -Há nỡ: đâu nỡ, đâu không, đâu đành”. Đến quyển từ điển mới nhất cũng không làm sáng tỏ hơn việc giải nghĩa từ Há này: “Há (cũ): Từ biểu thị ý như muốn hỏi, nhưng thật ra là để khẳng định rằng không có lẽ nào lại như thế.” 15 . Những định nghĩa trên đây dù cách này hay cách khác, đều thừa nhận nét nghĩa phủ định của phó từ Há trong một số ngữ cảnh nhất định. Và những ngữ cảnh đó có trong QÂTT. Câu 1 nghĩa là: “Bụt ở trong lòng ta chứ không thể cầu mà thấy được”. Câu 2: “ Trăng chiếu không soi tới lòng cây trúc”. Câu 3: “Không lẽ không biến dời theo thế thái”. Câu 4: “Khí lành không có tư vị ai”. Nỡ Nỡ xuất hiện 11 lần trong QATT. 1 2 3 4 Giữ khăng khăng ai nỡ phụ ! Quê cũ chẳng về nỡ để hoang ! Người kia phú quí nỡ quên lòng ! Biên xanh nỡ phụ cười đầu bạc ? (b.87) (b. 117) (b. 178) (b. 202)
Từ điển giải nghĩa Nỡ là “yên vậy”, “chịu vậy”, “đành vậy” (HTCủa, Sđd, T.II, tr. 152). Génibrel giải nghĩa là “permettre, tolérer” (Génibrel, Sđd, tr. 500). Từ điển Viện Ngôn Ngữ thì giải nghĩa là “ Nỡ: (thường dùng có kèm ý phủ định) Bằng lòng làm cái việc biết rằng người có tình cảm không thể làm” (VNN, Sđd, tr. 769). Nhưng hiểu như thế thì không thể giải nghĩa được câu thơ Nguyễn Trãi. Câu 4 chẳng hạn, ý tác giả muốn phủ định việc người trẻ tuổi cười chế giễu người đầu bạc, chứ không có ý bằng lòng (tolérer) thái độ như vậy. Khi Paul Schneider cắt nghĩa câu thơ này của Nguyễn Trãi là “Que les cheveux noirs ne rien pas des cheveux blancs !”, chính là ông đã nhận ra nét nghĩa phủ định của Nỡ. Những câu trên có thể giải nghĩa như sau: (1) Bền lòng giữ (đạo) thì không ai bỏ quên mình; (2) Không về quê cũ đành để đất hoang hóa; (3) Người kia phú quí không đành lòng quên; (4) Tuổi trẻ không dám cười nhạo kẻ tóc trắng. Lọ Lọ xuất hiện trong QÂTT 17 lần, tất cả đều mang nét nghĩa là “không cần”, “không kể gì”. 1 Lọ phải chon chăn đến cửa quyền (b. 53) 2 Cảnh thanh lọ ước cảnh non Bồng (b. 62) 3 Lọ chi tiên bụt nhọc tầm phương (b. 82) 4 Người xưa ẩn cả lọ lâm tuyền (b. 103) Huình Tịnh Của giải nghĩa “Lựa là: nào phải, can chi phải” (Huình Tịnh Của, Sđd, T. I, tr. 593). Génibrel cũng hiểu tương tự: “ Lọ = Lựa là: À quoi bon, Pourquoi.” (Génibrel, Sđd, tr. 405 và 426.) Từ điển Viện Ngôn Ngữ : “ Lọ: (cũ) 1. Huống nữa, huống chi. 2. Cần gì, chẳng cần gì.” (Viện Ngôn Ngữ, Sđd, tr. 597). Giải nghĩa như thế thì mặc nhiên các tác giả đều thừa nhận nét nghĩa phủ định của lọ, bởi vì các câu nói dùng phó từ lọ đều không phải là những câu nghi vấn mà chỉ là những câu phủ định tu từ mà thôi. Vả chăng,
cũng như nỡ, từ lọ thường đi kèm phó từ phủ định (chăng, chẳng) để làm gia tăng ý phủ định. Các câu thơ Nguyễn Trãi ghi trên sẽ hiểu như sau: (1) Chẳng cần phải chen chúc đến cửa quyền; (2) Cảnh trí thanh tú thế này thì chẳng cần mơ gì cảnh non Bồng nữa; (3) Chẳng cần chi tiên với phật mà phải đi tìm cho mệt; (4) Những ẩn sĩ cao đạo ngày xưa chẳng cần gì cảnh lâm tuyền. Sá Sá xuất hiện trong QÂTT khá nhiều lần, với những nghĩa khác nhau. Sá 1 có nghĩa là “nên, lấy làm trọng”: Sá lánh thân nhàn thuở việc rồi (b. 2). Sá 2 có nghĩa là “hãy, đành”: Nước còn nguyệt hiện sá thôi chèo (b. 32). Cuối cùng còn một chữ Sá 3 mang nét nghĩa phủ định, có nghĩa là “sao lại”, “không nên”: 1 2 3 Sá tiếc mình chơi đóa thủy vân Sá để thuyền cho nguyệt chở nhờ Sá mựa cho ai quẩy đến bên (b. 29) (b. 108) (b. 193)
Câu 1 nghĩa là “Không nên tiếc mình mà chơi sông nước, mây trời”. Câu 2: “Không nên để thuyền cho trăng chở hộ”. Câu 3: “Chớ để ai đem đến gần”. Sá trong từ điển Huình Tịnh Của thấy có: “Bao sá: chẳng kể chi” (Sđd, T.II, tr. 276). Génibrel cũng giải nghĩa tương tự: “ Sá: 1. Estimer grandement.- Sá bao: Quelle estime faire de? Quel cas faire de ? À quoi bon? Faire peu de cas; Et qu’importe... Ne compter pour rien; Estimer fort peu; Se mettre peu en peine de.” (Sđd, tr. 677). Từ điển Viện Ngôn Ngữ: “Sá 1: (cũ; dùng có kèm ý phủ định, hạn chế trong một số tổ hợp). Kể đến. Sá gì gian lao. Sá chi. Sá nào. 2: (cũ; dùng phụ trước động từ, trong một số tổ hợp). Từ biểu thị ý phủ định dứt khoát, nghĩa như đâu. Sá kể. Sá quản. (Sđd, tr. 872). Định nghĩa 2 của Viện Ngôn Ngữ tỏ ra không nắm được nét nghĩa và cách sử dụng của từ cổ này. Trên đây là những trường hợp phủ định được ghi nhận trong QÂTT. Những câu phủ định đó hoặc được viết ra dưới dạng một câu có phó từ phủ định, hoặc một câu hỏi hay câu tán thán có dùng các từ không hoàn toàn là phó từ phủ định nhưng vẫn mang nét nghĩa phủ định. Về mặt ngữ pháp, các câu có dùng phó từ phủ định là những câu phủ định có tính cách dứt khoát; các câu phủ định tu từ ngược lại thường kém tính dứt khoát nếu không có kết hợp với một phó từ phủ định trong câu nói. PHỦ ĐỊNH KÉP Trong QÂTT có một số tình huống dùng hình thức phủ định kép để diễn tả ý khẳng định. Đây là những trường hợp dùng hai phó từ phủ định. Cần phân biệt hai cách tổ hợp khác nhau và sẽ dẫn đến hai ý nghĩa khác nhau: (1) nếu hai phó từ phủ định cùng tổ hợp với nhau thì ý nghĩa câu nói là sự khẳng định về một khẳng định; (2) nếu một phó từ phủ định tổ hợp với một phó từ mang nét nghĩa phủ định tu từ thì ý nghĩa câu nói là sự khẳng định về một phủ định. 1. Trước hết là những câu khẳng định về một khẳng định:
1 2 3 4
Có chẳng có tài dùng chẳng đến (b. 137) Phu phụ đạo thường chăng được chớ (b. 190) Đầm ấm nào hoa chẳng tốt tươi (b. 196) Nào chốn nào chăng gió xuân (b. 211)
Câu 1 có nghĩa là: “[Xưa nay] không ai có tài mà không được dùng đến”, tức là có ý khẳng định rằng hễ có tài thì có chỗ dùng. Câu 2 có nghĩa là: “Đạo vợ chồng không được không nhớ”, hay nói cách khác, đạo vợ chồng là việc cần phải nhớ thường xuyên. Câu 3 khẳng định về một sự vật/hiện tượng đi kèm sau nào và chẳng: không có hoa nào mà chẳng tốt tươi, nghĩa là mọi thứ hoa đều tươi tốt cả. Câu 4 khẳng định một hiện tượng thiên nhiên khác: không có nơi nào không có gió xuân. Dùng hai phó từ phủ định trong một phát biểu ngôn ngữ là một biện pháp thông thường trong mọi ngôn ngữ chứ chẳng riêng gì trong tiếng Việt, vì đây là một kiểu phán đoán trong luận lí ngôn ngữ mà thôi: phủ định của phủ định là một khẳng định. 2. Khác với trường hợp trên, khi QÂTT dùng một phó từ phủ định tổ hợp với một phó từ mang nét nghĩa phủ định, thì ý nghĩa câu nói lại là một khẳng định về phủ định: 1 2 3 4 5 6 7 8 Thế gian đường hiểm há chăng hay ? (b. 112) Bất nghĩa lòng nào mựa nỡ toan ! (b. 144) Của ấy nào ai từng được chầy ? (b. 171) Tiết lành mựa nỡ để cho qua (b. 189) Cơm ăn chẳng lọ kén mùi ngon (b. 192) Sá mựa cho ai quẩy đến bên (b. 193) Trung cần há nỡ trễ cân xưng (b. 188) Nâng niu ai nỡ để tay không ? (b. 253)
Các câu 1, 2, 3, 4, 5 và 6 dùng hai từ phủ định, một là phó từ phủ định (chăng, mựa, nào), còn từ kia là một phó từ mang nét nghĩa phủ định (há, nỡ, ai). Ý nghĩa phủ định sẽ mang thêm sắc thái của nét nghĩa của từ phủ định thứ nhì. Câu 1 có nghĩa là: “ Đường đời nguy hiểm, không lẽ lại không biết hay sao ?”. Câu 2 hiểu là: “ Không có bụng dạ nào mà đành đoạn làm chuyện bất nghĩa”. Câu 3: “ Của cải ấy không có ai mà giữ được bền lâu”. Câu 4: “Chớ đnh lòng bỏ lỡ tiết lành”. Câu 5: “Cơm ăn không nề hà gì phải kén chọn thức ngon”. Câu 6: “Chớ đành lòng để cho ai đem lại bên mình”. Câu 7 và 8 kết hợp hai phó từ mang nét nghĩa phủ định. Sắc thái ngữ nghĩa của cả hai từ phủ định này sẽ làm nên đặc sắc của câu nói. Câu 7 hiểu là: “Đạo trung cần không thể đành trễ nải phép công bằng”. Câu 8: “[Khi thái cầu đến tay] ai cũng nâng niu chứ không đành tâm để tay không”. Ngày nay, tiếng Việt đã thay đổi vài từ phủ định, nhưng cách nói phủ định kép mang sắc thái tình cảm vẫn được duy trì. 9 Ai chẳng biết chán đời là phải Nhưng vội gì đã mải lên tiên ! (Nguyễn Khuyến - th. k. XIX) 10 Nào ai đã hỏi vào lúc nào được ! (Ngô Tất Tố - th. k. XX)
3 Tóm lại, tiếng Việt ở thế kỉ XV -qua tác phẩm QÂTT- sử dụng nhiều biện pháp diễn đạt ý phủ định, tùy theo tình huống và ngữ cảnh khác nhau. Về mức độ phủ định, các từ phủ định khác nhau sẽ mang nét nghĩa riêng của chúng. Các phó từ phủ định chăng/chẳng, khôn được dùng trong những ngữ cảnh thông thường; khi có ý muốn khuyến lệnh, ngăn cấm, thì dùng mựa, chớ; từ chưa được dùng trong trường hợp muốn phủ nhận một khả năng nào đó. Trong rất nhiều trường hợp nói năng, biện pháp tu từ có thể làm nên sắc thái tình cảm cho câu nói. Các phó từ mang nét nghĩa phủ định như chi, đâu, ai, mấy, há, nỡ, lọ, sá được dùng để diễn tả ý phủ định nhưng có kèm theo sắc thái tu từ. Ngoài ra còn có các phó từ nào, kẻo, khỏi cũng biểu thị phủ định khá dứt khoát, rõ ràng. Những phân tích trên đây về cách nói phủ định của tiếng Việt trong một tác phẩm văn học ở thế kỉ XV cho phép chúng ta đi đến kết luận là cú pháp tiếng Việt không thay đổi quá nhiều trong vòng năm trăm năm qua. Thật ra rất dễ nhận thấy một số thay đổi về cách nói phủ định giữa thời Nguyễn Trãi và chúng ta: trước hết là đến thời hiện đại, trừ ba từ mựa, khôn, và lọ nay đã không còn sử dụng trong ngôn ngữ hàng ngày, các từ khác còn giữ hầu như nguyên vẹn sắc thái ngữ nghĩa và chức năng ngữ pháp như trong thơ Nguyễn Trãi. Sau nữa là sự thay đổi xảy ra đối với từ nào: Nào đã thôi đi kèm trước danh từ khi diễn ý phủ định nữa, mà chỉ còn đi với động từ. Tuy vậy, sự thay đổi này không gây trở ngại lớn nào, trái lại người đọc hôm nay vẫn hiểu nghĩa của câu nói cũ trong QÂTT. Đặt vấn đề cách nói phủ định trong lịch sử tiếng Việt, có thể thấy ngay là sự đổi thay đã xảy ra ở lĩnh vực từ vựng là chủ yếu. Nguyễn Trãi nói mựa trong khi ngày nay chúng ta nói đừng. Đặc sắc của một tác phẩm văn học là tính cách uyển từ của nó. Ngôn ngữ văn học trong QÂTT được xây dựng khá phong phú và đa dạng, nói lên tính cách tế nhị của tiếng Việt văn học trải qua một lịch sử lâu dài. Tìm hiểu phong cách ngôn ngữ của Nguyễn Trãi nói riêng và của thời kì trung cổ nói chung sẽ giúp chúng ta nhận ra tính cách liên tục và phát triển của bản sắc ngôn ngữ dân tộc. Hôm nay đây, chúng ta nói nhiều về niềm tự hào dân tộc và tự hào được kế thừa vẻ giàu đẹp của ngôn ngữ cha ông. Và sự kế thừa tốt đẹp nhất là ở chỗ phát triển tiếng nói dân tộc thêm giàu đẹp, thêm trong sáng. ĐOÀN XUÂN KIÊN
1
Một số bài như Thơ Tiếc Cảnh (bài 202, 207), Tùng (b. 219, 220), Cây Thiên Tuế (b. 235), Cây Đa Già (b. 239) chẳng hạn, có cách hành văn mới quá so với văn phong thế kỉ XV . 2 Xem A.de Rhodes (1651), Từ Điển An Nam-Lusitan-La Tinh (bản dịch của Thanh Lãng, Hoàng Xuân Việt và Đỗ Quang Chính). Sài gòn: Nxb. KHXH, 1991, tr. 97. 3 Theo bản chụp in trong Đỗ Quang Chính (1972), Lịch sử chữ quốc ngữ 1620-1659. Sài gòn: Nxb. Ra Khơi, tr. 100, 105, 106. 4 Đỗ Quang Chính, Sđd, tr. 30.
5
L. Cadière cho là phó từ không xuất hiện khá muộn, thế kỉ XIX. Xem: Léopold Cadière (1958), Syntaxe de la Langue Vietnamienne. Paris: EFEO, tr. 190. 6 Theo tài liệu thống kê tại thư viện Ban Ngôn Ngữ, Viện Khoa Hoc Xã Hội Tp. HCM. 7 Theo Hoàng Thị Ngọ (1999), Chữ nôm và tiếng Việt qua bản giải âm Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh. Hà Nội: nxb. KHXH. 8 Chúng tôi dùng bản phiên âm của Hoàng Xuân Hãn, Truyện Song Tinh. Hà Nội: Nxb. Văn Học, 1987. Nên chú ý là văn bản hiện còn chỉ là bản sao lại vào khoảng thế kỉ sau, cho nên căn cứ vào văn bản này có thể không chính xác lắm. Số lượng 18 phó từ không ghi nhận được trong bản văn Truyện Song Tinh xác nhận giả thuyết của Hoàng xuân Hãn rằng văn bản này đã phần nào đổi mới khi sao lại. Vả chăng, một truyện nôm khác viết ra vào nửa sau thế k ỉ XVIII (1759), Truyện Ỷ Lan, chỉ có 2 trường hợp dùng phó từ phủ định không. Xem bản phiên âm cuả Hoàng Xuân Hãn, in trong Tập san Khoa Học Xã Hội số 12 (th. 1-1986), tr. 48-84. 9 Theo bản phiên âm của Đào Duy Anh: “Rỉ sứ chim xanh đừng chuốc lối” (b. 228). Bản phiên mới nhất của Paul Schneider: “Dẽ sử chim xanh đừng chuốc lốì” (P. Schneider (1987), Nguyễn Trãi et son receuil de poèmes en langue nationale. Marseille: Ed. CNRS, tr. 339). Tuy cách phiên này có vẻ thuận nghĩa, nhưng về mặt văn bản, phó từ đừng duy nhất đứng lạc lõng trong QÂTT là hiện tượng đáng chú ý. Chữ này viết nôm là 亭, có thể đọc là dừng, đừng, đành, và rình [cách đọc chót này tìm thấy trong bản thảo của Maiôrica, nghĩa là “sắp sửa”]. Chúng tôi thấy nếu đọc câu thơ trên đây là “Rỉ sứ chim xanh đành chuốc lối” cũng thuận nghĩa. Lại xét toàn thể sáu bài thơ “Hoa Đào” (b.227-232), có ít ra là bốn bài văn phong khá mới, hẳn là giọng văn của thời kì sưu tập lần thứ nhì (thế kỉ XIX), hoặc nữa là do người sao chép bản ghi cũ nhưng có sửa đổi theo ý riêng. Chúng tôi nêu ra đây một nghi vấn thuộc về khảo đính văn bản: theo tình hình tiếng Việt như ghi nhận ở Bảng 2 trên đây, có thể nào tiếng Việt thời QÂTT và Hồng Đức (sau Nguyễn Trãi non 50 năm) đã xuất hiện phó từ đừng chưa ? 10 Thế mà trong bản HĐQÂTT -là một tuyển tập thơ ca đời Hồng Đức- cùng ở thế kỉ XV lại có ba trường hợp phó từ chưa/chửa là phó từ nghi vấn (b. 17, b. 33, b. 224). Đây là một hiện tượng lạc lõng, hay sự phiên chép sai lạc, hay là kết quả của sự thay đổi tiếng nói trong khoảng thời gian 50 năm? Chúng tôi nghiêng về giả thuyết sau. 11 Câu hỏi tu từ là những câu hỏi nhưng không phải để hỏi, vì nội dung câu hỏi đã bao hàm ý trả lời rồi. Không phải ngẫu nhiên mà có tác giả gọi chúng là những câu hỏi hư vấn. Thực chất những câu hỏi tu từ này là những câu phủ định hay khẳng định. Ngữ pháp tiếng Hán gọi loại câu hỏi này là 反問句 phản vấn cú. Xem: Đinh Thanh Thu (1963), Hiện đại Hán ngữ ngữ pháp giảng thoại. Bắc kinh: Thương vụ ấn thư quán, tr. 206 . 12 Trương Văn Chình (1970), Structure de la Langue Vietnamienne. Paris:Nxb. Paul Geuthner, tr. 410-411. 13 Một số bài thơ thấy chép trong cả QÂTT lẫn BVQNT. Câu 1 này có trong BVQNT (b. 69), nhưng chữ khỏi được thay bằng chẳng. 14 Ngoài ra còn từ đâu thứ nhì, là một phó từ nghi vấn, nghĩa là “ở nơi nào”: “Trời ban tối ước về đâu?” (b. 14). 15 Huình Tịnh Paulus Của (1895), Đại Nam Quấc Âm Tự Vị. Saigon: Impri. Rey, Curiol & Co, Tome I, tr. 385 - J.M. Génibrel (1898), Dictionnaire Annamite-Francais. Saigon: Impri. de la Mission Tân Định, tr. 282. - Viện Ngôn Ngữ Học (1988), Từ Điển Tiếng Việt. Hà Nội: Nxb. KHXH, tr. 437.
This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?

Via: 1.1 varnish

Cache-Control: no-cache

X-Page-Type: docview

Accept-Ranges: bytes

X-Served-By: cache, cache-jfk1028-JFK

X-Cache: MISS from squid02, MISS

Vary: Accept-Encoding, User-Agent


markdown:
# Keo vàng
[Acacia pycnantha](/w/index.php?title=Acacia_pycnantha&redirect=no))
|
|Keo vàng
|
|![]()
[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Eudicots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_hai_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m_th%E1%BA%ADt_s%E1%BB%B1) [Rosids](/wiki/Nh%C3%A1nh_hoa_H%E1%BB%93ng) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Fabales](/wiki/B%E1%BB%99_%C4%90%E1%BA%ADu) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Fabaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_%C4%90%E1%BA%ADu) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Acacia](/wiki/Acacia) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **A. pycnantha** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Acacia pycnantha* [Benth.](/w/index.php?title=George_Bentham&action=edit&redlink=1), [1842](/wiki/1842) [[1]](#cite_note-apni-1) [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) [[1]](#cite_note-apni-1) *Acacia falcinella*Meisn. *Acacia petiolaris*Lehm. *Acacia pycnantha*var. *petiolaris*H.Vilm. *Acacia pycnantha*Benth. var. *pycnantha* *Acacia westonii*Maiden *Racosperma pycnanthum*(Benth.) Pedley **Cây keo vàng** ( [Danh pháp khoa học](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_khoa_h%E1%BB%8Dc): *), còn gọi là Acacia pycnantha* **(từ tiếng Pháp:** [Mimosa](/wiki/Mimosa)vàng *Mimosa doré*) là một loài thực vật thuộc [họ Đậu](/wiki/H%E1%BB%8D_%C4%90%E1%BA%ADu), [phân họ Trinh nữ](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D_Trinh_n%E1%BB%AF), [chi Keo](/wiki/Chi_Keo). Cây cao 8 m (25 ft) và có cuống lá dẹt thay vì lá thật. Cuống lá hình lưỡi liềm, dài từ 9 đến 15 cm (3,5–9 in), và rộng 1 đến 3,5 cm (0,5 -1,5 in). Hoa vàng, thơm, phát triển nhiều vào cuối đông và mùa xuân. Câu thụ phấn chéo nhờ một số loài chim thuộc [họ Ăn mật](/wiki/H%E1%BB%8D_%C4%82n_m%E1%BA%ADt)và chi [Acanthiza](/wiki/Acanthiza). Những loài chim này hút [mật](/wiki/M%E1%BA%ADt), rồi cọ phải những bông hoa khác, mang phấn hoa đi theo. Loài này phân bố ở đông nam nước Úc từ bán đảo Eyre phía Nam của Nam Úc vào phía tây tiểu bang Victoria và phía Bắc vào nội địa khu vực phía nam [New South Wales](/wiki/New_South_Wales)và [Lãnh thổ Thủ đô Úc](/wiki/L%C3%A3nh_th%E1%BB%95_Th%E1%BB%A7_%C4%91%C3%B4_%C3%9Ac). Cây được tìm thấy trong các tầng dưới của rừng bạch đàn mở trên đất khô, nông. cây được trồng ở khu vực trong tất cả các [tiểu bang phía nam của Úc](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_v%C3%A0_v%C3%B9ng_l%C3%A3nh_th%E1%BB%95_%C3%9Ac)cũng như [Nam Phi](/wiki/Nam_Phi)và [California](/wiki/California).
Năm 1842,
[Thomas Mitchell](/wiki/Thomas_Mitchell) phát hiện ra loài khi thu thập các loại mẫu vật, còn [George Bentham](/w/index.php?title=George_Bentham&action=edit&redlink=1) đã [mô tả loài](/w/index.php?title=M%C3%B4_t%E1%BA%A3_lo%C3%A0i&action=edit&redlink=1). Vỏ cây *Acacia pycnantha* tạo ra [chất tannin](/wiki/Tannin) nhiều hơn bất cứ loài cây keo khác, dẫn đến việc khai thác thương mại sản xuất hợp chất này. Nó đã được trồng rộng rãi làm cây cảnh và sản xuất hoa, nhưng nó lại là cây dại ở Nam Phi, Tanzania, Ý, Bồ Đào Nha, Sardinia, Ấn Độ, Indonesia, New Zealand, cũng như Miền đông nước Úc, Tasmania và New South Wales. Acacia pycnantha đã được bầu chọn là [quốc hoa chính thức của Úc](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_hoa_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_Australia&action=edit&redlink=1) vào năm 1988, và đã là biểu tượng in trên tem bưu chính của Úc.
## Mục lục
## Mô tả[
[sửa](/w/index.php?title=Keo_v%C3%A0ng&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Keo_v%C3%A0ng&action=edit§ion=1)]
Loài
*Acacia pycnantha* thường mọc thành cây nhỏ, cao từ 3 đến 8 m (10 – 25 ft), mặc dù theo báo cáo ở Morocco, loài cây có thể cao lên đến 12 m (40 ft). [2] Vỏ cây thường có màu nâu đậm hoặc xám mịn lúc còn bé và nhăn lại và sần sùi khi đã già. [[3]](#cite_note-FAO-3) Cành không có hoa hoặc phủ hoa trắng. Các cây trưởng thành không có lá thật nhưng có cuống lá dẹt từ từ các cành, có màu xanh lá cây sáng hoặc tối. Cuống lá hình lưỡi liềm, dài từ 9 đến 15 cm (3,5 – 9 in), và rộng từ 1 đến 3,5 cm (0,5 - 1,5 in). Khi trưởng thành cuống mới sạm màu đồng thiếc. [[4]](#cite_note-QLD-4) Quan sát thực địa tại công viên bảo tồn Hale cho thấy phần lớn cây trưởng thành vào mùa xuân và mùa hè (ở Úc) từ tháng 10 đến tháng 1. [[5]](#cite_note-BirkenshawHenley2012-5) [[6]](#cite_note-Vanstone_1988-6)
Chồi hoa ở quanh năm trên những cây trưởng thành mới, nhưng chỉ bắt đầu từ tháng 11 đến tháng 5. Hoa nở từ tháng 7 đến tháng 9 (từ cuối mùa đông đến đầu mùa hè) đó là vì các chồi sau này phát triển nhanh hơn đỉnh điểm là tháng 7 và tháng 8.
[[7]](#cite_note-buttrose-7) Những chùm hoa vàng tươi mọc thành nhóm từ 40 đến 80 bông, chùm dài 2,5 – 9 cm (1 - 3,5 in) phát sinh từ kẽ chồi. [8] Mỗi bông hoa cấu trúc giống như quả bóng, được bao phủ bởi 40 đến 100 bông hoa nhỏ hơn có năm cánh và nhị hoa dài, khiến đầu hoa có lông mỏng. [[2]](#cite_note-FOOTNOTEKodela2001298-2) [[4]](#cite_note-QLD-4)
Sau khi quá trình ra hoa kết thúc, vỏ túi hạt hình hơi bẹt, thẳng hoặc cong, dài 5 – 14 cm (2 - 5,5 in), rộng 5–8 mm.
[[8]](#cite_note-NSW-8) Lúc cây bé, vỏ túi hạt màu xanh lá cây, khi trưởng thành có màu nâu sẫm và hơi khít lại giữa các hạt, [9] tạo thành một chuỗi. [[10]](#cite_note-Simmons1987-10) Các hạt thuôn dài có độ dài 5,5 – 6 mm, màu đen bóng, áo hạt có hình chùy, [[8]](#cite_note-NSW-8) xuất hiện vào tháng 12 và tháng 1, khi vỏ túi đã chín. [[2]](#cite_note-FOOTNOTEKodela2001298-2) [[7]](#cite_note-buttrose-7)
Một số loài tương tự là cây keo mại châu (
*), cây keo vàng ven bờ biển ( Acacia obliquinervia* *) và cây keo vàng dạng vòng hoa (* [Acacia leiophylla](/wiki/Acacia_leiophylla) *).* [Acacia saligna](/wiki/Acacia_saligna) [[2]](#cite_note-FOOTNOTEKodela2001298-2) *Acacia obliquinervia*có cuống lá màu xám xanh, ít hoa, và vỏ hạt rộng hơn (1,25-2,5 cm (1/2–1 in)). [[11]](#cite_note-FOOTNOTEKodela2001251-11) *Acacia leiophylla*có cuống lá nhạt màu. [[12]](#cite_note-FOOTNOTEElliotJones198574-12) *Acacia saligna*có cuống lá dài, hẹp hơn. [[4]](#cite_note-QLD-4)
## Quá trình phân loại[
[sửa](/w/index.php?title=Keo_v%C3%A0ng&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Keo_v%C3%A0ng&action=edit§ion=2)]
Nhà thực vật học
[George Bentham](/w/index.php?title=George_Bentham&action=edit&redlink=1) mô tả chính thức *Acacia pycnantha* lần đầu tiên trên Tạp chí Thực vật học London năm 1842. Nhà thám hiểm [13] [Thomas Mitchell](/wiki/Thomas_Mitchell)thu thập các loại mẫu vật ở phía bắc [bang Victoria](/wiki/Bang_Victoria)giữa thị trấn Pyramid Hill và sông Loddon. [[14]](#cite_note-FOOTNOTEKodela2001297-14) George Bentham nghĩ đây là loài liên quan đến [[1]](#cite_note-apni-1) *, mà ông mô tả ở bài báo tương tự.* [Acacia leiophylla](/wiki/Acacia_leiophylla) Tính ngữ [[13]](#cite_note-bentham1842-13) *pycnantha*có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp "pyknos" (dày đặc) và "anthos" (hoa), ám chỉ đến các cụm dày đặc của loài hoa, tạo nên cụm hoa hình cầu. Nhà thực vật học [[15]](#cite_note-boden-15) [Queensland](/wiki/Queensland) [Les Pedley](/w/index.php?title=Les_Pedley&action=edit&redlink=1)phân loại lại loài như *vào năm 2003, khi ông đề xuất đặt gần hết các* [Racosperma pycnanthum](/wiki/Racosperma_pycnanthum) [chi](/wiki/Chi)cây ở Úc vào chi mới có tên là *.* [Racosperma](/wiki/Racosperma) Tuy nhiên, tên này được coi là đồng nghĩa với tên gốc. [[16]](#cite_note-pedley-16) [[1]](#cite_note-apni-1) [Johann Georg Christian Lehmann](/w/index.php?title=Johann_Georg_Christian_Lehmann&action=edit&redlink=1) mô tả * vào năm 1851 từ một cây trồng tại Vườn thực vật Hamburg từ hạt giống được cho là từ Acacia petiolaris* [Thuộc địa sông Swan](/w/index.php?title=Thu%E1%BB%99c_%C4%91%E1%BB%8Ba_s%C3%B4ng_Swan&action=edit&redlink=1)( [Perth](/wiki/Perth)). Năm 1855, [[14]](#cite_note-FOOTNOTEKodela2001297-14) [Carl Meissner](/w/index.php?title=Carl_Meissner&action=edit&redlink=1)mô tả *lấy từ* [Acacia falcinella](/w/index.php?title=Acacia_falcinella&action=edit&redlink=1) [Port Lincoln](/wiki/Port_Lincoln). Năm 1864, Bentham phân loại cả hai loài là *Acacia pycnantha*như trong cuốn sách [Flora australiensis](/w/index.php?title=Flora_australiensis&action=edit&redlink=1)của mình, mặc dù ông đã phân loại 1 phân loài của *angustifolia*dựa trên các dữ liệu từ [Vịnh Spencer](/w/index.php?title=V%E1%BB%8Bnh_Spencer&action=edit&redlink=1), với cuống lá dẹt hơn và ít chùm hoa. Tuy nhiên, không có phân loài được công nhận hiện nay. [[17]](#cite_note-Bentham_1864-17) [[18]](#cite_note-NdlovuRichardson2013-18)
Năm 1921,
[Joseph Maiden](/w/index.php?title=Joseph_Henry_Maiden&action=edit&redlink=1) mô tả * mọc từ sườn phía bắc và phía tây núi Acacia westonii* [Jerrabomberra](/w/index.php?title=Jerrabomberra&action=edit&redlink=1)gần [Queanbeyan](/wiki/Queanbeyan)ở [New South Wales](/wiki/New_South_Wales). Ông thấy nó giống tương tự, nhưng thực chất là khác *A. pycnantha*, do đó ông không phân ra loài khác. Đồng nghiệp của ông là [Richard Hind Cambage](/w/index.php?title=Richard_Hind_Cambage&action=edit&redlink=1)đã trồng và nghiên cứu cây giống và phát hiện ra cây có [thân](/wiki/Th%C3%A2n_(th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt))dài hơn nhiều so với *A. pycnantha*, và cuống lá xuất hiện ba nhị chứ không phải là một như các loài khác. Nó được xem là đồng nghĩa của [[19]](#cite_note-19) *A. pycnantha*. [[1]](#cite_note-apni-1)
Tên thường được đặt là cây keo vàng, cây keo xanh, cây keo đen và cây keo lá rộng.
Thổ dân vùng Ebenezer Misson ở ngoại ô Wergaia phía tây bắc [1] [Victoria](/wiki/Victoria_(%C3%9Ac))gọi chúng là cây phù thủy. [[20]](#cite_note-Maiden1890-20) [[21]](#cite_note-Clark1995-21)
Phép lai của loài được biết đến trong tự nhiên và trồng trọt. Trong khu
[rừng Whipstick](/w/index.php?title=R%E1%BB%ABng_Whipstick&action=edit&redlink=1) gần [Bendigo](/wiki/Bendigo) ở Victoria, lai giả định với cây keo Whirrakee ( *) đã xác định; tương tự với cây keo hakea ( Acacia williamsonii* *).* [Acacia hakeoides](/wiki/Acacia_hakeoides) Phép lai với cây keo bạc Queensland (Keo lá tròn) mọc lên ở châu Âu đã được đặt tên là [[2]](#cite_note-FOOTNOTEKodela2001298-2) *Acacia*và **x**siebertiana *Acacia*. **x**deneufvillei [[1]](#cite_note-apni-1)
## Phân bố và môi trường sống[
[sửa](/w/index.php?title=Keo_v%C3%A0ng&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Keo_v%C3%A0ng&action=edit§ion=3)]
Cây keo vàng được tìm thấy ở vùng đông nam nước Úc từ phía nam của bán đảo Eyre đến dãy núi Flinders, khắp tiểu bang Victoria và phía Bắc vào nội địa phía Nam của New South Wales và Lãnh thổ Thủ đô Úc. Cây được tìm thấy trong các tầng dưới của rừng bạch đàn mở trên đất khô, nông.
Loài cây đã trở nên vượt quá phạm vi phân bố ban đầu ở Úc và trở thành một
[loài xâm lấn](/wiki/Lo%C3%A0i_x%C3%A2m_l%E1%BA%A5n) ở nhiều nơi khác. Tại bang New South Wales, nó mọc nhiều ở thành phố Sydney và các vùng Duyên hải miền Trung của bang. Tại bang Tasmania, nó đã lan rộng ở phía đông của bang và trở thành cỏ dại trong bụi rậm gần thủ phủ [4] [Hobart](/wiki/Hobart). Tại Tây Úc, nó được tìm thấy trong dãy Darling và phía tây vành đai wheatbelt cũng như ở thi trấn Esperance và Kalgoorlie. [[4]](#cite_note-QLD-4)
Ngoài nước Úc, cây còn xuất hiện ở
[Nam Phi](/wiki/Nam_Phi), [Tanzania](/wiki/Tanzania), [Ý](/wiki/%C3%9D), [Bồ Đào Nha](/wiki/B%E1%BB%93_%C4%90%C3%A0o_Nha), [Sardinia](/wiki/Sardinia), [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99), [Indonesia](/wiki/Indonesia) và [New Zealand](/wiki/New_Zealand). Nó hiện diện ở California, nhưng không được xem xét để được tính là phân bố ở đó. [4] Ở Nam Phi, nó đã được trồng từ năm 1858 và 1865 để ổn định cồn cát và sản xuất chất [[22]](#cite_note-jepson-22) [tannin](/wiki/Tannin), nhưng đã lan ra theo đường nước vào rừng, núi và đồng bằng fynbos, và các khu vực biên giới giữa fynbos và karoo. Các túi mật của hoa đã hình thành loài ong bắp cày [[23]](#cite_note-dennill_1991-23) *đã được tìm thấy ở* [Trichilogaster signiventris](/w/index.php?title=Trichilogaster_signiventris&action=edit&redlink=1)' [Nam Phi](/wiki/Nam_Phi), đã giúp cân bằng hệ sinh thái và đã làm giảm khả năng sinh sản của cây trong suốt phạm vi của chúng. Ong trưởng thành đẻ trứng vào đầu nụ hoa trong mùa hè, nở tháng năm và tháng sáu. Ấu trùng gây ra sự hình thành của các mụn cây và ngăn chặn sự phát triển hoa. Cành cây có thể bị gãy dưới sức nặng của các mụn cây. [[24]](#cite_note-MuniappanReddy2009p47-24) Ngoài ra, loài mọt hạt keo [[25]](#cite_note-hoffmann_2002-25) *xuất hiện năm 2001 cũng góp phần* [Melanterius compactus](/w/index.php?title=Melanterius_compactus&action=edit&redlink=1) [cân bằng hệ sinh thái](/wiki/H%E1%BB%87_sinh_th%C3%A1i). [[26]](#cite_note-CullenJulien2012-26)
[Hệ sinh thái](/wiki/H%E1%BB%87_sinh_th%C3%A1i)[ [sửa](/w/index.php?title=Keo_v%C3%A0ng&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Keo_v%C3%A0ng&action=edit§ion=4)]
Mặc dù các loài cây thường bị chết do cháy, nhưng loài cây này trưởng thành có thể phát triển thành bụi chống cháy.
[[27]](#cite_note-florabank-27) Hạt giống có thể tồn tại trong đất trong hơn 5 năm, nảy mầm kể cả khi bị cháy. [28] [[28]](#cite_note-WA-28)
Giống như keo khác, Acacia pycnantha hấp thụ
[nitơ](/wiki/Nit%C6%A1) từ không khí. Đây là nơi vi khuẩn [29] [rhizobia](/w/index.php?title=Rhizobia&action=edit&redlink=1)hình thành nốt sần rễ, nơi làm cho nitơ ở dạng hữu cơ và do đó giúp cây mọc trên đất bạc màu. Một cuộc nghiên cứu thực địa trên khắp nước Úc và Nam Phi nhận thấy rằng các vi sinh vật rất đa dạng về mặt di truyền, thuộc chủng khác nhau của các loài Bradyrhizobium japonicum và chi Burkholderia ở cả hai nước. Hiện chưa rõ liệu cây keo vàng đã được kèm theo các vi khuẩn này sang lục địa châu Phi hay gặp quần thể mới có. [[30]](#cite_note-30)
Tự không tương thích, Acacia pycnantha không thể tự thụ tinh và yêu cầu các cây phải thụ phấn chéo nhau để tạo hạt.
Điều này tạo thuận lợi cho các loài chim. Đã có các thí nghiệm ngăn chim khỏi hoa cho được kết quả là làm giảm đáng kể số lượng hạt giống. Tuyến mật nằm trên cuống lá, chúng càng ở gần hoa nở thì càng hoạt động. Chúng tạo mật hoa cho chim hút ngay trước hoặc trong quá trình ra hoa. Trong khi hút, chim cọ phải đầu hoa khiến phấn hoa dính trên thân và rơi vào nhiều cây. [31] Một số loài [[6]](#cite_note-Vanstone_1988-6) [Họ Ăn mật](/wiki/H%E1%BB%8D_%C4%82n_m%E1%BA%ADt), bao gồm các loài *,* [Melithreptus lunatus](/wiki/Melithreptus_lunatus) *,* [Lichenostomus chrysops](/wiki/Lichenostomus_chrysops) [[32]](#cite_note-ford_76-32) *,* [Phylidonyris novaehollandiae](/wiki/Phylidonyris_novaehollandiae) và đôi khi cả [[33]](#cite_note-33) [Lichenostomus penicillatus](/wiki/Lichenostomus_penicillatus), *, và* [Phylidonyris pyrrhopterus](/wiki/Phylidonyris_pyrrhopterus) [Acanthorhynchus tenuirostris](/wiki/Acanthorhynchus_tenuirostris) đã được quan sát khi kiếm ăn. Các loài chim khác bao gồm các loài [[32]](#cite_note-ford_76-32) *,* [Zosterops lateralis](/wiki/Zosterops_lateralis) *,* [Acanthiza lineata](/wiki/Acanthiza_lineata) *và* [Acanthiza reguloides](/wiki/Acanthiza_reguloides) *. Khi hút mật hoa, chim thường ăn côn trùng trên các tán lá. Ong mật, ong bản địa, kiến và ruồi cũng bu vào tuyến mật, nhưng thường không tiếp xúc với hoa.* [Acanthiza pusilla](/wiki/Acanthiza_pusilla) Sự hiện diện của loài Acacia pycnantha tỉ lệ thuận với số vẹt [[6]](#cite_note-Vanstone_1988-6) *trú đông trong rừng box-ironbark ở trung tâm Victoria, mặc dù vẫn chưa rõ vai trò của vẹt đối với loài.* [Lathamus discolor](/wiki/Lathamus_discolor) [[34]](#cite_note-34)
Gỗ dùng làm lương thực cho ấu trùng của bọ cánh cứng nhiều màu như
*, Agrilus assimilis* *và* [Agrilus australasiae](/w/index.php?title=Agrilus_australasiae&action=edit&redlink=1) *.* [Agrilus hypoleucus](/w/index.php?title=Agrilus_hypoleucus&action=edit&redlink=1) Ấu trùng của một số loài bướm ăn lá bao gồm các loài như [[35]](#cite_note-35) *,* [Hypochrysops ignita](/w/index.php?title=Hypochrysops_ignita&action=edit&redlink=1) *và* [Jalmenus icilius](/w/index.php?title=Jalmenus_icilius&action=edit&redlink=1), [Jalmenus lithochroa](/w/index.php?title=Jalmenus_lithochroa&action=edit&redlink=1) *.* [Theclinesthes miskini](/w/index.php?title=Theclinesthes_miskini&action=edit&redlink=1) Ong bắp cày thuộc chi [[36]](#cite_note-SA-36) *Trichilogaster*có dạng u sưng ở đầu hoa, phá vỡ hạt cây và loài [[37]](#cite_note-MaslinMcDonald2004-37) *, một loài* [Acizzia acaciaepycnanthae](/w/index.php?title=Acizzia_acaciaepycnanthae&action=edit&redlink=1) [rầy](/wiki/R%E1%BA%A7y_n%C3%A2u)hút nhựa từ lá. Acacia pycnantha bị các loài nấm gỉ trong chi [[38]](#cite_note-fao-38) *Uromycladium romycladiumi*ảnh hưởng đến cuống lá và cành. Các loài nấm bao gồm *hình thành mụn mủ và* [Uromycladium simplex](/w/index.php?title=Uromycladium_simplex&action=edit&redlink=1) *gây u sưng nâu và đen để rồi dẫn đến cái chết của cây chủ.* [Uromycladium tepperianum](/w/index.php?title=Uromycladium_tepperianum&action=edit&redlink=1) [[39]](#cite_note-McAlpine_1906-39) Hai loài nấm nữa đã được phân lập từ bệnh đốm lá trên [[40]](#cite_note-USDA-40) *Acacia pycnantha*là *và* [Seimatosporium arbuti](/w/index.php?title=Seimatosporium_arbuti&action=edit&redlink=1) *.* [Monochaetia lutea](/w/index.php?title=Monochaetia_lutea&action=edit&redlink=1) [[41]](#cite_note-41)
## Công dụng[
[sửa](/w/index.php?title=Keo_v%C3%A0ng&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Keo_v%C3%A0ng&action=edit§ion=5)]
Keo vàng đã được trồng ở các vùng ôn đới trên thế giới để lấy chất tannin trong vỏ cây, vì nó cung cấp năng suất cao nhất trong tất cả các cây keo.
Cây có thể cho thu hoạch tannin khi trồng được 7-10 năm. [15] Buôn bán gỗ bị giới hạn bởi kích thước nhỏ của cây, nhưng nó có giá trị cao như làm gỗ nhiên liệu. [[3]](#cite_note-FAO-3) Những bông hoa thơm đã được sử dụng để làm nước hoa, [[42]](#cite_note-MaslinThomson1998-42) và sản xuất mật ong ở các khu vực ẩm ướt. Tại miền nam châu Âu, nó là một trong những loài được trồng cho thương mại hoa và bán như là "cây mimosa". [[15]](#cite_note-boden-15) Giống như nhiều loài khác của cây keo, [[43]](#cite_note-WWWuses-43) *Acacia pycnantha*chảy nhựa cao su khi ấn mạnh vào thân cây. Được ăn bởi thổ dân Úc, nhựa cao su được nghiên cứu và có thể thay thế có thể cao su thường vốn được sử dụng trong ngành công nghiệp thực phẩm. [[44]](#cite_note-Annison-44) [[2]](#cite_note-FOOTNOTEKodela2001298-2) [[44]](#cite_note-Annison-44)
## Gieo trồng[
[sửa](/w/index.php?title=Keo_v%C3%A0ng&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Keo_v%C3%A0ng&action=edit§ion=6)]
Cây keo Vàng trồng ở Úc và xuất hiện ở Bắc bán cầu vào giữa những năm đầu của thế 19. Dù vòng đời loài tương đối ngắn, từ 15 đến 30 năm, nó vẫn được trồng rộng rãi vì mùi hoa thơm, màu hoa vàng rực rỡ.
[[15]](#cite_note-boden-15) Ngoài việc trồng làm cây cảnh, cây còn được trồng để chắn gió và để kiểm soát xói mòn. Cây được trồng cùng với cây cao su đường ( [37] *) làm chắn gió hai lớp.* [Eucalyptus cladocalyx](/wiki/Eucalyptus_cladocalyx) Một hình thức gieo trồng rộng rãi ban đầu được thu thập trên núi Arapiles ở miền tây Victoria là lấy hoa, với hoa thơm xuất hiện từ tháng tư đến tháng bảy. [[3]](#cite_note-FAO-3) Loài có sức chịu đựng sương giá, thích nghi với các điều kiện đất đai vì loài thoát nước tốt. [[45]](#cite_note-FOOTNOTEElliotJones1985103-45) Loài chịu đựng được những loại đất nặng ở vùng khí hậu khô, [[45]](#cite_note-FOOTNOTEElliotJones1985103-45) cũng như độ mặn của đất nhẹ. [[46]](#cite_note-46) Nó có thể bị úa lá trong đất đá vôi có tính kiềm. [[47]](#cite_note-47) Loài chịu được hạn, chỉ cần lượng mưa 370–550 mm (10–20 in) vào mùa đông là có thể trồng trọt. [[3]](#cite_note-FAO-3) Khi gieo trồng, loài rất dễ bị mọc mụn cây. [[3]](#cite_note-FAO-3) Trước khi trồng, cần nhúng hạt giống vào nước nóng để làm mềm lớp cứng phủ bên ngoài hạt. [[48]](#cite_note-holliday-48) [[15]](#cite_note-boden-15)
## Biểu tượng và văn hóa[
[sửa](/w/index.php?title=Keo_v%C3%A0ng&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Keo_v%C3%A0ng&action=edit§ion=7)]
Mặc dù loài keo, và đặc biệt là loài keo vàng, xưa đã là biểu tượng hoa chính thức của Úc trong nhiều năm, nó đã không được đồng ý trong hai trăm năm. Cho đến năm 1988, cây keo vàng chính thức được thông qua như là biểu tượng hoa của Australia. Điều này đã được công bố bởi Toàn quyền Ninian Stephen trong công báo Chính phủ công bố vào ngày 1 tháng 9.
Vợ của Thủ tướng Úc tên là Hazel Hawke đã đánh dấu buổi lễ quốc gia bằng việc trồng cây keo vàng tại Vườn Quốc gia Australia. Năm 1992, chính thức tuyên bố ngày 1 tháng 9 là "Ngày loài keo quốc gia". [49] [[15]](#cite_note-boden-15) [Phù hiệu áo giáp](/wiki/Ph%C3%B9_hi%E1%BB%87u_%C3%A1o_gi%C3%A1p) của Úc bao gồm một vòng hoa của cây keo, tuy nhiên, không chính xác là cây keo vàng. Tương tự như vậy, các màu xanh lá cây và vàng được sử dụng bởi đội thể thao quốc tế Australia đã được lấy cảm hứng từ màu sắc của keo nói chung, chứ không phải là keo vàng. [[15]](#cite_note-boden-15)
Loài này được miêu tả trên một con tem chú thích "keo" như là một phần của một bộ tem Úc 1959-1960 gồm hoa bản địa Úc. Năm 1970, một con tem 5c dán nhãn "Golden Wattle" đã được ban hành để bổ sung cho một tập hợp trước đó miêu tả các biểu tượng hoa của Australia. Để đánh dấu Ngày Quốc Khánh Úc vào năm 1990, một con tem 41c dán nhãn "Acacia pycnantha" đã được ban hành.
Một con tem dán nhãn "Golden Wattle", với giá trị của 70c, được ban hành vào năm 2014. [15] [[50]](#cite_note-50)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Keo_v%C3%A0ng&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Keo_v%C3%A0ng&action=edit§ion=8)] **·** [Danh sách các thực vật in trên tem của Australia](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_in_tr%C3%AAn_tem_c%E1%BB%A7a_Australia&action=edit&redlink=1).
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Keo_v%C3%A0ng&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Keo_v%C3%A0ng&action=edit§ion=9)]
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **d** **đ** [“](http://www.anbg.gov.au/cgi-bin/apni?taxon_id=14993). *Acacia pycnantha*Benth.” *. Trung tâm Nghiên cứu Đa dạng sinh học Thực vật (* [Australian Plant Name Index](/wiki/Australian_Plant_Name_Index)(APNI), cơ sở dữ liệu IBIS *Centre for Plant Biodiversity Research*), Chính phủ Úc.
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **d** [Kodela 2001](#CITEREFKodela2001), tr. 298
- ^
**a** **ă** **â** **b** [Baumer, Michel (1983).](#cite_ref-FAO_3-4) **c** [. Food & Agriculture Org. tr. 38–39.](http://books.google.com.au/books?id=8g2IsYii6jsC&pg=PA38&dq=Acacia+pycnantha) *Notes on Trees and Shrubs in Arid and Semi-arid Regions* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-92-5-101354-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-92-5-101354-0).
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **d** [“Golden Wattle](http://keyserver.lucidcentral.org/weeds/data/03030800-0b07-490a-8d04-0605030c0f01/media/Html/Acacia_pycnantha.htm). *Acacia pycnantha*” *Weeds of Australia: Biosecurity Queensland Edition*. Queensland Government. Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2014. **Birkenshaw, Marie; Henley, Claire (2012).** [^](#cite_ref-BirkenshawHenley2012_5-0) [. Australian Plants Society, Keilor Plains Group. tr. 72.](http://books.google.com/books?id=MjFYLwEACAAJ) *Plants of Melbourne's Western Plains: A Gardener's Guide to the Original Flora* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-909830-65-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-909830-65-6).
- ^
**a** **ă** [Vanstone, Vivien A.; Paton, David C. (1988). “Extrafloral Nectaries and Pollination of](#cite_ref-Vanstone_1988_6-2) **â** *Acacia pycnantha*Benth by Birds”. *Australian Journal of Botany* **36**(5): 519–31. [doi](/wiki/DOI): [10.1071/BT9880519](//dx.doi.org/10.1071%2FBT9880519).
- ^
**a** [Buttrose, M.S.; Grant, W.J.R.; Sedgley, M. (1981). “Floral Development in](#cite_ref-buttrose_7-1) **ă** *Acacia pycnantha*Benth. In Hook”. *Australian Journal of Botany* **29**(4): 385–95. [doi](/wiki/DOI): [10.1071/BT9810385](//dx.doi.org/10.1071%2FBT9810385).
- ^
**a** **ă** **â** [“](http://plantnet.rbgsyd.nsw.gov.au/cgi-bin/NSWfl.pl?page=nswfl&lvl=sp&name=Acacia~pycnantha). *Acacia pycnantha*Benth.” *PlantNET – New South Wales Flora Online*. Royal Botanic Gardens & Domain Trust, Sydney Australia. Truy cập ngày 1 tháng 9 năm 2014. **Costermans, Leon (1981).** [^](#cite_ref-costermans_9-0) *Native Trees and Shrubs of South-eastern Australia*. Kent Town, South Australia: Rigby. tr. 317. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-7270-1403-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-7270-1403-0). **Simmons, Marion H. (1987).** [^](#cite_ref-Simmons1987_10-0) *Acacias of Australia*. Nelson. tr. 164–65. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-17-007179-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-17-007179-6). [^](#cite_ref-FOOTNOTEKodela2001251_11-0) [Kodela 2001](#CITEREFKodela2001), tr. 251 [^](#cite_ref-FOOTNOTEElliotJones198574_12-0) [Elliot & Jones 1985](#CITEREFElliotJones1985), tr. 74
- ^
**a** [Bentham, George (1842).](#cite_ref-bentham1842_13-1) **ă** [“Notes on Mimoseae, with a Synopsis of Species”](http://biodiversitylibrary.org/page/10610831). *London Journal of Botany* **1**: 351.
- ^
**a** **ă** [Kodela 2001](#CITEREFKodela2001), tr. 297
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **d** **đ** [Boden, Anne (1985).](#cite_ref-boden_15-7) **e** [“Golden Wattle: Floral Emblem of Australia”](http://www.anbg.gov.au/emblems/aust.emblem.html). *Australian National Botanic Gardens*. Bản gốc [lưu trữ](http://web.archive.org/web/20070828213656/http://anbg.gov.au/emblems/aust.emblem.html)ngày 28 tháng 8 năm 2007. Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2007. **Pedley, Les (2003). “A synopsis of** [^](#cite_ref-pedley_16-0) *Racosperma*C.Mart. (Leguminosae: Mimosoideae)”. *Austrobaileya* **6**(3): 445–96. [^](#cite_ref-Bentham_1864_17-0) [Bentham, George](/w/index.php?title=George_Bentham&action=edit&redlink=1)(1864). [“](http://biodiversitylibrary.org/page/6781108). *Acacia pycnantha*” *. Volume 2: Leguminosae to Combretaceae. London, United Kingdom: L. Reeve & Co. tr. 365.* [Flora Australiensis](//en.wikisource.org/wiki/Flora_Australiensis) **Ndlovu, J.; Richardson, D. M.; Wilson, J. R. U.; O'Leary, M.; Le Roux, J. J. (2013). “Elucidating the native sources of an invasive tree species, Acacia pycnantha, reveals unexpected native range diversity and structure”.** [^](#cite_ref-NdlovuRichardson2013_18-0) *Annals of Botany* **111**(5): 895–904. [doi](/wiki/DOI): [10.1093/aob/mct057](//dx.doi.org/10.1093%2Faob%2Fmct057). [ISSN](/wiki/ISSN) [0305-7364](//www.worldcat.org/issn/0305-7364). **Maiden, Joseph Henry (1921).** [^](#cite_ref-19) [“Notes on Two Acacias”](http://biodiversitylibrary.org/page/41869385). *Journal and Proceedings of the Royal Society of New South Wales* **54**: 227–30. **Maiden, Joseph Henry.** [^](#cite_ref-Maiden1890_20-0) [(PDF). Sydney, New South Wales: Charles Potter.](http://adc.library.usyd.edu.au/data-2/p00111.pdf) *Wattles and wattlebarks of New South Wales* **Clark, Ian (1995).** [^](#cite_ref-Clark1995_21-0) [. Aboriginal Studies Press. tr. 177.](http://books.google.com/books?id=N0dIhJqRqYgC&pg=PA177) *Scars in the Landscape: Hidden Aboriginal History in Western Victoria* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-85575-595-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-85575-595-9). [^](#cite_ref-jepson_22-0) [“](http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_cpn.pl?11660&expand=1). *Acacia pycnantha*Benth.” *Jepson Flora Project*. Truy cập ngày 2 tháng 9 năm 2014. **Dennill, G. B.; Gordon, A. J. (1991). “** [^](#cite_ref-dennill_1991_23-0) *Trichilogaster*sp. (Hymenoptera: Pteromalidae), a potential biocontrol agent for the weed *Acacia pycnantha*(Fabaceae)”. *Entomophaga* **36**(2): 295–301. [doi](/wiki/DOI): [10.1007/BF02374565](//dx.doi.org/10.1007%2FBF02374565). **Muniappan, Rangaswamy; Reddy, Gadi V. P.; Raman, Anantanarayanan (ngày 5 tháng 3 năm 2009).** [^](#cite_ref-MuniappanReddy2009p47_24-0) [. Cambridge University Press. tr. 47.](http://books.google.com/books?id=CDECHl8qhsIC&pg=PA47) *Biological Control of Tropical Weeds Using Arthropods* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-521-87791-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-521-87791-6). **Hoffmann, J. H.; Impson, F. A. C.; Moran, V. C.; Donnelly, D. (2002). “Biological Control of Invasive Golden Wattle Trees (** [^](#cite_ref-hoffmann_2002_25-0) *Acacia pycnantha*) by a gall wasp, *Trichilogaster*sp. (Hymenoptera: Pteromalidae), in South Africa”. *Biological Control* **25**(1): 64–73. **Cullen, Jim; Julien, Mic; McFadyen, Rachel (2012).** [^](#cite_ref-CullenJulien2012_26-0) [. CSIRO Publishing. tr. 7.](http://books.google.com/books?id=qe9xnWc0oIwC&pg=PA7) *Biological Control of Weeds in Australia* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-643-10421-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-643-10421-1). [^](#cite_ref-florabank_27-0) [“](http://www.florabank.org.au/lucid/key/species%20navigator/media/html/Acacia_pycnantha.htm). *Acacia pycnantha*” *florabank*. Greening Australia. Truy cập ngày 2 tháng 9 năm 2014.
- ^
**a** **ă** [“](http://florabase.dec.wa.gov.au/browse/profile/3504). *Acacia pycnantha*Benth.” *FloraBase*. Cục Môi trường và Bảo tồn (Tây Úc), Chính quyền Tây Úc. **Lỗi chú thích: Thẻ**
<ref>không hợp lệ: tên “WA” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
**Greening Australia (2010).** [^](#cite_ref-29) [“Acacia pycnantha”](http://www.florabank.org.au/lucid/key/species%20navigator/media/html/Acacia_pycnantha.htm). *Florabank*. Yarralumla, Australian Capital Territory: Australian Government/Greening Australia/CSIRO. Truy cập ngày 10 tháng 10 năm 2014. **Rodríguez-Echeverría, Susana; Le Roux, Johannes J.; Crisóstomo, João A.; Ndlovu, Joice (2011). “Jack-of-all-trades and master of many? How does associated rhizobial diversity influence the colonization success of Australian** [^](#cite_ref-30) *Acacia*species?”. *Diversity and Distributions* **17**(5): 946–57. [doi](/wiki/DOI): [10.1111/j.1472-4642.2011.00787.x](//dx.doi.org/10.1111%2Fj.1472-4642.2011.00787.x). **Kenrick, J.; Knox, R.B. (1988). “Quantitative Analysis of Self-Incompatibility in Trees of Seven Species of Acacia”.** [^](#cite_ref-31) *Journal of Heredity* **80**(3): 240–45. [ISSN](/wiki/ISSN) [0022-1503](//www.worldcat.org/issn/0022-1503).
- ^
**a** [Ford, Hugh A.; Forde, Neville (1976). “Birds as Possible Pollinators of](#cite_ref-ford_76_32-1) **ă** *Acacia pycnantha*”. *Australian Journal of Botany* **24**(6): 793–95. [doi](/wiki/DOI): [10.1071/BT9760793](//dx.doi.org/10.1071%2FBT9760793). [^](#cite_ref-33) [. Australian Bird Study Association. 1998.](http://books.google.com/books?id=VJZKAAAAYAAJ) *Corella* **Mac Nally, Ralph; Horrocks, Gregory (2000). “Landscape-scale Conservation of an Endangered Migrant:the Swift Parrot (** [^](#cite_ref-34) *Lathamus discolor*) in its Winter Range”. *Biological Conservation* **92**(3): 335–43. [doi](/wiki/DOI): [10.1016/S0006-3207(99)00100-7](//dx.doi.org/10.1016%2FS0006-3207%2899%2900100-7). **Jendek, Eduard; Poláková, Janka (2014).** [^](#cite_ref-35) [. New York, New York: Springer. tr. 455.](http://books.google.com.au/books?id=JgZYBAAAQBAJ&pg=PA50&dq=Acacia+pycnantha) *Host Plants of World*Agrilus *(Coleoptera, Buprestidae)* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-3-319-08410-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-3-319-08410-7). [^](#cite_ref-SA_36-0) [“](http://www.flora.sa.gov.au/cgi-bin/speciesfacts_display.cgi?form=speciesfacts&family=&genus=acacia&species=pycnantha&iname=&submit=Display). *Acacia pycnantha*” *Electronic Flora of South Australia Fact Sheet*. State Herbarium of South Australia. Truy cập ngày 1 tháng 9 năm 2014.
- ^
**a** [Maslin, Bruce Roger; McDonald, Maurice William (2004).](#cite_ref-MaslinMcDonald2004_37-1) **ă** [(PDF). Rural Industries Research and Development Corporation.](http://www.worldwidewattle.com/infogallery/utilisation/acaciasearch/pdf/pycnantha.pdf) *AcaciaSearch: Evaluation of Acacia as a Woody Crop Option for Southern Australia* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-642-58585-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-642-58585-1). **Old, K.M.; Vercoe, T.K., Floyd, R.B.;Wingfield, M.J. (2002).** [^](#cite_ref-fao_38-0) [“FAO/IPGRI Technical Guidelines for the Safe Movement of Germplasm No. 20](http://www.bioversityinternational.org/uploads/tx_news/Acacia_spp._829.pdf)(PDF). Food and Agriculture Organization of the United Nations/International Plant Genetic Resources Institute. tr. 24. Truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2014. *Acacia*sp.” **McAlpine, Daniel (1906).** [^](#cite_ref-McAlpine_1906_39-0) [. Department of Agriculture (Victoria). tr. 110–12.](http://biodiversitylibrary.org/page/23538426) *The rusts of Australia their structure, nature and classification* [^](#cite_ref-USDA_40-0) [“](http://nt.ars-grin.gov/taxadescriptions/factsheets/index.cfm?thisapp=Uromycladiumtepperianum). *Uromycladium tepperianum*on *Acacia*spp.” *Invasive and Emerging Fungal Pathogens – Diagnostic Fact Sheets*. United States Department of Agriculture. Truy cập ngày 2 tháng 9 năm 2014. **Swart, H.J.; Griffiths, D.A. (1974). “Australian Leaf-inhabiting Fungi: IV. Two Coelomycetes on** [^](#cite_ref-41) *Acacia pycnantha*”. *Transactions of the British Mycological Society* **62**(1): 151–61. [doi](/wiki/DOI): [10.1016/S0007-1536(74)80016-1](//dx.doi.org/10.1016%2FS0007-1536%2874%2980016-1). **Maslin, B.R.;Thomson, L.A.J.;McDonald. M.W.; Hamilton-Brown, S. (1998).** [^](#cite_ref-MaslinThomson1998_42-0) [. CSIRO Publishing. tr. 44.](http://books.google.com/books?id=LWe7PjFrlg8C&pg=PT44) *Edible Wattle Seeds of Southern Australia: A Review of Species for Use in Semi-Arid Regions* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-643-10253-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-643-10253-8). [^](#cite_ref-WWWuses_43-0) [“Wattle uses”](http://www.worldwidewattle.com/schools/uses.php). *World Wide Wattle*. Truy cập ngày 1 tháng 9 năm 2014.
- ^
**a** [Annison, Geoffrey; Trimble Rodney P.; Topping, David L.](#cite_ref-Annison_44-1) **ă** [“Feeding Australian Acacia Gums and Gum Arabic Leads to Non-Starch Polysaccharide Accumulation in the Cecum of Rats”](http://jn.nutrition.org/content/125/2/283.full.pdf)(PDF). *Journal of Nutrition* **125**: 283–92.
- ^
**a** **ă** [Elliot & Jones 1985](#CITEREFElliotJones1985), tr. 103 **Lothian, T.R.N. (1969). “Gardening in the Low Rainfall Regions”.** [^](#cite_ref-46) *Australian Plants* **5**(38): 54–55, 80–95 [89]. **Zwar, J. (1975). “Trees in Dry Areas”.** [^](#cite_ref-47) *Australian Plants* **8**(64): 164–67 [165]. **Holliday, Ivan (1989).** [^](#cite_ref-holliday_48-0) *A Field Guide to Australian Trees*(ấn bản 2). Port Melbourne, Victoria: Hamlyn. tr. 28. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-947334-08-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-947334-08-4). **Stephen, Sir Ninian (1988).** [^](#cite_ref-gaz_49-0) [“Proclamation of](http://anbg.gov.au/emblems/ac.pyc.gaz.html). *Acacia pycnantha*as the Floral Emblem of Australia” *Australian National Botanic Gardens*. Bản gốc [lưu trữ](http://web.archive.org/web/20070905035902/http://anbg.gov.au/emblems/ac.pyc.gaz.html)ngày 11 tháng 9 năm 2014. Truy cập ngày 11 tháng 9 năm 2014. [^](#cite_ref-50) [“Plant:](http://www.anbg.gov.au/stamps/stamp-acacia-pycnantha-2014.html). *Acacia pycnantha*” *Australian Plants on Stamps*. Australian National. Truy cập ngày 1 tháng 9 năm 2014.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Keo_v%C3%A0ng&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Keo_v%C3%A0ng&action=edit§ion=10)]
Dữ liệu liên quan tới
[Keo vàng](//species.wikimedia.org/wiki/Special:Search/Keo_v%C3%A0ng)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)
Phương tiện liên quan tới
[Acacia pycnantha](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Acacia_pycnantha)tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

X-Cache: cp1066 hit (1), cp1068 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate


markdown:
# Diêu
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Diêu** là một [họ](/wiki/H%E1%BB%8D) của người [châu Á](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%81). Họ này có mặt ở [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) ( [Hán tự](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n): 姚, [Bính âm](/wiki/B%C3%ADnh_%C3%A2m_H%C3%A1n_ng%E1%BB%AF): Yao) và [Triều Tiên](/wiki/Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) ( [Hangul](/wiki/Hangul): 요, [Romaja quốc ngữ](/wiki/Romaja_qu%E1%BB%91c_ng%E1%BB%AF): Yo). Họ Diêu xếp thứ 101 trong danh sách *. Về mức độ phổ biến họ này xếp thứ 68 ở Bách gia tính* [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c)theo số liệu năm [2006](/wiki/2006). Theo truyền thuyết Trung Quốc thì họ Diêu là một trong những họ cổ nhất của người Hoa, đây là họ của [vua Thuấn](/wiki/Thu%E1%BA%A5n), vốn tên thật là Diêu Trọng Hóa.
## Người Trung Quốc họ Diêu nổi tiếng[
[sửa](/w/index.php?title=Di%C3%AAu&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Di%C3%AAu&action=edit§ion=1)] [Vua Thuấn](/wiki/Thu%E1%BA%A5n), tên thật là Diêu Trọng Hóa, một trong [Tam Hoàng Ngũ Đế](/wiki/Tam_Ho%C3%A0ng_Ng%C5%A9_%C4%90%E1%BA%BF)
- Các vua nhà
[Hậu Tần](/wiki/H%E1%BA%ADu_T%E1%BA%A7n), bắt đầu từ [Diêu Trường](/wiki/Di%C3%AAu_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng) [Diêu Kỳ](/w/index.php?title=Di%C3%AAu_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1), tướng lĩnh đầu thời Đông Hán [Diêu Sùng](/wiki/Di%C3%AAu_S%C3%B9ng), tể tướng đầu thời [Đường Huyền Tông](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_Huy%E1%BB%81n_T%C3%B4ng) [Diêu Tư Liêm](/wiki/Di%C3%AAu_T%C6%B0_Li%C3%AAm), sử gia thời [nhà Đường](/wiki/Nh%C3%A0_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng) [Diêu Văn Nguyên](/wiki/Di%C3%AAu_V%C4%83n_Nguy%C3%AAn), một trong [Tứ nhân bang](/wiki/T%E1%BB%A9_nh%C3%A2n_bang) [Diêu Kì Trí](/w/index.php?title=Di%C3%AAu_K%C3%AC_Tr%C3%AD&action=edit&redlink=1), nhà toán học [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c)từng giành [giải Turing](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Turing) [Diêu Tân](/w/index.php?title=Di%C3%AAu_T%C3%A2n&action=edit&redlink=1), vận động viên trượt băng [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) [Diêu Minh](/wiki/Di%C3%AAu_Minh)(Yao Ming), vận động viên [bóng rổ](/wiki/B%C3%B3ng_r%E1%BB%95) [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) [Diêu Gia Văn](/w/index.php?title=Di%C3%AAu_Gia_V%C4%83n&action=edit&redlink=1), phó chủ tịch [Đảng Dân tiến Đài Loan](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3ng_D%C3%A2n_ti%E1%BA%BFn_%C4%90%C3%A0i_Loan&action=edit&redlink=1)

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1068 frontend miss (0)