text:
Sông Nin
Sông Nin (tiếng Ả Rập: النيل, an-nīl, tiếng Ai cập cổ: iteru hay Ḥ'pī - có nghĩa là sông lớn), là dòng sông thuộc châu Phi, là sông chính của khu vực Bắc Phi, là con sông dài nhất trên thế giới,[1] với chiều dài 6.650 km và đổ nước vào Địa Trung Hải. Sông Nin đượcgọi là sông "quốc tế" vì thượng nguồn của nó bắt đầu từ 11 quốc gia gồm Tanzania, Uganda, Rwanda, Burundi, Cộng hòa Dân chủ Congo, Kenya, Ethiopia, Eritrea, Nam Sudan, Sudan và Ai Cập.[2]
Sông này còn được người Việt phiên âm là Nhĩ Lô như trong sách Tây hành nhật ký của Phạm Phú Thứ.
Đây là dòng sông có ảnh hưởng nhất ở châu Phi, gắn liền với sự hình thành, phát triển và lụi tàn của nhiều vương quốc cổ đại, góp phần tạo dựng nên nền Văn minh sông Nin.
Mục lục
Các đoạn sông[sửa | sửa mã nguồn]
Sông Kagera đổ vào hồ Victoria gần thị trấn Bukoba của Tanzania là nguồn cung cấp nước dài nhất, mặc dù các nguồn tài liệu khác nhau không công nhận nó là nhánh dài nhất và do đó nó là nguồn xa nhất của sông Nile.[3] Nguồn hoặc là Sông Ruvyironza từ tỉnh Bururi, Burundi,[4] hoặc Nyabarongo chảy từ rừng Nyungwe ở Rwanda.[5] Hai nguồn cung cấp này gặp nhau tại thác Rusumo tại ranh giới của Rwanda-Tanzania.
Năm 2010, một nhóm khải sát[6] đã đến đây miêu tả về nguồn của nhánh Rukarara,[7] và đ theo một con đường trên sườn núi đã tìm thấy (trong mùa khô) nguồn nước mặt lộ ra chảy nhiều dặm ở phía thượng lưu, và đã tìm thấy nguồn mới, do đó chiều dài sông Nin là 6.758 km. Vịnh Gish được xem là nơi có "nước thánh" có giọt đầu tiên của sông Nin.[8]
Nin Trắng[sửa | sửa mã nguồn]
Sông Nin có hai nhánh chính, quan trọng nhất là sông Nin Trắng bắt nguồn từ vùng xích đạo Đông Phi, rồi đến sông Nin Xanh bắt nguồn từ Ethiopia. Hồ Victoria, nằm giữa Uganda, Kenya và Tanzania, được xem là nơi bắt nguồn của dòng sông này.
Nin Xanh[sửa | sửa mã nguồn]
Sông Nin Xanh bắt nguồn từ Hồ Tana trên vùng cao nguyên của Ethiopia. Dòng Nin Xanh chảy được khoảng 1.400 km (850 dặm) tới Khartoum thì hai dòng Nin Xanh và Nin Trắng gặp nhau, hợp lưu tạo nên sông Nin. Phần lớn nguồn nước của sông Nin được cung cấp từ Ethiopia, chiếm khoảng 80-85% lưu lượng lệ thuộc vào vũ lượng. Mùa mưa ăn khớp với mùa hè khi nhiều trận mưa rào trút xuống, góp nước cho sông Nin.
Dòng Nin[sửa | sửa mã nguồn]
Đoạn sông Nin ở phía Bắc chủ yếu chảy qua sa mạc. Phần lớn cư dân Ai Cập, ngoại trừ một số dân cư ven biển, sống dọc theo bờ sông Nin bắt đầu từ phía bắc thành phố Aswan. Di tích nền văn minh Ai Cập cổ đại cũng tập trung dọc theo hai bên bờ sông Nin. Dòng sông Nin còn là huyết mạch giao thông nhất là vào mùa lũ, khi mà các phương tiện đường bộ không thể di chuyển được.
Lưu vực sông Nin[sửa | sửa mã nguồn]
Lưu vực sông Nin chiếm khoảng 1/10 diện tích châu Phi là nơi phát triển và tàn lụi của nhiều nền văn minh cổ đại. Cư dân hai bên bờ sông Nin là một trong những nhóm người đầu tiên biết trồng trọt, làm nông nghiệp và sử dụng cày. Lưu vực sông Nin được giới hạn ở phía Bắc bởi biển Địa Trung Hải, phía Đông bởi dãy Biển đỏ (Red Sea Hills) và Cao nguyên Ethiopia, phía Nam bởi cao nguyên Đông Phi, trong đó có bao gồm hồ Victoria là một trong 2 nguồn của sông Nin, phía Tây tiếp giáp với lưu vực sông Chad, sông Công gô và trải dài xuống Tây nam đến dãy Marrah thuộc Sudan [9]
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Sông Nin với nguồn nước dồi dào đã tạo nên vùng thung lũng trù phú nhất "lục địa đen". Nó đã góp phần rất lớn tới sự hình thành nền văn minh Ai Cập cổ đại, với những kim tự tháp kỳ vĩ. Sông Nin đã ảnh hưởng lớn tới nền văn hoá Ai Cập cổ ngay từ thời đại đồ đá, khi mà sa mạc Sahara đang ngày càng xâm lấn sang phía Đông của lục địa châu Phi.
Sông Nin bắt nguồn từ hồ Victoria ở khu vực xích đạo có mưa quanh năm nên lượng mưa khá lớn. Tới Khác-tum sông Nin nhận thêm nước từ phụ lưu Nin Xanh ở khu vực cận xích đạo, lưu lượng trở nên rất lớn, mùa nước lũ lên tới 90 000 m³/s; đến biên giới Ai Cập mặc dù sông Nin chảy giữa miền hoang mạc và không nhận được thêm phụ lưu nào nữa, nước sông vừa ngấm xuống đất, vừa bốc hơi mạnh, gần biển lưu lượng nước giảm nhiều nhưng ở Cai-rô (Ai Cập) về mùa cạn lưu lượng vẫn còn 700 m³/s.
Tranh chấp về nước[sửa | sửa mã nguồn]
Nước sông Nin ảnh hưởng đến các thể chế chính trị Đông Phi và Sừng châu Phi trong nhiều thập kỷ. Các quốc gia gồm Uganda, Sudan, Ethiopia và Kenya đã phàn nàn về việc Ai Cập thống trị nguồn tài nguyên nước. Sáng kiến lưu vực sông Nin thúc đẩy hợp tác hòa bình giữa các nước.[10][11]
Nhiều nỗ lực đã được thực hiện nhằm thiết lập những thỏa thuận chia sẻ nước sông Nin giữa các quốc gia này. Nhưng rất khó khăn để đạt được thỏa thuận của tất cả các quốc gia trên về lợi ích của họ và những khác biệt về chính trị, chiến lược và xã hội. Ngày 14 tháng 5 năm 2010 tại Entebbe, Uganda, Ethiopia, Rwanda, Tanzania và Uganda đã ký một thỏa thuận mới về chia sẻ nước sông Nin mặc dù thỏa thuận này chịu sự phản đối mạnh mẽ của Ai Cập và Sudan. Lý tưởng nhất, những thỏa thuận như thế này nhằm thúc đẩy việc sử dụng hiệu quả và công bằng nguồn tài nguyên nước lưu vực sông Nin. Nếu không có sự hiểu rõ hơn về sự sẵn có của nguồn tài nguyên nước trong tương lai của sông Nin, thì sẽ có nhiều cuộc xung đột giữa các quốc gia dựa vào nguồn cấp nước, phát triển kinh tế và xã hội từ sông Nin.[12]
Khám phá hiện đại[sửa | sửa mã nguồn]
Cuộc thám hiểm Nin trắng, dẫn đầu bởi Hendrik Coetzee Nam Phi, trở thành người đầu tiên xác định chiều dài toàn bộ của sông Nin. Cuộc thám hiểm nguồn của sông Nin ở Uganda vào ngày 17 tháng 1 năm 2004 và đến Địa Trung Hải ở Rosetta một cách an toàn, trong vòng 2 tháng rưỡi.[13]
Vào 28 tháng 4 năm 2004, nhà địa chất học Pasquale Scaturro và cộng sự của ông, kayaker và nhà làm phim tài liệu Gordon Brown đã trở thành người đầu tiên định vị sông Nin Xanh, từ hồ Tana ở Ethiopia đến các bãi biển thuộc Alexandria ở Địa Trung Hải. Mặc dù chuyến thám hiểm gồm nhiều người khác, nhưng Brown và Scaturro là những người duy nhất hoàn thành toàn bộ cuộc hành trình.[14] Nhóm nghiên cứu sử dụng động cơ rời cho hầu hết cuộc hành trình.
Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Nile River”. Encyclopædia Britannica.
- ^ Oloo, Adams (2007). “The Quest for Cooperation in the Nile Water Conflicts: A Case for Eritrea” (PDF). African Sociological Review 11 (1). Truy cập ngày 25 tháng 7 năm 2011.
- ^ McLeay, Cam (ngày 2 tháng 7 năm 2006). “The Truth About the Source of R. Nile”. New Vision. Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2011.
- ^ “Nile River”. Truy cập ngày 5 tháng 2 năm 2011.
- ^ “Team Reaches Nile's 'True Source'”. BBC News. Ngày 31 tháng 3 năm 2006. Truy cập ngày 4 tháng 4 năm 2011.
- ^ Described in Joanna Lumley's Nile, 7 pm to 8 pm, ITV, Sunday ngày 12 tháng 8 năm 2011.
- ^ “Journey to the source of the Nile”. Telegraph. Truy cập ngày 6 tháng 9 năm 2012.
- ^ “Next on Egypt's to”. Truy cập 8 tháng 2 năm 2015.
- ^ “Nile River river, Africa”. Encyclopedia Britannica. Truy cập 8 tháng 2 năm 2015.
- ^ The Nile Basin Initiative[liên kết hỏng]
- ^ Cambanis, Thanassis (ngày 25 tháng 9 năm 2010). “Egypt and Thirsty Neighbors Are at Odds Over Nile”. New York Times. Truy cập ngày 25 tháng 9 năm 2010.
- ^ Mohamed Helmy Mahmoud Moustafa Elsanabary“Teleconnection, Modeling, Climate Anomalies Impact and Forecasting of Rainfall and Streamflow of the Upper Blue Nile River Basin”. Canada: University of Alberta. 2012. Truy cập ngày 23 tháng 1 năm 2012.
- ^ National Geographic released a feature film about the expedition in late 2005 entitled The Longest River.
- ^ Scaturro and Brown chronicled their adventure with an IMAX camera and two handheld video cams, sharing their story in the IMAX film Mystery of the Nile and in a book of the same title.

markdown:
# Sông Nin
|Sông Nin|
|
|![]()
[Uganda](/wiki/Uganda)và [Ethiopia](/wiki/Ethiopia) [Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp) [Sudan](/wiki/Sudan), Uganda **Sông Nin** ( [tiếng Ả Rập](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp): النيل, *an-nīl*, [tiếng Ai cập cổ](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ai_c%E1%BA%ADp_c%E1%BB%95&action=edit&redlink=1): iteru hay Ḥ'pī - có nghĩa là sông lớn), là dòng sông thuộc [châu Phi](/wiki/Ch%C3%A2u_Phi), là sông chính của khu vực Bắc Phi, là con sông dài nhất trên thế giới, với chiều dài 6.650 km và đổ nước vào [1] [Địa Trung Hải](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_Trung_H%E1%BA%A3i). Sông Nin đượcgọi là sông "quốc tế" vì thượng nguồn của nó bắt đầu từ 11 quốc gia gồm [Tanzania](/wiki/Tanzania), [Uganda](/wiki/Uganda), [Rwanda](/wiki/Rwanda), [Burundi](/wiki/Burundi), [Cộng hòa Dân chủ Congo](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Congo), [Kenya](/wiki/Kenya), [Ethiopia](/wiki/Ethiopia), [Eritrea](/wiki/Eritrea), [Nam Sudan](/wiki/Nam_Sudan), [Sudan](/wiki/Sudan)và [Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp). [[2]](#cite_note-2)
Sông này còn được người Việt phiên âm là
**Nhĩ Lô** như trong sách *Tây hành nhật ký* của [Phạm Phú Thứ](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_Ph%C3%BA_Th%E1%BB%A9).
Đây là dòng sông có ảnh hưởng nhất ở
[châu Phi](/wiki/Ch%C3%A2u_Phi), gắn liền với sự hình thành, phát triển và lụi tàn của nhiều vương quốc cổ đại, góp phần tạo dựng nên nền [Văn minh sông Nin](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i).
## Mục lục
## Các đoạn sông[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Nin&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Nin&action=edit§ion=1)] [Sông Kagera](/wiki/S%C3%B4ng_Kagera) đổ vào hồ Victoria gần thị trấn [Bukoba](/w/index.php?title=Bukoba&action=edit&redlink=1) của Tanzania là nguồn cung cấp nước dài nhất, mặc dù các nguồn tài liệu khác nhau không công nhận nó là nhánh dài nhất và do đó nó là nguồn xa nhất của sông Nile. Nguồn hoặc là [3] [Sông Ruvyironza](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Ruvyironza&action=edit&redlink=1)từ [tỉnh Bururi](/w/index.php?title=T%E1%BB%89nh_Bururi&action=edit&redlink=1), [Burundi](/wiki/Burundi), hoặc [[4]](#cite_note-4) [Nyabarongo](/w/index.php?title=Nyabarongo&action=edit&redlink=1)chảy từ [rừng Nyungwe](/w/index.php?title=R%E1%BB%ABng_Nyungwe&action=edit&redlink=1)ở Rwanda. Hai nguồn cung cấp này gặp nhau tại [[5]](#cite_note-5) [thác Rusumo](/w/index.php?title=Th%C3%A1c_Rusumo&action=edit&redlink=1)tại ranh giới của Rwanda-Tanzania.
Năm 2010, một nhóm khải sát
đã đến đây miêu tả về nguồn của nhánh [6] [Rukarara](/w/index.php?title=Rukarara&action=edit&redlink=1), và đ theo một con đường trên sườn núi đã tìm thấy (trong mùa khô) nguồn nước mặt lộ ra chảy nhiều dặm ở phía thượng lưu, và đã tìm thấy nguồn mới, do đó chiều dài sông Nin là 6.758 km. [[7]](#cite_note-7) [Vịnh Gish](/w/index.php?title=V%E1%BB%8Bnh_Gish&action=edit&redlink=1)được xem là nơi có "nước thánh" có giọt đầu tiên của sông Nin. [[8]](#cite_note-8)
### Nin Trắng[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Nin&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Nin&action=edit§ion=2)]
Sông Nin có hai nhánh chính, quan trọng nhất là sông Nin Trắng bắt nguồn từ vùng
[xích đạo](/wiki/X%C3%ADch_%C4%91%E1%BA%A1o) Đông Phi, rồi đến sông Nin Xanh bắt nguồn từ [Ethiopia](/wiki/Ethiopia). [Hồ Victoria](/wiki/H%E1%BB%93_Victoria), nằm giữa [Uganda](/wiki/Uganda), [Kenya](/wiki/Kenya) và [Tanzania](/wiki/Tanzania), được xem là nơi bắt nguồn của dòng sông này.
### Nin Xanh[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Nin&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Nin&action=edit§ion=3)]
Sông Nin Xanh bắt nguồn từ
[Hồ Tana](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_Tana&action=edit&redlink=1) trên vùng cao nguyên của Ethiopia. Dòng Nin Xanh chảy được khoảng 1.400 km (850 dặm) tới [Khartoum](/wiki/Khartoum) thì hai dòng Nin Xanh và Nin Trắng gặp nhau, hợp lưu tạo nên sông Nin. Phần lớn nguồn nước của sông Nin được cung cấp từ Ethiopia, chiếm khoảng 80-85% lưu lượng lệ thuộc vào vũ lượng. Mùa mưa ăn khớp với [mùa hè](/wiki/M%C3%B9a_h%E1%BA%A1) khi nhiều trận mưa rào trút xuống, góp nước cho sông Nin.
### Dòng Nin[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Nin&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Nin&action=edit§ion=4)]
Đoạn sông Nin ở phía Bắc chủ yếu chảy qua sa mạc. Phần lớn cư dân
[Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp), ngoại trừ một số dân cư ven biển, sống dọc theo bờ sông Nin bắt đầu từ phía bắc thành phố Aswan. Di tích nền [văn minh Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i) cổ đại cũng tập trung dọc theo hai bên bờ sông Nin. Dòng sông Nin còn là huyết mạch giao thông nhất là vào mùa lũ, khi mà các phương tiện đường bộ không thể di chuyển được.
### Lưu vực sông Nin[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Nin&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Nin&action=edit§ion=5)]
Lưu vực sông Nin chiếm khoảng 1/10 diện tích châu Phi là nơi phát triển và tàn lụi của nhiều nền văn minh cổ đại. Cư dân hai bên bờ sông Nin là một trong những nhóm người đầu tiên biết trồng trọt, làm nông nghiệp và sử dụng cày. Lưu vực sông Nin được giới hạn ở phía Bắc bởi biển Địa Trung Hải, phía Đông bởi dãy Biển đỏ (Red Sea Hills) và Cao nguyên Ethiopia, phía Nam bởi cao nguyên Đông Phi, trong đó có bao gồm hồ Victoria là một trong 2 nguồn của sông Nin, phía Tây tiếp giáp với lưu vực sông Chad, sông Công gô và trải dài xuống Tây nam đến dãy Marrah thuộc Sudan
[[9]](#cite_note-9)
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Nin&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Nin&action=edit§ion=6)]
Sông Nin với nguồn nước dồi dào đã tạo nên vùng thung lũng trù phú nhất "lục địa đen". Nó đã góp phần rất lớn tới sự hình thành nền
[văn minh Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i) cổ đại, với những [kim tự tháp](/wiki/Kim_t%E1%BB%B1_th%C3%A1p) kỳ vĩ. Sông Nin đã ảnh hưởng lớn tới nền văn hoá Ai Cập cổ ngay từ [thời đại đồ đá](/wiki/Th%E1%BB%9Di_%C4%91%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BB%93_%C4%91%C3%A1), khi mà [sa mạc Sahara](/wiki/Sa_m%E1%BA%A1c_Sahara) đang ngày càng xâm lấn sang phía Đông của lục địa [châu Phi](/wiki/Ch%C3%A2u_Phi).
Sông Nin bắt nguồn từ hồ Victoria ở khu vực xích đạo có mưa quanh năm nên lượng mưa khá lớn. Tới Khác-tum sông Nin nhận thêm nước từ phụ lưu Nin Xanh ở khu vực cận xích đạo, lưu lượng trở nên rất lớn, mùa nước lũ lên tới 90 000 m³/s; đến biên giới Ai Cập mặc dù sông Nin chảy giữa miền hoang mạc và không nhận được thêm phụ lưu nào nữa, nước sông vừa ngấm xuống đất, vừa bốc hơi mạnh, gần biển lưu lượng nước giảm nhiều nhưng ở Cai-rô (Ai Cập) về mùa cạn lưu lượng vẫn còn 700 m³/s.
## Tranh chấp về nước[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Nin&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Nin&action=edit§ion=7)]
Nước sông Nin ảnh hưởng đến các thể chế chính trị Đông Phi và
[Sừng châu Phi](/wiki/S%E1%BB%ABng_ch%C3%A2u_Phi) trong nhiều thập kỷ. Các quốc gia gồm [Uganda](/wiki/Uganda), [Sudan](/wiki/Sudan), [Ethiopia](/wiki/Ethiopia) và [Kenya](/wiki/Kenya) đã phàn nàn về việc Ai Cập thống trị nguồn tài nguyên nước. [Sáng kiến lưu vực sông Nin](/w/index.php?title=S%C3%A1ng_ki%E1%BA%BFn_l%C6%B0u_v%E1%BB%B1c_s%C3%B4ng_Nin&action=edit&redlink=1) thúc đẩy hợp tác hòa bình giữa các nước. [[10]](#cite_note-10) [[11]](#cite_note-11)
Nhiều nỗ lực đã được thực hiện nhằm thiết lập những thỏa thuận chia sẻ nước sông Nin giữa các quốc gia này. Nhưng rất khó khăn để đạt được thỏa thuận của tất cả các quốc gia trên về lợi ích của họ và những khác biệt về chính trị, chiến lược và xã hội. Ngày 14 tháng 5 năm 2010 tại
[Entebbe](/w/index.php?title=Entebbe&action=edit&redlink=1), [Uganda](/wiki/Uganda), [Ethiopia](/wiki/Ethiopia), [Rwanda](/wiki/Rwanda), [Tanzania](/wiki/Tanzania) và [Uganda](/wiki/Uganda) đã ký một thỏa thuận mới về chia sẻ nước sông Nin mặc dù thỏa thuận này chịu sự phản đối mạnh mẽ của Ai Cập và Sudan. Lý tưởng nhất, những thỏa thuận như thế này nhằm thúc đẩy việc sử dụng hiệu quả và công bằng nguồn tài nguyên nước lưu vực sông Nin. Nếu không có sự hiểu rõ hơn về sự sẵn có của nguồn tài nguyên nước trong tương lai của sông Nin, thì sẽ có nhiều cuộc xung đột giữa các quốc gia dựa vào nguồn cấp nước, phát triển kinh tế và xã hội từ sông Nin. [[12]](#cite_note-hdl.handle-12)
## Khám phá hiện đại[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Nin&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Nin&action=edit§ion=8)]
Cuộc thám hiểm Nin trắng, dẫn đầu bởi
[Hendrik Coetzee](/w/index.php?title=Hendrik_Coetzee&action=edit&redlink=1) Nam Phi, trở thành người đầu tiên xác định chiều dài toàn bộ của sông Nin. Cuộc thám hiểm nguồn của sông Nin ở Uganda vào ngày 17 tháng 1 năm 2004 và đến Địa Trung Hải ở [Rosetta](/w/index.php?title=Rosetta&action=edit&redlink=1) một cách an toàn, trong vòng 2 tháng rưỡi. [[13]](#cite_note-13)
Vào 28 tháng 4 năm 2004, nhà địa chất học Pasquale Scaturro và cộng sự của ông, kayaker và nhà làm phim tài liệu Gordon Brown đã trở thành người đầu tiên định vị sông Nin Xanh, từ hồ Tana ở Ethiopia đến các bãi biển thuộc
[Alexandria](/w/index.php?title=Alexandria,_Ai_C%E1%BA%ADp&action=edit&redlink=1) ở Địa Trung Hải. Mặc dù chuyến thám hiểm gồm nhiều người khác, nhưng Brown và Scaturro là những người duy nhất hoàn thành toàn bộ cuộc hành trình. Nhóm nghiên cứu sử dụng động cơ rời cho hầu hết cuộc hành trình. [14]
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Nin&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Nin&action=edit§ion=9)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Nin&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Nin&action=edit§ion=10)] [^](#cite_ref-1) [“Nile River”](http://www.britannica.com/EBchecked/topic/415347/Nile-River). *.* [Encyclopædia Britannica](/wiki/Encyclop%C3%A6dia_Britannica) **Oloo, Adams (2007).** [^](#cite_ref-2) [“The Quest for Cooperation in the Nile Water Conflicts: A Case for Eritrea”](http://www.codesria.org/IMG/pdf/07_Oloo.pdf)(PDF). *African Sociological Review* **11**(1). Truy cập ngày 25 tháng 7 năm 2011. **McLeay, Cam (ngày 2 tháng 7 năm 2006).** [^](#cite_ref-3) [“The Truth About the Source of R. Nile”](http://www.newvision.co.ug/PA/8/459/507212). *. Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2011.* [New Vision](/w/index.php?title=New_Vision&action=edit&redlink=1) [^](#cite_ref-4) [“Nile River”](http://www.egyptattraction.com/nile-river-egypt.html). Truy cập ngày 5 tháng 2 năm 2011. [^](#cite_ref-5) [“Team Reaches Nile's 'True Source'”](http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/hampshire/4864782.stm). BBC News. Ngày 31 tháng 3 năm 2006. Truy cập ngày 4 tháng 4 năm 2011. **Described in** [^](#cite_ref-6) *, 7 pm to 8 pm,* [Joanna Lumley](/w/index.php?title=Joanna_Lumley&action=edit&redlink=1)'s Nile [ITV](/w/index.php?title=ITV_(TV_network)&action=edit&redlink=1), Sunday ngày 12 tháng 8 năm 2011. [^](#cite_ref-7) [“Journey to the source of the Nile”](http://www.telegraph.co.uk/travel/activityandadventure/734885/Journey-to-the-source-of-the-Nile.html). Telegraph. Truy cập ngày 6 tháng 9 năm 2012. [^](#cite_ref-8) [“Next on Egypt's to”](http://www.aljazeera.com/indepth/features/2013/12/next-egypt-do-ethiopia-nile-201312872410501805.html). Truy cập 8 tháng 2 năm 2015. [^](#cite_ref-9) [“Nile River river, Africa”](http://www.britannica.com/EBchecked/topic/415347/Nile-River). Encyclopedia Britannica. Truy cập 8 tháng 2 năm 2015. [^](#cite_ref-10) [The Nile Basin Initiative](http://www.nilebasin.org/aboutUs.htm) **Cambanis, Thanassis (ngày 25 tháng 9 năm 2010).** [^](#cite_ref-11) [“Egypt and Thirsty Neighbors Are at Odds Over Nile”](http://www.nytimes.com/2010/09/26/world/middleeast/26nile.html?_r=1&ref=world). New York Times. Truy cập ngày 25 tháng 9 năm 2010. **Mohamed Helmy Mahmoud Moustafa Elsanabary** [^](#cite_ref-hdl.handle_12-0) [“Teleconnection, Modeling, Climate Anomalies Impact and Forecasting of Rainfall and Streamflow of the Upper Blue Nile River Basin”](http://hdl.handle.net/10402/era.28151). [Canada](/wiki/Canada): [University of Alberta](/w/index.php?title=University_of_Alberta&action=edit&redlink=1). 2012. Truy cập ngày 23 tháng 1 năm 2012. [^](#cite_ref-13) [National Geographic](/wiki/National_Geographic_Society)released a feature film about the expedition in late 2005 entitled *The Longest River*. **Scaturro and Brown chronicled their adventure with an** [^](#cite_ref-14) [IMAX](/w/index.php?title=IMAX&action=edit&redlink=1)camera and two handheld video cams, sharing their story in the IMAX film *and in a book of the same title.* [Mystery of the Nile](/w/index.php?title=Mystery_of_the_Nile&action=edit&redlink=1)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Nin&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Nin&action=edit§ion=11)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache: cp1055 hit (2), cp1055 frontend miss (0)


text:
Tùng Đào
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Huyện tự trị dân tộc Miêu Tùng Đào (chữ Hán giản thể: 松桃苗族自治县 Sōngtáo Miáozú ZìzhìXiàn, âm Hán Việt: Tùng Đào Mao tộc Tự trị huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Đồng Nhân, tỉnh Quý Châu, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 3400 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2002 là 620.000 người, trong đó dân tộc thiểu số chiếm 41%.[1] Mã số bưu chính của huyện là 554100[2] Huyện Giang Khẩu được chia thành 13 trấn và 15 hương.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ (tiếng Anh) National Population Statistics Materials by County and City - 1999 Period, in China County & City Population 1999, Harvard China Historical GIS
- ^ (tiếng Anh) mã số bưu chính Quý Châu
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- tiếng Trung: {{{1}}} Trang web huyện Tùng Đào

markdown:
# Tùng Đào
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Huyện tự trị dân tộc Miêu Tùng Đào** ( [chữ Hán giản thể](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_gi%E1%BA%A3n_th%E1%BB%83): 松桃苗族自治县 Sōngtáo Miáozú ZìzhìXiàn, âm [Hán Việt](/wiki/T%E1%BB%AB_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t): *Tùng Đào Mao tộc Tự trị huyện*) là một [huyện](/wiki/Huy%E1%BB%87n_(Trung_Qu%E1%BB%91c)) thuộc [địa cấp thị](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_c%E1%BA%A5p_th%E1%BB%8B) [Đồng Nhân](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_Nh%C3%A2n), [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Trung_Qu%E1%BB%91c)) [Quý Châu](/wiki/Qu%C3%BD_Ch%C3%A2u), [Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa). Huyện này có diện tích 3400 [ki-lô-mét vuông](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng), dân số năm 2002 là 620.000 người, trong đó dân tộc thiểu số chiếm 41%. Mã số bưu chính của huyện là 554100 [1] Huyện Giang Khẩu được chia thành 13 [[2]](#cite_note-2) [trấn](/wiki/Tr%E1%BA%A5n_(Trung_Qu%E1%BB%91c))và 15 [hương](/wiki/H%C6%B0%C6%A1ng_(Trung_Qu%E1%BB%91c)).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%B9ng_%C4%90%C3%A0o&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%B9ng_%C4%90%C3%A0o&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) **(tiếng Anh)**National Population Statistics Materials by County and City - 1999 Period, *in* [China County & City Population 1999, Harvard China Historical GIS](http://www.people.fas.harvard.edu/~chgis/work/downloads/faqs/1999_pop_faq.html) [^](#cite_ref-2) **(tiếng Anh)** [mã số bưu chính Quý Châu](http://www.cpi.com.cn/cpi-e/code/gzhou.asp)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%B9ng_%C4%90%C3%A0o&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%B9ng_%C4%90%C3%A0o&action=edit§ion=2)] [tiếng Trung](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Trung): {{{1}}} [Trang web huyện Tùng Đào](http://www.songtao.gov.cn)
|
|
Tùng Đào •
Xem thêm:

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Encoding: gzip

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1055 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate


text:
Thể loại:Sinh 1686
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Thể loại này liệt kê những người sinh năm 1686 . Xem thêm những người qua đời năm 1686 .
Các trang trong thể loại “Sinh 1686”
4 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 4 trang.
Thể loại này liệt kê những người sinh năm 1686 . Xem thêm những người qua đời năm 1686 .
4 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 4 trang.

markdown:
# Thể loại:Sinh 1686
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|[1680](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1680)– [1681](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1681)– [1682](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1682)– [1683](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1683)– [1684](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1684) [1685](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1685)– **1686**– [1687](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1687)– [1688](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1688)– [1689](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1689)
Thể loại này liệt kê những
**người sinh năm 1686** . Xem thêm [những người qua đời năm 1686](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1686). **Về đầu trang** [A](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1686&from=A) [B](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1686&from=B) [C](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1686&from=C) [D](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1686&from=D) [E](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1686&from=E) [F](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1686&from=F) [G](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1686&from=G) [H](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1686&from=H) [I](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1686&from=I) [J](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1686&from=J) [K](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1686&from=K) [L](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1686&from=L) [M](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1686&from=M) [N](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1686&from=N) [O](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1686&from=O) [P](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1686&from=P) [Q](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1686&from=Q) [R](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1686&from=R) [S](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1686&from=S) [T](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1686&from=T) [U](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1686&from=U) [V](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1686&from=V) [W](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1686&from=W) [X](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1686&from=X) [Y](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1686&from=Y) [Z](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1686&from=Z)
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
## Các trang trong thể loại “Sinh 1686”
4 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 4 trang.

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1055 frontend miss (0)


text:
Bình Ngô đại cáo (Bùi Kỷ dịch)
Tượng mảng:
Việc nhân-nghĩa cốt ở yên dân,
Quân điếu-phạt chỉ vì khử bạo,
Như nước Việt ta từ trước,
Vốn xưng văn-hiến đã lâu,
Sơn-hà cương-vực đã chia,
Phong-tục bắc nam cũng khác.
Từ Đinh, Lê, Lý, Trần, gây nền độc-lập,
Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên, hùng-cứ một phương,
Dẫu cường nhược có lúc khác nhau,
Song hào-kiệt đời nào cũng có.
Vậy nên
Lưu Cung sợ uy mất vía,
Triệu Tiết nghe tiếng giật mình,
Cửa Hàm-tử giết tươi Toa Đô,
Sông Bạch-đằng bắt sống Ô Mã,
Xét xem cổ-tích,
Đã có minh-trưng,
Vừa rồi
Vì họ Hồ chính-sự phiền-hà,
Để trong nước nhân-dân oán bạn,
Quân cường Minh đã thừa-cơ tứ ngược,
Bọn gian-tà còn bán nước cầu vinh,
Nướng dân đen trên ngọn lửa hung-tàn,
Vùi con đỏ xuống dưới hầm tai-vạ.
Chước dối đủ muôn nghìn khoé,
Ác chứa ngót hai mươi năm.
Bại nhân-nghĩa nát cả càn-khôn,
Nặng khóa-liễm vét không sơn-trạch
Nào lên rừng đào mỏ, nào xuống bể mò châu,
Nào hố bẫy hươu đen, nào lưới dò chim trả,
Tàn-hại cả côn-trùng thảo-mộc,
Nheo-nhóc thay! quan quả diên liên
Kẻ há miệng, đứa nhe răng, máu mỡ bấy! no-nê chưa chán,
Nay xây nhà, mai đắp đất, chân tay nào phục-dịch cho vừa,
Nặng-nề về những nỗi phu-phen,
Bắt-bớ mất cả nghề canh-cửi.
Độc-ác thay! trúc rừng không ghi hết tội,
Dơ-bẩn thay! nước bể khôn rửa sạch mùi,
Lẽ nào trời đất tha cho,
Ai bảo thần-nhân nhịn được.
Ta đây:
Núi Lam-sơn dấy nghĩa,
Chốn hoang-dã nương mình,
Ngắm non sông căm nổi thế thù,
Thề sống chết cùng quân nghịch-tặc,
Đau lòng nhức óc, chốc là mười mấy nắng mưa,
Nếm mật nằm gai, há phải một hai sớm tối,
Quên ăn vì giận, sách lược-thao suy-xét đã tinh,
Ngẫm trước đến nay, lẽ hưng-phế đắn-đo càng kỹ.
Những trằn-trọc trong cơn mộng-mị,
Chỉ băn-khoăn một nỗi đồ hồi.
Vừa khi cờ nghĩa dấy lên,
Chính lúc quân thù đang thịnh.
Lại ngặt vì:
Tuấn-kiệt như sao buổi sớm,
Nhân-tài như lá mùa thu,
Việc bôn-tẩu thiếu kẻ đỡ-đần,
Nơi duy ác hiếm người bàn-bạc.
Đôi phen vùng-vẫy, vẫn đăm-đăm con mắt dục đông
Mấy thủa đợi chờ, luống đằng-đẵng cỗ xe hư-tả,
Thế mà trông người, người càng vắng ngắt, vẫn mịt-mù như kẻ vọng dương,
Thế mà tự ta, ta phải lo toan, thêm vội-vã như khi chửng nịch,
Phần thì giận hung-đồ ngang-dọc,
Phần thì lo quốc-bộ khó-khăn,
Khi Linh-sơn lương hết mấy tuần,
Khi Khôi-huyện quân không một đội,
Có lẽ trời muốn trao cho gánh nặng, bắt trải qua bách chiết thiên ma,
Cho nên ta cố gắng gan bền, chấp hết cả nhất sinh thập tử.
Múa đầu gậy ngọn cờ phất-phới, ngóng vân-nghê bốn cõi đan hồ,
Mở tiệc quân chén rượu ngọt-ngào, khắp tướng-sĩ một lòng phụ-tử.
Thế giặc mạnh, ta yếu mà ta địch nổi,
Quân giặc nhiều, ta ít mà ta được luôn.
Dọn hay:
Đem đại nghĩa để thắng hung-tàn,
Lấy chí nhân mà thay cường-bạo.
Trận Bồ-đằng sấm vang sét dậy,
Miền Trà-lân trúc phá tro bay,
Sĩ-khí đã hăng,
Quân-thanh càng mạnh,
Trần Trí, Sơn Thọ, mất vía chạy tan.
Phương Chính, Quý An tìm đường trốn-tránh.
Đánh Tây-kinh phá tan thế giặc.
Lấy Đông-đô thu lại cõi xưa,
Dưới Ninh-kiều máu chảy thành sông,
Bến Tụy-động xác đầy ngoài nội.
Trần Hiệp đã thiệt mạng,
Lý Lương lại phơi thây.
Vương Thông hết cấp lo-lường,
Mã Anh khôn đường cứu-đỡ
Nó đã trí cùng lực kiệt, bó tay không biết tính sao,
Ta đây mưu phạt tâm công, chẳng đánh mà người chịu khuất.
Tưởng nó đã thay lòng đổi dạ, biết lẽ tới lui,
Ngờ đâu còn kiếm kế tìm phương, gây mầm tội-nghiệt.
Cậy mình là phải, chỉ quen đổ vạ cho người,
Tham công một thời, chẳng bỏ bày trò dở-duốc.
Đến nỗi đứa trẻ con như Tuyên-đức, nhàm võ không thôi.
Lại sai đồ nhút-nhát như Thạnh, Thăng đem đầu chữa cháy.
Năm Đinh-mùi tháng chín,
Liễu Thăng tự Khâu-ôn tiến sang[1],
Mộc Thạnh tự Vân-nam kéo đến.
Ta đã điều binh thủ hiểm, để ngăn lối Bắc-quân,
Ta lại sai tướng chẹn ngang, để tuyệt đường lương-đạo.
Mười-tám, Liễu Thăng thua ở Chi-lăng[2],
Hai-mươi, Liễu Thăng chết ở Mã-yên,
Hai-mươi-lăm, Lương Minh trận vong,
Hai-mươi-tám, Lý Khánh tự vẫn,
Lưỡi dao ta đang sắc,
Ngọn giáo giặc phải lùi,
Lại thêm quân bốn mặt vây thành
Hẹn đến rằm tháng mười diệt tặc.
Sĩ-tốt ra oai tì-hổ,
Thần-thứ đủ mặt trảo nha.
Gươm mài đá, đá núi cũng mòn,
Voi uống nước, nước sông phải cạn.
Đánh một trận sạch không kinh-ngạc.
Đánh hai trận tan-tác chim-muông.
Cơn gió to trút sạch lá khô,
Tổ kiến hổng sụt toang đê cũ.
Thôi Tụ phải quỳ mà xin lỗi,
Hoàng Phúc tự trói để hàng.
Lạng-giang, Lạng-sơn, thây chất đầy đồng,
Xương-giang, Bình-than, máu trôi đỏ nước.
Ghê-gớm thay! sắc phong-vân phải đổi,
Thảm-đạm thay! sáng nhật-nguyệt phải mờ.
Binh Vân-nam nghẻn ở Lê-hoa, sợ mà mất mật.
Quân Mộc Thạnh tan chưng Cần-trạm, chạy để thoát thân,
Suối máu Lãnh-câu, nước sông rền-rĩ,
Thành xương Đan-xá, cỏ nội đầm-đìa.
Hai mặt cứu-binh, cắm đầu trốn chạy,
Các thành cùng khấu, cởi giáp xuống đầu.
Bắt tướng giặc mang về, nó đã vẫy đuôi phục tội,
Thể lòng trời bất sát, ta cũng mở đường hiếu sinh.
Mã Kỳ, Phương Chính, cấp cho năm trăm chiếc thuyền, ra đến bể chưa thôi trống ngực,
Vương Thông, Mã Anh, phát cho vài nghìn cỗ ngựa, về đến Tàu còn đổ mồ-hôi.
Nó đã sợ chết cầu hòa, mở lòng thú-phục,
Ta muốn toàn quân làm cốt, cả nước nghỉ-ngơi.
Thế mới là mưu-kế thật khôn,
Vả lại suốt xưa nay chưa có.
Giang-san từ đây mở mặt,
Xã-tắc từ đây vững-bền.
Nhất-nguyệt hối mà lại minh,
Kiền-khôn bĩ mà lại thái.
Nền vạn thế xây nên chăn-chắn.
Thẹn nghìn thu rửa sạch làu-làu.
Thế là nhờ trời đất tổ-tông khôn-thiêng giúp-đỡ cho nước ta vậy.
Than ôi!
Vẫy vùng một mảnh nhung-y, nên công đại định.
Phẳng-lặng bốn bề thái-vũ, mở hội vĩnh-thanh,
Bá cáo xa gần,
Ngỏ cùng nghe biết.
Chú thích cuối trang[sửa]
- ▲ Tiếng sang với cháy không theo niêm.
- ▲ Tiếng lăng với đạo không theo niêm. Hai chỗ này là tự-sự có thể dùng lối tản hành, không theo niêm cũng được.

markdown:
# Bình Ngô đại cáo (Bùi Kỷ dịch)
|
|Bình Ngô đại cáo của , người dịch:
|Bản dịch của Bùi Kỷ trong
|
Xem thêm:
Tượng mảng:
Việc nhân-nghĩa cốt ở yên dân,
Quân điếu-phạt chỉ vì khử bạo,
Như nước Việt ta từ trước,
Vốn xưng văn-hiến đã lâu,
Sơn-hà cương-vực đã chia,
Phong-tục bắc nam cũng khác.
Từ Đinh, Lê, Lý, Trần, gây nền độc-lập,
Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên, hùng-cứ một phương,
Dẫu cường nhược có lúc khác nhau,
Song hào-kiệt đời nào cũng có.
Vậy nên
Lưu Cung sợ uy mất vía,
Triệu Tiết nghe tiếng giật mình,
Cửa Hàm-tử giết tươi Toa Đô,
Sông Bạch-đằng bắt sống Ô Mã,
Xét xem cổ-tích,
Đã có minh-trưng,
Vừa rồi
Vì họ Hồ chính-sự phiền-hà,
Để trong nước nhân-dân oán bạn,
Quân cường Minh đã thừa-cơ tứ ngược,
Bọn gian-tà còn bán nước cầu vinh,
Nướng dân đen trên ngọn lửa hung-tàn,
Vùi con đỏ xuống dưới hầm tai-vạ.
Chước dối đủ muôn nghìn khoé,
Ác chứa ngót hai mươi năm.
Bại nhân-nghĩa nát cả càn-khôn,
Nặng khóa-liễm vét không sơn-trạch
Nào lên rừng đào mỏ, nào xuống bể mò châu,
Nào hố bẫy hươu đen, nào lưới dò chim trả,
Tàn-hại cả côn-trùng thảo-mộc,
Nheo-nhóc thay! quan quả diên liên
Kẻ há miệng, đứa nhe răng, máu mỡ bấy! no-nê chưa chán,
Nay xây nhà, mai đắp đất, chân tay nào phục-dịch cho vừa,
Nặng-nề về những nỗi phu-phen,
Bắt-bớ mất cả nghề canh-cửi.
Độc-ác thay! trúc rừng không ghi hết tội,
Dơ-bẩn thay! nước bể khôn rửa sạch mùi,
Lẽ nào trời đất tha cho,
Ai bảo thần-nhân nhịn được.
Ta đây:
Núi Lam-sơn dấy nghĩa,
Chốn hoang-dã nương mình,
Ngắm non sông căm nổi thế thù,
Thề sống chết cùng quân nghịch-tặc,
Đau lòng nhức óc, chốc là mười mấy nắng mưa,
Nếm mật nằm gai, há phải một hai sớm tối,
Quên ăn vì giận, sách lược-thao suy-xét đã tinh,
Ngẫm trước đến nay, lẽ hưng-phế đắn-đo càng kỹ.
Những trằn-trọc trong cơn mộng-mị,
Chỉ băn-khoăn một nỗi đồ hồi.
Vừa khi cờ nghĩa dấy lên,
Chính lúc quân thù đang thịnh.
Lại ngặt vì:
Tuấn-kiệt như sao buổi sớm,
Nhân-tài như lá mùa thu,
Việc bôn-tẩu thiếu kẻ đỡ-đần,
Nơi duy ác hiếm người bàn-bạc.
Đôi phen vùng-vẫy, vẫn đăm-đăm con mắt dục đông
Mấy thủa đợi chờ, luống đằng-đẵng cỗ xe hư-tả,
Thế mà trông người, người càng vắng ngắt, vẫn mịt-mù như kẻ vọng dương,
Thế mà tự ta, ta phải lo toan, thêm vội-vã như khi chửng nịch,
Phần thì giận hung-đồ ngang-dọc,
Phần thì lo quốc-bộ khó-khăn,
Khi Linh-sơn lương hết mấy tuần,
Khi Khôi-huyện quân không một đội,
Có lẽ trời muốn trao cho gánh nặng, bắt trải qua bách chiết thiên ma,
Cho nên ta cố gắng gan bền, chấp hết cả nhất sinh thập tử.
Múa đầu gậy ngọn cờ phất-phới, ngóng vân-nghê bốn cõi đan hồ,
Mở tiệc quân chén rượu ngọt-ngào, khắp tướng-sĩ một lòng phụ-tử.
Thế giặc mạnh, ta yếu mà ta địch nổi,
Quân giặc nhiều, ta ít mà ta được luôn.
Dọn hay:
Đem đại nghĩa để thắng hung-tàn,
Lấy chí nhân mà thay cường-bạo.
Trận Bồ-đằng sấm vang sét dậy,
Miền Trà-lân trúc phá tro bay,
Sĩ-khí đã hăng,
Quân-thanh càng mạnh,
Trần Trí, Sơn Thọ, mất vía chạy tan.
Phương Chính, Quý An tìm đường trốn-tránh.
Đánh Tây-kinh phá tan thế giặc.
Lấy Đông-đô thu lại cõi xưa,
Dưới Ninh-kiều máu chảy thành sông,
Bến Tụy-động xác đầy ngoài nội.
Trần Hiệp đã thiệt mạng,
Lý Lương lại phơi thây.
Vương Thông hết cấp lo-lường,
Mã Anh khôn đường cứu-đỡ
Nó đã trí cùng lực kiệt, bó tay không biết tính sao,
Ta đây mưu phạt tâm công, chẳng đánh mà người chịu khuất.
Tưởng nó đã thay lòng đổi dạ, biết lẽ tới lui,
Ngờ đâu còn kiếm kế tìm phương, gây mầm tội-nghiệt.
Cậy mình là phải, chỉ quen đổ vạ cho người,
Tham công một thời, chẳng bỏ bày trò dở-duốc.
Đến nỗi đứa trẻ con như Tuyên-đức, nhàm võ không thôi.
Lại sai đồ nhút-nhát như Thạnh, Thăng đem đầu chữa cháy.
Năm Đinh-mùi tháng chín,
Liễu Thăng tự Khâu-ôn tiến sang
, [1]
Mộc Thạnh tự Vân-nam kéo đến.
Ta đã điều binh thủ hiểm, để ngăn lối Bắc-quân,
Ta lại sai tướng chẹn ngang, để tuyệt đường lương-đạo.
Mười-tám, Liễu Thăng thua ở Chi-lăng
, [[2]](#cite_note-2)
Hai-mươi, Liễu Thăng chết ở Mã-yên,
Hai-mươi-lăm, Lương Minh trận vong,
Hai-mươi-tám, Lý Khánh tự vẫn,
Lưỡi dao ta đang sắc,
Ngọn giáo giặc phải lùi,
Lại thêm quân bốn mặt vây thành
Hẹn đến rằm tháng mười diệt tặc.
Sĩ-tốt ra oai tì-hổ,
Thần-thứ đủ mặt trảo nha.
Gươm mài đá, đá núi cũng mòn,
Voi uống nước, nước sông phải cạn.
Đánh một trận sạch không kinh-ngạc.
Đánh hai trận tan-tác chim-muông.
Cơn gió to trút sạch lá khô,
Tổ kiến hổng sụt toang đê cũ.
Thôi Tụ phải quỳ mà xin lỗi,
Hoàng Phúc tự trói để hàng.
Lạng-giang, Lạng-sơn, thây chất đầy đồng,
Xương-giang, Bình-than, máu trôi đỏ nước.
Ghê-gớm thay! sắc phong-vân phải đổi,
Thảm-đạm thay! sáng nhật-nguyệt phải mờ.
Binh Vân-nam nghẻn ở Lê-hoa, sợ mà mất mật.
Quân Mộc Thạnh tan chưng Cần-trạm, chạy để thoát thân,
Suối máu Lãnh-câu, nước sông rền-rĩ,
Thành xương Đan-xá, cỏ nội đầm-đìa.
Hai mặt cứu-binh, cắm đầu trốn chạy,
Các thành cùng khấu, cởi giáp xuống đầu.
Bắt tướng giặc mang về, nó đã vẫy đuôi phục tội,
Thể lòng trời bất sát, ta cũng mở đường hiếu sinh.
Mã Kỳ, Phương Chính, cấp cho năm trăm chiếc thuyền, ra đến bể chưa thôi trống ngực,
Vương Thông, Mã Anh, phát cho vài nghìn cỗ ngựa, về đến Tàu còn đổ mồ-hôi.
Nó đã sợ chết cầu hòa, mở lòng thú-phục,
Ta muốn toàn quân làm cốt, cả nước nghỉ-ngơi.
Thế mới là mưu-kế thật khôn,
Vả lại suốt xưa nay chưa có.
Giang-san từ đây mở mặt,
Xã-tắc từ đây vững-bền.
Nhất-nguyệt hối mà lại minh,
Kiền-khôn bĩ mà lại thái.
Nền vạn thế xây nên chăn-chắn.
Thẹn nghìn thu rửa sạch làu-làu.
Thế là nhờ trời đất tổ-tông khôn-thiêng giúp-đỡ cho nước ta vậy.
Than ôi!
Vẫy vùng một mảnh nhung-y, nên công đại định.
Phẳng-lặng bốn bề thái-vũ, mở hội vĩnh-thanh,
Bá cáo xa gần,
Ngỏ cùng nghe biết.
#### Chú thích cuối trang[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_cu%E1%BB%91i_trang&action=edit§ion=T-1)] [▲](#cite_ref-1)Tiếng sang với cháy không theo niêm. [▲](#cite_ref-2)Tiếng lăng với đạo không theo niêm. Hai chỗ này là tự-sự có thể dùng lối tản hành, không theo niêm cũng được.
|Bản dịch này
|có thể có thông tin cấp phép khác với văn kiện gốc. Tình trạng bản dịch áp dụng cho phiên bản này.
|
|Bản gốc: |
|
|
|Bản dịch: |
|

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1052 frontend miss (0)


text:
frangin
Từ điển mở Wiktionary
Bước tới:
dẫn lái
,
tìm
Mục lục
1
Tiếng Pháp
1.1
Cách phát âm
1.2
Danh từ
1.3
Tham khảo
Tiếng Pháp
[
sửa
]
Cách phát âm
[
sửa
]
IPA
:
/fʁɑ̃.ʒɛ̃/
Danh từ
[
sửa
]
Số ít
Số nhiều
frangin
/fʁɑ̃.ʒɛ̃/
frangins
/fʁɑ̃.ʒɛ̃/
frangin
gđ
/fʁɑ̃.ʒɛ̃/
(
Thông tục
)
Anh
,
em
.
Tham khảo
[
sửa
]
Hồ Ngọc Đức,
Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí
(
chi tiết
)
Lấy từ “
https://vi.wiktionary.org/w/index.php?title=frangin&oldid=1515419
”
Thể loại
:
Mục từ tiếng Pháp
Danh từ
Danh từ tiếng Pháp
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Mục từ
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Tra
Sửa đổi
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Chuyển hướng
Trang Chính
Cộng đồng
Thay đổi gần đây
Mục từ ngẫu nhiên
Trợ giúp
Thảo luận chung
Quyên góp
Chỉ mục
Ngôn ngữ
Chữ cái
Bộ thủ
Từ loại
Chuyên ngành
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản in được
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Tải tập tin lên
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Trích dẫn trang này
Ngôn ngữ định nghĩa
English
Français
Magyar
Malagasy
Polski
Русский
中文
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 03:25 ngày 3 tháng 4 năm 2014.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wiktionary
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Phiên bản di động

markdown:
# frangin
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Pháp[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-fra-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)]
|
|Số ít |
|Số nhiều
|
|frangin |
|**frangin** gđ [/fʁɑ̃.ʒɛ̃/](/wiki/Wiktionary:IPA)
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))
|
|Số ít |
|Số nhiều
|
|frangin |
|**frangin** gđ [/fʁɑ̃.ʒɛ̃/](/wiki/Wiktionary:IPA)

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1054 frontend miss (0)


text:
hàu
Từ điển mở Wiktionary
Tiếng Việt[sửa]
Cách phát âm[sửa]
Chữ Nôm[sửa]
(trợ giúp hiển thị và nhập chữ Nôm)
Từ tương tự[sửa]
Danh từ[sửa]
hàu
Tham khảo[sửa]
- Hồ Ngọc Đức, Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí (chi tiết)
- Thông tin chữ Hán và chữ Nôm dựa theo cơ sở dữ liệu của phần mềm WinVNKey, đóng góp bởi học giả Lê Sơn Thanh; đã được các tác giả đồng ý đưa vào đây. (chi tiết)

markdown:
# hàu
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Việt[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-vie-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
|
|[Huế](/wiki/Hu%E1%BA%BF) [Sài Gòn](/wiki/S%C3%A0i_G%C3%B2n) [Vinh](/wiki/Vinh) [Thanh Chương](/wiki/Thanh_Ch%C6%B0%C6%A1ng) [Hà Tĩnh](/wiki/H%C3%A0_T%C4%A9nh)
### Chữ Nôm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-n%C3%B4m-&action=edit§ion=T-1)]
(
[trợ giúp hiển thị và nhập chữ Nôm](/wiki/Tr%E1%BB%A3_gi%C3%BAp:Ch%E1%BB%AF_N%C3%B4m))
### Từ tương tự[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-paro-&action=edit§ion=T-1)]
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)] **hàu**
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))
- Thông tin chữ Hán và chữ Nôm dựa theo cơ sở dữ liệu của phần mềm
[WinVNKey](http://winvnkey.sf.net), đóng góp bởi học giả Lê Sơn Thanh; đã được các tác giả đồng ý đưa vào đây. ( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/WinVNKey/L%C3%AA_S%C6%A1n_Thanh))

X-Cache: cp1054 hit (1), cp1054 frontend miss (0)


text:
Nhiều năm qua, Khu thương mại Phước Lộc Thọ vẫn được biết đến như một thương xá sầm uất nhất tại khu Little Saigon, Quận Cam, bang California (Mỹ). Khu thương mại này gắn liền với “tổng công trình sư” của nó là ông Frank Jao (tên Việt là Triệu Như Phát), 63 tuổi, một doanh nhân cực kỳ thành đạt tại California.
Học không vì bằng cấp
Tự sự trên tờ The New York Times, ông Triệu Như Phát đã kể lại quá trình phấn đấu không ngừng của bản thân. Sinh ra tại Hải Phòng, năm 7 tuổi, ông theo gia đình vào Sài Gòn. Lớn lên trong gia đình có đến 10 anh chị em, ông phải vất vả lắm mới tốt nghiệp đại học ngành văn và ngoại ngữ. Sau đó, ông làm công việc xúc tiến kinh doanh cho một công ty tại Sài Gòn rồi làm thông dịch viên.
Năm 1975, ông cùng vợ sang Mỹ định cư. Nhờ vào vốn tiếng Anh nên ông dễ dàng tìm được công việc bán máy hút bụi tại California. Thế nhưng, với đam mê làm giàu sẵn có, ông quyết tâm khởi sự kinh doanh cho riêng mình.
Khi đó, chàng trai trẻ Triệu Như Phát không vội vã làm giàu mà muốn có trước hết một nền tảng kiến thức vững chắc. Vì thế, ông chấp nhận làm công việc bảo vệ để đi học thêm. Ông nói: “Tôi không quan tâm việc lấy bằng cấp. Tôi chỉ muốn có kiến thức để có thể phát triển trong lĩnh vực bất động sản”.
Tham khảo thêm ý kiến của những người có kinh nghiệm, ông quyết định theo học các chương trình đào tạo về bất động sản, tài chính doanh nghiệp, luật kinh doanh, kế toán, thiết kế và xây dựng. Kiến thức giúp ông Jao thuyết phục được các nhà đầu tư tham gia những dự án của ông. Việc mua đi bán lại một số ngôi nhà, khu bất động sản đem đến cho ông một số vốn nhất định.
Năm 1978, ông Triệu Như Phát chính thức khởi sự kinh doanh ngành bất động sản tại California khi thành lập Công ty Bridgecreek. Dồn hết tâm huyết vào đây, suốt 10 năm trời gần như tuần nào ông cũng làm việc 7 ngày với hơn 16 tiếng đồng hồ mỗi ngày.
Từ khi thành lập đến nay, Bridgecreek đã đầu tư các dự án bất động sản với tổng trị giá lên đến 400 triệu USD. Trong đó, có Khu thương mại Phước Lộc Thọ (còn mang tên tiếng Anh là Asian Garden Mall) đóng vai trò trung tâm thương mại quan trọng của người châu Á tại Mỹ.
Vào năm 2002, Tổng thống Mỹ khi đó là ông George Bush chỉ định doanh nhân Triệu Như Phát vào Ban giám đốc Quỹ giáo dục Việt Nam (VEF). Đây là một quỹ trực thuộc Nhà Trắng chuyên hỗ trợ trao đổi giáo dục Việt – Mỹ, từng cấp học bổng cho hàng trăm trí thức Việt Nam sang Mỹ để tu nghiệp, học thạc sĩ và nghiên cứu sinh tiến sĩ. Sau đó, ông trở thành Giám đốc của VEF.
Gần đây, ông cùng tỉ phú Trung Dung, một doanh nhân gốc Việt, và một số cộng sự thành lập Công ty V-home Group.
Từ 2 USD trở thành tỉ phú
Không có sẵn nền tảng tiếng Anh khi đến Mỹ như ông Triệu Như Phát nhưng tỉ phú Trung Dung (45 tuổi) cũng làm nên thành công vang dội, được nhiều tờ báo, tạp chí kinh doanh hàng đầu thế giới nhiều lần nhắc đến.
Đến Mỹ vào năm 1984 với số tiền vỏn vẹn 2 USD trong túi cùng vốn tiếng Anh ít ỏi, chàng thanh niên Trung Dung 17 tuổi bắt đầu ra sức làm thêm để đi học. Trung Dung vừa làm việc hằng đêm tại một nhà hàng và gác cổng ở một bệnh viện vào cuối tuần nhưng cũng chỉ kiếm được 350 USD mỗi tháng. Thế nhưng, trong 3 năm ông không chỉ nhận bằng cử nhân toán và máy tính của Đại học Massachusetts, mà còn hoàn thành 90% chương trình thạc sĩ khoa học máy tính. Sau đó, ông nhận học bổng nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Đại học Boston. Hoàn thành chương trình tiến sĩ, ông bắt đầu theo đuổi sự nghiệp theo đúng chuyên môn sẵn có và làm việc tại Công ty phần mềm thương mại điện tử OpenMarket.
Sau vài năm làm việc, ông rời khỏi công ty này và chấp nhận từ bỏ lợi ích khoảng 1 triệu USD nhờ quyền chọn mua cổ phiếu. Tuy nhiên, Trung Dung lại sở hữu những nền tảng vững chắc để thành lập Công ty phần mềm OnDisplay chuyên cung cấp các ứng dụng trực tuyến cho doanh nghiệp vào năm 1996. Nỗ lực “ra riêng” này của ông gặp vô số thách thức trong thời gian đầu khi chẳng có mấy đơn vị đồng ý tham gia đầu tư, theo tờ Sanfrancisco Chronicle.
Vượt qua vô số khó khăn, OnDisplay từng bước lớn mạnh và trở thành một trong số ít các công ty thành công lớn khi lần đầu tiên phát hành cổ phiếu ra thị trường vào năm 1999. Không chỉ thu về nhiều triệu USD, OnDisplay còn là công ty tiên phong cho làn sóng những doanh nghiệp của các ông chủ gốc Á trỗi dậy trong ngành internet Mỹ.
Đến năm 2000, Trung Dung chính thức trở thành tỉ phú bằng việc thu về 1,8 tỉ USD nhờ vào thương vụ bán cổ phần của ông trong OnDisplay cho Vignette Corporation (nay là OpenText). Nhờ đó, ông trở thành một điển hình trong cuốn sách Giấc mơ Mỹ của tác giả Dan Rather.
Sau khi bán OnDisplay, tỉ phú Trung Dung tiếp tục thực hiện một số dự án kinh doanh khác và đạt không ít thành công. Ngoài ra, ông cũng từng là thành viên Ban giám đốc của VEF và có nhiều đóng góp cho quỹ này.
Theo Thanh niên

markdown:
Nhiều năm qua, Khu thương mại Phước Lộc Thọ vẫn được biết đến như một thương xá sầm uất nhất tại khu Little Saigon, Quận Cam, bang California (Mỹ). Khu thương mại này gắn liền với “tổng công trình sư” của nó là ông Frank Jao (tên Việt là Triệu Như Phát), 63 tuổi, một doanh nhân cực kỳ thành đạt tại California.
**Học không vì bằng cấp**
|
|![]()
|Tỉ phú Trung Dung|
Tự sự trên tờ The New York Times, ông Triệu Như Phát đã kể lại quá trình phấn đấu không ngừng của bản thân. Sinh ra tại Hải Phòng, năm 7 tuổi, ông theo gia đình vào Sài Gòn. Lớn lên trong gia đình có đến 10 anh chị em, ông phải vất vả lắm mới tốt nghiệp đại học ngành văn và ngoại ngữ. Sau đó, ông làm công việc xúc tiến kinh doanh cho một công ty tại Sài Gòn rồi làm thông dịch viên.
Năm 1975, ông cùng vợ sang Mỹ định cư. Nhờ vào vốn tiếng Anh nên ông dễ dàng tìm được công việc bán máy hút bụi tại California. Thế nhưng, với đam mê làm giàu sẵn có, ông quyết tâm khởi sự kinh doanh cho riêng mình.
Khi đó, chàng trai trẻ Triệu Như Phát không vội vã làm giàu mà muốn có trước hết một nền tảng kiến thức vững chắc. Vì thế, ông chấp nhận làm công việc bảo vệ để đi học thêm. Ông nói: “Tôi không quan tâm việc lấy bằng cấp. Tôi chỉ muốn có kiến thức để có thể phát triển trong lĩnh vực bất động sản”.
Tham khảo thêm ý kiến của những người có kinh nghiệm, ông quyết định theo học các chương trình đào tạo về bất động sản, tài chính doanh nghiệp, luật kinh doanh, kế toán, thiết kế và xây dựng. Kiến thức giúp ông Jao thuyết phục được các nhà đầu tư tham gia những dự án của ông. Việc mua đi bán lại một số ngôi nhà, khu bất động sản đem đến cho ông một số vốn nhất định.
Năm 1978, ông Triệu Như Phát chính thức khởi sự kinh doanh ngành bất động sản tại California khi thành lập Công ty Bridgecreek. Dồn hết tâm huyết vào đây, suốt 10 năm trời gần như tuần nào ông cũng làm việc 7 ngày với hơn 16 tiếng đồng hồ mỗi ngày.
Từ khi thành lập đến nay, Bridgecreek đã đầu tư các dự án bất động sản với tổng trị giá lên đến 400 triệu USD. Trong đó, có Khu thương mại Phước Lộc Thọ (còn mang tên tiếng Anh là Asian Garden Mall) đóng vai trò trung tâm thương mại quan trọng của người châu Á tại Mỹ.
Vào năm 2002, Tổng thống Mỹ khi đó là ông George Bush chỉ định doanh nhân Triệu Như Phát vào Ban giám đốc Quỹ giáo dục Việt Nam (VEF). Đây là một quỹ trực thuộc Nhà Trắng chuyên hỗ trợ trao đổi giáo dục Việt – Mỹ, từng cấp học bổng cho hàng trăm trí thức Việt Nam sang Mỹ để tu nghiệp, học thạc sĩ và nghiên cứu sinh tiến sĩ. Sau đó, ông trở thành Giám đốc của VEF.
Gần đây, ông cùng tỉ phú Trung Dung, một doanh nhân gốc Việt, và một số cộng sự thành lập Công ty V-home Group.
**Từ 2 USD trở thành tỉ phú**
Không có sẵn nền tảng tiếng Anh khi đến Mỹ như ông Triệu Như Phát nhưng tỉ phú Trung Dung (45 tuổi) cũng làm nên thành công vang dội, được nhiều tờ báo, tạp chí kinh doanh hàng đầu thế giới nhiều lần nhắc đến.
|
|![]()
Đến Mỹ vào năm 1984 với số tiền vỏn vẹn 2 USD trong túi cùng vốn tiếng Anh ít ỏi, chàng thanh niên Trung Dung 17 tuổi bắt đầu ra sức làm thêm để đi học. Trung Dung vừa làm việc hằng đêm tại một nhà hàng và gác cổng ở một bệnh viện vào cuối tuần nhưng cũng chỉ kiếm được 350 USD mỗi tháng. Thế nhưng, trong 3 năm ông không chỉ nhận bằng cử nhân toán và máy tính của Đại học Massachusetts, mà còn hoàn thành 90% chương trình thạc sĩ khoa học máy tính. Sau đó, ông nhận học bổng nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Đại học Boston. Hoàn thành chương trình tiến sĩ, ông bắt đầu theo đuổi sự nghiệp theo đúng chuyên môn sẵn có và làm việc tại Công ty phần mềm thương mại điện tử OpenMarket.
Sau vài năm làm việc, ông rời khỏi công ty này và chấp nhận từ bỏ lợi ích khoảng 1 triệu USD nhờ quyền chọn mua cổ phiếu. Tuy nhiên, Trung Dung lại sở hữu những nền tảng vững chắc để thành lập Công ty phần mềm OnDisplay chuyên cung cấp các ứng dụng trực tuyến cho doanh nghiệp vào năm 1996. Nỗ lực “ra riêng” này của ông gặp vô số thách thức trong thời gian đầu khi chẳng có mấy đơn vị đồng ý tham gia đầu tư, theo tờ Sanfrancisco Chronicle.
Vượt qua vô số khó khăn, OnDisplay từng bước lớn mạnh và trở thành một trong số ít các công ty thành công lớn khi lần đầu tiên phát hành cổ phiếu ra thị trường vào năm 1999. Không chỉ thu về nhiều triệu USD, OnDisplay còn là công ty tiên phong cho làn sóng những doanh nghiệp của các ông chủ gốc Á trỗi dậy trong ngành internet Mỹ.
Đến năm 2000, Trung Dung chính thức trở thành tỉ phú bằng việc thu về 1,8 tỉ USD nhờ vào thương vụ bán cổ phần của ông trong OnDisplay cho Vignette Corporation (nay là OpenText). Nhờ đó, ông trở thành một điển hình trong cuốn sách Giấc mơ Mỹ của tác giả Dan Rather.
Sau khi bán OnDisplay, tỉ phú Trung Dung tiếp tục thực hiện một số dự án kinh doanh khác và đạt không ít thành công. Ngoài ra, ông cũng từng là thành viên Ban giám đốc của VEF và có nhiều đóng góp cho quỹ này.
Theo Thanh niên

WARC-Truncated: length

Server: nginx

Cache-Control: max-age=0, no-cache

X-XSS-Protection: 1; mode=block